20 de xunetu

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ast">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>astwiki</dbname>
    <base>https://ast.wikipedia.org/wiki/Portada</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medios</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Especial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Alderique</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usuariu</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usuariu alderique</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia alderique</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ficheru</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ficheru alderique</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki alderique</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Plantía</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Plantía alderique</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ayuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ayuda alderique</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoría</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Categoría alderique</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Módulu</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Módulu alderique</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>20 de xunetu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1053</id>
    <revision>
      <id>4505992</id>
      <parentid>4505474</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>25653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nacencies */ [[Natalie Wood]]: † 1981</comment>
      <origin>4505992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="rgqj1cu8dm54jiz23g4y1cywcdev5or" xml:space="preserve">{{Xunetu}}

== Fechos ==
* [[1221]] - Entama la construcción de la catedral de [[Burgos]].
* [[1808]] - Entra en [[Madrid]] [[Xosé I]], que ye recibíu con indiferencia pol pueblu.
* [[1871]] - La [[Columbia Británica]] conviértese en territoriu [[Canadá|canadianu]].
* [[1923]] - Maten a tiros en Parral, nel estáu mexicanu de [[Chihuahua]], al xeneral [[Pancho Villa]].
* [[1944]] - Atentáu y intentu de golpe d'estáu d'un grupu d'oficiales de la [[Wehrmacht]] escontra [[Adolf Hitler]], dambos fallíos.
* [[1948]] - [[Syngman Rhee]] ye nombráu presidente de [[Corea del Sur]].
* [[1969]] - [[Neil Armstrong]] ye'l primer home en pisar la [[Lluna]].
* [[1976]] - La [[Viking 1]] llega a [[Marte (planeta)|Marte]].
* [[1978]] - Pónense en circulación, n'[[España]], los billetes de 5.000 [[peseta|pesetes]].
* [[1981]] - Espublízase, nel [[BOE|Boletín Oficial del Estáu]] español, la Llei del Divorciu.

== Nacencies ==
* [[356 e.C.]] - [[Alexandru Magnu]], rei de [[Macedonia]].
* [[1304]] - Francesco [[Petrarca]], poeta renacentista italianu († [[1374]]).
* [[1864]] - [[Erik Axel Karlfeldt]], [[poeta]] [[Suecia|suecu]], [[premiu Nobel de Lliteratura]] en [[1931]].
* [[1873]] - [[Alberto Santos Dumont]], aviador brasilanu.
* [[1919]] - [[Edmund Hillary]], alpinista y esplorador neozelandés que foi, xunto col so sherpa [[Tenzing Norgay]], el primeru en xubir al picu [[Everest]].
* [[1925]] - [[Jacques Delors]], políticu socialista francés.
* [[1938]] - [[Diana Rigg]], [[actriz]] británica.
* 1938 - [[Natalie Wood]], [[actriz]] de los Estaos Xuníos († [[1981]]).
* [[1947]] - [[Carlos Santana]], músicu mexicanu.
* [[1960]] - [[Federico Echave]], ciclista español.
* [[1980]] - [[Gisele Bündchen]], actriz y modelu brasilana.

== Muertes ==
* [[1454]] - [[Xuan II de Castiella|Xuan II]], rei de [[Castiella]].
* [[1903]] - [[Lleón XIII]], papa.
* [[1908]] - [[Federico Chueca]], compositor español.
* [[1936]] - [[José Sanjurjo]], militar español. Morrió nun accidente d'avión cuando volaba pa España pa convertise nel cabezaleru de la rebelión militar escontra la [[II República Española|República Española]] qu'españara dos díes primero.
* [[1937]] - [[Guglielmo Marconi]], inventor [[Italia|italianu]].
* [[1945]] - [[Paul Valéry]], escritor francés.
* [[2004]] - [[Antonio Gades]], baillarín y coreógrafu español.
* [[2011]] - [[Lucian Freud]], pintor alemán, naturalizáu británicu.

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{meses}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Xunetu|20]]</text>
      <sha1>rgqj1cu8dm54jiz23g4y1cywcdev5or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>21 de xunetu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1054</id>
    <revision>
      <id>4506008</id>
      <parentid>4493212</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>25653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nacencies */ [[Robin Williams]]: † [[2014]]</comment>
      <origin>4506008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2727" sha1="dzxlbv3rz4b99o87hwurnd0yhotlwqc" xml:space="preserve">{{Xunetu}}
El '''21 de xunetu''' ye'l 202ᵘ (bicentésimu segundu) día del añu (203ᵘ nos [[añu bisiestu|años bisiestos]]) nel [[calendariu gregorianu]]. Queden, poro, 163 díes pa qu'acabe l'añu.

'''Abreviatures'''

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

== Fechos ==
* [[356 e.C.]] - El [[templu d'Artemisa (Éfesu)|templu d'Artemisa]] n'[[Éfesu]], una de [[Les Siete Maraviyes del Mundu Vieyu]], ye destruyíu pol fueu.
* [[230]] - [[Papa Poncianu|Poncianu]] asocede a [[Papa Urbanu I|Urbanu I]] como decimoctavu [[papa]] de la [[Ilesia católica]].
* [[365]] - Un terremotu de la máxima intensidá na [[escala sismolóxica de Mercalli]] (intensidá XI, extrema), afecta a la islla de [[Creta]] y causa un tsunami que llega a les costes de [[Libia]] y Exiptu, afectando especialmente a [[Alexandría (Exiptu)|Alexandría]] y causando miles de muertos.
* [[1718]] - Fírmase'l [[tratáu de Passarowitz]] ente l'[[Imperiu otomanu]], Austria y la [[República de Venecia]].
* [[1774]] - Guerra turco-rusa (1768-74): [[Rusia]] y l'Imperiu otomanu roblen el [[tratáu de Küçük Kaynarca]], que pone fin a la guerra.
* [[1831]] - [[Leopoldu I de Bélxica|Leopoldu I]] ye coronáu como primer rei de [[Bélxica|los belgas]].
* [[1919]] – El [[dirixible]] ''Wingfoot Air Express'' choca contra'l ''Illinois Trust and Savings Building'' en [[Chicago]], matando a 12 persones.
* [[1921]] - [[Desastre d'Annual]].
* [[1944]] - [[Segunda Guerra Mundial]]: Entama la batalla de [[Guam]] col desembarcu de soldaos d'Estaos Xuníos na islla. La batalla finará'l [[10 d'agostu]].
* [[1954]] – [[Primer guerra d'Indochina]]. La [[Conferencia de Xinebra]] parte [[Vietnam]] en dos estaos, Vietnam del Norte y Vietnam del Sur.
* [[1970]] - Complétase, tres d'once años, la construcción de la [[presa d'Asuán]] sobro'l [[ríu Nilu]], n'[[Exiptu]].
* [[2008]] – [[Ram Baran Yadav]] ye proclamáu primer presidente del [[Nepal]].

== Nacencies ==
* [[1825]] - [[Práxedes Mateo Sagasta]], políticu español († [[5 de xineru]] de [[1903]]).
* [[1899]] - [[Ernest Hemingway]], escritor († [[1961]]).
* [[1924]] - [[Don Knotts]], actor († [[2006]]).
* [[1936]] - [[Julio Valdeón Baruque]], historiador [[España|español]].
* [[1951]] - [[Robin Williams]], actor († [[2014]]).
* [[1978]] - [[Josh Hartnett]], actor.
* [[1998]] - [[Maggie Lindemann]], cantante y compositora estuaxunidense.

== Muertes ==
* [[1967]] - [[Basil Rathbone]], actor.
* [[1998]] - [[Alan Shepard]], astronauta.
* [[1998]] - [[Robert Young]], actor.
* [[2004]] - [[Jerry Goldsmith]], [[compositor]] de [[banda sonora|bandes sonores]].

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{meses}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Xunetu|21]]</text>
      <sha1>dzxlbv3rz4b99o87hwurnd0yhotlwqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>23 de xunetu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1056</id>
    <revision>
      <id>4506064</id>
      <parentid>4391932</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>25653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nacencies */ + [[Clemente XI]]</comment>
      <origin>4506064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3426" sha1="fvaj9pf8isz3mlvs0ibtualyejphm01" xml:space="preserve">{{Xunetu}}

== Fechos ==
* [[1508]] - El militar español [[Pedro Navarro]] toma'l [[Peñón de Vélez de la Gomera]], importante nucleu de [[pirata|pirates]] del [[Mediterraneu]].
* [[1967]] - En [[Puertu Ricu]] realízase el primer [[Plebiscitos sobre l'status de Puerto Rico|plebiscitu sobre'l so status]].

== Nacencies ==
* [[1649]] - [[Clemente XI]], Papa nᵘ243 de la Ilesia católica ente 1700 y 1721 († [[1721]])
* [[1785]] - [[Francisco Antonio Pinto]], presidente de Chile († [[1858]])
* [[1871]] - [[Ovide Decroly]], [[pedagogu]], [[neurólogu]] y [[Sicoloxía|sicólogu]] belxicanu († [[1932]])
* [[1884]] - [[Emil Jannings]], actor suizu (m. [[1950]])
* [[1888]] - [[Raymond Chandler]], escritor norteamericanu († [[1959]])
* [[1892]] - [[Haile Selassie]], Emperador d'Etiopía († [[1975]])
* [[1906]] - [[Vladimir Prelog]], químicu croata, [[Premiu Nobel]] de Química († [[1998]])
* [[1920]] - [[Amália Rodrigues]], cantante portuguesa († [[1999]])
* [[1925]] - [[Quett Joni Masire]], presidente de Botswana
* 1925 - [[Oliver Smithies]], xeneticista británicu, [[Premiu Nobel]]
* [[1931]] - [[Ola Ullsten]], primer ministru de Suecia
* [[1944]] - [[Mandy Miller]], actriz y cantante británica
* [[1953]] - [[Armen Sargsyan]], primer ministru d'Armenia
* [[1961]] - [[Woody Harrelson]], actor norteamericanu
* [[1965]] - [[Slash]], músicu de [[Guns'N'Roses]]
* [[1967]] - [[Philip Seymour Hoffman]], actor norteamericanu († [[2014]])
* [[1976]] - [[Stefanie Sun]], cantante pop singapurana, en mandarín y inglés
* [[1989]] - [[Daniel Radcliffe]], actor, ''[[Harry Potter]]''
* 1989 - [[Víctor Rodríguez Romero]], futbolista español.

== Muertes ==
* [[1885]] - [[Ulysses S. Grant]], presidente de los [[Estaos Xuníos]] (º [[1822]])
* [[1916]] - Sir [[William Ramsay]], químicu escocés, [[Premiu Nobel]] (º [[1852]])
* [[1923]] - [[Pancho Villa]], revolucionario mexicanu (º [[1878]])
* 1923 - [[Charles Dupuy]], primer ministru y presidente interín de Francia (º [[1851]])
* [[1932]] - [[Alberto Santos-Dumont]], pioneru brasilanu d'aviación (º [[1873]])
* [[1951]] - [[Philippe Pétain]], militar francés, xefe de la [[Francia de Vichy]] (º [[1856]])
* [[1955]] - [[Cordell Hull]], Secretariu Xeneral de los Estaos Xuníos, [[Premiu Nobel]] de la Paz (º [[1871]])
* [[1966]] - [[Montgomery Clift]], actor norteamericanu (º [[1920]])
* [[1968]] - [[Henry Hallett Dale]], [[Fisioloxía|fisiólogu]] [[Inglaterra|inglés]], [[premiu Nobel de Medicina]] en [[1936]] (º [[1875]])
* [[1971]] - [[Van Heflin]], actor norteamericanu (º [[1910]])
* 1971 - [[William Tubman]], presidente de Liberia (º [[1895]])
* [[1999]] - Rei [[Hassan II de Marruecos]] (º [[1929]])
* [[2007]] - [[Ernst Otto Fischer]], químicu alemán, [[Premiu Nobel]] (º [[1918]])
* [[2011]] - [[Amy Winehouse]], cantante británica (º [[1983]]). &lt;ref&gt;[https://www.lne.es/general/2011/07/24/general-excesos-apagan-winehouse/1106983.html Los excesos apagan para siempre la voz de Amy Winehouse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816214817/http://www.lne.es/general/2011/07/24/general-excesos-apagan-winehouse/1106983.html |date=2011-08-16 }} [[La Nueva España]]&lt;/ref&gt;
* [[2013]] - [[Djalma Santos]], futbolista brasilanu (º [[1929]])
* [[2025]] - [[Antonio Trevín]], políticu asturianu.

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{Meses}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Xunetu|23]]</text>
      <sha1>fvaj9pf8isz3mlvs0ibtualyejphm01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groenlandia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8888</id>
    <revision>
      <id>4505986</id>
      <parentid>4503213</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T20:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 4 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17904" sha1="ahj0ksr1zzp201f67hezdf3z35viwrj" xml:space="preserve">{{país}}

'''Groenlandia''' (''Kalaallit Nunaat'' en [[groenlandés]], ''Grønland'' en [[Llingua danesa|danés]]), ye un territoriu autónomu que pertenez al [[reinu de Dinamarca]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://denmark.dk/people-and-culture/greenland|title=Greenland: The world's largest island|publisher=Ministeriu d'Asuntos Esteriores de Dinamarca|access-date=3 de xunetu de 2026|archive-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Múltiples referencies:

* {{cite book|first=Dallen J.|last=Timothy|date=6 November 2020|title=Tourism in European Microstates and Dependencies: Geopolitics, Scale and Resource Limitations|publisher=CABI|pages=94ff|isbn=978-1-78924-310-9|oclc=1162434605|url=https://books.google.com/books?id=UYMIEAAAQBAJ&amp;pg=PA94|quote=This change in governance also resulted in Greenland becoming an autonomous 'constituent country' in the Danish realm&amp;nbsp;...|access-date=18 September 2022|archive-date=10 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610113252/https://books.google.com/books?id=UYMIEAAAQBAJ&amp;pg=PA94#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}
* {{Cite web|url=http://www.gfbv.it/3dossier/eu-min/autonomy.html|last=Benedikter|first=Thomas|date=19 de xunu de 2006|title=The working autonomies in Europe|publisher=Society for Threatened Peoples|fechaaccesu=|quote=Denmark has established very specific territorial autonomies with its two island territories|access-date=3 June 2019|archive-date=9 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309063149/http://www.gfbv.it/3dossier/eu-min/autonomy.html|url-status=live}}
* {{Cite web|url=http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|last=Ackrén|first=Maria|date=Payares de 2017|title=Greenland|publisher=Autonomy Arrangements in the World|fechaaccesu=|quote=Faroese and Greenlandic are seen as official regional languages in the self-governing territories belonging to Denmark.|access-date=30 August 2019|archive-date=30 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830110832/http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190830110832/http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|fechaarchivu=2019-08-30}}
* {{Cite web|url=https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en|date=3 de xunu de 2013|title=Greenland|language=en|publisher=[[Comisión Europea]]|fechaaccesu=|quote=Groenlandia [...] ye un territoriu autónomu perteneciente al Reinu de Dinamarca.|website=International Cooperation and Development|access-date=27 agostu 2019|archive-date=16 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140916135422/https://ec.europa.eu/europeaid/countries/greenland_en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, y que ye la mayor de les trés partes constituyentes d'esi reinu (les otres dos son [[Dinamarca]] y les [[Islles Feroe]]). Los ciudadanos de Groenlandia son ciudadanos de Dinamarca y, poro, ciudadanos de la [[Xunión Europea]], magar que Groenlandia nun forma parte de la Xunión. Groenlandia ye la mayor islla del mundu, y asítiase ente los océanos [[Océanu Glacial Árticu|Glacial Árticu]] y [[Océanu Atlánticu|Atrlánticu]], al este del [[Archipiélagu Árticu Canadianu|archipiélagu Árticu canadianu]]. Comparte una pequeña llende, de 1,2 km, con [[Canadá]], na [[islla de Hans]]. La so capital, y principal ciudá, ye [[Nuuk]]&lt;ref name=&quot;worldfactbook&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/|title=Greenland|work=The World Factbook|publisher=CIA|access-date=13 January 2021|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/|fechaarchivu=2021-01-09}}&lt;/ref&gt;. Económicamente, Groenlandia ye perdependiente de l'axuda danesa, que tien aportao al territoriu 729 millones d'euros anualmente demientres el periodu 2019-23, que correspuenden a más del 20% del productu interior brutu groenlandés&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 de xineru de 2025|title=Pressure on Greenland for more Danish aid, U.S. presence|url=https://www.financialmirror.com/2025/01/20/pressure-on-greenland-for-more-danish-aid-u-s-presence/|access-date=3 de xunetu de 2026|website=Financial Mirror|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.

Magar que, xeográficamente, ye parte del continente americanu, Groenlandia tien estao asociada política y culturalmente al [[Noruega|reinu de Noruega]] ente [[986]] y entamos del [[sieglu XV]]. De magar el [[sieglu XVIII]], tres de la unión de los [[Reinu de Dinamarca y Noruega|reinos de Dinamarca y Noruega]] y la creación del asentamientu de Nuuk, foi venceyándose cada vuelta más intensamente con Dinamarca&lt;ref name=&quot;Brown2000&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.archaeology.org/online/features/greenland/|last=Brown|first=Dale Mackenzie|date=28 de febreru del 2000|title=The Fate of Greenland's Vikings|publisher=Archaeological Institute of America|fechaaccesu=|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111090459/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/|archive-date=11 January 2011|access-date=3 de xunetu de 2026|website=[[Archaeology (magazine)|Archaeology]]}}&lt;/ref&gt;. El territoriu tuvo pobláu intermitentemente demientres los caberos 4.500 años por [[pueblos indíxenes del Árticu]], qu'aportaron a la islla dende l'actual Canadá&lt;ref name=&quot;natmus&quot;&gt;{{Cite web|url=http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/|title=Saqqaq-kulturen kronologi|publisher=National Museum of Denmark|archive-url=https://web.archive.org/web/20131207035806/http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/|archive-date=7 December 2013|access-date=2 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S|year=2000|title=mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion|journal=American Journal of Human Genetics|volume=67|issue=3|pages=718–26|doi=10.1086/303038|pmc=1287530|pmid=10924403|issn=0002-9297}}&lt;/ref&gt;. Pobladores [[Viquingu|viquingos]] llegaos de Noruega ocuparon la parte sur de la islla dende entamos del [[sieglu X]], y los sos descendientes vivieron nella demientres 400 años, pa desapaecer a finales del sieglu XV. Nesos años los portugueses intentaben atopar la ruta septentrional a Asia, y de resultes d'ello consiguiose la primer representación cartográfica de la costa groenlandesa. Nel [[sieglu XVII]], esploradores del reinu de Dinamarca y Noruega aportaron otra vuelta a Groenlandia, alcontrando los primitivos asentamientos viquingos y estableciendo una nueva presencia escandinava, que yá sedría permanente hasta anguaño.

Cuando Dinamarca y Noruega xebráronse, en [[1814]], Groenlandia foi tresferida a la corona danesa. La constitución danesa de 1953 finó col estatus de Groenlandia como una colonia, integrándola dafechu nel estáu danés. Nún referéndum cellebráu en 1979 Dinamarca concedió-y a Groenlandia el derechu a autogobernase, y notru referéndum, en 2008, los ciudadanos del territoriu votaron la Llei d'Autogobiernu, pola que se tresfirió más poder del gobiernu central al gobiernu groenlandés, el Naalakkersuisut&lt;ref name=&quot;Greenland In Figures 2012&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.stat.gl/publ/en/GF/2012/content/Greenland%20in%20Figures%202012.pdf|title=Greenland in Figures 2012|publisher=Grønlands Statistik|isbn=978-87-986787-6-2|issn=1602-5709|access-date=10 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113160436/http://www.stat.gl/publ/en/GF/2012/content/Greenland%20in%20Figures%202012.pdf|archive-date=13 November 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, que foi asumiendo progresivamente la xestión y les competencies en munches estayes. Dinamarca caltién el control de la ciudadanía, la política monetaria, la política de seguridá y los asuntos esteriores. Col fundimientu del xelu polar de resultes del [[cambéu climáticu]], la bayura de riqueza mineral de Groenlandia, y la so posición estratéxica ente [[Eurasia]], [[América del Norte]] y la rexón ártica, faen de la islla un territoriu xeoestratéxicamente perimportante tanto pal reinu de Dinamarca como pa la [[Organización del Tratáu del Atlánticu Norte|OTAN]] y la Xunión Europea. Dende [[2025]], el presidente d'Estaos Xuníos [[Donald Trump]] tien amenazao delles vegaes con anexionase la islla, provocando una crisis diplomática, la conocida como [[crisis de Groenlandia]].

La mayoría de los habitantes groenlandeses son [[inuit]]&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|title=Thule Culture|encyclopedia=Canadian Encyclopedia|publisher=Historica Canada|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/|access-date=3 de xunetu de 2026|last=Mcghee|first=Robert|date=3 d'abril de 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/|archive-date=20 November 2015|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120045928/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/thule-culture/ |date=2015-11-20 }}&lt;/ref&gt;. Factores climáticos y xeográficos faen que la mayoría de la población tea concentrada na costa suroccidental de la islla: el total de población, 56.583 habitantes en [[2022]]&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;{{Cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/greenland-population|title=Population of Greenland|website=World Population Review|access-date=12 August 2022|archive-date=4 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230804114047/https://worldpopulationreview.com/countries/greenland-population|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, faen d'ella el país con menor densidá de población. Groenlandia ye, como'l territoriu metropolitanu danés, política y socialmente progresista: la educación y la sanidá son de baldre. El país obtién el 67% de la so lletricidá a partir de fontes renovables, principalmente hidroeléctrica&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi|title=Vedvarende energi|publisher=Nukissiorfiit|access-date=28 March 2023|archive-date=10 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi|url-status=live|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20240610113257/https://nukissiorfiit.gl/da/Produkter/Vedvarende-energi|fechaarchivu=2024-06-10}}&lt;/ref&gt;.

== Etimoloxía ==
Nel añu [[982]] el marín y esplorador [[viquingu]] d'orixe noruegu Erik Thorvaldsson ([[950]]-[[1001]]), llamáu &quot;Erik el Bermeyu&quot;, darréu que fore esterráu d'[[Islandia]] pol asesinatu de varies persones, navegó pal [[oeste]] de [[Noruega]] atopando una islla pergrande que llamó na llingua danesa &quot;Grønland&quot; (n'asturianu Groenlandia y n'[[inglés]] ''Greenland''), que'l so significáu ye'l de ''«tierra verde»'', intentando d'esti xeitu da-y una falsa semeya de fertilidá p'atrayer a futuros colonos. Por embargu, al llegar los colonizadores, estoa atopáronse con un [[clima]] xeláu y ermu, si bien les condiciones climátiques yeren más benignes naquella dómina que n'actualidá.

== Historia ==
Atopada per Erik el Bermeyu pel [[982]], nel sieglu XI entamóse la so [[cristianismu|cristianización]] y pel [[1261]] quedó baxo soberanía de Noruega. Arruinada la colonización, foi redescubierta por Martin Frobisher y Davis (sieglu XVI). Los primeros establecimientos daneses instituyéronse nel [[1721]]. Nel [[1953]] dexó de ser colonia danesa, yá que se convirtió en territoriu del Reinu de Dinamarca y nel [[1979]] llogró l'autonomía interna, con Gobiernu y asamblea llexislativa propios.

Nel 25 de [[payares]] de [[2008]] Groenlandia aprobó l'ampliación del so estatutu d'autonomía per un Referendu sobre'l so autogobiernu que-y da mayores recursos económicos, el control de los sos recursos petrolíferos, y la posibilidá d'acoyese al drechu d'autodetermín, anque siguiría perteneciendo al Reinu de [[Dinamarca]], calcúlase que nel añu 2021 va proclamar la so independencia completa de Dinamarca y formar asina un nuevu estáu.

== Organización político-alministrativa ==
{{AP|Divisiones alministratives de Groenlandia}}

Groenlandia divídese alministrativamente en trés distritos (''landsdele''):

* [[Avannaa]] (Nordgrønland, en [[danés]])
* [[Tunu]] (Østgrønland, en danés)
* [[Kitaa]] (Vestgrønland, en danés)

Los nomes daneses quieren dicir &quot;Groenlandia Septentrional&quot;, &quot;Oriental&quot; y &quot;Occidental&quot;, respeutivamente.

== Economía ==
{{AP|Economía de Groenlandia}}
[[Archivu:Greenland_eastcoast.jpg|thumbnail|left|300px|Costa sureste de Groenlandia]]

Groenlandia sufrió una contraición económica al entamu de los años 90, pero dende [[1993]] la [[economía]] ameyoró constantemente. El gobiernu siguió una firme política fiscal dende finales de la década de los años 1980, qu'aidó a facer escedentes nel presupuestu públicu amás d'una baxada na [[inflación]]. Dende [[1990]], el país rexistró un [[déficit]] nel intercambiu económicu col esterior, siguíu de la clausura de la última y principal mina de [[zinc]] nel [[1990]]. N'actualidá, la economía depende principalmente de la [[pesca]] y de la [[esportación]] de [[pescáu]]; la esportación de camarón ye la mayor fonte d'entrada de divises, xunto cola emisión y venta de sellos postales.

== Demografía ==
[[Archivu:Nuukair.jpg|right|thumbnail|200px|Capital de Groenlandia, [[Nuuk]]]]
Groenlandia tien una población pequeña de 56.000 habitantes, siendo un 87% del grupu groenlandés, una mecedura de población inuit y europea. La mayoría de la población ye cristiana evanxélica luterana, pola influyencia danesa. El [[danés]] y [[groenlandés]] yeren les llingües falaes pola población.

La población allúgase na fastera costera, especialmente la suroeste au s'atopa [[Nuuk]], la capital. L'interior de la islla ta ensin población.

== Xeografía ==
[[Archivu:Geography-of-greenland.svg|thumbnail|left|Xeografía de la islla.]]
Con 2.166.086 [[km²]], Groenlandia ye la [[islla]] más grande del mundiu dempués de la islla continente d'[[Australia]]. Cerca del 80% del territoriu (1.755.637 km²) ta cubiertu de xelu, polo que constitúi la segunda reserva de xelu nel planeta, per detrás de la esistente en [[L'Antártida]]. Per otru llau, la superficie llibre de xelu (410.449 km²) ye mayor que la de [[Xapón]], con una baxa densidá poblacional.
Con un clima polar, tien apenes unes pequeñes zones costeres au la temperatura nel branu supera los 10 graos Celsius, polo que la so vexetación ye de tundra y l'agricultura inesistente.

Ente [[1989]] y [[1993]], investigadores norteamericanos y europeos cavaron dientro de la cima de la llámina de xelu de Groenlandia, llogrando un par de nucleos xigantes de xelu (3,2 km). L'análisis de la composición química de les capes d'estos nucleos provocó un novedosu y sorprendente rexistru sobre'l cambéu de clima nel hemisferiu norte producíu alredor de fai 100.000 años, y pudo demostrar que'l clima y la [[temperatura]] del planeta, con frecuencia, cambiaren aína dende un estáu aparentemente estable a otru, con consecuencies mundiales.

== Cultura ==
La cultura de Groenlandia entama col poblamientu por parte de los Inuit de la cultura Dorset, dende'l segundu mileniu e.C. tres la fusión del xelu árticu de les zones habitables. 
Nel sieglu X los [[viquingos]] d'orixe [[noruegu]] pueblen la zona meridional de la islla, demientres qu'una nueva foleada inuit, de cultura Thule, s'introduz na islla dende'l Norte y s'espande pal Sur. El choque cultural ente dambos pueblos ta atestiguáu pol hallazgu d'un fragmentu de cota de maya viquinga nuna llatitú alta de la islla, mientres qu'una figurilla tallada en [[marfil]] de morsa de claru orixe inuit foi atopada en Bergen, [[Noruega]]. Entrambos oxetos han d'entendese como un claru testimoniu de los intercambeos comerciales ente dambos pueblos.

Tres un periodu d'enfriamientu al final de la [[Edá Media]], los viquingos abandonen la islla, refuxándose los sos últimos pobladores posiblemente n'[[Islandia]]. D'esti mou, la islla englóbase dende entós na so totalidá na cultura inuit, hasta la llegada de los daneses a entamos del sieglu XVIII. Güei, el 80% de la población ye d'orixe inuit, demientres que'l 20% restante ye d'orixe danés.

Les distancies en Groenlandia mídense en ''sinik'', en &quot;suaños&quot;, nel númberu de nueches que dura un viax. Nun pue dicise que realmente seya una distancia porque, según el tiempu y la estación del añu, el númberu de ''sinik'' pue variar. Tampoco nun se trata d'un conceutu temporal.

== Deporte ==
[[Groenlandia]] nun ye especialmente famosa polos deportes, pero tien dalgunos equipos, como'l de [[fútbol]], la {{sel|Groenlandia|seleición de fútbol de Groenlandia}}, alministrada pola Xunión de Fútbol de Groenlandia, con estadiu con capacidá pa 2.000 persones na capital [[Nuuk]]. Tamién cal destacar la seleición de balonmano, que llogró participar yá en más d'una ocasión nel Mundial de Balonmano ([[2007]] n'[[Alemaña]], [[2003]] en [[Portugal]] y [[2001]] [[Francia]]).

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.geus.dk/program-areas/raw-materials-greenl-map/greenland/gr-map/kost_1-uk.htm Mapa xeolóxicu de Groenlandia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051027183003/http://www.geus.dk/program-areas/raw-materials-greenl-map/greenland/gr-map/kost_1-uk.htm |date=2005-10-27 }}
* [http://sermitsiaq.gl/icecam/?lang=EN Cámara pa ver en direutu'l dilimientu de la capa de xelu de Groenlandia]
{{América}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Groenlandia|*]]</text>
      <sha1>ahj0ksr1zzp201f67hezdf3z35viwrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra Civil Española</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9686</id>
    <revision>
      <id>4505989</id>
      <parentid>4477549</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T22:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 11 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292480" sha1="rkeuu1k6xa9fge80dfiskkoa4pbx7sd" xml:space="preserve">{{Correxir}}
{{Ficha de conflictu militar
|imaxe = Bundesarchiv_Bild_183-H25224,_Guernica,_Ruinen.jpg
|descripción_imaxe = La ciudá de Guernica esfarrapada pola aviación fascista en 1937.
|casus=Fracasu parcial del [[Golpe d'Estáu n'España de xunetu de 1936|golpe d'Estáu de xunetu de 1936]]
|conflictu = Guerra civil Española
|fecha = 
|llugar = España{{#tag:ref|Tanto na zona [[Segunda República Española en guerra|republicana]] como na [[Zona nacional|sublevada]], incluyendo el [[Protectoráu español de Marruecos|protectoráu de Marruecos]], [[Guinea Española|Guinea]], [[Saguia el Hamra]], [[Río de Oro]] ya [[Ifni]].|group=&quot;nota&quot;}}
|resultáu = Victoria del [[bandu subleváu]] ya implantación de la [[dictadura de Francisco Franco|dictadura franquista]]
}}
La '''Guerra Civil Española''', o '''guerra d'España''', foi un [[conflictu social]], políticu y [[Guerra|bélicu]] —que más tarde repercutiría tamién nuna [[crisis económica]]— que se desencadenó n'[[España]] tres el fracasu parcial del [[Golpe d'Estáu n'España de xunetu de 1936|golpe d'Estáu del 17 y 18 de xunetu de 1936]] lleváu a cabu per una parte del [[Fuercies Armaes de la República Española|Exércitu]] contra'l Gobiernu de la [[Segunda República Española|Segunda República]]. Tres el [[bloquéu del Estrechu]] y el posterior [[ponte aérea]] que, gracies a la rápida collaboración de l'[[Alemaña nazi]] y la [[Italia fascista]], treslladó les tropes rebalbes a la [[España peninsular|Península]] nes últimes selmanes de xunetu,{{Harvnp|Alpert|1996|p=127}}{{Harvnp|Sole i Sabaté|Villaroya|2003|pp=16-17}} empezó una [[guerra civil]] que concluyiría los [[1 d'abril]] de [[1939]] col [[Últimu parte de la Guerra Civil Española|últimu parte de guerra]] robláu por [[Francisco Franco]], declarando la so victoria y estableciendo [[dictadura de Francisco Franco|una dictadura que duraría hasta la so muerte'l 20 de payares de 1975]].

La guerra tuvo múltiples facetes, pos incluyó [[llucha de clases]], [[guerra de relixón]], enfrentamientu de [[nacionalismu|nacionalismos]] opuestos, llucha ente [[dictadura militar]] y [[republicanismu|democracia republicana]], ente [[revolución]] y [[contrarrevolución]], ente [[fascismu]] y [[comunismu]].{{Harvnp|Santos Juliá|1999|p=118. «Foi en concencia [[llucha de clases]] poles armes, na que daquién podía morrer por cubrir se la cabeza con un sombreru o calzase con alpargates los pies, pero nun foi en menor midida [[guerra de relixón]], de [[nacionalismu|nacionalismos]] engarraos, guerra ente [[dictadura militar]] y [[republicanismu|democracia republicana]], ente [[revolución]] y [[contrarrevolución]], ente [[fascismu]] y [[comunismu]]»}}

A les partes del conflictu soler denominar [[bandu republicanu]] y [[bandu subleváu]]:
* El bandu republicanu tuvo constituyíu en redol al [[Gobiernos de la Segunda República Española|Gobiernu]] escoyíu democráticamente, formáu pol [[Frente Popular (España)|Frente Popular]], que de la mesma se componía d'una coalición de partíos [[Republicanismu|republicanos]] —[[Izquierda Republicana]] y [[Unión Republicana (España, 1934)|Unión Republicana]]— col [[Partíu Socialista Obreru Español]], a la que se sumaren los [[marxismu-leninismu|marxistes-leninistes]] del [[Partíu Comunista d'España]] y el [[Partíu Obreru d'Unificación Marxista|POUM]], el [[Partíu Sindicalista]] d'orixe anarquista y en Cataluña los [[nacionalismu catalán|nacionalistes]] d'izquierda encabezaos por [[Esquerra Republicana de Catalunya]]. Yera sofitáu pol [[movimientu obreru español|movimientu obreru]] y los sindicatos [[Unión Xeneral de Trabayadores|UXT]] y [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]], anque ellos lo qu'escorríen yera realizar la [[revolución española de 1936|revolución social]]. Tamién se decantara pol bandu republicanu'l [[Partíu Nacionalista Vascu]], cuando les [[Cortes republicanes]] taben a puntu d'aprobar l'[[Estatutu d'Estella|Estatutu d'Autonomía pal País Vascu]].
* El bandu subleváu, que se llamó a sigo mesmu «[[bandu nacional]]», tuvo entamáu en redol a parte del altu mandu militar, institucionalizáu primeramente na [[Xunta de Defensa Nacional]] sustituyida tres el nomamientu de Francisco Franco como [[Nomamientu del Xeneralísimu Franco|Xeneralísimu]] y [[Nomamientu del xeneral Franco como Xefe del Gobiernu del Estáu|xefe del Gobiernu del Estáu]]. Políticamente, tuvo integráu pola fascista [[Falanxe Española de les JONS|Falanxe Española]], los [[carlismu|carlistes]], los monárquicos alfonsinos de [[Renovación Española]] y gran parte de los votantes de la [[Confederación Española de Dereches Autónomes|CEDA]], la [[Lliga Rexonalista]] y otros grupos conservadores. Socialmente foi sofitáu por aquelles [[clase social|clases]] a les que la victoria nes urnes del [[Frente Popular (España)|Frente Popular]] fíxo-yos sentir qu'apeligraba la so posición; pola [[Ilesia católica]], acosada pola [[persecución relixosa mientres la Guerra Civil Española|persecución relixosa]] desamarrada per parte de la izquierda namás españar el conflictu; por pequeñu propietarios medrosos d'una «[[revolución proletaria|revolución del proletariáu]]» y tamién por munches persones de clase baxa de firmes convencimientos relixosos.{{Harvnp|Malefakis|2006|p=24. «Anque una parte de los militares empecipiara la guerra, la guerra nun puede definise —como dacuando sigue faciéndose— como la llucha de los militares —o del Exércitu más un puñáu de terratenientes ricos y xerarques eclesiásticos— contra'l restu de la sociedá. Ensin el sofitu de munchos españoles -n'especial de les clases mediu y altu, pero tamién de les humildes: millones de pequeños propietarios y xente relixoso-, l'alzamientu nun se convirtiera en guerra civil, magar la mayor eficacia militar con que los rebeldes cuntaben de primeres»}}

Dambos bandos cometieron y acusáronse recíprocamente de la comisión de [[Guerra Civil Española#Crímenes y xenocidiu|graves crímenes]] nel frente y nes retaguardies, como [[saques de presos]], ''[[Paséu (fusilamiento)|paseos]]'', [[sumíos del franquismu|desapaiciones de persones]] o [[Checa (España)|''tribunales'' estraxudiciales]]. La [[dictadura de Francisco Franco|dictadura de Franco]] investigó y condergó severamente los fechos delictivos cometíos na zona republicana, llegando inclusive a instruyir una [[Causa Xeneral]], tou ello con escases garantíes procesales. Pela so parte, los delitos de los vencedores nunca fueron investigaos nin enxuiciaos mientres el franquismu, a pesar de que dellos historiadores&lt;ref&gt;[http://www.eldiadecordoba.es/article/cordoba/280509/quotlos/hipocritas/y/los/tardofranquistas/esta vegada/nun van/ser/los/vencedoresquot.html 'El xenocidiu franquista en Córdoba'], ''El día de Córdoba'', 17 de payares de 2008.&lt;/ref&gt; y xuristes&lt;ref name=&quot;villarejo&quot;&gt;[http://www.movimientocontralaintolerancia.com/html/admin/verNoticia.asp?cod=917&amp;esBusq=True &quot;La dictadura de Franco foi fascista y xenocida&quot;], ''El Plural'', 19 de xunetu de 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zafaroni&quot;&gt;«[http://www.nuevatribuna.es/opinion/miguel-angel-rodriguez-aries/el-ltimo-xenocidiu-negáu-verdá-xusticia-y-reparacin-pa-les-vctimas-de-toes-les formes-de-xenocidiu/20101007133302041581.html L'últimu xenocidiu negáu: 'Verdá, xusticia y arreglu' pa les víctimes de toles formes de xenocidiu]», ''Nueva Tribuna'', 2 de marzu de 2010.&lt;/ref&gt; sostienen qu'hubo un [[xenocidiu]] nel que, amás de subvertir l'orde institucional, intentaríase esterminar a la oposición política.{{#tag:ref|El 16 d'ochobre de 2008, [[Imputaos nel autu de 16 d'ochobre de 2008 del Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 5 de l'Audiencia Nacional|fueron imputaos]] altos cargos de la Dictadura pol entós maxistráu-xuez de l'[[Audiencia Nacional (España)|Audiencia Nacional]] [[Baltasar Garzón]], acusáu de «presuntos delitos permanentes de [[detención illegal]], [[Desapaición forzada|ensin dar razón del paradoriu]], nel contestu de [[Crime contra la humanidá|crímenes contra la humanidá]]».&lt;ref name=&quot;primer autu&quot;&gt;{{Cita web|url=https://www.elpais.com/elpaismedia/ultimahora/media/200810/16/espana/20081016elpepunac_4_Pes_PDF.doc|títulu=Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 5. Audiencia Nacional. Madrid. Dilixencies previes (proc. embrivíu) 399/2006 V. Autu|editorial=[[Poder xudicial d'España|Alministración de Xusticia]]|autor=[[Baltasar Garzón|{{versalita|Garzón Real}}, Baltasar]]|fecha=16 de payares de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/https://www.elpais.com/elpaismedia/ultimahora/media/200810/16/espana/20081016elpepunac_4_Pes_PDF.doc|fechaarchivu=3 d'avientu de 2015}}&lt;/ref&gt; L'autu llegó a dar por fechos constaos los siguientes:

{{Cita De dicir enantes y de los fechos que socedieron darréu al 18 de xunetu de 1936, constátase que l'alzamientu o insurrección armada que se materializó nesa fecha, foi una decisión perfectamente entamada y empobinada a acabar cola forma de Gobiernu d'España, nesi momentu, atacando y ordenando la detención ya inclusive la eliminación física de persones qu'ostentaben responsabilidaes nos altos Organismos de la Nación y ello, como mediu o siquier como pasu indispensable pa desenvolver y executar les decisiones primeramente adoptaes sobre la detención, tortura, desapaición forzada y eliminación física de miles de persones por motivos políticos ya ideolóxicos, favoreciendo, coles mesmes, el desplazamientu y exiliu de miles de persones, dientro y fora del territoriu nacional, situación que siguió, en mayor o menor midida, mientres los años siguientes, una vegada concluyó la Guerra Civil, y que la so realidá pretende concretase nesta investigación, según los autores, en cada casu, col fin d'individualizar les conductes y los responsables de les mesmes, y resolver sobre la estinción de la so posible responsabilidá penal, de finar. [...] La categoría de crime contra la humanidá parte d'un principiu básico y fundamental, qu'estes conductes afrellen na forma más brutal a la persona como perteneciente al xéneru humanu nos sos derechos más elementales como la vida, la integridá, la dignidá, la llibertá, que constitúin les pilastres sobre los que se constitúi una sociedá civilizada y el mesmu Estáu de Derechu.|Autu del 16 d'ochobre de 2008 del Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 5 de l'Audiencia Nacional.&lt;ref name=&quot;primer autu&quot; /&gt;}}

Darréu, el 18 de payares del mesmu añu, el mesmu tribunal decidió escastar el so [[Responsabilidá penal|responsabilidá]] al certificase'l so fallecimientu.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Nel autu pol que queda estinguida la responsabilidá penal, detállase que ye por delitos contra Altos Organismos de la Nación y la Forma de Gobiernu, según respectu del delitu de [[detención illegal]] con [[desapaición forzada]] de persones, nel contestu de [[crímenes contra la humanidá]]».&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;segundu autu&quot;&gt;{{cita web|url=https://www.elpais.com/elpaismedia/ultimahora/media/200811/18/espana/20081118elpepunac_1_Pes_PDF.doc|títulu=Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 5. Audiencia Nacional. Madrid. Sumariu (proc. ordinariu) 53/2008 Y. Autu|editorial=[[Poder xudicial d'España|Alministración de Xusticia]]|autor=[[Baltasar Garzón|{{versalita|Garzón Real}}, Baltasar]]|fecha=18 de payares de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/https://www.elpais.com/elpaismedia/ultimahora/media/200811/18/espana/20081118elpepunac_1_Pes_PDF.doc|fechaarchivu=3 d'avientu de 2015}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nota&quot;}}

Les consecuencies de la Guerra Civil marcaron en gran midida la historia posterior d'España, polo escepcionalmente dramátiques y duraderes: tanto les [[Evolución demográfica moderna d'España|demográfiques]] —morrina y descensu de la natalidá que marcaron la [[pirámide de población]] mientres xeneraciones— como les materiales —destrucción de les ciudaes, la estructura económica, el patrimoniu artísticu—, intelectuales —fin de la denomada [[Ser d'España#La Ed%C3%A1 de Plata%C2%BB|Edá de Plata de les lletres y ciencies]]— y polítiques —la [[represión política n'España|represión]] na retaguardia de dambes zones, caltenida polos vencedores con mayor o menor intensidá mientres tol franquismu, y l'[[exiliu republicanu]]—, y que se perpetuaron muncho más allá de la enllargada [[posguerra española|posguerra]], incluyendo la escepcionalidá xeopolítica del caltenimientu del réxime de Franco hasta 1975.

== Antecedentes ==
[[File:Constitución de la República Española de 1931.pdf|thumb|page=7|''Constitución de la República Española'', 1931 ([[PDF]]).]]
{{AP|Segunda República Española}}
En xineru de 1930 el xeneral [[Miguel Primo de Rivera]] reconoz el fracasu de [[Dictadura de Primo de Rivera|la Dictadura]] qu'instaurara en setiembre de 1923 col sofitu del rei y dimite.&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíu=García Queipo de Llano |nome=Genoveva |títulu=El reináu d'Alfonsu XIII. La modernización fallida |añu=1997 |editorial= Historia 16 |ubicación=Madrid |isbn= 84-7679-318-9|páxines=130}}&lt;/ref&gt; [[Alfonsu XIII]] noma entós como presidente del gobiernu al xeneral [[Dámaso Berenguer]], pero esti nun consigue devolver a la monarquía la &quot;normalidá constitucional&quot; (esti periodu foi conocíu como [[&quot;Dictablanda&quot; del xeneral Berenguer|&quot;Dictablanda&quot;]]) y ye sustituyíu en febreru de 1931 pol almirante [[Juan Bautista Aznar]], quien convoca [[eleiciones municipales del 12 d'abril de 1931|eleiciones municipales pal domingu 12 d'abril]].{{Harvnp|Juliá|1999|pp=27-28}} Les eleiciones son ganaes nes ciudaes poles candidatures republicanu-socialistes surdíes del [[Pactu de San Sebastián]] d'agostu de 1930 y el martes 14 d'abril el rei Alfonsu XIII, ante les duldes de la Guardia Civil y del Exércitu a utilizar la fuercia pa frenar les multitudinaries manifestaciones prorrepublicanas qu'anubren les principales ciudaes, abandona'l país. En Madrid el &quot;comité revolucionariu&quot; republicanu-socialista proclama la República y asume el poder como [[Gobiernu Provisional de la Segunda República Española|Gobiernu Provisional]] presidíu por [[Niceto Alcalá-Zamora]].&lt;ref name=&quot;eduardo&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Suárez |nome=Eduardo |títulu=Trés díes d'abril que revolucionaron España |añu=2006 |publicación=La Aventura de la Historia |númberu=90 |issn=1579-427X |url=}}&lt;/ref&gt;

Mientres el [[primer bieniu de la Segunda República Española]] apruébase la nueva [[Constitución de 1931|Constitución republicana]] y el gobiernu de coalición de republicanos d'izquierda y de socialistes presidíu por [[Manuel Azaña]], formáu'l [[15 d'avientu]] de [[1931]] en refugando'l [[Partíu Republicanu Radical]] la so participación nel mesmu por tar en desalcuerdu cola continuidá nel gobiernu de los socialistes, afonda les reformes empecipiaes pol [[Gobiernu Provisional de la Segunda República Española|Gobiernu Provisional]] que'l so propósitu ye modernizar la realidá económica, social, política y cultural españoles. El nuevu gobiernu formar tres la eleición de [[Niceto Alcalá Zamora]] como Presidente de la República, quien confirmó a [[Manuel Azaña]] como Presidente del Gobiernu.

Sicasí, l'ampliu abanicu de reformes qu'entamó'l gobiernu &quot;social-azañista&quot; atopó gran resistencia ente los grupos social y corporativu a los que s'intentaba &quot;descabalgar&quot; de les sos posiciones adquiríes: los terratenientes, los grandes empresarios, financieros y patronos, la [[Ilesia católica]], les [[órdenes relixoses]], la opinión católica, la opinión monárquica o'l [[militarismu]] “africanista”. Esti postreru entamó un fracasáu [[Sanjurjada|golpe d'estáu n'agostu de 1932]] encabezáu pol [[xeneral Sanjurjo]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=13-14}} Pero tamién esistió una resistencia al reformismu republicanu de signu contrariu: el del revolucionarismu a estazón, qu'encabezaron les organizaciones [[anarquismu|anarquista]] (la [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]] y la [[Federación Anarquista Ibérica|FAI]]). Pa ellos, la República representaba'l &quot;orde burgués&quot; (ensin demasiaes diferencies colos rexímenes políticos anteriores, [[Dictadura de Primo de Rivera|Dictadura]] y [[Restauración borbónica n'España|Monarquía]]) qu'había de ser destruyíu p'algamar el &quot;[[Anarcocomunismu|comunismu llibertariu]]&quot;.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=64-68}} Asina se producieron una serie de llevantamientos anarquistes (en [[Revolución de Xineru de 1933|xineru]] y [[Revolución d'avientu de 1933|avientu de 1933]]) reprimíos con durez.

La coalición encabezada por Azaña desfaise y convóquense eleiciones pa payares de 1933, nes que votaron per primer vegada les muyeres, que son ganaes pola derecha católica de la [[Confederación Española de Dereches Autónomes|CEDA]] y pol centru-derecha republicanu del [[Partíu Republicanu Radical]] d'[[Alejandro Lerroux]]. Esta forma gobierno coles mires de “rectificar” les reformes del primer bieniu, nun anulales, pa incorporar a la República a la derecha “accidentalista” (que nun se proclamaba abiertamente monárquica, anque les sos simpatíes tuvieren cola Monarquía, nin tampoco republicana) representada por DEXAR y el [[Partíu Agrariu Español|Partíu Agrariu]], que-y dan el so sofitu parllamentariu.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=84}} Cuando la DEXE entra nel gobiernu n'ochobre de 1934 desencadénase la [[Revolución d'Ochobre]], una fracasada insurrección socialista que solo se consolidó n'[[Revolución d'Asturies|Asturies]] mientres un par de selmanes (l'únicu llugar onde tamién participó la CNT), anque finalmente tamién foi encalorada pola intervención del Exércitu, que traxo del [[Protectoráu español de Marruecos]] a les tropes coloniales de [[regulares]] y [[Lexón Española|lexonarios]] y, una vegada rematada, producióse una fuerte represión. Lo mesmo asocedió cola proclamación pol presidente de la [[Xeneralidá de Cataluña]] [[Lluís Companys]] del &quot;Estáu Catalán&quot; dientro de la &quot;República Federal Española&quot; el [[6 d'ochobre]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=112}}

La [[Revolución d'ochobre de 1934]] fixo aumentar nel gobiernu radical-cedista les medranes a qu'un próximu intentu d'una &quot;revolución bolxevique&quot; acabara trunfando. Esto acentuó la presión sobre'l Partíu Radical pa llevar alantre una política más decididamente llexisladora o contrarrevolucionaria.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=96}} N'última instancia, los socesos d'ochobre de 1934 convencieron a DEXAR de que yera necesariu llegar a algamar la presidencia del gobiernu pa poder dar el &quot;xiru autoritariu&quot; que'l réxime, según ellos, precisaba.{{Harvnp|Juliá|1999|p=106}} El líder de la [[CEDA]], [[José María Gil Robles]], atopó la so oportunidá cuando españaron l'[[escándalu del estraperlu]] y el del [[asuntu Nombela]] que fundieron a Lerroux y al Partíu Republicanu Radical, del que nun se recuperaría.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=82}} Pero'l Presidente de la República Alcalá Zamora negar a dar el poder a una fuercia “accidentalista” que nun proclamara la so fidelidá a la República y encargó la formación de gobiernu a un independiente del so enfotu, [[Manuel Portela Valladares]], quien forma'l [[15 d'avientu]] un gabinete republicanu de centru derecha qu'aguanta'l poder Executivo hasta que Alcalá Zamora convoca eleiciones pal 16 de febreru de 1936.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=82-84}}

La resultancia de les [[Eleiciones xenerales d'España de 1936|eleiciones de febreru de 1936]] foi una repartida bien permediada de votos con una leve ventaya de les izquierdes (47.1%) sobre les dereches (45.6%), mientres el centru llindar a un 5.3%. Pero como'l sistema eleutoral primaba a los ganadores, esto traducióse nuna folgosa mayoría pa la coalición del Frente Popular.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=116-117}}

=== El Gobiernu del Frente Popular (febreru-xunetu de 1936) ===
El miércoles [[19 de febreru]], [[Manuel Azaña]], el líder del Frente Popular, formaba un gobiernu que, conforme a lo apautao colos socialistes, solo taba integráu por ministros republicanos d'izquierda (nueve d'[[Izquierda Republicana]] y trés d'[[Unión Republicana (España, 1934)|Unión Republicana]]).{{Harvnp|Casanova|2007|p=156}} Una de les sos primeres decisiones foi alloñar de los centros de poder a los xenerales más antirrepublicanos: el xeneral [[Manuel Goded]] foi destináu a la Comandancia militar de Baleares; el xeneral [[Francisco Franco]], a la de Canaries; el xeneral [[Emilio Mola]] al gobiernu militar de Pamplona. Otros xenerales significaos como [[Luis Orgaz Yoldi|Luis Orgaz]], [[Rafael Villegas Montesinos|Rafael Villegas]], [[Joaquín Fanjul]] y [[Andrés Saliquet]] quedaron en situación de disponibles.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=122-123}}

La midida más urxente qu'hubo de tomar el nuevu gobiernu foi l'[[amnistía]] de los condergaos polos [[Revolución de 1934|socesos d'ochobre de 1934]], &quot;llegalizando&quot; asina l'asaltu a delles cárceles pol ensame, pero dando cumplimientu tamién al puntu principal del programa eleutoral del Frente Popular.{{Harvnp|Casanova|2007|p=120}} Otra de les midíes urxentes yera reponer nos sos puestos a los alcaldes y conceyales escoyíos en 1931 y sustituyíos mientres el [[segundu bieniu de la Segunda República Española|bieniu conservador]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=157}} El 28 de febreru'l gobiernu decretaba non solo la realmisión de tolos trabayadores despidíos por motivos políticos y sindicales rellacionaos colos fechos de 1934, sinón que, primíu polos sindicatos, ordenaba a les empreses qu'indemnizaren a estos trabayadores polos jornales non abonaos.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=120-121}} Coles mesmes, foi restablecíu'l gobiernu de la [[Xeneralidá de Cataluña]], que los sos miembros salieren de la cárcel beneficiaos tamién pola amnistía.{{Harvnp|Casanova|2007|p=120}}

La cuestión agraria” foi otru problema que'l nuevu gobiernu tuvo qu'encetar con urxencia por causa de la intensa movilización llabradora que se taba produciendo col sofitu decidíu de les autoridaes llocales repuestes y qu'amenaciaba con provocar graves conflictos nel campu, especialmente n'[[Estremadura]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=160}}{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=121. «A los pocos díes de les eleiciones, unos ochenta mil llabradores andaluces, manchegos y estremeños convocaos pola [[FNTT]] [socialista], llanzar a ocupar les finques de les que fueren desallugaos nel iviernu de 1934-35 [polos gobiernos radical-cedistas]. Producíase asina un fechu peracabáu, qu'obligó al Ministeriu d'Agricultura a adoptar midíes oportunes pa volver poner a valir la llexislación del primer bieniu»}} Asina'l &lt;nowiki&gt;[[19 d'abril]]&lt;/nowiki&gt; el ministru d'Agricultura, [[Mariano Ruiz Funes]], presentaba dellos proyeutos de llei, ente ellos unu que derogaba la Llei de Reforma de la Reforma Agraria d'agostu de 1935, que se convirtió en llei'l 11 de xunu, polo que volvía tar a valir dafechu la [[Llei de Reforma Agraria de 1932]]. Gracies a dellos decretos y a esta llei ente marzu y xunetu de 1936 asitiáronse unos 115.000 llabradores, más que nos trés años anteriores.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=122}} Sicasí, siguió l'alta conflictividá nel campu, debida sobremanera a l'actitú de los propietarios y a la radicalización de les organizaciones llabradores, saldándose tou ello con incidentes violentos. El casu más grave producir en [[Yeste (Albacete)|Yeste]] ([[provincia d'Albacete|Albacete]]), onde a finales de mayu de 1936 &quot;la detención d'un llabradores que pretendíen baltar árboles nuna finca particular condució a un sangrientu enfrentamientu ente la Guardia Civil y los xornaleros, nos que morrieron un guardia y 17 llabradores, dellos d'ellos asesinaos a sangre frío polos axentes&quot;.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=130}}

L'actividá del parllamentu tuvo paralizada casi tol mes d'abril debíu al procesu de destitución del presidente de la República [[Niceto Alcalá-Zamora]], empecipiáu y aprobáu pola izquierda, y la so sustitución por Manuel Azaña, que foi investido nel so nuevu cargu'l 10 de mayu de 1936, siendo sustituyíu al frente del gobiernu pol so compañeru del partíu [[Izquierda Republicana]], [[Santiago Casares Quiroga]],{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=123-125}}{{Harvnp|Casanova|2007|pp=166-168}} quien asumiría de la mesma la cartera de [[Ministeriu de la Guerra (España)|Guerra]].

[[Ficheru: Santiago Casares Quiroga.JPG|thumb|upright| [[Santiago Casares Quiroga]] en 1931.]]

El nuevu gobiernu de Casares Quiroga siguió cola política reformista que yá empecipiara'l gobiernu Azaña que consistía fundamentalmente en volver poner a valir los decretos que fueren derogaos o modificaos mientres el bieniu radical-cedista, a los que s'añader dellos otros.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=123}}

Unu de los problemes a los que tuvo que facer frente'l gobiernu foi la folada de fuelgues que se producieron declaraes y sosteníes munches vegaes por comités conxuntos de la CNT y l'UXT, nes qu'en munches d'elles falaba de revolución,{{Harvnp|Juliá|1999|p=114}} pero nin UXT nin CNT preparaben nengún movimientu insurreccional dempués de los fracasos continuos de 1932, 1933 y 1934, y la única posibilidá de que se produxera dalgún sería como respuesta a un intentu de golpe militar.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=162-163}}

Otru de los problemes del gobiernu de Casares Quiroga foi la división interna del PSOE, el partíu más importante del Frente Popular,{{Harvnp|Juliá|1999|pp=112-116. «D'esta forma, el gobiernu quedó desasistido polos sos aliaos naturales y hostigado dende la derecha por una envalentonada oposición monárquica qu'abasnaba yá con fuercia a los católicos y dende la izquierda por un sector del PSOE que, si arrenunciara a la revolución esperaba con impaciencia la hora de sustituyir al gobiernu republicanu por unu puramente socialista»}} qu'enfrentaba a los sectores &quot;prietista&quot; y &quot;largocaballerista&quot;, yá que [[Francisco Largo Caballero]], qu'apoderaba [[UXT]] y el grupu parllamentariu del PSOE, siguió oponiéndose a la entrada nel gobiernu de los socialistes y defendiendo l'entendimientu ente les organizaciones obreres” pa esperar el momentu en que'l fracasu de los burgueses republicanos&quot; facilitara la conquista del poder pola clase obrera.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=126-127}} Otru problema foi que'l sector de VENCER lideráu por Gil Robles decantar por realizar un boicó a les instituciones republicanes y por sofitar la posición defendida de la derecha monárquica del [[Bloque Nacional]] de [[José Calvo Sotelo]], que defendía abiertamente pola rotura violenta del orde constitucional por aciu un golpe d'estáu militar en que la so preparación yá taben collaborando (pela so parte los monárquicos carlistes aceleraron la formación de les sos milicies [[requetés]] con vistes al alzamientu militar con que los sos dirixentes calteníen contactos).{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=127-128}}

=== La violencia política ===
Los gobiernos del Frente Popular tamién tuvieron que facer frente a un aumentu de la violencia política provocada pol partíu fascista [[Falanxe Española]], qu'a principios de 1936 yera una fuercia política marxinal, pero que tres el trunfu del Frente Popular recibió un ábanu d'afiliaciones de moces de dereches dispuestos a l'aición violenta, y pola respuesta que-y dieron les organizaciones d'izquierda.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=128}} El primer atentáu importante que cometieron los falanxistes foi'l perpetáu'l 12 de marzu de 1936 contra'l diputáu socialista y “padre” de la [[Constitución de 1931]] [[Luis Jiménez d'Asúa]], nel qu'esti resultó ilesu, pero'l so escolta, el policía Jesús Gisbert, morrió.{{Harvnp|Casanova|2007|p=164}} La respuesta del gobiernu d'Azaña foi prohibir el partíu y detener el 14 de marzu al so máximu dirixente [[José Antonio Primo de Rivera]], pero'l pasu a la clandestinidá nun torgar que siguiera perpetando atentaos y participando n'agarraes con mozos socialistes y comunistes.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=128}}{{Harvnp|Casanova|2007|p=165}}

Los incidentes de mayor trescendencia produciéronse los díes 14 y 15 d'abril. El día 14 tuvo llugar un desfile militar nel Paséu de la Castellana de Madrid en conmemoración del Quinto Aniversariu de la República. Al pie de la tribuna principal españó un artefautu y produciéronse de siguío dellos disparos que causaron la muerte a Anastasio de los Reis, alférez de la [[Guardia Civil]] que taba ellí de paisanu, y mancaron a dellos espectadores. Derechiegos ya izquierdistes acusáronse mutuamente del atentáu. A otru día celebróse l'entierru del alférez que se convirtió nuna manifestación antirrepublicana a la qu'asistieron los diputaos [[José María Gil Robles]], líder de DEXAR, y [[José Calvo Sotelo]], líder de la derecha monárquica antirrepublicana y antidemocrática, amás d'oficiales del exércitu y falanxistes armaos. Dende diversos llugares produciéronse disparos contra la comitiva que fueron respondíos, produciéndose un saldu de seis muertos y de trés mancaos. Unu de los muertos foi l'estudiante Ángel Sáenz de Heredia, falanxista y primu hermanu de José Antonio Primo de Rivera.{{Harvnp|Casanova|2007|p=165}} Tamién resultó mancáu un mozu tradicionalista ([[carlista]]), José Llaguno Acha, y un ensame intentó acoradar al teniente [[José del Castillo Sáenz de Tejada]] al que se-y acusó de dispara-y.

Ente abril y xunetu los atentaos y les agarraes protagonizaes por falanxistes causaron más de cincuenta víctimes ente les organizaciones d'izquierda obrera, la mayoría d'elles en Madrid. Unos cuarenta miembros de Falanxe morrieron nesos actos o n'atentaos de represalia de les organizaciones d'izquierda.{{Harvnp|Casanova|2007|p=165}} Tamién fueron oxetu de la violencia los edificios relixosos (un centenar d'ilesies y conventos fueron asaltaos y amburaos){{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=129-130}} anque ente les víctimes de la violencia política de febreru a xunetu nun hubo nengún miembru del cleru.{{Harvnp|Casanova|2007|p=171}}

L'aumentu de la violencia política y la crecedera de les organizaciones xuveniles paramilitares tantu ente la derecha (milicies falanxistes, requetés carlistes) como ente la izquierda (milicies de les mocedaes socialistes, comunistes y anarquistes), y ente los nacionalistes vascos y catalanes (milicies d'Esquerra Republicana de Catalunya y de la PNV), anque nun taben armaes y la so actividá principal yera desfilar, provocó la perceición ente parte de la opinión pública, especialmente la conservadora, de que'l gobiernu del [[Frente Popular]] presidíu por [[Santiago Casares Quiroga]] nun yera capaz de caltener l'orde públicu, lo que sirvía de xustificación pal &quot;golpe de fuercia&quot; militar que se taba preparando.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=130-131}} A esta perceición tamién contribuyó la prensa católica y d'estrema derecha qu'afalaba a la rebelión frente al desorde” qu'atribuyía al “''Gobiernu tiránicu del Frente Popular''”, “''enemigu de Dios y de la Ilesia''”, aprovechando que la confrontación ente [[clericalismu]] y [[anticlericalismu]] volvió al primer planu tres les eleiciones de febreru con continues disputes sobre asuntos simbólicos, como'l tañimientu de campanes o les manifestaciones del cultu fora de les ilesies, como procesiones o entierros católicos. Asina mesmu, nel parllamentu, los diputaos de la derecha, sobromanera Calvo Sotelo y Gil Robles, acusaron al gobiernu de perder el control del orde públicu.{{Harvnp|Casanova|2007|p=171}}

Na nueche del domingu 12 de xunetu yera asesináu na cai de Fuencarral de Madrid el teniente de la Guardia d'Asaltu ya instructor de les milicies socialistes [[José del Castillo Sáenz de Tejada]]{{Harvnp|Casanova|2007|p=175}}, que se dirixía al so puestu de trabayu nel Cuartel de Pontejos, probablemente por pistoleros d'estrema derecha pertenecientes a la [[Comunión Tradicionalista]] (o de [[Falanxe Española]]).&lt;ref&gt;Hugh Thomas, tomu I, páx. 230.&lt;/ref&gt; El teniente Castillo yera bien conocíu pol so [[activismu]] izquierdista y atribuyíase-y la frase «''Yo nun tiro sobre'l pueblu''» en habiéndose negáu a participar na represión de la [[Revolución d'Asturies]], actu de rebeldía que-y costaría un añu de cárcel.

Como represalia, los compañeros policías del teniente Castillo, dirixíos pol capitán de la [[Guardia Civil]] Fernando Condés, secuestraron na so propia casa y asesinaron na madrugada del día siguiente a [[José Calvo Sotelo]], líder de los monárquicos &quot;alfonsinos&quot; (que nun tuvo nada que ver col asesinatu del teniente Castillo), y abandonaron el cadabre nel depósitu del campusantu de l'Almudena. Nel entierru de Calvo Sotelo, el dirixente monárquicu [[Antonio Goicoechea]] xuró solemnemente “''consagrar la nuesa vida a esti triple llabor: asonsañar el to exemplu, vengar la to muerte y salvar a España''”. Pela so parte, el líder de VENCER, [[José María Gil Robles]] nes Cortes díxo-yos a los diputaos de la izquierda que “''el sangre del señor Calvo Sotelo ta sobre vós''” y acusó al gobiernu de tener la “''responsabilidá moral''” del crime por “''patrocinar la violencia''”.{{Harvnp|Casanova|2007|p=175}}

Según l'estudiu más completu que se realizó sobre les víctimes mortales como resultáu de la violencia política ente febreru y xunetu de 1936, antes d'empecipiase'l golpe d'estáu, hubo un total de 189 incidentes y 262 muertos, d'ellos 112 causaos pola intervención de les fuercies d'orde públicu. De les 262 víctimes, 148 seríen militantes de la izquierda, 50 de la derecha, 19 de les fuercies d'orde públicu y 45 ensin identificar. Amás esi estudiu constata que'l númberu de víctimes mortales causaes pola violencia política foi menguando nesos cinco meses.{{Harvnp|Cruz|2006|p=167}}

La violencia política de los meses de gobiernu en paz del Frente Popular, de febreru a xunetu de [[1936]], foi utilizada dempués polos vencedores na Guerra Civil como xustificación del so alzamientu. Anguaño, l'alderique sigue abiertu, anque la mayoría de los historiadores cunten que n'absolutu puede falase d'una &quot;primavera tráxica&quot; na que'l gobiernu del Frente Popular perdiera'l control de la situación.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=22}} Y la conclusión de la mayoría d'ellos ye clara: “La desestabilización política real na primavera de 1936 nun esplica de nenguna manera la sulevación militar [de xunetu de 1936] y menos entá la xustifica&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=22}} “La política y la sociedá españoles amosaben signos inequívocos de crisis, lo cual nun significa necesariamente que la única salida fuera una guerra civil”.{{Harvnp|Casanova|2007|p=164}}

Mientres los primeros meses de 1936 producióse una polarización de la política española, en que los sos estremos asitiábase la izquierda revolucionaria y la derecha [[Fascismu|fascista]], y en mediu una izquierda moderada y una derecha republicana xunto con un centru anticlerical y una derecha de fuerte componente católicu y monárquicu (que representaba a munchos militares, [[terrateniente]]s y a la [[xerarquía]] católica que víen apeligrar la so posición privilexada y el so conceutu de la unidá d'España). Una división que podía remontase al sieglu XIX cuando tuvo llugar el difícil procesu de cambéu que s'empecipió en [[1808]] pa poner fin al [[absolutismu]] que lastraba al país, calteniendo fuertes diferencies económiques ente privilexaos y non privilexaos, y que'l [[moderantismu]] decimonónicu solo consiguió superar parte. La resultancia foi una población rural estremada ente los xornaleros anarquistes y los pequeños propietarios enferronaos a (y apoderaos por) los [[Caciquismu|caciques]] y la Ilesia; unos burócrates conformistes y una clase obrera con salarios bien baxos y, poro, con enclinos [[revolución|revolucionaries]] mesmes del nuevu sieglu, faen que tamién ente les clases probes la división fuera bien acusada. Tamién provenía del sieglu XIX la tradición de que los problemes nun s'iguar más que colos [[pronunciamientos]]. Nun ye estrañu, pos, que nuna España marcada pola recién dictadura de [[Miguel Primo de Rivera|Primo de Rivera]] y intentonas fallíes, como les de [[José Sanjurjo]], volviera haber ruíu de sables y tarreciérase un plan pa baltar al nuevu Gobiernu establecíu. Los acontecimientos daríen la razón a los pesimistes.

== El detonante: el golpe d'estáu de xunetu de 1936 ==
{{AP|Golpe d'Estáu n'España de xunetu de 1936}}
{{VT|Organización Territorial Militar na España de 1936 |Guerra Civil Española en Castiella y Lleón}}

=== La combalechadura militar ===
[[Ficheru:Vuelodragonrapide.svg|thumb|Ruta del ''[[de Havilland D.H.89 Dragon Rapide|Dragon Rapide]]'', l'avión que llevó a Francisco Franco a Tetúan onde tomó'l mandu de les tropes sulevaes.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.lahistoriaconmapas.com/europa/espana/el viaxe-del-dragon-rapide/|títulu=Mapa - El Viaxe del Dragon Rapide|fechaaccesu=8 de febreru de 2017|idioma=en-US|sitiuweb=www.lahistoriaconmapas.com}}&lt;/ref&gt;]]
Namás conocese la victoria del Frente Popular nes eleiciones, producióse un primer intentu de “golpe de fuercia” per parte de la derecha pa intentar frenar la entrega del poder a los vencedores. Foi'l mesmu Gil Robles el primeru qu'intentó ensin ésitu que'l presidente del gobiernu en funciones [[Manuel Portela Valladares]] declarara l'estáu de guerra” y anulara los comicios. Siguió-y el general Franco, entá xefe del Estáu Mayor del Exércitu, que s'adelantró a dar les órdenes pertinentes a los mandos militares por que declararen l'[[estáu de guerra]] (lo que según la [[Llei d'Orde Públicu de 1933]] suponía que'l poder pasaba a les autoridaes militares), pero foi desautorizáu pol inda xefe de gobiernu Portela Valladares y pol ministru de la guerra'l xeneral [[Nicolás Molero]].{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=118}}

El 8 de marzu de 1936 tuvo llugar en Madrid, en casa d'un amigu de Gil Robles, una xunta de dellos xenerales ([[Emilio Mola]], [[Luis Orgaz Yoldi]], Villegas, [[Joaquín Fanjul]], [[Francisco Franco]], [[Ángel Rodríguez del Barrio]], [[Miguel García de la Herrán]], [[Manuel González Carrasco]], [[Andrés Saliquet]] y [[Miguel Ponte]], xunto col coronel [[José Enrique Varela]] y el teniente coronel [[Valentín Galarza]], como home de la [[Unión Militar Española|UME]]), na qu'alcordaron entamar un alzamientu militar” que baltara al gobiernu del Frente Popular acabante constituyir y “''restableciera l'orde nel interior y el prestíu internacional d'España''”. Tamién s'alcordó que'l gobiernu desempeñar una Xunta Militar presidida pol [[xeneral Sanjurjo]], que nesos momentos atopar nel exiliu en [[Portugal]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=173}}

Dende finales d'abril, foi'l xeneral Mola quien tomó la direición de la trama golpista (moviéndose asina'l centru de la combalechadura de Madrid a Pamplona), adoptando'l nome clave de “El Direutor”. Este siguió col proyeutu de constituyir una Xunta Militar presidida pol xeneral Sanjurjo, y empezó a redactar y espublizar una serie de circulares o “Instrucciones reservaes” nes que foi perfilando la complexa trama que llevaría alantre'l golpe d'Estáu.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=136}} La primera de les cinco “instrucciones reservaes” dictar el 25 de mayu y nella yá apaeció la idea de que'l golpe tendría que dir acompañáu d'una violenta represión.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=173-174}}

Mola consiguió comprometer nel golpe a numberoses guarniciones, gracies tamién a la trama clandestina de la UME pero tenía duldes sobre'l trunfu del golpe nel llugar fundamental, Madrid, y tamién sobre Cataluña, Andalucía y Valencia.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=136}} Con éses el problema de los militares implicaos yera que, a diferencia del [[Dictadura de Primo de Rivera|golpe d'estáu de 1923]], agora nun cuntaben cola totalidá del Exércitu (nin de la Guardia Civil nin les otres fuercies de seguridá) pa sofitalo.{{Harvnp|Juliá|1999|p=115. «Les divisiones que se manifestaren nel senu del propiu exércitu dende la Dictadura... mientres la República algamaren un singular grau de roxura cola creación d'uniones militares enfrentaes pola cuestión del réxime políticu [la UME, [[Unión Militar Española]], monárquica; y la republicana [[Unión Militar Republicana Antifascista]], UMRA, con una influencia muncho más amenorgada]»}} Una segunda diferencia respeuto de 1923 yera que l'actitú de les organizaciones obreres y llabradores nun sería de pasividad ante'l golpe militar sinón que como anunciaren desencadenaríen una revolución. Por estes razones foise retrasando una y otra vez la fecha del golpe militar, y por eso, amás, el xeneral Mola, &quot;el Direutor&quot;, buscó'l sofitu de les milicies de los partíos antirrepublicanos ([[requeté]]s y [[Falanxe Española|falanxistes]]) y el respaldu financieru de los partíos de la derecha.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=115-116}} Al gobiernu de Casares Quiroga llegar por diverses fontes noticies de lo que se taba entamando pero nun actuó con contundencia contra los conspiradores.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=25. «Azaña y munchos elementos del so partíu, y el mesmu Casares Quiroga, xefe del gobiernu, nun creyeron que dempués de neutralizar con facilidá'l golpe de Sanjurjo en 1932 nel exércitu hubiera capacidá pa preparar una aición seria, envalorando amás que teníen controlaos a los posibles cabezaleros y que nel casu de qu'esa rebelión produxérase sería fácil albortala»}}
[[Ficheru:VictorHurtado-LaSublevacion-PlanGolpista.jpg|thumb|upright=1.5| Mapes que representen los planes afilvanaos por Mola pa dar el [[Golpe d'Estáu n'España de xunetu de 1936|Golpe d'Estáu]] que baltara a la [[Segunda República Española|Segunda República]].]]
A principios de xunetu de 1936 la preparación del golpe militar taba casi terminada, anque'l xeneral Mola reconocía que &quot;''l'entusiasmu pola causa nun llegó inda al grau d'esaltación necesariu''&quot; y acusaba a los [[carlista|carlistes]] de siguir poniendo dificultaes al siguir pidiendo &quot;concesiones inadmitibles&quot;. El plan del xeneral [[Emilio Mola]] yera un llevantamientu coordináu de toles guarniciones comprometíes, qu'enllantaríen l'estáu de guerra nes sos demarcaciones, empezando pol Exércitu d'África, qu'ente los díes 5 y 12 de xunetu realizó unes maniobres nel Llano Mariellu onde se terminaron de perfilar los detalles de la sulevación nel [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]]. Como se prevía qu'en Madrid yera difícil que'l golpe trunfara por sigo solo (la sulevación na capital taría al mandu del xeneral Fanjul), taba previstu que dende'l norte una columna empobinada pol mesmu Mola dirixir escontra Madrid pa sofitar el llevantamientu de la guarnición de la capital. Y por si tou eso fallaba tamién taba entamáu que'l xeneral Franco, dempués de sulevar les islles Canaries, dirixir dende ellí al Protectoráu de Marruecos a bordu del avión [[de Havilland DH.89 Dragon Rapide|Dragon Rapide]], fletáu en Londres el 6 de xunetu pol corresponsal del diariu [[ABC (periódicu)|ABC]] [[Luis Bolín]] gracies al dineru apurríu pol financieru [[Juan March]], pa ponese al mandu de les tropes coloniales, cruciar l'[[estrechu de Xibraltar]] y avanzar sobre [[Madrid]].{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=138}}{{Harvnp|Casanova|2007|p=174}} Una vegada depuestu'l gobiernu de la República, instauraríase una dictadura militar siguiendo'l modelu de la [[Dictadura de Primo de Rivera]], al mandu de la cual asitiaríase'l exiliáu xeneral Sanjurjo.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|p=138}} “Los sulevaos llevaron a cabu la so aición pretendiendo que s'alzaben contra una revolución absolutamente inesistente na dómina en qu'actúen, inventen documentos falsos que compunxo [[Tomás Borrás]] y que falaben d'un gobiernu soviéticu que se preparar, y de fechu lo que representaben yera la defensa de les posiciones de les vieyes clases dominantes, la llucha contra les reformes sociales, más o menos fondes, que'l Frente Popular pon de nuevu en marcha&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=32}}

L'asesinatu de [[José Calvo Sotelo]] na madrugada del 13 de xunetu aceleró'l compromisu cola sulevación de los carlistes y tamién de DEXAR, y acabó de convencer a los militares que teníen duldes, ente ellos, según [[Paul Preston]], el xeneral Franco. Amás, Mola decidió aprovechar la conmoción que causara nel país el doble crime, y el día 14 adelantró la fecha de la sulevación que quedó afitada pa los díes 18 y 19 de xunetu de 1936.{{Harvnp|Gil Pecharromán|1997|pp=138-139}}

=== El golpe del 17 al 20 de xunetu ===
El [[17 de xunetu]] pela mañana en [[Melilla]], los dos coroneles y otros oficiales que taben al tantu del alzamientu militar axuntar nel departamentu cartográficu y tracen los planes pa ocupar el 18 los edificios públicos, planes que comuniquen a los dirixentes falanxistes. Unu de los dirixentes llocales de la Falanxe informa al dirixente local d'Unión Republicana, llegando esta información al Xeneral Romerales, Comandante Militar de Melilla, que de la mesma informa a [[Santiago Casares Quiroga|Casares Quiroga]]. Romerales unvia pela tarde una patrulla de soldaos y guardies d'asaltu a rexistrar el departamentu cartográficu. El coronel al mandu del mesmu retrasa'l rexistru y llapada al cuartel de la Lexón, dende onde-y unvien un grupu de lexonarios. Ante estos, patrullar ríndese y los sulevaos dan en arrestar a Romerales (que foi fusiláu xunto col delegáu del gobiernu y l'alcalde de Melilla que s'aguantaren a la rebelión), proclamen l'estáu de guerra y empecipien anticipadamente el llevantamientu, informando a los sos compañeros del restu de Marruecos que fueren descubiertos. Esto fizo que s'adelantrara en Marruecos la fecha prevista.{{Harvnp|Thomas|1976|pp=239-240}} Nos trés díes siguientes el golpe estender a les guarniciones de la península, Canaries y Baleares.
[[Ficheru:VictorHurtado-LaSublevacion-MapaFinal.jpg|thumb|upright=1.5|Situación el 23 de xunetu de 1936 tres el fracasu parcial del golpe d'Estáu. N'azul les zones controlaes polos sulevaos.&lt;ref&gt;{{cita llibru|títulu=La sulevación|nome=Víctor| apellíu=Hurtado | editorial=DAU | añu=2011 | ubicación=Barcelona| isbn=978-84-936625-6-1|url=http://www.edicionsdau.com/es/t%C3%ADtulos_205/1834704}}, pp.74-75&lt;/ref&gt;]]

Los militares sulevaos nun consiguieron algamar el so oxetivu principal d'apoderase del puntu neurálxicu del poder, [[Madrid]], nin de les grandes ciudaes, como [[Barcelona]], [[Valencia]], [[Bilbao]], [[Málaga]] o [[Murcia]] (anque sí controlaben [[Sevilla]], [[Valladolid]], [[Zaragoza]] y [[Córdoba (España)|Córdoba]]), pero apoderaben cerca de la metá del territoriu español, yá que controlaben práuticamente'l terciu norte peninsular ([[Galicia]], [[Rexón de Lleón|Lleón]], [[Castiella la Vieya]], [[Álava]], [[Navarra]], gran parte de la [[provincia de Cáceres]], incluyida la capital, y la metá occidental d'[[Aragón]], incluyendo les tres capitales provinciales), menos la franxa cantábrica formada por [[Asturies]], [[Provincia de Santander (España)|Santander]], [[Vizcaya]] y [[Guipúzcoa]], que quedó aisllada del restu de la zona republicana, y [[Cataluña]]. Amás apoderaben les ciudaes andaluces de [[Sevilla]] (onde'l xeneral [[Gonzalo Queipo de Llano]] facer con inusitada determinación col mandu de la 2ª División Orgánica), [[Córdoba (España)|Córdoba]] y [[Cádiz]] coneutaes ente sigo por una estrecha franxa (según la ciudá de [[Provincia de Granada|Granada]], pero aisllada del restu), más tol [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]] y los dos archipiélagos, [[Canaries]] (menos la islla de [[La Palma]]) y [[Baleares]] (sacante [[Menorca]]). Fora d'esta área controlaben determinaos llugares y puntos de resistencia aisllaos dientro de la [[zona republicana]] como la ciudá d'[[Uviéu]] (que soportó un [[Sitiu d'Uviéu (1936)|asediu]] per parte de los republicanos mientres 90 díes, hasta la entrada de les tropes franquistes el [[17 d'ochobre]]), el cuartel de Simancas en [[Xixón]], el [[Alcázar de Toledo]] o'l [[Asediu del Santuariu de La nuesa Señora de la Cabeza|santuariu de la Virxe de la Cabeza]] en [[Andújar]].{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=92-94}} Esta España controlada polos sulevaos yera polo xeneral &quot;la España interior, rural, de formes sociales más retardatarias, de grandes y medianos propietarios agrarios, y con estensu proletariáu agrariu tamién&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=92-94}}

De los llugares onde trunfó la sulevación parten les [[Defensiva y ofensiva|ofensives]] de les tropes rebalbes, a facer lo que la propaganda &quot;nacional&quot; llamó la «[[Reconquista]]», pa tomar les ciudaes en manes de la República o a lliberar los llugares en manes de los rebeldes asediados poles tropes gubernamentales, como son los casos del [[Sitiu d'Uviéu (1936)|sitiu d'Uviéu]] y del [[asediu del Alcázar de Toledo|Alcázar toledanu]].

Na [[zona sulevada]] la muerte n'accidente d'aviación del que diba ser el xefe de la rebelión, el [[xeneral Sanjurjo]], provocó que los xenerales sulevaos decidieron crear el xueves 23 de xunetu una [[Xunta de Defensa Nacional]], que quedaría constituyida a otru día en [[Burgos]], y que taría integrada polos xenerales [[Miguel Cabanellas]], que foi nomáu presidente de la Xunta por ser el xeneral más antiguu ente los sulevaos, [[Andrés Saliquet]], [[Miguel Ponte]], [[Emilio Mola]] y [[Fidel Dávila]], amás del coronel [[Federico Montaner]] y el coronel [[Fernando Moreno Calderón|Moreno Calderón]]. Nel Decretu nᵘ 1 que publicó la Xunta establecíase qu'esta asumía &quot;tolos poderes del Estáu&quot; y que representaría al país ante los poderes estranxeros, anque nes selmanes siguientes nengún país reconocer y siguió considerando como gobiernu llexítimu d'España al de Madrid presidíu pol republicanu d'izquierda [[José Giral]].{{Harvnp|Aróstegui|2006|p=190}} El 27 de xunetu de 1936 llegó a España los primer escuadrón d'aviones italianos unviáu por [[Benito Mussolini]].&lt;ref&gt;[[:wikisource:Speech delivered by Premier Benito Mussolini. Rome, Italy, February 23, 1941|Discursu de Benito Mussolini. Roma, Italia, 23 de febreru de 1941]], traducción inglesa.&lt;/ref&gt;

Les fuercies republicanes, pela so parte, consiguen encalorar l'alzamientu en más de la metá d'España, incluyendo toles zones industrializaes, gracies en parte a la participación de les [[milicia|milicies]] acabante armar de [[Socialismu|socialista]], [[comunismu|comunistes]] y [[anarquismu|anarquista]], según a la llealtá de la mayor parte de la [[Guardia d'Asaltu]] y, nel casu de Barcelona, de la Guardia Civil. El gobernador militar de Cartaxena, Toribio Martínez Cabrera, yera simpatizante del Frente Popular y la marinería tamién yera contraria al golpe militar, lo que xuníu a les balasmes populares de los díes 19 y 20 fixeron fracasar el movimientu golpista na base naval de [[Cartaxena (España)|Cartaxena]] y el restu de la provincia de [[Rexón de Murcia|Murcia]].

La zona fiel a la República ocupa ''grosso modo'' la metá esti de la Península: la parte oriental d'[[Aragón]] (menos les tres capitales), [[Cataluña]], [[Comunidá Valenciana|Valencia]], [[Rexón de Murcia|Murcia]], [[Andalucía oriental]] (menos la ciudá de [[Provincia de Granada|Granada]]), [[Comunidá de Madrid|Madrid]], [[Castiella la Nueva]] y [[La Mancha]]. Nel oeste controlaba les provincies de [[Provincia de Badayoz|Badayoz]] y de [[Provincia de Huelva|Huelva]]. Aisllada d'esta zona quedaba la franxa cantábrica formada por [[Asturies]] (menos Uviéu y Xixón), [[Provincia de Santander (España)|Santander]], [[Vizcaya]] y [[Guipúzcoa]]. El territoriu lleal yera cimeru n'estensión al rebalbu y tratábase, polo xeneral, de les zones d'España &quot;socialmente más evolucionaes, con importante población urbana, más industrializaes y con nucleos d'obrerismu modernos entamaos&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=92-94}}

Con éses la resultancia del llevantamientu yera inciertu pos tuvo ésitu nunos sitios y fracasó n'otros, polo qu'España quedó estremada en dos zones: una controlada polos militares que s'alzaren contra la República (la [[zona sulevada]]) y otra que permaneció fiel al gobiernu (la [[zona republicana]]). Aproximao un terciu del territoriu español pasara a manes rebalbes, colo que nengún de los dos bandos tenía absoluta supremacía sobre l'otru. La intentona de derrocar d'un golpe a la República fracasara estrepitosamente. Dambos bandos preparáronse para lo inevitable: un enfrentamientu que diba sangrar España mientres trés llargos años. La guerra civil española acababa d'empezar.

== Les operaciones militares ==
[[Ficheru:Guerra Civil Española.svg|thumb|upright=1.5|Mapa xeneral del desenvolvimientu de la guerra.
{{Lleenda|#C5B358|Zona sulevada inicial - xunetu de 1936}}
{{Lleenda|#BDB76B|Avance de la sulevación hasta setiembre de 1936}}
{{Lleenda|#C2B280|Avance de la sulevación hasta ochobre de 1937}}
{{Lleenda|#e68FAC|Avance de la sulevación hasta payares de 1938}}
{{Lleenda|#F4C2C2|Avance de la sulevación hasta febreru de 1939}}
{{Lleenda|#FBCCE7|Última zona so control republicanu}}
[[Ficheru:Solid_blue.png|10px]] Principales centros de los sulevaos &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Red-square.gif|10px]] Principales centros republicanos &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Panzer aus Zusatzzeichen 1049-12.svg|25px]] Batalles terrestres &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Vattenfall.svg|25px]] Batalles navales &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Icon vojn new.png|25px]] Ciudaes bombardiaes &lt;br /&gt;
[[Ficheru:City locator 4.svg|25px]] Campos de concentración &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Gatunek trujący.svg|25px]] Masacres &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Red dot.svg|10px]] Campos de refuxaos]]

=== Los dos exércitos ===
Anque se trata d'una tema bien revesosa, la mayoría de los historiadores calculen qu'un 70% de los 15 000 xefes y oficiales n'activu en 1936 combatieron nel [[bandu subleváu]] (1236 fueron fusilaos o encarcelaos por ser desafectos al bandu vencedor en cada llugar), ente que, otra manera, la mayor parte de los 100 xenerales nun se sulevaron. De los 210 000 soldaos de tropa y suboficiales que teóricamente formaben l'exércitu regular en 1936, unos 120 000 quedaron na zona sulevada, pero lo más decisivo foi qu'ente ellos s'atopaben los 47 000 que formaben l'[[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] que constituyíen les meyores tropes del exércitu español. La [[Guardia Civil]], pela so parte, quedó bien estremada ente los lleales y los rebeldes a la República.{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=92-94}}

Con éses el [[bandu subleváu]] nun tuvo que construyir el so exércitu sinón que cuntó dende'l primer momentu coles unidaes militares (y les fuercies d'orde públicu) sulevaes mientres el golpe yá entamaes y empobinaes polos sos mandos, ente les que destacaba l'exércitu del [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]], el llamáu [[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]], compuestu pola [[Lexón Española|Lexón Estranxera]] y los [[Regulares]] (tropes indíxenes mores mandaes por oficiales españoles) que constituyía la fuercia militar más esperimentada de too l'exércitu español.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}} Per otru llau les [[milicia|milicies]] [[carlista|carlistes]] ([[requetés]]) y les milicies [[falanxista|falanxistes]] que sofitaron a los sulevaos fueron integraes nel exércitu del que se consideraben aliaes y non enemigues (al contrariu de lo qu'asocedió nel [[bandu republicanu]] onde les milicies obreres, especialmente les [[milicies confederales]] anarquistes, siempres resabiaron de la institución militar, cola esceición de les milicies [[comunista|comunistes]]).{{Harvnp|Alpert|1996|p=189}}

Nel [[bandu subleváu]] l'exércitu algamó rápido la unidá de mandu y apoderó dafechu la vida civil de la [[zona sulevada]], qu'ellos llamaben ''[[zona nacional]]''.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}} La muerte nun accidente d'aviación nos primeros díes del golpe del [[xeneral Sanjurjo]], que yera'l militar escoyíu polos sos compañeru pa encabezar la sulevación, fizo que'l mandu na [[zona sulevada]] quedara entós partíu ente los xenerales [[Emilio Mola]] y [[Francisco Franco]], pero solu dos meses dempués, el [[1 d'ochobre]], el xeneral Franco asumió'l mandu únicu militar y políticu (el xeneral Mola morrió n'otru accidente d'avión al añu siguiente, el [[3 de xunu]] de [[1937]]).{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}}

&quot;El fenómenu de la centralización militar del esfuerciu de guerra na zona sulevada fizo que nun se dexara nada que s'asemeyara a la desunión política, a la rensía ente grupos políticos y a la falta d'enfotu nos mandos y xefes de la campaña, tou lo cual manifestóse especialmente na retaguardia republicana del [[Campaña del Norte|norte]], n'[[Ofensiva d'Aragón|Aragón]] y en [[Ofensiva de Cataluña|Cataluña]], que ye onde se perdió realmente la guerra. (...) A midida que la República diba perdiendo la guerra, aumentaben la fame y les privaciones na retaguardia, creándose una situación infernal, con refuxaos, bombardeos, escasez y fríu&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=190}}

Tocantes a l'ayuda estranxera, el [[bandu subleváu]] recibió armes de too tipu y aviones práuticamente dende'l primer día per parte de l'[[Alemaña nazi]] y la [[Italia Fascista]] a la que llueu s'añader unidaes militares completes (la [[Lexón Cóndor]] alemana y el [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] italianu) nun fluxu continuo que nunca se detuvo a llongura de la guerra.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=187-191}}

Pela so parte el [[bandu republicanu]] nun pudo cuntar con práuticamente nenguna unidá militar completa entamada y disciplinada con tolos sos mandos y suboficiales y mientres los primeros meses la fuercia militar que s'opunxo al exércitu subleváu, tres la decisión del gobiernu de [[José Giral]] de llicenciar a les tropes pa evitar que la sulevación estendiérase, tuvo constituyida por [[Columna (militar)|columnes]] improvisaes integraes por unidaes sueltes y poles [[milicia|milicies]] de les organizaciones obreres, que cuando taben mandaes por oficiales de carrera estos de cutiu amenaben barruntos de traición ente los combatientes. Foi a partir de la formación del gobiernu de [[Largo Caballero]] el 5 de setiembre de 1936 cuando s'empecipió'l procesu de construcción d'un verdaderu exércitu, cola militarización de les milicies y la so integración nes [[Brigaes Mistes]], primer pasu pa la creación del [[Exércitu Popular Republicanu|Exércitu Popular]] que solo se llogró tres la superación de la crisis de los &quot;[[socesos de mayu de 1937]]&quot; y la formación de siguío del gobiernu de [[Juan Negrín]]. Pero l'exércitu republicanu siempres tuvo un problema estructural de mala solución: la falta de mandos profesionales (según los cálculos de Michael Alpert, solo un 14% de los militares que figuraben nel ''Anuariu Militar'' de 1936 sirvíen inda en 1938 nel exércitu de la República). Un problema que foi especialmente acuciosu nel casu de l'Armada.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}} Daqué que reconoció'l xeneral republicanu [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]], qu'escribió:{{Harvnp|Alpert|1996|p=189}}
{{cita|Creemos un exércitu col nome de tal, con tola nomenclatura y sistema de mandos d'un exércitu regular... pero namái xubimos los primeros pasos p'algamar el cume}}

Amás nel [[bandu republicanu]] la unidá de mandu solo llogróse (y nunca foi completa) a mediaos de 1937 cuando l'Exércitu Popular tuvo dafechu estructurado y, per otru llau, solo a partir d'esi momentu les necesidaes militares impunxéronse sobre les de la vida civil (marcada pola [[Revolución Social de 1936]]). Y tamién, a diferencia del bandu subleváu, yera'l gobiernu quien tomaba les decisiones pero siguiendo casi siempres los encamientos del Xefe del Estáu Mayor, el coronel y depués xeneral [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]], y d'otros militares lleales.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}}

Tocantes a l'ayuda estranxera la República, por causa de que Francia y Gran Bretaña nun allegaron na so ayuda y amás impulsaron el pactu que dio nacencia al [[Comité de Non Intervención]] (que la so prohibición de suministrar armes a dalgún de los bandos contendientes nun foi cumplida nin per Alemaña nin per Italia, a pesar de roblar l'alcuerdu) la República tuvo qu'adquirir el material bélico onde pudo, de cutiu recurriendo a los traficantes d'armes que n'ocasiones -yos vendieron material anticuao o en bien mala traza a precios astronómicos. Esto fíxo-y depender de los suministros que-y apurrió la Xunión Soviética, dempués de que [[Stalin]] superara les sos duldes sobre l'ayuda a los republicanos españoles, que'l so material bélico (armes automátiques, tanques y aviones) acompañáu d'instructores y conseyeros militares soviéticos, xunto coles [[Brigaes Internacionales]] reclutadas pola [[Internacional Comunista]] o [[Komintern]], nun empezó a llegar hasta ochobre de 1936 y depués les socesives entregues atayar en delles ocasiones en función de la coxuntura internacional europea (que determinaron, por casu, que'l gobiernu francés abriera o cerrara la frontera) y del creciente bloquéu impuestu pola Armada sulevada nos puertos republicanos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=187-191}}
{{Imaxe múltiple |
 posición_tabla = center
 | direición = horizontal
 | títulu= Monedes acuñaes polos bandos en conflictu.
 | semeya1 = ESP001.JPG | anchu1 = 396 | alto1 = 201 | testu1 = 25 céntimos de [[1937]] del bandu subleváu. | alineación_texto1 = center
 | semeya2 = ESP028.JPG | anchu2 = 322 | alto2 = 162 | testu2 = 5 céntimos de [[1937]] del bandu republicanu. | alineación_texto2 = center
 | anchu_total = 400
}}

=== Xunetu-ochobre de 1936: avance sobre Madrid y campaña de Guipúzcoa ===
[[Ficheru:GCE frente en nov 1936.svg|thumb|upright=1.5|El frente a los cuatro meses de la rebelión militar.

Lleenda
{{Lleenda|#BDB76B|Zona controlada polos sulevaos}}
{{Lleenda|#FBCCE7|República Española}}
[[Ficheru:Solid_blue.png|10px]] Principales centros de los sulevaos&lt;br /&gt;
[[Ficheru:Red-square.gif|10px]] Principales centros de la República]]
Namás conocese'l [[17 de xunetu]] pela tarde que la sulevación militar trunfara nel [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]], el ministru de Marina [[José Giral]] (que dos díes depués acabaría presidiendo'l gobiernu de la República tres la dimisión de [[Santiago Casares Quiroga]] y del gobiernu &quot;rescamplu&quot; de [[Diego Martínez Barrio]]) ordenó que dellos barcos de guerra de la [[Marina de Guerra de la República Española|Marina]] dirixir al [[estrechu de Xibraltar]] por que bloquiaren les places de [[Ceuta]], [[Larache]] y [[Melilla]] y evitar asina'l pasu a la península de les tropes coloniales. De la base de [[Cartaxena (España)|Cartaxena]] salieron los destructores ''[[Almirante Valdés (AV)|Almirante Valdés]]'', ''[[Lepanto (L)|Lepanto]]'' y ''[[Sánchez Barcáiztegui (SB)|Sánchez Barcáiztegui]]'', con orde de navegar a máxima potencia hasta l'estrechu.{{Harvnp|Romero|1967|p=47}} Gracies a que les dotaciones d'esos barcos remontar contra los sos oficiales, que taben comprometíos nel golpe, los sulevaos nun pudieron disponer primeramente del [[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]], compuestu pola [[Lexón Española|Lexón Estranxera]] y los [[regulares]] (tropes formaes por marroquines mandaos por oficiales españoles).{{Harvnp|Alpert|1996|pp=123-124}}

El mesmu día 19 de xunetu en que foi encalorada la rebelión en Madrid, salieron de la capital escontra la [[sierra de Guadarrama]] delles [[Columna (militar)|columnes]] compuestes por [[milicianu|milicianos]] y por tropes de les unidaes militares que fueren eslleíes por orde del gobiernu pa evitar que pudieren sumase a la sulevación. Ellí consiguieron torgar que les columnes de los sulevaos unviaes pol [[xeneral Mola]] dende Castiella y Lleón y dende Navarra consiguieren travesar los puertos de monte de la sierra madrilana y llegar a la capital.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=126-127}} El frente norte de Madrid quedó asina estabilizáu hasta'l final de la guerra.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=52}} Esta primer campaña de la Guerra Civil foi conocida col nome de [[batalla de Guadarrama]].{{Harvnp|Thomas|1976|p=341}}

Dende Barcelona, tamién una vegada encalorada la rebelión, salieron delles columnes formaes rápido poles organizaciones obreres y los partíos d'izquierda pa dirixise a [[Aragón]]. Xunto coles columnes del [[POUM]] y del [[PSUC]] (y una d'[[Esquerra Republicana de Catalunya]] que salió dende Tarragona), el contingente más importante apurrir les [[milicies confederales]] de les organizaciones anarquistes ([[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]], [[Federación Anarquista Ibérica|FAI]], [[Mocedaes Llibertaries]]). La primera y más numberosa foi la [[columna Durruti]], asina llamada porque taba encabezada pol líder de la FAI [[Bonaventura Durruti]], que salió de Barcelona'l día 24 en direición a Zaragoza. Les tamién anarquistes [[columna Ascaso]] y [[columna Los Aguiluchos de la FAI]] salieron en direición a Huesca. pero nenguna d'elles consiguió algamar los sos oxetivos de lliberar les tres capitales aragoneses (dende Valencia saliera escontra Teruel la [[columna de Fierro]]), y el [[frente d'Aragón]] quedó estabilizáu, anque los anarquistes llevaron la [[revolución social española de 1936|revolución]] a la metá oriental d'Aragón onde crearon el [[Conseyu Rexonal de Defensa d'Aragón]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=56}}

Tamién dende la ciudá condal entamóse una espedición a les islles [[Baleares]], de les que solo [[Menorca]] siguía republicana. La operación empecipiada'l 8 d'agostu al mandu del [[capitán Bayu]] tuvo un ésitu inicial al consiguir ocupar una franxa de la mariña de Mallorca, pero'l [[desembarcu de Mallorca]] acabó nun completu fracasu.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=56}} Otru fracasu foi la [[ofensiva de Córdoba]], &quot;onde la situación taba indecisa, lo que constituyó una de les poques iniciatives estratéxiques republicanes&quot;. Foi entamada dende [[Albacete]] pol [[xeneral Miaja]], que'l so xefe d'Estáu Mayor yera'l teniente coronel [[José Asensio Torrado]], pero l'avence detúvose llueu (el xeneral Miaja asitió'l so cuartel xeneral en [[Montoro]]) y los republicanos nun pudieron reconquistar l'Andalucía occidental, en manes de los sulevaos especialmente dempués de la llegada de les primeres unidaes procedentes del [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=56}}

La situación de bloquéu en que s'atopaba l'Exércitu d'África (la principal fuercia de combate con que cuntaben los sulevaos pa tomar Madrid, una vegada deteníes les columnes del xeneral Mola na sierra de Guadarrama) pudo superase gracies a la rápida ayuda que recibieron los sulevaos de l'[[Alemaña nazi]] y de la [[Italia fascista]]. El [[26 de xunetu]] llegaron a Marruecos los primeros venti aviones de tresporte alemanes Junker, que podíen convertise fácilmente en bombarderos, acompañaos por caces, y, cuatro díes dempués, el 30 de xunetu, los primeros nueve cazabombarderos italianos. Con estos medios aéreos el [[xeneral Franco]], xefe de les fuercies sulevaes de Marruecos, pudo entamar una ponte aérea cola península pa tresportar a los lexonarios y a los regulares, y amás consiguir la superioridá aérea nel estrechu. Con éses el 5 d'agostu pudo crucialo con una pequeña flota llamada pola propaganda de los sulevaos &quot;[[Convói de la Victoria]]&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=127}} Sicasí, el desbloquéu completu del pasu del estrechu nun se produciría hasta más tarde, cuando'l gobiernu republicanu decidió tresferir la mayoría de los sos barcos de guerra al [[Cantábricu]], lo que según l'historiador Michael Alpert constituyó &quot;quiciabes el mayor error de la Guerra Civil&quot;. Esta decisión tuvo motivada, ente otres razones, pola negativa de [[Gran Bretaña]], que cuntaba cola flota naval de guerra más importante del Mediterraneu, a que'l gobiernu republicanu detuviera'l tráficu neutral empobináu al territoriu enemigu, polo que los buques de guerra republicanos nun podríen torgar que los barcos mercantes alemanes ya italianos desembarcaren material de guerra nos puertos de Ceuta, Melilla, Cádiz, Alxecires o Sevilla, controlaos polos sulevaos.{{Harvnp|Alpert|1996|p=127}}
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 146-1968-048-15, Spanischer Bürgerkrieg.jpg|thumb|Milicianes republicanes faciendo un descansu nos combates nel branu de [[1936]].]]
El [[1 d'agostu]]'l xeneral Franco da la orde de que les columnes de lexonarios, moros regulares y voluntarios avancen en direición norte dende Sevilla pa dirixise a Madrid al traviés d'Estremadura, teniendo'l lladral esquierdu protexíu pela frontera de [[Portugal]], que'l so réxime [[Oliveira Salazar|salazarista]] sofitaba a los sulevaos. Siguiendo esta ruta pa llegar a la capital xuniríen les dos zones controlaes polos sulevaos. Empecípiase asina la [[Campaña d'Estremadura]].{{Harvnp|Alpert|1996|p=127}} La llamada &quot;[[columna de la muerte]]&quot;{{Harvnp|Espinosa Maestre|2003}} por causa de la brutal represión qu'aplicó nes llocalidaes estremeñes que foi ocupando, y que'l so fechu más destacáu foi la [[matanza de Badayoz]], avanzó rápido a un permediu de 24 quilómetros per día. El 10 d'agostu tomó Mérida y el 15 [[Batalla de Badayoz (1936)|Badayoz]], estableciendo de siguío contautu coles fuercies sulevaes del norte. L'avance volvióse entós en direición noreste p'algamar el valle del Tajo y el 2 de setiembre [[Toma de Talavera|cayía Talavera de la Reina]], yá na provincia de Toledo.{{Harvnp|Alpert|1996|p=128}} El rápidu avance de los sulevaos escontra Madrid, xuníu a la noticia de la inminente cayida d'[[Irun]] (colo que'l norte quedaría dafechu aislláu del restu de la [[zona republicana]]), provocaron que'l presidente [[José Giral]], sintiéndose faltu de sofitos y d'autoridá, presentara la dimisión al presidente de la República [[Manuel Azaña]]. El 5 de setiembre formaba un nuevu gobiernu de &quot;unidá antifascista&quot; presidíu pol socialista [[Francisco Largo Caballero]], qu'asumió personalmente la cartera de Guerra, col oxetivu prioritariu d'entamar un exércitu que pudiera detener l'avance de los sulevaos y ganar la guerra.{{Harvnp|Casanova|2007|p=304}}

La rapidez con que cayeron una tres otra les poblaciones nel avance per [[Estremadura]] y el Tajo debióse fundamentalmente a que l'[[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] taba integráu poles tropes meyor entrenaes y curtidas en combate (lexonarios y regulares), quiciabes les úniques verdaderamente profesionales nos primeres caóticos meses de guerra.&lt;ref&gt;''La guerra civil española'', Dir. Edward Malefakis, cap. 4.&lt;/ref&gt; Sicasí les fuercies republicanes taben integraes na so mayoría por milicianos a los que-yos faltaba ensayamientu militar. &quot;Yeren indisciplinaes y tendíen a fuxir, preses de la llerza, abandonando les armes, que constituyíen fusiles y pieces sueltes d'artillería, yá que l'esbarafuste aniciáu na capital pola sulevación nun dexaba una fayadiza planificación militar. En xunetu y agostu perdióse enforma material militar. En contraste, los sulevaos armábense cada vez más con material estranxero, aparte del que tomaben al enemigu&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=128}} Amás los milicianos, que la so inmensa mayoría venía de les organizaciones obreres y los partíos d'izquierda, resabiaben de los militares profesionales que pretendíen mandalos y por motivos ideolóxicos refugaben la disciplina y la organización militares, sacante los comunistes que defendíen la completa militarización de les milicies y la creación d'un [[Exércitu Popular Republicanu|Exércitu Popular]] siguiendo'l modelu del [[Quinto Reximientu]] entamáu por ellos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=129-130}}

[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 183-2005-0601-500, Spanien, Himmlerbesucht die Burg von Toledo.jpg|thumb|[[Heinrich Himmler]] visitando'l [[Alcázar de Toledo]] xunto a [[José Moscardó]] n'ochobre de 1940, un añu y mediu dempués del fin de la guerra civil.]]

El 21 de setiembre l'Exércitu d'África tomaba la ciudá de [[Maqueda]], a tan solo 100 quilómetros de Madrid. Esi mesmu día axuntaben los xenerales sulevaos nuna finca de la contorna de [[Salamanca]] pa nomar al xeneral Franco como mandu únicu y supremu de les fuercies sulevaes. Una selmana dempués volveríen axuntase pa resolver el mandu políticu. Nesi intervalu de tiempu, el xeneral Franco decidió esviar escontra Toledo les columnes qu'avanzaben escontra Madrid pa llevantar l'[[asediu del Alcázar de Toledo]], onde guardias civiles y dalgunos pocos cadetes de l'Academia d'Infantería al mandu del so direutor, el coronel [[José Moscardó]], llevaben dos meses aguantando los ataques republicanos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=128-129}} Esta decisión, que según dellos historiadores fixo perder a los sulevaos la posibilidá de tomar Madrid primero que s'entamara'l so defensa,{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=57}} amenó un bancia ente los historiadores. Pa una bona parte d'ellos foi una decisión más política que militar, pos afitó'l prestíu del xeneral Franco ante los sos compañeros cuando se taba aldericando yá'l mandu únicu políticu.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=57}} &quot;L'Alcázar zarraba una ayalga de llexitimidá simbólica: academia militar, los sitiaos aguantaben metanes les ruines, colos murios de la poderosa fábrica mediu destruyíos, abellugaos nos suétanos. Cola so lliberación, Franco recibió un enorme capital políticu: l'Alcázar yera'l símbolu de la salvación d'España que, como una mártir, resucitaba del sepulcru al que la conduxeren los sos enemigos&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=120}} Amás tuvo un enorme valor propagandísticu pa la causa de los sulevaos. &quot;Del Alcázar fíxose darréu un mitu polos franquistes, que los sos principales estremos -l'episodiu de los diálogos de Moscardó y el so fíu en manes de los asediadores, por casu- tán güei absolutamente desacreditados&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=57}} Sicasí dellos historiadores afirmen que tamién tuvo una motivación militar. &quot;Paez convincente la esplicación avezada: el compañerismu militar y el valor propagandísticu de rescatar a los asediados nel Alcázar imponíen llevantar l'asediu cuanto antes. Ye posible qu'hubiera motivos políticos, non dixebraos de l'ambición de Franco de ser Xeneralísimu y xefe civil, qu'impunxeren esi xestu heroicu. Agora bien, el fechu de tomar primeru Toledo podía xustificase militarmente: asegurar esta ciudá dexaría atacar Madrid dende'l sur y l'este, protexendo los lladrales pol Tajo y cuntando con dos carreteres de primer categoría en llugar d'una&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=128-129}} El mesmu día que yera llevantáu l'asediu, el 28 de setiembre, el xeneral Franco yera nomáu polos sos compañeru de sulevación non solo “''Xeneralísimu de les fuercies nacionales de tierra, mar y aire''&quot;, sinón tamién &quot;''Xefe del Gobiernu del Estáu Español, mientres dure la guerra''&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=57}}

El día 8 d'ochobre, l'Exércitu d'África algamó [[San Martín de Valdeiglesias]], a unos cuarenta quilómetros de Madrid, onde tomó contautu coles fuercies sulevaes del norte al mandu del xeneral Emilio Mola, qu'acababa de rematar la [[campaña de Guipúzcoa]] en tomando [[Irun]], el [[5 de setiembre]] y [[San Sebastián]] el [[13 de setiembre]], quedando'l norte republicanu arrodiáu per tierra polos &quot;nacionalistes&quot;. Con éses a principios d'ochobre, les fuercies sulevaes esplegárense nun semicírculu alredor de Madrid que partía de Toledo al sur y algamaba el noroeste a unos diez quilómetros al norte d'[[El Escorial]], y que s'atopaba ente 40 y 55 quilómetros de la capital. Anque les fuercies republicanes opunxeron mayor resistencia gracies a la reorganización militar entamada pol gobiernu Largo Caballero (cola formación de les Brigaes Mistes al mandu na so mayoría de militares de carrera y nes que fueron encuadraes les milicies, una militarización acompañada de la creación de la figura de los comisarios políticos), les fuercies &quot;nacionales&quot; fueron estrechando'l semicírculu que tiñazaba la capital (ente que nel norte'l [[17 d'ochobre]] rompíen el [[Sitiu d'Uviéu (1936)|cercu d'Uviéu]]) y a principios de payares llegaron a los barrios del sur de Madrid. &quot;L'ataque a Madrid marcó'l final del primer periodu de la guerra&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=130-132}}

=== Payares de 1936-marzu de 1937: la batalla de Madrid y tomar de Málaga ===
[[Ficheru:Puente de los Franceses (Madrid) 01.jpg|thumb|Ponte de los Franceses, sobre'l [[ríu Manzanares]]. Famosa y combatida ponte mientres la [[batalla de Madrid]].]]
El 6 de payares cuando paecía que l'exércitu subleváu taba a puntu d'entrar en Madrid, el gobiernu de Largo Caballero decidió treslladase a Valencia, encamentando la defensa de la ciudá al [[xeneral Miaja]] que tendría de formar una [[Xunta de Defensa de Madrid]]. &quot;Una salida precipitada, caltenida en sigilo, sobre la que nun se dio esplicación pública dalguna&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=309}} &quot;Quien se quedaron en Madrid nun pudieron interpretar estos fechos sinón como una vergonzosa fuxida... sobremanera porque los madrilanos fueron capaces d'entamar el so defensa&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=128}} Dos díes depués empezó la [[batalla de Madrid]].

Puesto que les fuercies de los nacionales nun yeren cimeros a les fuercies republicanes que defendíen Madrid (unos 23.000 efeutivos), la penetración na capital tendría que ser rápida y nun frente bien estrechu. Una columna travesaría los ríu Manzanares al norte de la [[Ponte de los Franceses]] y avanzaría pola [[Ciudá Universitaria de Madrid]] para depués baxar pol [[Paséu de la Castellana]]. Otra columna cruciaría los [[Parque del Oeste]] pa siguir polos bulevares y llegar a la [[Plaza de Colón (Madrid)|plaza de Colón]]. Y una tercera cruciaría los [[barriu de Rosales]] p'algamar la [[Plaza d'España (Madrid)|Plaza d'España]] y la [[calle Princesa]]. Pa sofitar esti avance considerábase fundamental tomar el cuetu de [[Cuetu Garabitas|Garabitas]] na [[Casa de Campo]] onde podía asitiase l'artillería y dende ellí bombardiar la ciudá. L'ésitu de la operación dependía de que los republicanos creyeren que l'ataque producir pel sur y concentraren ellí les sos fuercies, pero na nueche de 7 al 8 de payares, precisamente nel momentu que diba empezar la [[batalla de Madrid]], el teniente coronel [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]], xefe del Estáu Mayor de la defensa de Madrid, conoció los planes de los atacantes gracies a los papeles atopaos nel cadabre d'un oficial muertu del exércitu subleváu.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=133-134}}

Ente los díes 8 y 11 de payares produciéronse violentos combates na Casa de Campo. El día 13 los nacionales ocupaben el cuetu de Garabitas y dos díes depués llograben cruciar el ríu Manzanares enfusándose na [[batalla de la Ciudá Universitaria|Ciudá Universitaria]]. Pero d'ellí nun pudieron pasar gracies a la resistencia que presentaron les fuercies republicanes, reforzaes pola llegada de les primeres [[Brigaes Internacionales]], d'unidaes de tanques soviéticos [[T-26]] (que la so primer intervención produxérase na [[batalla de Seseña]]) y de 132 aviones rusos &quot;[[Polikarpov I-16|Mosques]]&quot; y &quot;[[Polikarpov I-15|Chatos]]&quot; qu'apostaron la superioridá aérea a los 117 aviones de la [[Lexón Cóndor]] alemana. El 23 de payares el xeneral Franco arrenunció de siguir l'infructuosu ataque fronteru a la capital y el frente quedó esi día estabilizáu.{{Harvnp|Alpert|1996|p=134}}
[[Ficheru:Carro de combate T-26.jpg|thumb|Tanque soviéticu T-26 usáu poles fuercies republicanes.]]
&quot;La resistencia de Madrid camudó'l signu de la guerra. Yá nun sería un conflictu de rápidos movimientos envolventes, sinón de batalles a gran escala, de maniobres táctiques p'algamar oxetivos estratéxicos, nes qu'unos cuantos centenares de metros de terrén tendríen significáu y que'l so modelu sería la [[Primer Guerra Mundial]], más que les campañes coloniales, única forma de guerra que los españoles conocíen de manera direuta&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=136}}

Al fracasar l'ataque fronteru los nacionales decidieron envolubrar Madrid pel noroeste concentrando les sos fuercies pa cortar la carretera de La Coruña ya intentar enfusar pellí en Madrid. Nel primer intentu que tuvo llugar a finales de payares ([[primer batalla de la carretera de La Coruña]]) solo consiguieron avanzar trés de los siete quilómetros previstos, quedando deteníu l'ataque. El segundu intentu tuvo llugar n'avientu ([[segunda batalla de la carretera de La Coruña]]) y tamién resultó un fracasu. El tercer y últimu intentu (la conocida como [[tercer batalla de la carretera de La Coruña]]) tuvo llugar a principios de xineru de 1937 y constituyó la &quot;primer batalla importante de la Guerra Civil en campu abierto&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=137}} Los nacionales entamaron un importante exércitu, llamáu [[División Reforzada de Madrid]], que cuntaba con tanques italianos, bateríes antitanque pa compensar los [[T-26]] soviéticos y artillería pesao. Frente a ella los republicanos esplegaron un exércitu compuestu de cinco divisiones, caúna con tres brigaes, anque dalgunes nun taben completes y bien poques taben mandaes por oficiales d'infantería de carrera (pa mandar les cinco divisiones túvose que recurrir a dos oficiales retiraos pola [[llei Azaña]] de 1931, a dos oficiales provenientes de les fuercies de seguridá, y a un milicianu, el comunista [[Juan Modesto]]). Ente los díes 6 y 9 de xineru la División Reforzada atacó escontra'l norte y depués xiró al este al llegar a la carretera de La Coruña, pero les fuercies republicanes aguantaron y los &quot;nacionales&quot; tuvieron qu'arrenunciar nel so avance.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=137-138}}

Fracasáu l'intentu d'envolubrar Madrid pel noroeste, los nacionales intentar pol sureste avanzando escontra'l ríu [[Jarama]] pa cortar la vital carretera de Valencia, por onde llegaben a Madrid la mayoría de los sos suministros. La [[batalla del Jarama]] empecipióse'l [[4 de febreru]] col ataque por unidaes de la [[Lexón Española]] y fuercies [[regulares]] marroquines, sofitaes por carros de combate, a les posiciones republicanes. El 11 de febreru tomaben la ponte de [[Pindoque]] defendíu pola compañía &quot;[[André Marty]]&quot; de la [[XII Brigada Internacional]] que tuvo 86 muertos. Los nacionales prosiguieron el so avance pero les fuercies republicanes sofitaes por unidaes de tanques soviéticos empobinaos pol xeneral &quot;Pablo&quot; (el [[Aleksandr Rodímtsev|xeneral Rodímtsev]]) y el dominiu del aire de l'aviación republicana gracies a los &quot;[[Polikarpov I-15|Chatos]]&quot; obligó-yos a detenese y arrenunciar a algamar la llinia [[Arganda del Rey|Arganda]]-[[Morata de Tajuña]]. Sicasí los republicanos nun pudieron recuperar el terrén perdíu y el frente quedó estabilizáu'l [[23 de febreru]] de 1937. Foi'l final de la [[batalla del Jarama]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=138-139}}

Mientres s'empecipiaba la [[batalla del Jarama]], producíase la [[Batalla de Málaga (1937)|toma de Málaga]] polos nacionales el [[8 de febreru]] de 1937, gracies especialmente a la intervención de les unidaes motorizadas de la división de milicies [[fascista|fascistes]] italianes (&quot;legionari&quot; del CTV, [[Corpo di Truppe Volontarie]]) qu'empezara a llegar a España dos meses antes unviada por [[Mussolini]], imbuyíu de la idea de que'l soldáu fascista yera bien cimeru al combatiente &quot;coloráu&quot;. L'ataque empezara'l 14 de xineru de 1937 avanzando dende [[Ronda]] pel norte, siguiendo la carretera costera avanzando escontra [[Marbella]] pel oeste (col sofitu de los dos modernos cruceros [[cruceru Baleares|Baleares]] y [[cruceru Canarias|Canarias]] que bombardiaben dende'l mar y contra los que poco podíen facer los destructores y los más vieyos y peor armaos cruceros republicanos) y dende [[Provincia de Granada|Granada]] hasta [[Alhama de Granada|Alhama]] pol nordés. Anque les milicies republicanes consiguieron contener l'ataque tierra adientro, el día 5 de febreru converxeron delles columnes sobre Málaga encabezaes poles fuercies italianes. Esto obligó a retirase a les milicies a la capital pero ellí faltes de mandos, de fortificaciones pa la defensa y del sofitu de la flota republicana nun tuvieron más remediu qu'entamar la fuxida escontra l'este pela carretera costera de Málaga y Almería acompañaes de miles de civiles mientres yeren ametrallaos y bombardiaos pola aviación italiana y los barcos de guerra de los sulevaos. A los pocos díes los nacionales llegaben a [[Motril]] faciendo numberosos prisioneros y llogrando grandes cantidaes de material.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=141-142}} &quot;Pal Gobiernu republicanu, la derrota demostró una fonda ineficacia y una falta d'enerxía moral y señaló l'empiezu de la decepción de los comunistes con al respeutive de l'actuación de [[Largo Caballero]] como Xefe de Gobiernu y ministru de la Guerra. Les chiscadures llegaron a los mandos que Largo nomara, que fueron procesaos como resultáu de les investigaciones llevaes a cabu dempués del desastre&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=142}}
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 183-2006-1204-510, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|thumb|Artilleros italianos del bandu subleváu disparando un cañón na [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]].]]
El tercer y últimu intentu d'envolubrar Madrid foi una iniciativa del &quot;[[Corpo di Truppe Volontarie]]&quot; (CTV) fascista italianu, a la qu'aportó'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco, y que dio llugar a la [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]]. La idea italiana de la ofensiva yera atacar Madrid dende'l nordés dirixéndose a [[Guadalaxara (España)|Guadalaxara]] y una vegada tomada esta ciudá cortar la carretera de Valencia y entrar na capital. Pa esta operación, na que se siguiría la táctica de lo que los xenerales italianos llamaben &quot;[[guerra relámpago]]&quot; (les previsiones yeren que nuna selmana, ente'l 8 y el 15 de marzu de 1937, Madrid sería conquistada), esplegar bona parte de los de los 48.000 efeutivos con que cuntaba entós el CTV (integraos en cuatro divisiones con 4.000 vehículos, 542 cañones y 248 aviones).{{Harvnp|Alpert|1996|pp=142-148}}
[[Ficheru: Bundesarchiv Bild 183-2006-1204-514, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|thumb| left| Soldaos italianos del [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] mientres la [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]].]]
El día 8 de marzu empezó l'ataque y na nueche del 9 al 10 de marzu la 3ª División italiana tomaba [[Brihuega]] y el día 11 [[Trijueque]] atopando una fuerte resistencia de les fuercies republicanes, ente les que s'atopaben la XI y la XII [[Brigaes Internacionales]] (de les que formaba parte'l [[batallón Garibaldi]] integráu por italianos antifascistes), sofitaes poles unidaes de tanques soviéticos y pola aviación, y ayudaes pol mal tiempu (los suelos enllamorgaos pola agua enzancaba l'avance de los vehículos y torgaba el despegue de los aviones de los campos encharcados, ente que los aviones republicanos sí disponíen de campos d'aviación aplicables). El 12 de marzu les tropes republicanes llanzaron una contraofensiva que fizo fuxir desmoralizada a la 3ª División italiana y dexó recuperar nos díes siguientes Trijueque y Brihuega, apoderándose de material abandonáu polos italianos. El día 19 de marzu les fuercies republicanes detuvieron el so avance y entamaron llinies de defensa. El 23 de marzu terminó la [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]] que la prensa internacional lliberal y d'izquierdes llamó la &quot;primer victoria contra'l fascismu&quot;, destacando'l fechu de que munchos &quot;legionari&quot; del CTV fueren prindaos polos &quot;garibaldini&quot; de les [[Brigaes Internacionales]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=142-148}}

&quot;Cola ayuda rusa la República pudiera responder a l'amenaza que suponía la llegada d'armamentu dende Italia y Alemaña pal [[bandu nacional]]. L'[[Exércitu Popular Republicanu|Exércitu Popular]] yá nun consistía en bandes sueltes de milicianos con improvisaos mandos. Demostrara saber retirase a fortificaciones preparaes, aguantando con pequeñes retaguardies a la espera de refuerzos. Responder a esta téunica diba esixir otres capacidaes de les que tenía los [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]]&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=148}}

=== Marzu-payares de 1937: la campaña del Norte y les batalles de Brunete y Belchite ===
{{VT|Guerra Civil Española nel País Vascu|Guerra Civil Española en Cantabria}}

[[Ficheru:Frente del Norte - Spanish Civil War (March-Sept 1937).svg|thumb|upright=1.5| Mapa de la [[Campaña del Norte]].]]

La [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]] foi l'últimu intentu del [[bandu subleváu]] de tomar Madrid y solo una selmana dempués del so final empecipió la [[Campaña del Norte]], l'ataque de les fuercies sulevaes contra la franxa cantábrica que permanecía fiel a la República pero que taba aisllada per tierra del restu de la [[zona republicana]]. L'oxetivu de los &quot;nacionales&quot; yera controlar los sos importantes recursos mineros ya industriales (especialmente les siderurxes y les fábriques d'armes), amás de que la so conquista dexaría treslladar la flota sulevada al Mediterraneu pa intentar detener el tráficu marítimu que se dirixía a los puertos republicanos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=148-149}} La ofensiva de les fuercies sulevaes al mandu del [[xeneral Mola]] (unos 28&amp;nbsp;000 efeutivos, incluyíos los de les unidaes del [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] italianu, sofitaos por 140 aviones italianos y alemanes de la [[Lexón Cóndor]]) empecipióse'l 31 de marzu de 1937 dende les posiciones alcanzaes n'ochobre de 1936 na [[campaña de Guipúzcoa]], que s'asitiaben a unos 35 quilómetros al oeste de San Sebastián, sobre les defenses de [[Campaña de Vizcaya|Vizcaya]] qu'entamara'l gobiernu vascu presidíu por [[José Antonio Aguirre]] dende ochobre de 1936 n'aprobando les [[Cortes republicanes]] l'[[Estatutu Vascu-Navarru|Estatutu d'Autonomía del País Vascu]]. El [[Exércitu Vascu]] reclutado por Aguirre refugaba l'autoridá del xeneral [[Francisco Llano de la Encomienda]] que yera'l xefe del Exércitu del Norte, que teóricamente arrexuntaba a toles fuercies de [[Vizcaya]], [[Provincia de Santander (España)|Santander]] y [[Asturies]], y actuaba de forma independiente (nél nun esistía la figura del comisariu políticu y tenía pocos mandos profesionales).{{Harvnp|Alpert|1996|pp=149-150}}
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|thumb|right|[[Bombardéu de Guernica]], el [[26 d'abril]] de [[1937]].]]

Na primera ofensiva de la [[campaña de Vizcaya]] les fuercies &quot;nacionales&quot;, anque cuntaben cola superioridá naval y aéreo (el gruesu de la flota republicana atopar nel Mediterraneu y solo había un pequeñu númberu de caces soviéticos), avanzaron relativamente pocu por cuenta de la fuerte resistencia qu'atoparon y a les males condiciones meteorolóxiques. La segunda ofensiva empecipiada'l 20 d'abril tuvo más ésitu algamando cinco díes dempués la llinia [[Gernika-Lumo|Gernika]]-[[Durango (Vizcaya)|Durango]]. El día 26 d'abril, n'habiendo [[Bombardéu de Xaén|bombardiáu Xaén]] y [[bombardéu de Durango|Durango]] los díes anteriores, producióse'l [[bombardéu de Guernica]] por aviones alemanes de la [[Lexón Cóndor]] y aviones italianos del [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] causando munches víctimes civiles y una enorme destrucción porque amás de les bombes convencionales utilizaron bombes incendiaries. Trés díes depués les fuercies &quot;nacionales&quot; ocupaben la ciudá y el día 30 d'abril llegaben a Bermeo.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=150-152}}

Entós dambos exércitos reorganizáronse (el &quot;[[lehendakari]]&quot; Aguirre en persona asumió'l mandu supremu del exércitu vascu) p'atacar y defender respeutivamente el conxuntu de les fortificaciones alredor de [[Bilbao]], el llamáu &quot;[[Petrina de Fierro]]&quot;, que sicasí había perdíu gran parte de la so utilidá porque l'inxenieru que les diseñara, [[Alejandro Goicoechea]], pasárase al [[bandu subleváu]] colos planos de les mesmes. Gracies a ellos, los &quot;nacionales&quot; pudieron enfusar polos sos puntos débiles mientres la ciudá de Bilbao yera bombardiada pola artillería pesada y pola aviación. Finalmente Bilbao cayó'l 16 de xunu, ensin que'l gobiernu de Valencia, presidíu dende'l 17 de mayu pol socialista [[Juan Negrín]] en superando la crisis republicana de los &quot;[[socesos de mayu de 1937]]&quot; pudiera entamar dalgún ataque n'otros frentes qu'enzancara la gran concentración de medios terrestres y aéreos esplegada polos &quot;nacionales&quot; na [[Campaña de Vizcaya]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=152-153}}

Por fin a principios de xunetu les fuercies republicanes llanzaron una ofensiva nel frente de Madrid pa solliviar la presión del exércitu &quot;nacionalista&quot; nel norte. Asina'l 6 de xunetu empieza la [[batalla de Brunete]] llamada asina porque la llucha pola conquista d'esi pueblu asitiáu al oeste de Madrid polos republicanos (que pretendía siguir dempués en direición sureste p'atopase coles otres fuercies gubernamentales qu'avanzaríen dende'l sur de la capital, lo que de tener ésitu obligaría a los &quot;nacionales&quot; a ordenar un repliegue xeneral de les sos fuercies si nun queríen trate corralaes) convertir nel elementu central de los combates. L'ataque escontra Brunete foi llanzáu pol reorganizáu V Cuerpu d'Exércitu republicanu al mandu del comandante de milicies [[Juan Modesto]] sofitáu por unidaes de tanques [[T-26]] soviéticos qu'ocupó la llocalidá casi ensin resistencia, pero'l xeneral Franco reaccionó rápido y unvió unidaes de la [[Lexón Española|Lexón]] y de [[Regulares]] más les [[brigaes de Navarra]] y unos 150 aviones italianos y alemanes retiraos del frente del norte, deteniéndose asina l'ataque escontra Santander. Esto dexó a les fuercies nacionales realizar el contraataque.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=153-155}} &quot;Empezó asina una batalla de gastadura sol terrible sol veraniegu, ensin solombra nin agua, que terminó refundiando un saldu de 40 000 baxes. La dura batalla concluyó'l 26 de xunetu, por puru escosamientu. El [[Exércitu Popular Republicanu]] había reteníu importantes sectores del territoriu que conquistara... anque perdió Brunete. (...) [La batalla de] Brunete coincidía col aniversariu del principiu de la guerra. A partir d'unes cuantes [[Columna (militar)|columnes]] sulevaes que lluchaben contra [[milicia|milicies]] improvisaes formárense dos exércitos con un considerable sofitu d'artillería y aviación&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=155-156}}

Terminada la [[batalla de Brunete]] les fuercies &quot;nacionales&quot; reorganizáronse y volvieron a entamar la [[Campaña del Norte]] atacando Santander dende'l sur pol puertu de monte de [[Reinosa]] y dende l'este siguiendo la mariña. La [[batalla de Santander]] empezó'l 14 d'agostu col ataque a [[Reinosa]] que foi ocupada solo dos díes depués y que la so fábrica d'armamentu nun foi destruyida polos republicanos na so retirada n'escorribanda. La resistencia republicana na mariña tamién s'esbarrumbó rápido ante l'avance de les unidaes del [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] italianu gracies especialmente a la superioridá aérea (los republicanos nun pudieron unviar aviación a aquella zona por cuenta de la alloñanza de les bases) que los sos continuos bombardeos estrozaron y desmoralizaron a les fuercies republicanes mandaes pol xeneral [[Mariano Gamir Ulibarri]] nomáu'l 6 d'agostu. El 24 d'agostu, solu diez díes dempués d'empecipiada la ofensiva, la ciudá de Santander (onde arralecíen la cebera y el combustible debíu al bloquéu naval de l'armada sulevada) foi ocupada dempués de que les fuercies d'orde públicu, una vegada sacupaos los mandos, izaron bandera blanca.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=160-161}} &quot;La historia de la campaña de Santander ye la d'un continuu avance, con ocasionales y curties resistencies. Fueron munchos los prisioneros y los que se &quot;pasaron&quot;, lo que daba fe del estáu de desmoralización de les files republicanes&quot;{{Harvnp|Alpert|1996|p=161}}
[[Ficheru:Batalla de Belchite.png|thumb|upright=1.3|Mapa de la redolada onde se desenvolvió la [[Batalla de Belchite (1937)|batalla de Belchite]] con indicación de les situaciones inicial y final.]]
La segunda ofensiva republicana pa solliviar la presión de los &quot;nacionales&quot; nel Norte llegó tarde pos empezó'l mesmu día de la cayida de Santander. Esta vegada desenvolver nel [[frente d'Aragón]], que se caltenía práuticamente inalteráu dende l'entamu de la guerra cuando les columnes de [[milicies confederales]] anarquistes y del [[POUM]] salieron de Cataluña y ocuparon la metá oriental d'Aragón (onde crearon un ente casi independiente llamáu [[Conseyu d'Aragón]]) anque nun consiguieron el so oxetivu de conquistar Zaragoza, y que tres los &quot;[[socesos de mayu de 1937]]&quot; fueren incorporaes a les unidaes regulares del [[Exércitu del Este]]. El 24 d'agostu empezó la [[ofensiva de Zaragoza]] que'l so propósitu yera romper el frente y algamar la capital aragonesa, lo qu'obligaría al xeneral Franco a suspender el so [[ofensiva del Norte]]. Al norte del Ebro combatíen les divisiones anarquistes y al sur les comunistes dirixíes por [[Enrique Líster]] y los dos xenerales internacionales &quot;[[Karol Świerczewski|Walter]]&quot; y &quot;[[Emilio Kléber|Kleber]]&quot;. Dempués de tomar de los pueblos de [[Codo (Zaragoza)|Codo]] y [[Quinto (Zaragoza)|Quinto]] cercaron [[Belchite]]'l día 26, dando entamu a la [[Batalla de Belchite (1937)|batalla de Belchite]] el fechu bélicu más destacáu de la campaña. Los &quot;nacionales&quot; que defendíen el pueblu aguantaron encarnizadamente hasta'l [[3 de setiembre]]. Cuatro díes antes los &quot;nacionales&quot; empecipiaren la contraofensiva que al norte del Ebro fixo recular a les divisiones anarquistes y al sur en [[Fontes d'Ebro]], un pueblu asitiáu a 26 quilómetros de [[Zaragoza]], consiguió ganar a les unidaes de tanques soviéticos [[Tanque BT|BT5]] y a la [[XV Brigada Internacional]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=157-160}}

Anque Belchite permaneció en manes de los republicanos los dos oxetivos de la [[ofensiva de Zaragoza]] nun se consiguieron: nin se tomó la capital aragonesa nin se detuvo l'avance &quot;nacionalista&quot; nel frente norte. Tres la ocupación de Santander empecipióse'l 1 de setiembre la [[ofensiva d'Asturies]] pola mariña y per l'interior pa poner fin al últimu territoriu de la franxa norte republicana. Unos díes antes formárase en [[Xixón]] ([[Uviéu]] siguía ocupada polos &quot;nacionalistes&quot; dende l'entamu de la guerra) el [[Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón]] so la presidencia del socialista [[Belarmino Tomás]], unu de los antiguos dirixentes de la [[Revolución d'Asturies]] d'ochobre de 1934, qu'intentó entamar la defensa, pero la so situación yeren tan difícil como la de Santander. Los asturianos nun teníen sofitu naval (solo disponíen del [[Císcar (CR)|destructor ''Císcar'']]) nin sofitu aereu (los pocos aviones con que cuntaben yeren bien inferiores a los de los atacantes) y taben sometíos al bloquéu naval de l'armada sulevada lo que provocara problemes de suministros civiles y militares agravaos pola presencia d'unos 300 000 refuxaos procedentes d'otres zones ocupaes poles tropes &quot;nacionales&quot;. Asina pos la resistencia al avance &quot;nacionalista&quot; foi bien malo de caltener pola falta de material y alimentos y pol abandonu de la zona dende aire y mar y la desmoralización de les tropes dio llugar a retiraes desordenaes pola mor de la llerza. Sicasí hasta'l 20 d'ochobre nun foi tomáu [[Xixón]], l'últimu apartaz de l'Asturies republicana y de tol norte.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=162-163}} La mayoría de los prisioneros del Frente Norte fueron recluyíos nel [[campu de concentración de Miranda de Ebro|campu de Miranda de Ebro]].

Les consecuencies de la victoria &quot;nacionalista&quot; na [[Campaña del Norte]] fueron bien importantes pal cursu de la guerra. &quot;Franco pudo concentrar toles sos fuercies nel centru d'España y nel Mediterraneu, y llogró el beneficiu d'una industria ensin destruyir. La victoria restableció l'arguyu de Mussolini [perdíu pola derrota de la [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]], que d'equí p'arriba cooperaría de bona gana con Franco. La opinión internacional xulgaba que, una vegada perdíu'l norte, la victoria yera cuestión de tiempu&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=163}}

En payares de 1937 el gobiernu republicanu de [[Juan Negrín]] decidió treslladase de Valencia a Barcelona (onde dende payares de 1936 yá s'atopaba'l presidente de la República [[Manuel Azaña]]) pa &quot;''poner en plenu rendimientu la industria de guerra''&quot; catalana, que nos meses siguientes quedó so l'autoridá direuta del gobiernu de la República, por que supliera la perda de les importantes fábriques d'armamentu de Vizcaya, Cantabria y Asturies, y tamién pa &quot;''asitiar definitivamente l'autoridá del gobiernu en Cataluña''&quot;, lo qu'apostró al gobiernu de la [[Xeneralidá de Cataluña|Xeneralidá]] de [[Lluís Companys]] a un papel secundariu.{{Harvnp|Casanova|2007|p=332}}

=== Avientu de 1937-payares de 1938: de la batalla de Teruel a la batalla del Ebro ===
{{VT|Batalla de Teruel|Batalla del Ebro}}
El 12 d'avientu de 1937, la 11 División republicana al mandu del xefe milicianu comunista [[Enrique Líster]] corta les de víes de comunicación de la ciudá de Teruel cola retaguardia &quot;nacional&quot;. Asina da empiezu la [[batalla de Teruel]], que la so estratexa foi diseñada pol Xefe del Estáu Mayor republicanu, el coronel [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]]. L'oxetivu ye conquistar esti saliente que nes llinies enemigues representaba Teruel amás de torgar l'ataque de los &quot;nacionales&quot; contra Madrid previstu pal día 18 d'avientu y algamar un ésitu militar como yera tomar una capital de provincia en manes de los sulevaos dende l'entamu de la guerra pa fortalecer l'enfotu interior y esterior na causa republicana tres la derrota de la [[Campaña del Norte]] nun momentu en que la llegada de material bélico de la [[Xunión Soviética]] taba amenorgándose por causa de les dificultaes que taba atopando pa pasar la frontera francesa pola cayida'l gobiernu del socialista [[Leon Blum]]. El xeneral Franco reaccionó darréu pa romper el cercu de Teruel pero como nun pudo consiguilo nel primer intentu tuvo qu'unviar más fuercies y suspender l'ataque previstu sobre Madrid (colo qu'unu de los oxetivos estratéxicos republicanos de la ofensiva sobre Teruel habíase consiguíu). Les baxes temperatures y les nevaes enzancaron les aiciones de los dos exércitos y torgaron que los &quot;nacionales&quot; rompieren el cercu, a pesar de gociar de superioridá aérea y artillera, polo que'l coronel [[Domingo Rey d'Harcourt]] decidió rindise'l [[8 de xineru]] y les fuercies republicanes (la [[46ª División (Exércitu Popular de la República)|46ª División]] al mandu del milicianu [[Valentín González]] &quot;El Llabrador&quot;) ocuparon la ciudá.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=163-166}} A partir d'entós les fuercies &quot;nacionales&quot; doblaron los sos ataques pa reconquistar Teruel llanzando delles ofensives que fueron minando les defenses y la moral de les fuercies republicanes. El 7 de febreru de 1938 algamaron la llinia del [[ríu Alfambra]] y el 21 de febreru la ciudá taba cercada. La División 46 mandada por &quot;El Llabrador&quot; escapó o fuxó, según les distintes versiones, y la ciudá foi reconquistada polos &quot;nacionales&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=166-167}} &quot;El valor d'unos soldaos bisoños mal conducíos, armaos y vistíos y engarraos por rensíes polítiques [anarquistes frente a comunistes] pocu podía facer contra tropes esperimentaes y bien forníes y, sobremanera, contra los bombardeos&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=166}} El coronel [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]] escribió-y al ministru de Defensa de la República [[Indalecio Prieto]] sobre la retirada de Teruel de la División 46:{{Harvnp|Alpert|1996|p=166}}
{{cita|Vamos Tardar entá enforma tiempu por que los xefes del nuesu exércitu pórtense al dereches}}
[[Ficheru:GCE-Frente en nov 1938.svg|thumb|upright=1.5|Mapa d'España en xunetu de 1938 dempués de la [[ofensiva d'Aragón]] y cuando empezó la [[batalla del Ebro]].&lt;br /&gt;
Lleenda
{{Lleenda|#BDB76B|Zona controlada polos sulevaos}}
{{Lleenda|#FBCCE7|República Española}}
[[Ficheru:Solid_blue.png|10px]] Principales centros nacionalistes &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Red-square.gif|10px]] Principales centros republicanos]]
La batalla de Teruel amosó les debilidaes del exércitu republicanu lo qu'indució al &quot;Xeneralísimu&quot; Franco a retardar definitivamente l'ataque a Madrid para nel so llugar llanzar la [[ofensiva d'Aragón]] contra Cataluña y Valencia. L'ataque, que diba estendese por tol [[frente d'Aragón]], empezó al sur del [[ríu Ebro]] el 9 de marzu onde'l frente derrumbóse ante la gran concentración de fueu artillero y d'aviación. El día 14 el CTV tomaba [[Alcañiz]] y el 17 los &quot;nacionales&quot; tomaben [[Caspe]], dempués d'haber &quot;reconquistáu&quot; [[Belchite]]. Lo mesmo asocedió al norte del Ebro onde tomaron [[Fraga (Huesca)|Fraga]] el 27 de marzu y a principios d'abril llegaron a [[Lleida]] (onde la [[101ª Brigada Mista (Exércitu Popular de la República)|101ª Brigada Mista]] mandada pol xefe milicianu [[Pedro Mateo Merino]] torgó que cruciaren el ríu Segre pellí). Al norte de [[Lleida]] avanzaron hasta'l [[Noguera Pallaresa]] y establecieron cabeces de ponte en [[Balaguer (Lleida)|Balaguer]] y [[Tremp]]. Una vegada algamaes eses posiciones el &quot;Generalísmu&quot; Franco refugó dirixise escontra Barcelona y optó por avanzar escontra'l Mediterraneu al sur de la desaguada del Ebro, oxetivu qu'algamaron el [[15 d'abril]] al llegar a [[Vinaròs]], colo que la [[zona republicana]] quedó estremada en dos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=167-170}}

El fracasu de la [[batalla de Teruel]] y el [[Ofensiva d'Aragón|derrumbe del frente d'Aragón]] provocaron la crisis de marzu de 1938 nel [[bandu republicanu]] cuando'l presidente del gobiernu [[Juan Negrín]] intentó que [[Indalecio Prieto]] camudara de ministeriu y dexara el de Defensa yá que, como'l presidente de la República [[Manuel Azaña]], Prieto consideraba que lo qu'asocediera amosaba que l'exércitu republicanu nunca podría ganar la guerra y qu'había qu'axustar una rindición con sofitu francu-británicu. Pero al nun consiguilo Negrín pidió-y a Prieto qu'abandonara al gobiernu,{{Harvnp|Casanova|2007|pp=333-334}} recomponiendo de siguío el so gabinete'l 6 d'abril y asumiendo Negrín personalmente'l Ministeriu de Defensa,{{Harvnp|Casanova|2007|pp=334-335}} col coronel comunista [[Antonio Gordón]] como subsecretariu de Guerra, que dio en la reorganización de les fuercies republicanes arrexuntaes en dos grandes grupos d'exércitos, d'acordies cola división de la zona republicana provocada pola llegada de los &quot;nacionales&quot; al Mediterraneu: el [[GERC]] (Grupu d'Exércitos de la Rexón Centro-Sur) y el [[GERO]] (Grupu d'Exércitos de la Rexón Oriental).{{Harvnp|Alpert|1996|p=172}} Les posiciones del nuevu gobiernu de Negrín con vistes a unes posibles negociaciones de paz quedaron afitaes na so &quot;''Declaración de los 13 puntos''&quot;, fecha pública na significativa fecha del 1º de mayu de 1938.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=139-140}}

[[Ficheru:Reemplazo republicano.jpg|thumb|left|Reemplazo republicanu destináu al mandu de Teruel.]]

Una vegada algamáu'l Mediterraneu'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco decidió dirixir les sos tropes contra Valencia en llugar de contra Barcelona, sede del gobiernu republicanu, non porque tarreciera, según l'historiador Michael Alpert, que &quot;Cataluña fuera un taragañu difícil&quot; sinón porque &quot;la presencia de fuercies alemanes ya italianes n'España faía qu'un posible acercamientu de Franco a la frontera francesa pudiera amenar tensiones internacionales&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=173}} Empecípiase asina la [[ofensiva del Llevante]] que'l so plan consistía en converxer sobre [[Sagunto]] (a unos 20 quilómetros al norte de Valencia) avanzáu pola mariña dende Vinaroz y per l'interior dende Teruel, para dende ellí tomar Valencia. La resistencia republicana foi dura especialmente cuando les fuercies &quot;nacionales&quot; en conquistando [[Castellón de la Plana]] el 13 de xunu algamaron la llinia de fortificaciones llamada [[llinia XYZ]] que s'estendía dende [[Almenara (Castellón)|Almenara]], unos quilómetros al norte de Sagunto, na mariña hasta'l [[ríu Turia]] nel interior. Ellí les tropes &quot;nacionales&quot; tuvieron que detener el so avance.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=173-174}}
[[Ficheru:Batalla Ebro.png|thumb|upright=1.3|Mapa de la zona onde se desenvolvió la Batalla del Ebro.]]
El 25 de xunetu de 1938 el republicanu [[Exércitu del Ebro]], unu de los dos grandes cuerpos del exércitu de que se componía l'acabante crear [[GERO]], crucia en barcaces per sorpresa'l [[ríu Ebro]] ente [[Mequinenza]] y [[Amposta]] coles mires d'atacar dende'l norte al exércitu &quot;nacional&quot; que s'averaba a Valencia. Foi l'entamu de la [[batalla del Ebro]] que se convirtió pa dambos bandos nuna dura llucha de gastadura.{{Harvnp|Alpert|1996|p=175}} Anque'l pasu del Ebro por [[Amposta]] na mariña foi llueu liquidáu poles fuercies &quot;nacionales&quot; el gruesu del Exércitu republicanu llegó a les puertes de [[Gandesa]] nel interior pero nun llogró tomar esta llocalidá por cuenta de la fuerte resistencia qu'opunxeron les unidaes de [[regulares]] y de [[lexonariu|lexonarios]] que la defendíen y sobremanera porque inexplicablemente l'aviación republicana nun protexó l'avance y la [[Lexón Cóndor]] unviada rápido pol xeneral Franco apoderó los aires y bombardeó y ametralló constantemente les posiciones republicanes. Asina que escontra'l 2 o'l 3 d'agostu la maniobra republicana fracasara yá que nun se diba producir nenguna irrupción d'unidaes republicanes nel territoriu apoderáu polos sulevaos.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=175-177}} A partir d'esi momentu les operaciones centrar na bolsa de territoriu ganáu polos republicanos al sur del Ebro, qu'estos defendieron de toes toes ente que los &quot;nacionales&quot; intentaben desallugalos d'ellí (a pesar de que dalgunos de los collaboradores del xeneral Franco aconseyáronlu qu'abandonara'l frente del Ebro una vegada deteníu l'avance republicanu y reemprendiera la campaña contra Valencia, pero Franco pensó, sicasí, &quot;que cola ayuda constante que recibía dende Alemaña ya Italia n'aviación y artillería pesao, cola so mayor flexibilidá loxística (frente a un enemigu que nun podía llevar refuerzos a les sos tropes por tar cerrada la frontera francesa) y col virtual bloquéu marítimu de les mariñes, podría destruyir amodo lo meyor de les fuercies de la República&quot;).{{Harvnp|Alpert|1996|p=177}} Dempués de tres meses de duros combates, que causaron más de 60&amp;nbsp;000 baxes per cada bandu, los republicanos tuvieron que retirase y volver cruciar el Ebro en sentíu contrariu. El 16 de payares facer les últimes unidaes poniendo fin asina a la [[batalla del Ebro]], la más llarga de la guerra y que supunxo una nueva victoria pal [[bandu subleváu]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=177-181}}

Mientres se desenvolvía la [[batalla del Ebro]] españó la crisis de los [[Sudetes]] de [[Checoslovaquia]] que podía conducir a la guerra n'Europa. Negrín decidió entós retirar les [[Brigaes Internacionales]] pa consiguir una actitú favorable escontra la República de les potencies democrátiques Francia y Gran Bretaña y lo mesmo fixo'l xeneral Franco al amenorgar la presencia de tropes italianes (anque calteniendo lo que realmente-y interesaba de l'ayuda fascista italiana: l'artillería, l'aviación y los carros de combate) y garantizar a Gran Bretaña y Francia que se caltendría neutral si españara la guerra n'Europa. Sicasí'l zarru de la crisis colos [[alcuerdos de Múnich]] del [[29 de setiembre]] de 1938, según los cualos Checoslovaquia tendría d'apurrir los [[Sudetes]] a Hitler, supunxo una nueva derrota pa la República nel planu internacional porque l'alcuerdu significaba que les potencies democrátiques, Francia y Gran Bretaña, siguíen cola so política de &quot;apandamientu&quot; respectu de l'Alemaña nazi, y si nun interveníen pa defender a Checoslovaquia menos lo fadríen p'ayudar a la República española.{{Harvnp|Alpert|1996|pp=180-181}}{{Harvnp|Casanova|2007|p=336}}

=== Avientu de 1938-marzu de 1939: ofensiva sobre Cataluña ===
{{VT|Guerra Civil Española en Cataluña|Ofensiva de Cataluña}}
[[Ficheru:GCE frente en feb 1939.svg|thumb|upright=1.5|España en febreru de 1939 dempués de la cayida de Cataluña.&lt;br /&gt;
Lleenda
{{Lleenda|#BDB76B|Zona controlada polos sulevaos}}
{{Lleenda|#FBCCE7|República Española}}
[[Ficheru:Solid_blue.png|10px]] Principales centros nacionalistes &lt;br /&gt;
[[Ficheru:Red-square.gif|10px]] Principales centros republicanos]]
Los dos exércitos salieron bien frayaos de la [[batalla del Ebro]], pero los &quot;nacionales&quot; llograron refaese rápido, tando, a principios d'avientu de 1938, preparaos pa empezar la [[ofensiva de Cataluña]], &quot;que sería la postrera significativa de la guerra&quot;,{{Harvnp|Alpert|1996|p=182}} nun momentu en que tres los [[alcuerdos de Múnich]] atacar Cataluña yá nun implicaba'l peligru d'una reaición francesa (&quot;Francia y Gran Bretaña aceptaren, siquier tácitamente, la continuación de la presencia italiana n'España, y solo deseyaben el fin del conflictu. Pela so parte, Franco garantizara la so neutralidá en casu d'una guerra xeneral&quot;).{{Harvnp|Alpert|1996|p=182}}

L'ataque a Cataluña retrasóse pola mor del mal tiempu y finalmente empezó'l [[23 d'avientu]], avanzando dende'l sur y dende l'oeste, atopando una fuerte resistencia mientres les dos primeres selmanes. Sobre'l día 6 de xineru, los restos del [[Exércitu del Ebro]] quedaren casi dafechu abrasaos, ente que l'otru grupu d'exércitos del [[GERO]], l'[[Exércitu del Este]], bater en retirada. El xefe del Estáu Mayor republicanu, el xeneral [[Vicente Colorado Lluch|Vicente Rojo]], proyeutó una maniobra de diversión na zona centro-sur pa solliviar la presión sobre Cataluña, pero fracasó (hubo qu'arrenunciar del desembarcu en [[Motril]] pola debilidá de la flota republicana, &quot;minada pola desidia, la indisciplina y la falta d'una clara direición políticu-estratéxica&quot;; la ofensiva nel frente d'Estremadura tuvo escasu ésitu dada la baxa moral y la falta de material y de medios de tresporte que carecíen los exércitos de la zona centro-sur ([[GERC]]) al mandu del [[xeneral Miaja]]).{{Harvnp|Alpert|1996|p=182}}

Con éses a partir de la primer selmana de xineru de 1939 l'avance de les tropes &quot;nacionales&quot; foi práuticamente imparable (gracies de nuevu a la meyor preparación de los sos mandos entemedios -comandantes, tenientes-coroneles y coroneles-, a la so superioridá artillero y aéreo pola presencia permanente de la [[Lexón Cóndor]] y de l'aviación italiana y a que la flota sulevada bombardeó los puertos torgando la llegada de material pa les fuercies republicanes). Los &quot;nacionales&quot; nel so avance faíen cada vez mayor númberu de prisioneros, lo que &quot;siempres constitúi un niciu de la descomposición d'un exércitu&quot;.{{Harvnp|Alpert|1996|p=183}} [[Bacica de Segre]] foi tomada'l 4 de xineru, [[Tárrega]] el 15, el 21 [[Villafranca del Panadés]], el 22 [[Igualada]] y el 24 algamaron el [[ríu Llobregat]]. Los estrozaos exércitos republicanos retirar escontra la frontera francesa acompañaos por una inmensa ensame de civiles y de funcionarios y d'autoridaes que colapsaba les carreteres. El 26 de xineru los &quot;nacionales&quot; ensin atopar apenes resistencia entraben en [[Barcelona]], abandonada pol gobiernu y les autoridaes militares que cruciaron la frontera francesa'l 5 de febreru dempués de celebrar la última xunta de lo que quedaba de les [[Cortes republicanes]] nel [[Castiellu de San Fernando (Figueres)|castiellu de Figueres]]. Un día antes, el 4 de febreru, los &quot;nacionales&quot; ocuparen [[Girona]].{{Harvnp|Alpert|1996|pp=183-185}} El xeneral [[Vicente Colorado Lluch]] comparó un añu dempués dende l'exiliu lo qu'asocediera en Madrid en payares de 1936 y lo que pasara en Barcelona en xineru de 1939:{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=250}}
{{cita|¡Qué ambiente tan distintu! ¡Qué entusiasmu entós! ¡Y qué escayencia agora! Barcelona cuarenta y ocho hores antes de la entrada del enemigu yera una ciudá muerta... [Se] perdió llisa y llanamente porque nun hubo voluntá de resistencia, nin na población civil, nin en delles tropes contaminaes pol ambiente}}
Ente'l 5 y el 11 de febreru los últimos restos de los dos exércitos republicanos del [[GERO]] cruciaron ordenadamente la frontera deponiendo les sos armes y siendo internaos de siguío en campamentos improvisaos asitiaos nes sableres franceses albentestate.{{Harvnp|Alpert|1996|p=185}}

Mientres les tropes republicanes cruciaben la frontera francesa, producíase la [[Batalla de Menorca (1939)|ocupación de Menorca polos &quot;nacionales&quot;]] gracies a la intervención británica, la única que se produció na Guerra d'España.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=122}} Pa torgar que la estratéxica islla de [[Menorca]], que mientres tola guerra permaneciera so soberanía republicana, pudiera cayer so dominiu italianu o alemán, el gobiernu británicu aceptó la propuesta del xefe franquista de la Rexón Aérea de les Baleares, [[Fernando Sartorius]], [[conde de San Luis]], por que un barcu de la Royal Navy treslladar a [[Mahón]] y axustar ellí la rindición de la islla en cuenta de que les autoridaes civil y militar republicanes pudieren abandonala so proteición británica. El gobiernu británicu punxo en marcha la operación ensin informar al embaxador republicanu en Londres, [[Pablo d'Azcárate]] (que cuando más tarde enteróse presentó una protesta formal por emprestar un buque británicu a un emisariu de les autoridaes rebalbes españoles»). Con éses na mañana del 7 de febreru aportaba al puertu de [[Mahón]] el cruceru ''Devonshire'' col conde de San Luis a bordu, onde s'entrevistó col gobernador republicanu'l [[capitán de navío]] [[Luis González d'Ubieta]], quien n'intentando infructuosamente contautar con Negrín, aceptó les condiciones de la rindición a otru día. A les 5 de la madrugada del 9 de febreru'l ''Devonshire'' partía de Mahón camín de Marsella con 452 refuxaos a bordu. Darréu Menorca foi ocupada polos &quot;nacionales&quot; ensin que participara nengún contingente nin italianu nin alemán. La intervención británica dio llugar a un encaloráu alderique na [[Cámara de los Comunes]] el 13 de febreru mientres el cual la oposición llaborista acusó al gobiernu conservador de [[Neville Chamberlain]] de comprometer al Reinu Xuníu en favor de Franco. A otru día el representante oficiosu del xeneral Franco en Londres, el [[Duque d'Alba]], fixo llegar al secretariu del [[Foreign Office]] Lord Halifax &quot;''la gratitud del Generalísmu y del gobiernu nacional''&quot; por collaborar en &quot;''reconquistar Menorca''&quot;{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=215-219}}

El día [[9 de febreru]] crució la frontera francesa'l presidente del gobiernu, Juan Negrín, pero en Toulouse coyó un avión pa tornar a Alicante a otru día acompañáu de dellos ministros col enfotu de reactivar la guerra na zona centro-sur, l'últimu apartaz de la [[zona republicana]].{{Harvnp|Casanova|2007|pp=403-405}} Ellí desamarróse una última batalla ente los que consideraben inútil siguir combatiendo y los qu'inda pensaben que &quot;aguantar ye vencer&quot; (esperando que les tensiones n'Europa acabaren españando y Gran Bretaña y Francia, a lo último allegaríen n'ayuda de la República española, o que siquier impondríen a Franco una paz ensin represalies),{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=117}} pero'l cansanciu de la guerra y la fame y la crisis de subsistencies qu'afaraba la zona republicana taben minando la capacidá de resistencia de la población.{{Harvnp|Casanova|2007|p=336}} El problema pa Negrín, qu'instaló'l so cuartel xeneral nuna finca cercana a la llocalidá alicantina d'[[Elda]] (que'l so nome en clave yera &quot;[[Posición Yuste]]&quot;) yera cómo terminar la guerra ensin combatir de manera distinta a la d'entrega ensin condiciones. La so posición foi práuticamente insostenible cuando'l [[27 de febreru]], Francia y Gran Bretaña reconocieron al [[Primer Gobiernu de Francisco Franco|gobierno de Franco]] en Burgos como'l gobiernu llexítimu d'España, y a otru día el presidente de la República [[Manuel Azaña]] que s'atopaba na embaxada española en París arrenunció al so cargu.{{Harvnp|Casanova|2007|p=405}}

El día 24 de febreru, Negrín abandonó Madrid en celebrando un conseyu de ministros ya instaló el so cuartel xeneral nuna finca cercana a la llocalidá alicantina d'[[Elda]] (la &quot;[[Posición Yuste]]&quot;, que yera'l so nome en clave). Trés díes depués, el 27 de febreru, Francia y Gran Bretaña reconocíen al gobiernu de Franco en Burgos como'l gobiernu llexítimu d'España, y el día 28 de febreru, ante esta reconocencia internacional, faíase oficial l'arrenunciu a la Presidencia de la República de [[Manuel Azaña]] y la so sustitución provisional pol presidente de les Cortes, [[Diego Martínez Barrio]] (dambos atopábense en Francia). Dempués de toos estos fechos la posición de Negrín yera insostenible.{{Harvnp|Casanova|2007|p=337}}

Mientas tantu taba bien avanzada la combalechadura militar y política contra'l gobiernu Negrín dirixida pol xefe del Exércitu del Centru, el coronel [[Segismundo Casado]], convencíu de que &quot;''sería más fácil liquidar la guerra al traviés d'un entendimientu ente militares''&quot; polo qu'entrara en contautu al traviés de la &quot;[[quinta columna]]&quot; col Cuartel Xeneral del &quot;Xeneralísimu&quot; Franco pa una rindición del exércitu republicanu &quot;ensin represalies&quot; a la manera del &quot;abrazu de Vergara&quot; de 1839 que punxo fin a la [[primer guerra carlista]] (col caltenimientu de los emplegos y cargos militares, incluyida). Daqué a lo que los emisarios del xeneral Franco nunca se comprometieron. Casado consiguió'l sofitu de dellos xefes militares, ente los que destacaba l'anarquista [[Cipriano Mera]], xefe del IV Cuerpu d'Exércitu, y de dellos políticos importantes, como'l socialista [[Julián Besteiro]], que tamién caltuviera contautu colos &quot;quintacolumnistas&quot; de Madrid. Toos ellos criticaben la estratexa de resistencia de Negrín y la so &quot;dependencia&quot; de la Xunión Soviética y del [[PCE]], que yeren los únicos que sofitaben yá la política de Negrín.{{Harvnp|Casanova|2007|p=337}}

Probablemente en conexón cola conxura casadista, el 4 de marzu produció la [[sulevación de Cartaxena (1939)|sulevación de la base naval de Cartaxena]] encabezada por militares profranquistas afalaos pola [[quinta columna]] qu'esplegara una intensa actividá na base y na ciudá. Mientres el día 4 y el 5 tienen llugar combates ente los sulevaos y los resistentes republicanos. Y metanes ellos, l'almirante [[Miguel Buiza]] ordena a la flota republicana qu'abandone'l puertu y dirixir a la base naval de [[Bizerta]] nel protectoráu francés de [[Tunicia]], a pesar de que la sulevación fuera apoderada en Cartaxena poles fuercies republicanes el día 7 de marzu.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=421-438}}{{Harvnp|Viña|Hernández Sánchez|2009|pp=265-284}}

=== Marzu de 1939: derrota de la República ===
[[Ficheru:España Marzo 1939.PNG|thumb|upright=1.5|Mapa de les ''dos españas'' en marzu de [[1939]].]]
{{AP|Golpe de Casado}}

El [[5 de marzu]], a otru día del entamu de la sulevación de Cartaxena, empezó'l [[golpe de Casado]] apoderándose los sos partidarios de los puntos neurálxicos de Madrid y anunciando de siguío la formación d'un [[Conseyu Nacional de Defensa]] presidíu pol [[xeneral Miaja]]. El Conseyu emitió un manifiestu per radio empobináu a la &quot;España antifascista&quot; nel que se deponía al gobiernu de Negrín, pero nun falaba pa nada de les negociaciones de paz. Les unidaes militares controlaes polos comunistes opunxeron resistencia en Madrid y la so contorna pero fueron ganaos (hubo cerca de 2000 muertos). A otru día Negrín y el so gobiernu, xunto colos principales dirixentes comunistes, abandonaron España n'avión pa evitar ser prindaos polos &quot;casadistas&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=337; 405}}

Peracabáu'l golpe de Casado, el xeneral Franco negar a aceptar un nuevu &quot;abrazu de Vergara&quot;, como Mola tamién lo refugara nel primer día del golpe de 1936, y nun concedió a Casado &quot;nenguna de les garantíes imploradas casi de rodíes polos sos emisarios [que solo s'entrevistaron con miembros de baxa graduación del Cuartel Xeneral], y contestó a británicos y franceses, deseosos d'actuar como intermediarios na rindición de la República p'asina contener la influencia alemana ya italiana sobre'l nuevu réxime, que nun los precisaba y que'l ''espíritu d'arrogancia'' de los vencedores constituyía la meyor garantía pa los vencíos&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=143}}
[[Ficheru:Spain final-guerra-civil.jpg|thumb|Comunicáu emitíu pol Cuartel Xeneral del Xeneralísimu anunciando'l fin de la guerra]]
Franco namái aceptaba una &quot;rindición ensin condiciones&quot; polo que solo restaba preparar la evacuación de Casado y el Conseyu Nacional de Defensa. Estos embarcaron coles sos families el 29 de marzu nel destructor británicu que los treslladó a Marsella (el socialista [[Julián Besteiro]] decidió quedase). Un día antes les tropes &quot;nacionales&quot; fixeron la so entrada en Madrid y rápido los sulevaos nel so [[ofensiva final]] ocuparon práuticamente ensin llucha tola zona centro-sur que permaneciera so l'autoridá de la República mientres tola guerra (el [[29 de marzu]] Cuenca, [[Albacete]], Ciudá Real, Xaén, Almería y Murcia; el [[30 de marzu]] Valencia y Alicante, y el [[31 de marzu]] la ciudá de [[Cartaxena (España)|Cartaxena]]).&lt;ref&gt;[http://www.guerracivil1936.galeon.com/vicder.htm Historia d'España. La Guerra Civil Española, Ramón Puche Maciá].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.um.es/campusdigital/TalComoEra/EncNicolas89.htm Campus Dixital(UMU). Mª Encarna Nicolás Marín] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111222502/http://www.um.es/campusdigital/TalComoEra/EncNicolas89.htm |date=2012-01-11 }}.&lt;/ref&gt; En [[Alicante]] dende'l día 29 de marzu unes 15.000 persones, ente xefes militares, políticos republicanos, combatientes y población civil que fuxeren de Madrid y d'otros llugares atarraquitar nel puertu a la espera d'embarcar en dalgún barcu británicu o francés, pero la mayoría nun la llograron y fueron prindaos poles tropes italianes de la [[División Littorio]], al mandu del xeneral [[Gastone Gambara]]. Munchos de los prindaos fueron executaos ellí mesmu.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=405-407}}

El [[1 d'abril]] de 1939 la radio del bandu rebalbu (&quot;[[Radio Nacional d'España]]&quot;) espublizaba'l [[últimu parte de la Guerra Civil Española|últimu parte de la guerra civil española]], que dicía lo siguiente:

{{cita|Nel día de güei, cautivu y desarmáu l'exércitu coloráu, algamaron les tropes nacionales los sos postreros oxetivos militares. La guerra terminó. Burgos, 1º d'abril de 1939, añu de la victoria. El Xeneralísimu. Fdo. Francisco Franco Bahamonde.}}

== La guerra naval ==
{{AP|Guerra Civil Española nel mar}}

Na guerra civil española predominaron les aiciones terrestres sobre les marítimes, y les marines de dambos bandos evitaron les grandes aiciones de guerra por motivos políticos y estratéxicos.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=422}} Asina, dempués de los combates pol control del [[estrechu de Xibraltar]] de 1936, les dos flotes nun tuvieron &quot;alcuentros decisivos nel mar&quot; y &quot;les sos estratexes mover en contestos bien conservadores, tendentes sobremanera al caltenimientu de los sos efeutivos&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=425}} L'historiador Michael Alpert, nel so estudiu tituláu ''La guerra civil española nel mar'', afirma que les &quot;dos marines de guerra españoles tuvieron que refaese&quot;, pero que la &quot;gubernamental nun consiguió tar al altor del momentu y, a pesar de cuntar cola mayoría de les unidaes de la flota, desempeñó un papel defensivu mientres la mayor parte de la guerra&quot;. Sicasí &quot;la Marina de los sulevaos aprovechó al máximu los sos exiguos recursos y l'ayuda que recibió del estranxeru&quot;.{{Harvnp|Alpert|1987|p=XII}}

Dende principios del [[sieglu XX]], la función primordial de la marina de guerra yá nun yera destruyir los barcos del enemigu, sinón bloquiar les sos rutes marítimes y los sos puertos y torgar los sos movimientos na mariña. Esto ye lo que realizó cada vez con más ésitu la marina del [[bandu subleváu]], ente que la marina que permaneció fiel al gobiernu abandonó esi oxetivu dempués de les primeres selmanes y adoptó una posición defensiva que'l so oxetivu yera protexer les comunicaciones marítimes propies, mientres los &quot;nacionales&quot; esforciar n'interferiles.{{Harvnp|Alpert|1987|pp=1-2}}

De primeres de la Guerra Civil, la marina '''republicana''' yera bien cimeru a la que quedó en manes de los sulevaos, pos taba integrada pola práutica totalidá de l'[[Armada española]] d'aquel entós: el [[acorazáu]] [[acorazáu Xaime I|''Xaime I'']] (botáu en 1914); los [[Cruceru llixeru|cruceros]] llixeros [[Cruceru Galicia|''Libertad'']] (botáu en 1925), [[Cruceru Miguel de Cervantes|''Miguel de Cervantes'']] (botáu en 1928) y [[Cruceru Méndez Nuñez|''Méndez Núñez'']] (botáu en 1923); dieciséis [[destructor]]es en serviciu o a puntu d'apurrir; siete [[buque torpedero|torpederos]]; dolce [[submarín|submarinos]] (del [[submarín Isaac Peral (C-1)|submarín ''Isaac Peral'' (C-1)]] al [[submarín C-6]] y del [[submarín B-1]] al [[submarín B-6]]); un [[cañonero]]; cuatro [[guardacostes]] y la casi totalidá de l'[[Aeronáutica Naval]].{{Harvnp|Thomas|1976|pp=360-362}}{{Harvnp|Alpert|1987|pp=376-377}}

A pesar de cuntar con una flota tan importante, el problema moró en qu'a lo llargo de la guerra nun se consiguieron superar los efeutos de la represión que tuvo llugar nel momentu del golpe d'estáu de xunetu de 1936 cuando la marinería y los suboficiales remontar pa torgar que los barcos sumar a la sulevación, una y bones la inmensa mayoría de la oficialidá yera partidaria del golpe.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=422}} Nuna fecha tan avanzada como mayu de 1938, un informe presentáu al presidente [[Juan Negrín]] sobre la situación de la flota señalaba l'ausencia d'eficacia y de disciplina. &quot;''Polo xeneral la moral ofensiva de los mandos ye pequeña y la moral de combate de les dotaciones ye baxa''&quot;. Amás, apuntaba la presencia de la [[quinta columna]] franquista tantu na Flota como na [[base naval de Cartaxena]] (&quot;''Moral derrotista. Enforma fascista con toa llibertá d'aición''&quot;, dicíase). Informes posteriores indicaben que la situación nun ameyorara.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=422-424}}

A diferencia de lo qu'asocedió col bandu subleváu, que foi sofitáu poles armaes italiana y alemana, la República solo recibió de la [[XRSS]] cuatro lancha torpederas de [[clase G-5]], amás d'unos pocos mandos y especialistes en submarinos que, según un informe &quot;reserváu y confidencial&quot; presentáu al presidente Negrín, yeren &quot;consideraos -dientro de la Flota- como güéspedes cafiantes a los qu'hai soportar con amabilidá. Lo mesmo asocede na [[base naval de Cartaxena]]&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=422-424}} Pela so parte, Francia y Gran Bretaña solo participaron en dalguna ocasión puntual pa evitar l'apresamientu de buques propios pola flota &quot;nacional&quot;.

Con éses percima de dalguna victoria ocasional, como'l fundimientu del [[Cruceru Baleares|''Baleares'']] a principios de marzu de 1938 na [[batalla del cabu de Palos (1938)|batalla del cabu de Palos]], &quot;la realidá yera que la marina republicana centrárase nel serviciu de proteición del tráficu mercante, nel caltenimientu d'una canal suministradora de pertrechos de guerra y d'alimentos&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=423}} Pero nin siquier esa función d'escolta desempeñar con plenu ésitu, como se señalaba nun informe del serviciu secretu republicanu ([[Serviciu d'Información Militar|SIM]]) de xineru de 1939 nel que dempués d'afirmar la &quot;bultable inferioridá&quot; de la marina de guerra republicana respectu de la Marina de los &quot;nacionales&quot; dicíase:{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=422-424}}
{{cita|Lo cierto ye que la Marina de Guerra facciosa amontóse ensin hostilización pela nuesa parte... y que la so Marina Mercante salea ensin contratiempu por tolos mares, en tantu la nuesa, escorrida y práuticamente indefensa, ye presa fácil de los facciosos}}
[[Ficheru:Submarine C3 and Kanguro, Cartagena.jpg|thumb|El submarín republicanu C-3.]]
La flota republicana y la [[base naval de Cartaxena]] fueron aumentando la so importancia estratéxica pa la causa del [[bandu republicanu]] a media qu'aumentaben les dificultaes pal suministru procedente del esterior per vía terrestre, de resultes de los zarros frecuentes de la frontera francesa, polo que'l caltenimientu del &quot;gordón umbilical&quot; marítimu cola [[Xunión Soviética]] yera vital pa los republicanos. Tamién cobraron cada vez más importancia a midida que les derrotes republicanes fuéronse atropando y el territoriu de la [[zona republicana]] amenorgóse porque, especialmente tres la [[ofensiva de Cataluña|cayida de Cataluña]] a principios de febreru de 1939, &quot;pa los combatientes republicanos la Base y la Flota yeren una especie de salvaguarda pal casu d'una evacuación entamada o d'última hora&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=421-422. «la base de Cartaxena podría convertise, poles sos condiciones naturales y el so magníficu allugamientu, nel bastión sobre'l que s'asitiara cualquier hipótesis d'una resistencia gradiada»}}

De primeres de la Guerra Civil, la marina del '''[[bandu subleváu]]''' yera bien inferior a la marina gubernamental pos solo cuntaba col [[Acorazáu Alfonsu XIII|acorazáu ''España'']] (botáu en 1913 y qu'en xunetu de 1936 atópase en dique secu); los cruceros llixeros [[Cruceru Navarra|''República'', rebautizado como ''Navarra'']], (botáu en 1920 pero que s'atopaba n'arreglos y nun entró en serviciu hasta bien avanzada la guerra, n'agostu de 1938), y el [[Cruceru Almirante Cervera|''Almirante Cervera'']] (botáu en 1928); el [[destructor Velasco]] (botáu en 1923); cinco torpederos; trés cañoneras y cinco guardacostes. Pero esta inferioridá viose compensada bien llueu gracies al control de los sulevaos del principal estelleru de la marina en [[Ferrol]] onde taba práuticamente termináu'l cruceru pesáu [[Cruceru Canarias|''Canarias'']] -qu'entró en serviciu en setiembre de 1936- y otru, el [[Cruceru Baleares|''Baleares'']], a puntu de ser apurríu (entró en serviciu n'avientu de 1936), xunto colos dos únicos dragaminas d'España (el [[Clase Xúpiter|dragaminas Xúpiter]], qu'entró en serviciu a principios de 1937, y el [[dragaminas Vulcano]], qu'entró en serviciu a finales d'esi mesmu añu).{{Harvnp|Thomas|1976|pp=360-362}}{{Harvnp|Alpert|1987|pp=378-379}}

La inferioridá inicial de los sulevaos viose compensada tamién col sofitu con que cuntaron práuticamente dende l'entamu de la guerra de l'Armada Italiana, que participó con cruceros auxiliares y submarinos nel bloquéu de les unviaes d'armamentu de la [[Xunión Soviética]], y de l'alemana. L'escándalu producíu al fundir un submarín italianu por error un destructor británicu, fizo que la [[Italia Fascista]] dexara de participar direutamente n'aiciones de guerra navales, dexando cuatro «submarinos lexonarios» a los &quot;nacionales&quot; y vendiéndo-yos cuatro destructores y dos [[Clase Xeneral Mola|submarinos]].

Pela so parte l'[[Alemaña nazi]] unvió al Mediterraneu dos submarinos na llamada '''[[Operación Úrsula]]''', fundiendo un [[O 34 (1936)|O 34]] alemán el submarín republicanu [[Submarín C-3|C3]] frente a [[Málaga]]. Los alemanes apurrieron cruceros, pero estos nun intervinieron, salvu nel '''[[bombardéu d'Almería]]''' pol ''[[Acorazáu de bolsu Admiral Scheer|Admiral Scheer]]'' el 31 de mayu de 1937, efeutuáu en represalia pol ataque aereu que sufriera'l 28 de mayu de 1937 el [[acorazáu de bolsu]] ''[[Acorazáu de bolsu Deutschland|Deutschland]]'' n'Eivissa. Esti llamáu [[Incidente Deutschland (1937)|incidente del Deutschland]] foi efeutuáu probablemente por tripulaciones ruses, ensin conocencia per parte del mandu republicanu. Pero l'escándalu internacional que provocó fizo que la República dixera que yera un error y que se trataba d'aviones republicanos que creíen atacar al cruceru pesáu ''Canaries''. El bombardéu d'Almería, que se produxera abiertamente (exhibiendo'l pabellón alemán), aportó a consideráu como un posible motivu por que la República declarara la guerra a Alemaña (posición defendida pol [[Vicente Colorado Lluch|coronel Rojo]] y Indalecio Prieto, en busca de la xeneralización del conflictu a toa Europa), pero finalmente impúnxose la postura contraria de Negrín y Azaña.&lt;ref&gt;[[Jorge Martínez Reverte]] [https://www.elpais.com/articulo/espana/Guerra/Hitler/elpepuesp/20081018elpepunac_4/Tes ''Guerra contra Hitler. Documentos inéditos prueben que'l coronel Vicente Rojo, xefe del Estáu Mayor de la República, propunxo al Gobiernu de Negrín que provocara una guerra cola Alemaña nazi''], El País, 18 d'ochobre de 2008; meyora d'un llibru que va titulase ''L'arte de matar'', a publicar nel añu 2009.&lt;/ref&gt;

Un informe del serviciu secretu republicanu ([[Serviciu d'Información Militar|SIM]]) de xineru de 1939 señalaba la desventaxa de la marina republicana respectu de la &quot;marina de guerra facciosa&quot;, que cuntaba con &quot;un total de cerca de 100 unidaes -cuntando ente elles un gran númberu de [[cruceru (buque de guerra)|cruceros]] auxiliares perfectamente artillados-&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=424}}

== La guerra aérea y los bombardeos sobre poblaciones ==
{{AP|Bombardeos na Guerra Civil Española}}
[[Ficheru: Bombardeo sobre la estación del Norte en Valencia.jpg|thumb|derecha|Bombardéu de la [[Estación del Norte (Valencia)|Estación del Norte]] de [[Valencia]] por aviones italianos en 1937.]]
La principal novedá nel campu de la guerra aérea de la guerra española de 1936 a 1939 foi que &quot;per primer vegada na historia l'aviación foi utilizada intensamente en misiones de bombardéu sobre la retaguardia&quot;.{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=9}} Asina &quot;a partir de la guerra civil española les víctimes podíen tar a mamplén de quilómetros de los llugares del enfrentamientu bélicu y ser cenciellamente población civil indefensa&quot;.{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=10}} Puesto que l'aviación militar española en xunetu de 1936 taba obsoleta esto solo foi posible porque dambos bandos recibieron ayuda de potencies estranxeres qu'apurrieron los sos modernos bombarderos: el [[bandu subleváu]] los [[Savoia-Marchetti S.M.81]] y los [[Savoia-Marchetti S.M.79]] de l'[[Aviación Lexonaria]] de la [[Italia fascista]] y los [[Junkers Ju 52]] y [[Heinkel He 111]] de la [[Lexón Cóndor]] de l'[[Alemaña nazi]]; el [[bandu republicanu]] los [[Túpolev_SB|Katiuska]]s de la [[Xunión Soviética]].{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=10}}

El [[bandu subleváu]] utilizó en repitíes ocasiones el &quot;bombardéu de terror&quot;, como lo llamen Solé i Sabaté y Villarroya, que'l so únicu oxetivu yera la población civil pa desmoralizarla y emburriala a la rindición. Esta estratexa empecipiar en Madrid cuando en payares de 1936 fracasó l'ataque fronteru contra la ciudá y siguir col [[bombardéu de Durango]], el [[bombardéu de Guernica]], el [[bombardéu de Lleida]], los [[bombardeos aéreos de Barcelona en xineru de 1938]], los [[bombardeos aéreos de Barcelona en marzu de 1938]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://politica.elpais.com/politica/2013/01/25/actualidad/1359149850_136009.html|títulu=21 aviadores ensin piedá}}&lt;/ref&gt; el [[bombardéu del mercáu central d'Alicante]], el [[bombardéu de Granollers]] y los bombardeos sobre diverses poblaciones catalanes nos meses finales de la guerra, especialmente los de Figueres, y que les sos víctimes principales fueron muyeres y neños nun momentu en que l'exércitu republicanu yá nun esistía en Cataluña.{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=313}} L'únicu posible casu de &quot;bombardéu de terror&quot; per parte del [[bandu republicanu]] foi'l de [[Cabra]] en payares de 1938, pero tou paez indicar que se trató d'un tarrecible error cometíu polos pilotos que confundieron el mercadín de la ciudá con un campamentu de tiendes de campaña d'una unidá italiana que, según la orde que recibieren, había que buscar y destruyir.&lt;ref name=&quot;ebro&quot;&gt;''Dende la batalla del Ebro hasta'l final de la guerra'', Tomu II de ''Aviación republicana: historia de les Fuercies Aérees de la República Española (1931-1939)'', de [[Carlos Saiz Cidoncha]], 2006&lt;/ref&gt;

Asina tocantes a les ciudaes más afaraes polos bombardeos la llista encabezar los trés principales ciudaes republicanes, Barcelona, Madrid y Valencia, siguíes por [[Tarragona]], [[Reus]], [[Lleida]], [[Badalona]], [[Granollers]], [[Girona]], [[San Feliu de Guíxols]], [[Palamós]], [[Figueres]], [[Colera]], [[Portbou]] y [[Perelló]] en Cataluña; [[Alicante]], [[Sagunto]], [[Gandia]], [[Dénia]] y [[Cartaxena (España)|Cartaxena]] na mariña de Valencia y Murcia; y en Vizcaya [[Durango]] y [[Gernika-Lumo|Gernika]], esta postrera convertida nel símbolu de les otomíes de los bombardeos del [[bandu subleváu]], y que tuvo un enorme impautu a nivel internacional.{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=303-312}} En cuanto al númberu de víctimes tamién esiste una enorme diferencia ente les causaes polos bombardeos republicanos, unes 1100, y les causaes polos bombardeos del [[bandu franquista]], alredor de 9000 ([[Barcelona]] 2500 muertos; [[Madrid]], 2000; [[Valencia]], cerca de 1000; [[Alicante]] cerca de 500; [[bombardéu de Durango|Durango]], [[bombardéu de Guernica|Gernika]], [[bombardéu de Lleida|Lleida]], [[Tarragona]], [[bombardéu de Granollers|Granollers]], [[Figueres]] y [[Cartaxena (España)|Cartaxena]] más de doscientos muertos caúna; [[Bilbao]], [[Reus]], [[Badalona]] y [[Alcañiz]] cerca de 200; [[bombardéu de Xàtiva|Xàtiva]] más de 100 muertos; y pequeños pueblos que los sos muertos fueron inferiores a esti númberu).{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=313-316}}

Asina foi como &quot;l'aviación convertir nuna arma decisiva y l'actuación de l'aviación italiana y alemana foi determinante na victoria del exércitu franquista&quot;.{{Harvnp|Solé i Sabaté|Villarroya|2003|p=10}}

Otros finxos de la guerra aérea mientres la guerra civil española son que mientres la mesma probablemente efeutuóse la primer ponte aérea de la historia; que nos aviones de caza empezó a primar el techu y la velocidá lo que supunxo'l fin de los biplanos y amás demostróse la so importancia pal dominiu del aire y evitar asina los bombardeos enemigos (inclusive pela nueche); que se realizaron ataques aéreos a unidaes navales, en puertu y nel mar; que s'emplegaron aviones de bombardéu en picáu pa llanzar cebera y mensaxes d'ánimu a posiciones sitiaes, como'l [[Alcázar de Toledo]] o'l [[Santuariu de Santa María de la Cabeza]], y pa los &quot;bombardeos ideolóxicos&quot;, por aciu el llanzamientu d'octavielles y soflamas a les ciudaes que taben na retaguardia, como'l &quot;bombardéu del pan&quot; sobre Alicante.

== Evolución de la zona sulevada ==
{{AP|Zona sulevada}}
[[Ficheru:1937 BandoNacional billete1peseta Burgos escudomonarquia.jpg|miniaturadeimagen|Billete emitíu pol [[bandu subleváu]]'l 12 d'ochobre de 1937 col escudu grande de la [[Monarquía española]].]]
Tres la etapa de cierta provisionalidad que representó la [[Xunta de Defensa Nacional]] formada tres la muerte n'accidente d'aviación del [[xeneral Sanjurjo]], quien tenía d'encabezar el Direutoriu militar que gobernaría los país en baltando al gobiernu del [[Frente Popular]], los xenerales y xefes sulevaos decidieron nomar un mandu únicu militar y políticu. Dende'l 1 d'ochobre de 1936 el [[xeneral Franco]] foi'l &quot;Xeneralísimu&quot; de les fuercies sulevaes y el &quot;Xefe del Gobiernu del Estáu&quot;. Dempués del fracasu de tomar de Madrid (ente payares de 1936 y marzu de 1937) y cola perspeutiva de que la guerra diba ser llarga, el &quot;Generalísmu&quot; Franco, cola ayuda del so cuñáu, [[Ramón Serrano Suñer]], empezó a configurar la organización política del &quot;Nuevu Estáu&quot;. El primer pasu foi'l [[Decretu d'Unificación]] d'abril de 1937 pol que toles fuercies polítiques que sofitaben el &quot;alzamientu nacional&quot;, y sobromanera los [[falanxista|falanxistes]] y los [[carlista|carlistes]], que yeren quien coles sos milicies más contribuyeren a la guerra y fueron integraes so un únicu partíu denomináu [[Falanxe Española Tradicionalista y de les JONS]]. El pasu siguiente foi la organización del &quot;Nuevu Estáu&quot; que foi la xera encamentada pol &quot;Generalísmu&quot; al so [[Primer Gobiernu d'España mientres la dictadura franquista (1938-1939)|primer gobiernu]] nomáu'l 30 de xineru de 1938 (y que sustituyó a la [[Xunta Téunica del Estáu]]).{{Harvnp|Casanova|2007|p=339}}

La construcción del &quot;Nuevu Estáu&quot; foi acompañada de la destrucción de tolo que tuviera que ver cola [[Segunda República Española|República]]. Asina na [[zona sulevada]], al contrariu de lo que taba asocediendo na otra zona (na que se desencadenara la [[Revolución Social de 1936|revolución]]), dar# en una &quot;[[contrarrevolución]]&quot;, llevándose a cabu &quot;una sistemática represión de les persones, les organizaciones y les instituciones qu'en dalguna forma, real o, inclusive, imaxinaria, pudieren entendese amestaes a esa República revolucionaria, o en manes de revolucionarios, a la que se dicía combatir&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=48}}

=== La Xunta de Defensa Nacional ===
[[Ficheru:Berliner Illustrirte Zeitung 01.jpg|thumb|Mola xunto al [[Xeneral Franco]] nuna apaición en [[Burgos]] el [[27 d'agostu]] de [[1936]], recoyida pol periódicu alemán ''[[Berliner Illustrierte Zeitung]]''. Mola ye'l que sobresal pola derecha.]]
La muerte'l [[20 de xunetu]] del [[xeneral Sanjurjo]], exiliáu en Estoril, pola mor del accidente que tuvo namás desapegar l'avión nel que tenía que dirixise dende [[Lisboa]] escontra [[Pamplona]] pa ponese al mandu de la sulevación, dexó a los xenerales sulevaos ensin el xefe que diba encabezar el llevantamientu.{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=70-72}} Pa suplir en parte la falta d'un mandu únicu los xenerales y xefes sulevaos constituyeron en [[Burgos]] el [[24 de xunetu]] una [[Xunta de Defensa Nacional]] presidida pol xeneral de más graduación y más antiguu, [[Miguel Cabanellas]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=36}} El so Decretu númberu 1 establecía qu'asumía &quot;''tolos poderes del Estáu''&quot;{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=36}} y en socesivos decretos estendió l'estáu de guerra que los sulevaos proclamaren en cada sitiu a toa España (lo que sirvió de base pa someter a [[Conseyu de guerra|consejo de guerra]] sumarísimos a tolos que s'opunxeren a la rebelión militar),{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=72}} illegalizó los partíos y sindicatos del [[Frente Popular]] y prohibió toles actuaciones políticu y sindical obreres y patronales &quot;''mientres duren les actuales circunstancies''&quot; (Decretu del 25 de setiembre).{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=76}}

Pero lo más urxente yera llograr la unidá de mandu militar.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=72}} Asina'l 21 de setiembre de 1936 tuvo llugar nuna finca de la contorna de Salamanca la primer xunta a la qu'asistieron los xenerales de la [[Xunta de Defensa Nacional]], col agregu de los xenerales [[xeneral Orgaz|Orgaz]], [[Germán Gil y Yuste|Gil Yuste]] y [[xeneral Kindelán|Kindelán]]. Ellí los aconceyaos aldericaron sobre la necesidá del mandu únicu de les fuercies sulevaes y nomaron pal cargu al [[xeneral Franco]] pos yera quien mandaba l'exércitu que taba a puntu de consiguir la entrada en Madrid (l'[[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] taba cerca de [[Maqueda]] a solu 100 quilómetros de la capital) y el que llograra l'ayuda de l'[[Alemaña nazi]] y de la [[Italia fascista]], y que venía tratando con ellos. Pero una vegada decidíu'l mandu únicu nel terrén militar entá quedaba por resolver el mandu políticu.{{Harvnp|Juliá|1999|p=119}}

Entós el xeneral Franco realizó una &quot;xugada maestra&quot;: ordenar que les columnes qu'avanzaben escontra Madrid esviar escontra Toledo para [[Asediu del Alcázar de Toledo|lliberar l'Alcázar]] y asina llevantar el cercu de dos meses al que llevaben sometíos un millar de guardias civiles y falanxistes amás de dellos cadetes de l'Academia d'Infantería al mandu del so direutor, el coronel Moscardó,{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=76}} y que teníen reteníos &quot;como rehenes a muyeres y neños de conocíos militantes d'izquierda&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=344}} &quot;Tomar del Alcázar engrandó la lleenda del xeneral Franco. La famosa frase de Moscardó ''ensin novedá nel Alcázar'', repitida ante Franco y numberosos periodistes dos díes depués de la so lliberación, foi afechiscamente arrobinada. Franco yera'l salvador de los héroes sitiaos, el símbolu d'un exércitu dispuestu a ganar la guerra a cualquier preciu&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=345}}

El 28 de setiembre de 1936, el mesmu día en que l'[[Alcázar de Toledo]] foi lliberáu, celebróse la segunda xunta de los xenerales en Salamanca pa decidir quién ostentaría los mandu políticu. L'escoyíu foi'l xeneral Franco al que los sos compañeros de sulevación nomaben non solo “''Xeneralísimu de les fuercies nacionales de tierra, mar y aire''&quot;, sinón tamién &quot;''Xefe del Gobiernu del Estáu español, mientres dure la guerra''&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=120}} Pero cuando foi publicáu a otru día el [[s:Decretu nomando Xefe del Gobiernu a Francisco Franco|decreto nᵘ 138]] de la Xunta de Defensa Nacional col so nomamientu introduxérase un importante cambéu nel testu: suprimiérase la coletilla &quot;''mientres dure la guerra''&quot;, y al nomamientu del xeneral Franco como &quot;''Xefe del Gobiernu del Estáu Español''&quot; añadíase-y &quot;''quien va asumir tolos poderes del nuevu Estáu''&quot;. Esti decretu de 29 de setiembre de 1936 sería los fundamentu de la llexitimidá del poder del &quot;Xeneralísimu&quot; mientres los siguientes 39 años.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=76}}

=== El xeneral Franco, «Xeneralísimu» y «Caudiellu» ===
[[Ficheru:Palacio Capitanía Fachada.JPG|thumb|Fachada del [[Palaciu de Capitanía Xeneral (Burgos)]].]]
El [[1 d'ochobre]] de [[1936]], nel [[Palaciu de Capitanía Xeneral (Burgos)|salón del tronu de la Capitanía Xeneral de Burgos]], Francisco Franco tomaba posesión del so nuevu cargu, como ''Xeneralísimu'' del exércitu subleváu y ''Xefe del Gobiernu del Estáu''.&lt;ref name=&quot;p344&quot;&gt;[[Ramón Tamames]], páx. 344&lt;/ref&gt;

Un día antes l'obispu de Salamanca [[Enrique Pla y Deniel]] fixera pública una pastoral na que presentaba la guerra como &quot;''una cruzada pola relixón, la patria y la civilización''&quot;, dando una nueva llexitimidá a la causa de los sulevaos: la relixosa. Asina'l &quot;Generalísmu”, nun yera solo'l &quot;''xefe y salvador de la Patria''&quot;, sinón tamién el &quot;Caudiellu&quot; d'una nueva &quot;Cruzada” en defensa de la fe católica y del orde social.{{Harvnp|Casanova|2007|p=345}}
[[Ficheru: Casa Del Cordón Fachada Sur.JPG|thumb|left|[[Casa del Gordón (Burgos)|Casa del Gordón]], en [[Burgos]], sede de la [[Xunta Téunica del Estáu]].]]
La primer llei que promulgó'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco foi la que creaba la [[Xunta Téunica del Estáu]] (en sustitución de la [[Xunta de Defensa Nacional]]), presidida pol [[xeneral Dávila]] (que nel branu de 1937 sería sustituyíu pol xeneral monárquicu [[Francisco Gómez-Xordana]], muncho más eficiente que'l so antecesor){{Harvnp|Casanova|2007|p=357}} y que cuntaba con una Secretaría Xeneral del Xefe del Estáu, cargu que desempeñó [[Nicolás Franco]], l'hermanu mayor del &quot;Generalísmu&quot;. La so ocupación foi &quot;rectificar tola llexislación republicana volviendo les coses al so puntu anterior&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=76}}

La sede de la Xunta Téunica del Estáu establecer en [[Burgos]] anque la capital política de la &quot;''España nacional''&quot; yera [[Salamanca]] onde moraba'l poder militar, pos ellí atopábase'l [[Cuartel Xeneral]] del &quot;Xeneralísimu&quot; Franco.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=76}}

=== El Decretu d'Unificación d'abril de 1937 ===
{{AP|Decretu d'Unificación}}
[[Ficheru:Bandera_FE_JONS.svg|thumb|right|Bandera de [[Falanxe Española]].]]
El siguiente pasu nel afianzamientu del poder del nuevu &quot;Caudiellu&quot; producióse cuando tres el fracasu de tomar de Madrid (ente payares de 1936 y marzu de 1937) plantegóse la necesidá de crear un &quot;partíu únicu&quot;, siguiendo'l modelu de la [[Dictadura de Primo de Rivera]], a partir de la fusión de los [[carlista|carlistes]] y [[falanxista|falanxistes]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=90}}

Dende'l [[Cuartel Xeneral]] del Xeneralísimu el nuevu asesor de Franco [[Ramón Serrano Súñer]] (cuñáu del &quot;Caudiellu&quot; y antiguu diputáu de DEXAR que llegara a Salamanca safáu de la &quot;zona colorada&quot;) favoreció un acercamientu ente la [[Comunión Tradicionalista]] y [[Falanxe Española y de les JONS]] con vistes a la so fusión, pero les diferencies ideolóxiques y polítiques que-yos dixebraben yeren casi insalvables (pos yeren les que dixebraben el [[tradicionalismu]] del [[fascismu]]), y amás había otra torga que yera innegociable: qu'al frente del &quot;partíu únicu&quot; asitiárase'l mesmu xeneral Franco. Esto ye, que dambes partes teníen qu'aceptar que la nueva formación política quedaría supeditada al poder personal del &quot;Generalísmu&quot;, vértiz del poder militar y políticu. Pa sofitar esta idea espublizar dende'l Cuartel Xeneral de Salamanca'l lema &quot;''Una patria, un Estáu, un Caudiellu''&quot;, copia del lema nazi &quot;''Ein Volk, ein Reich, ein Führer''&quot; ('un pueblu, un Estáu, un caudiellu').{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=90-91}}

Produciéronse contactos ente falanxistes y carlistes pero non fructificaron y tol procesu nun dexó de crear tensiones nel senu de dambos partíos que se traducieron nel casu de los falanxistes nos &quot;[[socesos de Salamanca]]&quot; d'abril de 1937, mientres los cualos dellos falanxistes morrieron nos enfrentamientos ente los partidarios de la fusión y de la supeditación al poder militar (encabezaos por [[Sancho Dávila y Fernández de Celis|Sancho Dávila]] y [[Agustín Aznar]]) y los contrarios a ella (encabezaos por [[Manuel Hedilla]]).{{Harvnp|Thomas|1976|p=690}}

Finalmente, el Cuartel Xeneral de Franco decidió actuar, y el mesmu día en que los falanxistes contrarios a la fusión celebraron un Conseyu Nacional nel qu'escoyeron a Manuel Hedilla como &quot;xefe nacional&quot;, el domingu 18 d'abril,{{Harvnp|Casanova|2007|p=352}} el mesmu xeneral Franco anunció que se diba a promulgar a otru día un [[Decretu d'Unificación]] de Falanxe y la Comunión Tradicionalista, que pasaben a tar agora so la so xefatura direuta como &quot;xefe nacional&quot; del mesmu.{{Harvnp|Thomas|1976|p=691}}

Franco una selmana dempués mandó detener a Manuel Hedilla (xunto con otros falanxistes disidentes) cuando se negó a integrase na Xunta Política del nuevu partíu como simple vocal y amás comunicó a los sos xefes provinciales qu'obedecieren namái les sos propies órdenes.{{Harvnp|Casanova|2007|p=353}} &quot;Por que nun quedara dulda sobre l'allugamientu del poder no que yá empezaba a llamase Nuevu Estáu, Hedilla foi xulgáu y condergáu a muerte pol so ''manifiesta actuación d'indisciplina y de subversión frente al Mandu y el Poder únicu ya indiscutibles de la España nacional''. A toos tenía de quedar claro que la unidá de mandu militar sería nel futuru unidá de mandu políticu&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=121-122}} Pero'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco siguió los conseyos de la hermana del &quot;Ausente&quot; [[Pilar Primo de Rivera]] (líder del sector &quot;puru&quot; de Falanxe), de Serrano Suñer y del embaxador alemán ya indultó a Hedilla, anque esti pasó cuatro años na cárcel y cuando salió d'ella quedó estremáu de la vida política.{{Harvnp|Casanova|2007|p=354}}

Nos estatutos del &quot;partíu únicu&quot;, publicaos el 4 d'agostu, establecióse que'l &quot;caudiellu&quot; solo sería &quot;responsable ante Dios y ante la Historia&quot;, y ante naide más.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=92}}

Dos meses antes, el [[3 de xunu]], en plena [[Campaña del Norte]] el [[Emilio Mola Vidal|xeneral Mola]], el &quot;direutor&quot; de la combalechadura militar que diera'l golpe d'estáu de xunetu de 1936 col qu'empezó la Guerra Civil, morría cuando l'avión nel que viaxaba estrellar nuna llomba del pueblu d'[[Alcocero de Mola|Alcocero]], cerca de Burgos.{{Harvnp|Thomas|1976|p=744}} Mola solía emplegar l'avión con frecuencia nos sos desplazamientos y nun esisten pruebes de qu'hubiera sabotaxe, anque la muerte favorecía claramente a [[Francisco Franco|Franco]] al esaniciar al &quot;direutor&quot; como rival.{{Harvnp|Thomas|1976|p=744}} L'embaxador alemán escribió pocu dempués: &quot;''Ensin dulda Franco siéntese solliviáu pola muerte del xeneral Mola''&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=355}}

N'ochobre de 1937 fueron nomaos pol &quot;Generalísmu&quot; Franco los 50 miembros del [[Conseyu Nacional de FET y de les JONS]], pero nun pasó de ser un órganu puramente consultivu.{{Harvnp|Thomas|1976|p=808}} Lo mesmo podía dicise de la [[FET y de les JONS]], que la so única actividá quedaba amenorgada na práutica a efeutuar propaganda.{{Harvnp|Thomas|1976|p=809}} Sicasí, los dirixentes de Falanxe ocuparon munchos de los puestos más importantes na alministración del &quot;Nuevu Estáu&quot; y nel partíu.{{Harvnp|Casanova|2007|p=355}}

=== La nacencia del «Nuevu Estáu» ===
{{VT|Primer Gobiernu de Francisco Franco}}

[[Ficheru:COA Spain under Franco 1938 1945 bureaucratic version.svg|thumb| Escudo del «Nuevu Estáu».]]

En xineru de 1938, mientres tenía llugar la [[batalla de Teruel]], dase'l primer pasu pa la configuración definitiva del &quot;[[Nuevu Estáu (España)|Nuevu Estáu]]&quot; cola promulgación pol &quot;Generalísmu&quot; de la [[Llei de l'Alministración Central del Estáu]] pola que se creaba una estructura alministrativa qu'adoptaba la forma ministerial, y col nomamientu'l 30 de xineru del so primer gobiernu nel que'l mesmu Franco asume la [[Presidente del Conseyu de Ministros d'España|Presidencia]], ente que [[Francisco Gómez-Xordana Sousa|Francisco Gómez-Xordana]] (hasta entós presidente de la [[Xunta Téunica del Estáu]]) yera'l Vicepresidente y [[Ministru d'Asuntos Esteriores d'España|Ministru d'Asuntos Esteriores]]. Sicasí, el personaxe más destacáu del gabinete yera [[Ramón Serrano Súñer]], ministru de Gobernación y el ''cuñadísimo'' de Franco.{{Harvnp|Thomas|1976}} Nesti gobiernu se prefiguró yá l'axuntadura ideolóxica que sería siempres nel futuru'l ''[[franquismu]]'': &quot;el so [[conservadorismu]] ''[[tradicionalismu|tradicional]]'', y el so [[derecha (política)|derechismu]] [[reaccionariu]]&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=113}}

Va Ser esti gobiernu'l qu'empecipie'l procesu d'institucionalización del &quot;Nuevu Estáu&quot;, cola promulgación del &quot;[[Fueru del Trabayu]]&quot;, basáu na ''[[Carta del lavoro]]'' del fascismu italianu,{{Harvnp|Casanova|2007|p=359}} y que constituyó la primera de les siete [[Lleis Fundamentales]] de la [[Dictadura Franquista]] que funcionaron a manera de &quot;constitución&quot; del nuevu réxime;{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=114}}{{Harvnp|Juliá|1999|p=122}} la derogación del [[Estatutu d'Autonomía de Cataluña de 1932]] y la promulgación d'una serie d'órdenes y decretos que prohibíen l'usu del [[Idioma catalán|catalán]] nos documentos públicos y na conversación privada;{{Harvnp|Juliá|1999|p=122}} la [[Llei de Prensa]] que sometía a los periódicos a la [[censura]] previa y atribuyía al gobiernu'l nomamientu de los direutores de periódicos;{{Harvnp|Juliá|1999|p=122}} la reintroducción de la [[pena de muerte]] qu'aboliera la República;{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=114}} l'aprobación d'una [[Llei d'Enseñanza Media]] que garantizaba a la [[Ilesia católica]] una absoluta autonomía na educación secundaria.{{Harvnp|Juliá|1999|p=122}}

Según [[Julián Casanova]] el [[fascismu]] y el [[catolicismu]] fueron les dos ideoloxíes sobre que la so axuntadura construyir el &quot;Nuevu Estáu&quot;. El procesu de fascistización rescamplaba pola esaltación del líder, el &quot;Caudiellu&quot;, como'l [[Führer]] o'l [[Duce]]; el saludu brazu n'alto establecíu como &quot;saludu nacional&quot;; los uniformes y la simboloxía falanxista; etc. Y coles mesmes abondaben los ritos y manifestaciones relixoses católiques como les procesiones, les mises de campaña o les ceremonies políticu-relixoses qu'asonsañaben supuestes formes [[Edá Media|medievales]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=359}}

El [[19 d'abril]] de 1939, diecinueve díes dempués del &quot;últimu parte&quot; nel que'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco declaraba &quot;''la guerra terminó''&quot;, celebrar en Madrid el &quot;[[Desfile de la Victoria de Madrid de 1939|desfile de la Victoria]] presidíu pol &quot;Caudiellu&quot;. Antes d'empezar la parada militar el [[xeneral Varela]] impúnxo-y &quot;''en nome de la Patria''&quot; a Franco la &quot;[[Gran Cruz Gallardoniada de San Fernando]]&quot;, &quot;que tanto naguara dende les sos campañes africanes y que tuvo qu'acabar autootorgándosela&quot; nun decretu robláu por él mesmu y que foi lleíu pol xeneral [[conde de Xordana]] al entamu del actu. A otru día el diariu [[ABC (periódicu)|ABC]] de Madrid titulaba la so crónica: &quot;''España, nel gran desfile militar ante'l Caudiellu, amuesa al mundu'l poderíu d'armar forxadores del nuevu Estáu''&quot;. Un mes dempués el xeneral Franco ofrendaba la so espada de caudiellu victoriosu a Dios nuna ceremonia celebrada'l 20 de mayu na ilesia madrilana de Santa Bárbara y presidida pol cardenal primáu de Toledo [[Isidro Gomá]].{{Harvnp|Raguer|2001|pp=396-397}}

== Evolución de la zona republicana ==
{{AP|Segunda República Española en guerra}}

=== La reaición del gobiernu a la sulevación militar ===
[[Ficheru:Diego Martinez Barrio.jpg|thumb|upright| [[Diego Martínez Barrio]].]]
Na tarde del vienres 17 de xunetu conocer en Madrid que nel [[Protectoráu español de Marruecos|Protectoráu de Marruecos]] empecipiárase una sulevación militar. A otru día la sulevación estender a la península y les organizaciones obreres ([[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]] y [[UXT]]) reclamaron &quot;armes pal pueblu&quot; p'acabar con ella, a lo que'l gobiernu de '''[[Santiago Casares Quiroga]]''' negóse.{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=97-101}}

Pela nueche d'esi sábadu 18 de xunetu Casares Quiroga presentó la so dimisión al presidente de la República [[Manuel Azaña]] y este encargó a '''[[Diego Martínez Barrio]]''', presidente de les Cortes y líder d'[[Unión Republicana (España, 1934)|Unión Republicana]], que formara un gobiernu que consiguiera &quot;detener la rebelión&quot; ensin recurrir al sofitu armáu de les organizaciones obreres. Martínez Barrio incluyó nel so gabinete a políticos moderaos y dispuestos a llegar a dalgún tipu acordies colos militares sulevaos{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=97-102}} y na madrugada del sábadu 18 al domingu 19 de xunetu, faló per teléfonu col xeneral Emilio Mola, &quot;El Direutor&quot; de la sulevación, pero esti negóse rotundamente a cualquier tipu de transaición. Asina'l &quot;gobiernu de conciliación&quot; de Martínez Barrio dimitió y Azaña nomó'l mesmu domingu 19 de xunetu nuevu presidente del gobiernu a un home del so partíu '''[[José Giral]]''', que formó un gobiernu namái integráu por republicanos d'izquierda, anque col sofitu esplícitu de los socialistes, que tomó la decisión d'apurrir armes a les organizaciones obreres, daqué a lo que tamién s'había negáu Martínez Barrio porque, al igual que Casares Quiroga, consideraba qu'esi fechu trespasaba l'estragal de la defensa constitucional y &quot;llegal&quot; de la República.{{Harvnp|Aróstegui|2006|pp=100-103}}

Por causa d'esta decisión de &quot;apurrir armes al pueblu&quot; l'Estáu republicanu perdió'l monopoliu de la coerción, polo que nun pudo torgar que s'empecipiara una '''[[revolución social española de 1936|revolución social]]''', una y bones les organizaciones obreres nun salieron a la cai &quot;esautamente pa defender la República... sinón pa facer la revolución. (...) Un golpe d'estáu contrarrevolucionario, qu'intentaba frenar la revolución, acabó finalmente desencadenándola&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=204-205}}

=== La revolución social de 1936 y el gobiernu de José Giral (xunetu-setiembre de 1936) ===
[[Ficheru:Coat of arms of the Regional Council of Defense of Aragon.svg|thumb|upright|Escudo del [[Conseyu Rexonal de Defensa d'Aragón]], órganu creáu mientres la [[Revolución social española de 1936]]]]
{{VT|Revolución social española de 1936}}
La entrega d'armes a los partíos y organizaciones obreres fixo qu'estes constituyeren rápido &quot;[[milicia|milicies]] armaes pa facer frente a la rebelión nel terrén militar y pa dar en una fonda revolución social (desabriéndose de les autoridaes republicanes, a les que nun baltaron): prindaron y colectivizaron esplotaciones agraries y empreses industriales y mercantiles p'asegurar la continuidá de la producción y distribución de bienes, y fixéronse cargu del caltenimientu de les principales funciones competencia del Estáu. La producción, el suministru de la población, la vixilancia, la represión, les comunicaciones y el tresporte, la sanidá, quedaron en manes de comités sindicales, qu'en non poques llocalidaes suprimieron la moneda pa sustituyila por vales. Ante'l fundimientu de los mecanismos del poder públicu [&quot;un gobiernu que parte armes ye un gobiernu que se quedó ensin preseos pa garantizar l'orde públicu ya imponer la so autoridá&quot;], surdió nel branu de 1936 un nuevu poder obreru, que yera al empar militar, políticu, social, económicu”.{{Harvnp|Juliá|1999|p=124}} &quot;Nel [[País Vascu]], sicasí, onde'l [[PNV]] refugara la coalición cola [[CEDA]] nes eleiciones de febreru de 1936 y sofitáu a la izquierda na tramitación del [[Estatutu d'Autonomía]], finalmente aprobáu'l 1 d'ochobre de 1936, nun hubo revolución social y un partíu católicu y nacionalista caltener hasta xunu de 1937 al mandu d'un gobiernu autónomu con poder sobre pocu más que'l territoriu de Vizcaya&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=118-119}}

Los comités que surdieron perdayures yeren autónomos y nun reconocíen llendes a les sos actuaciones,{{Harvnp|Juliá|1999|p=125}} pero la paradoxa foi que coles mesmes la revolución nun acabó col Estáu republicanu, sinón qu'a cencielles lo ignoró y amenorgar a la inoperancia. En Cataluña constituyóse'l [[Comité Central de Milicies Antifascistes]], pero'l gobiernu de la Xeneralidá nun foi destituyíu y siguió nel so puestu. En Valencia apaeció'l [[Comité Executivu Popular]]. En [[Málaga]] y [[Lleida]] surdieron dos talos Comités de Salú Pública. En [[Cantabria]], [[Xixón]] y [[Xaén]], comités provinciales del [[Frente Popular]] ([[Comité de Guerra de Xixón]], [[Comité Popular de Sama de Llangréu]], etc). En Vizcaya, una Xunta de Defensa. En Madrid constituyóse un Comité Nacional del Frente Popular, qu'entamaba milicies y la vida de la ciudá, pero xunto a él siguía esistiendo'l gobiernu de [[José Giral]] formáu solo por republicanos d'izquierda.{{Harvnp|Casanova|2007|p=302}}

Pero'l gobiernu Giral, a pesar de que'l poder real nun taba nes sos manes, nun dexó d'actuar, especialmente nel planu internacional. Foi esti gobiernu'l que pidió la venta d'armes al gobiernu del Frente Popular de Francia, y al nun consiguila, depués a la [[Xunión Soviética]], pa lo cual dispunxo de les reserves del oru del [[Bancu d'España]]. Nel planu interior destituyó a los funcionarios sospechosos de sofitar la sulevación y dictó les primeres midíes pa intentar controlar les &quot;execuciones&quot; indiscriminaes, arbitraries y estraxudiciales de &quot;fascistes&quot; que llevaben a cabu decenes de &quot;tribunales revolucionarios&quot;, tamién conocíos como &quot;[[cheques]]&quot;, montaes poles organizaciones y partíos obreros qu'impunxeren el &quot;[[Terror Colorao (España)|terror colorao]]&quot; en Madrid y n'otros llugares. Asina'l gobiernu Giral creó los tribunales especiales &quot;pa xulgar los delitos de rebelión y sedición y los cometíos contra la seguridá del Estáu&quot;. Sicasí estos &quot;tribunales populares&quot; nun acabaron coles actividaes de les &quot;cheques&quot; que siguieron asesinando &quot;fascistes&quot; por aciu los &quot;[[Paséu (fusilamiento)|paseos]]&quot; (detenciones illegales qu'acababen col asesinatu del deteníu y que'l so cadabre yeren refundiáu nuna cuneta o xunto a la muria d'un campusantu) o les &quot;[[Saques de presos|saques]]&quot; (escarcelaciones de presos que supuestamente diben ser puestos en libertad pero qu'en realidá yeren llevaos al paredón).{{Harvnp|Casanova|2007|pp=303-304}}

Cuando'l 3 de setiembre de 1936 l'[[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] subleváu tomó [[Talavera de la Reina]] (yá na provincia de [[Toledo]], dempués d'ocupar [[Estremadura]]), y amás tamién cayía [[Irun]] en manes de los sulevaos (colo que'l norte quedaba aislláu del restu de la [[zona republicana]]), José Giral presentó la dimisión al presidente de la República [[Manuel Azaña]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=304}}

=== El gobiernu de Largo Caballero (setiembre de 1936-mayu de 1937) ===
{{VT|Socesos de mayu de 1937}}
[[Ficheru:Francisco Largo Caballero 1927 (cropped).jpg|thumb|right|[[Francisco Largo Caballero]].]]
Tres la dimisión de Giral, el presidente de la República [[Manuel Azaña]] encargó la formación d'un &quot;gobiernu de coalición&quot; a [[Francisco Largo Caballero]], el líder socialista d'[[UXT]], una de les dos centrales sindicales que taben protagonizando la revolución. Largo Caballero, qu'amás de la presidencia asumió'l ministeriu clave de Guerra, entendió esti gobiernu como una gran &quot;alianza antifascista&quot;, y asina dio entrada nel gabinete al mayor númberu posible de representaciones de los partíos y sindicatos que lluchaben contra la rebelión &quot;fascista&quot; (como llamaben les organizaciones obreres a la sulevación militar de xunetu). Pero'l gobiernu nun se completó realmente hasta dos meses dempués, cuando'l [[4 de payares]] (nel momentu que les tropes sulevaes yá taben pela rodiada de Madrid) integrar nél cuatro ministros de la [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]], ente ellos la primer muyer que foi ministra n'España, [[Federica Montseny]].{{Harvnp|Casanova|2007|pp=304-308}}

El nuevu gobiernu de Largo Caballero, autoproclamado &quot;gobiernu de la victoria&quot;, aína concluyó qu'había que dar prioridá a la guerra, y d'ende'l programa políticu que punxo en marcha darréu, que la so principal midida foi la creación d'un nuevu exércitu y la unificación de la direición de la guerra (qu'incluyía la incorporación de les [[milicies]] a les [[Brigaes Mistes]] y la creación del cuerpu de [[comisariu|comisarios]]). Con éses los dirixentes sindicales d'UXT y CNT al aceptar ya impulsar esti programa &quot;tuvieron d'alcuerdu en que la implantación del comunismu llibertariu, a qu'aspiraba la CNT, o de la sociedá socialista, que pretendía la UXT, tenía d'esperar al trunfu militar&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=126}}

Pero toos estes midíes nun consiguieron paralizar la meyora escontra Madrid del Exércitu d'África y el 6 de payares yá taba a puntu d'entrar na capital. Esi día los gobiernu decidió abandonar Madrid y treslladase a Valencia, encamentando la defensa de la ciudá al [[xeneral Miaja]] que tendría de formar una [[Xunta de Defensa de Madrid]]. &quot;Una salida precipitada, caltenida en sigilo, sobre la que nun se dio esplicación pública dalguna&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=309}} &quot;Quien se quedaron en Madrid nun pudieron interpretar estos fechos sinón como una vergonzosa fuxida... sobremanera porque los madrilanos fueron capaces d'entamar el so defensa. Madrid aguantó'l primera embate y refugó los siguientes, deteniendo asina la meyora del exércitu rebalbu&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=128}}

El segundu gran oxetivu del gobiernu de Largo Caballero foi restablecer l'autoridá del gobiernu y de los poderes del Estáu.{{Harvnp|Casanova|2007|p=313}} Pero nun se resolvieron les tensiones colos gobiernos de les &quot;rexones autónomes&quot; de Cataluña y el País Vascu, nin colos conseyos rexonales que surdieren n'otros sitios. En Cataluña, el gobiernu de la Xeneralidá, que'l 26 de setiembre incorporó a dellos conseyeros de la [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]] y del [[POUM]] polo que'l [[Comité de Milicies Antifascistes]] quedó disueltu, entamó'l so propiu exércitu y el 24 d'ochobre aprobó'l decretu de coleutividaes, cuestiones ambes qu'entepasaben l'ámbitu de les sos competencies. En cuanto al País Vascu, el 1 d'ochobre les Cortes aprobaben l'Estatutu d'Autonomía d'Euskadi y el nacionalista vascu [[José Antonio Aguirre]] foi investido &quot;[[lehendakari]]&quot; del gobiernu vascu, ente que los sos miembros nun incluyó a nengún representante de la CNT (nel País Vascu nun hubiera revolución social nin apenes violencia anticlerical y les ilesies siguieron abiertes). Aguirre construyó un Estáu &quot;cuasi soberanu&quot; sobre'l territoriu vascu qu'inda nun fuera ocupáu pol [[bandu subleváu]] y que práuticamente s'amenorgaba a Vizcaya. Amás d'una policía vasca, la [[Ertzaina]], creó un exércitu propiu y nun aceptó'l mandu del xeneral qu'unvió'l gobiernu de Madrid pa ponese al frente del Exércitu del Norte. En cuanto al [[Conseyu d'Aragón]], apoderáu polos anarquistes, el gobiernu de Largo Caballero nun tuvo más remediu que llegalizalo.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=313-315}}

Na primavera de 1937, tres la decisión del &quot;Xeneralísimu&quot; Franco de poner fin enagora a tomar de Madrid dempués de la victoria republicana na [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]], abríase la perspeutiva d'una guerra llarga y llueu españó la crisis ente les fuercies polítiques que sofitaben a la República.{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=69-70}} El conflictu fundamental foi'l qu'enfrentó a los anarquistes de la [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]], que defendíen la compatibilidá de la [[Revolución social española de 1936|revolución]] cola guerra,&lt;ref&gt;''La guerra civil española'', Dir. Edward Malefakis, cap. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lahaine.org/index.php?blogue=2&amp;p=15894 Como dicía los lluchador y pensador anarquista Errico Malatesta]: «Yo soi comunista, toi a favor del alcuerdu y creo que con una descentralización intelixente y un intercambiu continuu d'informaciones podríen llegar a entamase los necesarios intercambios de productos y satisfaer les necesidaes de toos ensin recurrir al símbolu moneda. Como tou bon comunista aspiro a l'abolición del dineru, y como tou bon revolucionariu creo que va ser necesariu desarmar a la burguesía, desvalorizando tolos signos de riqueza que puedan sirvir pa vivir ensin trabayar».&lt;/ref&gt; y a los comunistes del [[Partíu Comunista d'España]] (PCE) y del [[PSUC]] en Cataluña, qu'entendíen que la meyor forma de frenar la sulevación militar yera restablecer l'Estáu republicanu y apigurar a toles fuercies de la [[izquierda política]], incluyíos los partíos de la pequeña y mediana burguesía, polo que tenía de paralizase la revolución social y dar prioridá a la guerra. Sicasí, [[Santos Juliá]] afirma, en contra de la opinión d'otros historiadores, que na primavera de 1937 ente les fuercies que sofitaben al gobiernu de Largo Caballero &quot;la divisora nun corría ente guerra y revolución sinón ente partíos y sindicatos&quot; porque la prioridá dada a la guerra yá se decidiera'l 4 de setiembre cuando se formó'l gobiernu de Largo Caballero, al que dos meses dempués sumáronse los cuatro ministros anarquistes.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=126-129}}

La crisis españó polos enfrentamientos empecipiaos en Barcelona'l llunes 3 de mayu de 1937 cuando un destacamentu de la Guardia d'Asaltu per orde de la Xeneralidá intentó recuperar el control sobre l'edificiu de la Telefónica na [[plaza de Cataluña]], en poder de la CNT dende les xornaes &quot;glorioses&quot; de xunetu de 1936. Dellos grupos anarquistes respondieron coles armes y el [[POUM]] sumar a la llucha. Nel otru bandu, la Xeneralidá y los comunistes y socialistes unificaos en Cataluña so un mesmu partíu (el [[PSUC]]) fixeron frente a la rebelión, qu'ellos mesmos provocaren, y la llucha enllargó dellos díes. El vienres [[7 de mayu]] la situación pudo ser controlada poles fuercies d'orde públicu unviaes pol gobiernu de Largo Caballero dende Valencia, ayudaes por militantes del [[PSUC]], anque la Xeneralidá pagó'l preciu de que-y fueron retiraes les sos competencies sobre orde públicu.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=318-321}} L'enfrentamientu nes cais de [[Barcelona]] foi rellatáu pol británicu [[George Orwell]] nel so ''[[Homenaxe a Cataluña]]''.

Los &quot;[[socesos de mayu de 1937]]&quot; en Barcelona tuvieron una repercusión inmediata nel gobiernu de Largo Caballero. La crisis provocar el día 13 de mayu los dos ministros comunistes qu'amenaciaron con dimitir si Largo Caballero nun dexaba'l Ministeriu de la Guerra (el [[PCE]] especialmente dende la [[Batalla de Málaga (1937)|cayida de Málaga]] el 8 de febreru faía-y responsable de les continues derrotes republicanes), y qu'eslleiera el POUM. Nesti ataque a Largo Caballero cuntaben col sofitu de la fraición socialista d'[[Indalecio Prieto]], que controlaba la direición del [[PSOE]], que como los comunistes queríen esaniciar del gobiernu a les organizaciones sindicales, [[UXT]] y [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]], y reconstruyir el [[Frente Popular]]. Largo Caballero negar a aceptar los dos condiciones de los comunistes y al nun atopar los sofitos abondos pal so gobiernu dimitió'l 17 de mayu. El presidente Manuel Azaña, que tamién taba en desalcuerdu cola presencia de los dos centrales sindicales nel gobiernu, nomó a un socialista “prietista”, [[Juan Negrín]], nuevu xefe de gobiernu. A otru día l'órganu de la CNT [[Solidaridá Obrera (periódicu)|Solidaridá Obrera]] declaraba nel so editorial: &quot;''Constituyóse un gobiernu contrarrevolucionario''&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=317; 323-324}}

=== El gobiernu de Juan Negrín (mayu de 1937-marzu de 1939) ===
El nuevu gobiernu que formó'l socialista [[Juan Negrín]] en mayu de 1937 respondió al modelu de les coaliciones de [[Frente Popular]]: tres ministros socialistes ocupando les posiciones fundamentales (el mesmu Negrín, que caltuvo la cartera de Facienda que yá ostentara nel gobiernu de Largo Caballero, [[Indalecio Prieto]], sobre'l que recayó tola responsabilidá na conducción de la guerra, al ser nomáu al frente del nuevu Ministeriu de Defensa, y [[Julián Zugazagoitia]] en Gobernación), dos republicanos d'izquierda, dos comunistes, unu del [[PNV]] y otru d'[[Esquerra Republicana de Catalunya]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=326}} Según [[Santos Juliá]], detrás d'esti gobiernu taba [[Manuel Azaña]], que pretendía &quot;un gobiernu capaz de defendese nel interior y de nun perder la guerra nel esterior. (...) Con Prieto al cargu d'un Ministeriu de Defensa unificáu, sería posible defendese; con Negrín na presidencia, podíen abrigase esperances de nun perder la guerra nel esterior&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=132}}

La política del nuevu gobiernu tuvo cinco eje fundamentales, dalgunos yá empecipiaos por Largo Caballero: la culminación de la formación del [[Exércitu Popular]]{{Harvnp|Juliá|1999|p=133}} y el desenvolvimientu de la industria de guerra (lo que llevó al gobiernu a treslladase de Valencia a Barcelona en payares de 1937 para, ente otres razones, &quot;''poner en plenu rendimientu la industria de guerra''&quot; catalana);{{Harvnp|Casanova|2007|p=332}} la continuación de la recuperación pol gobiernu central de tolos poderes, cola xustificación de que la direición de la guerra asina la reclamaba (foi eslleíu'l [[Conseyu d'Aragón]], últimu baluarte de la [[Confederación Nacional del Trabayu|CNT]]; el treslláu del gobiernu de Valencia a Barcelona pa &quot;''asitiar definitivamente l'autoridá del gobiernu en Cataluña''&quot; apostró al gobiernu de la Xeneralidá de [[Lluís Companys]] a un papel secundariu).{{Harvnp|Casanova|2007|pp=328; 332}} caltenimientu del orde públicu y la seguridá xurídica (con Zugazagoitia en Gobernación y Irujo en Xusticia, amenorgar les execuciones &quot;estraxudiciales&quot; y les actividaes de les &quot;[[cheques]]&quot;, pero na &quot;desapaición&quot; del líder del POUM el gobiernu dexó facer a los comunistes y a los axentes soviéticos del [[NKVD]]);{{Harvnp|Casanova|2007|pp=329-331}} diéronse garantíes a la pequeña y mediana propiedá;{{Harvnp|Casanova|2007|p=328}} intentóse camudar la política de &quot;non-intervención&quot; de Gran Bretaña y Francia pola de mediación nel conflictu, por que primieren a Alemaña ya Italia y cesaren nel so sofitu a los sulevaos, col oxetivu final d'algamar una &quot;paz negociada&quot;, pero nun se consiguió nada.{{Harvnp|Juliá|1999|p=137}} El gran ganáu d'esta llinia política foi'l sindicalismu, tanto'l de la UXT y como'l de la CNT.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=98}} Otra manera, los que resultaron más reforzaos fueron los comunistes, d'ende l'acusación llanzada contra Negrín de ser un &quot;criptocomunista&quot;.
[[Ficheru: Map of the Spanish Civil War in July 1938.png|thumb|upright=1.5| Mapa de la guerra civil española en xunetu de 1938]]
Les derrotes de la República na [[batalla de Teruel]] y na [[ofensiva d'Aragón]] provocaron la '''crisis de marzu de 1938'''. Azaña y Prieto consideraron que lo qu'asocediera amosaba que l'exércitu republicanu nunca podría ganar la guerra y qu'había qu'axustar una rindición con sofitu francu-británicu. Frente a ellos Negrín y los comunistes yeren firmes partidarios de siguir aguantando. La crisis abrir al intentar Negrín que Prieto camudara de ministeriu (declarando'l so convencimientu de que la guerra taba perdida, Prieto yera'l peor de los ministros de Defensa posible), pero Azaña sofitó a Prieto, según el restu de los republicanos d'izquierda y los nacionalistes d'Esquerra y de la PNV. Sicasí, estos nun consiguieron articular nenguna alternativa a Negrín, y este acabó saliendo reforzáu de la crisis, cola consiguiente salida de Prieto del gobiernu.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=333-334}}

Negrín recompunxo'l gobiernu'l 6 d'abril y asumió personalmente'l Ministeriu de Defensa ya incorporó al gabinete a los dos sindicatos, UXT y CNT. Amás [[José Giral]] foi sustituyíu nel ministeriu d'Estáu pol socialista [[Julio Álvarez del Vayo]].{{Harvnp|Casanova|2007|pp=334-335}} Les posiciones del nuevu gobiernu con vistes a unes posibles negociaciones de paz quedaron afitaes na so &quot;''Declaración de los 13 puntos''&quot;, fecha pública na significativa fecha del 1º de mayu. Nella, &quot;el gobiernu anunciaba que los sos fines de guerra consistíen n'asegurar la independencia d'España y establecer una República democrática que la so estructuración xurídica y social sería aprobada en referendu; afirmaba'l so respetu a la propiedá llexítimamente adquirida, la necesidá d'una reforma agraria y d'una llexislación social avanzada, y anunciaba una amplia amnistía pa tolos españoles que quieran cooperar al inmensu llabor de reconstrucción y engrandecimiento d'España. Nel so intentu d'apaecer ante les potencies estranxeres cola situación interior controlada, Negrín empecipió xestiones infructuoses col [[Santa Sede|Vaticanu]] pa restablecer rellaciones diplomátiques y abrir les ilesies al cultu&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|pp=139-140}}

Negrín yera consciente de que la sobrevivencia de la República non solo dependía del fortalecimientu del [[Exércitu Popular Republicanu|Exércitu Popular]] y de que se caltuviera la voluntá de resistencia de la población civil na retaguardia, sinón tamién de que Francia y Gran Bretaña punxeren fin a la política de &quot;non intervención&quot; o de que siquier primieren a les potencies fascistes por que estes de la mesma convencieren al &quot;Xeneralísimu&quot; Franco por qu'aceptara un final axustáu. Negrín pensaba que la so política yera la única posible. Como dixo en priváu &quot;''nun puede faese otra cosa''&quot;. Con éses la so idea yera aguantar p'axustar un armisticiu qu'evitara'l &quot;''reináu de terror y de vengaciones sangrientes''&quot; (les represalies y fusilamientos per parte de los vencedores sobre los vencíos) que Negrín sabía que Franco diba imponer, como efeutivamente acabó asocediendo.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=335-336}}

Amás Negrín, el xeneral [[Vicente Colorado Lluch]], xefe del Estáu Mayor, y los comunistes, creíen posible que l'exércitu republicanu entá yera capaz d'una postrera ofensiva, que s'empecipió'l 24 de xunetu de 1938, dando empiezu asina a la [[batalla del Ebro]], la más llarga y decisiva de la Guerra Civil. Pero dempués de tres meses de duros combates, producióse una nueva derrota del exércitu republicanu que tuvo que volver a les sos posiciones iniciales, &quot;con decenes de miles de baxes y una perda considerable de material de guerra que yá nun podría utilizase pa defender Cataluña frente a la decisiva [[ofensiva de Cataluña|ofensiva franquista]]&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=336}}

Poco primero de que rematara la batalla del Ebro producióse otru fechu que tamién foi determinante pa la derrota de la República, esta vegada procedente del esterior. El 29 de setiembre de 1938 roblábase'l [[alcuerdu de Múnich]] ente Gran Bretaña y Francia, per un sitiu, y Alemaña ya Italia, por otru, que cerraba toa posibilidá d'intervención de les potencies democrátiques a favor de la República. De les mesma forma qu'esi alcuerdu supunxo la entrega de [[Checoslovaquia]] a [[Adolf Hitler|Hitler]], tamién supunxo abandonar a la República Española a los aliaos de nazis y fascistes.{{Harvnp|Casanova|2007|p=336}} De nada sirvió que nun últimu intentu desesperáu de llograr la mediación estranxera Negrín anunciara ante la [[Sociedá de Naciones]] el 21 de setiembre, una selmana primero que se roblara'l [[alcuerdu de Múnich]], la retirada unillateral de los combatientes estranxeros que lluchaben na España republicana, aceptando (ensin esperar a que los &quot;nacionales&quot; fixeren lo propio) la resolución del [[Comité de Non Intervención]] que proponía un Plan de retirada de voluntarios estranxeros de la Guerra d'España. El 15 de payares de 1938, el día d'antes del fin de la [[batalla del Ebro]], les [[Brigaes Internacionales]] desfilaben como despidida pela avenida Diagonal de [[Barcelona]]. Nel campu rebalbo, pela so parte, n'ochobre de 1938, seguros yá de la so superioridá militar y de que la victoria taba cerca, decidieron amenorgar nun cuartu les fuercies italianes.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=77. «Ye verdá qu'España tuvo &quot;invadida&quot; de presencia estranxera nos dos bandos, pero foi más la que se reparó del llau del gobiernu de Burgos y, sobremanera, ésta persistió hasta'l final. Y ye induldable que l'argumentu que remanaba Negrín de que'l bandu nacional nun yera español, ensin ser nin tanto verdá, tenía muncha más razón de ser que cuando Burgos afirmaba que la España republicana yera práuticamente un satélite de [[Stalin]]».}}

La última operación militar de la guerra foi la [[ofensiva de Cataluña|campaña de Cataluña]], qu'acabó nun nuevu desastre pa la República. El 26 de xineru de 1939 les tropes de Franco entraben en Barcelona práuticamente ensin llucha. El 5 de febreru ocupaben Girona.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=403-405}} Cuatro díes antes, &quot;el día 1 de febreru de 1939, nes sesiones celebraes polo que quedaba del Congresu nel castiellu de [[Figueres]], [Negrín] amenorgó los 13 puntos a les trés garantíes que'l so gobiernu presentaba a les potencies democrátiques como condiciones de paz: independencia d'España, que'l pueblu español señalara cuál habría de ser el so réxime y el so destín y que cesara toa persecución y represalia en nome de ''un llabor patrióticu de reconciliación''. Pocos díes dempués, fixo saber a los embaxadores francés y británicu que taba dispuestu a ordenar un cese inmediatu de les hostilidaes si'l so gobiernu llograba garantíes de que nun habría represalies. Pero nun les recibió&quot;.{{Harvnp|Juliá|1999|p=142}}

El día 6 de febreru, les principales autoridaes republicanes, encabezaes pol Presidente Azaña, cruciaben la frontera siguíos d'un inmensu éxodu de civiles y militares republicanos que colaben al exiliu. El día [[9 de febreru]] faía lo mesmo el presidente del gobiernu, Juan Negrín, pero en Toulouse coyó un avión pa tornar a Alicante'l día [[10 de febreru]] acompañáu de dellos ministros col enfotu de reactivar la guerra na zona centro-sur. L'únicu sofitu col que cuntaba yá Negrín, amás d'una parte del so propiu partíu (el PSOE quedó estremáu ente &quot;negrinistas&quot; y &quot;antinegrinistas&quot;) yeren los comunistes.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=403-405}}

== La dimensión internacional del conflictu y la intervención estranxera ==
{{AP|Intervención estranxera na Guerra Civil Española}}
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 183-Z0806-036, Spanien, Internationale Brigaden.jpg|thumb|Soldaos de les [[Brigaes Internacionales]].]]
La &quot;guerra d'España&quot; (como la llamó la prensa internacional) tuvo una repercusión inmediata nes complicaes rellaciones internacionales de la segunda metá de la década de los años trenta.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=40}} N'Europa esistía un bracéu políticu, diplomática, ideolóxica y estratéxica a tres bandes ente les potencies democrátiques, [[Gran Bretaña]] y [[Francia]]; les potencies fascistes, l'[[Alemaña]] de [[Adolf Hitler|Hitler]] y la [[Italia]] de [[Mussolini]]; y la [[Xunión Soviética]] de [[Stalin]]; y el &quot;asuntu español&quot; foi enfocáu per cada Estáu européu dende los sos intereses concretos.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=60}}

Los rexímenes fascistes europeos ([[Alemaña]] ya [[Italia]]) y el [[Portugal]] ''[[Oliveira Salazar|salazarista]]'' sofitaron dende'l principiu a los militares sulevaos, ente que la República, en negándo-y la so ayuda Francia y Gran Bretaña qu'optaron pola política de [[Alcuerdos de Non Intervención|Non Intervención]], llogró'l sofitu de la [[XRSS]] y de les [[Brigaes Internacionales]] a partir d'ochobre de 1936 (tamién recibió'l sofitu casi simbólicu de [[Méxicu]]). Esti &quot;sofitu internacional a los dos bandos foi vital pa combatir y siguir la guerra nos primeros meses. L'ayuda italo-xermana dexó a los militares sulevaos treslladar l'[[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] a la península a finales de xunetu de 1936 y l'ayuda soviética contribuyó de manera decisiva a la defensa republicana de Madrid en payares de 1936&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=261-262}}{{Harvnp|Casanova|2007|pp=273-274. «[A partir del entamu de la batalla de Madrid], la guerra yá nun yera un asuntu internu español. Se internacionalizó y con ello ganó en brutalidá y destrucción. Porque'l territoriu español convertir en campu de pruebes del nuevu armamentu que taba desenvolviéndose nesos años de rearmamientu, previos a una gran guerra que s'anunciaba [la Segunda Guerra Mundial]».}}

Hai un aspeutu humanitariu de la dimensión internacional de la Guerra Civil que nun hai qu'escaecer: que la mayoría de les [[Embaxaes y llegaciones estranxeres (Guerra civil española)|embaxaes y llegaciones estranxeres]] de Madrid y dellos consulaos de capitales de provincia dieron [[asilu políticu]] a miles d'españoles de dambos bandos que s'atopaben en peligru de muerte.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.secc.es/media/docs/6_4_Moral_Roncal.pdf|títulu=''L'ASILU DIPLOMÁTICU: UN CONDICIONANTE DE LES RELLACIONES INTERNACIONALES DE LA REPÚBLICA MIENTRES LA GUERRA CIVIL'' Antonio Manuel Moral Roncal Universidá d'Alcalá de Henares|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.secc.es/media/docs/6_4_Moral_Roncal.pdf|fechaarchivu=20 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;

=== La política de «non intervención» de Gran Bretaña y Francia ===
Gran Bretaña y Francia víen que la &quot;guerra d'España&quot; podía complicar entá más el difícil xuegu estratéxicu que se desenvolvía a escala europea. Por ello, la primer orientación de la diplomacia d'eses potencies foi la de procurar el ''aislamientu'' del conflictu español. A esa estratexa debió la política sobre la &quot;Non-Intervención&quot; al que se sumaron 27 países d'Europa y que dio nacencia al [[Comité de Non Intervención]] con sede en Londres.{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=59-60}}

La &quot;non intervención&quot; tuvo determinada pola política británica de &quot;[[apandamientu]]&quot; (''appeasement policy'') de l'[[Alemaña nazi]], a la que se vio abasnáu'l gobiernu del Frente Popular de Francia, que solo cuntaba colos británicos ante una posible agresión alemana. Amás les simpatíes del gobiernu conservador británicu fuéronse decantando escontra'l [[bandu subleváu]], ante na medrana de qu'España cayera &quot;''nel caos de dalguna forma de [[bolxevismu]]''&quot; (en pallabres del cónsul británicu en Barcelona) si ganaba la guerra'l [[bandu republicanu]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=60}}{{Harvnp|Casanova|2007|pp=263-265}}

La idea partió del gobiernu francés consciente de que yá que nun podíen ayudar a la República (porque ello supondría abrir un gran conflictu internu na sociedá francesa y amás enturbiaría les rellaciones col so aliáu &quot;vital&quot;, Gran Bretaña), siquier podríen torgar l'ayuda a los sulevaos. El gobiernu británicu sumóse aína al proyeutu, anque'l mesmu &quot;ponía nel mesmu planu a un Gobiernu llegal y a un grupu de militares rebalbos&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=263-265}}

Pero na práutica la política de &quot;non intervención&quot; convertir nuna &quot;farsa&quot;, como la calificaron dellos contemporáneos, porque Alemaña, Italia y Portugal nun suspendieron n'absolutu les sos unviaes d'armes y municiones a los sulevaos.{{Harvnp|Casanova|2007|p=266}} La República, qu'a partir d'ochobre de 1936 empezó a recibir l'ayuda soviética, denunció ante la [[Sociedá de Naciones]] la intervención de les potencies fascistes en favor de los sulevaos, anque estes nunca fueron amonestadas.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=60}}

=== La intervención estranxera en favor de los sulevaos ===
Ante'l fracasu del golpe d'estáu de xunetu de 1936 (tocantes a tomar inmediata del poder), los militares sulevaos llograron ayuda rápido de la [[Italia fascista]] y de l'[[Alemaña nazi]]. Les ayudes n'homes al bandu subleváu materializar na [[Lexón Cóndor]] alemana (unos 6000 homes) y el [[Corpo di Truppe Volontarie]] italianu (un máximu de 40&amp;nbsp;000), más un contingente de combatientes portugueses denominaos [[Viriatos]].{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=42}} Por que nun hubiera dulda del so compromisu cola causa del [[bandu subleváu]], el [[18 de payares]] de [[1936]] (en plena [[batalla de Madrid]]), Italia y Alemaña reconocieron oficialmente al &quot;Xeneralísimu&quot; Franco y al so [[Xunta Téunica del Estáu]] como'l gobiernu llexítimu d'España.{{Harvnp|Casanova|2007|p=278}} Tocantes a armamentu, según [[Julio Aróstegui]], los sulevaos recibieron d'Italia y d'Alemaña 1359 aviones, 260 carros de combate, 1730 cañones, fusiles, y municiones pa tou ello.{{Harvnp|Aróstegui|1997|p=42}}

Los combatientes alemanes, italianos y portugueses yeren soldaos regulares a los que se-yos apurría una paga nel so país d'orixe, anque la propaganda de los sulevaos siempres los presentó como &quot;voluntarios&quot;. Los voluntarios xenuinos fueron unos mil o mil quinientos homes, ente los que destacaron la [[Brigada Irlandesa]] del xeneral [[Eoin O'Duffy]], integrada por unos 500-900 efeutivos{{refn|group=nota|[[Julián Casanova]] apunta mediu millar d'irlandeses,{{Harvnp|Casanova|2007|p=277. «De los voluntarios xenuinos [que combatieron nes tropes del exércitu de Franco], ente mil y mil quinientos, destacaron los católicos irlandeses... Namái combatieron na batalla del Jarama, en febreru de 1937, onde, dada la so inesperiencia militar, nun salieron bien airosos y unos meses dempués volvieron a la so patria. Amás d'esi mediu millar de &quot;camises azules&quot; irlandeses, hubo nes tropes de Franco rusos blancos curtidos na llucha contra los bolxeviques, un grupu variáu de fascistes y antisemites procedentes de la Europa oriental y unos trescientos franceses de la ultraderechista Croix de Feu que constituyeron el batallón Jeanne d'Arc»}} sicasí otros autores alcen esta cantidá a un númberu indetermináu ente 700-900 combatientes.&lt;ref name=&quot;stradling&quot;&gt;{{cita llibru|autor=R.A. Stradling|títulu=La República asediada|editor=Paul Preston|isbn=84-8307-400-1|páxines=185-224|capítulu=Campu de batalla de les reputaciones: Irlanda y la Guerra Civil española, }}&lt;/ref&gt;}} que vinieren combatir a España pa &quot;''llibrar la batalla de la cristiandá contra'l comunismu''&quot; (anque solo participaron na [[batalla del Jarama]] y unos meses dempués volvieron a Irlanda), y 300-500 franceses de la organización [[ultraderecha|ultraderechista]] [[Croix-de-feu]] (depués convertida nel [[Partíu Social Francés]]) que constituyeron el [[batallón Jeanne d'Arc]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=277}}{{refn|group=nota|[[Julián Casanova]] menta 300 combatientes franceses,{{Harvnp|Casanova|2007|p=277. «De los voluntarios xenuinos [que combatieron nes tropes del exércitu de Franco], ente mil y mil quinientos, destacaron los católicos irlandeses... Namái combatieron na batalla del Jarama, en febreru de 1937, onde, dada la so inesperiencia militar, nun salieron bien airosos y unos meses dempués volvieron a la so patria. Amás d'esi mediu millar de &quot;camises azules&quot; irlandeses, hubo nes tropes de Franco rusos blancos curtidos na llucha contra los bolxeviques, un grupu variáu de fascistes y antisemites procedentes de la Europa oriental y unos trescientos franceses de la ultraderechista Croix de Feu que constituyeron el batallón Jeanne d'Arc»}} sicasí otros estudios apunten un númberu cimeru, en redol a 500.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.cepc.gob.es/publicaciones/revistas/revistaselectronicas?IDR=9&amp;IDN=637&amp;D%C3%8DA=26672|títulu=La estrema derecha francesa n'España: mitos y realidaes de la bandera Jeanne d'Arc (1936-1939)|autor=Dewaele, H.|editor=Revista Historia y política: Idees, procesos y movimientos sociales, nᵘ 8|fecha=2002|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210422112312/http://www.cepc.gob.es/publicaciones/revistas/revistaselectronicas?IDR=9&amp;IDN=637&amp;D%C3%8DA=26672|fechaarchivu=2021-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stradling&quot; /&gt;}} Tamién hai que cuntar ente los estranxeros que participaron nel [[bandu subleváu]] a los miles de marroquinos del [[Protectoráu español de Marruecos]] que fueron enrolados de forma intensiva nes tropes de [[Regulares]] del [[Exércitu Español d'África|Exércitu d'África]] en cuenta d'una paga.{{Harvnp|Casanova|2007|p=278}}

La razón principal de l'ayuda de l'[[Alemaña nazi]] a Franco foi qu'[[Adolf Hitler|Hitler]] consideró que na &quot;inevitable&quot; guerra europea que diba españar nos próximos años sería meyor cuntar n'España con un gobiernu favorable encabezáu por militares anticomunistes que por unu republicanu que reforzaría los sos venceyos con Francia (y cola so aliada Gran Bretaña) y cola Xunión Soviética.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=267-268}} Na decisión de Hitler tamién cuntaron otros dos factores, unu ideolóxicu (según la propaganda [[nazi]] la guerra d'España yera una confrontación ente &quot;fascistes&quot; y &quot;marxistes&quot;, responsabilizando a la [[Xunión Soviética]] y al &quot;comunismu internacional&quot; de causala){{Harvnp|Casanova|2007|p=267}} y otru militar (esperimentar nueves armes y nueves táctiques, lo que se concretó nel esplegue na [[zona sulevada]] d'una unidá aérea completa, sofitada por tanques y cañones antiaéreos, denomada la &quot;[[Lexón Cóndor]]&quot;).{{Harvnp|Casanova|2007|p=278}} Probáronse los caces [[Messerschmitt Bf 109]] y [[Junkers Ju 87 A/B]] y los bombarderos [[Junkers Ju 52]] y [[Heinkel He 111]]. Coles mesmes estrenó n'España les sos táctiques de bombardéu sobre ciudaes. Anque nun foi l'únicu, el más famosu foi'l [[bombardéu de Guernica]] representáu por [[Picasso]] nel so cuadru ''[[Guernica (cuadru)|Gernika]]'', espuestu nel pabellón español de la Esposición Universal de París de 1937.

[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 183-P0214-516, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|thumb|right|Meyora de tanquetas italianes del [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] mientres la [[Batalla de Guadalaxara (1937)|batalla de Guadalaxara]].]]
La razón principal de l'ayuda de la [[Italia fascista]] yera ganar un aliáu pal proyeutu de Mussolini de construyir un imperiu nel Mediterraneu, y d'esa forma debilitar la posición militar de Francia y de Gran Bretaña. Tamién como los nazis utilizó l'anticomunismu na so propaganda pa xustificar la intervención na guerra civil española.{{Harvnp|Casanova|2007|p=268}}

Anque menos ventilada, l'ayuda a los sulevaos per parte de la dictadura d'[[Oliveira Salazar]] de [[Portugal]] tamién foi importante, sobremanera nos primeros meses de la guerra porque dexó que los militares rebalbos utilizaren les sos carreteres, ferrocarriles y puertos pa comunicar la zona norte con Andalucía, y amás devolvió a la [[zona sulevada]] a los republicanos que fuxíen de la represión. Dempués Portugal constituyó una base d'operaciones pa la compra d'armes y amás foi un firme aliáu de los sulevaos na &quot;farsa&quot; de la &quot;non intervención&quot;, a quien siempres defendió ante'l [[Comité de Non Intervención]] y na [[Sociedá de Naciones]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=269}}

=== La intervención estranxera en favor de la República ===
[[Ficheru:Испанская 11 интербригада в бою под Бельчите. 1937-edit.jpg|left|thumb|Tanque soviéticu [[T-26]]B mientres la [[batalla de Belchite (1937)|batalla de Belchite]], setiembre de [[1937]].]]
[[Stalin]] respondió positivamente al pidimientu d'ayuda formulada pol gobiernu republicanu, non darréu sinón cuando se convenció de que si la República española yera ganada aumentaría los poder de les potencies fascistes n'Europa, lo que supondría una amenaza pa la Xunión Soviética (igual que pa Francia, una posible aliada). Asina foi como en setiembre de 1936 Stalin decidió unviar material bélico a la República española y ordenó amás al [[Internacional Comunista|Komintern]] qu'entamara la unviada de voluntarios, que formaríen les [[Brigaes Internacionales]].{{Harvnp|Casanova|2007|pp=271-274}} Poles Brigaes pasaron un total averáu de 40&amp;nbsp;000 homes y el material de guerra soviéticu que la República recibió, que los sos primeres unviaes llegaron al puertu de Cartaxena a principios d'ochobre de 1936, fueron 1100 aviones, 300 carros de combate y 1500 cañones (a los qu'habría qu'añader delles pequeñes partíes franceses, d'artillería y aviones, y fusiles y munición mexicanos).{{Harvnp|Casanova|1997|p=42. «El problema de la evaluación cuantitativa d'eses entregues d'armamentu sigue de pies y la valoración de la so utilidá tamién».}} Otros autores precisen más les cifres y afirmen que la URSS unvió 680 [[avión|aviones]] (caces ''[[Polikarpov I-15|Chatu]]'' y ''[[Polikarpov I-16|Mosca]]'' y bombarderos &quot;[[Tupolev SB|Katiuska]]&quot;), 331 [[carru de combate|carro de combate]], 1699 pieces d'[[artillería]], 60 coches blindaos, 450&amp;nbsp;000 fusiles [[Mosin-Nagant]], 20 486 ametralladores y ametralladores llixeres [[Ametralladora llixera Degtyarov|DP]] y 30&amp;nbsp;000 tonelaes de munición.&lt;ref&gt;José Mª Manrique Lucas Molina Franco, ''Les armes de la Guerra Civil Española'', La esfera de los llibros, ISBN 84-9734-475-8.&lt;/ref&gt; Esti material de guerra foi acompañáu d'unos 2000 téunicos, pilotos y asesores militares (y tamién axentes del [[NKVD]], la policía secreta [[estalinista]], sol mandu d'[[Alexander Orlov]]). Coles mesmes unvió combustible, ropa y alimentos, parte d'ellos sufragaos con donaciones populares.{{Harvnp|Casanova|2007|p=273}} Los soviéticos, como los alemanes y los italianos, probaron armes y táctiques de combate.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250602030943/http://www.euskosare.org/komunitateak/jakinet/florent%C3%ADn_totorica/at_download/file El C-6, comandado pol rusu Nikolai Yegipko].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://perso.wanadoo.es/pfcurto/serie_c.html Submarín C-1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071109131928/http://perso.wanadoo.es/pfcurto/serie_c.html |date=2007-11-09 }}. N'agostu de 1936 ye nomáu comandante l'oficial rusu Burmistrov, que sustituyó al C.C. Lara.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita|Pa xefe de la flotilla de los trés submarinos, el C-2, el C-4 y el C-6, nomar al rusu Burmistrov, pasando'l C-6 al mandu del so compatriota Eguipko, qu'anque nun tengo noticia de que llegara a fundir nengún barcu, sí que, a lo menos, caltuvo al so submarín n'actividá hasta l'últimu momentu. Dambos algamaríen el almirantazgo na Marina soviética, y Eguipko desempeñaría nos años setenta'l puestu d'almirante xefe de la base de Leningráu.|[http://www.asturiasrepublicana.com/cervera5.html ¡El «Cervera» a la vista!]}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Flag of the International Brigades.svg|thumb|Bandera de les [[Brigaes Internacionales]].]]
Del reclutamiento y de los aspeutos organizativos de les [[Brigaes Internacionales]] encargar dirixentes del [[Partíu Comunista Francés]], encabezaos por [[André Marty]], y el centru de reclutamiento establecer en [[París]]. La inmensa mayoría de los que s'apuntaron fueron verdaderamente &quot;voluntarios de la llibertá&quot; (como dicía la propaganda republicana) llegaos dende los países apoderaos por dictadures y pol fascismu, como Alemaña, Italia o [[Polonia]], pero tamién de los países democráticos como Francia (qu'apurrió'l mayor númberu de brigadistes, unos 9000), Gran Bretaña y [[Estaos Xuníos]] (col famosu [[batallón Lincoln]]). Por tanto les Brigaes Internacionales nun fueron el &quot;Exércitu de la [[Komintern]]&quot; como aseguraba la propaganda del [[bandu subleváu]], preséu de la política de Stalin.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=274-275}} El centru d'entrenamientu n'España asítiase n'[[Albacete]] y ellí entamáronse los cinco brigaes numberaes de la XI a la XV, que la so entrada en combate producir na [[batalla de Madrid]].{{Harvnp|Casanova|2007|p=276}}

[[Méxicu]] sofitó la causa republicana de forma militar, diplomática y moral: aproviendo a les fuercies lleales de 20&amp;nbsp;000 [[rifle]]s, municiones (falar d'un averáu de 28 millones de cartuchos), 8 bateríes, dellos aviones y comida, según creando asilos pa cerca de 25&amp;nbsp;000 españoles republicanos, dando proteición, techu y comida a miles d'intelectuales, families y neños que llegaron al puertu de [[Veracruz]]. [[Arxentina]] cooperó na evacuación d'asilados escontra Francia con dos buques de l'[[Armada Arxentina]], l'ARA 25 de mayu y l'ARA Tucumán.

=== El financiamientu de la guerra y el &quot;Oru de Moscú&quot; ===
La República financió la guerra coles reserves d'oru del [[Bancu d'España]] qu'unvió a la [[Xunión Soviética]] (lo que la propaganda [[franquista]] llamó'l &quot;[[oru de Moscú]]&quot;), menos una cuarta parte que foi vendida a Francia. El &quot;oru de Moscú&quot; taba destináu &quot;al pagu del armamentu adquiríu a Rusia y otros países qu'hubo d'abonase siempres, ente que les entregues alemanes ya italianes [a los sulevaos] yeren gratis o con pagu diferíu en mercancíes. Evalúase l'oru salío [escontra Moscú] en 510 tonelaes, con un valor de 530 millones de dólares de la dómina. Güei sabemos que nun hai más &quot;oru de Moscú&quot; qu'esi, que foi invertíu na so totalidá na compra d'armes&quot;.{{Harvnp|Aróstegui|1997|pp=42-43}}

La oportunidá y l'aciertu de la decisión del gobiernu de [[Largo Caballero]] de depositar en Moscú la mayor parte de les reserves d'oru del [[Bancu d'España]] (a onde llegaron a principios de payares de 1936) foi oxetu de discutiniu ente los historiadores. Unos afirmen, siguiendo fundamentalmente les investigaciones d'[[Ángel Viñes]], que'l gobiernu republicanu nun tenía otra opción, por cuenta de la hostilidá qu'amosaren escontra la República los bancos de Gran Bretaña y Francia, polo que la Xunión Soviética yera la única que garantizaba armamentu y alimentu en cuenta d'oru. Pela cueta [[Pablo Martín-Aceña]], un investigador especializáu nel financiamientu de la Guerra Civil, cree que'l gobiernu de la República decidió con precipitación antes d'esplorar otres opciones, como Francia ya inclusive Estaos Xuníos.{{Harvnp|Casanova|2007|p=281}}

La propaganda [[franquista]] dixo que l'oru del [[Bancu d'España]] (al que llamó'l &quot;oru de Moscú&quot;) fuera robáu pola República y apurríu a Stalin ensin contrapartidas,{{Harvnp|Casanova|2007|p=285}} pero les investigaciones d'[[Ángel Viñes]] demostraron que'l &quot;oru de Moscú&quot; gastar na so totalidá en compres de material bélico. Pela so parte el [[Bancu de Francia]] adquirió 174 tonelaes d'oru, una cuarta parte del total de les reserves, poles que pagó a la Facienda republicana 195 millones de dólares. En total, ente'l &quot;oru de Moscú&quot; (trés cuartes partes de les reserves del Bancu d'España) y el &quot;oru de París&quot; (una cuarta parte, del que la propaganda franquista nunca faló) les autoridaes republicanes llograron 714 millones de dólares que foi'l costu financieru de la Guerra Civil pa la República. En Rusia nun quedó nada del oru español y les reserves taben práuticamente escosaes nel branu de 1938. El problema foi que por cuenta de la política de &quot;non intervención&quot; en munches ocasiones los emisarios de la República fueron estafaos polos traficantes d'armes que-yos vendieron equipos obsoletos a precios enforma mayores del costu real.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=285-286}} Los gobiernos republicanos tamién fueron estafaos pola mesma Xunión Soviética, como señaló [[Gerald Howson]], o per Polonia y otros países qu'abusaron de la precaria situación republicana pa vende-yos &quot;chatarra bélica&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=289}}

Pela so parte el [[bandu subleváu]], como nun cuntaba con oru, sufragó la mayor parte del costu de la guerra (unos 700 millones de dólares, una cantidá similar a la gastada pola República) por aciu creitos llograos d'Italia y d'Alemaña.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/481164/quien-financio-la guerra-civil |títulu=¿Quién financió la Guerra Civil?}}&lt;/ref&gt; L'[[Alemaña nazi]] cobróse una parte del material de guerra que suministró &quot;n'especie&quot; (un sistema escurríu por [[Hermann Goering]]) con alimentos, materies y primes y minerales españoles que llegaben a Alemaña al traviés de dos compañíes creaes con tal fin. Daqué asemeyáu asocedió con Italia, polo que les dos potencies fascistes sustituyeron a Francia y Gran Bretaña como los primeros veceros comerciales d'España.{{Harvnp|Casanova|2007|pp=286-287}} Coles mesmes los sulevaos tamién llograron ayuda económica y financiera d'empreses y homes de negocios de Gran Bretaña, Francia y Estaos Xuníos, especialmente d'aquellos que más simpatizaban cola &quot;causa nacional&quot; (por casu, les empreses norteamericanu y británicu [[Texaco]] y [[Royal Dutch Shell|Shell]] vendiéron-yos a creitu petroleu mientres tola guerra).{{Harvnp|Casanova|2007|pp=287-288. «Ensin esi petroleu, la maquinaria de guerra del exércitu de Franco nun funcionara, pos Italia y Alemaña, como España, dependíen del petroleu angloamericano pa los sos suministros. Franco recibió 3.500.000 tonelaes de petroleu a creitu, más del doble de les importaciones que consiguió la República, y amás dalgunos d'esos magnates del petroleu entorpecieron el comerciu escontra la República y bloquiaron los creitos al so sistema bancariu».}} El bandu subleváu tamién recibió ayuda financiera d'españoles ricos como [[Juan March]], qu'apurrió 15 millones de llibres esterlines, o del ex-rei [[Alfonsu XIII]], que donó 10 millones de dólares.{{Harvnp|Casanova|2007|p=288}}&lt;ref&gt;[[José Ángel Sánchez Asiaín]], ''El financiamientu de la Guerra Civil española'', 2012; glosáu por [[Manuel Llagares]] ([https://www.elmundo.es/opinion/2017/01/12/5876764aca47419a6b8b45a7.html ''Aportación d'un banqueru a la historia''], El Mundo, 15 de xineru de 2017):
{{cita|... dende'l principiu de la II República los monárquicos propunxérense derrocala ya intentar de momentu cola fallida insurrección del xeneral Sanjurjo en 1932. A esi primer nucleu monárquicu -que por sigo solo apurrió primeramente a la sulevación más de 15 millones de pesetes de la dómina, equivalentes a unos 300 millones d'euros de güei fuéronse-y añadiendo dempués les aportaciones d'otros grupos ideolóxicos y d'intereses, aguiyonaos quiciabes pol movimientu revolucionariu y separatista de gran parte de les izquierdes españoles n'ochobre de 1934. Nun fueron los militares los que promovieron primeramente la sulevación. Sánchez Asiaín caltién que, dempués del atayante fracasu de la intentona de 1932, los militares nun se comprometieron seriamente con nengún movimientu subversivu hasta dempués de les eleiciones de febreru de 1936. Nel financiamientu mientres esa etapa previa destaca'l papel de Portugal ya Italia nel planu internacional y, nel ámbitu interior, los de Juan March y otros empresarios y persones d'eleváu patrimoniu, pero tamién el d'otres numberoses persones que yá nos primeros díes de la guerra apurrieron cuantiosos donativos pa la rebelión de forma más o menos voluntaria. Alemaña, que sofitara indirectamente'l golpe fallíu de 1932, nun se va comprometer colos sulevaos hasta díes dempués del 18 de xunetu de 1936, anque paez que Sanjurjo llograra dalguna vaga promesa alemana en febreru d'esi añu. El papel de Portugal nesa etapa previa foi bien importante anque aparentemente llindárase a dexar xuntes nel so territoriu en redol al xeneral Sanjurjo, xefe propuestu del nuevu golpe militar. ... la peseta republicana foi utilizada como arma de guerra contra'l so propiu emisor yá que el Gobiernu de Burgos aprovechó sistemáticamente la enorme cantidá de pesetes del otru bandu que foi atropando a midida que avanzaben les sos tropes, tantu pa fundir la cotización de la peseta republicana nel esterior por aciu ventes masives a baxu preciu, como pa les numberoses operaciones d'intelixencia que se llevaron a términu nel territoriu enemigu y pa l'ayuda a los sos partidarios en tales territorios (les numberoses quintes columnes). Pa ello estableció eficientes mecanismos d'intervención militar inmediata de les sucursales bancaries nos territorios recién ocupaos pa faese cargu de la so documentación y de los sos fondos líquidos, que quedaríen dempués sol control de comisiones más téuniques y especializaes con representantes de los mesmos bancos. Pero tamién los republicanos fixeron usu de la guerra monetaria, anque muncho más limitadamente y de forma un tanto sorprendente, pos los acabó provocando efeutos negativos sobre la so moneda. Como'l Gobiernu de Burgos hubo de recurrir primeramente al estampillado de los billetes de la República ante la falta de papel moneda propiu, la República recurrió a un estampillado falsu de pesetes republicanes pa faeles pasar por pesetes de Burgos y aprovechase asina de la so más alta cotización. Ensin dulda, la victoria nesta particular ya innovadora guerra monetaria correspuende al Gobiernu de Burgos, que foi quien la utilizó primero y quien pudo disponer de volúmenes crecientes de pesetes republicanes auténtiques al dir ocupando gradualmente tol territoriu colos sos correspondientes depósitos en sucursales bancaries.}}&lt;/ref&gt;

== La Ilesia y la guerra civil española ==
{{AP|Ilesia Católica y Guerra Civil Española}}

=== La Ilesia católica na zona sulevada ===
Anque la motivación relixosa nun apaez en nengún de los bandos de [[pronunciamientu]] del [[golpe d'estáu n'España de xunetu de 1936]],{{Harvnp|Raguer|2001|p=78}} la conversión del golpe d'estáu nuna cruzada” o “guerra santa” en defensa de la relixón, producióse rápido, lo que resultó bien oportunu pa llexitimar el golpe militar.{{Harvnp|Raguer|2001|p=83-84}} Esta sacralización de la guerra acentuóse sobremanera cuando empezaron a llegar a la [[zona sulevada]] les primeres noticies de la selvaxe persecución relixosa que se desencadenara na [[zona republicana]], onde l'alzamientu militar fracasara.{{Harvnp|Raguer|2001|p=84}} [[José María Pemán]], unu de los principales ideólogos del [[bandu subleváu]] escribió: “''el fumu del inciensu y el fumu del cañón, que xube hasta les plantes de Dios, son una mesma voluntá vertical d'afirmar una fe y sobre ella salvar un mundu y restaurar una civilización''”.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=87-88}}
[[Ficheru:Pius xi 1.jpg|thumb|Papa [[Pío XI]].]]
La mayoría de los obispos españoles esperaron a que'l [[Santa Sede|Vaticanu]] pronunciárase antes de facer pública la so visión de la guerra, pero esto nun asocedió hasta'l [[14 de setiembre]] de 1936 cuando'l papa [[Pío XI]] pronunció'l discursu “''La vostra presenza''” na so residencia veraniega de [[Castelgandolfo]] nuna audiencia pública a un grupu d'unos 500 católicos españoles que consiguieren fuxir de la [[zona republicana]], munchos d'ellos gracies a l'ayuda de les autoridaes republicanes, especialmente de la Xeneralidá de Cataluña. Pero nel discursu'l Papa nun utilizó'l términu de “cruzada” pa referise al conflictu bélicu n'España sinón el de Guerra Civil” “''ente los fíos del mesmu pueblu, de la mesma madre patria''” y fixo una exhortación final a [[amor a los enemigos|amar a los enemigos]].{{Harvnp|Raguer|2001|pp=119-122}} De fechu na [[zona sulevada]] del discursu solo publicáronse aquellos párrafos que paecíen ratificar la condición de [[cruzada]] de la guerra civil y suprimióse tola segunda parte en que s'encamentaba a amar a los enemigos. Los obispos españoles, que de primeres solo conocieron el discursu de Pío XI nesta versión propagandística, fixeron públiques darréu encendíes pastorales a favor de los sulevaos, ente les que destacó la del obispu de Salamanca [[Enrique Pla y Deniel]] publicada'l 30 de setiembre de 1936, solo un día primero que'l xeneral Franco fuera proclamáu “Generalísmu” y “Xefe del Gobiernu del Estáu”, sol títulu “Les dos ciudaes” y na que declaraba la guerra como una cruzada pola relixón, la patria y la civilización” (cuando Pla y Deniel conoció la versión completa nun se retrató n'absolutu de la so pastoral, como tampoco lo fixeron el restu d'obispos).{{Harvnp|Raguer|2001|pp=123-124}} D'esta forma &quot;Franco cuntó col sofitu y bendición de la [[Ilesia católica]]&quot;.{{Harvnp|Casanova|2007|p=340}} Nel mesmu sentíu espresóse'l [[cardenal]] [[Isidro Gomá]], [[arzobispu]] de [[Archidiócesis de Toledo|Toledo]] y [[primáu d'España]]:
{{cita|¿La guerra d'España ye una guerra civil? Non; una llucha de los ensin Dios [...] contra la verdadera España, contra la relixón católica.|''La Guerra d'España, 1936–1939'', páxina 261.}}
[[Ficheru:Agirre Lekube, Jose Antonio.jpg|thumb|right|El lehendakari Aguirre nel exiliu francés (abril de 1939).]]
Plantegóse un grave problema pa la idea de &quot;cruzada&quot; defendida pol [[bandu subleváu]] cuando'l [[Partíu Nacionalista Vascu]] (PNV), un partíu católicu, permaneció fiel a la República (polo que nel [[País Vascu]] republicanu, qu'entendía [[Vizcaya]] y [[Guipúzcoa]], nun hubo persecución relixosa, nenguna ilesia foi amburada nin clausurada y el cultu católicu desenvolver con normalidá), lo qu'echaba per tierra la concepción de la Guerra Civil como una &quot;cruzada&quot;. Por eso'l 6 d'agostu de 1936, solu trés selmanes dempués del [[golpe d'estáu n'España de xunetu de 1936|golpe de xunetu]], l'[[obispáu de Vitoria|obispu de Vitoria]] (que la so diócesis tomaba entós tamién [[Vizcaya]] y [[Guipúzcoa]], amás d'[[Álava]]) [[Mateo Múgica]] y l'[[obispáu de Pamplona|obispu de Pamplona]] [[Marcelino Olaechea]], publicaron conxuntamente una &quot;Instrucción Pastoral&quot; (qu'en realidá fuera escrita pol cardenal primáu de [[Toledo]] [[Isidro Gomá]]) na qu'encamentaben a los nacionalistes vascos a que punxeren fin a la so collaboración cola República.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=205-206}} Na &quot;instrucción pastoral&quot;, y n'otros escritos posteriores del cardenal Gomá sobre la &quot;cuestión vasca&quot;, faise referencia a los sacerdotes asesinaos nes primeres selmanes de la guerra polos &quot;nacionales&quot;, y non polos &quot;coloraos&quot;, y que la so muerte en cierta forma xustifica por ser &quot;separatistes&quot;. L'asesinatu d'estos sacerdotes motivó les protestes del obispu de Vitoria [[Mateo Múgica Urrestarazu]] que foi respondida pola [[Xunta de Defensa Nacional]] cola esixencia al [[Santa Sede|Vaticanu]] de que fuera destituyíu del so obispáu y abandonara España, a pesar de sofitar el &quot;alzamientu&quot; (el 14 d'ochobre de 1936 l'obispu Múgica salió camín del exiliu).{{Harvnp|Raguer|2001|p=367-369}} Esta &quot;cuestión vasca&quot; remaneció cuando'l País Vascu republicanu foi ocupáu polos &quot;nacionales&quot; en xunu de 1937, por causa de que la represión tamién incluyó a numberosos sacerdotes vascos &quot;separatistes&quot; que fueron encarcelaos pol delitu de &quot;rebelión&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=250}}

Dos meses dempués fíxose pública la [[Carta coleutiva de los obispos españoles por cuenta de la guerra n'España]] que foi redactada pol cardenal primáu de Toledo [[Isidro Gomá]] a instancies del &quot;Xeneralísimu&quot; [[Francisco Franco]] que-y pidió'l 10 de mayu de 1937 que, yá que l'episcopáu español sofitába-y, publicara &quot;''un escritu que, empobináu al episcopáu de tol mundu, con ruegu de que procure la so reproducción na prensa católica, pueda llegar a poner la verdá nel so puntu''&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=151-152}} La &quot;verdá&quot; que pretendía los xeneral Franco que s'espublizara nesti documentu taba destinada a compensar la condena fecha por amplios sectores del catolicismu européu y americanu más avanzáu de los asesinatos cometíos polos &quot;nacionales&quot; de catorce sacerdotes nel [[País Vascu]] y de miles d'obreros y llabradores en tola [[zona sulevada]], amás del so refugu a considerar a la guerra civil española como una [[cruzada]] o [[guerra santa]].{{Harvnp|Raguer|2001|p=151}}

L'oxetivu qu'escorría Franco cola carta coleutiva de ganase a la opinión católica mundial en favor de la causa del [[bandu subleváu]] llograr dafechu porque práuticamente los obispos de tol mundu adoptaron a partir d'entós el puntu de vista sobre la Guerra Civil Española que manifestaba la carta coleutiva, sobremanera pola descripción que se faía nella de la persecución relixosa que se desencadenara na [[zona republicana]].{{Harvnp|Raguer|2001|p=172}} Sicasí, cinco obispos nun la suscribieron. Ente ellos atopaba l'obispu exiliáu de Vitoria [[Mateo Múgica Urrestarazu]] que &quot;nun podía roblar un documentu nel que, respondiendo a l'acusación de que na [[zona franquista]] tamién había una dura represión, emponderábense los principios de xusticia y la manera d'aplicala de los tribunales militares&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=158}} Tampoco la robló'l [[cardenal Vidal y Barraquer]], que yera ensin dulda el casu más significativu de los cinco porque se trataba seique de la figura más destacada d'aquel momentu de la [[Ilesia Católica n'España]]. La negativa a roblar la carta basar en qu'él &quot;creía que naquella guerra fratricida la Ilesia nun tenía d'identificar se con nengún de los dos bandos, sinón más bien facer obra de pacificación&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=158}}
[[Ficheru: Papst Pius XII., Krönung 1939JS.jpg|thumb|Consagración del papa [[Pío XII]], marzu de 1939]]
El [[Santa Sede|Vaticanu]] anunció que diba reconocer dafechu al [[bandu subleváu]], en mediu del [[ofensiva d'Aragón|derrumbe del frente d'Aragón]] de la primavera de 1938, cuando comunicó que diba nomar un [[nunciu]] que sustituyiría al &quot;delegáu papal&quot; Ildebrando Antoniutti, que dende xunetu de 1937 había detentado la representación pontificia ante'l &quot;Xeneralísimu&quot; Franco. El designáu pol papa [[Pío XI]] foi monseñor [[Gaetano Cicognani]]. Presentó les sos cartes credenciales a Franco'l 24 de mayu, y un mes dempués, el 30 de xunu, faía lo mesmo &quot;en solemnes audiencia&quot; ante Pío XI l'embaxador de la &quot;España nacional&quot; ante'l [[Santa Sede|Vaticanu]], [[José Yanguas Messía]].{{Harvnp|Raguer|2001|pp=256-257}}

Cuando se produció'l trunfu de los &quot;nacionales&quot; na guerra, la &quot;Ilesia española, que se xuntara masivamente al alzamientu, entornar con entusiasmu nes fiestes de la victoria sobre la otra media. Y la mesma Santa Sede, que mientres la mayor parte del conflictu amosárase tan reticiente, a la fin sumóse tamién a les celebraciones&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=389-390}} El 1 d'abril de [[1939]], el mesmu día en que'l &quot;Generalísmu&quot; Franco emitió'l famosu &quot;últimu parte&quot; nel que proclamaba &quot;''la guerra terminó''&quot;, el papa [[Pío XII]] (el cardenal Pacelli que'l día 2 de marzu fuera nomáu papa tres la muerte de Pío XI) felicitaba telegráficamente a Franco pola so &quot;''victoria católica''&quot;:{{Harvnp|Raguer|2001|p=393}} Dos selmanes dempués, el 16 d'abril de 1939, [[Radiu Vaticanu]] espublizó un mensaxe lleíu pol mesmu papa Pío XII que dicía:{{Harvnp|Raguer|2001|p=394}}
{{cita|Con inmensu gozu diriximos a vós, fíos queridísimos de la Católica España, pa espresavos nuesa paterna congratulación pol don de la paz y de la victoria, con que Dios s'hai dignado coronar l'heroísmu cristianu de la vuesa fe y caridá, probáu en tantos y tan arrogantes sufrimientos}}

El 20 de mayu de 1939, un mes dempués del ''[[Desfile de la Victoria de Madrid de 1939|desfile de la Victoria]]'' presidíu en Madrid pol &quot;Generalísmu&quot; Franco&quot;, tuvo llugar na [[Ilesia de Santa Bárbara (Madrid)|Ilesia de Santa Bárbara]] de [[Madrid]]) una [[Ceremonia de la ilesia de Santa Bárbara de Madrid de 1939|ceremonia políticu-relixosa]] &quot;medievalizante que quería representar en forma de drama sacru la ideoloxía de la guerra santa qu'acababa de concluyir&quot; na que'l xeneral Franco con uniforme de capitán xeneral, camisa azul (de [[Falanxe Española|Falanxe]]) y boina colorada (de los [[requetés]]) acompañáu de la so esposa entró so paliu nel templu (mientres l'órganu faía sonar l'himnu nacional) onde ofrendó la espada de la victoria a Dios.{{Harvnp|Raguer|2001|p=397}} De siguío el [[cardenal Gomá]], que presidía la ceremonia acompañáu de diecinueve obispos (y en presencia del nunciu del [[Santa Sede|Vaticanu]] monseñor Cicognani), bendixo al &quot;Caudiellu&quot; llancáu de rodíes ante él:{{Harvnp|Raguer|2001|p=399}}
{{cita|El señor seya siempres contigo. Él, de quien procede tou Derechu y tou Poder y so que'l so imperiu tán toles coses, te bendiga y con amorosa providencia siga protexéndote, según al pueblu que'l so réxime te foi confiáu. Prinda d'ello seya la bendición que te doi nel Nome del Padre y del Fíu y del Espíritu Santu}}

=== La Ilesia católica na zona republicana ===
[[Ficheru: Bundesarchiv Bild 146-1972-056-26, Spanischer Bürgerkrieg.jpg|thumb| [[Milicianu|Milicianos]] vistíos con ropes llitúrxiques tres el saquéu d'una ilesia. Madrid, 1936]]
Sobremanera mientres los primeros meses de la guerra na [[zona republicana]] desamarróse una selvaxe persecución relixosa con asesinatos, quemes y saqueos que los sos autores fueron &quot;los estremistes, los incontrolaos y los delincuentes comunes salíos de les cárceles que se-yos sumaron&quot;, tou ello somorguiáu na fola de violencia desamarrada contra les persones y les instituciones que representaben el &quot;orde burgués&quot; que quería destruyir la [[revolución social española de 1936]] que se produció na zona onde l'alzamientu militar fracasó.{{Harvnp|Raguer|2001|p=84}} &quot;Mientres dellos meses bastaba que daquién fuera identificáu como sacerdote, relixosu o a cencielles cristianu militante, miembru de dalguna organización apostólica o piadosa por que fuera executáu ensin procesu&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=175}}

En cuanto al númberu de víctimes un folletu de [[propaganda]] [[franquista]] editáu en París en 1937 cifró'l númberu en 16.750 sacerdotes y el 80% de los miembros de les órdenes relixoses. Estes cifres caltuviéronse como les oficiales mientres les dos primeres décades de la [[dictadura franquista]] hasta qu'en 1961 el sacerdote [[Antonio Montero Moreno]] (que dempués sería obispu de Badayoz) publicó l'únicu estudiu sistemáticu y seriu que se realizó hasta agora, citando polos sos nomes a les víctimes. Según esi estudiu tituláu ''Historia de la persecución relixosa n'España 1936-1939''{{Harvnp|Montero Moreno|1999|p=762}} fueron asesinaos na [[zona republicana]] 12 obispos, 4184 sacerdotes seculares, 2365 relixosos y 263 monxes.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=175-176}} Queda pendiente conocer el númberu de los seglares católicos que fueron asesinaos non polo que supuestamente fixeren individualmente sinón por pertenecer a una asociación confesional católica o puramente por ser católicos prauticantes.{{Harvnp|Raguer|2001|p=177}}

Lo que les investigaciones posteriores a la de Montero Moreno esclariaron ye que'l mayor númberu d'asesinatos producir ente xunetu y setiembre de 1936 cuando los miembros del cleru yeren prindaos y executaos ensin nengún tipu de xuiciu. A partir de la última fecha empezaron a funcionar los [[tribunal popular|tribunales populares]] sol impulsu del nuevu gobiernu de Largo Caballero que dieron unes mínimes garantíes xurídiques a los deteníos y les condenes solíen acabar con penes de prisión y non cola muerte. Tres los [[socesos de mayu de 1937]] y la formación del gobiernu de [[Juan Negrín]] nel que'l ministeriu de xusticia foi ocupáu pol católicu del [[PNV]] Manuel d'Irujo cesaron dafechu los asesinatos y la mayoría de los sacerdotes que taben en prisión fueron puestos en llibertá. Sicasí, la prohibición del cultu públicu católicu siguió según otres midíes revolucionaries. solo a la fin de la guerra cola escorribanda del exércitu republicanu escontra la frontera francesa volvieron producise nueves víctimes ente los miembros del cleru, ente les que destaca l'obispu de Teruel [[Anselmo Polanco Fontecha]].{{Harvnp|Raguer|2001|p=178}} Con éses según l'historiador y [[monxu]] [[benedictín]] [[Hilari Raguer]], &quot;nun puede negase la tráxica realidá de les matances del branu del 36, pero ye confusionario pretender que'l terror durara hasta'l final de la guerra&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=178}}

Les autoridaes republicanes (especialmente los gobiernos autónomos de Cataluña y del País Vascu) intentaron evitar los asesinatos de sacerdotes y relixosos, y polo xeneral de les persones de dereches y de militares. Nel País Vascu el gobiernu de [[José Antonio Aguirre]] consiguió apoderar la situación y ellí nun hubo persecución relixosa. En Cataluña, a pesar de que'l poder efeutivo teníenlo los cientos de comités revolucionarios fundamentalmente anarquistes que surdieren tres la derrota de la [[golpe d'Estáu n'España de xunetu de 1936|sulevación del 19 de xunetu]], la Xeneralidá presidida por [[Lluís Companys]] consiguió poner a salvo a miles de persones de dereches amenaciaes, y ente elles numberosos sacerdotes (empezando pela cabeza de la Ilesia en Cataluña, l'arzobispu de Tarragona [[cardenal Vidal y Barraquer]] que fuera deteníu por un grupu de milicianos) y relixosos (ente ellos 2142 monxes),{{Harvnp|Raguer|2001|p=203}} concediéndo-yos pasaportes y fletando barcos franceses ya italianos por que pudieren fuxir al estranxeru,{{Harvnp|Raguer|2001|pp=198-201}} anque nun pudo evitar que cientos d'ellos fueren executaos por ser católicos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ccaa.elpais.com/ccaa/2013/10/09/catalunya/1381348793_742067.html|títulu=Les beatificaciones de la discordia}}&lt;/ref&gt;

Sicasí, a pesar de toes estes iniciatives, la Ilesia y el cultu católicu na [[zona republicana]], sacante nel País Vascu, sumieren. Nun informe internu presentáu ante'l Conseyu de Ministros el 7 de xineru de 1937 el ministru católicu ensin cartera del [[PNV]] [[Manuel Irujo]] denunció que nel &quot;''territoriu lleal''&quot; &quot;''toles ilesies cerráronse al cultu, que quedó total y absolutamente suspendíu''&quot;. Coles mesmes, afirmaba Irujo, &quot;''tolos conventos fueron desallugaos y suspendida la vida relixosa nos mesmos''&quot; y &quot;''los sos edificios, oxetos de cultu y bienes de toes clases fueron amburaos, escalaos, ocupaos o derruidos''&quot;. &quot;''Sacerdotes y relixosos fueron deteníos, sometíos a prisión y fusilaos ensin formación de causa por miles, fechos que, magar amenguados, siguen entá''&quot;.{{Harvnp|Raguer|2001|p=323}} Acabáu'l so informe Irujo pidió al restu de miembros del gobiernu de Largo Caballero qu'aprobaren el reestablecimientu de la llibertá de conciencia y de la llibertá de cultos reconocida na vixente [[Constitución de 1931]], pero la so propuesta foi refugada por unanimidá por entender que la opinión pública lo desaprobaría debíu a l'alliniadura de la Ilesia católica col [[bandu subleváu]], amás d'aducir el vieyu (y falsu) argumentu, pero bien estendíu, de que dende los templos disparárase contra les fuercies lleales y contra &quot;el pueblu&quot;{{Harvnp|Raguer|2001|p=324}}
[[Ficheru: Jose Antonio Agirre, Aberri Eguna 1933.jpg|thumb| [[José Antonio Aguirre]] mientres un discursu nel [[Aberri Eguna]] de [[1933]] celebráu en [[San Sebastián]].]]
La esceición constituyir el [[País Vascu]] republicanu pos ellí nun hubo persecución relixosa y el cultu católicu desenvolver con normalidá. La razón foi que'l [[Partíu Nacionalista Vascu]] (PNV), un partíu católicu, permaneció fiel a la República.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=205-206}}

Nel gobiernu que formó'l socialista [[Juan Negrín]] tres los [[socesos de mayu de 1937]] el católicu y nacionalista vascu [[Manuel Irujo]] ocupó'l [[Ministeriu de Xusticia d'España|ministeriu de Xusticia]] que yera'l departamentu que tradicionalmente n'España ocupar de los asuntos relixosos. L'encargu que recibió Irujo de Negrín foi qu'intentara normalizar la vida relixosa na [[zona republicana]].{{Harvnp|Raguer|2001|p=328}} El primer frutu de la nueva política foi la tolerancia al cultu domésticu polo que les mises celebraes en cases particulares yá nun fueron escorríes nin, con delles poques esceiciones, daben llugar a detenciones, a pesar de que n'ocasiones se convertíen en xuntes favorables a los sulevaos.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=327-328; 349}}

En cuanto al reestablecimientu del cultu públicu'l gobiernu atopar cola atayante oposición de los anarquistes, per un sitiu, y, por otru, pola de dellos católicos republicanos y de les autoridaes eclesiástiques que pensaben que les ilesies non podíen reabrise ensin más escaeciendo los asesinatos y les quemes de los primeros meses de la guerra, amás de que tou ello podríase convertir nun preséu de la propaganda republicana.{{Harvnp|Raguer|2001|p=330}} El gobiernu llegó a unviar de callao a Roma a un eclesiásticu por que fixera saber al [[Santa Sede|Vaticanu]]'l so propósitu de normalizar la vida eclesiástica y reconciliase cola Ilesia.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=331-332}} Pero la respuesta del [[Santa Sede|Vaticanu]] foi evasiva ensin comprometese en nada.{{Harvnp|Raguer|2001|p=333}}

Un nuevu xestu de reconciliación cola Ilesia produció'l 17 d'ochobre de 1938 cuando cuatro ministros del gobiernu presidieron l'entierru católicu del oficial vascu capitán [[Vicente Eguía Sagarduy]] muertu en combate, al que se-y dio gran publicidá na prensa y que tuvo gran impautu a nivel internacional.{{Harvnp|Raguer|2001|pp=347-348}} El pasu siguiente foi la creación el 8 d'avientu de 1938 del Comisariado de Cultos de la República encargáu de protexer la llibertá relixosa y de cultos, al frente del cual Negrín nomó a un colega católicu y amigu so [[Jesús María Bellido Golferichs]], qu'aceptó'l cargu &quot;cumpliendo un deber de católicu&quot;. Pero'l cultu públicu nun tuvo tiempu pa ser restablecíu por causa de la [[ofensiva de Cataluña]] que llanzó'l &quot;Xeneralísimu Franco&quot; el 23 d'avientu de 1938 y qu'en solu mes y mediu ocupó toa Cataluña. Con éses la reapertura de los templos católicos en Cataluña nun foi obra de la República sinón que la traxeron les tropes de Franco (cuando yá se fixeren los preparativos pa reabrir al cultu una de les capiyes de la [[catedral de Tarragona]], los &quot;nacionales&quot; entraron na ciudá'l 15 de xineru).{{Harvnp|Raguer|2001|pp=354-358. «Asina, per unos pocos díes, nun foi posible restablecer el cultu públicu nun puntu de la España republicana, nin siquier nuna sola capiya, antes de la llegada de los &quot;cruzaos&quot; vencedores»}}

== La represión nes retaguardies ==
{{AP|Terror Colorao (España)|Terror Blanco (España)|Víctimes de la Guerra Civil Española}}
Mientres los primeros díes, unes 50 000 persones que quedaron atrapaes nel bandu contrariu fueron executaes por aciu los llamaos ''paseos''. Estos yeren realizaos por grupos armaos que diben buscar a la xente a les sos cases o les cárceles onde se topaben presos y sol eufemismu de ''vamos dar un paséu'' llevar a cualquier carretera o a les muries del campusantu y executar.

Posiblemente'l más sopelexáu de tales ajusticiamientos ente los llevaos a cabu pol bandu subleváu, por cuenta de la relevancia del protagonista, seya los del poeta y dramaturgu [[Federico García Lorca]] nel ribayu de [[Víznar]] en Granada. Tamién adquirió gran relevancia la [[masacre de Badayoz]], perpetada poles tropes sulevaes tres tomar de la ciudá.

Per parte del bandu republicanu la mayor serie d'asesinatos masivos fueron les [[Matances de Paracuellos]] ente'l 7 de payares y el 4 d'avientu de 1936, saques de los presos de les cárceles de Madrid (ente los que s'atopaba'l [[dramaturgu]] [[Pedro Muñoz Seca]] xunto otres persones, intelectuales, relixosos, políticos y militares) y asesinaos, la mayoría, na llocalidá de [[Paracuellos del Jarama|Paracuellos]].

Nel contestu de la guerra fueron munchos los que s'aprovecharon pa realizar tan macabros actos, dacuando por vengación ensin rellación cola mesma guerra, y cuando una zona cayía en manes d'unu o otru bandu, nun tardaben en llegar los ''paseos''. Especialmente cruel pa la población foi'l casu de les llocalidaes que fueron intermitentemente ocupaes por dambos bandos, coles consiguientes y repitíes execuciones y vengaciones.

Na zona so control de la República, los enfrentamientos ente milicies y faiciones opuestes tamién sirvieron de coartada a episodios de represión sangrientos, como nel casu de les [[xornaes de mayu de 1937]] en Barcelona, narraes pol escritor [[Inglaterra|inglés]] [[George Orwell]] na so obra ''[[Homenaxe a Cataluña]]'', basada na so esperiencia de primera mano.

El militar [[Ramón Salas Larrazábal]] estudió les cifres de víctimes que pudieron morrer nestes retaguardies. Consideró, según los sos estudios que toles víctimes fueron inscrites nos [[Rexistru Civil|Rexistros Civiles]], faciendo un cálculu averáu de les muertes de la Guerra. Nel [[Mortalidá na Guerra Civil Española, por inscripción en xulgaos|Mortalidá na guerra civil española, por inscripción en xulgaos]], puede vese un resume de les sos conclusiones. Sicasí n'estudios posteriores, y por casu, en [[Navarra]] que'l consideraba llugar ''testigu'', púdose comprobar que les [[víctimes de la Guerra Civil en Navarra|víctimes de la represión]] yeren bien cimeres a les cifres qu'él calculara.

=== Investigación de los crímenes Terminada la guerra, el bandu republicanu foi acusáu pol bandu subleváu de la [[represión na zona republicana mientres la Guerra Civil Española|comisión de crímenes]] dende los primeros díes de la guerra. Les principales acusaciones referir a la [[persecución relixosa mientres la Guerra Civil Española|persecución relixosa contra los católicos]],&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíu=Thomas|nome=Hugh|títulu=La guerra civil española. Volume I|añu=1976|editorial=Grijalbo Mondadori|isbn=84-253-2768-7|páxines=1164|ubicación=Página 295 y siguientes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Tuñón de Lara|nome=Manuel|títulu=La guerra civil|publicación=Historia 16|añu=1982|mes=avientu|volume=Extra XXIV|serie=Historia d'España|númberu=12|páxines=18}}&lt;/ref&gt; la creación de centros de detención semiclandestinos ([[checa (España)|cheques]]) onde se torturaba y asesinaba a los sospechosos de simpatizar col bandu contrariu&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíu=Thomas|nome=Hugh|títulu=La guerra civil española. Volume I|añu=1976|editorial=Grijalbo Mondadori|isbn=84-253-2768-7|páxines=1164|ubicación=Página 301 y siguientes}}&lt;/ref&gt; y la realización d'[[asesinatu masivu|asesinatos masivos]] como les [[Matanza de la Cárcel Modelu de Madrid|matances de la Cárcel Modelu de Madrid]]&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíu=Thomas|nome=Hugh|títulu=La guerra civil española. Volume I|añu=1976|editorial=Grijalbo Mondadori|isbn=84-253-2768-7|páxines=1164|ubicación=Página 437 y siguientes}}&lt;/ref&gt; y de [[matances de Paracuellos|Paracuellos]].&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíu=Thomas|nome=Hugh|títulu=La guerra civil española. Volume II|añu=1976|editorial=Grijalbo Mondadori|isbn=84-253-2769-5|páxines=1164|ubicación=Página 523 y siguiente}}&lt;/ref&gt; El [[dictadura de Francisco Franco|réxime franquista]] promovió una estensa investigación sobre estos fechos conocida como [[Causa Xeneral]]&lt;ref&gt;{{cita web|autor=causageneral.org|títulu=Causa Xeneral|url=http://www.causageneral.org/|fechaaccesu=16 de xunu de 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Testu de la meyora fecha pol Ministeriu Fiscal en 1943&quot;&gt;{{cita web|autor=Editorial Akrón|títulu=Causa Xeneral. La dominación colorada n'España.|url=http://editorialakron.es/cms/uploads/File/CAUSA%20XENERAL%20ebook%20Amuesa.pdf|fechaaccesu=17 de xunu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://editorialakron.es/cms/uploads/File/CAUSA%20XENERAL%20ebook%20Amuesa.pdf|fechaarchivu=3 d'avientu de 2015}}&lt;/ref&gt; que, magar ser realizada con parcialidá y ensin les abondes garantíes procesales, cuntó con abondoses pruebes documentales y testificales.

Pela so parte, los delitos de los vencedores nunca fueron investigaos nin enxuiciaos. Numberoses voces del ámbitu xurídicu como [[Baltasar Garzón]] (exmagistrado español de l'Audiencia Nacional), [[Carlos Jiménez Villarejo]] (fundador de l'asociación [[Xusticia Democrática]]),&lt;ref name=&quot;villarejo&quot; /&gt; [[Raúl Zaffaroni]] (penalista y maxistráu de la Corte Suprema d'Arxentina),&lt;ref name=&quot;zafaroni&quot; /&gt; según diverses asociaciones de víctimes del [[franquismu]] y otros, sostienen que'l [[bandu subleváu]] cometió actos de [[xenocidiu n'España|xenocidiu]] y [[crímenes contra la humanidá]], yá que na documentación agora disponible, como los archivos militares de la dómina, demostraríase que los sos planes incluyeron l'estermín y persecución sistemática de la oposición política, la violación de les muyeres de la zona republicana,&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=PucipZwqWoQC&amp;pg=PA237&amp;lpg=PA237&amp;dq=%22Dar+pataes+y+berrar+non+les+salvar%C3%A1%22&amp;source=bl&amp;ots=hHxr1qA6ki&amp;sig=JknCgYltXYbEHg8x_y7YbXIzgTY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ei=isXnT9CbJKb80QWtq6GSCQ&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%22Dar%20pataes%20y%20berrar%20non%20les%20salvar%C3%A1%22&amp;f=false Ultraxaes y violaes], ''Los crímenes de Franco en Euskal Herria, 1936-1940''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Queipo de Llano: &quot;Los nuesos valientes lexonarios y regulares enseñaron a los colloraos lo que ye ser home. De camín tamién a les muyeres de los colloraos qu'agora, a lo último conocieron home de verdá y non capaos milicianos. Dar pataes y berrar nun les va salvar&quot;, Unión Radio Sevilla, xunetu de 1936.&lt;/ref&gt; la imposición de tests físicos y psicolóxicos a presos pa venceyar la so ideoloxía con enfermedaes mentales o'l [[Neños robaos pol franquismu|robo sistemáticu de neños]] a padres republicanos pa esaniciar la &quot;contaminación&quot; ideolóxica, a los qu'inda se despinta la so verdadera identidá.

Por considerar que dichos actos, pola so naturaleza de crímenes contra la humanidá nun pueden [[prescripción (Derechu)|prescribir]] nin ser absueltos, el maxistráu-xuez Baltasar Garzón empecipió un procesu pa investigar los fechos, basándose nel que yá impulsara infructuosamente contra'l exdictador chilenu [[Augusto Pinochet]], afirmando que nun se buscaba «facer una revisión en sede xudicial de la Guerra Civil».&lt;ref name=&quot;primer autu&quot; /&gt; Ente otres considerancies, argumentó l'acusación de [[Xenocidiu (Derechu español)|xenocidiu acordies col derechu español]],{{#tag:ref|L'artículu 607 del Códigu Penal español esixe por qu'allegue el delitu de xenocidiu que l'autor tenga'l propósitu de destruyir total o parcialmente un grupu nacional, étnicu, racial, relixosu o determináu pola discapacidá de los sos integrantes».|group=&quot;nota&quot;}} citando al autu 211/2008 del Xulgáu Central d'Instrucción número dos (casu SS-Totenkopf o Xenocidiu nazi), por aciu el cual considerábase delitos de xenocidiu y lesa humanidá los cometíos contra los españoles recluyíos nos campos de concentración nazis con motivaciones polítiques o ideolóxiques.&lt;ref name=&quot;primer autu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;segundu autu&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://ocw.um.es/gat/contenidos/evarubio/dipu/material_clase/AutoProce17sep2009.doc Autu de procesamientu de Johann Leprich, Anton Tittjung y Josias Kumpf por actos de persecución contra prisioneros españoles nos campos nacional-socialistes de Mauthausen y Sachsenhausen.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120630130956/http://ocw.um.es/gat/contenidos/evarubio/dipu/material_clase/AutoProce17sep2009.doc |date=2012-06-30 }}, ''Xulgáu central d'instrucción nᵘ 002, Audiencia Nacional. Madrid.&lt;/ref&gt; L'[[Audiencia Nacional (España)|Audiencia Nacional]] decidió por mayoría de votos y ensin facer nenguna valoración avera del calter delictivu de los fechos denunciaos, que'l Xulgáu Central d'Instrucción número cinco empobináu por Garzón escarecía de competencia oxetiva pa investigalos, al considerar escastada la posible [[responsabilidá penal]] de [[Imputaos nel autu de 16 d'ochobre de 2008 del Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 005 de l'Audiencia Nacional|los investigaos]] por causa del so fallecimientu.&lt;ref name=&quot;garzon9&quot;&gt;{{cita web|autor=Audiencia Nacional|títulu=Autu de 2 d'avientu de 2008|url=http://imagenes.publico.es/resources/archivos/2008/12/4/12284251315362008-12-4%20Autu%20resuelve%20competencia%20sobre%20%20investigacion%20Memoria%20Historica.pdf|fechaaccesu=15 de xunu de 2012|obra=Plenu de la Sala de lo Penal}}&lt;/ref&gt; Los maxistraos discrepantes consideraron que'l xulgáu sí yera competente al ser los fechos investigaos «delitos de lesa humanidá y xenocidiu», por constituyir una sistemática y masiva eliminación d'adversarios políticos» tres la guerra.&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Clara Bayarri|títulu=Yo discrepo pero non prevarico|url=https://elpais.com/diario/2010/04/22/espana/1271887204_850215.html|fechaaccesu=15 de xunu de 2012|obra=El País}}&lt;/ref&gt;

== Consecuencies ==
=== Económiques ===
El pagu del gastu de la guerra por dambos bandos foi bien eleváu. L'usar el gobiernu republicanu les reserves d'oru pa mercar armamentu acabó coles reserves monetaries de la zona republicana. El bandu subleváu tuvo qu'abonar enforma dineru en rematando'l conflictu, en gran parte dexando qu'Alemaña esplotara les reserves mineres de la península y del África Española del momentu, polo qu'hasta l'españíu de la [[Segunda Guerra Mundial]] casi nun tuvieron posibilidá dalguna de llograr ingresos. España había quedáu afarada en delles zones, con pueblos totalmente afaraos. La [[economía española]] tardaría décades en recuperase.{{ensin referencies}}

=== Víctimes de la Guerra Civil ===
{{AP|Víctimes de la Guerra Civil Española}}

[[Ficheru:Spanish Civil War - Mass grave - Estépar, Burgos.jpg|right|thumb|Fuesa común en [[Estépar]], [[provincia de Burgos]], con 26 víctimes del bandu republicanu. La escavación tuvo llugar nel mes de xunetu de 2014.]]
El númberu de víctimes civiles entá s'alderica. Dalgunos afirmen exageradamente que la cifra asitiar ente 500&amp;nbsp;000 y 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 de persones.&lt;ref name=&quot;baxes&quot; /&gt; Munches d'estes muertes nun fueron debíes a los combates, sinón a la represión en forma d'execuciones sumarias y ''paseos''. Esta llevóse a cabu nel bandu subleváu de manera sistemática y por orde de los sos superiores, mientres nel bandu republicanu producir de manera desafranada en momentos en que'l gobiernu perdió'l control de les mases armaes.&lt;ref name=&quot;thomas&quot;&gt;Thomas, Hugh, ''Op.Cit.''&lt;/ref&gt; Los abusos centrar en toos aquellos sospechosos de simpatizar col bandu contrariu. Nel bandu subleváu escorrióse principalmente a [[sindicalismu|sindicalistes]] y políticos republicanos (tantu d'izquierdes como de dereches), mientres nel [[bandu republicanu]] esta represión dirixir escontra simpatizantes de la reaición o sospechosos de selo y [[sacerdote]]s de la [[Ilesia católica]], llegando a quemar conventos ya ilesies y asesinando a [[obispu|obispos]], sacerdotes, relixosos y relixoses. Ye incalculable la perda nel patrimoniu histórico y artístico de la Ilesia católica, pos se destruyeron unos 20&amp;nbsp;000 edificios —ente ellos delles catedrales— incluyendo la so ornamentación (retablos ya imáxenes) y archivos.&lt;ref&gt;[http://www.artehistoria.com/frames.htm?http://www.artehistoria.com/histesp/contestos/7229.htm «La Ilesia y la guerra civil»], por [[Javier Tusell]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060921192034/http://www.sbhac.net/Republica/TextosIm/Biblio/BiblioGCe.htm ''Sobre la Guerra Civil, la so gran producción bibliográfica y les sos pequeñes llagunes d'investigación''], por Juan García Durán.&lt;/ref&gt;

El númberu de muertos na guerra civil española solo puede ser envaloráu de manera averada. El bandu subleváu estableció una cifra de 500 000, incluyendo amás de los muertos en combate, a les víctimes de bombardeos, execuciones y asesinatos. Estimaciones recién refundien esa mesma cifra de 500 000 muertos o daqué menos, ensin incluyir a quien morrieron de malnutrición, fame y enfermedaes niciaes pola guerra. La cifra d'un millón de muertos, dacuando citada, vien d'una novela de Gironella, que la xustifica ente los 500 000 reconocíos y otros tantos que la so vida resultó irremediablemente estrozada.

=== La represión franquista de la posguerra y l'exiliu republicanu ===
{{AP|Represión franquista|Exiliu republicanu}}
Tres la guerra, la represión franquista empecipió un procesu represivu contra'l bandu perdedor, empecipiándose una llimpieza de la que foi llamada ''La España Colorada'' y contra cualquier elementu rellacionáu cola República, lo que condució a munchos al exiliu o la muerte, produciéndose'l robu de ñácaros de padres republicanos, qu'entá a día de güei desconocen, en munchos casos, la so identidá. Mientres esi tiempu, falar de democracia, república o marxismu yera illegal y perseguible.

L'exiliu forzosu de munchos represaliaos antes, mientres y dempués de la guerra ye difícil de cuantificar. Según la so situación xeográfica y les sos preferencies polítiques optar ente salir per mar, cruciando l'océanu pa pasar a países suramericanos na so mayoría o'l mar los más pudientes pa dir a Inglaterra o Francia. O per tierra cruciando los Pirineos al llau galu, país que munchos escoyeron pola so cercanía con España y la so creencia de bona acoyida, demostrándose'l so error con fechos como los campos de concentración de Bram.

L'exiliu republicanu producir en tres momentos. El primeru foi la [[campaña del Norte]] (marzu a payares de 1937). El segundu, la [[cayida de Cataluña]] (xineru a febreru de 1939), mientres la cual pasaron a Francia alredor de 400&amp;nbsp;000 persones (una cantidá tan importante qu'enchió a les autoridaes franceses, que tuvieron qu'improvisar diversos campos de concentración, inclusive nes sableres, onde los recluyíos carecieron unes dures condiciones de vida; anque casi la metá d'elles acabaríen retornando a España. La tercera y última folada producióse a la fin de la guerra, nos últimos díes de marzu de 1939, cuando miles de republicanos dirixir a los puertos de Llevante pa consiguir un barcu que los llevara al exiliu, pero bien pocos consiguir.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|p=439}} Calcúlase que nel mes de marzu de 1939 solo pudieron abandonar España ente 7000 y 7500 persones, incluyíos los marinos de la dotación de la Flota que fuxó a [[Bizerta]].{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=499}}

Ente los exiliaos atopábase una parte significativa de les élites intelectuales españoles que buscaron acomodu n'otros países, especialmente en Méxicu, lo que supunxo una enorme perda de capital humanu pa España. Asina por casu, &quot;en febreru de 1942 el consuláu xeneral de Méxicu en [[Vichy]] censó a 13&amp;nbsp;400 españoles de formación cimera que deseyaben salir de la Francia ocupada; ente ellos 1743 médicos, 1224 abogaos, 431 inxenieros y 163 profesores de los 430 que tenía España en 1936&quot;.{{Harvnp|Bahamonde|Cervera Gil|1999|pp=339-340}}

=== Rellaciones internacionales ===
Les repercusiones políticu y emocional de la guerra trescendieron de lo que ye un conflictu nacional, yá que, per munchos otros países, la Guerra Civil española foi vista como parte d'un conflictu internacional que se llibraba ente la [[relixón]] y el [[ateísmu]], la revolución y el fascismu. Pa la URSS, Alemaña ya Italia, España foi terrenal de prueba de nuevos métodos de guerra aérea y de carros de combate. Pa Gran Bretaña y Francia, el conflictu representó una nueva amenaza al equilibriu internacional que trataben dificultosamente de caltener, que derrumbóse en 1939 (pocos meses dempués del fin de la guerra española) cola [[Segunda Guerra Mundial]]. El pactu d'Alemaña cola Xunión Soviética supunxo'l fin del interés d'esta en caltener la so presión revolucionaria nel sur d'Europa.

Tocantes a la política esterior, la GCE supunxo l'aislamientu d'España y la retirada d'embaxadores de casi tol mundu. Solo unos pocos países caltuvieron rellaciones diplomátiques con España dende'l final de la II Guerra Mundial hasta l'entamu de la [[Guerra Fría]]. A partir de los años 50, les rellaciones internacionales españoles, col sofitu d'EE.XX., pasen a ser casi normales, salvu colos países del [[Bloque Soviéticu]].

=== Les Rexones Afaraes» ===
Mientres la guerra civil española de 1936 a 1939, munchos pueblos y ciudaes resultaron total o parcialmente destruyíos. Una vegada rematada la guerra, constituyóse la ''Direición Xeneral de Rexones Afaraes'' qu'asumió la función de reconstruyilos.

Ente munches poblaciones afaraes, atopáronse les siguientes:
* Asturies: [[La Foz]], [[Uviéu]], [[Pendones]] y [[Tarna (Casu)|Tarna]].
* Cantabria: [[Las Rozas de Valdearroyo]].
* Castellón: [[Benafer]], [[Chilches]].
* Estremadura: [[Mérida (España)|Mérida]].
* Guadalaxara: [[Gajanejos]], [[Hita]], [[Masegoso de Tajuña]].
* Guipúzcoa: [[Eibar]].
* Huesca: [[Banariés]], [[Banastás]], [[Huerrios]], [[Igriés]], [[Lascascas]].
* Madrid: [[Brunete]], [[La Hiruela]], [[Prádena del Rincón]], [[Villanueva de la Cañada]], [[Villanueva del Pardillo]].
* Teruel: [[Teruel]], [[Híjar]].
* Vizcaya: [[Gernika-Lumo]], [[Durango]] y en menor midida [[Barakaldo]].
* Xaén: [[Lopera]], [[Higuera de Calatrava]], [[Santiago de Calatrava]].
* Zaragoza: [[Belchite]].

== Memoria histórica ==
[[Ficheru:Mapadefosas-mjusticia-es.jpg|thumb|Mapa de fueses de la guerra civil española. Llocalización xeográfica de les fueses o llugares d'enterramientu nel territoriu español de les que se dispón información, representaes con símbolos de distintos colores según l'actuación realizada sobre caúna d'elles. Fonte: [http://mapadefosas.mjusticia.es Ministeriu de Xusticia]]]
En 2007 el gobiernu español aprobó la [[Llei de Memoria Histórica]], qu'intenta restaurar la memoria y dignidá de los represaliaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/1039609/0/mapa/fosa/guerra-civil/|títulu=El Ministeriu de Xusticia cuelga n'Internet el mapa de les fueses de la Guerra Civil}}&lt;/ref&gt; Esta inclúi renombrar víes públiques con nomes franquistes, eliminación de símbolos falanxistes de monumentos, mapes de [[fueses comunes]] y [[exhumación de cadabres]], etc.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/espana/373876/rubalcaba-esplicara-el mapa-de-fosa|títulu=Rubalcaba va esplicar el mapa de fueses}}&lt;/ref&gt;

Igualmente, otres alministraciones económiques actuaron na mesma llinia,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.diariodejerez.es/article/andalucia/1035160/los conceyos/non/podran/resalvar/los llugares/la/represion/franquista.html|títulu=Los conceyos nun van poder resalvar los llugares de la represión franquista}}&lt;/ref&gt; llegando a pronunciase a favor la [[ONX]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/1144430/0/onu/fueses-comunes/guerra-civil/|títulu=&quot;España tendría d'esclariar ónde y quién tán nes fueses comunes&quot;, según la ONX}}&lt;/ref&gt;

== La guerra civil nel arte ==
La tema de la Guerra Civil ye'l de mayor producción lliteraria de tola [[historiografía]] española,&lt;ref&gt;''La bibliografía sobre la guerra civil española ye xigantesca. Díxose que supera llargamente a la esistente al respeutive de cualesquier otru gran conflictu del sieglu venti, incluyida la segunda guerra mundial, y ye ciertu.'' (Carlos Artola: [http://www.fundanin.org/artola3.htm Reseña de ''España traicionada''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430212637/http://www.fundanin.org/artola3.htm |date=2019-04-30 }}). Una busca en [[Dialnet]] da [http://dialnet.unirioja.es/servlet/busquedadoc?db=1&amp;t=guerra+civil&amp;td=tou 5108 documentos]. Una busca nuna llibrería especializada da [https://web.archive.org/web/20100923033006/http://www.marcialpons.es/listalibros.php?searchmat=300512 571 llibros] comercializaos a 2 de xunetu de 2009.&lt;/ref&gt; según el más polémicu y xenerador d'alderique social y políticu (vease [[memoria histórica]]). Anque hai un alcuerdu casi unánime nes feches, los denominaos ''[[Revisionismu históricu#España|revisionistes]]'' próximos al franquismu, proponen la [[revolución de 1934]] como entamu de la guerra. La mesma declaración del ''[[estáu de guerra]]'' foi diverxente en dambos bandos: el gobiernu republicanu nun declaró l'estáu de guerra hasta casi la so final (pa caltener el control civil de toles instituciones), ente que'l gobiernu de Franco nun llevantó la declaración hasta dellos años dempués de terminada (pa garantizar el so control militar).

=== Cine ===
''Vease [[:Categoría:Películes sobre la Guerra Civil Española|Categoría:Películes sobre la guerra civil española]]''&lt;ref&gt;[http://www.ucm.es/info/multidoc/multidoc/revista/num9/cine/guerra-civil/principal.html]. En delles llistes inclúyense películes nes que la rellación cola guerra civil ye bien alloñada: [http://www.uhu.es/cine.educacion/cineyeducacion/lliteratura%201966-1985.htm]&lt;/ref&gt;

Realizaes mientres la mesma guerra, anque tamién hubo películes de ficción (les republicanes ''[[Aurora d'esperanza]]'' —[[Antonio Sau]], Barcelona, 1937—, ''[[Barrios baxos]]'' —[[Pedro Puche]], Barcelona, 1937— y ''[[El nuesu culpable]]'' —[[Fernando Mignoni]], 1938— y cinco películes ''nacionales'' de [[Benito Perojo]] y [[Florián Rey]] rodaes nos estudios alemanes de la [[Universum Film AG|UFA]], de xéneru folclóricu —ambiente reconstruyíu en ''[[La niña de tus ojos]]'', [[Fernando Trueba]], 1998—),&lt;ref&gt;J. M. Caparrós Llera [http://caparroscinema.blogspot.com/2006/07/la guerra civil-espaola-en-el cine.html ''La Guerra Civil española nel cine''], ABCD les Artes y les Lletres, 15-VII-2006.&lt;/ref&gt; fueron fundamentalmente de xéneru [[documental]]:

Bandu republicanu:
* ''[[España 1936]]'' ([[Luis Buñuel]])
* ''[[Sierra de Teruel]]'' (''La esperanza'' o ''[[L'Espoir]]'', d'[[André Malraux]], que tamién escribió una novela con esi mesmu títulu).
* ''[[Tierra d'España]]'' ([[Joris Ivens]]) producción d'Estaos Xuníos.
Bandu subleváu:
* ''[[Noticiario Español]]'', 32 documentales (precedentes del [[NODO]])
* ''[[¡Vivan los homes llibres!]] ([[Edgar Neville]], 1939)''
* ''[[Romanceru marroquín]]'' (1938-39), sobre la intervención de tropes marroquines
* Fueron muncho menos numberoses, por cuenta de la menor cantidá de productores (ocho frente a más de cincuenta republicanes);&lt;ref&gt;[http://www.rumbos.net/rastroria/rastroria01/numbero1d2.htm Delles claves alrodiu de la producción de documentales mientres la guerra civil&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;]&lt;/ref&gt; anque esisten documentales portugueses (''[[O caminho de Madrid]]''), italianos (''[[Enriba Spagna. Scene della guerra civile in Spagna]]'') y alemanes (''[[In Kampf Gegen dean Weltfeind]]'' o ''[[Lexón Cóndor]]'').&lt;ref&gt;[http://www.ucm.es/info/multidoc/multidoc/revista/num9/cine/guerra-civil/franquista.html#La%20escasa%20aportación1 franquista&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;]&lt;/ref&gt;
* ''[[Defensores de la Fe]] ([[Russell Palmer]], 1938)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://cinepolitico.blogspot.com/2007/05/defensores-de-la fe-russell-palmer-1938.html|títulu=http://cinepolitico.blogspot.com/2007/05/defensores-de-la fe-russell-palmer-1938.html}}&lt;/ref&gt;''
Mientres el franquismu (hasta 1975):&lt;ref&gt;J. M. Caparrós (''op. cit.'') fai un cómputu de 45 películes, 14 d'elles nos primeros años de la posguerra.&lt;/ref&gt;
* ''[[Frente de Madrid]]'' ([[Edgar Neville]], 1939), adautación de la novela homónima del mesmu autor&lt;ref&gt;http://cinematecanacional.wordpress.com/2007/09/08/frente-de-madrid-1939-bn-91/ http://www.cervantesvirtual.com/portal/alece/pcuartonivel.jsp?id=925&amp;conten=ficha&amp;ficha=pelicula&amp;nomportal=alece&lt;/ref&gt;
* ''[[Ensin novedá nel Alcázar]]'' ([[Augusto Genina]], 1940) italoespañola
* ''[[Raza (película)|Raza]]'' ([[José Luis Sáenz de Heredia]], 1941) con guión del propiu Franco *
''[[Colloráu y negru (película)|Coloráu y negru]]'' ([[Carlos Arévalo]], 1942) censurada pola so crudeza, a pesar de la so orientación falanxista *
''[[El santuariu nun se rinde]]'' ([[Arturo Ruiz Castillo]], 1949)
Dende 1975:&lt;ref&gt;Según el cómputu de J. M. Caparrós (''op. cit.''): ''Tocantes a la visión de los perdedores», na democracia contabilicé 44 películes sobre la Guerra Civil, casi tantes como en cuarenta años de dictadura. Asina, na Transición produciéronse 15 títulos, na primer dómina socialista otres 17 películes, nel periodu del Partíu Popular llegaron a 11, y na presente etapa del PSOE pel momento namái hai un filme de ficción: [[Iris (Rosa Vergés)|Iris]], de [[Rosa Vergés]].''&lt;/ref&gt;
Ficción:
* ''[[Les llargues vacaciones del 36]]'' ([[Jaime Camino]], 1975); del mesmu autor:
** ''[[Dragon Rapide (película)|Dragon Rapide]]'', qu'utiliza como títulu'l nome del [[de Havilland DH.89 Dragon Rapide|avión nel que Franco salió de Canaries]]
** ''[[El llargu iviernu]]''
** ''[[Los neños de Rusia]]''
* ''[[Una vita venduta]]'' ([[Aldo Florio]], 1976)
* ''[[Las bicicletas son para el verano (película)|Las bicicletas son para el verano]]'' ([[Jaime Chávarri]], 1984) adautación de la obra de [[Fernando Fernán Gómez]]
* ''[[La vaquilla]]'' ([[Luis García Berlanga]], 1985)
* ''[[Réquiem por un campesino español (película)|Réquiem por un campesino español]]'' ([[Francesc Betriu]], 1985) adautación de la novela de Sender
* ''[[¡Ay, Carmela!]]'' ([[Carlos Saura]], 1990)
* ''[[Tierra y llibertá (película)|Tierra y llibertá]]'' ([[Ken Loach]], 1995)
* ''[[Llibertaries]]'' ([[Vicente Aranda]], 1996)
* ''[[La hora de los valientes]]'' ([[Antonio Mercero]], 1998)
* ''[[La llingua de les caparines]]'' ([[José Luis Cuerda]], 1999)
* ''[[El espinazo del diablo]]'' ([[Guillermo del Toro]], 2001)
* ''[[Soldados de Salamina (película)|Soldados de Salamina]]'' ([[David Trueba]], 2003)
* ''[[La bona nueva]]'' ([[Helena Taberna]], 2008)
* ''[[La mujer del anarquista]]'' ([[Marie Noelle]] y [[Peter Sehr]], 2009)
Documental:
* ''[[Morrer en Madrid]]'' ([[Frederic Rossif]], 1963)
* ''[[La vieya memoria]]'' ([[Jaime Camino]], 1976)
* ''[[Retablu de la guerra civil española]]'' ([[Basilio Martín Patino]], 1980); el mesmu autor primeramente tratara la posguerra en ''[[Cantares pa dempués d'una guerra]]'' (1971) y la figura de Franco en ''[[Caudiellu (película)|Caudiellu]]'' (1974).
* ''[[La Guerra Civil Española (serie)|La guerra civil española]]'' ([[Granada Televisión]], 1983)
* ''L'honor de les inxuries'' ([[Carlos García Alix]], 2007)&lt;ref&gt;Rocío García [https://www.elpais.com/articulo/arte/llexendario/vengación/miseria/elpepuculbab/20081108elpbabart_8/Tes «Una llexendaria vengación contra la miseria]. Carlos García Alix estrena ''L'honor de les inxuries'', un documental que s'enfusa nel horror de la guerra y del fanatismu al traviés de la figura de Felipe Sandoval, pistoleru anarquista que se quitar la vida en xunetu de 1936 (sic, ye 1939) nun centru de detención», ''El País'', 8 de payares de 2008&lt;/ref&gt;
* ''El perru negru (hestories de la guerra civil española)'' ([[Péter Forgács]], 2005)&lt;ref&gt;[http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1401179] ''Premiu al meyor documental nel [[Festival de Cine de Tribeca]] (Nueva York). La película, creada a partir de les cintes caseres que personaxes como [[Joan Salvans]] y [[Alberto Noriega]] grabaron nesa dómina, ufierta una visión intimista y poética de les circunstancies qu'arrodiaron el conflictu.''&lt;/ref&gt;
* ''Los neños de Morelia'' ([[Juan Pablo Villaseñor]], 2004, Méxicu)&lt;ref&gt;[http://www.cinetecanacional.net/ficha?cvePel=2750&amp;curtiu=2750] Cineteca Nacional de Méxicu.&lt;/ref&gt;

=== Novela ===
* La guerra civil española na novela&lt;ref&gt;Vease l'ensayu de Maryse Bertrand de Muñoz, en AIH. Actes V (1974). La noveles recién de la guerra civil española.[http://cvc.cervantes.es/obref/aih/pdf/05/aih_05_1_017.pdf en Centru Cervantes]&lt;/ref&gt;
{{llista de columnes|2|
* ''[[For Whom the Bell Tolls]]'' ([[Ernest Hemingway]]), fíxose [[For Whom the Bell Tolls (película)|adautación cinematográfica]].
* ''[[Frente de Madrid]]'' ([[Edgar Neville]])
* ''[[Línea de Fuego]] '' [[Arturo Pérez-Reverte]]
* ''[[La forja de un rebelde (novela)|La forja de un rebelde]]'' ([[Arturo Barea]])
* ''[[Réquiem por un campesino español]]'' ([[Ramón J. Sender]])
* ''[[Contraataque (novela)|Contraataque]]'' ([[Ramón J. Sender]])
* ''[[La fiel infantería]]'' ([[Rafael García Serrano]])
* ''[[Plaza del Castillo (novela)|Plaza del Castillo]]'' ([[Rafael García Serrano]])
* ''[[Cumbres de Extremadura]]'' ([[José Herrera Petere]])
* ''[[Niebla de cuernos]]'' ([[José Herrera Petere]])
* ''[[Cuerpo a tierra]]'' ([[Ricardo Fernández de la Reguera]])
* ''[[La retaguardia]]'' ([[Concha Espina]])
* ''[[Alas invencibles]]'' ([[Concha Espina]])
* ''[[Madrid, de corte a checa]]'' ([[Agustín de Foxá]])
* ''[[Los cipreses creen en Dios]]'' ([[José María Gironella]])
* ''[[Un millón de muertos]]'' ([[José María Gironella]])
* ''[[Ha estallado la paz]]'' ([[José María Gironella]])
* ''[[El corazón helado]]'' ([[Almudena Grandes]])
* ''[[El laberinto mágico (Max Aub)|El laberinto mágico]]'' ([[Max Aub]]), serie de cinco noveles:
** ''[[Campo cerrado]],
** [[Campo de sangre]],
** [[Campo abierto]],
** [[Campo del moro]],
** [[Campo francés]]'' y
** ''[[Campo de los almendros]]''.
* ''[[Las últimas banderas]]'' ([[Ángel María de Lera]])
* ''[[Los que perdimos]]'' ([[Ángel María de Lera]])
* ''[[El mono azul]]'' ([[Aquilino Duque]])
* ''[[Tanguy]]'' ([[Michel del Castillo]])
* ''[[Duelo en el Paraíso]]'' ([[Juan Goytisolo]])
* ''[[La novela número 13]]'' ([[Wenceslao Fernández Flórez]])
* ''[[Sanco Panco]]'' ([[Salvador de Madariaga]])
* ''[[Volverás a Región]]'' ([[Juan Benet]])
* ''[[Herrumbrosas lanzas]]'' ([[Juan Benet]])
* ''[[Las hermanas coloradas]]'' ([[Francisco García Pavón]])
* ''[[El otro árbol de Guernica]]'' ([[Luis de Castresana]])
* ''[[Los años únicos]]'' ([[Carmen Díaz Garrido]])
* ''[[San Camilo, 1936]]'' ([[Camilo José Cela]])
* ''[[Mazurca para dos muertos]]'' ([[Camilo José Cela]])
* ''[[Soldados de Salamina]]'' ([[Javier Cercas]])
* ''[[Tiempo de memoria]]'' ([[Carlos Fonseca]])
* ''[[La Capitana (novela)|La Capitana]]'' ([[Elsa Osorio]])
* ''[[El muro]]'' ([[Jean Paul Sartre]])
* ''[[O lapis do carpinteiro]]'' ([[Manuel Rivas]])
* ''[[Cuentos de Madrid]]'' ([[César Arconada]])
* ''[[Capital de la gloria]]'' ([[Juan Eduardo Zúñiga]])
* ''[[El agente confidencial]]'' ([[Graham Green]])
* ''[[Madera de héroe]]'' ([[Miguel Delibes]])
* ''Inquietud en el Paraíso'' ([[Óscar Esquivias]])&lt;ref&gt;SANZ VILLANUEVA: «Inquietud en el Paraíso», El Cultural [suplementu del diariu ''[[El Mundo (España)|El Mundo]]''], 22-XII-2005.&lt;/ref&gt;
* ''La mula'' ([[Juan Eslava Galán]])&lt;ref&gt;MARTOS, David: «[Juan Eslava Galán: «Lo que toca es acomplejarnos de ser españoles. ¡No tenemos de qué avergonzarnos!»http://www.abc.es/cultura/20130505/abcp-juan-eslava-galan-toca-20130505.html]», ''[[ABC (España)|ABC]]'', 5 de mayu de 2013.&lt;/ref&gt;
* Un casu de narración [[contrafactual]] ye la novela ''[[En el día de hoy (llibru)|En el día de hoy]]'' de [[Jesús Torbado]].
* Rellatos autobiográficos de gran valor lliterariu ya históricu son:&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu=La guerra civil española en la novela: bibliografía comentada|autor=Maryse Bertrand de Muñoz|editor=José Porrua Turanzas |añu=1982|ubicación=España|isbn=84-7217-114-4}}&lt;/ref&gt;
** ''[[Homage to Catalonia]]'' ([[George Orwell]])
** ''[[L'Espoir]]'' o ''La esperanza'', ([[André Malraux]], que también dirixó la película homónima)
** ''[[Los grandes cementerios bajo la luna]]'' ([[Georges Bernanos]])
** ''[[La voz dormida (novela)|La voz dormida]]'' ([[Dulce Chacón (narradora)|Dulce Chacón]]) sobre la que se hizo ''[[La voz dormida (película)|La voz dormida]]'', adaptación cinematográfica
** (en francés) ''[[Pas pleurer]]'' ([[Lydie Salvayre]])
** ''Mil días de fuego'' ([[José María Gárate Córdoba]])&lt;ref&gt;CLEMENTE, Josep Carles: Historias de la Transición: el fin del apagón, 1973-1981. Editorial Fundamentos, 1994.&lt;/ref&gt;
}}

=== Cuentu y rellatu ===
Munchos de los cuentos basaos na Guerra Civil española son, según [[Ignacio Martínez de Pisón]], «rellatos concebíos dende'l compromisu esplícitu con unu o otru bandu»... los autores de dalgunos d'esos rellatos collaboraron bien viviegamente en llabores de propaganda: [[Arturo Barea]] y [[María Teresa Lleón]] pa la España republicana; [[Edgar Neville]], [[José María Pemán]] o [[Agustín de Foxá]] pa la nacional. Ensin dulda, nel estreldu de la guerra fueron munchos los escritores que s'afixeron a la situación d'emerxencia y alteriaron el so sistema de prioridaes: contribuyir a la victoria bélica, anque fora con daqué tan modestu como una narración o un poema, taría siempres percima de cualesquier otra considerancia».&lt;ref&gt;Antoloxía ''Partes de guerra'', RBA, 2009: «Cuando axunté los 35 cuentos de 31 autores de distintes xeneraciones, distintos llugares, que falen del campu y na ciudá, dende'l frente y na retaguardia, la idea yera que l'antoloxía tomara la guerra na so totalidá; y que esti llibru de rellatos llegara a sustituyir a esa novela coleutiva sobre la Guerra Civil que nun s'escribió; y nun sabemos si dalguna vegada va escribise» ([http://www.aviondepapel.tv/2009/02/ignacio-martinez-de-pison-arrexunta-una-antologia-de-rellatos-que-suple-la-gran-novela-sobre-la guerra civil-espanola/ Rellatos que suplen la gran novela sobre la Guerra Civil española], por David González Torres, n'avión de Papel, 15 de febreru de 2009). Los autores citaos son: [[Ignacio Aldecoa]], [[Bernardo Atxaga]], [[Max Aub]], [[Francisco Ayala]], [[Arturo Barea]], [[Pere Calders]], [[Juan Campos Reina]], [[Manuel Chaves Nozales]], [[Miguel Delibes]], [[Jesús Fernández Santos]], [[Juan García Hortelano]], [[Francisco García Pavón]], [[Rafael García Serrano]], [[Xosé Luis Méndez Ferrín]], [[Ana María Matute]], [[Edgar Neville]], [[Lino Novás Calvo]], [[Ramiro Pinilla]], [[Fernando Quiñones]], [[Manuel Rivas]], [[Mercè Rodoreda]], [[Tomás Segovia]], [[Ramón J. Sender]], [[Manuel Talens]], [[Andrés Trapiello]], [[Juan Eduardo Zúñiga]].&lt;/ref&gt;

=== Lliteratura infantil y xuvenil ===
A pesar de lo comprometío de la tema, hai tratamientu del mesmu na [[lliteratura infantil y xuvenil]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.centrocp.com/revista-de-lliteratura-non-262-263-especial-la-lij-y-la guerra civil-espanola/|títulu=Revista de Lliteratura nᵘ 262-263. Especial La LIJ y la Guerra Civil Española}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Vicente Muñoz Puelles]], ''La Perrona'', Anaya, 2006; ''La Guerra d'Amaya'', Anaya, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Víctor R. Alfaro, [http://www.youtube.com/watch?v=5Cq8DjQ2usg ''Alejandro y la gorra del tiempu''], Origami, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Teatru ===
Bandu subleváu:
* ''[[Cruz y espada]], romance patrióticu en cinco retablos'' ([[José Gómez Sánchez-Reina]], Granada, 1938)
* ''[[A Madrid: 682]], escenes de guerra y amor'' (presentáu como guión pa una película, [[Juan Ignacio Luca de Tena]])
* ''[[D'ellos ye'l mundu]]'' ([[José María Pemán]], Sevilla y Zaragoza, 1938)
Delles obres teatrales yeren radiaes, como ''[[Miaja defende la Villa y rinde cultu a Zorrilla]]'' ([[Joaquín Pérez Madrigal]], per Radio Nacional dende Salamanca).&lt;ref&gt;José María Martínez Cachero [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/90254067652303828943457/p0000001.htm#1 ''Talía na Guerra Civil: sobre'l Teatru de la zona nacional''] en cervantesvirtual.&lt;/ref&gt;

La obra n'Árabe 'Yusuf Melik Ispaniya' يوسف ملك إسبانيا(Yusuf Rey d'España) (d'Alí Al Tuma علي عدنان آل طعمة - Sharjah/Emiratos Árabes, 2015) trata de les aventures d'un Regular mientres el conflictu español. Engañáu polos sos hermanos, Yusuf entama escapar del exércitu y d'España. Ye mancáu mientres una batalla, implicar nuna rellación prohibida con una española, encarceláu, rehabilitáu y apuerta a sarxentu na policía militar y vengase la inxusticia a la que-y sometieron el so hermanos. La obra trata de temes de relixón, propaganda de guerra, l'orde colonial y rellaciones interculturales. Ganó'l 'Premiu de Sharjah pola Creatividá Árabe' del añu 2015.

Bandu republicanu:
* ''[[Velada en Benicarló]]'' ([[Manuel Azaña]], non representáu hasta 1980)
* ''[[Nueche de guerra nel Muséu del Prado]]'' ([[Rafael Alberti]], 1956) recreando'l [[treslláu d'obres del Muséu del Prado (1936)|treslláu d'obres del Muséu del Prado]] en 1936
* ''[[Radio Sevilla]]'' (del mesmu autor, pieza satírica curtia representada mientres la mesma guerra)

Posteriores a 1975:
* ''[[Las bicicletas son para el verano (teatru)|Las bicicletas son para el verano]]'' ([[Fernando Fernán Gómez]])

=== Poesía ===
Bando subleváu *
''[[Poema de la Bestia y l'Ánxel]]'' ([[José María Pemán]], el ''xuglar de la Cruzada'')
Bandu republicanu *
''[[Cantares de guerra]]'' ([[Antonio Machado]])
* ''[[Vientu del pueblu. Poesía na guerra]]'' ([[Miguel Hernández]])
* ''[[España, estrema de mi esta mota]]'' ([[César Vallejo]])
* ''[[España nel corazón: himnu a les glories del pueblu na guerra]]'' ([[Pablo Neruda]])

=== Música ===
Bandu republicanu *
''[[Verdaes escondíes]]'' ([[Lucía Sócam]], [[CD]] de 2010)
* ''[[Republicana (Lucía Sócam)|Republicana]]'' (Lucía Sócam, CD de 2011)
* ''[[If You Tolerate This Your Children Will Be Next]]'' ([[Manic Street Preachers]], 1998)
* ''1936 un pueblu n'Armes - [[Ensin Dios]]'' (Guerra a la guerra, 1997)
* ''[[A les barricaes]]''&lt;ref&gt;De La Ossa Marínez, Marco Antonio (2009). La música na Guerra Civil Española. Tesis doct.dir. J.A.Sarmiento (UCLM). ISBN 978-84-8427-677-7&lt;/ref&gt;
* ''[[La Internacional]]''
* ''[[Bandiera rossa|Bandera Colorada]]''

=== Revistes satíriques ===
Bandu subleváu *
''[[L'ametralladora]]'' (polos que darréu van trabayar en ''[[La Codorniz]]'')
Bandu republicanu *
''[[Be negre]]'', ''[[Papitu]]'' (dambos catalanes); dibuxantes: [[Tísner]], [[Kalders]] (en ''[[Diari de Barcelona]]''), [[Ramón Puyol Román|Puyol]] (en ''[[Frente Coloráu]]'').&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bib.uab.es/comunica/hg/historia.htm|títulu=Humorisme gràfic — història&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.bib.uab.es/comunica/hg/historia.htm|fechaarchivu=20 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''[[La Traca]]'' (valenciana); dibuxantes: [[Carlos Gómez Carrera|Bluff]] (fusiláu dempués de la guerra), Carnicero, Méndez Álvarez, Palmer
** Nes trincheres llegaron a circular más de 500 cabeceres&lt;ref&gt;[http://noticiasaace.blogspot.com/2006/07/los-cmics-y-la guerra civil-por-j-m.html Más noticies de la AACE: «Los cómics y la Guerra Civil»], por J. M. Varona «Ché»&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;&lt;/ref&gt;

=== Historieta ===
Bando subleváu *
''[[Fleches]]''
* ''[[Pelayos]]'' (dibuxante: [[Valentín Castany]])
* ''[[Fleches y Pelayos]]'' (productu de la fusión de dambes, paralela a la fusión de les distintos partíos en [[FET y de les JONS]])
* ''[[Mozos (revista)|Chicos]]'' ([[Jesús Blasco]], [[Emilio Freixas]], Alcaide, Tomás)

Bandu republicanu *
''[[Pioneru Colloráu]]''

Na democracia *
''Eloy'' o ''Ríu Manzanares'' d'[[Antonio Hernández Palacios]]
* ''36-39 Malos tiempos'' (2007-2008) de [[Carlos Giménez (historietista)|Carlos Giménez]]
* ''[[Les culiebres ciegues]]'' (2008) de [[Felipe Hernández Cava]] y Siguí
* ''[[L'arte de volar]]'' (2009) d'[[Antonio Altarriba]]/[[Kim (historietista)|Kim]]
* ''[[L'ánxel de la retirada]] (2010) de [[Serguei Dounovetz]]/[[Paco Roca]]''
* ''[[Nueves Fazañes Béliques]]'' (2011) de [[Hernán Migoya]] con dellos dibuxantes
* ''[[Un médicu novatu]]'' (2013) de [[Sento]]
* ''[[Los riegos del azar]]'' (2013) de Paco Roca

=== Pintura y escultura ===
La [[Esposición Internacional de París de 1937]] agospió un ''Pabellón d'España'' xestionáu pol gobiernu de la República en que, ente otros testimonios de la guerra, presentóse'l ''[[Guernica (cuadru)|Gernika]]'' de [[Pablo Picasso]], la ''[[Fonte de Mercuriu]]'' d'[[Alexander Calder]], ''[[La Montserrat]]'' de [[Julio González]], ''[[El llabrador catalán en rebeldía]]'' de [[Joan Miró]], ''Descubierta'' y ''[[Fusilaos]]'' de [[Modesto Ciruelos]], ''[[Aviones Negros]]'' de Horacio Ferrer o ''[[El pueblu español tien un destín que conduz a una estrella]]'' d'[[Alberto Sánchez Pérez]].

=== Artes gráfiques, cartelismu y revistas ===
Bandu subleváu:
* ''[[Vértiz (revista)]]''&lt;ref&gt;[http://www.arteespana.com/guerracivil.htm «L'Arte de la Guerra Civil n'España»] Consultáu'l 6 de xineru de 2014.&lt;/ref&gt;
* ''[[Xerarquía (revista)]]''
* Ilustradores: [[Teodoro Delgado|Teodoro]] y [[Álvaro Delgado Ramos|Álvaro Delgado]], [[José Caballero]], [[J.J. Acha]], [[J. Olasagasti]] y [[Carlos Sáenz de Tejada]].
Bandu republicanu *
''[[Hora d'España]]''
* ''[[Monu Azul]]''
* Fotomontador: [[Josep Renau]].
* Cartelista: [[Carles Fontseré]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.sbhac.net/Republica/Cartelos/Avera.htm|títulu=Aproximación al arte español, 1936–1939 — Manuel García i García&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.sbhac.net/Republica/Cartelos/Avera.htm|fechaarchivu=20 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;
* Gran espardimientu tuvo'l sellu d'ayuda internacional ''[[Aidez l'Espagne]]'', de [[Joan Miró]].

=== Fotografía ===
* [[Robert Capa]], autor, ente munches otres, del discutiniu instantáneu ''[[Muerte del milicianu]]'' (identificáu como [[Federico Borrell]], pero que podría ser otru de los muertos en [[Cuetu Muriano]] el 5 de setiembre de 1936), convertida n'iconu del sieglu XX.&lt;ref&gt;[[Miguel Ángel Villena]]. «[https://www.elpais.com/articulo/cultura/documental/desmonta/mitu/milicianu/Robert/Capa/elpepucul/20081216elpepicul_4/Tes Un documental desmonta'l mitu del milicianu de Robert Capa. ''La solombra del iceberg'' sostién que'l soldáu muertu nun ye Federico Borrell]», ''[[El País]]'' 16 d'avientu de 2008&lt;/ref&gt;
* [[Agustí Centelles]]
* [[Pelayo Más]], recopilador de la serie de 169 semeyes ''[[Martiriu del arte y la destrucción de la Ilesia na España colorada]]'' (80 d'elles de Toledo).&lt;ref&gt;Con elles, y coles procedentes del monográficu de 1938 de la revista francesa ''[[L'Illustration]]'' montar pol Arzobispáu de Toledo en 2008 la esposición ''[https://web.archive.org/web/20100331005623/http://www.alfayomega.es/revista/2008/586/06_aquiahora1.html Toledo, ciudá mártir. 1936]''&lt;/ref&gt;
* [[Guglielmo Sandri]], teniente del exércitu italianu, tomó 4000 fotografíes, recuperaes en 1992.&lt;ref&gt;Miguel Mora [https://www.elpais.com/articulo/cultura/Espana/vista/fascista/italianu/elpepucul/20081106elpepicul_1/Tes ''España, vista por un fascista italianu. El teniente Sandri tomó 4.000 fotografíes mientres el so serviciu na Guerra Civil - El material, rescatáu de la basura, devuelve la memoria de la guerra a Roma''], El País 6 de payares de 2008; [https://www.elpais.com/fotogaleria/Album/guerra/teniente/Sandri/5942-1/elpgal/ ''Álbum de guerra del teniente Sandri''] (cuatro fotografies na galería del mesmu artículu).&lt;/ref&gt;

=== Videoxuegos ===
Dalgunos [[videoxuegu|videoxuegos]] cubren combates de la Guerra Civil Española:
* ''[[1936, España en llapaes]]'', un [[mod (videoxuegu)|mod]] del xuegu de la [[Segunda Guerra Mundial]], ''[[Call of Duty 2]]''.
* El xuegu completu ''[[Solombres de guerra]]''.
* El xuegu ''[[Hearts of Iron 2]]''.&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Steve Butts|títulu=Hearts of Iron 2 The most complex and rewarding World War 2 strategy game to date|url=http://www.ign.com/articles/2005/01/07/hearts-of-iron-2|fechaaccesu=25 d'agostu de 2013|obra=[[IGN (sitiu web)|IGN]]|fecha=7 de xineru de 2005|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

== Ver tamién ==
{{llista de columnes|2|
* [[:Categoría:Militares de la Guerra Civil Española lleales a la República Militares de la Guerra Civil Española lleales a la República]]
* [[:Categoría:Militares de la Guerra Civil Española sulevaos|Militares de la Guerra Civil Española sulevaos]]
* [[Fascismu]]
* [[Francisco Franco]]
* [[Franquismu]]
* [[Simboloxía del franquismu]]
* [[Operación Úrsula]]
* [[Pabellón de la República Española]]
* [[Revolución social española de 1936]]
* [[Nomamientu de Francisco Franco como Xeneralísimu]]
* [[Aviones de la Guerra Civil Española]]
* [[Buques utilizaos na Guerra Civil Española]]
* [[Armamentu portátil utilizáu mientres la Guerra Civil Española]]
* [[Tanques na Guerra Civil Española]]
* [[Imputaos nel autu de 16 d'ochobre de 2008 del Xulgáu Central d'Instrucción nᵘ 5 de l'Audiencia Nacional]]
* [[1936 Guerra Civil]]
}}

== Notes ==
{{llistaref|grupu=&quot;nota&quot;}}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Bibliografía ==
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Alpert}}|nome=Michael|enllaceautor=Michael Alpert|títulu=La guerra civil española nel mar |añu=1987 |editorial=Sieglu XXI| allugamientu=Madrid |isbn=84-323-0609-6}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Alpert}}|nome=Michael |enllaceautor=Michael Alpert|títulu=La guerra civil. Una nueva visión del conflictu qu'estremó España |añu=1996 |editor=[[Stanley Payne]] y [[Javier Tusell]]|editorial=Temas de Hoy|ubicación=Madrid |isbn=84-7880-652-0 |capítulu=La historia militar|máscaraautor=2}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Aróstegui}}|nome=Julio |enllaceautor=Julio Aróstegui |títulu= La Guerra Civil. La rotura democrática, |añu=1997|editorial=Historia 16 |ubicación=Madrid |isbn=84-7679-320-0}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Aróstegui}}|nome=Julio |enllaceautor=Julio Aróstegui|títulu= Por qué'l 18 de xunetu… Y dempués |añu=2006|editorial=Flor del Vientu Ediciones |ubicación=Barcelona |isbn=84-96495-13-2|máscaraautor=2}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Bahamonde}}|nome=Ángel |apellíu2=Cervera Gil |nome2= Javier |enllaceautor=Angel Bahamonde| enllaceautor2=Javier Cervera Gil |títulu=Asina terminó la Guerra d'España |añu=1999 |editorial=Marcial Pons|ubicación=Madrid |isbn=84-95379-00-7}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Casanova}}|nome=Julián |enllaceautor=Julián Casanova |títulu=República y Guerra Civil. Vol. 8 de la Historia d'España, dirixida por Josep Fontana y Ramón Villares |añu=2007 |editorial=Crítica/Marcial Pons |ubicación=Barcelona |isbn=978-84-8432-878-0}}
* {{cita publicación|enllaceautor=Burnett Bolloten|apellíu={{versalita|Bolloten}}|nome=Burnett|añu=1989|títulu=[[La Guerra Civil Española: Revolución y Contrarrevolución]]|ubicación=Madrid|editorial=Alianza Editorial}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Espinosa Maestre}}|nome=Francisco |enllaceautor=Francisco Espinosa Maestre |títulu=La columna de la muerte. La meyora del exércitu franquista de Sevilla a Badayoz |añu=2003 |editorial=Crítica |ubicación=Barcelona |isbn=84-8432-431-1}}
* {{versalita|García Nieto}}, Mª Carmen. ''Guerra civil española, 1936–1939''. Salvat Editores, Barcelona, 1982. ISBN 84-345-7996-0
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Fuertes Palasí}}|nome=Juan Francisco |apellíu2=Mallench Sanz |nome2= Carlos |títulu=La Batalla Escaecida |añu=2013 |editorial=Divalentis|allugamientu=Castellón |isbn=978-84-939522-9-7}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Gil Pecharromán}}|nome=Julio |enllaceautor=Julio Gil Pecharromán |títulu=La Segunda República. Esperances y frustraciones |añu=1997 |editorial=Historia 16 |ubicación=Madrid |isbn=84-7679-319-7}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Juliá}}|nome=Santos |enllaceautor=Santos Juliá |títulu=Un sieglu d'España. Política y sociedad |añu=1999 |editorial=Marcial Pons|ubicación=Madrid |isbn=84-9537903-1}}
* {{versalita|Maldonado Moya}}, José Mª. ''El Frente d'Aragón. La Guerra Civil n'Aragón (1936-1938)''. Mira Editores. ISBN 978-84-8465-237-3
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Malefakis}}|nome=Edward |enllaceautor=Edward Malefakis |títulu=La Guerra Civil española |edición=2ª |añu=2006 |editor=Edward Malefakis |editorial=Taurus|ubicación=Madrid |isbn=84-306-0614-9 |capítulu=Perspectives históriques y teóriques de la guerra}}
* {{cita llibru|apellíu={{versalita|Martínez Bande}}|nome=José Manuel|enllaceautor=José Manuel Martínez Bande|títulu=La batalla de Teruel|editorial=Ed. San Martín|ubicación=Madrid|isbn=84-7140-088-X}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Montero Moreno}}|nome= Antonio|enllaceautor=Antonio Montero Moreno|añu= 1999 |añu-orixinal= 1961|títulu= Historia de la persecución relixosa n'España. 1936-1939.|páxina= 762|edición= 2ª|lugar= Madrid (España)|editorial= BAC|idioma= castellanu|isbn= 84-7914-383-5}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Payne}}|nome= Stanley G.|enllaceautor=Stanley G. Payne|añu= 2005 |añu-orixinal= 2005|títulu= El Colapsu de la República.|páxina= 616|edición= 2ª|lugar= Madrid (España)|editorial= Planeta|idioma= castellanu|isbn= 84-6742-227-0}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Payne}}|nome= Stanley G.|enllaceautor=Stanley G. Payne|añu= 2016 |añu-orixinal= 2016|títulu= El Camín al 18 de xunetu. La erosión de la democracia n'España.|páxina= 424|edición= 1ª|lugar= Madrid (España)|editorial= Espasa Calpe|idioma= castellanu|isbn= 84-6704-682-1}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Ruiz}}|nome= Julius|enllaceautor=Julius Ruiz|añu= 2013 |añu-orixinal= 2013|títulu= El Terror Colorao.|páxina= 464|edición= 1ª|lugar= Madrid (España)|editorial= Booklet|idioma= castellanu|isbn= 84-6702-537-9}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Raguer}}|nome=Hilari |enllaceautor=Hilari Raguer |títulu=La pólvora y l'inciensu. La Ilesia y la Guerra Civil española (1936-1939) |añu=2001 |editorial=Península |ubicación=Barcelona | isbn=84-8307-848-8}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Romero}}|nome=Luis |enllaceautor=Luis Romero |títulu=Tres díes de xunetu |añu=1967 |editorial=Ariel|ubicación=Barcelona|isbn=B. 34.412-1966}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Solé i Sabaté}}|nome=Josep María|enllaceautor=Josep Maria Solé i Sabaté |apellíu2=Villarroya |nome2=Joan |títulu=España en llapaes. La guerra civil dende l'aire |añu=2003 |editorial=Temas de Hoy|ubicación=Madrid |isbn=84-8460-302-4}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Thomas}}|nome=Hugh|enllaceautor=Hugh Thomas |títulu=La Guerra Civil española |añu=1976 |editorial=Grijalbo|ubicación=Barcelona |isbn=978-84-9908-087-1|edición=Ed. Debolsillo (2011)}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Tuñón de Lara}}|nome=Manuel|enllaceautor=Manuel Tuñón de Lara|títulu=La batalla de Teruel|añu=1986|editorial=Institutu d'Estudios Turolenses|ubicación=Zaragoza|isbn=84-505-5073-4}}
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Viñes}}|nome=Ángel |apellíu2={{versalita|Hernández Sánchez}}|nome2=Fernando |enllaceautor=Angel Viñes|enllaceautor2=Fernando Hernández Sánchez |títulu=L'esbarrumbe de la República |añu=2009 |editorial=|allugamientu=Barcelona |isbn=978-84-9892-108-3|edición=Ed. rústica (2010)}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Spanish Civil War|preposición=sobre la}}
{{wikisource|Category:Documentos de la Guerra Civil española|Documentos de la Guerra Civil española|preposición=sobre la}}
{{wikiquote|Guerra Civil Española|preposición=sobre la}}
* {{Enllaz rotu|1=guerra civil-espanola_610557 Moscú revela documentos inéditos de Stalin sobre la guerra civil española |2=https://es.rbth.com/internacional/espana/2016/07/11/moscu-revela-documentos-ineditos-de-stalin-sobre-la |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://web.archive.org/web/20090531221523/http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm Testu de la Constitución de la República Española]
* [https://www.elmundo.es/especiales/2006/07/espana/guerracivil/ La Guerra Civil, 70 años dempués] — Elmundo.es
* [http://www.historiasiglo20.org/esp1936-1939/index.htm Historia d'España — La Guerra Civil Española (1931–1936)] en Historiasiglo20.org
* [http://www.sbhac.net/Republica/Presenta.htm Memoria republicana: «Oxetividá y neutralidá nel estudiu de la Guerra Civil Española»]
* [http://62.204.194.45:8080/fedora/get/bibliuned:ETFSerie5-F95Y5589-D453-7F1Y-B820-06606AF47696/PDF ''La intervención alemana na guerra civil española''], por Walther L. Bernecker
* Nel [https://web.archive.org/web/20080617120215/http://www.theeuropeanlibrary.org/portal/index.html sitiu web] [[The European Library]] Harvest atópase material referíu a la tema *
[http://www.letraslibres.com/index.php?art=8802 ''La República na paz como na guerra'' por Paul Preston]. Letras Libres, mayu de 2003
* [http://www.liberadosdelolvido.org Lliberaos del Escaezo Memorial sobre la guerra civil n'Aragón] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220928043809/http://liberadosdelolvido.org/ |date=2022-09-28 }}.
* [http://www.raco.cat/index.php/Ebre ''Ebre 38: revista internacional de la Guerra Civil 1936–1939], testu completu.
* [https://elpais.com/elpais/2012/04/10/opinion/1334058327_125226.html Juan Pablo Fusi, &quot;Nel fueu del combate&quot;], ''El País'', 15 d'abril de 2012.

{{Socesión
|predecesor=[[Segunda República Española|Segunda República]]
|títulu=[[Periodos de la historia d'España]]
|periodu= 1936-1939
|socesor=[[Dictadura de Francisco Franco|Dictadura franquista]]
}}

{{Tradubot|Guerra Civil Española}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerra Civil Española|Guerra Civil Española]]</text>
      <sha1>rkeuu1k6xa9fge80dfiskkoa4pbx7sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guirriu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15751</id>
    <revision>
      <id>4506078</id>
      <parentid>3946836</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T04:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 0 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="nsmk6hzwje2d6799r30cxcnv5zeyzf4" xml:space="preserve">[[Imaxe:Guirriu, Antroxu Pola Siero Asturies 06.jpg|thumb|right|250px|'''Guirrios''' nel [[Antroxu]] de La Pola [[Siero]], [[Asturies]].]]
Los '''Guirrios''' o '''Sidros''', ( del llatín &quot;''guerrire''&quot;, saltar) son unos personaxes típicos nes feches del [[Antroxu]]. Los Guirrios (Guirrios [[Llangréu]] y [[Samartín del Rei Aureliu]] / Sidros [[Siero]]) diben vistíos de blanco, con polaines de pañu negru, faxa colorada na cintura y el pechu (tamién podía ser verde o azul), y un cinchu de cueru tremáu de cascabeles y campanines, pa facer ruíu al movese, y sobremanera una llarga piértiga cola que pegaben grandes blincos pel aire y que-yos permitía desplazase aína y saltar percima muries y sebes. Diben con un gorru llargu y picudu, cubiertu de pelleyos d'[[oveya]], y portaben una mázcara, les más de les veces tamién colorada.
Col nome de guirriu tamién conócense esos personaxes nel Antruexu de [[Velilla de la Reina]], Llamas y Carrizu la Ribera (Lleón) y sol nome de H.urrus nel Antruexu d'[[Alixa]].


{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:antroxu]]
[[categoría:Cultures y pueblos]]
[[Categoría:Mitoloxía asturiana]]
[[Categoría:Fiestes d'Asturies]]
[[Categoría:Folclor d'Asturies]]


== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==

*{{es}} {{Enllaz rotu|1={title}|2={url}|date={timestamp:%B %Y}|bot=InternetArchiveBot|1=Páxina onde se recueyen testos de La Enciclopedia Tematica de Asturias de Silverio Cañada en referencia a Los Sidros |2=http://pacocanto.tripod.com/cultura.html |date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</text>
      <sha1>nsmk6hzwje2d6799r30cxcnv5zeyzf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gran Hotel Bali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27143</id>
    <revision>
      <id>4505981</id>
      <parentid>4304907</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T18:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="hiz78fu6mqrun025ede3y4a6uju361j" xml:space="preserve">{{referencies|t=20211030102348}}
{{edificiu}}
El '''Gran Hotel Bali III''' de [[Benidorm]] ([[Provincia d'Alicante|Alicante]]), inaugurau el [[17 de mayu]] del añu [[2002]], ye'l hotel más altu d'[[Europa]] y foi l'edificiu más altu d'[[España]] dende que sobrepasó a [[Torre Picasso]] hasta [[payares]] de [[2006]], fecha na que foi sobrepasau pola madrileña [[Torre Espacio]]. Tien un total de 186 metros. Tien cuatro estrelles, y cuenta con 52 plantes nes que s'alcuentren: 776 habitaciones, doce d'elles suites, 68 suites junior y otros diez dormitorios adautaos pa minusválidos.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.granhotelbali.com/ Gran Hotel Bali]
* [http://www.urbanity.es/foro/rascacielos-y-highrises-cva/146-benidorm-alicante-gran-hotel-bali-186m-52p.html/ Urbanity.es - Gran Hotel Bali]
* [http://www.subidahotelbali.com/ Competición de Subida d'Escaleres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504055530/http://www.subidahotelbali.com/ |date=2009-05-04 }}
* [http://www.ajedrezbali.com/ Festival d'Axedrez del Gran Hotel Bali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311225455/http://www.ajedrezbali.com/ |date=2010-03-11 }}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Rascacielos d'España]]
[[Categoría:Edificios de la Comunidá Valenciana]]
[[Categoría:Provincia d'Alacant]]</text>
      <sha1>hiz78fu6mqrun025ede3y4a6uju361j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gymnorhinus cyanocephalus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48150</id>
    <revision>
      <id>4506109</id>
      <parentid>4374909</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5139" sha1="dien8q2jbnnh5lsh175tyn30lhjzlec" xml:space="preserve">{{noaves}}
{{ficha de taxón
| status = VU
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{IUCN|id=22705608 |títulu=''Gymnorhinus cyanocephalus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |añu=2012 |fechaaccesu=26 de payares de 2013}}&lt;/ref&gt;
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Corvidae]]
| genus = '''''Gymnorhinus'''''
| genus_authority = [[Prince Maximilian of Wied-Neuwied|Wied-Neuwied]], 1841
| species = '''''G. cyanocephalus'''''
| binomial = ''Gymnorhinus cyanocephalus''
| binomial_authority = [[Prince Maximilian of Wied-Neuwied|Wied-Neuwied]], 1841
| range_map = Gymnorhinus_cyanocephala_map.jpg
230 px
| range_map_caption = Distribución (residente a lo llargo de tol añu)
}}

'''''Gymnorhinus cyanocephalus''''' ye una especie d'[[ave]] na familia [[Corvidae]]. Ye l'únicu miembru del xéneru '''''Gymnorhinus'''''. Les sos proporciones xenerales son bien similares a les del [[Nucifraga columbiana|cascanueces americanu]]- y ello pue ser consideráu una [[evolución converxente]] una y bones dambes aves ocupen nichos ecolóxicos similares. Ye de color azul-abuxáu siendo la so cabeza d'un color azul fondu y el so [[gargüelu]] más claru con pincelaes ablancazaes, les sos pates y picu son negros.

La especie alcuéntrase n'[[América del Norte]] dende [[Oregón]] nel centru hasta'l norte de [[Baxa California]] y pol esti estil l'oeste d'[[Oklahoma]] anque tamién suel aventurase más allá de diches zones cuando nun ye la temporada de reproducción. Vive nel pie de llombes en sitios con bosquecillos de [[pinos piñoneros]] de les especies ''[[Pinus edulis]]'' y ''[[Pinus monophylla]]''.

Esta especie ye por demás sociable, de cutiu forma grandes bandaes de más de 250 aves, onde delles aves paecen actuar como vigías de la bandada.
&lt;!-- 
Esta especie ye por demás sociable, de cutiu forma grandes bandaes de más de 250 aves, onde delles aves paecen actuar como vigías de la bandada, watching out for predators while their companions aliméntense. The seed of the pinyon pine is the staple food but they supplement their diet with fruits and berries. Insects of many types are also eaten and sometimes caught with its feet.

The [[bird nest|nest]] is always part of a [[Bird colony|colony]] but there is never more than one nest in a tree. Sometimes the colony can cover quite extensive areas with a single nest in each tree (usually [[juniper]], [[live oak]] or [[pine]]). There are usually 3–4 eggs laid, quite early in the season. Incubation is usually 16 days. The male bird normally brings food near to the nest, and the female flies to him to receive it and take back to the nest to feed the chicks that [[fledge]] around 3 weeks later. Young are normally fed only by their parents, but once they reach near-fledging size they can sometimes receive a meal from any passing member of the colony, which can continue for some time after leaving the nest.

The voice is described as a rhythmic ''krawk-kraw-krawk'' repeated two or three times.
--&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{Commons|Gymnorhinus cyanocephalus|Pinyon Jay}}
{{wikispecies}}
* [http://hikearizona.com/dexcoder.php?dex=2&amp;PID=139 Pinyon Jay en HikeArizona.COM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024081108/http://hikearizona.com/dexcoder.php?dex=2&amp;PID=139 |date=2014-10-24 }}
* [http://a1410.g.akamai.net/f/1410/1633/7d/209.133.64.45/birds/birds_l/BD0028_1l.jpg Pinyon Jay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030418183256/http://a1410.g.akamai.net/f/1410/1633/7d/209.133.64.45/birds/birds_l/BD0028_1l.jpg |date=2003-04-18 }}
* [http://www.natureserve.org/infonatura/servlet/InfoNatura?sourceTemplate=Ltabular_report.wmt&amp;loadTemplate=Ldetail_report.wmt&amp;selectedReport=&amp;summaryView=Ltabular_report.wmt&amp;elKey=101291&amp;paging=home&amp;save=true&amp;startIndex=1&amp;nextStartIndex=1&amp;reset=false&amp;offPageSelectedElKey=101291&amp;offPageSelectedElType=species&amp;offPageYesNo=true&amp;selectedIndexes=101291 Article &amp; RangeMaps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926225104/http://www.natureserve.org/infonatura/servlet/InfoNatura?sourceTemplate=Ltabular_report.wmt&amp;loadTemplate=Ldetail_report.wmt&amp;selectedReport=&amp;summaryView=Ltabular_report.wmt&amp;elKey=101291&amp;paging=home&amp;save=true&amp;startIndex=1&amp;nextStartIndex=1&amp;reset=false&amp;offPageSelectedElKey=101291&amp;offPageSelectedElType=species&amp;offPageYesNo=true&amp;selectedIndexes=101291 |date=2007-09-26 }} InfoNatura, NatureServe
* [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Common&amp;KEYWORDS=pinyon+jay&amp;showwhat=images&amp;AGE=All&amp;SEX=All&amp;ACT=All&amp;Search=Search&amp;VIEW=All&amp;ORIENTATION=All&amp;RESULTS=24 Pinyon Jay photo gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516075847/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Common&amp;KEYWORDS=pinyon+jay&amp;showwhat=images&amp;AGE=All&amp;SEX=All&amp;ACT=All&amp;Search=Search&amp;VIEW=All&amp;ORIENTATION=All&amp;RESULTS=24 |date=2011-05-16 }} VIREO
{{control d'autoridaes}}

[[Categoría:Corvidae]]
[[Categoría:Aves d'América del Norte]]
[[Categoría:Animales descritos en 1841]]
[[Categoría:Xéneros monotípicos d'aves]]</text>
      <sha1>dien8q2jbnnh5lsh175tyn30lhjzlec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gloria Estefan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56375</id>
    <revision>
      <id>4505932</id>
      <parentid>4501306</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T13:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34338" sha1="fj2kntker82iy01ism74nauyezq3zxz" xml:space="preserve">{{Tradubot|Gloria Estefan}}
{{persona}}
'''Gloria María Milagrosa Fajardo García''' {{nym}},&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.coveralia.com/biografias/Gloria-Estefan.php|títulu=Biografía: Gloria Estefan|obra=hola.com|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2013}}&lt;/ref&gt; conocida como '''Gloria Estefan''', ye una [[cantante]], [[compositor|compositora]] y [[actuación|actriz]] cubano-americana, nieta d'emigrantes asturianos. Malpenes cuntaba 16 meses d'edá cuando la so familia, por razones polítiques, abandonó la islla agospiándose en [[Miami]] yá que'l so padre nesi tiempu yera guardaespaldes de la esposa del dictador [[Fulgencio Batista]].&lt;ref&gt;[https://www.lne.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2008082400_54_669086__Centro-Gloria-Estefan-escaez-Siero Gloria Estefan nun escaez Siero]&lt;/ref&gt; Él tuvo na cárcel mientres bastante tiempu. Unos años dempués tornó a Estaos Xuníos ya ingresó na Armada Norteamericana, depués foi tresferíu a [[Texas]], llugar al que se camudó tola familia. En Texas nació Rebecca, la hermana de Gloria.&lt;ref name=&quot;Bio Gloria&quot;&gt;{{cita web |url=http://musica.itematika.com/biografia/i63/gloria-estefan.html |títulu=Biografía de Gloria Estefan |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2013 |fecha=14 de setiembre de 2013 |obra=musica.itematika.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304190414/http://musica.itematika.com/biografia/i63/gloria-estefan.html |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

A lo llargo de la so carrera, Gloria vendió más de 130 millones de discos en tol mundu,&lt;ref name=&quot;Gloria entá da más&quot;&gt;{{cita web |url=https://elpais.com/elpais/2013/09/13/gente/1379091645_088276.html |títulu=Gloria Estefan entá da más |fechaaccesu= 31 d'ochobre de 2013 |apellíu=Fernandéz |nome=Juan Jose |fecha=14 de setiembre de 2013|obra=elpais.com }}&lt;/ref&gt; 31,5 millones d'ellos nos [[Estaos Xuníos]],&lt;ref name=&quot;Gloria&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.latingrammy.com/en/press-release/gloria-estefan-be-honored-2008-latin-recording-academy-person-year|títulu=Gloria Estefan to be Honored as 2008 Latin Recording Academy® Person of the Year|obra=latingrammy.com|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://archive.today/20130216091134/http://www.latingrammy.com/en/press-release/gloria-estefan-be-honored-2008-latin-recording-academy-person-year|fechaarchivu=2013-02-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gloria Estefan cien millones&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.gibson.com/MiamiGuitarTownWebsite/News/Gloria-Estefan-Autographs-317/|títulu=Celebrity Counsel For Miami GuitarTown Gloria Estefan Autographs Gibson Les Paul Sculpture 'Gateway to the Americas|obra=gibson.com|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2013|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; lo que la convierte nuna de les [[Artistes musicales con mayores ventes|artistes musicales con mayores ventes de tolos tiempos]]. Considerada como la Madre del Pop Llatín»,{{quién|por}} Estefan ganó múltiples premios y reconocencies; ente ellos, siete [[premios Grammy]]. Tien una estrella nel [[Paséu de la fama de Hollywood]].
El diariu británicu ''[[The Sun]]'' allugar nel puestu númberu 13 de les 50 cantantes qu'enxamás van ser escaecíes.&lt;ref name=&quot;the sun&quot;&gt;{{cita web|url=http://br.noticias.yahoo.com/s/080513/48/gjni65.html|títulu=As 50 cantores que nunca serão esquecidas|obra=[[Yahoo!]]|fechaaccesu=3 d'agostu de 2013|idioma=portugués|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100204230158/http://br.noticias.yahoo.com/s/080513/48/gjni65.html|fechaarchivu=2010-02-04}}&lt;/ref&gt;

En cursando estudios de [[psicoloxía]] na universidá, xunir a un grupu que tocaba [[música llatina]], onde empezó a cantar.
Tres dellos conciertos, entró a formar parte del grupu d'[[Emilio Estefan]] como cantante, camudando'l nome del grupu pol de The Miami Sound Machine. Gloria Estefan y Emilio casóse en 1978.&lt;ref name=&quot;Tou musica&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.todomusica.org/gloria_estefan/|títulu=Gloria Estefan (Biografía)|obra=todomusica.org|fechaaccesu=5 de payares de 2013}}&lt;/ref&gt;
En [[1980]] nació'l primer fíu de la pareya, Nayib. Esi mesmu añu finó'l padre de Gloria. Tamién en 1980, empezaron a publicar los sos primeros trabayos: ''Renacer'', ''Miami Sound Machine'', ''Imported''. Nestos discos entemecíen soníos llatinos con lletres n'español y n'inglés.&lt;ref name=&quot;Tou musica&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

En [[1981]] la [[CBS]] ufiertó-yos un contratu col que se dieron a conocer por toa Llatinoamérica y publicaron dellos discos más con The Miami Sound Machine.&lt;ref name=&quot;Tou musica&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== Miami Sound Machine &amp; Gloria Estefan ==
{{vt|Miami Sound Machine}}

=== Primeros años ===
En 1977, el grupu llanzó'l so primer álbum tituláu [[Renacer/Live Again]], col que consiguieron el so primer ésitu tituláu «Renacer».&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

En [[1981]] publicaron ''Otra vegada'', en [[1982]] ''Rio'' y en [[1983]] ''A toa máquina''.

En [[1984]] salió'l discu ''[[Eyes of Innocence]]''. L'álbum vendió un millón de copies.&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
La [[Miami Sound Machine]] decidiera abrir a una audiencia muncho más amplia col so primer álbum inglés. L'álbum recuperaba una tema del trabayu anterior que diba convertise nel single de gran ésitu de baille del añu, &quot;[[Dr. Beat]]&quot;.

En [[1985]] llanzó ''[[Primitive Love]] '' d'onde salió la tema «[[Conga (cantar)|Conga]]». L'álbum vendió 5 millones de copies.&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Gracies a esti álbum Gloria ganó dos premios ''[[American Music]]''.

En [[1986]] Gloria grabó'l cantar Nidiu» pa la película ''Cobra'', y «Hot Summer Nights» pa ''Top Gun''. Nesi añu recibieron tres premios ''[[Billboard]]'', nes categoríes ''Top New Pop Artist'', ''Top Adult Contemporary'' por «[[Words Get in the Way]]» y ''Top Pop Singles Artist''. En Xapón llograron el primer premiu na Feria Añal de Música de Tokiu pola tema Conga.&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

En [[1987]] llanzóse ''[[Let It Loose]]''. Llogró'l puestu 101 ente los meyores discos de la hestoria realizaos por una artista femenina. El primer senciellu foi «[[Betcha Say That]]», que algamó la posición nᵘ6 del ''[[Billboard Hot 100]]''. El senciellu «[[Can't Stay Away From You]]», algama la tercer posición nel ''Billboard Hot 100''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.allmusic.com/artist/gloria-estefan-mn0000664817/awards|títulu=Gloria Estefan Awards|obra=allmusic.com|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2013|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

En xineru de [[1989]], fueron premiaos con un ''[[American Music Award]]'' como Meyor Grupu. A principios d'esi mesmu añu surdió un proyeutu en collaboración col cantante [[Plácido Domingo]] nel del musical «[[Goya... A Life In Song]]».

== Carrera como solista ==

==== ''Cuts Both Ways'' ====
[[Ficheru:GloriaEstefanGrammyAwards.jpg|thumb|left|160px|Gloria Estefan nos [[Premios Grammy|Grammy]] de [[1990]].]]
Gloria empecipia la so carrera como solista sacando'l so primer discu ''[[Cuts Both Ways]]''. L'álbum tuvo un ésitu comercial, llogrando vender más de 15 millones de copies a nivel mundial.&lt;ref name=&quot;Gloria Estefan Terra Perú&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.terra.com.pe/terrastereo/noticias/mus7183/artista-biografia-gloria-estefan.html|títulu=BIOGRAFÍA DE GLORIA ESTEFAN|obra=terra.com.pe|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140421082504/http://www.terra.com.pe/terrastereo/noticias/mus7183/artista-biografia-gloria-estefan.html|fechaarchivu=2014-04-21}}&lt;/ref&gt; El primer senciellu: «[[Si Voi Perdete (Don't Wanna Lose You)]]», llogró popularidá llegando a ocupar la posición nᵘ 1 nel ''[[Billboard Hot 100]]'' mientres 2 selmanes.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Otros senciellos como «[[Cuts Both Ways (cantar)|Cuts Both Ways]]», «[[Get on Your Feet]]» y «[[Oi'l mio Cantar]]» ocuparon los primeros llugares nel ''[[Billboard Adult Contemporary]]''.&lt;ref&gt;[http://www.billboard.con/Gloria_Estefan Billboard: Gloria Estefan]&lt;/ref&gt; Tamién en [[1989]] empecipió'l ''Get On Your Feet World Tour'' visitando [[Canadá]], [[Xapón]] y [[Reinu Xuníu]]. Entamóse tamién incluyir na xira a [[Estaos Xuníos]] y [[Australia]], pero en [[1990]] en [[Pennsylvania]], tuvo un accidente cuando un tractor estrellar contra l'autobús nel que viaxaba. L'accidente tuvo a puntu de costar la vida y supúnxo-y graves mancadures nel llombu de les que se recuperó amodo.&lt;ref name=&quot;Biografía: Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

Mentanto, la so discográfica preparó una compilación titulada ''[[Ésitos de Gloria Estefan]]'', qu'incluyó temes en: [[Idioma español|español]], [[Idioma inglés|inglés]] y [[Idioma portugués|portugués]] «([[Toa Pra Você]])», versión nesi idioma de la so tema «([[Here We Are]])». Vendió un millón de copies.&lt;ref&gt;[http://www.coveralia.com/discos/gloria_estefan-exitos.php Gloria Estefan, Grandes ésitos]&lt;/ref&gt;

=== ''Into The Light'' ===
Dempués d'una recuperación lenta, Gloria tornó a la so carrera como solista llanzando'l so segundu discu tituláu ''[[Into the Light]]''. El senciellu «[[Coming Out of the Dark]]», asitióse como númberu unu nel ''[[Billboard Hot 100]]'',&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; llogrando asina'l so tercer númberu nos [[Estaos Xuníos]]. Dempués publicáronse los senciellos «[[Can't Forget You]]» y «[[Live for Loving You]]». En 1991 empecipia un tour pa promocionar l'álbum, tituláu ''Into The Light World Tour'', visitando países como: [[Estaos Xuníos]], [[Reinu Xuníu]], [[Xapón]], [[Países Baxos]], [[España]], [[Alemaña]], [[Australia]], [[Tailandia]], [[Malasia]], [[Filipines]] y países n'[[América Llatina]]. L'álbum llogró vender 3,8 millones.&lt;ref name=&quot;Ritmoson&quot;&gt;{{cita web|url=http://www2.esmas.com/ritmoson-latino/artistas/060842/gloria-estefan/|títulu=Gloria Estefan - Ritmoson Latino|obra=2.esmas.com|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140102032243/http://www2.esmas.com/ritmoson-latino/artistas/060842/gloria-estefan/|fechaarchivu=2014-01-02}}&lt;/ref&gt;

=== 1992 - 1993: ''Greatest Hits'' y ''La mio tierra'' ===
En [[1992]] Gloria publicó una escoyeta de los sos ésitos mientres los años 80's. El primer senciellu foi «[[Megamix]]». Amás de los 10 ésitos qu'incluyía la edición global, atopábense cuatro nueves cantares. «Christmas through your eyes», «[[I see your smile]]», «[[Go away]]». L'últimu cantar nuevu del álbum foi «[[Always tomorrow]]». L'álbum vendió 4 millones de copies nos Estaos Xuníos y 10 millones de Copies nel restu del mundu.&lt;ref&gt;[http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Greatest+Hits%22 Greatest Hits [[RIAA]].]&lt;/ref&gt;

El [[22 de xunu]] de [[1993]] publicóse'l primer álbum n'[[Idioma español|español]] de Gloria Estefan tituláu ''[[La mio tierra (álbum de Gloria Estefan)|La mio tierra]]'', nel cual axuntó los estilos musicales llatinos y cubanos de los años 50. N'[[España]] llogró'l so primer nᵘ.&lt;ref&gt;[https://books.google.com.co/books?id=6BEEAAAAMBAJ&amp;pg=PA40&amp;dq=intitle:billboard+%22gloria+estefan%22+%22hits+of+the+world%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=mHi-T7_1IsXvggezgqGhDw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Hits of the World]&lt;/ref&gt; L'álbum llogró vender más de 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 de copies, siendo unu de los discos más vendíos na hestoria d'esti país.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_23.pdf |títulu=TOP 100 ALBUMES &amp;#91;&amp;#91;Promusicae&amp;#93;&amp;#93;. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131019120655/http://promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_23.pdf |fechaarchivu=2013-10-19 }}&lt;/ref&gt; De 1993 data tamién Christmas Through Your Eyes, producíu por Phil Ramone, el so únicu discu navidiegu.

==== 1994 - 1995: ''Hold Me, Thrill Me, Kiss Me'' y ''Abriendo puertas'' ====
En [[1994]] volvió cantar n'inglés col álbum ''[[Hold me, Thrill me, Kiss me]]''. El discu constaba de los cantares favoritos de Gloria Estefan de los años 70. «[[Turn the beat around]]» y «[[Everlasting love]]», ocuparon la posición nᵘ en ''Billboard Hot Dance Music'', y fueron númberu 10 y númberu 27 respeutivamente nel ''[[Hot 100]]'' de los [[Billboard]] norteamericanos. el cantar «Turn the beat around», foi incluyida na banda sonora de la película ''The Specialist'', protagonizada por [[Silvester Stallone]] y [[Sharon Stone]]. Amás, Emilio Estefan, el so maríu, foi productor musical d'esta cinta. L'álbum tamién cuntó colos senciellos «Cherchez La Femme» y «It's too late».
L'álbum vendió más de 2 millones de copies n'[[Estaos Xuníos]],&lt;ref name=&quot;4 millones&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Hold+Me%2C+Thrill+Me%2C+Kiss+Me%22|títulu=American album certifications – Estefan, Gloria – Hold Me, Thrill Me, Kiss Óbrame=riaa.com|fechaaccesu=17 d'ochobre agostu de 2013|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; en [[Reinu Xuníu]] l'álbum superó les 600&amp;nbsp;000 copies, siendo certificáu doble discu de platinu.&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.bpi.co.uk/certified-awards.aspx|títulu=British album certifications – Gloria Estefan – Hold Me, Thrill Me, Kiss Óbrame=bpi.co.uk|fechaaccesu=17 d'ochobre agostu de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190523061226/https://www.bpi.co.uk/certified-awards.aspx|fechaarchivu=2019-05-23}}&lt;/ref&gt; Nesi mesmu añu Gloria Estefan dio a lluz a la so segunda fía, Emily Marie.

El [[26 de setiembre]] de [[1995]] publicóse ''[[Abriendo puertas]]'', el so segundu álbum en castellán, qu'incluyó aires de música colombiana como [[vallenato]], [[Cumbia (Colombia)|cumbia]], [[currulao]], ente otros, entemecíos con música tropical caribeña. El propósitu d'esti álbum, según l'artista, yera amosar les tradiciones y les celebraciones llatines y tamién una celebración a la vida. El senciellu «Abriendo puertas» foi nᵘ n'[[España]]. La balada «[[Más allá]]» foi interpretada por Gloria Estefan pal Papa [[Xuan Pablu II]], convirtiéndose na primer estrella pop en ser convidada a un eventu d'esi tipu, como parte d'un espectáculu xigantescu entamáu pa festexar el cincuentenariu de la ordenación sacerdotal del Pontífiz.&lt;ref name=&quot;Papa&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-441862|títulu=GLORIA ESTEFAN NEL VATICANU|obra=eltiempo.com|fechaaccesu=20 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt;

Gloria Estefan llogró'l so segundu [[Grammy]] na categoría &quot;Best Latin Tropical Album&quot;.&lt;ref name=&quot;Puertes&quot;&gt;&lt;/ref&gt; L'álbum vendió más de 2.8 millones de copies.&lt;ref name=&quot;Puertes&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.geocities.com/geabriendopuertas1/abriendopuertas-intro.html|títulu=Abriendo puertas (1995)|obra=geocities.com|fechaaccesu=20 de setiembre de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091027123412/http://www.geocities.com/geabriendopuertas1/abriendopuertas-intro.html|fechaarchivu=2009-10-27}}&lt;/ref&gt;

==== 1996: ''Destiny'' y ''Evolution World Tour'' ====
En [[1996]] publicóse ''[[Destiny (álbum de Gloria Estefan)|Destiny]]''. El cantar «Reach», ocupó la posición nᵘ 2 nel ''Billboard Hot Dance Singles''&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; y foi nomáu a un Premiu [[Grammy]] como &quot;Meyor cantar pop interpretada por voz femenina&quot;. La tema foi versionado en castellán col títulu de «Puedes llegar», nel cual Estefan foi sofitada polos talentos de [[Ricky Martin]], [[José Luis Rodríguez &quot;El Puma&quot;]], [[Plácido Domingo]], [[Carlos Vives]], [[Patricia Sosa]], [[Jon Secada]], [[Julio Iglesias]], [[Roberto Carlos (cantante)|Roberto Carlos]] y [[Alejandro Fernández]]. Esti cantar foi tema oficial de les Olimpiaes d'esi añu, celebraes na ciudá norteamericana d'[[Atlanta]].&lt;ref name=&quot;Reach&quot;&gt;{{cita web|url=http://entertainment.time.com/2012/07/30/11-olympic-theme-songs-dissected/slide/gloria-estefan-reach-atlanta-1996/|títulu=Gloria Estefan – “Reach” (Atlanta, 1996)|obra=entertainment.time.com|fechaaccesu=28 d'ochobre de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160122091636/http://entertainment.time.com/2012/07/30/11-olympic-theme-songs-dissected/slide/gloria-estefan-reach-atlanta-1996/|fechaarchivu=2016-01-22}}&lt;/ref&gt; L'álbum vendió 4,6 millones de copies alredor del mundu.

Esi mesmu añu empecipió la xira ''The Evolution World Tour'', visitando países como Estaos Xuníos, Reinu Xuníu, Alemaña, Francia, España, Italia, Países Baxos, Xapón, Australia y Sudáfrica. Esta xira ye la más llarga na carrera de Gloria Estefan.

=== 1997 - 1998: ''Dellos proyeutos'' ===
N'anguaño Gloria Estefan empieza la grabación de munches de los sos cantares favoritos de los años setenta, xunto con un cantar inéditu; «[[Don't Let This Moment End]]», mas esti cantar causó tanto impautu ente los sos siguidores que Gloria Estefan decidió grabar tou un álbum ''discu''. D'ende naz el conceutu del álbum ''[[Gloria!]]'', y de la remezcla ente los cantares yá grabaos por Gloria Estefan naz «[[The 70's Moment Medley]]», depués incluyida nel ''maxi-single'' de «[[Don't Let This Moment End]]». Tamién pa espublizar el nuevu álbum, surde'l ''[[Gloria! HITMIX]]'', un amiestu ente dellos cantares ''dance'' de Gloria Estefan dende [[1991]] hasta [[1996]]. Nesi mesmu añu Gloria graba «[[Nel xardín]]», en collaboración con [[Alejandro Fernández]]. Tamién se pública la escoyeta ''[[The Best Of Gloria Estefan]]'', solo en [[Francia]].

En [[1998]], Gloria Estefan publicó unu de los sos discos más destacaos de tola so carrera: Gloria! Los cantares «Cuba Llibre», «[[Oi!]]» y «[[Don't Stop]]», fueron nomaes a Grammys como &quot;Meyor cantar&quot;, &quot;Meyor videu&quot; y &quot;Meyor interpretación&quot;.&lt;ref name=&quot;Grammy 1998&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.popculturemadness.com/Trivia/Grammies/Top-1998-G.php |títulu=Grammy Winners - The 1998 Music Awards |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2013 |obra=popculturemadness.com |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160214122310/http://popculturemadness.com/Trivia/Grammies/Top-1998-G.php |fechaarchivu=2016-02-14 }}&lt;/ref&gt; «Heaven's what I feel» llegó a la posición nᵘ0 nel ''[[Billboard Adult Contemporary]]''&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; y nᵘ7 nel ''Billboard Hot 100''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; «Oi», asitiar nel nᵘ nel ''[[Billboard Hot Dance Singles]]''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Gloria ganó un ''[[American Music Award]]'' por esti discu. L'álbum llogró llograr certificación de discu d'oru nos Estaos Xuníos por más de 500&amp;nbsp;000 copies vendíes.&lt;ref name=&quot;Gold&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Gloria%22 |títulu=American album certifications – Gloria Estefan – Gloria |fechaaccesu= 31 d'ochobre de 2013 |obra=riaa.com |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; En [[Canadá]], l'álbum llogra vender más de 100&amp;nbsp;000 copies, siendo certificáu discu de platinu.&lt;ref name=&quot;Canada&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.musiccanada.com/GPSearchResult.aspx?st=Gloria%21&amp;sa=Gloria+Estefan&amp;smt=0 |títulu=Canadian album certifications – Gloria Estefan – Gloria! |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2013 |obra=riaa.com |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131103065603/http://www.musiccanada.com/GPSearchResult.aspx?st=Gloria%21&amp;sa=Gloria+Estefan&amp;smt=0 |fechaarchivu=2013-11-03 }}&lt;/ref&gt;

Esi añu Gloria Estefan participó nel especial de ''VH1's Dives'' xunto a cantantes como [[Celine Dion]], [[Shania Twain]], [[Mariah Carey]] y [[Aretha Franklin]].&lt;ref name=&quot;Dives&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.amazon.com/VH1-Dives-Live-Mariah-Carey/dp/1573301051 |títulu=VH1 Dives Live (1998) |fechaaccesu= 31 d'ochobre de 2013 |obra=amazon.com |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt;

=== 2000 - 2001: ''Alma caribeña'' y ''Greatest Hits VOL.2'' ===
Nel añu [[2000]], Gloria Estefan publicó'l so novenu álbum d'estudiu como solista, tituláu ''[[Alma caribeña]]'',&lt;ref name=&quot;Alma&quot;&gt;{{cita web |url=https://itunes.apple.com/us/album/alma-caribena/id181631693 |títulu=Alma caribeña |fechaaccesu= 5 de payares de 2013 |obra=itunes.apple.com |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; que la so cantar Non déxesme de querer» ganó un [[Latin Grammy Award|Grammy Llatín]] al ''Meyor Videu Musical''. Amás, el cantar llegó a la posición nᵘ7 del llistáu ''Billboard Hot 100''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Col cantar «Cómo me duel perdete», Gloria Estefan consigue un ésitu radial. Tamién ganó gracies a esti discu un premiu &quot;American Music Awards, Award of Merit&quot;&lt;ref name=&quot;Alma caribeña&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.maestrosdelasalsa.com/01.album.php?id=95 |títulu=Alma caribeña - 2000 |fechaaccesu= 5 de payares de 2013 |obra=maestrosdelasalsa.com }}&lt;/ref&gt; y un [[Grammy|Grammy anglosaxón]].&lt;ref name=&quot;Alma caribeña&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Nesti discu Gloria Estefan realizó duetos con cantantes tales como [[Celia Cruz]] y [[José Feliciano]].
L'álbum vendió 2&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 copies a nivel mundial,&lt;ref name=&quot;Alma caribeña&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 500&amp;nbsp;000 d'elles nos [[Estaos Xuníos]], siendo certificáu discu d'oru pola [[Recording Industry Association of America|RIAA]].&lt;ref name=&quot;Alma Riaa&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Alma+Caribena%22 |títulu=American album certifications – Gloria Estefan – Alma Caribena |fechaaccesu= 5 de payares de 2013 |obra=[[Recording Industry Association of America]] |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt;

Al añu siguiente, publicóse un álbum recopilatorio tituláu ''Greatest Hits VOL.2'', qu'incluyía los sos ésitos n'[[Idioma inglés|inglés]] dende [[1993]] hasta [[1999]].&lt;ref name=&quot;Greatest 2001&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.amazon.com/Greatest-Hits-Vol-Gloria-Estefan/dp/B00151KJK4 |títulu=Greatest Hits, Vol. 2 |fechaaccesu= 6 de payares de 2013 |obra=amazon.com |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; Tien tres canciones inédites: «You Can't Walk Away From Love», «Out Of Nowhere», «I Got Non Love» (l'únicu cantar ''[[R&amp;B]]'' de Gloria Estefan) y «Y-la to-conga», una remezcla de «[[Conga (cantar)|Conga]]» combinada con otros ésitos.

=== 2003: ''Unwrapped'' ===
En [[2003]] publicóse ''Unwrapped''. Dicíase qu'esti sería l'últimu discu de la cantante yá que se retiraba de los escenarios. El discu debutó na posición nᵘ9 de ''[[Billboard 200]]''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Los senciellos compuestos pol cantautor peruanu [[Gian Marco]]; «[[Güei (cantar de Gloria Estefan)|Güei]]» y «La to fotografía», ocuparon la primer posición nel ''Billboard Hot Latin chart''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt; La versión n'inglés de «Güei», «[[Wrapped]]», ocupó'l puestu nᵘ37 nel ''Billboard Adult Contemporany'', tamién el cantar foi nomada al Grammy &quot;Meyor Videu&quot;, el videu de «Wrapped» realizar en [[Machu Picchu]] y [[Chincheros]] en [[Cusco]], [[Perú]]. El senciellu «La to fotografía», llegó a la posición nᵘ 1 nel ''Billboard Hot Latin Chart'' y la versión n'inglés d'esta, «Your picture», llegó al nᵘ0 del ''Billboard Top 100''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
Gloria Estefan realizó la so última xira de despidida titulada ''Live &amp; Re-wrapped Tour'' n'Estaos Xuníos rematando en [[Miami]] en [[2004]].
L'álbum llogró certificar [[discu d'oru]] n'[[España]], por llograr vender más de 50&amp;nbsp;000 copies.&lt;ref name=&quot;Oru n'España&quot;&gt;{{cita web|url=http://promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_03.pdf|títulu=Spanish album certifications – Gloria Estefan – Unwrapped|obra=promusicae.es|fechaaccesu=6 de payares de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120315185522/http://promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_03.pdf|fechaarchivu=2012-03-15}}&lt;/ref&gt; Per otra parte en [[Suiza]], l'álbum llogra certificar [[discu de platinu]], por ventes cimeres a 40&amp;nbsp;000.&lt;ref name=&quot;Platino en Suiza&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Gloria+Estefan+Unwrapped|títulu=Gloria Estefan Unwrapped|obra=swisscharts.com|fechaaccesu=6 de payares de 2013|idioma=alemán}}&lt;/ref&gt;

== De regresu a la escena musical ==

=== ''90 milles'' ===
[[Ficheru:Gloriaestefan ahoy.jpg|thumb|left|150px|Gloria Estefan nel [[2008]] mientres un conciertu.]]
''[[90 Milles]]'', llanzáu'l 18 de setiembre de [[2007]], ta grabáu dafechu n'español. El títulu alude a la distancia ente [[Miami]] y [[Cuba]].&lt;ref name=Billboard-Roots&gt;Cohen, Jonathan [http://www.billboard.com/articles/news/1051512/estefan-revels-in-cuban-roots-on-90-milles ''&quot;Estefan Revels In Cuban Roots On '90 Milles'&quot;''] @ Billboard.com&amp;nbsp;— 15 de xunu de 2007&lt;/ref&gt; Salió al mercáu'l primer senciellu llamáu «Nun llores», El cantar asitiar no Estaos Xuníos na categoríes llatines de [[Billboard]]. L'álbum llogró asitiase númberu nos [[Países Baxos]]. N'Estaos Xuníos allugar nel nᵘ25 na llista de ''[[Billboard 200]]'', vendiendo 25&amp;nbsp;000 unidaes na so primer selmana. N'[[España]] debutó nel nᵘ3 y concedióse-y [[discu d'oru]] poles sos altes ventes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_23.pdf|títulu=Spanish album certifications – Gloria Estefan – 90 Milles|obra=[[Promusicae]]|fechaaccesu=19 de marzu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110726184640/http://www.promusicae.es/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2004_23.pdf|fechaarchivu=2011-07-26}}&lt;/ref&gt;

=== ''Miss Little Havana'' ===
Esti álbum foi realizáu xunto con [[Pharrell Williams]], quien lo describe como un álbum bien &quot;dance&quot;. En [[xunu]] de [[2011]] sacó'l so primer senciellu: «[[Wepa (cantar)|Wepa]]», que foi nᵘ na llista ''Hot Dance/Club Play Songs'' de [[Billboard]], el 27 de setiembre de 2011 llanzóse l'álbum. El segundu senciellu ye tituláu «Hotel nacional». que llegó a la posición númberu 1 en trés llistes de Billboard, que fueron: ''Hot dance club play song'', ''Hot latin track'' y ''Tropical hot latin''.&lt;ref name=&quot;Awards Gloria Estefan&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

=== ''The Standards'' ===
Sony Masterworks editó ''[[The Standards]]'', la nueva producción de Gloria Estefan, el 10 de setiembre de 2013. Conmemorando les grandes melodíes del Cancioneru Americanu, ''The Standards'' va procurar llegar a los aficionaos de Estefan en tol mundu, al traviés de clásicos con sonadía internacional, cantaos n'[[Idioma inglés|inglés]], [[Idioma español|español]], [[Idioma italianu|italianu]], [[Idioma portugués|portugués]] y [[Idioma francés|francés]], con delles lletres anovaes, escrites por ella mesma. La llista de les temes correspuenden a lletres que fueron publicaes &quot;ente los (años) venti y cincuenta, nos que s'utilizaba'l doble sentíu porque nun yera bien común falar abiertamente sobre l'amor y la sensualidá&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.levante-emv.com/cultura/2013/09/04/gloria-estefan-presenta-nuevu-trabayu/1029847.html Gloria Estefan presenta'l so nuevu trabayu discográficu]&lt;/ref&gt;
{{Caxa de cita|&quot;Esti álbum trai tou puntu de partida pa mi!. Los cantares fueron escoyíes pol mio corazón y lo que siento. Quería faer un álbum ensin una nota estraña, con una norma de la música polo que sería abonda pa espresar la emoción del cantar ''[[Miss Little Havana]]''&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.gloriaestefan.com/thestandardsrelease.html|títulu=Gloria Estefan The Standards release|publisher=gloriaestefan.com|fecha=15 de mayu de 2013|fechaaccesu=19 de mayu de 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608070102/http://www.gloriaestefan.com/thestandardsrelease.html|archivedate=2013-06-08}}&lt;/ref&gt;}|alliniación=left|anchu=25%}}

Estos cantares fueron grabaes por completu con talentosos músicos dedicaos a la música d'esti xéneru, una obra completa obra d'una orquesta utilizar pal procesu de grabación. Dalgunes de les collaboraciones incluyíes nel álbum cunten con artistes como [[Laura Pausini]], [[Joshua Bell]] y [[Dave Koz]].&lt;ref&gt;[http://www.usatoday.com/story/life/music/2013/09/03/gloria-estefan-the-standards-album-exclusive-stream/2722797/ Gloria Estefan, The Standards]&lt;/ref&gt;
Estefan tamién compunxo lletra n'español para «Sonri/Smile», na que canta a dúu con Laura Pausini n'[[Idioma español|español]], [[Idioma español|italianu]] ya [[Idioma inglés|inglés]].&lt;ref name=&quot;The Standarsd2&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.excelsior.com.mx/funcion/2013/09/03/916919|títulu=Gloria Estefan estrena The Standards|fecha=4 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt; La grabación d'esti cantar foi inspirada principalmente poles versiones de [[Michael Jackson]] y [[Natalie Cole]].

Pa la promoción, tiense previstu realizar una [[Xira musical|tour]] n'[[Europa]], nel mes d'ochobre, pa ufiertar conciertos en [[Londres]] (más específicamente nel [[Royal Albert Hall]]), [[Países Baxos]], [[Bélxica]], [[Alemaña]] y [[España]], pa presentar ''The Standards'', amás de conciertos n'Estaos Xuníos y tiense previstu una xira per Llatinoamérica como [[Brasil]].&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.gloriaestefan.com/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110725090618/http://www.gloriaestefan.com/ |fechaarchivu=2011-07-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.miamiherald.com/2013/07/15/3501271/gloria-estefan-to-sing-the-standards.html Gloria Estefan to sing 'The Standards' at UM/Frost Festival Miami]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Standarsd2&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
L'álbum llogró debutar na posición nᵘ0 en ''[[Billboard 200]]''.&lt;ref name=&quot;usa the standards&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.billboard.com/artist/302943/gloria-estefan/chart?f=305|títulu=Gloria Estefan - Charts in the United States|idioma=inglés|obra=billboard.com}}&lt;/ref&gt;

== Discografía ==
{{AP|Discografía de Gloria Estefan}}

=== Álbumes d'estudiu ===
* 1989: ''[[Cuts Both Ways]]''
* 1991: ''[[Into the Light]]''
* 1993: ''[[La mio tierra (álbum de Gloria Estefan)|La mio tierra]]''
* 1993: ''[[Christmas through your eyes]]''
* 1994: ''[[Hold me, Thrill me, Kiss me]]''
* 1995: ''[[Abriendo puertas]]''
* 1996: ''[[Destiny (álbum de Gloria Estefan)|Destiny]]''
* 1998: ''[[Gloria!]]''
* 2000: ''[[Alma caribeña]]''
* 2003: ''[[Unwrapped]]''
* 2007: ''[[90 milles (álbum)|90 milles]]''
* 2011: ''[[Miss Little Havana]]''
* 2013: ''[[The Standards]]''
* 2014: ''[[Ella y él]]''

=== Escoyetes ===
* 1990: ''[[Ésitos de Gloria Estefan]]''
* 1993: ''[[Gloria Estefan Greatest Hits]]''
* 1997: ''[[Best of Gloria Estefan]]''
* 2001: ''[[Gloria Estefan Greatest Hits vol. 2]]''
* 2004: ''[[Amor y Suerte: Ésitos Románticos]]''
* 2005: ''[[Oi'l mio cantar: Grandes ésitos]]''
* 2006: ''[[The Very Best of Gloria Estefan]]''
* 2006: ''[[The Essential Gloria Estefan]]''
* 2008: ''[[Gloria Estefan: i-tunes Originals]]''
* 2009: ''[[Playlist: The Very Best of Gloria Estefan]]''
* 2010: ''[[Les mios Favorites (Compilación)|Les mios Favorites]]''
* 2010: ''[[The Essential Gloria Estefan 3.0]]''

== Premios ==

* [[Premiu Lo Nueso]]
** Meyor Grupu/pop balada. 1989
** Premiu a la excelencia. 1992
** Meyor artista femenina pop. 1994
** Meyor álbum tropical: La mio tierra. 1994
** Artista femenina tropical. 1994
** Meyor cantar tropical. 1994
** Artista femenina pop. 1996
** Artista femenina tropical. 1996
** Cantar tropical: Abriendo puertas. 1996
** Cantar tropical: Güei. 2004
** Artista femenina pop. 2004
** Artista femenina pop. 2008
** Meyor álbum pop. 2008
** Premiu a la so trayeutoria. 2008

* [[Grammy]]
** Meyor álbum tradicional tropical: El mio Tierra. 1994
** Meyor álbum tradicional tropical: Abriendo puertas. 1997
** Meyor álbum tradicional tropical: Alma Caribeña. 2001

* [[Grammy Llatín]]
** Meyor videu tropical: Nun me dexes de querer. 2000
** Meyor álbum tropical: 90 milles. 2008
** Meyor cantar tropical: Pintame de colores. 2008
** Persona del Añu:2008

* [[Orgullosamente Llatín]]
** Artista femenina del añu. 1995
** Cantar del añu. 1995
** Álbum del añu. 1996
** Artista femenina del añu. 1996
** Artista femenina del añu. 2004
** Meyor cantar. 2004
** Trayeutoria llatina. 2005
** Álbum del añu. 2004

* [[Billboard]]
** Best Latin Artist. 1994
** Best Latin Song. 1994
** Best Latin Artist. 1997
** Álbum tropical del añu femenín: Alma Caribeña. 2001
** Tema Latin Pop Airplay del añu, Femenín: Güei. 2004
** Best Latin Artist. 2004
** Álbum tropical del añu: 90 milles. 2008

* [[Cadena DIAL]]
** Dial 2008{{demostrar}}

* [[MTV]]
** Best Latin Pop Song. 1990
** Best Latin Artist. 1994
** Best Tropical Song. 1994
** Best Latin Solo Artist. 1995
** Best Latin Song. 1997
** Best Pop Song. 1997
** Best Tropical Song. 2004
** Best Latin Pop Airplay Song. 2004

* [[MTV Video Music Awards]]
** Best Latin Pop Videu. 1995
** Best Pop Videu. 1998

* [[MTV EMA]]
** Meyor cantar llatín. 1998
** Meyor Artista Femenina. 1998

* [[American Music Awards]]
** Best Latin Artist. 1990
** Best Latin Videu. 1998

* Tien una estrella nel [[Paséu de la Fama de Hollywood]].

== Participación en película ==
Gloria Estefan actuó tamién en dos películes: ''Music of the Heart'' (1999) con [[Meryl Streep]] y ''For Love or Country: The Arturo Sandoval Story'' (2000) protagonizada por [[Andy García]].

== Ver tamién ==
* [[Artistes musicales con mayores ventes]]
* [[Álbumes musicales d'artistes femenines más vendíos de tolos tiempos]]
* [[Artistes musicales con mayores ventes que cantaron en castellanu]]
* [[Artistes musicales femenines con mayores ventes]]
* [[Alies honoríficos na música popular]]

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{commons|Gloria Estefan}}
* [http://www.gloriaestefan.com Sítio Oficial de Gloria Estefan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725090618/http://www.gloriaestefan.com/ |date=2011-07-25 }}
* {{YouTube|channel=gloriaestefanmusic}}
* {{facebook|pages/Official-GloriaEstefan-Site/138069967462}}
* {{twitter|GloriaEstefan}}
* {{IMDb nome}}

{{NF|1957||Estefan, Gloria}}

[[Categoría:Persones de L'Habana]]
[[Categoría:Cantantes en castellanu]]
[[Categoría:Cantantes n'inglés]]
[[Categoría:Cantantes de pop de Cuba]]
[[Categoría:Cantantes de pop d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Compositores de Cuba]]
[[Categoría:Compositores d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Actores y actrices de Cuba]]
[[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Ganadores del premiu Grammy]]</text>
      <sha1>fj2kntker82iy01ism74nauyezq3zxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harrison Ford</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56494</id>
    <revision>
      <id>4506119</id>
      <parentid>4501410</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T10:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 5 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104900" sha1="cytk6vzmgkj2bisiqv0lmjozlf8imxk" xml:space="preserve">{{Tradubot|Harrison Ford}}
{{persona}}
{{Intro bio}}

Debe la so notoriedá a la so collaboración col [[guionista]], [[Productor de cine|productor]] y [[Direutor de cine|direutor]] [[George Lucas]], que foi'l primeru en da-y la posibilidá de consagrase como actor. Los sos papeles de [[Han Solo]] na triloxía orixinal de ''[[Star Wars]]'' y d'[[Indiana Jones]] alzar al nivel d'estrella internacional. Anque un fracasu inicial en taquilla, la película de [[Ridley Scott]] ''[[Blade Runner]]'', onde desempeña'l papel del cazador de ''[[replicante]]s'' [[Rick Deckard]], terminó convirtiéndose nuna [[película de cultu]] de la [[Cine de ciencia ficción|ciencia ficción]].

Con más de cinco mil seiscientos millones de dólares recaldaos en tol mundu poles sos películes, Ford ye l'actor con mayores ingresos en taquilla de la historia.&lt;ref name=&quot;IMDB&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.imdb.com/name/nm0000148/bio |títulu=Biography for Harrison Ford |editorial=[[Internet Movie Database|IMDb]] |fechaaccesu=5 de mayu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En [[1998]] foi escoyíu, con cincuenta y seis años, l'home vivu más ''sexy'' del mundu pola revista d'Estaos Xuníos ''[[People]]'',&lt;ref name=&quot;People&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.people.com/people/gallery/0,,1113899_612349_12,00.html |títulu=«All-Time Sexiest Men» |editorial=[[People]]|idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; y en [[1995]] pola británicu ''[[Empire (revista)|Empire]]'' como unu de los cien actores más ''sexy'' de la historia (nel puestu 15).&lt;ref name=&quot;IMDB&quot; /&gt;

Mundialmente famosu polos sos papeles en películes d'aición y aventures, foi gallardoniáu col [[premiu Cecil B. DeMille]] en reconocencia a la so trayeutoria cinematográfica na gala de los [[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]] de 2002 y col [[César honoríficu]] al conxuntu de la so carrera en 2010; en 1994 la ''National Association of Theatre Owners'' dio-y el títulu de «Estrella del sieglu del ''box-office''».&lt;ref&gt;Barbara Karg, Jim Van Over y Rick Sutherland (2007). ''The Everything Filmmaking Book'', p. 78.&lt;br /&gt;La ''National Association of Theatre Owners'' ye la mayor organización de propietarios de sales de cine y teatru del mundu. Representa a más de 29&amp;nbsp;000 cines nos Estaos Xuníos y en 50 países de tol mundu. El términu ''box-office'' referir a los ingresos en [[taquilla]] de les películes.&lt;/ref&gt; Amás de les distinciones personales recibíes, seis de les películes nes que trabayó figuren nel [[National Film Registry]],&lt;ref name=&quot;NFR&quot;&gt;''American Graffiti'', ''Apocalypse Now'', ''Blade Runner'', ''The Conversation'', ''Raiders of the Lost Ark'' y ''Star Wars''.&lt;br /&gt;{{cita web | url=http://www.loc.gov/film/titles.html |títulu=«Films Selected to The National Film Registry, Library of Congress 1989-2007» |editorial=[[Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos|Biblioteca del Congresu]] |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; y cinco tán clasificaes nel «top 100» del [[American Film Institute]].&lt;ref name=&quot;AFI&quot;&gt;''Star Wars'', ''Apocalypse Now'', ''Raiders of the Lost Ark'', ''American Graffiti'' y ''Blade Runner''.&lt;br /&gt;{{cita web | url=http://www.afi.com/tvevents/100years/movies.aspx |títulu=«AFI's 100 Years...100 Movies» |editorial=AFI.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

Punxo la so notoriedá al serviciu del caltenimientu de la naturaleza y de la preservación del [[mediu ambiente|medioambiente]], sensibilizando particularmente sobre la situación crítica de [[deforestación]] de los [[Monte tropical|montes tropicales]].&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.conservation.org/Pages/harrison_ford_landing.aspx | títulu=Harrison Ford and CI | editorial=Conservation International | fechaaccesu=6 de payares de 2008 | idioma=inglés | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081223003344/http://www.conservation.org/Pages/harrison_ford_landing.aspx | fechaarchivu=2008-12-23 }}&lt;/ref&gt;

== Biografía ==
=== Primeros años ===
[[Ficheru:Sears Tower from Hancock Observatory.jpg|thumb|160px|[[Chicago]], ciudá natal de Harrison Ford.]]
Harrison Ford nació mientres el branu de [[1942]] en [[Chicago]],&lt;ref name=&quot;Duke 5&quot;&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 5.&lt;/ref&gt; fíu de padre [[Catolicismu|católicu]], Christopher Ford, y madre [[Xudaísmu|xudía]], Dorothy Nidelman.&lt;ref name=&quot;Caracalla 12&quot;&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 12.&lt;/ref&gt; El so güelu paternu, John Fitzgerald Ford, yera un [[Irlanda|irlandés]] católicu y la so güela, Florence Veronica Niehaus, [[Alemaña|alemana]]. Los sos güelos maternos, Harry Nidelman y Anna Lifschutz, yeren inmigrantes xudíos procedentes de [[Minsk]] ([[Bielorrusia]]).&lt;ref name=&quot;eonline&quot;&gt;{{cita web | url=http://uk.eonline.com/celebrities/profile/index.jsp?uuid=b5b33a16-da25-4c0c-8aae-11y5f318b5a9 |títulu=Harrison Ford - Profile |editorial=Entertainment Television (Y!) Online |idioma=inglés |fechaaccesu=5 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; La so madre foi actriz de radio enantes de dedicase al so llar, y el so padre directivu de [[publicidá]] y dacuando actor de radio como la so esposa.&lt;ref&gt;Lee Pfeiffer y Michael Lewis, ''The Films of Harrison Ford'', p. 1.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nndb&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.nndb.com/people/812/000022746/ |títulu=Harrison Ford |editorial=NNDB |fechaaccesu=5 de payares de 2008 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Harrison y el so hermanu Terrence, nacíu en 1945, crecieron nel senu d'una familia de [[clase media]].&lt;ref name=&quot;Duke 5&quot; /&gt; Christopher y Dorothy Ford educaron a los sos fíos basándose na combinación de los sos respeutivos convencimientos relixosos y culturales.&lt;ref name=&quot;Duke 5&quot; /&gt; Na actualidá, cuando-y pregunten cuál ye la so relixón, respuende con humor: «[[Partíu Demócrata de los Estaos Xuníos|demócrata]]».&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.jewishsf.com/content/2-0-/module/displaystory/story_id/1493/edition_id/16/format/html/displaystory.html |títulu=Celebrity Jews |editorial=Jewish news weekly |autor=Nate Bloom |fecha=12 d'avientu de 2003 |fechaaccesu=5 de payares de 2008 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Tamién diz que se siente «irlandés como persona pero xudíu como actor».&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://english.pravda.ru/main/18/90/363/16489_celebrities.html |títulu=Ten American showbiz celebrities of Russian descent |editorial=[[Pravda]] |fecha=18 de payares de 2005 |fechaaccesu=5 de payares de 2008 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Estudios ===
En Chicago empecipia los sos estudios xunto col so hermanu na escuela primaria Graeme Stewart.&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot;&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 6.&lt;/ref&gt; Ford, al que los sos amigos llamen «Harry», ye almitíu na ''East Maine Township [[High School]]'' ([[Illinois]]) en [[1956]].&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Timeline&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.harrisonfordweb.com/timeline/ |títulu=Timeline |editorial=Harrison Ford Web |fechaaccesu=6 de payares de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081224234935/http://www.harrisonfordweb.com/timeline/ |fechaarchivu=2008-12-24 }}&lt;/ref&gt; Alumnu mediu,&lt;ref name=&quot;nndb&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt; participa sicasí en toa clase d'asociaciones nel senu del centru: presidente del club de ciencies sociales, miembru del club de [[maqueta|maquetes]] ferroviaries, representante del club d'escolares y delegáu de clase.&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt; Nesti periodu tamién se produz la so primer actuación pública como la voz de la radio del colexu,&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt; qu'acababa de ser creada.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.wmthalumni.com/history.html |títulu=WMTH History |editorial=WMTH Alumni |fechaaccesu=6 de payares de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081011171715/http://wmthalumni.com/history.html |fechaarchivu=2008-10-11 }}.&lt;/ref&gt; Per otra parte, tamién s'integra na compañía de baille de la escuela según nel equipu de ximnasia mientres un curtiu periodu.&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt;

En graduándose, en [[1960]] dexa l'institutu,&lt;ref name=&quot;Duke 6&quot; /&gt; ya incorpórase, primíu polos sos padres, nel ''Ripon [[College#Estaos Xuníos|College]]'', en [[Wisconsin]].&lt;ref name=&quot;Caracalla 12&quot; /&gt; Ellí forma parte de la [[Fraternidaes y sororidades|fraternidá]] «Sigma Nu»,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.sigmanuillinois.com/page.php?page_id=38364 |títulu=Gamma Mu : University of Illinois - Urbana Champaign |editorial=Sigma Nu Fraternity |fechaaccesu=6 de payares de 2008 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090206034037/http://sigmanuillinois.com/page.php?page_id=38364 |fechaarchivu=2009-02-06 }}.&lt;/ref&gt; y estudia [[Lliteratura n'inglés|lliteratura inglesa]] y [[filosofía]],&lt;ref name=&quot;Caracalla 12&quot; /&gt; pero les sos resultaos dexen enforma que deseyar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://movies.nytimes.com/person/24238/Harrison-Ford/biography |títulu=Full Biography |editorial=[[The New York Times]]|fechaaccesu=6 de payares de 2008 |idioma=inglés}}.&lt;/ref&gt; Nel tercer añu, esti mal estudiante apuntar a cursos d'arte dramático, pensando qu'asina tendría una oportunidá de llograr fácilmente unes bones notes.&lt;ref name=&quot;Caracalla 12&quot; /&gt; Ye mientres esti periodu cuando Harrison sabi lo que quier faer en delantre de la so vida profesional. En [[1964]], a tres díes de la entrega de diplomes, sabe que nun va llograr el suyu por causa de les sos repitíes ausencies.&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 9.&lt;/ref&gt; Entós vuelve a Illinois con un sentimientu de vergüenza y humildación.&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 10.&lt;/ref&gt;

== Carrera artística ==
=== Los sos empiezos ===
A pesar del so escepticismu ante'l camín escoyíu pol so fíu, los sos padres anímen-y a siguir.&lt;ref name=&quot;Caracalla 12&quot; /&gt; Sabiendo que nun ye Wisconsin onde va poder llanzar la so carrera, Harrison decide dise a [[Hollywood]] con Mary Marquardt,&lt;ref&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 14.&lt;/ref&gt; una actriz que conoció mientres los sos años universitarios y cola que se casaba en [[1964]].&lt;ref name=&quot;IMDB&quot; /&gt;

Yá en [[California]], primeramente tien dificultaes pa consiguir papeles, pero dempués d'una serie de ''[[casting]]''s ensin resultaos, recibe una propuesta de la [[Columbia Pictures]] pa roblar un contratu de 150 [[Dólar d'Estaos Xuníos|dólares]] a la selmana pa faer pequeñes apaiciones na [[televisión]].&lt;ref name=&quot;Duke 15&quot;&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 15.&lt;/ref&gt; Mientres esti periodu, Ford escapa por pocu de la muerte tres un accidente d'automóvil al perder el control del so vehículu y estrellese contra un poste.&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 13.&lt;/ref&gt; El so repulgu nel cazu, unu de los sos signos distintivos, ye una secuela d'esti acontecimientu.&lt;ref name=&quot;croisade&quot;&gt;''Indiana Jones: Nacencia d'una triloxía, Indiana Jones y la Postrera Cruzada'' disponible nel DVD de la triloxía.&lt;/ref&gt; Finalmente en [[Cine en 1966|1966]], apaez per primer vegada na gran pantalla en ''[[Lladrón y amante]]'' con [[James Coburn]], nun papel que nun-y da derechu a apaecer nos creitos. El mesmu añu, llibrar d'una citación p'allegar a la [[guerra de Vietnam]] asemeyando llocura.&lt;ref name=&quot;nndb&quot; /&gt; Pa ello, escríbe-yos una carta pseudofilosófica a les autoridaes pa esplicar les razones del so actu.&lt;ref name=&quot;Caracalla 16&quot;&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 16.&lt;/ref&gt;

En [[Cine en 1967|1967]] consigue'l so segundu papel, tamién ensin apaecer nos títulos de creitu, na película ''[[Luv... quier dicir amor]]'' (''Luv''). Finalmente apaez en ''[[L'acaballada de los malditos]]'' (''A Time for Killing''), el mesmu añu, na que'l so nome figura per primer vegada en pantalla, anque sol nome de «Harrison J. Ford» pa estrema-y del antiguu actor de [[cine mudu]] que tien [[Harrison Ford (cine mudu)|el so mesmu nome]].&lt;ref name=&quot;Duke 15&quot; /&gt; A pesar d'estos pequeños papeles, la familia Ford nun s'anubre precisamente en millones, lo que nesi momentu ye especialmente problemáticu una y bones Mary da a lluz al so fíu Benjamin.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; L'actor acepta mal los pequeños papeles que la Columbia destína-y y la imposibilidá d'espresar la so capacidá interpretativa y la so personalidá.&lt;ref name=&quot;Caracalla 16&quot; /&gt; L'estudiu ruempe'l so contratu baxu sida de la so falta de [[carisma]] y por causa de les sos constantes observaciones sobre la probeza de los [[Guión cinematográficu|guiones]] que-y ufierten. Él almite güei nun ser bien cooperativu col estudiu,&lt;ref name=&quot;Caracalla 16&quot; /&gt; pero considera qu'esa arrogancia foi la que-y dexó creer na so carrera y esconder la so cobardura,&lt;ref name=&quot;première 241&quot;&gt;Maurice Arina. ''Harrison Ford contre Harrison Ford'', entrevista col actor na revista ''Première''.&lt;/ref&gt; qu'hasta entós taba a puntu de face-y abandonar el camín que decidiera tomar.&lt;ref name=&quot;Caracalla 16&quot; /&gt; Poco tiempu dempués robla cola [[Universal Pictures]],&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 19.&lt;/ref&gt; cola que consigue pequeños papeles en [[Serie de televisión|series]] como ''[[The Virginian]]'' (''The Virginian'') o ''[[Ironside_(serie_de_televisión)|Ironside]]''. Pero les sos pequeñes apaiciones nun son abondes pa caltener les necesidaes de la so familia, polo que busca una alternativa al so trabayu d'actor.

=== Nueves esperances ===
Efectuando trabayos na so casa, Ford decide de secute faese [[Carpintería|carpinteru]].&lt;ref&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 18.&lt;/ref&gt; Arrenunciu a convertise n'actor y apriende a trabayar la madera al traviés de los llibros que pide emprestaos na [[biblioteca]] local.&lt;ref name=&quot;Duke 23&quot;&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 23.&lt;/ref&gt; Atopa'l so primer trabayu nes obres nun [[estudiu de grabación]] pal [[compositor]] [[Sérgio Mendes]].&lt;ref name=&quot;Duke 23&quot; /&gt; En paralelu col so nuevu oficiu, acepta cualesquier de los pequeños papeles que-y ufierten nel cine —''[[Zabriskie Point]]'' en [[Cine en 1970|1970]]— o en series televisives —''[[The F.B.I.]]'' en [[Cine en 1969|1969]] o ''[[Gunsmoke|La llei del revólver]]'' (''Gunsmoke'') en [[Cine en 1972|1972]]—. Mientres esti periodu Mary da a lluz al so segundu fíu.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

Nel cursu de los sos alcuentros, Ford fíxose amigu de [[Fred Roos]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.berlinale-talentcampus.de/story/88/1788.html |títulu=Actors don't have many choices - they have to work! |editorial=Berlinale Talent Campus |idioma=inglés |fechaaccesu=7 de payares de 2008 |fecha=15 de febreru de 2006 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20080203000000/http://www.berlinale-talentcampus.de/story/88/1788.html |fechaarchivu=2008-02-03 }}&lt;/ref&gt; direutor de repartu de la Universal, pal que fai trabayos de cutiu.&lt;ref name=&quot;Am.Graf.&quot;&gt; ''The Making Of American Graffiti'' de Laurent Bouzerau, disponible nel DVD de la película ''American Graffiti''.&lt;/ref&gt; Mientres trabaya nunes obres pa los Estudios Goldwyn, Fred Roos presénta-y a un mozu [[Direutor de cine realizador]] inda desconocíu: [[George Lucas]]. Esti alcuentru ye determinante pa la so carrera d'actor.

[[Ficheru:George Lucas, Pasadena.jpg|thumb|left|[[George Lucas]].]]
En [[1972]], George Lucas propón-y el papel del apasionáu de la velocidá Bob Falfa na so próxima película, ''[[American Graffiti]]''. Harrison acepta porque considera'l papel abondo importante pa implicalo nel posible ésitu de la película.&lt;ref name=&quot;Am.Graf.&quot; /&gt; Pa rodar les sos escenes tenía de cortase'l pelo, pero tarreciendo nun poder encarar con esi aspeutu posibles ufiertes de rodaxe que pudieren ufierta-y darréu, suxer a George Lucas afatiar a Bob Falfa con un sombreru vaqueru.&lt;ref name=&quot;Am.Graf.&quot; /&gt; La película estrenar mientres el branu de [[Cine en 1973|1973]] y recalda más de ventiún millones de dólares mientres la so primer distribución en cines.&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/title/tt0069704/business |títulu=Box office de ''American Graffiti'' |editorial=[[IMDb]] |idioma=inglés | fechaaccesu=7 de payares de 2008}}.&lt;/ref&gt; A pesar d'esti ésitu, Harrison recupera la so actividá de carpinteru porque'l salariu de 600 dólares que recibe pol rodaxe d'esta película,&lt;ref name=&quot;contrat&quot;&gt;Fotografía del so contratu qu'apaez nel llibru ''Heritage Music &amp; Entertainment Memorabilia Auction'', p. 34.&lt;/ref&gt; ye insuficiente pa faer vivir a la so familia. Sicasí, fai que'l so motivación pa intentar faer carrera nel cine alíquese.

Ford recupera pos el so trabayu aceptando otros pequeños papeles. Dempués de realizar unes obres na oficina de [[Francis Ford Coppola]], recibe la propuesta d'un papel per parte d'esti postreru na so película ''[[The Conversation]]'', con [[Gene Hackman]] como estrella. Tenía De representar el papel de Mark, pero, nel últimu momentu, [[Frederic Forrest]] consigue'l papel; Ford, que desempeña finalmente'l personaxe de Martin Stett, ta furiosu por esti fechu…&lt;ref&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 20.&lt;/ref&gt; Sicasí gracies a esti papel, el mozu actor empieza a faer falar sobre él en Hollywood.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot;&gt;''Dangerous Days: Making Blade Runner'', de Charles De Lauzirica, disponible nel segundu discu del DVD de ''Blade Runner''.&lt;/ref&gt;

Hasta [[1976]] consigue dellos papeles pa la televisión y ve con prestu como s'amontaba la so actividá. Mientres unos trabayos en casa de George Lucas,&lt;ref name=&quot;nndb&quot; /&gt; ésti pídelu que collabore con él dando retruque a los actores nel ''[[casting]]'' pa la so próxima película, pos nun desea face-y a Harrison una audición yá que quier trabayar con nueves cares.&lt;ref name=&quot;rêves&quot;&gt;''L'imperiu de los suaños: La historia de la triloxía de Star Wars'' de Edith Becker y Kevin Burns, disponible nel DVD de la triloxía.&lt;/ref&gt; Pero dempués de dellos retruques, Lucas decide que yá tien actor pal papel de [[Han Solo]].

== Los sos papeles ==
=== ''Star Wars'' ===
[[Ficheru:Carrie_Fisher_with_Wim_Wenders.jpg|thumb|[[Wim Wenders]] y [[Carrie Fisher]] en [[1978]].]]
En 1976, a pesar de les sos reticencies tocantes a contratar actores desconocíos pa la película,&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt; la [[Twentieth Century Fox]] acepta que Harrison Ford sea escoyíu pa encarnar a [[Han Solo]] na que se va convirtióse nuna gran saga del cine: ''[[Star Wars]]''. Ford llogra'l papel frente a la competencia de [[Kurt Russell]],&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt; [[Nick Nolte]],&lt;ref&gt;Dale Pollock (1999). ''Skywalking'', p. 152.&lt;/ref&gt; [[Al Pacino]],&lt;ref&gt;Testu acomuñáu al póster 28953 del llibru ''Heritage Vintage Movie Posters'', Ivy Press (2005), p. 286.&lt;/ref&gt; [[Christopher Walken]] o [[Richard Dreyfuss]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.allocine.fr/film/anecdote_xen_cfilm=25801.html |títulu=Secrets de tournage d'''Un nouvel espoir'' |editorial=AlloCiné.com |fechaaccesu=8 de payares de 2008 |idioma=francés }}.&lt;/ref&gt; [[George Lucas]] considera a Ford más en condiciones d'encarnar a un personaxe que dispón d'una dimensión [[Cinismu|cínica]] qu'oldea con [[Luke Skywalker|Luke]] o [[Leia Organa|Leia]]. Tamién ye un personaxe de mayor edá que los otros personaxes, cola esceición notable del desempeñáu por [[Sir Alec Guinness]], famosu actor [[Reinu Xuníu|británicu]] que la so presencia compensa un repartu formáu por actores desconocíos, un riesgu estelante pa una película de tal valumbu. Cola sensación de tar participando nuna película pa neños, los actores tienen dificultá pa interpretar el so papel seriamente y faen constantes chancies mientres el rodaxe.&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt;

Con un sueldu de 650.000 dólares,&lt;ref name=&quot;IMDB&quot; /&gt; esta película déxa-y abandonar finalmente'l so oficiu de carpinteru y concentrase dafechu na so carrera artística.&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt; A pesar del fracasu prematuramente anunciáu pola Fox,&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt; la [[Star Wars: Episode IV - A New Hope|primer entrega]] de ''Star Wars'', conocida primeramente como ''La guerra de les galaxes'' y más tarde como ''A New Hope'' convertir nun ésitu enorme y fai del actor unu de los predilectos del públicu.

La película da llugar a dos [[Remortina (arte)|secuela]]s nes que Ford sigue nel papel. En ''[[Star Wars: Episode V - The Empire Strikes Back|The Empire Strikes Back]]'', el so papel de comediante toma una nueva dimensión cola evolución dramática del papel d'Han Solo, xuníu al empar a la so rellación amorosa con Leia y a la so posición incómoda frente a la [[traición]] del so amigu, [[Lando Calrissian]]. Primero que'l so personaxe sea conxeláu na carbonita, la princesa declára-y el so amor y tien de contestar «¡yo tamién te quiero!», pero, viendo que resultaba pocu convincente, [[Irvin Kershner]], el direutor, píde-y improvisar. Él camuda entós la retruque por saber...», que va quedar indisociablemente xunida del so personaxe.&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt; El fechu que Solo sea somorguiáu na carbonita constitúi amás una alternativa pa los guionistes nel casu de que l'actor negar a figurar nel tercer episodiu de la saga. N'efeutu, George Lucas nun taba seguru de que la so estrella aceptara recuperar el papel dempués del so ésitu en ''[[Raiders of the Lost Ark]]''.&lt;ref name=&quot;rêves&quot; /&gt;

Finalmente confírmase la so participación y apaez de nuevu en ''[[Star Wars: Episode VI - Return of the Jedi|Return of the Jedi]]''. La falta de fondura del so personaxe nun-y dexa esplotar el principiu de la película, que se dedica a la so lliberación. Pa compensar esta debilidá, él desea una muerte heroica para Han Solo, con cuenta de pueda recuperar la talla de los episodios precedentes. George Lucas niégase.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.canoe.com/divertissement/cinema/nouvelles/2006/03/02/1726957-ca.html |títulu=Harrison Ford aurait tué Han Solo |editorial=Canoë divertissement |idioma=francés |fechaaccesu=9 de payares de 2008 |fecha=3 de marzu de 2006}}.&lt;/ref&gt;

=== Indiana Jones ===
A finales de los años 1970, George Lucas y [[Steven Spielberg]] trabayen na so próxima producción: una película que rinde homenaxe a los seriales de la so infancia.&lt;ref name=&quot;arche&quot;&gt;''Indiana Jones: Nacencia d'una triloxía. Indiana Jones, Raiders of the Lost Ark'', disponible nel DVD de la triloxía.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Bullwhip and IJ hat.jpg|thumb|left|El sombreru tipu ''[[Fedora (sombreru)|Fedora]]'' y el [[llátigu]]: dos de los accesorios distintivos d'[[Indiana Jones]].]]
Pa esti proyeutu Steven Spielberg piensa darréu nél, cola idea de representar a un héroe dignu d'[[Allan Quatermain]], pero George Lucas opónse.&lt;ref name=&quot;Jackson 31&quot;&gt;Kathi Jackson (2007). ''Steven Spielberg, a Biography'', p. 31.&lt;/ref&gt; N'efeutu, amás de nun ser nunca partidariu de recuperar a un actor con quien yá trabayara (¡«nun quiero faer el mio [[Robert De Niro]]!», referencia a la unión del actor con [[Martin Scorsese]]),&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; él tarrez tamién que se confunda esti nuevu personaxe con Han Solu. Por ello piénsase en dellos actores pa ufierta-yos el papel. Finalmente escuéyese a [[Tom Selleck]] pa encarnar al aventureru,&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; pero nun acepta'l papel pola mor del contratu que lu xune a la serie ''[[Magnum P.I.]]''&lt;ref name=&quot;Jackson 31&quot; /&gt; Por ello, Steven Spielberg persuade a George Lucas de que «Indy» ye un personaxe a la midida de Ford. L'actor y el realizador son presentaos por George Lucas y, a pesar de les sos reticencies a roblar un contratu pa tres películes, l'actor acepta la ufierta.&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; Nació [[Indiana Jones]].

Pa interpretar al aventureru, Ford tien d'aprender a remanar el [[llátigu]] y preparar físicamente pa un rodaxe agotador.&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; Amuesa pa Indy l'aspeutu d'aventureru con barba de tres díes y una vieya cazadora de cueru, ensin escaecer los que se van convertir nos sos signos distintivos, el [[Fedora (sombreru)|sombreru]] gastáu y el [[llátigu]]. Caracteriza asina a un personaxe polifacéticu: valiente pero románticu, risonderu y dacuando fráxil.

El rodaxe de ''[[Raiders of the Lost Ark]]'' ye agotador y esixente pa tol equipu. Mientres la escena de la engarradiella contra un mecánicu [[Nazismu|nazi]], l'avión rueda sobre la so pierna; atopar con un [[lligamentu]] esgarráu nel interior de [[Tunicia]]. Pero en llugar de faese curar, viéndase la pierna pa poder siguir rodando.&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; Más tarde, máncase seriamente les costielles queriendo faer él mesmu la escena de riesgu onde Indiana ye abasnáu pel suelu por un camión. Tocantes a la escena onde Indy enfrentar a un guerreru que lu amenacia d'un gran [[sable de lluz|sable]], na que taba previstu un ellaboráu combate que precisaría una llarga preparación, Ford nun ta en condiciones de rodala: como munchos miembros del equipu nesi momentu, taba enfermu.&lt;ref name=&quot;arche&quot; /&gt; Pa curiase, propón-y a Steven Spielberg a cencielles disparar sobre l'oponente. L'ésitu d'esta curtia escena ente los miembros del equipu ye tal, que se caltién nel montaxe final.&lt;ref name=&quot;Raes&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.cinemotions.com/modules/Artistes/fiche/6968/Harrison-Ford/biographie.html |títulu=Biographie de Harrison Ford |autor=Frédéric Raes |editorial=CinEmotions |idioma=francés |fechaaccesu=9 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ''Raiders of the Lost Ark'' estrenar en [[Cine en 1981|1981]] y llogra un gran ésitu. Consigue devasar inclusive la notoriedá d'Han Solo con Indiana Jones y conviértese nuna [[Celebridá|estrella]].

[[Ficheru:Kate Capshaw.jpg|upright|thumb|[[Kate Capshaw]], la so pareya en ''[[Indiana Jones and the Temple of Doom]]''.]]
En [[Cine en 1984|1984]] estrénase ''[[Indiana Jones and the Temple of Doom]]''. La pareya femenina de Indy, dempués de [[Karen Allen]] en ''l'arca perdida'', ye [[Kate Capshaw]]. Ye Ford quien, so la influencia de Steven Spielberg, escoyer pa interpretar a Willie Scott.&lt;ref name=&quot;temple&quot;&gt;''Nacencia d'una triloxía: Indiana Jones and the Temple of Doom'', disponible nel DVD de la triloxía.&lt;/ref&gt;

Mientres el rodaxe de les escenes nel palaciu del [[maharajá]], l'actor empieza a sufrir d'una [[hernia discal]] a fuercia de montar un [[Elephantidae|elefante]], y mientres el combate contra un [[thuggee]] na habitación de Indy, la hernia paralizar de verdá. Los cuidos que lu empresten nel llugar nun faen efeutu y ye repatriáu urxentemente a los [[Estaos Xuníos]] pa operase.&lt;ref name=&quot;temple&quot; /&gt; Mientres la so convalecencia, sigue un tratamientu a base d'[[enzima]] de [[Carica papaya|papaya]]. El remediu ye eficaz y l'actor torna a [[Sri Lanka]] al cabu de tres selmanes.&lt;ref name=&quot;temple&quot; /&gt; Tres esti incidente, el rodaxe prosigue de normal. Nel momentu del so estrenu, anque la crítica atope la película demasiáu escura,&lt;ref name=&quot;temple&quot; /&gt; ''Indiana Jones and the Temple of Doom'' ye un ésitu.

[[Ficheru:Sean Connery 1980 Crop.jpg|left|upright|thumb|[[Sean Connery]] interpreta al padre de Indy en ''[[Indiana Jones y la postrera cruzada|La última cruzada]]''.]]
El 16 de mayu de [[1988]] empieza'l rodaxe de ''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://IMDb.com/title/tt0097576/business |títulu=Box office/business for Indiana Jones and the Last Crusade |editorial=[[Internet Movie Database|IMDb]] |fechaaccesu=10 de payares de 2008 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Esta película desvélanos la rellación que caltién Indy col so padre como telón de fondu de la busca del [[Grial]]. Ente que Ford visti de nuevu'l so traxe d'aventureru, el papel de «aguarón de biblioteca» del so padre ye interpretáu por [[Sean Connery]]. Esta confrontación padre/fíu déxa-y a Ford esplotar y espresar otres facetes de la personalidá del so personaxe. Nesta película podemos ver a Indy adolescente y Ford propón-y a Steven Spielberg y a George Lucas al nuevu actor qu'interpretara al so fíu en ''[[The Mosquito Coast (película)|The Mosquito Coast]]'', [[River Phoenix]], pos, según el mesmu Ford, ye quien más se paez a él a la so edá.&lt;ref name=&quot;croisade&quot; /&gt; Sobre'l plató l'ambiente ye garapoleru, como pa la secuencia onde Indy y el so padre falen a bordu del [[Dirixible|Zepelín]], onde Ford y Connery rodar ensin pantalones pola mor del calor reinante.&lt;ref name=&quot;croisade&quot; /&gt; Ford, que s'acostumó a formar parte de les sos escenes de riesgu, alcuéntrase suspendíu del cañón d'un [[tanque]] y contra una paré de piedra ente que'l personal de atrezo écha-y cachos de magre a midida que la máquina avanza. De cutiu tien d'empezar de nuevu escenes onde cuerre a caballu por cuenta que'l so sombreru sale despidíu, porque ye inimaxinable qu'Indiana Jones pierda'l so sombreru.&lt;ref name=&quot;croisade&quot; /&gt; Dempués d'un rodaxe ensin mayores problemes, la película estrenar en mayu de [[Cine en 1989|1989]] y ye, como les precedentes, un ésitu comercial.

[[Ficheru:Indianajones4.jpg|thumb|Harrison Ford mientres el rodaxe de la so película más taquillera, ''[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]''.]]
Taba prevista una cuarta parte dende [[1994]], pero les sobrecargadas axendes de Ford, Lucas y Spielberg aplacen darréu la puesta en marcha de la película. Dempués de bazcuyar en faer esti nuevu episodiu, Ford acaba per proponer -y a Spielberg faela: «¿Por qué nun faer otra d'estes películes? El públicu pidir». Acaba per convencer a Lucas y el proyeutu empecípiase. El 10 de setiembre de [[2007]] finalmente desvélase'l títulu d'esti nuevu episodiu: ''[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]''. L'aición de la película desenvolver mientres la [[Guerra Fría]], con Indiana Jones yá mayor. A pesar de la so edá avanzada someter a un entrenamientu y un réxime bien estrictos pa volver tar en forma, y asina puede realizar él mesmu la mayoría de les sos escenes ventureres. La película ye presentada'l 18 de mayu de [[Cine en 2008|2008]] como preestreno nel [[festival de Cannes]], 19 años dempués de la última aventura.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://french.IMDb.com/title/tt0367882/releaseinfo |títulu=Release dates for Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull |editorial=[[IMDb]] |idioma=inglés |fechaaccesu=10 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; La [[taquilla]] demostró que'l públicu deseyaba otra película más de la saga y, con cerca de 800 millones de dólares recaldaos en tol mundu,&lt;ref name=&quot;box office skull&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=indianajones4.htm |títulu=''Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull'' |editorial=Boxofficemojo.com |idioma=inglés |fechaaccesu=10 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ''Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull'' ye la película de mayor ésitu de la serie.

Anque inda s'atopa en fase de desenvolvimientu, yá esiste un alcuerdu por qu'en [[Cine en 2012|2012]] Ford interprete de nuevu a [[Indiana Jones]] na quinta entrega de la ''saga'' del popular personaxe, y Lucas y Spielberg volverán participar na so realización.&lt;ref name=&quot;IMDB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia | url=https://www.europapress.es/cultura/cine-00128/noticia-indiana-jones-yá-tien-historia-20100303133112.html | títulu=Indiana Jones 5 yá tien historia |fecha=3 de marzu de 2010 | editorial=Axencia Europa Press | fechaaccesu=9 de marzu de 2010}}&lt;/ref&gt;

=== ''Blade Runner'' ===
Na película ''[[Blade Runner]]'', de [[Ridley Scott]], basada na novela de [[Philip K. Dick]] ''[[¿Suañen los androides con oveyes llétriques?]]'', Ford encarna a [[Rick Deckard]], una especie de detective priváu (''blade runner'') desengañáu y cínicu. La so interpretación nesta película ye intensa y da-y al personaxe una imaxe vulnerable y d'ambigüedá moral que la convierte n'unu de los elementos destacaos de la película, y llévanos, inclusive, a preguntar si Deckard ye humanu. N'efeutu, la [[empatía]] que manifiesta nel momentu de les sos aiciones ejecutorias escontra los [[replicante]]s, recuerda xustamente a la de les sos preses.

El primer actor consideráu pol guionista [[Hampton Fancher]] foi [[Robert Mitchum]]. Otros actores na llista de potenciales Rick Deckard fueron [[Sean Connery]], [[Jack Nicholson]], [[Paul Newman]], [[Clint Eastwood]], [[Peter Falk]], [[Al Pacino]], [[Nick Nolte]], [[Burt Reynolds]] o [[Dustin Hoffman]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1665692_1665693_1698303,00.html |títulu=Blade Runner: Four Disc Collector's Edition |editorial=TIME |autor=Richard Corliss |añu=2007 |idioma=inglés |fechaaccesu=15 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130824201653/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1665692_1665693_1698303,00.html |fechaarchivu=2013-08-24 }}&lt;/ref&gt; Finalmente Hampton Fancher, que tamién yera [[Productor de cine|productor]] de la película, suxer a Harrison Ford.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt; La producción poner en contautu con [[Steven Spielberg]], que ta na fase de montaxe de ''Raiders of the Lost Ark'', pa informase sobre l'actor. La respuesta del realizador ye clara: «Ye una gran estrella». Asina, Ridley Scott viaxa a [[Londres]] pa ver imáxenes de la grabación de la película de Steven Spielberg y atopa al actor perfectu pal papel.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt;

Ford ta interesáu na película pero la llectura del primer guión nun acaba de convence-y por causa de la presencia d'una [[voz en off]] que cunta a los espectadores lo que nun amuesa na investigación de Deckard. Él quier que se vean les coses en llugar de que se rellaten.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt; Esti detalle convertir nun motivu de resfregón ente'l realizador y el so intérprete principal,&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 95.&lt;/ref&gt; que considera que Ridley Scott tiende a esmolecese más de los decoraos que de los sos actores.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFX11&quot;&gt;SFX (avientu de 1993) ''Blade Runner, dans les coulisses du filme-culte de Ridley Scott''&lt;/ref&gt; Como anéudota, el personaxe desempeñáu por [[Edward James Olmos]] foi creáu pa iguar un error de concepción: la carlinga del vehículu que Ford tien de pilotar resulta ser demasiáu estrecha pa él y hai que contratar a un actor más pequeñu pa pilotar la máquina. Olmos ye quien conduz, ente que Ford acurrúcase sobre l'asientu del pasaxeru.&lt;ref name=&quot;SFX11&quot; /&gt;

[[Ficheru:Daryl Hannah FarmGala 1 (cuadrado - square).jpg|left|upright|thumb|[[Daryl Hannah]] interpreta a Pris, unu de los [[replicante]]s de la película ''[[Blade Runner]]''.]]
A pesar de les diverxencies, Ford implícase tou lo que puede. Na escena onde s'engarra con Pris ([[Daryl Hannah]]), aportuna en que nun asemeye los golpes. Ella obedez y méte-y los deos na ñariz, hasta tal puntu qu'acaba ensangrecíu a la fin de tomar.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt; El so malestar mientres el rodaxe tamién lu ayudar a da-y una dimensión dramática al so personaxe. Mientres les proyeiciones de prueba de la película, la so interpretación ye mal acoyida polos espectadores. N'efeutu, la so imaxe ye la d'un héroe ensin mieu, valiente y ensin reproches dende los sos papeles de [[Han Solo]] y d'[[Indiana Jones]] y los sos siguidores nun lu ven nel papel d'un personaxe daqué cobarde y ensin escupulicios. Por estes razones (y otres puramente comerciales), los productores faen volver montar la película pa simplificar la historia y esaniciar temes paraleles.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt; El final modifícase, tresformando l'espíritu del desenllaz orixinal.

A pesar del so desalcuerdu, l'actor taba obligáu por contratu a rexistrar la voz en off qu'empobinaba al espectador na so comprensión de la película, lo que foi un verdaderu supliciu pa él.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.moono.com/news/news05091.html |títulu=«''Blade Runner'' Was a Nightmare» |editorial=Moono.com |idioma=inglés |fechaaccesu=15 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; Dempués de la llectura de seis versiones distintes de la narración, el cansanciu del trabayu demandáu percibir na so voz monocorde qu'apaez na película.&lt;ref name=&quot;Dangerous&quot; /&gt;

La película estrenar en [[Cine en 1982|1982]], los críticos nun son precisamente cariñosos,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.allocine.fr/film/anecdote_xen_cfilm=1975&amp;page=2.html |títulu=Secrets de tournage de ''Blade Runner'' |editorial=AlloCiné.com |idioma=francés |fechaaccesu=15 de payares de 2008 }}&lt;/ref&gt; y ye un fracasu comercial.&lt;ref name=&quot;Planète&quot;&gt;Pierre Pittiloni (ochobre/payares de 2002). «Blade Runner»&lt;/ref&gt; El so papel dafechu distintu con rellación a los precedentes y el negror de la película son los factores principales.&lt;ref name=&quot;Planète&quot; /&gt; Tamién foi clisada pol estrenu, unos díes enantes, de ''[[E.T. the Extra-Terrestial]]'', de Spielberg.

Sicasí, ''Blade Runner'' acaba convirtiéndose nuna [[película de cultu]] nel cursu de los años, sobremanera gracies a la salida de versiones más próximes a la visión del realizador (''[[Versión del Direutor|director's cut]]'').&lt;ref name=&quot;Planète&quot; /&gt; Inda güei una entruga queda en suspensu: ¿Rick Deckard ye un replicante? Ridley Scott respuende que sí, ente que Ford sostién lo contrario.&lt;ref&gt;''Deck-a-Rep: The True Nature of Rick Deckard'', de Charles De Lauzirica, disponible na &quot;edición de coleicionista&quot; en DVD de ''Blade Runner''.&lt;/ref&gt;

=== Otres películes ===
Dempués de ''[[Star Wars]]'' consigue munchos más papeles qu'antes gracies al estatus qu'acaba d'adquirir. Ye contratáu pa la película ''[[Heroes (película)|Heroes]]'' empobinada por Jeremy Kagan, un amigu de George Lucas.&lt;ref name=&quot;Caracalla 32&quot;&gt;Laurence Caracalla (2007). ''Harrison Ford'', p. 32.&lt;/ref&gt; Tien como compañeru a [[Henry Winkler]] ya interpreta a Ken Boyd, un rapazu soñador. Los críticos acueyen bien la so interpretación d'un personaxe que reconoz adorar,&lt;ref name=&quot;Caracalla 32&quot; /&gt; pero la película pasa inalvertida y nun-y dexa acentuar la so notoriedá.

La necesidá de dineru faise sentir de nuevu.&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 52.&lt;/ref&gt; Consigue llograr unu de los papeles principales de ''[[Fuercia 10 de Navarone]]'', la continuación de ''[[The Guns of Navarone]]''. La película estrenar en 1978, tien como compañeru de repartu a [[Robert Shaw]] y, anque ye un fracasu nos Estaos Xuníos, el nome de la nueva estrella atrai al públicu n'Europa, onde, por casu en Francia, viende casi un millón d'entraes.&lt;ref name=&quot;Box office fr.&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.boxofficestars.com/categorie-310311.html |títulu=Box Office des films de Harrison Ford |editorial=Box Office Story |idioma=francés |fechaaccesu=18 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

Al añu siguiente estrénase ''[[Apocalypse Now]]'' de [[Francis Ford Coppola]], onde apaez solamente nuna secuencia. Interpreta al coronel Lucas que tresmite'l permisu d'ausencia del capitán Willard, desempeñáu por [[Martin Sheen]]. Anque esta película estrenar en 1979, Ford rodó la so escena mientres l'añu 1976, enantes de ser conocíu pol so papel de [[Han Solo]].&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.vadeker.net/articles/cinema/apocalypse_now.htm |títulu=-y tournage d'Apocalypse Now |editorial=Le Nouvel Observateur |autor=François Forestier |idioma=francés |fechaaccesu=18 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:B25J-20 Mitchell.jpg|thumb|En ''[[La cai del adiós]]'' pilota un [[North American B-25 Mitchell|B-25 Mitchell]].]]
El mesmu añu apaez en ''[[La cai del adiós]]'', de [[Peter Hyams]]. Nella interpreta a David Halloran, un pilotu americanu unviáu a [[Inglaterra]] mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], que se namora d'una enfermera inglesa y que tien la misión d'escoltar en Francia a un axente del serviciu británicu d'información (interpretáu por [[Christopher Plummer]]) que resulta ser l'home d'ésta. El papel déxa-y esperimentar la so interpretación per primer vegada en xéneros románticos y dramáticos. La película ye un fracasu y nun lu dexa al actor satisfaer la so predisposición a tener un papel protagonista.

La so siguiente película ye ''[[El rabín y el pistoleru]]'', una [[Comedia cinematográfica|comedia]] de [[Robert Aldrich]]. La «atenta presión» del so fíu Willard y el so propiu deséu de tornar a los rodaxes americanos dempués de dos películes n'Inglaterra, fáen-y aceptar el papel del ''[[cowboy]]'' Tommy Lillard.&lt;ref&gt;Brad Duke (2005). ''Harrison Ford: The Films'', p. 57.&lt;/ref&gt; Trabaya xunto a [[Gene Wilder]], actor que collaboró delles vegaes con [[Mel Brooks]]. La comedia nun yera un campu nel que'l realizador atopárase a gustu, y la película nun respuende a les sos mires, pero resulta meyor que ''La cai del adiós''. Recupera'l so papel de Bob Falfa nuna pequeña apaición (que nun se reflexa nos títulos de creitu) en [[More American Graffiti|la secuela]] de ''[[American Graffiti]]''.

La consagración llega de manes de la saga de ''[[Star Wars]]'', confirmada darréu coles aventures d'[[Indiana Jones]]. Dempués del rodaxe de ''[[Blade Runner]]'' participa nel de ''[[E.T. the Extra-Terrestial]]'' onde actúa como'l direutor de la escuela que convoca a Elliott dempués del incidente de la rebelión na aula.&lt;ref name=&quot;ET&quot;&gt;''L'évolution et la création d'E.T.'' de Laurent Bouzereau, disponible nel 2ᵘ discu de la edición especial en DVD de ''E.T. the Extra-Terrestial''.&lt;/ref&gt; Nesta escena apaez de llombu y nun vemos la so cara.&lt;ref name=&quot;ET&quot; /&gt; Esta secuencia foi cortada nel montaxe inicial y nun s'integró na versión del 20ᵘ aniversariu de la película porque [[Steven Spielberg]] nun quixo faer demasiaos cambeos con rellación al orixinal, que considera como una de les sos películes «más perfectes».&lt;ref name=&quot;ET&quot; /&gt;

En [[Cine en 1985|1985]], la so carrera da un nuevu xiru con ''[[Witness]]'', de [[Peter Weir]]. Dexa a un llau les superproducciones espectaculares y desempeña el papel de John Book, un policía encargáu de la proteición d'un mozu [[amish]]. Antes del rodaxe, prepara meticulosamente el so papel de policía pasando un tiempu na brigada criminal de Filadelfia cola qu'efectúa patrulles nocherniegues.&lt;ref&gt;Entrevista a [[Peter Weir]] na primer edición del DVD de ''Witness''.&lt;/ref&gt; Esta película déxa-y interesase pola psicoloxía del so personaxe que fai frente a un choque de cultures al introducise nuna comunidá amish. De proteutor pasa a protexíu, ya intégrase progresivamente na manera de vida de los sos güéspedes y namórase de la madre del mozu testigu, papel desempeñáu por [[Kelly McGillis]]. Na película, enantes de la construcción d'una tenada, esmuzse una referencia al so pasáu cuando l'actriz pregúnta-y si sabe daqué de carpintería, y él respuende «un pocu». Esta interpretación val-y el primer reconocencia del mundu del cine, con nominaciones como meyor actor en diversos premios cinematográficos.

[[Ficheru:River Phoenix - hi res scan (cropped).jpg|thumb|upright|left|[[River Phoenix]] interpretó'l papel d'unu de los sos fíos en ''[[The Mosquito Coast (película)|The Mosquito Coast]]'', y va compartir con Ford el papel d'[[Indiana Jones]] unos años más tarde en ''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''.]]
En [[Cine en 1986|1986]], actúa de nuevu pa Peter Weir na película na que Ford diz desempeñar el so meyor papel: ''[[The Mosquito Coast (película)|The Mosquito Coast]]''.&lt;ref name=&quot;Raes&quot; /&gt; Nella encarna a un padre de familia [[inventor]] y maniacu que se dexa absorber polos sos ideales. El personaxe d'unu de los sos fíos ta desempeñáu por [[River Phoenix]], col que va compartir el papel de Indiana Jones unos años más tarde en ''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''.

En ''The Mosquito Coast'', ''[[Regarding Henry]]'' y ''[[Frantic (película)|Frantic]]'', Ford confirma la so orientación tomada dende ''Witness'' con papeles de personaxes singulares en películes importantes. En [[Cine en 1989|1989]], propónen-y el papel de [[Jack Ryan (Tom Clancy)|Jack Ryan]] en ''[[The Hunt for Red October]]'', adautación de [[La caza del Ochobre Colorado (novela)|la novela homónima]] de [[Tom Clancy]], pero, al preferir el papel del comandante Marko Ramius, yá reserváu para [[Sean Connery]], torna la ufierta y desempeñar [[Alec Baldwin]].&lt;ref name=&quot;Patriot&quot;&gt;''Patriot Game Close Up'' disponible na edición de coleicionista en DVD de ''Xuegu de Patriotes''.&lt;/ref&gt; En [[Cine en 1992|1992]], dempués de ser lliberáu d'un proyeutu de la [[Paramount Pictures|Paramount]], desempeña'l papel d'un axente de la [[Central Intelligence Agency|CIA]], dexáu vacante por Alec Baldwin que prefier trabayar nos escenarios de [[Broadway]].&lt;ref name=&quot;Patriot&quot; /&gt; Interpreta entós al héroe de Tom Clancy en ''[[Patriot Games]]'' y na so secuela ''[[Clear and Present Danger (película)|Clear and Present Danger]]'' ([[Cine en 1994|1994]]), dambes empobinaes por [[Phillip Noyce]]. El guión de ''Patriot Games'' tien de ser readautáu pal nuevu actor, porque hai que pasar d'un axente de 35 años a otru de 50.&lt;ref name=&quot;Patriot&quot; /&gt; Esta película ye la ocasión de dar más relevancia al personaxe de Jack Ryan y a la so familia dempués d'un papel secundariu en ''Ochobre Coloráu''. Ford impon a un personaxe vulnerable,&lt;ref name=&quot;Patriot&quot; /&gt; l'opuestu d'un héroe d'aición ensin medrana y ensin reproche, que correspuende al analista de la CIA y al padre de familia protagonista de la novela. El guión de ''Clear and Present Danger'' escríbese coles mesmes que'l de ''Patriot Games'',&lt;ref name=&quot;Patriot&quot; /&gt; y ye en mediu del rodaxe d'ésta cuando se confirma'l so rodaxe. Dambes películes son un ésitu.

En [[Cine en 1993|1993]], ente dambes aventures de Jack Ryan, vuelve dar un impulsu a la so carrera participando en ''[[The Fugitive (película de 1993)|The Fugitive]]'', d'[[Andrew Davis]], adautación de la [[The Fugitive (serie de televisión)|serie televisiva homónima]]. Nella encarna al doctor Richard Kimble acusáu ensin razón del homicidiu de la so muyer. Una persecución despiadada, dirixida por un [[Cuerpu d'Alguaciles d'Estaos Xuníos|marshal]] ([[Tommy Lee Jones]]), lleva a Kimble hasta [[Chicago]] onde va faer a tolo posible pa probar la so inocencia. La película ye un ésitu mundial qu'asitia a Ford nel cume de la xerarquía de los actores más populares de Hollywood y que-y dexa a Tommy Lee Jones llograr el [[Óscar al meyor actor de repartu]].

En [[Cine en 1995|1995]], desempeña'l papel de Linus Larrabee na ''[[Sabrina (película de 1995)|Sabrina]]'' de [[Sydney Pollack]], papel primeramente desempeñáu por [[Humphrey Bogart]] en [[Sabrina (película de 1954)|la película orixinal]] de [[Billy Wilder]] de [[Cine en 1954|1954]]. Dempués d'un añu ensin rodar, ''[[La solombra del diañu]]'' estrenar na gran pantalla en [[Cine en 1997|1997]]. Ford comparte protagonismu con [[Brad Pitt]] que la so carrera empieza realmente a tomar valumbu. La película, que la so temática ye la traición del [[wikt:mentor|mentor]] pol so protexíu, ye un fracasu.

[[Ficheru:Boeing VC-25A 82-8000 USAF.jpg|thumb|[[Air Force One]].]]
Esi mesmu añu estrénase ''[[Air Force One (película)|Air Force One]]'', dirixida por [[Wolfgang Petersen]]. El [[Guión cinematográficu|guión]] escribióse primeramente para [[Kevin Costner]] pero ésti nun taba disponible cuando la película taba dispuesta pal so llanzamientu y ye él mesmu quien suxer a la producción el nome de Ford pa reemplazalo.&lt;ref name=&quot;AFO&quot;&gt;Comentarios n'audiu de [[Wolfgang Petersen]] na edición especial del DVD ''Air Force One''.&lt;/ref&gt; Wolfgang Petersen propón-y a [[Gary Oldman]] al so intérprete principal, pa desempeñar al terrorista que [[Piratería aérea|secuestra]] el [[Air Force One]].&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Pal papel de la [[Vicepresidente de los Estaos Xuníos|vicepresidenta]] el realizador quier dende'l principiu a [[Glenn Close]], pero tarrez una negativa ante esti pequeñu papel.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Ford, que coincide con Petersen sobre la idoneidad de Close pa esti papel, encárgase él mesmu de propone-y lo a la comenenciuda. Mientres una cena de caridá en [[Wyoming]], onde viven dambos, fai-y la proposición a l'actriz. A esta cena tamién garrasti [[Bill Clinton]] qu'aprecia la idea d'una muyer como vicepresidente. Ye por causa de los ánimos del presidente que Glenn Close acepta'l papel.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Bill Clinton, bien entusiasta a cuenta de la película (que va ver dos veces en trés díes depués del so estrenu),&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; convida una pequeña parte del equipu de la película, ente los que tán el realizador y Ford, a bordu del verdaderu avión presidencial pa les llocalización d'interiores pa la reconstitución del avión pa la película.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Pa la so escena del [[wikt:discursu|discursu]] de primeres de la película, tien d'aprender un testu en [[Idioma rusu|rusu]], llingua qu'él nun conoz a pesar de los sos oríxenes en [[Minsk]]. Les úniques escenes que comparte con Glenn Close son unos diálogos per teléfonu y xeneralmente ye un asistente quien-y da la retruque per teléfonu al actor, pero fai un viaxe (al igual que Gary Oldman) pa faelo él mesmu y asina da-y una meyor base de trabayu a l'actriz.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; El rodaxe celebrar nun ambiente festivo, hasta'l puntu de que l'equipu moteye la película como «Air Force Fun».&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Nes escenes de llucha, qu'él considera como los sos meyores,&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; l'actor nun ye dobláu por un [[Doble (cine)|especialista]].&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Na escena onde ta per primer vegada frente al terrorista interpretáu por Gary Oldman, ésti solména-y un golpe na cara, y Ford aportuna por que nun asemeye'l golpe. A otru día d'esta escena, que precisó 13 tomes (por tanto 13 golpes na cara), llega al plató cola cara marcada, obligando a Petersen a filmarlo dende un ángulu que dexara esconder les remortines.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; La película pon n'escena al [[presidente de los Estaos Xuníos]], antiguu soldáu de la [[Guerra de Vietnam]] y distinguíu cola [[Medaya d'Honor]], faciendo frente a un comandu terrorista [[Rusia|rusu]] que secuestra'l Air Force One. Davezu, nos ''[[suspense|thrillers]]'' o les [[Cine d'aición|películes d'aición]], el Presidente ye'l personaxe protexíu pero en ''Air Force One'' convertir nel home d'aición», y que da un claru tinte pronorteamericano a la película.&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; Dempués d'un rodaxe de 75 díes,&lt;ref name=&quot;AFO&quot; /&gt; la película estrenar mientres el periodu branizu y saca provechu de la so condición de película taquillera pa llograr un gran ésitu n'Estaos Xuníos.

El branu de [[Cine en 1998|1998]] ve la vuelta del actor nuna [[Comedia cinematográfica|comedia]] con ''[[Six Days, Seven Nights]]'', d'[[Ivan Reitman]] onde interpreta a un aviador gurniador, que nun llogra una bona acoyida. La so siguiente película, ''[[Random Hearts]]'', de [[Sydney Pollack]], ye un atayante fracasu. Interpreta a un sarxentu de policía qu'investiga les circunstancies de la muerte de la so esposa nun accidente aereu y afaya que taba acompañada por un home. El so investigación llevar hasta la esposa d'esti postreru (interpretada por [[Kristin Scott Thomas]]) cola que entabla una particular ya intensa rellación.

[[Ficheru:Lake Champlain 1.jpg|thumb|El [[llagu Champlain]], marcu de la película ''[[What lies beneath]]''.]]
Ford ye escoyíu por [[Robert Zemeckis]] p'actuar na so siguiente película.&lt;ref name=&quot;notes apparences&quot;&gt;Notes de producción disponibles nel DVD de la película ''Lo que la verdá escuende'' (''What Lies Beneath'').&lt;/ref&gt; El guión, bien distintu d'otres películes nes que suel participar, atraer, según la cuidadosa construcción del argumentu y l'orixinalidá del so personaxe.&lt;ref name=&quot;notes apparences&quot; /&gt; ''[[What lies beneath]]'' apaez nes pantalles nel añu [[Cine en 2000|2000]] y la estrella desvela una nueva faceta de la so carrera d'actor encarnando unu de los sos escasos papeles de «malu», lloñe del héroe de les películes d'aición nes que davezu participa. Desempeña'l papel de Norman Spencer y la so muyer ye interpretada por [[Michelle Pfeiffer]], dando vida a una pareya madura que ve como la so fía fíxose mayor y vase de casa entrando nuna nueva fase de la so vida. La so esposa empieza a sufrir estrañes y angustioses situaciones na so casa del llagu... Esti thriller fantásticu, homenaxe al cine d'[[Alfred Hitchcock]],&lt;ref name=&quot;notes apparences&quot; /&gt; ye acoyíu con gran ésitu y déxa-y volver al visu del ''[[Taquilla|box-office]]''.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&amp;yr=2000&amp;p=.htm |títulu= 2000 Worldwide Grosses |editorial=Boxofficemojo.com |idioma=inglés |fechaaccesu=22 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

Mientres esti periodu refuga dellos papeles en películes d'ésitu como ''[[Traffic (película)|Traffic]]'',&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,84997,00.html |títulu=«Red Light, Green Light» |autor=Rebecca Ascher-Walsh |editorial=[[Entertainment Weekly]] |idioma=inglés |fechaaccesu=22 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081221142925/http://www.ew.com/ew/article/0,,84997,00.html |fechaarchivu=2008-12-21 }}&lt;/ref&gt; ''[[The Perfect Storm]]'' o ''[[The Patriot]]''.&lt;ref name=&quot;Raes&quot; /&gt; Nesta postrera, la so negativa ta motivada por considerar la «demasiáu violenta», especialmente pola cantidá de neños que muerren na película y por considerar la historia demasiáu simple: «la [[Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos|Guerra Revolucionaria]] amenorgar a un home que busca vengación», manifestó.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.classicscifi.com/index.php?option=com_csfactor&amp;Itemid=40&amp;actor=Harrison+Ford |títulu=Harrison Ford |editorial=ClassicSciFi |idioma=inglés |fechaaccesu=22 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:K-19.jpg|thumb|left|Imaxe del auténticu submarín nuclear soviéticu [[K-19]] nel que se base la película ''[[K-19: The Widowmaker]]''.]]
Hai qu'esperar dos años enantes de velo de nuevu na gran pantalla. ''[[K-19: The Widowmaker]]'' estrenar en [[Cine en 2002|2002]] so la [[Direutor de cine|direición]] de [[Kathryn Bigelow]]. Pa esta película, amás de ser l'intérprete principal, prueba como [[productor executivu]] y toma bien a pechu la so función, implicándose nel desenvolvimientu de la historia y tolos demás aspeutos de la producción.&lt;ref&gt;''The Making Of K-19: The Widowmaker'' disponible nel DVD de la película ''K-19: The Widowmaker''.&lt;/ref&gt; La película, que rellata un fechu históricu asocedíu mientres la [[Guerra Fría]], ufiérta-y unu de los sos meyores papeles. Interpreta a un comandante de [[submarín]] [[Propulsión nuclear marina|nuclear]] [[Xunión Soviética|soviéticu]], el [[K-19]], que la so toma de posesión del cargu paez discutible. Toma'l puestu de comandante qu'ostenta'l capitán Mikhail Polenin ([[Liam Neeson]]), que se ve apostráu como segundu al mandu, lo que-y convierte nun personaxe antipáticu. L'actitú del so personaxe oldea cola del so colega, que ta más próximu a los sos homes. Darréu van entrar en plena confrontación al respeutive de la so tripulación por causa de una fuga del [[Reactor nuclear|reactor]]. Pero esta antipatía tresformar n'heroísmu pola mor del xiru de los acontecimientos. La película, a pesar de los sos esfuercios na interpretación y la producción, ye [[#Taquilla|el so mayor fracasu]] desque ta a lo cimero de la escena cinematográfica.

A Ford ufiertáron-y la posibilidá d'interpretar el papel de Bob Barnes en ''[[Syriana]]'' (finalmente desempeñáu por [[George Clooney]], que recibió un [[Premios Óscar|Óscar]] por esti papel), pero nun acepta y ye una decisión de la que se pena darréu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://archives.tcm.ie/breakingnews/2006/03/04/story247617.asp |títulu=«I should have been in Syriana» |editorial=Breaking News |idioma=inglés |fechaaccesu=22 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070929110442/http://archives.tcm.ie/breakingnews/2006/03/04/story247617.asp |fechaarchivu=2007-09-29 }}&lt;/ref&gt; Siguen otros dos desilusiones pal actor. Primero con ''[[Hollywood: Departamentu d'homicidios]]'' que consigue la fazaña» de recaldar inda menos dineru que ''K-19'' y depués con ''[[Firewall (película)|Firewall]]'' que llogra una tibia acoyida. Ye finalmente con ''[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]'' cuando se vuelve a atopar nel visu de la taquilla.

''[[Crossing Over]]'', estrenar en marzu de [[Cine en 2009|2009]]; nella desempeña'l papel del xuez Max Brogan y comparte protagonismu con [[Ray Liotta]] y [[Ashley Judd]].&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/title/tt0924129 |títulu=Crossing Over |editorial=IMDb |idioma=inglés |fechaaccesu=22 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; Esti filme amuésanos a [[Inmigración|inmigrantes]] de distintes nacionalidaes que s'esforcien en consiguir un estatus llegal en [[Los Angeles]]. Trata sobre les [[frontera|fronteres]], la [[falsificación]] de documentos, l'asilu, la [[naturalización]] y el choque de cultures.

En [[Cine en 2010|2010]] estrenáronse ''[[Extraordinary Measures]]'', dirixida por [[Tom Vaughan]], un drama centráu nos esfuercios de Aileen ([[Keri Russell]]) y John Crowley ([[Brendan Fraser]]) p'atopar a un investigador que consiga una cura pa un desorde xenéticu pocu frecuente que paceden los sos fíos, onde desempeña'l papel del Dr. Robert Stonehill,&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/title/tt1244659/ |títulu=Extraordinary Measures |editorial=IMDb |idioma=inglés |fechaaccesu=25 de febreru de 2010}}&lt;/ref&gt; y la comedia ''[[Morning Glory (2010)|Morning Glory]]'', dirixida por [[Roger Michell]], onde desempeña'l papel de Mike Pomeroy y comparte protagonismu con actores como [[Rachel McAdams]], [[Patrick Wilson (actor)|Patrick Wilson]], [[Jeff Goldblum]] o [[Diane Keaton]], ente otros.&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/title/tt1126618/ |títulu=Morning Glory |editorial=IMDb |idioma=inglés |fechaaccesu=26 d'agostu de 2009}}&lt;/ref&gt; Como yá fixo en ''[[K-19: The Widowmaker]]'', en ''Extraordinary Measures'' vuelve combinar el so papel como actor coles funciones de [[productor executivu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.IMDb.es/name/nm0000148/ |títulu=Harrison Ford |editorial=IMDb |fechaaccesu=25 d'ochobre de 2009 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Este mesmu añu empezó'l rodaxe de ''[[Cowboys &amp; Aliens]]'', una película entemez de [[cine de ciencia ficción|ciencia ficción]] y ''[[western]]'' na que comparte protagonismu con [[Daniel Craig]], que ta producida, ente otros, por [[Steven Spielberg]] y que s'estrenó en xunetu de [[Cine en 2011|2011]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.imdb.com/title/tt0409847/ |títulu=Cowboys &amp; Aliens |editorial=[[Internet Movie Database|IMDb]] |fechaaccesu=2 de setiembre de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En 2012 empecipia'l rodaxe de ''[[Ender's Game (película)|Ender's Game]]'', película basada na esitosa novela [[Ender's Game|del mesmu títulu]], onde interpreta'l papel del coronel Hyrum Graff; ''[[42 (película)|42]]'', nel papel de Branch Rickey; y ''[[Paranoya (película de 2013)|Paranoya]]'', xunto a [[Amber Heard]], [[Liam Hemsworth]] y [[Gary Oldman]]; les tres películes estrenar en [[Cine en 2013|2013]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.IMDb.es/title/tt1731141/ |títulu=Ender's Game |editorial=IMDb |fechaaccesu=1 de mayu de 2012 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.IMDb.es/title/tt0453562/ |títulu=42 |editorial=IMDb |fechaaccesu=13 de xunetu de 2012 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=
http://www.IMDb.es/title/tt1413495/ |títulu=Paranoia |editorial=IMDb |fechaaccesu=13 de xunetu de 2012 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En [[Cine en 2014|2014]] estrenóse ''[[The Expendables 3]]'', onde l'actor interpreta'l papel de Max Drummer,&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.IMDb.es/title/tt2333784/ |títulu=The Expendables 3 |editorial=IMDb |fechaaccesu=21 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt; y en [[Cine en 2015|2015]] ''[[The Age of Adaline]]'', onde interpreta'l papel de William Jones.&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/title/tt1655441/ |títulu=The Age of Adaline |editorial=IMDb |fechaaccesu=19 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

=== L'actor vistu pola crítica ===
[[Ficheru:Harrison Ford Cannes.jpg|upright|thumb|Ford nel [[Festival de Cannes]] (2008).]]
El papel en ''[[Star Wars]]'' dexó-y aportar lo más alto de la escena. Con esta película, la [[Crítica cinematográfica|crítica]] foi entusiasta cola so interpretación refrescante de [[Han Solo]], qu'entemez [[sarcasmu]] y humor. Pa dalgunos, consigue faer del so personaxe'l más coherente de la película.&lt;ref&gt;Olivier Assayas (ochobre de 1980). ''Critique de L' Empire contre-attaque'', Les Cahiers du cinéma, p. 52.&lt;/ref&gt; Con respectu al ésitu na eleición de les sos películes, la opinión ye unánime,&lt;ref&gt;Gihaldi, Lancia y Melelli (2006). ''The Best of Hollywood'', p. 72.&lt;/ref&gt; porque a pesar de que los [[Guión cinematográficu|guiones]] o les interpretaciones tán lloñe de ser innovadores, Ford paez entender lo que'l públicu busca nel cine. El so escasu númberu de nominaciones a los [[Premios Óscar|Premiu Óscar]] reflexa esti enclín que da preferencia al espectáculu más qu'un gran resultáu como actor. Dempués d'[[Indiana Jones]], los periodistes especializaos empiecen a duldar sobre les sos capacidaes pa desempeñar un papel distintu al d'un héroe dignu de los [[Historieta|cómics]], pero consigue salir d'esta imaxe estereotipada con ''[[Witness]]'',&lt;ref&gt;Michel Sineux (xunetu de 1985). ''Critique de Witness'', p. 108.&lt;/ref&gt; que-y dio per otra parte la so única nominación a los premios Óscar. En ''[[The Mosquito Coast (película)|The Mosquito Coast]]'', confirma esta nueva trayeutoria na so carrera con una actuación xenial».&lt;ref&gt;Bowker Staff (1988). ''Variety's Film Reviews 1985-1986''.&lt;/ref&gt; Dempués de conmovedores interpretaciones en ''[[Regarding Henry]]'' y ''[[Presuntu inocente (película)|Presuntu inocente]]'',&lt;ref name=&quot;première 198&quot;&gt;«Critique de ''-y Fugitif''». Première (setiembre de 1993).&lt;/ref&gt; el so papel de convicto safáu en ''[[The Fugitive (película de 1993)|The Fugitive]]'' conquista a la crítica. El so papel d'un home ordinariu acosáu y escorríu ensin fuelgu que trata de demostrar la so inocencia, ye calificada de «terrible».&lt;ref name=&quot;première 198&quot; /&gt; Los años pasen y la socesión de papeles de «bon mozu» valiente y ensin reproche paecen desacreditarlo. Intenta introducise na [[Comedia cinematográfica|comedia]] con ''[[Six Days, Seven Nights]]'' pero'l so papel d'aventureru gurniador nun convence.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://cinema.fluctuat.net/films/6-jours-7-nuits/1206-chronique-reconversion-ratee.html |títulu=Critique de ''6 jours, 7 nuits'' |editorial=Fluctuat.net |idioma=francés |fechaaccesu=15 de payares de 2008 |autor=Frédéric Féraud |fecha=26 d'agostu de 1998 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20220116235102/http://cinema.fluctuat.net/films/6-jours-7-nuits/1206-chronique-reconversion-ratee.html |fechaarchivu=2022-01-16 }}&lt;/ref&gt; El so radical cambéu de rexistru en ''[[What lies beneath]]'' ye salvador, onde'l so papel de «malu» ye bien convincente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lequotidienducinema.com/critiques/apparences_critique/critique_apparences.htm |títulu=Critique de ''Apparences'' |editorial=Le Quotidien du cinéma|idioma=francés |fechaaccesu=15 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; El so papel en ''[[Firewall (película)|Firewall]]'' tien una acoyida tibia; la so interpretación ye correuta,&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.commeaucinema.com/critiques=40077.html |títulu=Critique de ''Firewall'' |editorial=Comme au Cinéma.com |idioma=francés |fechaaccesu=15 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; pero'l personaxe qu'avieya metanes una película d'aición da la impresión amargosa de yá vistu.&lt;ref&gt;J.W. ''Critique de Firewall''. L'Express Mag (abril de 2006), p. 61.&lt;/ref&gt; Antes del estrenu de ''[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]'' nel [[Festival Internacional de Cine de Cannes|festival de Cannes]], la crítica amuésase favorable ante'l realcuentru sobre la gran pantalla del aventureru.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.commeaucinema.com/critiques=7115.html |títulu=Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du Crane de Cristal'' |editorial=Comme au Cinéma |idioma=francés |fechaaccesu=15 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; La so interpretación como vieyu amarradiegu nun se cuestiona, al contrariu de la película que ye dacuando «acusada» de suficiencia con rellación a les anteriores.&lt;ref&gt;Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal''. Le Nouvel Observateur (mayu de 2008), p. 12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal''. Mad Movies (xunu de 2008), p. 22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal''. Télérama (mayu/xunu de 2008), p. 58.&lt;/ref&gt;

=== La so propia visión sobre la so carrera ===
L'oficiu d'actor ye según él daqué más qu'un simple «curru» y que nun tien vocación de faer feliz al espectador sinón más bien que lu ayudar a faese más altruista.&lt;ref name=&quot;première 241&quot; /&gt; Contrariamente a los sos empiezos, cuando reprochaba a los productores que nun-y dexaben espresase lo suficiente, él califíccase de «servidor de la historia» ya interpreta lo que se-y diz.&lt;ref name=&quot;première 241&quot; /&gt; Nun se considera a sigo mesmu como una estrella, sinón como daquién que tuvo muncha suerte al entamu de la so carrera ya inda más pa tar siempres a lo cimero de la cartelera.&lt;ref name=&quot;première 241&quot; /&gt;

Contrariamente a la opinión que Ford tien de sigo mesmu, el realizador [[Mike Nichols]] manifestó que-y consideraba como «el [[Ferrari]] de los actores».&lt;ref&gt;Revista ''Première'' nᵘ198, p. 44.&lt;/ref&gt;

== Filmografía completa ==
{{AP|Filmografía de Harrison Ford}}

== Distinciones ==
[[Ficheru:Harrison Ford's Star on Hollywood Blvd.JPG|thumb|left|La so estrella nel [[Paséu de la Fama de Hollywood]].]]
[[Ficheru:Harrison Ford signature.jpg|thumb|upright|La impresión de les sos manes y pies nel [[Grauman's Chinese Theatre]].]]
* Harrison Ford dexó la impresión de los sos pies y manes nel [[cementu]] del [[Grauman's Chinese Theatre]] el 4 de xunu de 1992.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.amug.org/~scrnsrc/chinese_theater.html |títulu=«Mann's Chinese Theater Imprints» |editorial=Screen Source |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;
* En [[1998]] foi escoyíu, con 56 años, l'home vivu más ''sexy'' del mundu pola revista d'Estaos Xuníos ''[[People]]'',&lt;ref name=&quot;People&quot; /&gt; y en [[1995]] pola británicu ''[[Empire (revista)|Empire]]'' como unu de los 100 actores más ''sexy'' de la historia (nel puestu 15).&lt;ref name=&quot;IMDB&quot; /&gt;
* Dende'l 30 de mayu de 2003,&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.seeing-stars.com/Calendar/CalendarPast2.shtml |títulu=«Recent Hollywood Events» |editorial=Seeing Stars in Hollywood |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; tien una estrella nel [[Paséu de la Fama de Hollywood]] al altor del 6801 de [[Hollywood Boulevard]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hollywoodusa.co.uk/walkoffamestarlocations.htm#F. |títulu=«Hollywood Walk of Fame» |editorial=Hollywood &amp; Los Angeles |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120607064511/http://www.hollywoodusa.co.uk/walkoffamestarlocations.htm#F. |fechaarchivu=2012-06-07 }}&lt;/ref&gt;
* Amás de les distinciones personales recibíes, seis de les películes nes que trabayó figuren nel [[National Film Registry]],&lt;ref name=&quot;NFR&quot; /&gt; y cinco tán clasificaes nel «top 100» del [[American Film Institute]].&lt;ref name=&quot;AFI&quot; /&gt;
* Dos de los personaxes qu'interpretó, [[Indiana Jones]] (clasificáu segundu) y [[Han Solo]] (decimocuartu), figuren nel [[AFI's 100 años... 100 héroes y villanos|«top 50» de los mayores héroes del cine]] del American Film Institute&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |títulu=«AFI's 100 Years...100 Heroes &amp; Villains» |editorial=AFI.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;

=== Premios ===
&lt;div style=&quot;margin:auto; text-align:left; background-color:#FFFFFF; border: 0px #aaa solid; font-size:90%; width:100%;&quot;&gt;
&lt;center&gt;
{| {{tablaguapa}} align=&quot;center&quot;
! Añu!! Ceremonia!! Premiu!! Película
|-

|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1982|1982]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premios Saturn]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.saturnawards.org/past.html#filmactor |títulu=Best Actor |editorial=The Academy of Science Fiction Fantasy &amp; Horror Films |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140906130320/http://www.saturnawards.org/past.html#filmactor |fechaarchivu=2014-09-06 }}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Raiders of the Lost Ark]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1985|1985]] ||align=&quot;center&quot;| Kansas City Film Critics Circle Awards||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.kcfcc.org/1980s.html |títulu=KCFCC Award Winners (1980-1989) |editorial=Kansas City Film Critics Circle |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Witness]]''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;3&quot;| [[Cine en 1994|1994]] ||align=&quot;center&quot;| Blockbuster Entertainment Awards ||align=&quot;center&quot;| Actor de película d'aición predilectu&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot;&gt;{{cita web | url=https://www.imdb.com/name/nm0000148/awards | títulu=Awards from Harrison Ford |editorial=[[Internet Movie Database|IMDb]] |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[The Fugitive (película de 1993)|The Fugitive]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Premios MTV Movie]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor dúu en pantalla (xunto a [[Tommy Lee Jones]])&lt;ref name=&quot;MTV 1994&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/ontv/movieawards/1994/ |títulu=1994 MTV Movie Awards |editorial=[[MTV]] |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120208223801/http://www.mtv.com/ontv/movieawards/1994/ |fechaarchivu=2012-02-08 }}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''The Fugitive''
|-
|align=&quot;center&quot;| ShoWest Convention||align=&quot;center&quot;| Estrella del sieglu del ''box-office''&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.showest.com/filmexpo/showest/xeneral/past_winners.jsp |títulu=Past Award Winners or ShoWest] |editorial=Showest.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220326125452/http://www.showest.com/filmexpo/showest/xeneral/past_winners.jsp |fechaarchivu=2022-03-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 1995|1995]] ||align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Blockbuster Entertainment Award ||align=&quot;center&quot;| Actor de película d'aición predilectu&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Clear and Present Danger (película)|Clear and Present Danger]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| Actor de película d'aición predilectu (videu)&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''Clear and Present Danger''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 1996|1996]] ||align=&quot;center&quot;| Premios Saturn ||align=&quot;center&quot;| Premiu al conxuntu de la so carreta&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.saturnawards.org/past.html#life |títulu=«Life Career Award» |editorial=The Academy of Science Fiction Fantasy &amp; Horror Films |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140906130320/http://www.saturnawards.org/past.html#life |fechaarchivu=2014-09-06 }}&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Hasty Pudding Theatricals]] ||align=&quot;center&quot;| Home del añu&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.hastypudding.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=9&amp;Itemid=15 |títulu=Past Men and Women of the Year|editorial=Hasty Pudding Theatricals, [[Universidá de Harvard]] |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1997|1997]] ||align=&quot;center&quot;| [[Bambi (premiu)|Bambi]] ||align=&quot;center&quot;| Bambi&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.bambi.de/index.php?id=winner0&amp;t=html |títulu=Llista de premiaos |editorial=Bambi.d'idioma inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1998|1998]] ||align=&quot;center&quot;| [[People's Choice Awards]] ||align=&quot;center&quot;| Actor de cine predilectu&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.pcavote.com/pca/history.jsp?añu=1998 |títulu=1998 |editorial=People's Choice |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 1999|1999]] ||align=&quot;center&quot;| Blockbuster Entertainment Award ||align=&quot;center&quot;| Actor de comedia predilectu&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Six Days, Seven Nights]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| People's Choice Awards ||align=&quot;center&quot;| Estrella predilecta de tolos tiempos&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.pcavote.com/pca/history.jsp?añu=1999 |títulu=1999 |editorial=People's Choice |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 2000|2000]] ||align=&quot;center&quot;| [[American Film Institute]] ||align=&quot;center&quot;| Premiu al conxuntu de la so carrera&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.afi.com/tvevents/laa/laa00.aspx |títulu=«The achievement of Harrison Ford» |autor=Rochelle L. Levy |editorial=AFI.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| People's Choice Awards ||align=&quot;center&quot;| Actor de cine predilectu&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.pcavote.com/pca/history.jsp?añu=2000 |títulu=2000 |editorial=People's Choice |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 2001|2001]] ||align=&quot;center&quot;| Blockbuster Entertainment Award ||align=&quot;center&quot;| Actor de suspense predilectu&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[What lies beneath]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 2002|2002]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premiu Cecil B. DeMille]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.goldenglobes.org/cecil00/index.html |títulu=The Cecil B. DeMille Award |editorial=Hollywood Foreign Press Association |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081218205505/http://www.goldenglobes.org/cecil00/index.html |fechaarchivu=2008-12-18 }}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 2003|2003]] ||align=&quot;center&quot;| Taurus World Stunt Awards ||align=&quot;center&quot;| Premiu Taurus honoríficu&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.buscacine.com/cinealdia/archivos/002521.html |títulu=3ª edición del Taurus World Stunt Awards |editorial=buscacine.com |fecha=29 de mayu de 2003 |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120205040536/http://www.buscacine.com/cinealdia/archivos/002521.html |fechaarchivu=2012-02-05 }}&lt;/ref&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| Young Hollywood Awards ||align=&quot;center&quot;| Premiu de modelu a siguir&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 2010|2010]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premiu César]] ||align=&quot;center&quot;| [[César honoríficu]] al conxuntu de la so carrera&lt;ref&gt;{{cita noticia | url=http://sociales.eluniversal.com/2010/02/27/til_ava_gran-torino-y-harr_27A3501615.shtml | títulu=&quot;Gran Torino&quot; y Harrison Ford reciben Premiu César | editorial=L'Universal | fecha=27 de febreru de 2010 | fechaaccesu=2 de marzu de 2010 }}&lt;/ref&gt;||
|}
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

=== Nominaciones ===
&lt;div style=&quot;margin:auto; text-align:left; background-color:#FFFFFF; border: 0px #aaa solid; font-size:90%; width:100%;&quot;&gt;
&lt;center&gt;
{| {{tablaguapa}} align=&quot;center&quot;
! Añu!! Ceremonia!! Nominación!! Película
|-

|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1982|1982]] ||align=&quot;center&quot;| Golden Apple Awards ||align=&quot;center&quot;| ''Sour Apple''&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1985|1985]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premios Saturn]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Indiana Jones and the Temple of Doom]]''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;3&quot;| [[Cine en 1986|1986]] ||align=&quot;center&quot;| [[Premios Óscar|Premiu Óscar]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/DisplayMain.jsp?curTime=1223659082008 |títulu=1985 (58th) |editorial=[[Academia de les Artes y les Ciencies Cinematográfiques de Hollywood]] |idioma=inglés |fechaaccesu=25 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Witness]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Premios BAFTA]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bafta.org/awards/film/nominations/?añu=1985 |títulu=BAFTA Awards 1985 |editorial=British Academy of Film and Television Arts |idioma=inglés |fechaaccesu=4 d'avientu de 2008 }}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''Witness''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Premios Globu d'Oru]] ||align=&quot;center&quot;| [[Globu d'Oru al meyor actor - Drama|Meyor actor (drama)]]&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''Witness''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1987|1987]] ||align=&quot;center&quot;| Premiu Globu d'Oru ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor (drama)&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[The Mosquito Coast (película)|The Mosquito Coast]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1991|1991]] ||align=&quot;center&quot;| Premios Saturn ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 1994|1994]] ||align=&quot;center&quot;| Premiu Globu d'Oru ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor (drama)&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[The Fugitive (película de 1993)|The Fugitive]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Premios MTV Movie]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor interpretación masculina&lt;ref name=&quot;MTV 1994&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''The Fugitive''
|-
|align=&quot;center&quot; | [[Cine en 1996|1996]] ||align=&quot;center&quot;| Premiu Globu d'Oru ||align=&quot;center&quot;| [[Globu d'Oru al meyor actor - Comedia o musical|Meyor actor (comedia)]]&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Sabrina (película de 1995)|Sabrina]]''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;2&quot;| [[Cine en 1998|1998]] ||align=&quot;center&quot;| Blockbuster Entertainment Awards ||align=&quot;center&quot;| Actor de película d'aición predilectu&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Air Force One (película)|Air Force One]]''
|-
|align=&quot;center&quot;| Premios MTV Movie ||align=&quot;center&quot;| Meyor engarradiella (con [[Gary Oldman]])&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/ontv/movieawards/1998/ |títulu=1998 MTV Movie Awards |editorial=MTV.com |idioma=inglés |fechaaccesu=25 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150126072819/http://www.mtv.com/ontv/movieawards/1998/ |fechaarchivu=2015-01-26 }}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''Air Force One''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 1999|1999]] ||align=&quot;center&quot;| Blockbuster Entertainment Award ||align=&quot;center&quot;| Actor de película d'aición predilectu (videu)&lt;ref name=&quot;awards IMDb&quot; /&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''Air Force One''
|-
|align=&quot;center&quot;| [[Cine en 2008|2008]] ||align=&quot;center&quot;| [[Teen Choice Awards]] ||align=&quot;center&quot;| Meyor actor de película d'aición y aventures&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.teenchoiceawards.com/nominees/movies/defaultmovies.aspx |títulu=TC Movie Nominees |editorial=TC08 |idioma=inglés |fechaaccesu=25 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080820105338/http://www.teenchoiceawards.com/nominees/movies/defaultmovies.aspx |fechaarchivu=2008-08-20 }}&lt;/ref&gt; ||align=&quot;center&quot;| ''[[Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull]]''
|}
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

== Vida privada ==
[[Ficheru:Harrison Ford and Calista Flockhart at the 2009 Deauville American Film Festival-02.jpg|thumb|Ford y [[Calista Flockhart]] mientres la celebración del Festival de cine d'Estaos Xuníos de [[Deauville]] en 2009.]]
Harrison Ford casóse con Mary Marquardt el 18 de xunu de [[1964]]. Frutu d'esti matrimoniu tuvieron dos fíos: Benjamin, nacíu'l 22 de setiembre de 1967 y Willard, nacíu'l 14 de mayu de 1969. El matrimoniu divorcióse en [[1979]].&lt;ref name=&quot;Ent. Cel.&quot;&gt;Norbert B. Laufenberg (2005). ''Entertainment Celebrities'', p. 234.&lt;/ref&gt; Víctima d'[[esclerosis múltiple]], Mary ta sostenida psicolóxica y económicamente pol actor, que-y mercó una casa y faise cargu del so tratamientu y de tolos gastos médicos que-y son necesarios.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/ford%20and%20flockhart%20are%20wonderful%20says%20his%20exwife |títulu=«Ford and Flockhart are wonderful, says his ex-wife» |editorial=contactmusic.com |fecha=31 de xunetu de 2005 |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 }}&lt;/ref&gt;

El 14 de marzu de [[1983]] casóse cola [[Guión cinematográficu|guionista]] [[Melissa Mathison]],&lt;ref&gt;Barbara Karg, Rick Sutherland y Lucie Cave (2007). ''The World's Stupidest Celebrities'', p. 73.&lt;/ref&gt; cola que tien un fíu, Malcolm, nacíu'l 10 de marzu de [[1987]] y una fía, Georgia, nacida'l 30 de xunu de [[1990]].&lt;ref name=&quot;Ent. Cel.&quot; /&gt; Divorciáronse dempués de más de 20 años de matrimoniu, el 6 de xineru de 2004, no que foi unu de los divorcios más costosos de [[Hollywood]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=4188 |títulu=«Harrison Ford and Melissa Mathison in $85 million dollar divorce settlement» |editorial=Starswelove.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100809145111/http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=4188 |fechaarchivu=2010-08-09 }}&lt;/ref&gt;

Ford casóse'l 15 de xunu de 2010 cola actriz [[Calista Flockhart]], cola que yá convivía dende 2004, y madre d'un rapazu llamáu Liam, qu'ella adoptó'l 1 de xineru de [[2001]]. El matrimoniu celebrar en [[Santa Fe (Nuevu Méxicu)]], onde Ford rodaba ''[[Cowboys &amp; Aliens]]'', y la ceremonia foi oficiada pol gobernador de [[Nuevu Méxicu]], Bill Richardson, y el presidente del tribunal supremu del estáu, Charles W. Daniels.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://celebrities.adoption.com/famous/calista-flockhart.html |títulu=Calista Flockhart |editorial=Adoption.com |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20050513100114/http://celebrities.adoption.com/famous/calista-flockhart.html |fechaarchivu=2005-05-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.people.com/people/article/0,,20394673,00.html | títulu=Harrison Ford and Calista Flockhart Get Married! | editorial=People | autor=Mike Haederle | fecha=16 de xunu de 2010 |fechaaccesu=17 de xunu de 2010 | idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Ford tien trés nietos: Eliel (nacíu en 1993), Giuliana (1997) y Ethan (2000).

== L'home públicu ==
=== El so compromisu col medioambiente ===
[[Ficheru:NOAA harrisonford.jpg|thumb|left|Ford felicitando a un meteorógo pol so trabayu mientres les graves quemes acaecíes cerca de Jackson, Wyoming.]]
Tres la compra del so ranchu de [[Jackson (Wyoming)|Jackson]], en [[Wyoming]], faise consciente de la importancia de caltener el nuesu planeta. Vence entós cerca de la metá de les sos tierres al ''Jackson Hole Land Trust'' con fines de caltenimientu de la naturaleza.&lt;ref name=&quot;PNU&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.unep.org/ourplanet/imgversn/142/spanish/ford.html |títulu=«Harrison Ford, Actor y activista ambiental de sonadía internacional» |editorial=United Nations Environment Programme |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304193419/http://www.unep.org/ourplanet/imgversn/142/spanish/ford.html |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

Ocupa'l cargu de vicepresidente nel conseyu d'alministración de ''Conservation International'' dende 1991,&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.looktothestars.org/celebrity/74-harrison-ford |títulu=«Harrison Ford's Charity Work» |editorial=Celebrity Charity News &amp; Information |idioma=inglés|fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.conservation.org/discover/about_us/team/bod/Pages/default.aspx |títulu=Board of Directors |editorial=Conservation International |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081212093843/http://www.conservation.org/discover/about_us/team/bod/Pages/default.aspx |fechaarchivu=2008-12-12 }}&lt;/ref&gt; y ye unu de los guardianes volantes» de ''Riverkeeper'', una organización que'l so fin ye identificar y llevar ante la xusticia a los [[Contaminación hídrica|contaminadores]] del [[ríu Hudson]] (que pasa cerca de la so casa en Nueva York). En 2003 recibe'l Premiu Lindbergh»,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lindberghfoundation.org/lindbergh-award/previous-awardees.html |títulu=Lindbergh Awards |editorial=Fundación [[Charles Lindbergh|Lindbergh]] |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090129111903/http://lindberghfoundation.org/lindbergh-award/previous-awardees.html |fechaarchivu=2009-01-29 }}&lt;/ref&gt; polos sos patrulles n'[[helicópteru]] sobrevolando'l ríu.&lt;ref name=&quot;PNU&quot; /&gt;

El 6 d'ochobre de [[2006]] ye honráu col «Jules Verne Spirit of Natural Award», establecíu pola asociación ''Jules Verne Aventures'', pol so compromisu cola proteición del nuesu planeta.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.julesvernefestival.com/spip.php?article53 |títulu=Harrison Ford |editorial=Jules Verne Adventures |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20110223214347/http://www.julesvernefestival.com/spip.php?article53 |fechaarchivu=2011-02-23 }}&lt;/ref&gt;

N'abril de [[2008]], nun [[anunciu]] [[Publicidá|publicitario]], se [[Depilación|depila]] el pechu con cera, pa denunciar simbólicamente la [[deforestación]] de los [[Monte tropical|montes tropicales]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.conservation.org/fmg/pages/videoplayer.aspx?videoid=30 |títulu=«PSA: Harrison Ford Loses An Acre» |editorial=Conservation International |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 }}&lt;/ref&gt; Esti xestu pretende atraer l'atención y amosar a la opinión pública'l momentu críticu de la deforestación.

La so [[Movimientu ecoloxista|aición ecolóxica]] ye reconocida con diverses distinciones, ente les que s'atopa'l Premiu mundial del ciudadanu ecolóxicu» de la Facultá de Medicina de la [[Universidá de Harvard]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://news.harvard.edu/gazette/2002/05.16/13-ford.html |títulu=«Real-life hero Ford gets environmental award» |autor=Alvin Powell |editorial=Harvard University Gazette Online |idioma=inglés |fecha=16 de mayu de 2002 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2011 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20210829170550/http://news.harvard.edu/gazette/2002/05.16/13-ford.html |fechaarchivu=2021-08-29 }}&lt;/ref&gt; o'l Premiu mundial d'ecoloxía» del Centru Internacional d'Ecoloxía Tropical. Quiciabes les sos reconocencies más insólites nesti campu sían el que-y punxeren el so nome a una [[Formicidae|formiga]] nativa d'[[Hondures]] y de [[Belize]], sol nome de ''[[Pheidole harrisonfordi]]'', pol so sofitu a la organización ''The Ant Society'' de [[Conservation International]],&lt;ref name=&quot;PNU&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.conservation.org/FMG/Articles/Pages/honoring_conservation_heavyweights.aspx |títulu=«The Ant Society: Honoring Conservation Heavyweights» |editorial=Conservation International |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20210711005219/http://www.conservation.org/FMG/Articles/Pages/honoring_conservation_heavyweights.aspx |fechaarchivu=2021-07-11 }}&lt;/ref&gt; y a una [[Araneae|araña]] [[california]]na, ''[[Calponia harrisonfordi]]'', en reconocencia a los sos esfuercios en favor del [[Muséu Americanu d'Historia Natural]].&lt;ref&gt;{{cita publicación | url = http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/5024/1/N3063.pdf | publicación = American Museum Novitates | autor = Norman I. Platnick | añu = 1993 | títulu = A new genus of the spider family Caponiidae (Araneae, Haplogynae) from California | volume = 3063 | páxines = 1–8 | idioma = inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Los sos convencimientos políticos ===
[[Ficheru:Harrison Ford WTC2001.jpg|thumb|upright|L'actor con bomberos voluntarios tres los [[atentaos del 11 de setiembre de 2001]] en Nueva York.]]
Al igual que los sos padres, Ford ye un [[Partíu Demócrata de los Estaos Xuníos|demócrata]] reconocíu dende va años.&lt;ref&gt;{{cita web| url=http://www.newsmeat.com/celebrity_political_donations/Harrison_Ford.php |títulu=Donaciones polítiques de Harrison Ford |editorial=Newsmeat |idioma=inglés |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; En 2003 condergó públicamente la [[Guerra d'Iraq]] y apeló a un cambéu de gobiernu nos Estaos Xuníos. Tamién acusa a Hollywood de producir demasiaes películes violentes y ta a favor d'un mayor control sobre les armes de fueu nel so país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.decine21.com/Entrevistes/Harrison-Ford-01032004.asp?Id=53 |títulu=Entevistes: Harrison Ford |editorial=decine21.com |autor=Juan Luis Sánchez |fecha=1 de marzu de 2004 |fechaaccesu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Iraq&quot;&gt;{{cita web| url=http://www.islamonline.net/English/News/2003-08/27/article05.shtml | títulu=«Harrison Ford Blasts U.S. Iraq Policy» |editorial=IslamOnline.net |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

L'actor oponer a la reeleición del gobernador de [[California]], [[Gray Davis]], pero manifestó que reemplazalo por [[Arnold Schwarzenegger]] sería un error.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.conspiration.cc/conspiration/schwarzy_impopulaire_hollywood.html |títulu=«Des stars d'Hollywood se démarquent de la candidature de Schwarzenegger» |editorial=[[Agence France-Presse]] |idioma=francés |fecha=7 de setiembre de 2003 |fechaaccesu=26 de payares de 2008 |urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20210713002658/http://www.conspiration.cc/conspiration/schwarzy_impopulaire_hollywood.html |fechaarchivu=2021-07-12 }}&lt;/ref&gt;

Mientres el [[Día d'aición de gracies]] de 2007 él y Calista Flockhart xunir a [[Kirk Douglas]] pa sirvir comíes calientes a [[Persona ensin llar|persones ensin llar]] de [[Los Angeles]]. Esta aición pretendía recordar que Los Angeles ye la ciudá que cunta más persones ensin llar nos Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;Thanksgiving&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.chinadaily.com.cn/entertainment/2007-11/22/content_6271774.htm |títulu=«Kirk Douglas, Harrison Ford feed homeless for Thanksgiving» |editorial=China Daily |idioma=inglés |fecha=22 de payares de 2007 |fechaaccesu=26 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;

Dende va años tamién sofita la causa de los [[Tíbet|tibetanos]] y del so líder espiritual, el [[Dalái Lama]]. El 7 de setiembre de [[1995]] intervieno nel [[Congresu de los Estaos Xuníos|Congresu d'Estaos Xuníos]] pa dar testimoniu de la so esperiencia nel [[Tíbet]].&lt;ref name=&quot;Tibet&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.tibetankungfu.net/llamba/harrison_ford.htm |títulu=«Tibet &amp; Harrison Ford» |editorial=Tibetan Kung Fu and Tai Chi Chuan |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de payares de 2008 }}&lt;/ref&gt; En 2007, materializa de nuevu esti sofitu siendo'l [[narrador]] del [[documental]] ''Dalai Lama Renaissance''.&lt;ref name=&quot;Tibet&quot; /&gt; Esti documental amuesa l'alcuentru del Dalái Lama con pensadores occidentales en [[Dharamsala]] qu'enceten xuntos les entrugues sobre cómo camudar el mundu y cómo resolver los sos problemes.

=== Arqueoloxía ===
En desempeñando'l papel d'[[Arqueoloxía|arqueólogu]] nel cine, Ford sofitó darréu'l trabayu de los arqueólogos profesionales. Dende'l 2008, ocupa un puestu nel [[Conseyu d'alministración]] del ''Archaeological Institute of America'' (AIA),&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10029 |títulu=About the AIA |editorial=Archaeological Institute of America |idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090504035133/http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10029 |fechaarchivu=2009-05-04 }}&lt;/ref&gt; [[organización ensin ánimu d'arriquecimientu]] con sede na [[Universidá de Boston]] dedicada a la promoción d'interés públicu escontra l'arqueoloxía y la preservación de [[Xacimientu arqueolóxicu|xacimientos arqueolóxicos]]. El so nomamientu débese, según el presidente de la AIA, «al significativu papel que desempeñó nel estímulu del interés del públicu poles esploraciones arqueolóxiques». En respuesta a la so integración na organización, l'actor declaró que «la conocencia ye poder, y entender el pasáu ayúdanos a faer frente al presente y al futuru».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10477 |títulu=Harrison Ford Elected to AIA Board |editorial=Archaeological Institute of America |idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090918170014/http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10477 |fechaarchivu=2009-09-18 }}&lt;/ref&gt;

Sicasí, esti nomamientu foi motivu de discutiniu nel senu del oficiu. Óscar Muscarella, antiguu [[Conservador (arte)|conservador]] del [[Muséu Metropolitanu d'Arte]] de [[Nueva York]] y abiertamente críticu col tráficu d'antigüedaes, considera que la imaxe d'[[Indiana Jones]] y, por tanto, de Harrison Ford, ye la contraria a lo que ye un verdaderu arqueólogu. Faciendo referencia a la intervención del presidente de la AIA, declaró que «Jones ye la mesma antítesis d'un arqueólogu. Ello ye que desempeñó un papel significativu na estimulación de los destructores de xacimientos, los saquiadores que suministren 'antigüedaes' a un muséu», y añadió que «nun ye un arqueólogu, sinón un saquiador».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://safecorner.savingantiquities.org/2008/06/indiana-jones-is-plunderer-what-do-you.html |títulu=Indiana Jones is a plunderer. What do you think? |editorial=Safe Corner |idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081121141342/http://safecorner.savingantiquities.org/2008/06/indiana-jones-is-plunderer-what-do-you.html |fechaarchivu=2008-11-21 }}&lt;/ref&gt;

=== Aviación ===
[[Ficheru:Lac Piru.jpg|thumb|Ford foi víctima d'un accidente d'helicópteru mientres un vuelu d'entrenamientu de rutina sobrevolando'l llagu Piru, cerca de [[Santa Clarina]] en [[California]].]]
Ford empezó a recibir clases de pilotaje nos [[años 1960]]. Voló nun [[biplanu]] TriPacer, pero'l preciu de 11 dólares a la hora yera demasiáu eleváu por que pudiera siguir el so aprendizaxe.&lt;ref name=&quot;Freeze&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.airportjournals.com/Display.cfm?varID=0509004 |títulu=Harrison Ford: Promoting Aviation through Young Eagles |autor=Di Freeze |fecha=setiembre de 2005 |editorial=Airport Journals |idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070505044629/http://www.airportjournals.com/Display.cfm?varID=0509004 |fechaarchivu=2007-05-05 }}&lt;/ref&gt; El so interés pol pilotaje renació a mediaos de los [[años 1990]] cuando mercó un avión [[Gulfstream II]]. Pidiólu entós a un pilotu esperimentáu, Terry Bender, que-y diera nueves lleiciones de pilotaje. Éstes empezaron nun [[Cessna 182]], pa pasar depués a un [[Cessna 206]].&lt;ref name=&quot;Freeze&quot; /&gt; Llogró finalmente la so llicencia de [[pilotu d'aviación|piloto]] priváu en [[1996]] y estendió la so práutica, más tarde, al pilotaje d'[[Hidroavión|hidroaviones]] monomotor y d'[[helicópteru|helicópteros]].&lt;ref name=&quot;EAA&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.youngeagles.org/programs/youngeagles/harrisonfordbio.asp |títulu=Harrison Ford, EAA Young Eagles Chairman |editorial=EAA Young Eagles |idioma=inglés |fechaaccesu=5 d'avientu de 2008}}&lt;/ref&gt;

Nel ámbitu de la so collaboración coles autoridaes llocales pa intervenciones d'urxencia, l'actor socorrió a un [[Senderismu|senderista]] aislláu afeutáu de [[deshidratación]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://archives.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Movies/08/07/harrisonford.rescue.ap/ |títulu=«Harrison Ford credited with helicopter rescue of sick hiker in Idaho» |fecha=7 d'agostu de 2000 |editorial=[[CNN]].com |idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080202001735/http://archives.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Movies/08/07/harrisonford.rescue.ap/ |fechaarchivu=2008-02-02 }}&lt;/ref&gt; Tamién collaboró col serviciu de socorru del [[condáu de Teton (Wyoming)]] pa otros rescates de monte.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://tf1.lci.fr/infos/people/2001/0,,798124,00-harrison-heros-.html |títulu=«Harrison, mon héros» |autor=Olivier Corriez |fecha=12 de xunetu de 2001 |editorial=La Chaîne Info (LCI) |idioma=francés |fechaaccesu=5 d'avientu de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081224121155/http://tf1.lci.fr/infos/people/2001/0,,798124,00-harrison-heros-.html |fechaarchivu=2008-12-24 }}&lt;/ref&gt;

El 23 d'ochobre de [[1999]] foi víctima d'un accidente d'helicópteru mientres un vuelu d'entrenamientu de rutina sobrevolando'l llagu Piru, cerca de [[Santa Clarina]] en [[California]].&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.airsafe.com/events/celebs/ford.htm |títulu=«Plane Crash Involving Actor Harrison Ford» |editorial=Airsafe.com|idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008}}&lt;/ref&gt; Mientres una práutica de autorrotación,&lt;ref&gt;Nel casu d'helicópteros, esta téunica utiliza ante un fallu del motor. Al desacoplar el motor del rotor, ésti entra en autorrotación, dexando asina aterrizar de forma más segura.&lt;/ref&gt; pierde altitú y estréllase violentamente contra'l suelu. Nin él, nin el so instructor resulten mancaos de gravedá.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.ntsb.gov/ntsb/brief2.asp?ev_id=20001212X19997&amp;ntsbno=LAX00LA024&amp;akey=1 |títulu=Informe del accidente editorial=[[National Transportation Safety Board]]|idioma=inglés |fechaaccesu=1 d'avientu de 2008}}&lt;/ref&gt; Mientres una entrevista televisiva nel programa ''Inside the Actor's Studio'' preguntáron-y sobre'l socesu, y él respondió a cencielles: «Romper».&lt;ref name=&quot;eonline&quot; /&gt;

En marzu de [[2004]] nomar presidente de los ''Young Eagles'', un programa de la ''Esperimental Aircraft Asociación'' (EAA) creáu pa empecipiar a los neños na aviación. Foi convidáu pol vicepresidente de la EAA pa reemplazar a [[Chuck Yeager]], qu'abandonó'l cargu pol so [[xubilación]]. Ford, dende la so primer participación nel programa en 2001, voló con más de 250 neños.&lt;ref name=&quot;EAA&quot; /&gt;

El 5 de marzu de 2015 sufrió un accidente d'aviación cerca del Aeropuertu Municipal de Santa Mónica (Los Angeles).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://cultura.elpais.com/cultura/2015/03/06/actualidad/1425598695_143277.html|títulu=Harrison Ford, mancáu tres un accidente d'avioneta editorial=El País S.L|allugamientu=Madrid|periódicu=[[El País]]|axencia=[[Reuters]]|fecha=5 de marzu de 2015|fechaaccesu=5 de marzu de 2015}}&lt;/ref&gt;

== Notes y referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía utilizada ==
* {{Cita llibru|títulu=Variety's Film Reviews 1985-1986|editorial=Garland Pub.|apellíos=Bowker Staff|añu=1988|idioma=inglés|isbn=0835227995}}
* {{Cita llibru|títulu=Skywalking|editorial=Da Capo Press|apellíos=Dale Pollock|añu=1999|páxines=332|idioma=inglés|isbn=0306809044}}
* {{Cita llibru|títulu=George Lucas|editorial=Twenty-First Century Books|apellíu=Dana White|añu=1999|páxines=128|idioma=inglés|isbn=0822549751}}
* {{Cita llibru|títulu=The Films of Harrison Ford|editorial=Kensington Publishing Corporation|apellíos=Lee Pfeiffer y Michael Lewis|añu=2002|páxines=259|idioma=inglés|isbn=0806523646}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: The Films|editorial=McFarland|apellíos=Brad Duke|añu=2005|páxines=333|idioma=inglés|isbn=0786420162|url=https://books.google.es/books?id=McqLdkUnTVgC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{Cita llibru|títulu=Entertainment Celebrities|editorial=Trafford Publishing|apellíos=Norbert B. Laufenberg|añu=2005|páxines=888|idioma=inglés|isbn=1412053358}}
* {{Cita llibru|títulu=Heritage Vintage Movie Posters|editorial=Heritage Capital Corporation|apellíos=Ivy Press|añu=2005|idioma=inglés|isbn=1599670046}}
* {{Cita llibru|títulu=The Best of Hollywood|editorial=Gremese Editore|apellíos=Massimo Gihaldi, Enrico Lancia y Fabio Melelli|añu=2006|páxines=206|isbn=8873016227}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford|editorial=Silverback Books|apellíos=Laurence Caracalla|añu=2007|páxines=116|idioma=inglés|isbn=2752802471}}
* {{Cita llibru|títulu=Steven Spielberg, a Biography|editorial=Greenwood Publishing Group|apellíos=Kathi Jackson|añu=2007|páxines=143|idioma=inglés|isbn=0313337969}}
* {{Cita llibru|títulu=The World's Stupidest Celebrities|editorial=Adams Media Corporation|apellíos=Barbara Karg, Rick Sutherland y Lucie Cave|añu=2007|páxines=221|idioma=inglés|isbn=1598695959}}
* {{Cita llibru|títulu=The Everything Filmmaking Book|editorial=Everything Books|apellíos=Barbara Karg, Jim Van Over y Rick Sutherland|añu=2007|páxines=305|idioma=inglés|isbn=1598690922}}
* {{Cita llibru|títulu=Heritage Music &amp; Entertainment Memorabilia Auction|editorial=Heritage Capital Corporation|apellíos=Ivy Press, Gary Dowell, Kim Jones, Don Mangus y James L. Halperin|añu=2007|páxines=305|idioma=inglés|isbn=1599671247}}
* {{cita publicación|comillas= |añu=1993 |mes=avientu |títulu=''Blade Runner'', dans les coulisses du filme-culte de Ridley Scott |revista=SFX, Cinéma et Effets speciaux |volume= |númberu=11 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=Maurice Arina |añu=1997 |mes=abril |títulu=Harrison Ford contre Harrison Ford |revista=Première |volume= |númberu=241 |url= |idioma=francés }}
* {{Enllaz rotu|1=Blade Runner |2=http://media.bladezone.com/contents/publications/magazines/dixieme_planete/dixieme_planete.php |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=O.B. |añu=2008 |mes=mayu |títulu=Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal'' |revista=Le Nouvel Observateur |volume= |númberu=2273 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=Aurélien Ferenczi |añu=2008 |mes=31 de mayu/6 xunu |títulu=Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal'' |revista=Télérama |volume= |númberu=3046 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=Cédric Delelée |añu=2008 |mes=xunu |títulu=Critique de ''Indiana Jones et le Royaume du crâne de cristal'' |revista=Mad Movies |volume= |númberu=209 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=Olivier Assayas |añu=1980 |mes=ochobre |títulu=Critique de ''L' Empire contre-attaque'' |revista=-yos Cahiers du cinéma |volume= |númberu=316 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=Michel Sineux |añu=1985 |mes=xunetu|títulu=Critique de ''Witness'' |revista=Positif |volume= |númberu=293 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |apellíu=J.W. |añu=2006 |mes=abril |títulu=Critique de ''Firewall'' |revista=L'Express Mag |volume= |númberu=2857 |url= |idioma=francés }}
* {{cita publicación|comillas= |añu=1993 |mes=setiembre |títulu=Critique de ''-y Fugitif'' |revista=Première |volume= |númberu=198 |url= |idioma=francés }}

== Bibliografía adicional ==
* {{Cita llibru|títulu=The Harrison Ford Story|editorial=Arbor House Pub Co|apellíos=Alan McKenzie|añu=1984|idioma=inglés|páxines=109 pp|sinpp=si|isbn=0877956677}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: A Biography|editorial=Sidgwick &amp; Jackson|apellíu=Paul Honeyford|añu=1986|idioma=inglés|páxines=152 pp|sinpp=si|isbn=0283993200}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: A Biography|editorial=New English Library|apellíos=Minty Clinch|añu=1987|idioma=inglés|páxines=214 pp|sinpp=si|isbn=0450399400}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford|editorial=St. Martin's Press|apellíos=Ethlie Ann Vare et Mary Toledo|añu=1988|páxines=127 pp|sinpp=si|idioma=inglés|isbn=0312906323}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford. Le Dernier Aventurier Du Cinéma|editorial=Sévigny|apellíos=Jean-Jacques Jelot-Blanc|añu=1989|idioma=francés|páxines=150 pp|sinpp=si|isbn=2907763024}}
* {{Cita llibru|títulu=The Films of Harrison Ford|editorial=Pioneer Books|apellíos=Edward Gross|añu=1990|idioma=inglés|isbn=155698247X}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: A Biography|editorial=Hale|apellíu=Robert Sellers|añu=1993|idioma=inglés|páxines=219 pp|sinpp=si|isbn=0709048289}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: Imperfect Hero|editorial=Carol Pub. Group|apellíos=Garry Jenkins|añu=1998|idioma=inglés|páxines=362 pp|sinpp=si|isbn=1559724439}}
* {{Cita llibru|títulu=Harrison Ford: A Biography|editorial=[[Time Inc.]]|apellíu=Robert Abele|añu=2000|páxines=132 pp|sinpp=si|idioma=inglés}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}
{{IMDb nome}}

* [http://www.harrisonfordweb.com Harrisonfordweb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170623012049/http://www.harrisonfordweb.com/ |date=2017-06-23 }}: una de les más antigües y conocíes páxines estraoficiales del actor (Harrison Ford nun tien páxina oficial).

{{NF|1942||Ford, Harrison}}

[[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Persones de Chicago]]</text>
      <sha1>cytk6vzmgkj2bisiqv0lmjozlf8imxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Groener</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56813</id>
    <revision>
      <id>4506120</id>
      <parentid>4493481</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T10:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4593" sha1="7nt0ee9sakhgo416i89mco4ppcs14er" xml:space="preserve">{{Tradubot|Harry Groener}}
{{persona}}
'''Harry Groener''' {{nym}} ye un actor y baillarín xermanoamericanu, quiciabes más conocíu por interpretrar al alcalde [[Richard Wilkins]] en ''[[Buffy the Vampire Slayer (serie de televisión)|Buffy the Vampire Slayer]]'' (temporaes 3, 4 y 7).

== Vida temprana ==
Groener nació en [[Augsburgu]] ([[Baviera]], [[Alemaña]]) d'un padre que trabayó como oficinista, concertista de pianu y compositor, y de una madre que yera cantante d'ópera.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.filmreference.com/film/93/Harry-Groener.html|títulu=Harry Groener Biography (1951-)|editorial=Film Reference|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Emigró a los Estaos Xuníos cola so familia a la edá de dos años. Cuando yera adolescente, Groener estudió nel [[Ballet de San Francisco]]; él depués diría estudiar teatru na [[Universidá de Washington]].

== Carrera ==
La reputación de Groener en Nueva York basaríase casi dafechu na so obres de teatru musical, anque la mayor parte de los sos papeles fora de Nueva York fueron en drames clásicos o obres contemporáneos como ''Eastern Standard''. El so creitos en Broadway inclúin ''Is there life after high school?'', Will Parker en ''Oklahoma!'' (nominación a los [[Premios Tony]], Premiu Mundial de Teatru), Munkustrap en ''[[Cats]]'' (nominación al Tony), Georges/George en ''Sunday in the Park with George'' y Bobby Child en ''Crazy for You'' (nominaciones a los Premios Tony, Drama Desk y del Outer Critics Circle). En 1999 actuó nel Lucille Lortel Theater en ''If Love Were All'', una revista musical basada na amistá de Noël Coward y Gertrude Lawrence. Actuó en teatros rexonales en tol país, incluyendo'l San Diego Old Globe Theatre (onde él ye un artista asociáu), Mark Taper Forum, Westwood Playhouse, South Coast Repertory, Pasadena Playhouse, Long Wharf Theater, A.C.T. y nel Festival de Teatru de Williamstown.

Groener actuó regularmente en televisión, incluyendo apaiciones en ''[[Star Trek: The Next Generation]]'' (1990), ''[[Star Trek: Voyager]]'' (1996), ''[[Star Trek: Enterprise]]'' (2005) y en decenes d'otres series; tamién foi un regular na serie ''Dear John''. En 1998 y 1999, Groener interpretó a [[Richard Wilkins]], el malváu alcalde de [[Sunnydale]] na tercer temporada de la serie de televisión de cultu ''[[Buffy the Vampire Slayer (serie de televisión)|Buffy the Vampire Slayer]]''. Groener repitió'l so papel en cameos nes temporaes cuarta y séptima de ''Buffy''. Dende 2004 hasta 2006 apaeció como'l chef Gunther na serie de televisión ''[[Las Vegas (serie de televisión)|Las Vegas]]''. Trabayos notables en películes inclúin ''[[Road to Perdition (película)|Road to Perdition]]'' y ''[[About Schmidt]]''. Tamién apaeció en dos episodios de ''[[The West Wing]]'' como'l Secretariu d'Agricultura y nun episodiu de ''[[Bones]]'' como un ciruxanu plásticu, Henry Atles. En 2009, Groener apaeció nun episodiu de la segunda temporada de ''[[Breaking Bad]]'' como'l psiquiatra del protagonista [[Walter White]]. Tamién interpretó'l papel de Clint, padrastru de Ted, en ''[[How I Met Your Mother]]''.

Él yera un vocalista regular pal sellu Varèse Sarabande, realizando grabaciones tales como ''Shakespeare on Broadway'', ''Cole Porter: A Musical Toast'' y delles entregues de les series ''Unsung Broadway'' y ''Lost in Boston''. Él interpretó al [[rei Arturu]] en ''[[Spamalot]]'' de [[Monty Python]] mientres l'añu 2006. En 2010, apaeció nel papel titular na producción de la Antaeus Company de ''El rei Lear''. Ganó'l premiu del Drama Critics Circle por esta actuación. En 2012 actuó nel debú de la obra de Christopher Hampton ''Appomattox'' nel Guthrie Theater en Minneápolis, interpretando un doble papel como'l presidente d'Estaos Xuníos [[Abraham Lincoln]] en 1865 y [[Lyndon B. Johnson]] en 1965.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.guthrietheater.org/bios/harry_groener|títulu=Harry Groener|editorial=Guthrie Theater|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131014001105/http://www.guthrietheater.org/bios/harry_groener|fechaarchivu=2013-10-14}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons|Harry Groener}}
* {{IMDb nome}}
* [http://www.ibdb.com/person.php?id=43203 Harry Groener] en [[Internet Broadway Database]]
* [http://harrygroener.com/ Sitiu web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016060022/http://www.harrygroener.com/ |date=2016-10-16 }}

{{NF|1951||Groener, Harry}}

[[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Baillarinos y baillarines d'Estaos Xuníos]]</text>
      <sha1>7nt0ee9sakhgo416i89mco4ppcs14er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guy Williams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59868</id>
    <revision>
      <id>4506092</id>
      <parentid>4499716</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24261" sha1="lerwds3g32msd6hjokf5582gcc0tudx" xml:space="preserve">{{Tradubot|Guy Williams}}
{{persona}}
'''Armand Joseph Catalano''' {{nym}} ―conocíu artísticamente como '''Guy Williams'''― foi un [[actor]] de [[cine]] y [[televisión]] d'[[Estaos Xuníos]] d'ascendencia [[italiana]] qu'interpretó a [[El Foín]] y otros héroes de capa y espada nos [[años 1950|años cincuenta]] y [[años 1960|sesenta]].&lt;ref name=imdb&gt;[https://www.imdb.com/name/nm0930713/ Ficha de Guy Williams] nel sitiu web [[IMDb]]. Consultada'l 22 de febreru de 2010.&lt;/ref&gt;

== Biografía ==
=== Estudio ===
Guy Williams nació en [[Washington Heights (Manhattan)|Washington Heights]], na islla de [[Manhattan]] (dientro de la [[ciudá de Nueva York]]). Los sos padres Attilio y Clara migraren dende [[Messina]], una ciudá de [[Sicilia]] ([[Italia]]), por cuenta de la probeza. Attilio yera fíu d'un madereru; trabayando como vendedor de seguros llogró mercar un llote de tierra en [[Nueva Jersey]]. Williams (a quien los sos padres llamaben col nome italianu Armando) creció nel barriu [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] (pequeña Italia), de [[Manhattan]]. Cuando tenía siete años empezó a aprender [[esgrima]] col so padre, quien yera un espertu por una tradición heredada de los sos ancestros italianos.&lt;ref name=imdb /&gt;

Na Escuela Pública 189 de la ciudá de Nueva York, Williams destacar en [[matemática|matemátiques]]. Fixo la secundaria na escuela George Washington High School, onde dacuando trabayó na cafetería. Depués foi a l'academia militar Peeskill, pero nunca amosó demasiao interés pol estudiu. Los sos intereses yeren el [[fútbol americanu]] y el [[axedrez]], y siempres s'esforció por consiguir trabayu nos meses de vacaciones.

=== Primeros pasos ===
Williams, de 1,90 m d'estatura, quería ser actor. Cuando decidió abandonar l'academia, la so madre (que más tarde sería executiva nuna empresa de películes estranxeres) sintióse desanimada, yá que esperaba que'l so fíu fuera vendedor de seguros, una carrera tradicional.

Dempués de trabayar como soldador, contador de llibros ya inspeutor de partes d'aviones, Williams foi vendedor nel departamentu de maletes de [[Wanamakers]]. Mentanto unvió les sos semeyes a una axencia de modelos. Atopó un relativu ésitu na prensa gráfica: les sos semeyes apaecíen en revistes (como ''[[Harper's Bazaar]]'' o ''True Romance''), periódicos, y cubiertes de llibros, propagandes comerciales (como los colchones Simmons Beautyrest, onde se-y ve dormiendo plácidamente, o copes y vasos Heisey, o lociones Jergens), empezó a recibir bona paga y volvióse abondo famosu. Cuando un direutor negar a aceptalo pol so aspeutu llatín, el so axente, nesi momentu Henry Wilson, camudó-y el nome de Armand Catalano al de Guy Williams. En 1946 (a los 22&amp;nbsp;años d'edá) consiguió un contratu per un añu de la [[MGM]], y camudóse a [[Hollywood]]. Namái interpretó pequeños papeles, y al rematar el periodu volvió a Nueva York.

En 1948, pa faer un comercial de pitos, Guy Williams fixo un estensu viaxe de filmación (onde tenía d'esquiar) acompañáu de Janice Cooper, una formosa modelu publicitaria de Powers. Mientres les llargues sesiones fotográfiques namoráronse y casáronse apenes volvieron a Nueva York, el 8 d'avientu de 1948. Tuvieron dos fíos: Guy Steve Catalano (Guy Williams&amp;nbsp;Jr., 18 d'avientu de 1952) y Anthony ''Tony'' Catalano (1956).

En 1950, Guy Williams empezó a filmar el so primeres anuncios de televisión, polo que se volvió bien popular. Desafortunadamente, el so padre morrió en 1951, polo que nun pudo ver l'ascensu del so fíu a la fama. Williams llogró otru contratu per un añu en [[Universal Studios]] en 1952 y volvióse a camudar a Hollywood, esta vegada cola so familia.

=== Principios en Hollywood (1952 a 1957) ===
Guy Williams fixo pequeños papeles de repartu nes producciones de la Universal Studios:
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;''Bonzo goes to college'', como Ronald Calkins&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''The Mississippi gambler'', como André&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''The golden blade'', como un poblador de Bagdag&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''The man from The Alamo'', como un sarxentu&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''Take me to town'', como un pequeñu héroe.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

En 1953, Williams sufrió un accidente seriu: cayer d'un caballu y foi arrastráu más de 200&amp;nbsp;metros, lo que-y dexó una llargu repulgu nel costazu derechu. Por cuenta de eso retornó a Nueva York (actuando y posando como modelu ellí) yá pensando n'abandonar la so carrera. Esi mesmu añu dexó la Universal y volvióse un actor independiente pa películes producíes por [[Allied Artists]] y [[Warner Brothers]].

=== El Foín ===
[[Ficheru:Foín pencil sketch CVN.jpg|thumb|Dibuxo del Foín, realizáu por un wikipedista en 2006.]]

Tuvo que pasar casi una década pa la so gran oportunidá como estrella de la serie de [[Walt Disney]], [[El Foín (serie de televisión)|''El Foín'']] ([[1957]]-[[1959]]). Esti papel ganó-y una gran fama como héroe románticu y [[esgrima|espadachín]].

En 1973 la compañía [[The Walt Disney Company|Disney]] llevó a cabu un casting pa una nueva serie de televisión basada nel personaxe creáu por Johnston McCulley. El Foín yá yera famosu na pantalla pola película de [[Douglas Fairbanks]] y la de [[Tyrone Power]].

Pa realizar el Foín, l'actor tenía que ser curiosu, con un aire llatino y con dalguna esperiencia n'[[esgrima]]. El mesmu [[Walt Disney]] entrevistó a Guy Williams (de 33 años d'edá), y darréu pidió-y (cómicamente) que se dexara «un bigotito non bien llargu nin bien gruesu». El pagu que pidió Williams yera bien alto (2500 dólares a la selmana), pero dióse-y. Williams retomó'l so entrenamientu profesional d'esgrima col campeón [[Bélxica|belga]] [[Fred Cavens]] (que tamién entrenara a [[Douglas Fairbanks]], [[Errol Flynn]] y [[Tyrone Power]]), yá que —según el pidíu de Walt Disney— nel programa utilizaríen espaes reales ensin proteición.
Disney ordenólu que —pa interpretar al Foín a la perfeición— tomara clases de guitarra col famosu [[Vicente Gómez (guitarrista)|Vicente Gómez]], pero Williams nunca llegó a tocar el preséu.

La serie, con episodios de media hora, finalmente debutó na rede televisiva [[American Broadcasting Company|ABC]] el 10 d'ochobre de 1957. Tuvo un instantáneu ésitu en EE.&amp;nbsp;UU., algamando'l ráting más altu hasta esi momentu nun programa de televisión.

Williams utilizaba un caballu negru (llamáu Tornáu nos cómics), pero nuna filmación onde había disparos, l'animal cayó nun ribayu y tuvo múltiples quebres, polo que tuvo que ser sacrificáu.
Dempués del accidente col primer Tornáu, trabayó con dos caballos. Unu yera fantásticu nes escenes de corríes, pero nun-y gustaba saltar. Tampoco-y gustaben los ''[[closeup]]s'', cuando'l Foín falaba col sarxentu García, Tornáu quitaba la cabeza y esconder escontra tras. Entós tuvieron qu'usar otru caballu negru más fotoxénicu.

Hubo tamién un caballu blancu llamáu ''Phantom'' (Pantasma), por cuenta de que'l direutor pensaba que pa les escenes na escuridá, el Tornáu negru práuticamente faíase invisible. Pero esta Pantasma nun duró enforma tiempu, y volvieron al Tornáu negru. 
El show duró 78 episodios (dos temporaes, del 57 al 59) y una película editada de los episodios de televisión: [[The Sign of Foín|The Mark of Zorro]] (1958). La tema musical (compuestu por [[Norman Foster (direutor)|Norman Foster]] y [[George Burns]], y cantáu por [[The Chordettes]] ('los acordecitos') algamó'l númberu 17 nel [[hit parade]].

Williams nun faía les escenes de peligru, pos en casu de mancase retrasara la producción de la serie. Entós, mientres él grababa n'estudiu, el so doble faía les escenes de cabalgates ente los montes, n'esteriores.

Esta serie creó una verdadera epidemia de [[grafitu|grafitos]] de la lletra Z nos pupitres de les escueles en tou Estaos Xuníos. Pueden vese exemplos d'estos nos escritorios y meses d'esa dómina.

Problemes contractuales y personales ente Disney y la cadena televisiva fixeron que la esitosa serie atayárase.

Cuando terminó la serie, Williams fixo otros dos películes:
* ''Damon and Pythias'' (una producción de la MGM n'Italia en 1962, dirixida por [[Curtis Bernhardt]]), onde fixo de [[Damón]], quien ufierta la so vida como garantía pola pallabra del so amigu Fitias, que fuera condergáu a muerte por cuestiones polítiques.
* ''Captain Sindbad'' (una superproducción de la MGM, filmada n'[[Alemaña]] en 1962, dirixida pol direutor d'Estaos Xuníos d'aventures [[Byron Haskin]], basada nel cuentu clásicu de [[Les mil y una nueches]], onde Williams fai de [[Simbad|Simbad el marín]].

Más tarde Williams describiría esta dómina como «unu de los meyores momentos de la mio vida».

=== Bonanza (1964) ===
En 1964, yá de vuelta nos [[Estaos Xuníos]] realizó dellos trabayos menores, como la so apaición en dellos episodios de la serie de televisión ''[[Bonanza]]'' (1959-1973), como'l primu mexicanu Will Cartwright.
Williams abandonó la serie al terminase'l so contratu dempués de cinco episodios.

Los cinco episodios de Bonanza onde apaeció Guy Williams fueron:
* ''Return to Honor''
* ''The Roper''
* ''The Companeros''
* ''The Pressure Games''
* ''Triangle''

=== Lost in Space (1965 a 1968) ===
En [[1965]] ufiertóse-y el papel del profesor John Robinson nel programa televisivu de [[ciencia ficción]] ''[[Lost in Space (serie de televisión)|Lost in Space]]'' ([[1965]]-[[1968]]), n'inglés ''Lost In Space'', de la rede [[CBS]].
El profesor Robinson yera espertu en [[astrofísica]], [[xeoloxía]] y [[ministru relixosu]], y comandaba la misión de la nave [[Xúpiter 2]] cola so familia nun viaxe pa colonizar el sistema planetariu d'[[Alfa Centauro]] (la estrella más cercana al sistema solar).

La serie presentaba una gran cantidá de producción artística, a pesar de que nun tener nenguna pretensión científica.
Basábase principalmente nes risonderes aventures de la familia (incluyendo [[hippie]]s espaciales y cenahories intelixentes). La serie catapultó y encasilló a [[Jonathan Harris]], el memorable doctor Smith.

Dos cuesas memorables de la serie yeren los avisos de peligru «¡Danger, Will Robinson!», del [[androide]] Modelu-B9, y tamién el clásicu cantar de la serie, compuesta pol llexendariu [[John Williams (compositor)|John Williams]] (quien tamién faía la música de fondu de los episodios).
L'actuación de Williams nesa serie foi más bien cosmética, nun proyeutándose nella.

=== Visita a l'Arxentina (1973) ===
Williams llucía siempres un temperamentu franco y abierto, yera un gran conocedor de vinos, entusiasta del axedrez y l'esgrima y bien aficionáu a viaxar. Dende 1959, al rematar la serie, sintióse decepcionáu al ver que nun se materializaba nenguna ufierta de trabayu. Entós decidió retirase pa esfrutar la so pequeña fortuna consiguida por aciu la inversión en dellos negocios.

Dende'l 2 de xineru de 1968, la [[Canal 13 (Buenos Aires)|Canal 13]] de televisión de [[Ciudá de Buenos Aires|Buenos Aires]] (Arxentina) emitió ''El Foín'' tolos díes de 19:00 a 19:30, con un gran ésitu. En 1970, nes jugueterías y los kioscos de toles provincies d'Arxentina vendíense muñequitos, amarutes y toa clase d'oxetos relativos al Foín. La canal tuvo la idea de presentar a Guy Williams, cola idea de faer un programa especial y faelo participar en dellos programes pa neños. 
El periodista de Buenos Aires [[Leo Gleizer]] foi l'encargáu de viaxar a EE.&amp;nbsp;UU. pa faer los contactos:

{{cita|Cuando llegué a Nueva York yera bien difícil saber ónde viviría Williams. Dempués de delles investigaciones fallíes, asocedióme buscar nel direutoriu telefónicu. Cuál nun sería la mio sorpresa al ver que'l mio Guy Williams vivía en California. Llamar y respondióme una muyer (Janice, esposa de Williams). Falé con él, diciéndo-y que viniera dende Arxentina pa buscalo y que me paecía qu'a él diba a presta-y la idea. Díxome que fora a velo a la so casa en California. foi buscame al aeropuertu. Cuando lu vi ensin bigote, suxerí-y que lo dexara crecer. Quince díes dempués d'esa primer llamada, fuimos a Buenos Aires.}}

La llegada al [[Aeropuertu Internacional Ministru Pistarini]] d'[[Ezeiza]], el domingu 1 d'abril de 1973 foi apoteósica. Dellos miles de neños colos sos padres saludaron al actor, quien nun podía creer lo que vía. Guy aportó a amarutase del Foín en dellos programes de Canal 13 (daqué que n'EE.&amp;nbsp;UU. refugara enfáticamente) y a faer una pequeña exhibición d'esgrima nel programa ''Teleshow'' (Canal 13, llunes a vienres de 14:30 a 17:00) presentáu por [[Víctor Sueiro]]. Foi tal l'ésitu d'esa presentación que'l departamentu de vestuariu de la canal iguó un traxe asemeyáu al de la popular serie, y presentóse amás en ''Porcelandia'' (miércoles 21:30 a 22:30) onde [[Jorge Porcel]] tenía un sketch llamáu «El Sorro con S»; nesti programa precisaben recrear una escena d'esgrima.
El contendente de Williams yera'l jovencísimo campeón arxentín d'esgrima [[Fernando Lupiz]] (quien en 2005 presentó un programa diariu de televisión onde enseñaba esgrima y exhibía dibuxos animaos del Foín), quien nesa dómina tenía namái 20 años d'edá.&lt;ref&gt;{{cita web
|url = http://www.pagina12.com.ar/1999/99-05/99-05-07/pag25.htm
|títulu = La reblincada final del auténticu Foín
|fechaaccesu = 26 de febreru de 2010
|añoacceso =
|autor = Marcelo Raimón
|editorial = Página 12
}}&lt;/ref&gt;

Cada programa onde apaecía Williams algamaba más de 40 puntos de rating, polo que s'entamó otru viaxe esi mesmu añu.

=== Segunda visita a l'Arxentina (1973) ===
El sábadu 14 de xunetu de 1973 Guy Williams realizó la so segunda visita a l'Arxentina. Unes 3000&amp;nbsp;persones (ente neños y adultos) atropar na pista d'aterrizaxe del aeropuertu internacional d'Ezeiza, al berru de «¡Foín, Foín!», esperando la llegada del vuelu 201 de [[Pan Am]]. Primero baxó Williams y la so esposa Janice, quien fueron recibíos por [[Gleizer|Leo Gleizer]], el periodista que concretara'l primer viaxe de Williams a l'Arxentina.

De sópitu escuchóse un atronador ruxíu del ensame: a la portezuela del avión asomóse'l barítonu llíricu y actor [[Henry Calvin]] —el gruesu sarxentu Demetrio López García de la serie ''El Foín''—, quien foi reconocíu a pesar de la so apariencia demacrada (tenía un cáncer de gargüelu ensin diagnosticar). Cuando-y preguntar cómo dexara de ser gordu, Calvin dixo que se propunxera baxar 80 quilos, y llograr. Empezara la so carrera nos años trenta como cantante (tenía una formosa voz de [[barítonu]], que dalguna vegada amosó en ''El Foín'').

La canal destinó a una asistente, una traductora y un xofer p'atendelos. Esi día cenaron nun carrín de la costanera sobre'l [[Ríu de la Plata]]. El miércoles asistieron a una [[tanguería]]. Ellí Williams probó'l [[mate (fervinchu)|mate]], mientres el so compañeru siguía bebiendo cerveza y vinu blanco [[Mendoza (Arxentina)|mendocino]]. Dambos coincidieron nes comíes: el llechón adobáu foi'l platu preferíu. Tamién visitaron escueles y hospitales públicos, onde roblaron autógrafos pa los neños. Mientres esta estancia, el Foín engarró un duelu nel Circu Máxicu de [[Carlitos Balá]] y foi vistu per primer vegada nel show de [[Juana Martínez|Mirtha Legrand]], lo cual repitiríase a lo llargo de los años. (Ella sería una de les celebridaes qu'asistiríen al so funeral en 1989).
Calvin acompañar a la canal 13, onde fixeron un show (cada unu col so disfraz).
Guy y Henry volvieron a California, onde Guy siguió remanando la so empresa d'ellaboración de ''[[panetonne]]'' (pan duce).

=== Xira circense per Llatinoamérica ===
La tercer visita foi n'avientu de 1974, esta vegada solo y de incógnito.

En 1979 Guy Williams retornó a Buenos Aires, non por un contratu cola Canal 13, sinón pa producir los sos propios shows. Dixebrárase de la so muyer, y el so nuevu compañeru yera agora Fernando Lúpiz, amarutáu como'l Capitán Monesteriu (o «Monastario», como-y dicíen n'inglés). Anque llevaba un bigote como'l so personaxe, el rapazu yera demasiáu nuevu pal papel. Pa promover l'espectáculu, el Foín apaeció nos programes ''Patolandia'' (protagonizáu pol cómicu [[Rafael Carret]]) y el Capitán Piluso (protagonizáu pol cómicu [[Alberto Olmedo]]). Williams presentó'l so show mientres dos meses en tol país, con escelentes crítiques.

Esti show presentar en dellos circos, onde s'acutar pal gran final al personaxe que tolos neños arxentinos queríen ver en persona. Nel sable, el presentador anunciar con pómpara. Apaecía'l Foín (muncho más alto de lo esperao, col so 1,90 m) nel so caballu negru, saludando cola mano derecha alzada. Dempués d'unes pallabres, apaecía'l capitán Monesteriu (Lúpiz), empezando la engarradiella, que duraba dellos minutos, cola esperada victoria de Williams.
La participación del Foín yera curtia, d'aproximao 15 minutos, pero tolos presentes taben maraviaos de ver al so héroe (que les sos aventures siguíen a diariu al traviés de la pantalla chica). Na avenida [[Domingo Faustino Sarmiento|Sarmiento]] había un xigantescu cartelu publicitariu cola figura del ídolu y una lletra Z.

=== La película de Palito Ortega ===
En 1977, los productores Carlos Montero (de canal 13) y Enrique García Fuertes anunciaron el proyeutu ''El Foín y el so fíu'', una película que protagonizaríen Williams y Lúpiz. Nesta dómina, el productor Carlos Patiño empezó les negociaciones pa contratar al Foín pal circu Real Madrid de los hermanos Segures, un espectáculu nel que s'acostumaba a ver figures famoses. El Real Madrid foi'l mayor ésitu en Mar del Plata mientres 1977 y 1978. D'avientu de 1977 a marzu de 1978, 250&amp;nbsp;000 persones aplaudieron al Foín en persona.

La fiebre del Foín nun s'acababa. Williams fixo munchos amigos arxentinos, y taba encantáu col país. El proyeutu de la película volvióse una obsesión pa Guy. Empezara como un proyeutu secundariu, pero puestu Williams diose cuenta de que sería la resurrección de la so carrera. Empezó a trabayar nel guión y los escenarios. La so intención yera usar sitios naturales reales d'Arxentina. El títulu provisional de la historia yera ''Foín''. El proyeutu yera bien ambiciosu, envaloráu en dos millones de dólares, demasiao caru pa la inestable economía d'Arxentina, pero él aportunaba que se vería coles mesmes en 65 países.

L'únicu que podía financiar la película yera [[Palito Ortega]]. Pa evitar problemes colos productores d'Estaos Xuníos, la película llamaríase ''El rei''. Ortega fixo munchos cambeos al guión y a los sitios de filmación qu'escoyera Williams. Ortega tamién ordenó que'l papel de Bernardo facer [[Carlitos Balá]]. Tamién se decidiera que'l papel del capitán Monesteriu sería del brillante actor arxentín [[Alfredo Alcón]] (y non del so compañeru Lúpiz). Pa Guy esto foi demasiáu. Non porque nun-y gustara Balá o Alcón, sinón porque'l so trabayu de tres años sumía so los deseos d'Ortega. El guión puede trate nel [[Muséu del Cine de Buenos Aires]].

Ensin el filme, el Foín nun tenía nada que faer en Buenos Aires y volvió a California a principios de los [[años 1980|años ochenta]].

=== Últimu viaxe a l'Arxentina ===
Pero llueu volvió a la ciudá que-y abriera los brazos y haber adoptáu como un ídolu. Nesta última etapa en Buenos Aires, Guy cultivó un perfil baxu. Namái raramente salía una nota na revista ''Radiolandia'' la cual afirmaba que ''El Foín'' vivía en Buenos Aires. Gustába-y tomar café en [[La Biela]], nel barriu de [[Recoleta (Buenos Aires)|Recoleta]], lleendo ''[[The Buenos Aires Herald]]''. Vía caminar dende l'hotel [[Alvear Palace Hotel|Alvear]] al edificiu onde vivía y onde toos lo conocíen. Siguió faciendo amigos arxentinos.

=== Fallecimientu ===
N'abril de [[1989]], mientres pasaba la so vida en [[Buenos Aires]], Guy Williams, quien cuntaba entós 65 años d'edá, de secute sumió. El [[6 de mayu]] de [[1989]] los vecinos —que notaren la so desapaición— llamaron a la policía, qu'esi mesmu día forzó la entrada del so apartamentu nel esclusivu barriu de [[Recoleta (Buenos Aires)|Recoleta]], topando'l so cuerpu ensin vida. Sufriera un [[aneurisma cerebral]]&lt;ref&gt;Según [https://www.imdb.com/name/nm0930713/bio IMDB.com].&lt;/ref&gt; aproximao una selmana enantes, mientres taba solu nel so apartamentu de la cai Ayacucho 1964 y nun sobrevivió. Yá sufriera otru aneurisma con anterioridá en [[1983]], en [[California]]. 

Gracies a los esfuercios del so compañeru [[Fernando Lúpiz]], los sos restos quedaron dos años nel panteón de l'[[Asociación Arxentina d'Actores]] (a pesar de la regla de que ye namái p'actores arxentinos). En [[1991]] el so fíu Steve recibió les sos cenices en [[California]] y cumplió el deséu del so padre de que fueren espardíes nos montes de California, na sablera de [[Malibu, California|Malibú]] ([[California]]) y nel [[océanu Pacíficu]].

=== Homenaxes ===
# En [[2000]], Guy Williams foi la primer celebridá llocal nel [[Paséu de la Fama del Bronx]], na ciudá de Nueva York.
# El [[2 d'agostu]] de [[2001]] Guy Williams foi incorporáu nel [[Paséu de la Fama de Hollywood]], nel númberu 7080 del bulevar Hollywood (esquina con La Brea), dempués de miles de pidimientos de los sos almiradores frente a la Cámara de Comerciu de Hollywood, l'añu anterior.
# El [[2 d'agostu]] de [[2002]] la familia de Guy Williams dedicó-y un bancu nel Parque Central de Nueva York.
# El [[2 d'agostu]] de [[2003]] la empresa Disney punxo una placa conmemorativa na casona de la misión [[San Luis|San Luis Rei de Francia]], n'[[Oceanside (California)|Oceanside]], [[California]], onde ente [[1957]] y [[1959]] habíase filmado la serie del Foín.
# Dende [[1998]] los sos fans faen una campaña por que el [[Serviciu Postal d'Estaos Xuníos]] publique una [[sellu postal|estampilla]] conmemorativa del Foín. La impresión foi atayada en [[2006]] por cuenta de cambeos nos protocolos.

== Filmografía ==
{| {{tablaguapa}}
! Añu !! Trabayu !! Papel
|-
| 1953 || ''[[The Man from the Alamo]]'' || Sarxentu 
|-

| 1955 || ''[[The Mickey Rooney Show]]'' || Dr. Pierce
|-
| 1955 || ''[[Seven Angry Men]]'' || Salmon Brown
|-
| 1955 || ''[[The Lone Ranger|El llaneru solitariu]]'' || Xérif Will Harrington
|-
| 1956-1957 || ''[[Highway Patrol|Patrulla de caminos]]'' || Jerry March
|-
| 1957 || ''[[I Was a Teenage Werewolf]]'' || Oficial Chris Stanley
|-
| 1957-1958 || ''[[Men of Annapolis]]'' || Mike / Steve Clay / Andy Kendall
|-
| 1957-1959 || ''[[El Foín (serie de televisión)|El Foín]]'' || Don [[Diego de la Vega]] / Foín
|-
| 1957-1962 || ''[[Disneyland|Disneylandia]]'' || Foín / Miles Hendon / Don Diego de la Vega 
|-

| 1963 || ''[[Captain Sindbad]]'' || Capt. Sindbad
|-
| 1964 || ''[[Bonanza]]'' || Will Cartwright
|-
| 1965-1968 || ''[[Lost in Space]]'' || Prof. John Robinson
|-
| 1981 || ''[[Der Prinz und der Bettelknabe]]'' || Miles Hendon
|}

== Bibliografía ==
* {{Cita llibru |apellíu=
Peter Rubie
|nome= Luis Reyes
|enllaceautor=
|títulu= Los hispanos en Hollywood: celebrando 100 años nel cine y la televisión
|url=
|fechaaccesu=
|idioma=
|otros=
|edición=
|añu= 2002
|editor=
|editorial= Random House Español
|allugamientu=
|isbn= 1400000068
|capítulu=
|páxina=
|cita=}}
* {{Cita publicación
| autor = Universidá de Texas
| títulu =
| añu = 2008
| revista = La xornada selmanal
| volume =
| númberu = 1
}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.whitefoxdomain.com/ WhiteFoxDomain.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126190818/http://www.whitefoxdomain.com/ |date=2010-01-26 }} (Guy Williams n'Arxentina).
* [http://www.zorrofx.com/dads_pg.htm ZorroFX.com/dads] (páxina oficial de la familia de Guy Williams) {{en}}.
* [http://www.guywilliams.net/ GuyWilliams.net] (aniellu de sitios alrodiu de Guy Williams) {{en}}.
* [http://www.pagina12.com.ar/1999/99-05/99-05-07/pag25.htm La reblincada final del auténticu Foín]

{{NF|1924|1989|Williams, Guy}}

[[Categoría:Persones de Nueva York]]
[[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Modelos]]</text>
      <sha1>lerwds3g32msd6hjokf5582gcc0tudx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Echinacea angustifolia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64972</id>
    <revision>
      <id>4505933</id>
      <parentid>4500729</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T14:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ercé</username>
        <id>18610</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Echinacea angustifolia.jpg]] → [[File:Echinacea angustifolia-MHNT.jpg]] erreur nom</comment>
      <origin>4505933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7676" sha1="j5vzq98cnafc5ys0h8fg1sotdozm5fd" xml:space="preserve">{{Tradubot|Echinacea angustifolia}}
{{ficha de taxón
| ''Echinacea angustifolia''
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Asterales]]
| familia = [[Asteraceae]]
| subfamilia = [[Asteroideae]]
| tribus = [[Heliantheae]]
| subtribus = 
| genus = '''''[[Echinacea]]'''''
| species = '''''Echinacea angustifolia'''''
| species_authority = &lt;small&gt;[[D.C.]], ''Prodr.'', 5:554, 1836&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;''Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normes digesta'', Aug. Pyramo de Candolle, Parisii : Sumptibus Sociorum Treuttel et Würtz, 1824-73 [http://botanicus.org/page/151989 en Botanicus]&lt;/ref&gt;
}}
[[Ficheru:Echinacea.angustifolia02.jpg|thumb|240px|Frutos: aquenios tetragonales]]
[[Ficheru:Echinacea angustifolia - Cone flowers.jpg|thumb|240px|Detalle de les flores]]
[[Ficheru:Echinacea angustifolia-MHNT.jpg|thumb|240px|Nel so hábitat]]
La '''equinácea de fueya estrecha''' (nome científicu '''''Echinacea angustifolia''''') ye una [[planta]] [[yerba|yerbácea]] de la familia [[Asteraceae]] (asteracees) nativa d'[[América del Norte]]. Tien les mesmes carauterístiques y propiedaes que la '''''[[Echinacea purpurea]]''''', de la que difier esencialmente pol anchor de les fueyes que son más estreches.

== Descripción ==
Ye una [[planta]] [[yerbácea]] con [[raigañu (botánica)|raigañu]] negra y picante. Algama'l metru d'altor y los sos [[fueya|fueyes]] son enteres y llanceolaes con trés nervaciones. Les [[flor|flores]] perifériques tienen les lígulas estreches y de color rosa o púrpura. Les flores internes son tubulares y de color mariellu maciu. El receptáculu ye [[Escayu (botánica)|espinosu]], d'ellí'l nome xenéricu de la planta (''Echinacea'', del griegu &quot;''echino''&quot;, espinosu).

== Distribución ==
Nativa de les [[Great Plains]] del Oeste y centro-oeste d'[[Estaos Xuníos]] : [[Iowa]] , [[Kansas]], [[Minnesota]], [[Missouri|Misúri]], [[Nebraska]], [[Dakota]] del Norte y del Sur, [[Oklahoma]], [[Colorado]], [[Montana]], [[Wyoming]], [[Nuevu Méxicu]], [[Texas]] ; tamién nel [[Canadá]] occidental ([[Saskatchewan]]). 
Cultivada como ornamental n'otres partes.

== Farmacoloxía==
* Usar por vía esterna tópica pal tratamientu d'[[úlcera|úlceres]], llagues, [[firida|firíes]] y otres afecciones, non solamente de la piel.
* Sería un estimulante inmunolóxicu potenciador de les defenses contra enfermedaes infeicioses ya infeiciones víriques como [[catarru|catarros]] y [[gripe]]. Inmunoestimulante (aumenta les defenses inespecífiques), activa la formación de [[leucocitu|leucocitos]]; bacteriostático, bloquia la hialuronidasa, colo que torga que s'estiendan les infeiciones, favoreciendo'l sanamientu de les firíes. Antitérmico, antiinflamatoriu, antiviral, aperitivo, dixestivu, colerético, sialagogo, diaforético.

Nenguna de les propiedaes enriba descrites foi comprobada fehacientemente y, arriendes d'ello, el so usu terapéuticu nun se debe encamentarsobremanera por [[vía parenteral]].&lt;ref&gt;http://www.heilpflanzen-welt.de/buecher/BGA-Commission-Y-Monographs/0086.htm&lt;/ref&gt; Y eso a pesar de la so venta llibre nel comerciu naturista baxa diverses apelaciones, solo o entemecíu con otros componentes yerbáceos como, por casu, el [[tomillu]] (''[[Thymus vulgaris]]'' L.) qu'él sí tien virtúes [[antiséptica|antiséptiques]], ente otres.

Bien útil na profilaxis y tratamientu complementariu d'afecciones respiratories: [[gripe]], resfriáu común, [[farinxitis]], [[rinitis]], [[sinusitis]], [[bronquitis]]. La tintura, emplégase, en forma de colutorios en abscesos dentarios y en baños, pomaes o compreses sobre quemadures, firíes angüeñoses, forúnculos, acné, inflamaciones o ulceraciones dérmiques.

Contraindicáu col embaranzu, lactancia, hepatopatías. Nes monografíes de la [[Comisión E]] alemana encamiéntase nun emplegar en: Tuberculosis, colagenopatías, esclerosis múltiple, síndrome d'inmunodeficiencia adquirida y otros desórdenes inmunolóxicos. En toos estos casos, ye necesariu que'l médicu evalúe la conveniencia de la so alministración y supervise el tratamientu.&lt;ref name = Lin&gt;{{cita web |url=http://www.plantasutiles.info/plut.html |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=3 de marzu de 2014 |formatu= |obra= Plantes útiles: Linneo}}&lt;/ref&gt;

== Taxonomía ==

''Echinacea angustifolia'' describióse por ([[L.]]) [[Moench]] y espublizóse en ''[[Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis]]'' 5: 554–555. 1836.&lt;ref name = Trop&gt;{{cita web |url=http://www.tropicos.org/Name/2700681 |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=3 de marzu de 2014 |obra= Tropicos.org. [[Missouri Botanical Garden]]}}&lt;/ref&gt; 
;[[Etimoloxía]]:
El nome del [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] procede del [[Idioma griegu|griegu]] ''echino'', que significa &quot;espinosu&quot;, debíu al discu central espinosu de la cabezuela floral.

'''''angustifolia''''': [[epítetu]] [[llatín]] que significa &quot;con fueyes estreches&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.winternet.com/~chuckg/dictionary/dictionary.25.html N'Epítetos Botánicos]&lt;/ref&gt;
;[[sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]:
*''Echinacea angustifolia'' DC. var. ''angustifolia'' 
*''Echinacea angustifolia'' var. ''strigosa'' [[R.L.McGregor]] 
*''Echinacea angustifolia'' var. ''tennesseensis'' ([[Beadle]]) [[S.F.Blake]]
*''Echinacea pallida'' var. ''strigosa'' (McGregor)[[Gandhi]]
*''Echinacea pallida'' var. ''angustifolia'' (DC.) [[Cronquist]]
*''Brauneria angustifolia'' (DC.) [[A.Heller]]&lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-140068 ''{{PAGENAME}}'' en ''[[The Plant List]]'']]&lt;/ref&gt;
== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[Asteraceae#Descripción|Carauterístiques de les asteracees]]
* [[Equinácea]]/[[Echinacea]]

== Referencies ==
{{llistaref}}
==Bibliografía==
# Correll, D. S. &amp; M. C. Johnston. 1970. Man. Vasc. Pl. Texas i–xv, 1–1881. The University of Texas at Dallas, Richardson.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 8: Asteraceae, part 3. Fl. N. Amer. 21: i–xxii + 1–616.
# Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.
== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Echinacea angustifolia}}
{{wikispecies}}
*[http://plants.usda.gov/plantguide/pdf/cs_ecan2.pdf USDA-NRCS, Plantguide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150807095358/http://plants.usda.gov/plantguide/pdf/cs_ecan2.pdf |date=2015-08-07 }}
*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ECAN2&amp;photoID=ecan2_001_avd.tif ''Echinea angustifolia'' in USDA PLANTS Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711060154/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ECAN2&amp;photoID=ecan2_001_avd.tif |date=2012-07-11 }}
*Nomes comunes y distribución, ente otros, in [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?14798 GRIN] y [http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=echinacea+angustifolia&amp;mode=sciname&amp;submit.x=10&amp;submit.y=10 Plants USDA] 
*{{Enllaz rotu|1=''Echinea angustifolia'' in Global Compositae Checklist |2=http://compositae.landcareresearch.co.nz/default.aspx?Page=NameDetails&amp;TabNum=0&amp;NameId=55bdbb1f-fddc-4f12-9861-f4243y33c3y3 |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Plantes yerbácees]]
[[Categoría:Plantes melecinales]]
[[Categoría:Plantes descrites en 1836]]
[[Categoría:Echinacea|angustifolia]]
[[Categoría:TBSpecies]]</text>
      <sha1>j5vzq98cnafc5ys0h8fg1sotdozm5fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gutierrezia sarothrae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65313</id>
    <revision>
      <id>4506087</id>
      <parentid>4395587</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14005" sha1="caowrr27fyi450u9jihpuxdbwkobjgw" xml:space="preserve">{{Tradubot|Gutierrezia sarothrae}}
{{ficha de taxón
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_subclassis = [[Asterids]]
|ordo = [[Asterales]]
|familia = [[Asteraceae]]
|genus = ''[[Gutierrezia]]''
|species = '''''Gutierrezia sarothrae'''''
|binomial_authority = ([[Frederick Traugott Pursh|Pursh]]) [[Nathaniel Lord Britton|Britt.]] &amp; [[Henry Hurd Rusby|Rusby]]
|synonyms_ref = 
|}}

'''''Gutierrezia sarothrae''''' ye una [[especie]] de planta [[fanerógama]] perteneciente a la familia de les [[asteracees]]. Ye un subarbusto nativu de gran parte de la metá occidental d'[[América del Norte]], dende l'oeste de [[Canadá]] al centru de [[Méxicu]] , y puede atopase nuna serie de zones grebes, hábitat de pacionales y de monte. Puede ser tóxica pal ganáu en grandes cantidaes, debíu principalmente a la presencia de [[saponina|saponines]] .
[[Ficheru:Gutierrezia sarothrae 8.jpg|thumb|Vista de la planta]]
[[Ficheru:Gutierrezia sarothrae 9.jpg|thumb|Flores]] 
''G. sarothrae'' confundir comúnmente colos ''[[Chrysothamnus]]'', pero estremar pola presencia de rayos florales, que les plantes ''Chrysothamnus'' nun tienen.&lt;ref name=USU&gt;{{cita web|títulu=Broom Snakeweed|url=http://extension.usu.edu/range/woody/snakeweed.htm|obra=Range Plants of Utah|editorial=Utah State University|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121203081520/http://extension.usu.edu/range/woody/snakeweed.htm|fechaarchivu=2012-12-03}}&lt;/ref&gt;

== Descripción ==
''G. sarothrae'' ye un perenne subarbusto que bazcuya de 20 a 100 centímetros d'altor. Los tarmos son de color verde a marrón, trupu, y herbal, y la caña escontra riba dende una base maderiza.&lt;ref name=USU/&gt; Los tarmos muerren cayendo mientres la llatencia, dando a la planta una apaición como d'escoba.&lt;ref name=USU/&gt; Estender de nidiu a tener dalgún pelo curtiu y pueden ser resinoses y polo tanto pegañoses al tactu.&lt;ref name=USDA&gt;{{cita web|títulu=Broom Snakeweed: ''Gutierrezia sarothrae'' Pursh|url=http://plants.usda.gov/plantguide/pdf/cs_gusa2.pdf|obra=Plant Guide|editorial=United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012|fecha=30 de mayu de 2002|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111015225424/http://plants.usda.gov/plantguide/pdf/cs_gusa2.pdf|fechaarchivu=2011-10-15}}&lt;/ref&gt; Los trupos recímanos de pequeños rayos de flores marielles formen recímanos nel estremu de los tarmos dende mediaos de xunetu a setiembre.&lt;ref name=USU/&gt;&lt;ref name=&quot;Nebraska Wildflowers&quot;&gt;{{Cita llibru|apellíos=Farrar|nome=Jon|títulu=Field Guide to Wildflowers of Nebraska and the Great Plains|añu=2011|editorial=University of Iowa Press|allugamientu=Iowa City|isbn=978-1-60938-071-7|páxines=140–141|url=https://books.google.ca/books?id=ctAZv6EQTsMC&amp;pg=PA140|edición=2nd|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; Como los tarmos tán a puntu el mesmu llargor, esto fai que la planta de cutiu apaecen en forma de cúpula o cuando'l floriamientu en forma d'abanicu.&lt;ref name=&quot;Nebraska Wildflowers&quot;/&gt; Les fueyes son alternes y llinial, y de 5 a 60 milímetros (0,20 a 2,36 pulgaes) de llargu y 1 a 3 milímetros (0,039 a 0,118 pulgaes) d'anchu.&lt;ref name=USDA/&gt; Les fueyes inferiores son polo xeneral refundien enantes de les flores de plantes.&lt;ref name=&quot;Nebraska Wildflowers&quot;&gt;{{Cita llibru|apellíos=Farrar|nome=Jon|títulu=Field Guide to Wildflowers of Nebraska and the Great Plains|añu=2011|editorial=University of Iowa Press|allugamientu=Iowa City|isbn=978-1-60938-071-7|páxines=140–141|url=https://books.google.ca/books?id=ctAZv6EQTsMC&amp;pg=PA140|edición=2nd|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; Mientres el so primer añu de crecedera, ''G. sarothrae'' produz una llarga y maderizu raigañu principal y numberosos raigaños llaterales dende la que la planta madura.&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;&gt;{{cita web|títulu=Botanical and Ecological Characteristics|url=http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/shrub/gutsar/all.html#BOTANICAL%20AND%20ECOLOGICAL%20CHARACTERISTICS|obra=Species: Gutierrezia sarothrae|editorial=United States Forest Service|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Gutierrezia_sarothrae_6.jpg|thumb|Flores de ''Gutierrezia sarothrae'']]
Les flores de ''G. sarothrae'' son polinizaes por inseutos distintos, dando llugar a un frutu ovaláu cubiertu con escames.&lt;ref name=USU/&gt; La planta reproducir a partir de granes, que son brilloses, densamente vellosas, y tremaes pol vientu.&lt;ref name=USU/&gt;&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt; Una sola planta ye capaz de la producción de más de 9.000 granes al añu, anque la mayoría de les granes madures cayen per debaxo de la planta madre.&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt; Les granes pueden permanecer vidables nel suelu mientres dellos años; so condiciones de llaboratoriu, les granes permanecieron vidables mientres siquier dos años.&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt; 
[[Ficheru:Artemisia tridentata wyomingensis (3702719889).jpg|thumb|Nel so hábitat]]
[[Ficheru:Gutierrezia sarothrae 1.jpg|thumb|Xamasca]]
== Hábitat ==
''G. sarothrae'', una planta nativa d'[[América del Norte]], alcuéntrase en tol oeste de [[Canadá]], l'oeste de los [[Estaos Xuníos]], y el centru de [[Méxicu]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Distribution|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=gusa2#distribution|obra=Plants Profile: ''Gutierrezia sarothrae'' (Pursh) Britton &amp; Rusby|editorial=United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130426143904/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=GUSA2#distribution|fechaarchivu=2013-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USFS Distribution&quot;&gt;{{cita web|títulu=Xeneral Distribution|url=http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/shrub/gutsar/all.html#XENERAL%20DISTRIBUTION|obra=Species: Gutierrezia sarothrae|editorial=United States Forest Service|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; Por cuenta del so usu eficiente de l'agua y la tolerancia a la seca, ye capaz de sobrevivir en zones grebes y semiáridas sitios secos, tales como llanures predreses, llombes seques, los cumes, fasteres de los montes, y nos valles semi-desérticos.&lt;ref name=USU/&gt;&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt; ''G. sarothrae'' ye bien adaptable, y puede atopase nuna variedá d'eco-región , incluyendo montes de enebros-piñoneros, carbes desérticos y praos d'artumisa.&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt; Puede sobrevivir nuna amplia variedá de tipos de suelu con plenu sol y bon drenaxe,,&lt;ref name=USDA/&gt; pero la crecedera ye meyor en suelos francos magrizos aluviales en pendientes y suelos pocu fondos, predresos, arenosos, y ye probe en solución salina o suelos alcalinos.&lt;ref name=&quot;USFS Botanical&quot;/&gt;
== Propiedaes ==
En [[Baxa California Sur]] usar pa combatir el plasmu (dolor abdominal o d'estómagu, que suel ser bien intensu y que nun se quitar) causáu por enfriamientu; encamiéntase tomar un té preparáu coles cañes tienres d'esta yerba o aplicar les cañes vieyes como emplastu caliente na parte dolorida. Coles mesmes, emplégase'l cocimientu de les cañes pa llavar les firíes.&lt;ref&gt;{{Cita llibru|apellíos=Stevenson|nome=Matilda Coxe|títulu=Thirtieth annual report of the Bureau of American Ethnology to the Secretary of the Smithsonian Institution: 1908–1909|añu=1915|editorial=Government Printing Office|ubicación=Washington|páxina=53|url=http://www.swsbm.com/Ethnobotany/Ethnobotany_of_Zuni.PDF|fechaaccesu=19 d'ochobre de 2013|capítulu=Ethnobotany of the Zuñi Indians}}&lt;/ref&gt;
;Química:
De les cañes de ''Gutierrezia sarothrae'' estrayer un [[aceite esencial]] nel que s'identificaron los monoterpenos [[acetato de bornilo]], [[limoneno]], [[mirentol]], [[nopinona]], cis-pin-3-en-2-ol, alfa y beta-[[pineno]], trans-[[pinocarveol]], [[pinocarvona]], trans-[[verbenol]] y [[verbenona]]. Otros componentes de les cañes son los diterpenos [[ácidu 3-alfa-hidroxi-dianiélico]], los derivaos hidroxi- y dihidroxi-deoxilaos del [[danielol]], [[gutierrezial]], un deriváu del labda-dieno, [[nivenólido]], [[acedu peliáticoy]] dellos derivaos del [[acedu pilialtóico]]; los flavonoides [[apigenín]], [[calicopterín]], eriodictiol-7-metil-éter, trés derivaos hidroxi-metoxilaos de la flavona, [[jaceidín]], [[luteolín]], los 3 y 4- éteres-metílicos, [[nepetín]], [[quercetín-3-metil-éter]], [[espenacetín]] y [[rudequetín]]; los [[sesquiterpenos]], [[cariofileno-1-10-epóxido]], [[germacreno|germacreno D]].&lt;ref name = Mtm/&gt;

Los aceites esenciales llograos del tarmu y de les fueyes contienen los monoterpenos [[geraniol]], [[linalol]], [[mirceno]], alfa-pineno, cis y trans-verbenol, verbenona; los sesquiterpenos [[cariofileno]] y [[gamma-humuleno]]. Nel raigañu detectóse un triterpeno, el [[óxidu de bacarín]].&lt;ref name = Mtm/&gt;
;Farmacoloxía:
Demostróse l'actividá antitumoral d'un estractu aguacientu del raigañu en mure con sarcoma 180, cuando s'alministró per vía intraperitoneal. Tamién s'investigó l'actividá antiviral y citotóxica d'un estractu etanólico llográu de les fueyes sobre'l virus de influenza PR8 y célules d'endocardiu de bovín, con resultaos negatives.&lt;ref name = Mtm&gt;{{Cita web |url=http://www.medicinatradicionalmexicana.unam.mx/monografia.php?l=3&amp;t=Yerba_del |títulu=plasmu&amp;id=7578 En Medicina tradicional mexicana |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160309175729/http://www.medicinatradicionalmexicana.unam.mx/monografia.php?l=3&amp;t=Yerba_del |fechaarchivu=2016-03-09 }}&lt;/ref&gt;

== Taxonomía ==
''Gutierrezia sarothrae'' describióse por ([[Frederick Traugott Pursh|Pursh]]) [[Nathaniel Lord Britton|Britt.]] &amp; [[Henry Hurd Rusby|Rusby]] y espublizóse en ''[[Transactions of the New York Academy of Sciences]] 7(1–2): 10. 1887&lt;ref name = Trop&gt;{{cita web |url=http://www.tropicos.org/Name/2700827 |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014 |formatu= |obra= Tropicos.org. [[Missouri Botanical Garden]]}}&lt;/ref&gt;
;Sinonimia:
{|
|
* ''Brachyris divaricata''
* ''Galinsoga linearifolia''
* ''Gutierrezia corymbosa''
* ''Gutierrezia digyna''
* ''Gutierrezia divaricata''
* ''Gutierrezia diversifolia''
* ''Gutierrezia euthamiae''
* ''Gutierrezia fasciculata''
* ''Gutierrezia filifolia''
* ''Gutierrezia fulva''
* ''Gutierrezia furferacea''
* ''Gutierrezia globosa''
* ''Gutierrezia goldmanii''
* ''Gutierrezia greenei''
* ''Gutierrezia haenkei''
* ''Gutierrezia ionensis''
* ''Gutierrezia juncea''
|
* ''Gutierrezia laricina''
* ''Gutierrezia lepidota''
* ''Gutierrezia linearifolia''
* ''Gutierrezia linearis''
* ''Gutierrezia linoides''
* ''Gutierrezia longifolia''
* ''Gutierrezia longipappa''
* ''Gutierrezia myriocephala''
* ''Gutierrezia pomariensis''
* ''Gutierrezia scoparia''
* ''Gutierrezia tenuis''
* ''Solidago sarothrae'' [[basónimu]]
* ''Xanthocephalum digynum''
* ''Xanthocephalum longipappum''
* ''Xanthocephalum sarothrae''
* ''Xanthocephalum tenue''&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=''Gutierrezia sarothrae'' (Pursh) Britton &amp; Rusby|url=http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&amp;search_value=37483|editorial=Integrated Taxonomic Information System|fechaaccesu=16 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=''Gutierrezia sarothrae'' (Pursh) Britton &amp; Rusby|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-137518|editorial=The Plant List|fechaaccesu=19 d'ochobre de 2013}}&lt;/ref&gt;
|}
== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[Asteraceae#Descripción|Carauterístiques de les asteracees]]

== Referencies ==
{{llistaref}}
== Bibliografía ==
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Cronquist, A.J. 1994. Asterales. 5: 1–496. In A.J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal &amp; P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 7: Asteraceae, part 2. Fl. N. Amer. 20: i–xxii + 1–666.
# Gleason, H. A. 1968. The Sympetalous Dicotyledoneae. vol. 3. 596 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S.. New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. &amp; A.J. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.
# Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.
# Hitchcock, C. H., A.J. Cronquist, F. M. Ownbey &amp; J. W. Thompson. 1984. Compositae. Part V.: 1–343. In C. L. Hitchcock Vasc. Pl. Pacif. N.W.. University of Washington Press, Seattle.
# Lane, M. A. 1985. Taxonomy of Gutierrezia (Compositae: Astereae) in North America. Syst. Bot. 10(1): 7–28.
== Enllaces esternos ==
{{wikispecies|{{PAGENAME}}|''{{PAGENAME}}''}}
{{commonscat|{{PAGENAME}}|''{{PAGENAME}}''}}
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?609,1273,1276 The Jepson Manual: ''G. sarothrae'' (Pursh) Britton &amp; Rusby]
* [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=250066828 Flora of North America: ''Gutierrezia sarothrae'']
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Gutierrezia+sarothrae Photo gallery of ''Gutierrezia sarothrae'']
* [http://www.swcoloradowildflowers.com/Yellow%20Enlarged%20Photo%20Pages/gutierrezia.htm ''Gutierrezia'' at Southwest Coloriáu Wildflowers]
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Astereae]]
[[Categoría:Flora de Méxicu]]
[[Categoría:Flora de Canadá]]
[[Categoría:Flora d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Plantes melecinales]]
[[Categoría:Plantes descrites en 1887]]
[[Categoría:Plantes descrites por Pursh]]
[[Categoría:Plantes descrites por Britton]]
[[Categoría:Plantes descrites por Rusby]]
[[Categoría:TBSpecies]]</text>
      <sha1>caowrr27fyi450u9jihpuxdbwkobjgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haliaeetus albicilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71789</id>
    <revision>
      <id>4506116</id>
      <parentid>4142020</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T08:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5735" sha1="nu1m8i3dtz9rptxd2520hieioe1zz1d" xml:space="preserve">{{Tradubot|Haliaeetus albicilla}}
{{Ficha de taxón
| 
| status = LC
| status_ref =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Accipitriformes]]
| familia = [[Accipitridae]]
| genus = ''[[Haliaeetus]]''
| species = '''''H. albicilla'''''
| binomial = ''Haliaeetus albicilla''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]
| range_map = Haliaeetus albicilla distribution map.png
| range_map_caption = Verde claru: zona de cría&lt;br /&gt;Azul: zona d'ivernada&lt;br /&gt;Verde escuru: presente tol añu | synonyms =
* ''Falco albicilla'' (Linnaeus, 1758)
* ''Haliaeetus albicilla albicilla''
* ''Haliaeetus albicilla groenlandicus''
}}
{{noaves}}
El {{iniTaxon}} ye una [[especie]] d'[[ave]] [[Accipitriformes|accipitriforme]] de la [[familia (bioloxía)|familia]] [[Accipitridae]]. Nun se reconocen [[subespecie|subespecies]].&lt;ref name=cle&gt;{{cita web |url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%206.5.xls/view |títulu=The Clements Checklist of Birds of the World, Version 6.5 |fechaaccesu=12 de xunu de 2011 |apellíu=Clemens |nome=J.F. |enllace autor= |coautor=T.S. Schulenberg, M.J. Iliff, B.L. Sullivan, &amp; C.L. Wood |añu=2010 |formatu=xls |editorial=Cornell University Press |ubicación= |idioma= |de= |cita=}}&lt;/ref&gt;

== Descripción ==
[[Ficheru:Haliaeetus albicilla (Svolvær, 2012).jpg|left|thumb|300px|Adultu en vuelu en [[Svolvær]] amosando les sos carauterístiques ales anches, picu fuerte y cola curtia blanca.]]
[[Ficheru:White Tailed Eagle AdF.jpg|thumb|left|300px|Primer planu del so llamáu.]]
[[Ficheru:Haliaeetus albicilla -Littleisland, Norway -adult-8a.jpg|thumb|left|Exemplar adultu en Noruega.]]

Ye una ave de gran tamañu, algama un llargor de 69 a 92 cm y un valumbu d'ales de 200 a 245 cm.&lt;ref name = Dierschke&gt;{{Cita llibru |autor = Dierschke, V. |títulu = Aves d'Europa |añu = 2008 |idioma = castellanu |páxines = 256 |ubicación = Barcelona, España |editorial = Ediciones Omega |isbn = 978-84-282-1476-6 }}&lt;/ref&gt; Les femes son de mayor tamañu que los machos.&lt;ref name = Nicolai&gt;{{Cita llibru |autor = Nicolai, J. |títulu = Aves Rapaces |añu = 1990 |idioma = castellanu |páxines = 80 |ubicación = Lleón, España |editorial = Ediciones Everest |isbn = 84-241-2638-6 }}&lt;/ref&gt; Tien ales amplies, una cabeza grande y un gruesu picu &quot;carniceru&quot;. Los adultos son principalmente de color marrón sacante pela so cabeza y cogote más pálidu, tienen una distintiva cola blanca, el so picu y pates son mariellos. La cola y el picu nel so estadiu xuvenil son más escuros, nos subadultos la cola tórnase blanca con una franxa escura na so terminación.

== Distribución y sistemática ==
Nidifica nel norte d'[[Eurasia]]. Foi introducida con ésitu na [[Isla de Rum]], nel archipiélagu de les [[islles Small]] n'[[Escocia]], en 1975 y agora la so área de reproducción toma les [[Western Islles|Islles Occidentales]] y les islles Small, según les islles de [[Isle of Mull|Mull]], [[Skye]], [[Lewis]], [[Isla de Canna|Canna]] y la mariña de [[Wester Ross]]. La so población ye escasa en [[Gran Bretaña]] por causa de la so estinción y posterior repoblación. La mayor población n'Europa atopar a lo llargo de la mariña de [[Noruega]]. 

El [[22 de mayu]] de [[2006]] anuncióse qu'una pareya taba añerando na reserva natural d'[[Oostvaardersplassen]] n'[[Países Baxos|Holanda]]. Esta ye la primer vegada en tiempos modernos qu'esta ave añeró n'Holanda.

Ye una ave principalmente residente, solo les aves qu'habiten nes rexones del estremu norte, tales como la población de [[Siberia]], [[Migración animal|migren]] escontra'l sur pel hibiernu.

[[Ficheru:Haliaeetus albicilla MHNT.ZOO.2010.11.96.1.jpg|thumb| ''Haliaeetus albicilla'' ]]
[[Ficheru:Haliaeetus albicilla groenlandicus MHNT.ZOO.2010.11.96.3.jpg|thumb| ''Haliaeetus albicilla groenlandicus'']]

Esiste una pequeña población nel estremu suroeste de [[Groenlandia]] y l'oeste d'[[Islandia]]. Por cuenta del so mayor tamañu propúnxose que les aves de Groenlandia formen una [[subespecie]] ''groenlandicus'', pero considérase esta especie como [[monotípica]] y la variación de tamañu ye clinal d'alcuerdu a la [[regla de Bergmann]].

Conforma una [[especie par]] xunto col pigargo americanu (''[[Haliaeetus leucocephalus]]''). Estes especies diverxeron d'otros pigargos al empiezu del [[Miocenu]] tempranu (c. 10 [[mya (unit)|mya]]) a más tardar, y posiblemente - si los rexistros fósiles más antiguos tán correutamente asignaos a esti [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] - enantes nel [[Oligocenu]] ceo, unos 28 mya (Wink ''et al.'' 1996&lt;ref&gt;

Les duldes de los autores sobre l'usu xeneralizáu de la tasa d'[[evolución molecular]] del &quot;2%&quot; comprobóse dende entós que yeren encontaes.&lt;/ref&gt;).

En forma similar a otros pares d'especies de pigargos, esti componer d'una especie con cabeza blanca (el pigargo americanu) y otra con cabeza color turráu. Probablemente dixebráronse nel Pacíficu norte, esvalixándose escontra l'oeste en [[Eurasia]] y escontra l'este n'[[América del Norte]]. Al igual que la otra especie nórdica, el pigargo xigante (''[[Haliaeetus pelagicus]]''), los adultos tienen güeyos, pates y picos mariellos.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons}}
{{wikispecies}}
* [http://www.birdsnetherlands.nl/webcamwhitetailedeagle.htm Pigargu Webcam Oosvaardersplassen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303172801/http://www.birdsnetherlands.nl/webcamwhitetailedeagle.htm |date=2016-03-03 }}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Haliaeetus|albicilla]]
[[Categoría:Aves d'Asia]]
[[Categoría:Aves d'Europa]]
[[Categoría:Animales descritos en 1758]]
[[Categoría:Animales descritos por Linnaeus]]</text>
      <sha1>nu1m8i3dtz9rptxd2520hieioe1zz1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gymnopilus maritimus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78617</id>
    <revision>
      <id>4506106</id>
      <parentid>4485214</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20875" sha1="if5btdt2euy4swj8495c7p4tgwoa552" xml:space="preserve">{{ficha de taxón
| regnum = [[Fungi]]
| divisio = [[Basidiomycota]]
| classis = [[Agaricomycetes]]
| ordo = [[Agaricales]]
| familia = [[Cortinariaceae]]
| genus = ''[[Gymnopilus]]''
| species = '''''Gymnopilus maritimus'''''&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.indexfungorum.org/names/NamesRecord.asp?RecordID=540558|títulu= ''Gymnopilus maritimus'' Contu, Guzm.-Dáv., A. Ortega &amp; Vizzini|editorial= [[Index Fungorum]]|fechaaccesu=27 d'avientu de 2010|idioma= inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=511502|títulu= ''Gymnopilus maritimus'' Contu, Guzm.-Dáv., A. Ortega &amp; Vizzini 2009|editorial= [[MycoBank]]|fechaaccesu=27 d'avientu de 2010|idioma= inglés}}&lt;/ref&gt;
| binomial_authority = Contu, Guzm.-Dáv., A. Ortega &amp; Vizzini
| range_map = Map Province of Olbia Tempio.svg
| range_map_caption = Sábese que ''G. maritimus'' solo habita en cierta área de la [[Provincia de Olbia-Tempio]], [[Cerdeña]], [[Italia]].&lt;ref name=&quot;p200&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 200.&lt;/ref&gt;
}}

'''''Gymnopilus maritimus''''' ye un [[Fungi|fungu]] de la familia ''[[Cortinariaceae]]'', identificáu como especie per primer vegada en 2006 al norte de [[Cerdeña]], y descritu en 2009. A partir del so [[miceliu]] desenvuélvense cogordes robustes d'un color anaranxáu acoloratáu, con un [[Pileu (micoloxía)|sombreru]] semiesféricu d'hasta 70 [[milímetru|mm]] de diámetru, cubiertu de fibrillas anaranxaes y, dacuando, de pequeñes escames. El [[pie (micoloxía)|pie]] ye amarellentáu, cilíndricu, llega hasta los 110 [[milímetru|mm]] de llargu y 8 mm de diámetru, y n'ocasiones presenta restos del [[velo parcial]]. Tien [[Llámines (micoloxía)|llámines]] pegaes al pie, que son marielles nes cogordes nueves y de color [[ferruñu (color)|aferruñáu]] escuru nes cogordes madures, por causa de la [[esporada]] esprendida de los [[basidios]]. Les espores miden de 7,5 a 11,5 [[micrómetru (unidá de llargor)|µm]] de llargor y son de color ocre acoloratáu escuru. La trama o [[Trama (micoloxía)|carne]] ye mariella, y tien un gustu llixeramente amargosu. 

Esti [[basidiomycota|basidiomicetu]] ye más similar n'apariencia a [[Gymnopilus fulgens|''G. fulgens'']], y [[bioxeografía|bioxeográficamente]] y [[ecoloxía|ecológicamente]], a [[Gymnopilus arenophilus|''G. arenophilus'']], anque nun esiste una rellación [[Taxonomía|taxonómica]] cercana ente'l primeru y los otros dos, lo que suxer que son casos d'[[evolución converxente]]. Ta más rellacionáu con [[Gymnopilus spectabilis|''G. spectabilis'']] y especies allegaes, anque nun ye particularmente similar a nengún de los sos parientes más cercanos.

''Gymnopilus maritimus'' solo atopóse en [[duna|dunes]] costeres cerca d'[[Olbia]], en [[Cerdeña]], onde crez en suelos arenosos cerca de la base de [[Juncus maritimus|xuncos marinos]] o sobre plantes en descomposición, ente los meses d'ochobre y xineru. Sicasí, abarrúntase que tamién esiste n'otres rexones d'[[Europa]], yá que al tratase d'un organismu [[Saprotrofia|saprótrofo]] puede desenvolvese sobre otros sustratos.

== Taxonomía ==
{{Cuadru imaxe |posición=left

|pie=&lt;small&gt;[[Cladograma]] qu'amuesa la [[filoxenia]] de ''G.&amp;nbsp;maritimus'' y otres especies allegaes sobre la base de [[analises moleculares d'ADN| analís moleculares]] de secuencies d'[[ADNr]] [[espaciador intergénico]].&lt;ref name=&quot;p201&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 201.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|conteníu={{clade
|style=font-size:75%;line-height:75%
|label1=
|1=
{{clade|1=
{{clade|1= 
{{clade|1= ''[[Gymnopilus underwoodii]]''|2=''[[Gymnopilus validipes]]''}}
|2= ''[[Gymnopilus flavus]]}}
|2= {{clade|1=
{{clade|1=''[[Gymnopilus imperialis]]''|2=''[[Gymnopilus spectabilis]]''}}
|2= '''''Gymnopilus maritimus'''''}}}}
}}
}}

''Gymnopilus maritimus'' foi descritu per primer vegada polos [[micoloxía|micólogos]] Laura Guzmán-Dávalos —especialista nel xéneru ''Gymnopilus''—,&lt;ref name=&quot;p9&quot;&gt;Contu y Vizzini 2009, p. 9.&lt;/ref&gt; Antonio Ortega, Marco Contu y Alfredo Vizzini en 2009, nun artículu de la publicación ''Mycological Progress''.&lt;ref name=&quot;p195&quot;/&gt; La descripción basar en especímenes recoyíos mientres un [[trabayu de campu]] lleváu a cabu por Contu en Cerdeña ente xineru de 2006 y 2007.&lt;ref name=&quot;p200&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;p195&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p197&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 197.&lt;/ref&gt; Más tarde, Contu y Vizzini publicaron na revista ''Micologia y Vegetazione Mediterranea'' la descripción n'italianu, xunto a la de ''[[Gymnopilus purpureosquamulosus|G.&amp;nbsp;purpureosquamulosus]]'', yá que yera difícil pa los non especialistes llograr les publicaciones orixinales n'inglés.&lt;ref name=&quot;p9&quot;/&gt; El nome específicu «''maritimus''» referir al hábitat típicu de les dunes costeres onde crez, bien en suelu arenosu o sobre xuncos marinos (''[[Juncus maritimus]]'') en descomposición.&lt;ref name=&quot;p197&quot;/&gt;

Dientro del xéneru ''[[Gymnopilus]]'', la especie allugar nel subxéneru homónimu, qu'arrexunta les especies con cogordes que'l so [[velo parcial|velo]] nun ta bien desenvueltu o nun forma un [[Aniellu (micoloxía)|aniellu]],&lt;ref name=&quot;p195&quot;/&gt; y na seición ''Macrospori'', propuesta por Guzmán-Dávalos en 1995 p'arrexuntar les especies con espores grandes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor= Guzmán-Dávalos L, Mueller GM, Cifuentes J, Miller AN, Santerre A|añu= 2003|títulu= Traditional infrageneric classification of ''Gymnopilus'' is not supported by ribosomal DNA sequence data |publicación= [[Mycologia]]|volume= 95|númberu= 6|páxines= 1204–14|url= http://www.mycologia.org/cgi/content/full/95/6/1204|fechaaccesu= 9 de marzu de 2011 |doi=10.2307/3761920|idioma= inglés}}&lt;/ref&gt; Un [[Analises moleculares d'ADN|analís filoxenéticu con datos moleculares]] reveló que ''G. maritimus'' comparte un ancestru inmediatu col [[cladu]] ''spectabilis–imperialis'', qu'inclúi a ''[[Gymnopilus imperialis|G.&amp;nbsp;imperialis]]'', ''G.&amp;nbsp;spectabilis'', ''[[Gymnopilus junonius|G.&amp;nbsp;junonius]]'' —consideráu dacuando un sinónimu de ''G.&amp;nbsp;spectabilis''—, ''[[Gymnopilus pampeanus|G.&amp;nbsp;pampeanus]]'' y otros.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt; ''Gymnopilus&amp;nbsp;maritimus'' comparte delles carauterístiques coles especies de dichu cladu —magar que'l so sombreru ye más pequeñu—, ente elles, tener cogordes robustes que pueden tener escames y con espores grandes y verrugas de bon tamañu, que se vuelven coloraes en [[reactivu de Melzer]] o [[lugol|solución de Lugol]].&lt;ref name=&quot;p203&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 203.&lt;/ref&gt;

== Descripción ==

{{Ficha de fungi
|nome = Gymnopilus maritiumus
|llámines = adnatas
|llámines2 = tropezoses
|sombreru = convexu |himenio=llámines

|velo=desnudu |ecoloxía=saprófita

|colorEspora= marrón-coloráu |comestibilidad=
desconocíu }}

 
El [[pileu (micoloxía)|sombreru]] de ''G. maritimus'' mide ente 15 y 70 mm de diámetru y ye convexu o planu-convexu, pero nunca dafechu esplanáu. El centru del sombreru dacuando presenta un [[umbo (micoloxía)|umbo]], fundíu en especímenes maduros. El cantu del sombreru ye onduláu y la so superficie ye fibrosa y seca, de color acoloratáu a anaranxáu acoloratáu, con un tinte mariellu cerca del cantu. Ta cubiertu de fibrillas anaranxaes y dacuando presenta pequeñes escames. Al aplicar [[hidróxidu de potasiu]] al sombreru yá secu tórnase negru acoloratáu.&lt;ref name=&quot;p198&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 198.&lt;/ref&gt; El [[Estipe (micoloxía)|pie]] mide de 35 a 110 mm de llargu y de 4 a 8 mm d'anchu. Ta xuntáu al centru del sombreru, ye de forma cilíndrica o un pocu más delgada cerca de la base, onde dacuando puede trate'l [[miceliu]], de color blancu o crema. Tien una testura seco y fibroso y ye de color mariellu, pero vira dafechu a un tonu café acoloratao al ser manipoliáu ensin cuidu.&lt;ref name=&quot;p199&quot;/&gt;

Los restos del [[velo parcial]] apenes son visibles nel pie y nun formen aniellos.&lt;ref name=&quot;p10&quot;&gt;Contu y Vizzini 2009, p. 10.&lt;/ref&gt; La [[Carne (micoloxía)|carne]] puede midir más de 11 mm de grosez nel sombreru. Ye de color mariellu —café na parte de baxo del pie— y nun camuda de color cuando s'apertar, pero volver de color café al ensugase. ''Gymnopilus maritimus'' nun tener nengún golor carauterístico y el so sabor ye nidiu o un pocu amargosu.&lt;ref name=&quot;p199&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 199.&lt;/ref&gt; Les [[Llámines (micoloxía)|llámines]] son grueses y pueden ser xuntaes —coneutaes al pie per una parte ancha— o sinuadas —con un cuévanu onde se xunen col pie—. Son subdistantes, esto ye, nun tán nin bien xuntes nin separaes ente sigo, y son más anches na parte central. Nos especímenes nuevos son marielles, pero a midida que avieyen adquieren un tonu ocre que finalmente se tresforma nun [[Ferruñu (color)|color aferruñáu]]. Amás, so una presión escesiva enllordiar d'un tonu marrón anaranxáu o más escuru. Los cantos de les llámines son más claros.&lt;ref name=&quot;p198&quot;/&gt;

=== Carauterístiques microscópiques ===

''Gymnopilus maritimus'' dexa una [[esporada]] d'un color [[ferruñu (color)|ferrial]]. Les [[basidiosporas]] pueden midir de 7,5 a 11,5 μm de llargu, pero algamen comúnmente un tamañu ente los 8 y 10,5 μm. En cuanto al anchu, suelen midir de 5,5 a 7,5 μm, pero dalgunes lleguen a los 8 μm. La so forma ye [[elipsoide|elipsoidal]] y daqué arrondada na parte opuesta al ''hilum'' —l'área onde la espora xunir al [[esterigma]]—.&lt;ref name=&quot;p199&quot;/&gt; Les espores tán cubiertes con verrugas relativamente grandes, que miden ente 0,5 y 2 μm. Les espores nun presenten [[poru germinativo|poru xerminal]] nin [[placa (micoloxía)|placa suprahilar]] y nun hai una depresión percima del ''hilum''. Adquieren una tonalidá anaranxada amarellentada n'hidróxidu de potasiu, y un tonu ferrial en reactivu de Melzer y [[lugol|solución de Lugol]], pero nun son [[metacromasia|metacromáticas]], esto ye, nun arroxar n'azul de cresil.&lt;ref name=&quot;p199&quot;/&gt;

Los basidios presenten un llargor de 24 a 35 μm y un anchor de 7 a 9 μm, qu'algama dacuando los 10,5 μm. Son claviformes, daqué estrechos na parte central, y tresllúcidos, con un conteníu de coloración mariella o marrón amarellentada. Los esterigmas miden de 1,6 a 7 μm de llargor.&lt;ref name=&quot;p199&quot;/&gt; Los queilocistidios, o [[cistidios]] nos cantos de les llámines, miden de 30 a 40 μm de llargu, anque dacuando lleguen a los 50 μm, y ente 6 y 10,5 μm d'anchu. Tienen forma de [[llicorera]] o [[bota (recipiente)|bota]], dacuando enanchada na parte cimera, con parés fines, tresllúcides o amarellentaes y conteníos d'aspeutu granulientu.&lt;ref name=&quot;p199&quot;/&gt; Los caulocistidios —los cistidios del estípite— arrexuntar na parte cimera del pie y tienen dimensiones de 24 a 60 μm por 3 a 9 μm. Son cilíndricos y con forma de llicorera, dacuando de pescuezu llargu; al igual que los queilocistidios, son amarellentaos o tresllúcidos.&lt;ref name=&quot;p200&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 200.&lt;/ref&gt;

Les [[hifa|hifes]], de color amarellentáu, miden ente 13,5 y 15 μm d'anchu y les sos parés son d'espesura variable. El [[septo]] —la paré qu'estrema les célules individuales de les hifas— presenta [[fíbula (fungos)|fíbulas]]. La [[trama (micoloxía)|trama]] del pileu componer de hifas d'ente 2,4 y 20 μm d'anchu dispuestes en forma radial. La [[piliepelis]], la capa de hifas más esterna del pileo, ye una piel —hifas postraes—, anque nes escames y nos especímenes más vieyos forma un [[tricodermo]] —hifas erectas—.&lt;ref name=&quot;p200&quot;/&gt;

=== Especies similares ===

[[Ficheru:Gymnopilus junonius-02.jpg|miniaturadeimagen|Magar tar rellacionaos, ''G. junonius'' (na imaxe) difier de ''G. maritimus'' en dellos aspeutos, como por casu la presencia d'un [[Aniellu (micoloxía)|aniellu]] bien desenvueltu.]]
Esisten cinco especies con carauterístiques similares a ''G. maritimus'': ''[[Gymnopilus arenophilus|G. arenophilus]]'', ''[[Gymnopilus decipiens|G. decipiens]]'', ''[[Gymnopilus flavus|G. flavus]]'', ''[[Gymnopilus fulgens|G. fulgens]]'' y ''[[Gymnopilus pseudofulgens|G. pseudofulgens]]''. D'ente elles, ye más asemeyada a ''G.&amp;nbsp;arenophilus'', cola que comparte aspeutos [[Bioxeografía|bioxeográficos]] y [[Ecoloxía|ecolóxicos]], y ''G.&amp;nbsp;fulgens'', a la que más s'asemeya n'aspeutu.&lt;ref name=&quot;p202&quot;&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, p. 202.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p12&quot;/&gt; A pesar de les semeyances, los resultaos d'un analís filoxenéticu con datos moleculares asitiaron a les trés especies en distintes [[clados]] dientro del xéneru ''Gymnopilus'', lo que suxer una [[evolución converxente|converxencia]] ecolóxica ente ''G. maritimus'' y ''G. arenophilus'', y una converxencia morfolóxica ente ''G.&amp;nbsp;maritimus'' y ''G.&amp;nbsp;fulgens''.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt;

Magar ''G.&amp;nbsp;maritimus'' y ''G.&amp;nbsp;arenophilus'' tienen un hábitat asemeyáu, presenten diferencies [[Morfoloxía (bioloxía)|morfolóxiques]]: ente que ''G. maritimus'' tien un [[Pileu (micoloxía)|sombreru]] cubiertu de fibrillas que pueden formar pequeñes escames, el de ''G.&amp;nbsp;arenophilus'' puede ser dafechu llisu o con delles fibrillas. La forma y ornamentación de les espores tamién ye distinta; en ''G. arenophilus'' les espores son más angostes, con verrugas más pequeñes.&lt;ref name=&quot;p202&quot;/&gt; Les espores de ''G.&amp;nbsp;maritimus y'' ''G.&amp;nbsp;fulgens'' son similares; sicasí, ''G.&amp;nbsp;fulgens'' rique un suelu ricu en [[turba]] y solo crez ente [[Bryophyta sensu stricto|mofu]]. Ente les diferencies morfolóxiques ente estos dos especies destaquen los sombreros más grandes de ''G. maritimus'', l'[[estipe (micoloxía)|estipe]] de ''G.&amp;nbsp;fulgens'' ensin restos del [[velo parcial]], la forma de la parte cimera de les espores y el mayor tamañu de los queilocistidios en ''G.&amp;nbsp;maritimus''. Per otra parte, ''G.&amp;nbsp;fulgens'' [[variedá (botánica)|var.]] ''luteicystis'' tien basidiosporas más pequeñes y crez nun hábitat distintu.&lt;ref&gt;Guzmán-Dávalos ''et al''. 2009, pp. 202–203.&lt;/ref&gt; 

''Gymnopilus&amp;nbsp;maritimus'' estremar de ''G.&amp;nbsp;flavus'', a pesar de que dambes habiten cerca del [[Mar Mediterraneu|Mediterraneu]], en qu'esta postrera crez ente la yerba, especialmente ente la especie ''[[Dactylis glomerata]]''. Amás tien espores distintivamente más pequeñes, que miden 5-6 μm por 3,5-4,2 μm.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt; ''G.&amp;nbsp;pseudofulgens'', tamién presente n'Italia, estrémase morfolóxicamente pola so cogordes más pequeñes y les sos espores de forma distinta, con verrugas de menor tamañu. ''G.&amp;nbsp;decipiens'', otra especie que puede crecer en suelu arenosu, tien espores bien distintes.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt; [[Gymnopilus arenicola|''G.&amp;nbsp;arenicola'']] tamién s'atopa nesti tipu de sustratu, les espores son más pequeñes que les de ''G. maritimus''. Les otres especies de ''Gymnopilus'' presentes nel Mediterraneu son [[Gymnopilus corsicus|''G.&amp;nbsp;corsicus'']] y [[Gymnopilua spadiceus|''G.&amp;nbsp;spadiceus'']]. La primera nun tien residuos de velu nel estípite y tien espores que nun se vuelven coloraes en reactivu de Melzer o solución de Lugol, asina que s'estrema fácilmente de ''G.&amp;nbsp;maritimus''. La segunda aseméyase más a ''G.&amp;nbsp;maritimus'', pero solo crez en madera de [[pinus|pinu]] y tien espores oblongas.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt;

''Gymnopilus&amp;nbsp;maritimus'' presenta traces claramente distintives, a pesar de la so cercana rellación xenética con otres especies de la so cladu, que se caractericen por crecer sobre plantes en descomposición y estípites con aniellos dafechu desenvueltos. Amás, les espores de ''G.&amp;nbsp;junonius'', ''G.&amp;nbsp;spectabilis'' —dacuando consideraos sinónimos— y ''G.&amp;nbsp;pampeanus'' son más estreches, ente que les de ''G.&amp;nbsp;imperialis'' son más anches. Del restu de les especies del cladu, solo ''G.&amp;nbsp;junonius'' y ''G.&amp;nbsp;espectabilis'' crecen n'Europa.&lt;ref name=&quot;p203&quot;/&gt;

== Hábitat y distribución ==

Identificáronse exemplares de ''Gymnopilus&amp;nbsp;maritimus'' namái nel so [[llocalidá tipu]]: Pittulongu, una zona d'[[Olbia]], en [[Cerdeña]], Italia. Los fungos atópase en tres sitios distintos, arrexuntaos (disposición gregaria) o espardíos (disposición cespitosa), en dunes de sable costeres a una elevación averada de 10 [[metro sobre'l nivel del mar|msnm]].&lt;ref name=&quot;p200&quot;/&gt; Crecen na base de [[Juncus maritimus|xuncos marinos]] vivos, sobre suelu arenosu y plantes en descomposición.&lt;ref name=&quot;p200&quot;/&gt; Al alimentase de forma [[Saprotrofia|saprotrófica]], ye posible que la especie pueda crecer sobre otros sustratos.&lt;ref name=&quot;p202&quot;/&gt; Apaecen na seronda ya iviernu,&lt;ref name=&quot;p12&quot;&gt;Contu y Vizzini 2009, p. 12.&lt;/ref&gt; dende finales d'ochobre hasta xineru.&lt;ref name=&quot;p200&quot;/&gt; Contu y Vizzini especularon que los exemplares de ''G.&amp;nbsp;fulgens'' reparaos en gorbizales dunares en [[Gran Bretaña]], un hábitat inusual pa esta especie, podríen tratase en realidá de ''G.&amp;nbsp;maritimus''.&lt;ref name=&quot;p12&quot;/&gt;

== Valoraciones posteriores ==
Depués de la publicación del trabayu de Guzmán-Dávalos y collaboradores (2009), ''Gymnopilus&amp;nbsp;maritimus'' foi validada como especie ya incluyida nel catálogu d'[[espécime|especímenes]] tipu depositáu nel [[yerbariu]] de la [[Universidá de Granada]].&lt;ref name=&quot;Vizoso &amp; Quesada&quot;&gt;{{cita publicación|autor=Vizoso, M. Teresa; Quesada, Carmen |títulu=Catalogue of type specimens of fungi and lichens deposited in the Herbarium of the University of Granada (Spain) |añu=2015 |publicación=Biodiversity Data Journal |númberu=3, y5204 |doi=10.3897/BDJ.3.y5204 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4549643/ |fechaaccesu=14 de payares de 2015 |cita=[...] Of the 49 taxa, 34 are accepted in their orixinal position (marked by an asterisk* in the taxonomic ranks) [...] *Gymnopilus maritimus Contu, Guzm.-Dáv., A.Ortega &amp; Vizzini [...]}}&lt;/ref&gt; De los 49 taxones analizaos, ''G.&amp;nbsp;maritimus'' foi unu de los 34 aceptaos na so posición orixinal, en cuantes qu'otros taxones fueron combinaos dientro d'otros rangos, o resultaron ser sinónimos d'especies descriptas primeramente.&lt;ref name=&quot;Vizoso &amp; Quesada&quot; /&gt;

La secuencia xénica de ''G.&amp;nbsp;maritimus'' na rexón de espaciadores trescritos internos utilizar pa la ellaboración d'un [[árbol filoxenéticu]] de máxima verosimilitud referíu a fungos de plántulas d'especies cítriques.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Aguilar Vildoso, C. I. |títulu=Macrofungos em mudes cítriques |añu=2009 |publicación=Tesis pal llogru del títulu de doctor en ciencies nel área de xenética y meyoramientu de Plantes |ubicación=Piracicaba |editorial=Universidade de São Paulo, Ecola Cimeru d'Agricultura “Luiz de Queiroz” |idioma=portugués |páxina=p. 88, figura 5 |url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/11/11137/tde-19022010-094757/publico/Carlos_Vildoso.pdf |fechaaccesu=14 de payares de 2015 }} De la [http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/11/11137/tde-19022010-094757/pt-br.php Biblioteca Dixital de Tesis y Disertaciones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117030133/http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/11/11137/tde-19022010-094757/pt-br.php |date=2015-11-17 }}.&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía ==
*{{cita publicación|autor= Contu M, Vizzini A|añu= 2009|títulu= Funghi della Sardegna: note y descrizioni – VIII. ''Gymnopilus maritimus'' y ''G. purpuresquamulosus'', due specie rimarchevoli recentemente descritte per la Gallura|publicación= Micologia y Vegetazione Mediterranea|volume= 24|númberu= 1|páxines= 9–18|idioma= italianu|url= http://www.micolvegetmedit.it/res/default/gymnopilusmaritimusegpurpuresquamulosus.pdf|archiveurl= https://web.archive.org/web/20160303225544/http://www.micolvegetmedit.it/res/default/gymnopilusmaritimusegpurpuresquamulosus.pdf|archivedate= 2016-03-03|fechaaccesu= 2015-12-18}}
*{{cita publicación|autor= Guzmán-Dávalos L, Ortega A, Contu M, Vizzini A, Rodríguez A, Villalobos-Arámbula AR, Santerre A |añu= 2009|títulu= ''Gymnopilus maritimus'' (Basidiomycota, Agaricales), a new species from coastal psammophilous plant communities of northern Sardinia, Italy, and notes on ''G. arenophilus''|publicación= [[Mycological Progress]]|volume= 8|númberu=3|páxines= 195–205|doi= 10.1007/s11557-009-0591-7|idioma= inglés|url = http://herbarium.ugr.es/pages/imagenes/tipos-nomenclaturales/pdf/g_maritimus/!}}

== Enllaces esternos ==
*[https://web.archive.org/web/20140201211241/http://www.springerimages.com/Images/LifeSciences/1-10.1007_s11557-009-0591-7-0 Fotografía de ''G. maritimus''] publicada cola so descripción orixinal en Springer
{{traducíu ref|en|Gymnopilus maritimus|oldid=611954781|trad=total}}


{{Tradubot|Gymnopilus maritimus}}

{{wikispecies}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Gymnopilus]]
[[Categoría:Fungos d'Italia]]


[[Categoría:TBSpecies]]</text>
      <sha1>if5btdt2euy4swj8495c7p4tgwoa552</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hangul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79141</id>
    <revision>
      <id>4506118</id>
      <parentid>4405346</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T08:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20585" sha1="kq7jq8xnvq3w1hgcx0bzj69h441q9g4" xml:space="preserve">{{1000}}
{{revisáu}}
{{Ficha de sistema d'escritura}}

'''L'alfabetu coreanu''' o '''hangul''' ([[Romanización revisada]]: ''hangeul'', [[McCune-Reischauer]]: ''han'gŭl'', [[romanización Yale]]: ''han-kul'') ye l'alfabetu nativu coreanu (en contraste colos [[hanja]], o carauteres chinos).&lt;ref name=WDL1&gt;{{cita web|url=http://www.wdl.org/es/item/4166|títulu=Relato de Hong Gildong|fechaaccesu=3 de mayu de 2013|editorial=World Digital Library|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160209032246/https://www.wdl.org/es/item/4166/|fechaarchivu=2016-02-09}}&lt;/ref&gt; Cada bloque silábicu hangul consiste en delles de les 24 lletres (''[[Jamo|jamo]]''): 14 [[consonante]]s y 10 [[vocal]]es. Históricamente, tenía 3 consonantes y una vocal más. Estos bloques silábicos puen escribise tanto horizontalmente d'esquierda a derecha como verticalmente de riba escontra baxo, les columnes de derecha a esquierda. Magar que la escritura pueda paecer [[escritura ideográfico|ideográfica]] a dalgunos [[occidente|occidentales]], realmente ye [[fonética]].

== Nomes oficiales ==
=== Enantes de la partición ===
El nome modernu '''Hangeul''' ye un términu acuñáu por [[Ju Sigyeong]] en 1912, que significa “gran escritura” en coreanu arcaicu y “escritura coreano” nel modernu. Nun puede ser escritu en hanja, anque la sílaba Han puede escribise 韓 col significáu de “coreanu”. Pronúnciase /hanɡɯl/ ([[AFI]]) y puede ser romanizáu de les siguientes maneres:
*'''''Han-geul''''' na Romanización Revisada del Idioma Coreanu. El gobiernu surcoreanu usa esti sistema en toles sos publicaciones oficiales n'inglés y fomenta'l so usu. Munches publicaciones recién adoutaron esti sistema.
*'''''Han’gŭl''''' na McCune-Reischauer.
*'''''Hankul''''' na Romanización Yale.
El so nome orixinal foi ''Hunmin Jeong-um'' (훈민정음.)

En Corea del Sur, acéutense tamién ciertes pallabres d'otros idiomes, solo que s'afaen al idioma Hangul.

=== Corea del Sur ===
Corea del Sur sigue llamando al alfabetu coreanu como '''Hangeul''' (한글), como foi nomáu por [[Ju Sigyeong]].

=== Corea del Norte ===
Los norcoreanos prefieren denomalu ''Chosŏn'gŭl'' o ''Chosongul'' (조선글, [tɕvosʌnɡɯl]) por cuenta de los distintos nomes de Corea.

=== Otros nomes ===
*''Jeongeum'', abreviación del oficial Hunmin Jeongeum
*''Urigeul'' (우리글 &quot;nuesa escritura&quot;) úsase en [[Corea del Norte]] y [[Corea del Sur]], mas non por non coreanos.
L'Han-geul foi dacuando suburdiáu por aquellos que prefirieron el tradicional Hanja (漢字) hasta principios del sieglu XX d.C.:
*''Eonmun'' (언문 諺文 &quot;escritura vernacular&quot;).
*''Amgeul'' (암글 &quot;escritura femenino&quot;): 암 ye un prefixu qu'indica feminidá. La muyer yera considerada inferior al home na Corea tradicional.
*''Ahaegeul'' (아해글 &quot;escritura de neños&quot;).

== Historia ==
Al reparar la frustración que sentíen los sos siervos por non poder espresar los sos sentimientos por aciu los [[caráuteres chinos]] utilizaos hasta la dómina, el Rei [[Sejong el Grande|Sejong]] sintióse empuxáu a crear un nuevu alfabetu, al qu'anguaño denominamos ''Hankul'' o ''Hangul''. Hai delles teoríes qu'espliquen l'orixe de los caráuteres coreanos. Sicasí, la más contundente ye la qu'esplica que l'orixe de les lletres vocales tán basaes nos elementos que representen al sol (.), la tierra (ㅡ) y al home (ㅣ); les consonantes tienen el so orixe na representación gráfica de los órganos emplegaos al emitir el soníu.

Por cuenta de la facilidá cola que se deprende l'alfabetu, dellos lletraos contemporáneos a Sejong denomáronla amkul, que significa &quot;lletra de muyeres&quot;. Precisamente gracies a esa facilidá, l'[[analfabetismu]] práuticamente sumió de [[Corea]].

En 1910 foi nomáu Hangul, que'l so significáu ye: 한글 (''llit''. &quot;Gran escritura&quot;.)

Por tolos esfuercios que fixo'l Rei Sejong por que'l so pueblu pueda escribir y espresase, foi creada la escritura Hangul y la [[UNESCO]] incluyóla nel so rexistru &quot;Memoria del mundu&quot; en 1977.&lt;ref name=kbs&gt;{{cita web|autor=KBS world|títulu=El Gran Rey Sejong, el monarca más respetado de la historia|url=http://world.kbs.co.kr/spanish//program/program_koreanstory_detail.htm?No=20850&amp;font_size=18|fechaaccesu=|fecha=8 d'ochobre de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140101134831/http://world.kbs.co.kr/spanish//program/program_koreanstory_detail.htm?No=20850&amp;font_size=18|fechaarchivu=2014-01-01}}&lt;/ref&gt;

== Estructura de la escritura en Hangul ==
[[File:Hangeul.png|thumb|300px|Orde de la pallabra ''han-geul''.]]
[[File:Hangul &amp; Español Chart.png|thumb|250px|]]
[[File:Hangul Chart 2.jpg|thumb|250px|Esta tabla amuesa 2 de los 9 patrones d'apilamientu, la vinculación d'una consonante y una vocal. &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;El patrón d'apilamientu decídese por si la vocal ye &quot;horizontal&quot; o &quot;vertical&quot;.]]

Les pallabres escrites en Hangul tán compuestes por [[sílaba|sílabe]]s, y éstes consten de la mesma de trés partes: un soníu inicial, un soníu mediu y polo xeneral un soníu final.

Tenemos de dibuxar un cuadru imaxinariu onde vamos formar la sílaba y allugar la primera vocal o [[consonante]] na parte cimera izquierda d'ésti. Si la vocal que sigue a la primer lletra ye [[horizontal]], asítiase debaxo d'ésta; si ye [[vertical]], a la derecha. El soníu final (o última lletra de la sílaba) tien de dir debaxo, siempres y cuando seya consonante.

Por exemplu: '''''amor''''' en coreanu dizse: ''Sa-rang'' = 사랑

Lo primero que tenemos de facer ye identificar les sílabes. Dempués, allugamos la primer lletra de la primer sílaba (ㅅ) na parte superior ezquierda. Llueu allugamos la vocal (ㅏ). Como ésta ye vertical, ponémosla a la derecha de la primer consonante; la nuesa sílaba va quedar d'esta miente:

사(''sa'').

El pasu a siguir ye construyir la segunda sílaba. Allugamos la primer lletra (ㄹ) na parte cimera izquierda del cuadru imaxinariu. Entós damos en asitiar la vocal (ㅏ) a la derecha de la primer lletra. Y ponemos la postrera consonante (ㅇ) debaxo (recordemos que nuna sílaba la última lletra, si ye consonante, allúgase debaxo). La nuesa sílaba quedaría asina:

랑.

Xunimos les sílabes, y la nuesa pallabra ta llista: 사(sa)+랑(rang) = 사랑(sa-rang).

Otru exemplu:

En Corea, al [[Ursidae|osu]] asignáron-y el siguiente carauter: 곰 (''Gom'')

Pa formar esta sílaba, allúgase la consonante [[ㄱ]] (G) na parte cimera esquierda, dempués asítiase la vocal ㅗ (o) debaxo de la consonante, una y bones ésta última ye una vocal horizontal. Y d'últimes asítiase la consonante ㅁ (m) na parte inferior.

ㄱ(G)+ㅗ(o)+ㅁ(m)= 곰(''gom'').

D'esti mou pueden escribise toles pallabres coreanes y non coreanes.

== ''Jamo'' ==
''Jamo'' (자모; 字母) son les lletres que conformen l'alfabetu han-geul. El nome “''jamo''” remanez de ''mo-eum'' (“vocal”; 모음; 母音; lliteralmente, ''soníu madre'') y ''ja-eum'' (“consonante”; 자음; 子音 o ''soníu fíu'', lliteralmente).
Son 51 y compónse de:
*21 vocales
**11 vocales simples (om)
**10 diptongos

*30 consonantes
**14 consonantes simples
**5 consonantes dobles
**11 consonantes complexes

&lt;center&gt;
{| BORDER=&quot;0&quot; CELLPADDING=&quot;8&quot; style=&quot;border:1px solid #C9E3EF; margin-bottom:0.2em;&quot; width=80%
|-----
| consonantes simples
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㄱ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㄴ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㄷ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㄹ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅁ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅂ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅅ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅇ]]&amp;nbsp;
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅈ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅊ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅋ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅌ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅍ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; | [[ㅎ]]
|-----
|
| ALIGN=&quot;center&quot; | g/k* || ALIGN=&quot;center&quot; | n
| ALIGN=&quot;center&quot; | d/t*
| ALIGN=&quot;center&quot; | l/r || ALIGN=&quot;center&quot; | m
| ALIGN=&quot;center&quot; | b/p*
| ALIGN=&quot;center&quot; | s/t* || ALIGN=&quot;center&quot; | (-ng)*
| ALIGN=&quot;center&quot; | j/t*
| ALIGN=&quot;center&quot; | ch'/t* || ALIGN=&quot;center&quot; | k'
| ALIGN=&quot;center&quot; | t'
| ALIGN=&quot;center&quot; | p' || ALIGN=&quot;center&quot; | h/t*
|-----
| consonantes dobles
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄲ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄸ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㅃ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㅆ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㅉ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | 　
|-----
|
| ALIGN=&quot;center&quot; | kk || ALIGN=&quot;center&quot; |
| ALIGN=&quot;center&quot; | tt
| ALIGN=&quot;center&quot; | || ALIGN=&quot;center&quot; |
| ALIGN=&quot;center&quot; | pp
| ALIGN=&quot;center&quot; | ss || ALIGN=&quot;center&quot; |
| ALIGN=&quot;center&quot; | jj
| ALIGN=&quot;center&quot; | || ALIGN=&quot;center&quot; |
| ALIGN=&quot;center&quot; |
| ALIGN=&quot;center&quot; | || ALIGN=&quot;center&quot; |
|-
| grupos consonánticos
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄵ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄶ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄺ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄻ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄼ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄽ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄾ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄿ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㅀ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㅄ
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C9E3EF&quot; | ㄳ
|-
|
| ALIGN=&quot;center&quot; | nj
| ALIGN=&quot;center&quot; | nh
| ALIGN=&quot;center&quot; | lg
| ALIGN=&quot;center&quot; | lm
| ALIGN=&quot;center&quot; | lb
| ALIGN=&quot;center&quot; | ls
| ALIGN=&quot;center&quot; | lt
| ALIGN=&quot;center&quot; | lp
| ALIGN=&quot;center&quot; | lh
| ALIGN=&quot;center&quot; | bs
| ALIGN=&quot;center&quot; | gs
|-
| vocales simples
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅏ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅓ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅗ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅜ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅡ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅣ]]
|width=1|
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅐ]]
| ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot; |[[ㅔ]]
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅚ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅟ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅢ&lt;/font&gt;
|-
|
|ALIGN=&quot;center&quot;|a
|ALIGN=&quot;center&quot;|eo
|ALIGN=&quot;center&quot;|o (oo)*
|ALIGN=&quot;center&quot;|u (uu)*
|ALIGN=&quot;center&quot;|eu (u)*
|ALIGN=&quot;center&quot;|i
|width=1|
|ALIGN=&quot;center&quot;|ae
|ALIGN=&quot;center&quot;|e
|ALIGN=&quot;center&quot;|oe
|ALIGN=&quot;center&quot;|wi
|ALIGN=&quot;center&quot;|ui
|-
| vocales iotizaes y diptongos
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅑ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅕ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅛ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅠ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|width=1|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅒ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅖ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|-
|
|ALIGN=&quot;center&quot;|ya
|ALIGN=&quot;center&quot;|yeo (yoo)
|ALIGN=&quot;center&quot;|yo
|ALIGN=&quot;center&quot;|yu (yuu)
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|width=1|
|ALIGN=&quot;center&quot;|yae
|ALIGN=&quot;center&quot;|ye
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|-
|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅘ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅝ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|width=1|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅙ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|&lt;font lang=&quot;ko&quot;&gt;ㅞ&lt;/font&gt;
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot; BGCOLOR=&quot;#C4F0FB&quot;|
|-
|
|ALIGN=&quot;center&quot;|wa
|ALIGN=&quot;center&quot;|weo
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|width=1|
|ALIGN=&quot;center&quot;|wae
|ALIGN=&quot;center&quot;|we
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|ALIGN=&quot;center&quot;|
|-
|colspan=15|
|}
&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;
{|border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;4&quot; {{tablaguapa}} style=&quot;border:1px solid #AAAAAA&quot;
|+&lt;font size=&quot;3&quot;&gt;'''Hangeul Jamo 한글 자모'''&lt;/font&gt;
|-
!colspan=&quot;10&quot; style=&quot;background:#999999&quot;|'''Lletres simples'''
|-
!colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#CCCCCC&quot;|'''Consonantes'''
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#CCCCCC;border-left:2px solid #AAAAAA&quot; |Vocales compuestes
|-
!'''''Jamo'''''!!'''''Nome'''''!!'''''Romanización'''''!!'''''Pron.'''''!!'''''API'''''
!style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''''Jamo'''''!!'''''Nom'''''!!'''''Rom.'''''!!'''''Pron.'''''!!'''''API'''''
|-
|'''ㄱ'''||'''기역 / 기윽''' (giyeok / kiŭk)||'''g / k'''||'''gu / k'''||[k-]/[-k̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅏ'''||'''아''' (a)||'''a'''||'''a'''||[-a-]
|-
|'''ㄴ'''||'''니은''' (nieun)||'''n'''||'''n'''||[n-]/[-n]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅑ'''||'''야''' (ya)||'''ya'''||'''ya'''||[-ja-]
|-
|'''ㄷ'''||'''디귿 / 디읏''' (digeut / tiŭt)||'''d / t'''||'''d / t'''||[d-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅓ'''||'''어''' (eo)||'''eo''' / '''ŏ'''||'''o''' ('''o''' abierta, non arrondada)||[-ʌ-]
|-
|'''ㄹ'''||'''리을''' (rieul)||'''r''' delantre de vocal, '''l''' delantre de consonante o final de pallabra.||'''r/l'''||[ɾ-]/[-ʎ]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅕ'''||'''여''' (yeo)||'''yeo''' / '''yŏ'''||'''yo''' ('''o''' abierta, non arrondada)||[-jʌ-]
|-
|'''ㅁ'''||'''미음''' (mieum)||'''m'''||'''m'''||[m-]/[-m]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅗ'''||'''오''' (o)||'''o'''||'''ô'''||[-o-]
|-
|'''ㅂ'''||'''비읍''' (bieup)||'''b / p'''||'''b/p'''||[b-]/[-p̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅛ'''||'''요''' (yo)||'''yo'''||'''yô'''||[-jo-]
|-
|'''ㅅ'''||'''시옷 / 시읏''' (siot (Sur) / siŭt (Norte))||'''s / t'''||'''s/t'''||[s-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅜ'''||'''우''' (u)||'''u'''||'''u'''||[-u-]
|-
|'''ㅇ'''||'''이응''' (ieung)||'''ng'''||'''ng'''||[-ŋ]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅠ'''||'''유''' (yu)||'''yu'''||'''yu'''||[-ju-]
|-
|'''ㅈ'''||'''지읒''' (jieut)||'''j / t /z'''||'''y/t'''||[tɕ-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅡ'''||'''으''' (eu)||'''eu''' / '''ŭ'''||'''eu''' non redondiada||[-ɯ-]
|-
|'''ㅊ'''||'''치읓''' (chieut)||'''ch / t'''||'''ch/t'''||[tɕʰ-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅣ'''||'''이''' (i)||'''i'''||'''i'''||[-i-]
|-
|'''ㅋ'''||'''키읔''' (kieuk)||'''k'''||'''kh'''||[kʰ-]/[-k̚]
|colspan=&quot;5&quot; rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|
|-
|'''ㅌ'''||'''티읕''' (tieut)||'''t'''||'''th'''||[tʰ-]/[-t̚]
|-
|'''ㅍ'''||'''피읖''' (pieup)||'''p'''||'''ph'''||[pʰ-]/[-p̚]
|-
|'''ㅎ'''||'''히읗''' (hieut)||'''h / t'''||'''h / t'''||[h-]/[-t̚]
|-
!colspan=&quot;10&quot; style=&quot;background:#999999&quot;|'''Lletres compuestes'''
|-
!colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#CCCCCC&quot;|'''Consonantes dobles'''
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#CCCCCC;border-left:2px solid #AAAAAA&quot; |V'''ocales compuestes'''
|-
!'''''Jamo'''''!!'''''Nome'''''!!'''''Romanización'''''!!'''''Pron.'''''!!'''''API'''''
!style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''''Jamo'''''!!'''''Nom'''''!!'''''Rom.'''''!!'''''Pron.'''''!!'''''API'''''
|-
|'''ㄲ'''||'''쌍기역''' (ssanggiyeok)||'''kk'''||'''k''' tensa||[kʼ-]/[-k̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅐ'''||'''애''' (ae)||'''ae'''||'''è'''||[-ɛ-]
|-
|'''ㄸ'''||'''쌍디귿''' (ssangdigeut)||'''tt'''||'''t''' tensa||[tʼ-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅒ'''||'''얘''' (yae)||'''yae'''||'''ye''' ('''e''' abierta)||[-jɛ-]
|-
|'''ㅃ'''||'''쌍비읍''' (ssangbieup)||'''pp'''||'''p''' tensa||[pʼ-]/[-p̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅔ'''||'''에''' (e)||'''e'''||'''e'''||[-e-]
|-
|'''ㅆ'''||'''쌍시옷''' (ssangsiot)||'''ss'''||'''s''' tensa||[sʼ-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅖ'''||'''예''' (ye)||'''ye'''||'''ye'''||[-je-]
|-
|'''ㅉ'''||'''쌍지읒''' (ssangjieut)||'''jj'''||'''tch''' tensa||[tɕʼ-]/[-t̚]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅘ'''||'''와''' (wa)||'''wa'''||'''wa'''||[-wa-]
|-
!colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#CCCCCC&quot;|'''Grupos consonánticos'''
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅙ'''||'''왜''' (wae)||'''wae'''||'''we''' ('''e''' abierta)||[-wɛ-]
|-
!'''''Jamo'''''!!'''''Nom'''''!!'''''Romanización'''''!!'''''Pron.'''''||'''''API'''''
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅚ'''||'''외''' (oe)||'''oe'''||'''wi'''||[-wi-]
|-
|'''ㄳ'''||'''기역 시옷''' (giyeok siot)||'''ks'''||'''x'''||[-k̚]/[-ks-]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅝ'''||'''워''' (weo)||'''weo''' / '''wŏ''' / '''wo'''||'''wo''' ('''o''' abierta)||[-wʌ-]
|-
|'''ㄵ'''||'''니은 지읒''' (nieun jieut)||'''nj'''||'''ny'''||[-n]/[-ntɕ-]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅞ'''||'''웨''' (we)||'''we'''||'''we'''||[-we-]
|-
|'''ㄶ'''||'''니은 히읗''' (nieun hieut)||'''nh'''||'''nh'''||[-n]/[-nh-]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅟ'''||'''위''' (wi)||'''wi'''||'''wi'''||[-wi-]
|-
|'''ㄺ'''||'''리을 기억''' (rieul giyeok)||'''lg'''||'''lg'''||[-ʎ]/[-ʎg-]
|style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|'''ㅢ'''||'''의''' (ui)||'''eui''' / '''ŭi'''||'''eui'''||[-ɰi-]
|-
|'''ㄻ'''||'''리을 미음''' (rieul mieum)||'''lm'''||'''lm'''||[-ʎ]/[-ʎm-]
|colspan=&quot;5&quot; rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;border-left:2px solid #AAAAAA&quot;|
|-
|'''ㄼ'''||'''리을 비읍''' (rieul bieup)||'''lb'''||'''lb'''||[-ʎ]/[-ʎb-]
|-
|'''ㄽ'''||'''리을 시옷''' (rieul siot)||'''ls'''||'''ls'''||[-ʎ]/[-ʎs-]
|-
|'''ㄾ'''||'''리을 티읕''' (rieul tieut)||'''lt'''||'''lt'''||[-ʎ]/[-ʎtʰ-]
|-
|'''ㄿ'''||'''리을 피읖''' (rieul pieup)||'''lp'''||'''lph'''||[-ʎ]/[-ʎpʰ-]
|-
|'''ㅀ'''||'''리을 히읗''' (rieul hieut)||'''lh'''||'''lh'''||[-ʎ]/[-ʎx-]
|-
|'''ㅄ'''||'''비읍 시옷''' (bieup siot)||'''bs'''||'''ps'''||[-p̚]/[-ps-]
|}
&lt;/center&gt;

* Nota:

Cada consonante n'han-geul correspuende a un solu fonema nel idioma coreanu. Sicasí, éstes ''pueden variar de pronunciación pa oyíos estranxeros''. La primer consonante indica la pronunciación que s'escucha al empiezu de la pallabra, y la segunda, cuando nun seya asina.

Por exemplu, nel casu de la pallabra 비비다, que significa '''estregar''', escúchase como ''pibida''. Recuerde que los coreanos reconocen namái un fonema ㅂ(bieup) nes dos sílabes, y nun-yos son distintes, como solemos pensar. De forma análoga, n'asturianu puede ponese un exemplu con pallabres como &quot;dulda&quot;. La primera D correspuende a una consonante dental oclusiva sonora, y la segunda D a una dental fricativa sonora. Pa un asturfalante, la lletra D tien siempres la mesma pronunciación anque la faigamos de distinta forma ensin siquier danos cuenta d'ello.

*Esisten trés regles básiques pa formar pallabres en coreanu:
**Tien qu'empezar con una consonante.
**Contién a lo menos una vocal y una consonante.
**Cada sílaba tien de poder escribise nun cuadráu.
La lletra '''ㅇ''' (''ieung'') ye un casu particular. Úsase como '''consonante muda''' de primeres de sílaba pa poder cumplir la primer regla. Sicasí, a la fin de sílaba, pronúnciase como '''ng''', llamáu ''yet-ieung'', que llegó a fundise n'unu solu col ''ieung'' col pasu del tiempu.

*El calter '''[[ㄱ]]''' pronúnciase '''k''' o tamién '''g''' si s'atopa ente vocales.

*La consonante '''ㅂ''' suena siempres '''b''' sacante a la fin de sílaba, onde se diz '''p'''.

*'''ㅅ''' pronúnciase como '''s''' enantes de vocales que nun contengan '''ㅣ''' i o '''ㅑㅕㅠㅛ''' yá, yŏ, yo, yu. Nesos casos palatalízase como '''sh'''. Sicasí, a la fin de sílaba suena como '''t'''.

*Delles consonantes son ''aspiraes'', esto ye, van siguíes d'un soplíu d'aire. Esto pasa con '''ㅊ''', '''ㅋ''', '''ㅌ''' y '''ㅍ''' ('''ch'''', '''k'''', '''t'''' y '''p'''', respeutivamente)

*La vocal '''ㅗ''' romanízase como '''o''' y pronúnciase como una '''o''' llarga.

*'''ㅜ''' Esta vocal romanízase como '''o''' pero pronúnciase como una '''o llarga'''.

*'''ㅡ''' Romanízase como '''eu''' anque se pronuncia como '''o zarrada''' (ensin dixebrar los dientes y ensin arredondiar los llabios), como la u xaponesa.

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Hangul]]</text>
      <sha1>kq7jq8xnvq3w1hgcx0bzj69h441q9g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Globu terraqueu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90398</id>
    <revision>
      <id>4505931</id>
      <parentid>4490955</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T13:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21676" sha1="m7i0j7rtrz6b93jcsw4vwlg24qzx3eb" xml:space="preserve">[[Ficheru:GlobeSK.jpg|thumb|300px|Globu terráqueo.]]
Un '''globu''' ye un [[modelu físicu|modelu]] tridimensional representáu sobre una esfera a escala de la [[Tierra]] (llamáu '''globu terrestre''', '''terráqueo''' o '''xeográficu''' nesi casu) o d'otru cuerpu celeste como un planeta o la [[Lluna]]. Ente que los modelos de distintos oxetos pueden faese con formes arbitraries o irregulares, el términu ''globu'' utilízase solo pa los modelos d'oxetos que son aproximao esféricos. La pallabra &quot;globu&quot;&lt;ref&gt;{{Cita web |títulu=Etimoloxía de Globu |url=http://etimologias.dechile.net/?globu |obra=Etimoloxíes de Chile.net |fechaaccesu=25 de xunetu de 2016 }}&lt;/ref&gt; provién de la pallabra llatina ''globus'', significando una masa compacto de persones o oxetos, y por estensión una [[esfera]]. Dellos globos terrestres inclúin [[Grabáu en relieve|relieve]] p'amosar montes y otres carauterístiques de la superficie de la Tierra.

Tamién hai globos, llamaos '''globos celestes''' o '''esferes astronómiques''', que son representaciones tridimensionales de la [[esfera celeste]], qu'amuesen les posiciones aparentes de les [[estrella|estrelles]] y les [[constelación|constelaciones]] nel [[cielu]].

==Globu terráqueo y globos planetarios==

Los mapes planos créanse usando un [[proyeición gráfica|sistema de proyeición]] qu'inevitablemente introduz una cantidá cada vez mayor de distorsión cuanto mayor seya l'área qu'amuesa'l mapa. Un globu ye la única representación de la Tierra que nun aburuya yá seya la forma o'l tamañu carauterísticos de les grandes mases de tierra o de les estensiones d'agua.

La [[circunferencia]] de la Tierra ye casi esautamente de 40&amp;nbsp; millones de metros.&lt;ref&gt;La circunferencia de la Tierra ye (casi) esautamente 40.000&amp;nbsp;km por cuenta de que la definición orixinal del [[metro]] básase precisamente nesta midida -&amp;nbsp;más específicamente, d'una 10 millonésima parte de la distancia ente los polos y l'ecuador.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Llargor d'arcu]]&lt;/ref&gt; Munchos globos tán fechos con una circunferencia d'un metro de perímetru, polo que son modelos a escala de la Tierra a una escala de 1/40&amp;nbsp;millones. Una distancia d'un centímetru nesti globu representaría 400&amp;nbsp;quilómetros sobre la Tierra. Una pulgada representa unes 630&amp;nbsp;milles. Dellos globos facer con un [[diámetru]] d'un&amp;nbsp;pie, resultando un cuatro per cientu más pequeños que los globos con un metro de circunferencia, polo que les sos escales son correspondientemente distintes. Un centímetru (pulgada, etc.) nun globu d'un pie de diámetru representa aproximao una distancia un 4% ''más grande'' que la distancia sobre la Tierra que representa la mesma midida nun globu d'un metro de circunferencia. Tamién pueden atopase globos terráqueos d'otros tamaños.

Dacuando los globos amuesen por aciu una testura superficial la [[topografía]] de la superficie; nesti tipu de globos les elevaciones son considerablemente esaxeraes, porque de lo contrario seríen apenes visibles. La mayoría de los globos modernos tamién tán impresos con [[paralelu|paralelos]] y [[meridianu (xeografía)|meridianos]], polo que dexen lleer les [[Sistema de coordenaes coordenaes]] averaes d'un llugar específicu. Los globos tamién pueden amosar les fronteres de los países y los sos nomes, una carauterística susceptible de quedar rápido obsoleta, una y bones los países pueden camudar de nome o de fronteres.

Munchos globos terrestres tienen un elementu celeste marcáu nellos: una diagrama llamáu'l [[analema]], qu'amuesa la proyeición del movimientu aparente del Sol nel cielu mientres un añu.

==Globu celeste==
[[Ficheru:Coronelli globe celeste.jpg|thumb|right|Globu celeste ellaboráu por[[Vincenzo Coronelli|Coronelli]] para [[Lluis XIV de Francia|Lluis XIV]] c.1683]]
{{VT|Carta estelar|Esfera armilar}}
Los globos celestes amuesen les posiciones aparentes de les estrelles nel cielu. Omítense'l [[Sol]], la [[Lluna]] y los planetes por cuenta de que les posiciones d'estos elementos varien al respeutive de les de les estrelles, pero la [[eclíptica]], la trayeutoria a lo llargo de la cual el Sol muévese, práuticamente siempres ta indicada.

Hai un problema con al respeutive de la &quot;[[quiralidad|lateralidad]]&quot; de los globos celestes. Si'l globu ta construyíu de manera que les estrelles tán nes posiciones qu'en realidá ocupen nuna esfera celeste imaxinaria, entós al representales na superficie del globu, toles constelaciones van vese como les sos imáxenes especulares. Esto debe a que la vista del cielu dende la Tierra, equival a tar asitiáu nel centru de la esfera celeste, ye dicir vista dende'l [[proyeición gnomónica| ''dientro'']] de la esfera celeste, ente que'l globu celeste ye una vista dende [[proyeición ortográfica|''fora'']]. Por esta razón, los globos celestes diséñense de cutiu cola imaxe invertida, de manera que siquier les constelaciones apaecen nel &quot;sentíu correutu&quot;. Dellos globos celestes modernos enceten esti problema faciendo la superficie del globu tresparente. Les estrelles pueden entós ser asitiaes nes sos posiciones correutes al reparales ''al traviés'' del globu, polo que la vista que se tien ye del interior de la esfera celeste. Sicasí, la posición correuta dende la que se debería reparar la esfera sería los so centru, pero l'espectador d'un globu tresparente ten de tar fuera d'él, lloñe del so centru. La visualización del interior de la esfera dende l'esterior, al traviés de la so superficie tresparente, produz graves aburuyes. Los globos celestes opacos fabricar coles constelaciones asitiaes ''correutamente'', polo qu'apaecen como imáxenes nun espeyu cuando se ven direutamente dende l'esterior del globu. Tamién ye posible contemplar el globu reflexáu nun espeyu, y de esta forma les constelaciones recuperen la so apariencia habitual. Nesti casu, esisten globos celestes colos testos que lleven grafiados (como los nomes de les constelaciones y estrelles) impresos en sentíu inversu, de forma que puedan ser lleíos fácilmente nun espeyu.

Una solución a esti problema ye daqué muncho más complexu qu'una simple esfera de plásticu tresparente: un [[planetariu]], que dexa reproducir el cielu por aciu un proyeutor nel ''interior'' d'una semiesfera de gran tamañu, faciendo posible asitiar a los espectadores aproximao nel so centru. D'esta forma, consíguese una reproducción fidedigna del firmamentu, evitando los citaos problemes.

== Historia ==
[[Ficheru:Behaims Erdapfel-edit-DenisBarthel.jpg|thumb|right|upright|El &quot;Erdapfel&quot; de Martin Beheim ye'l globu terrestre más antiguu que se caltién, realizáu ente 1491 y 1493; les Américas entá nun tán incluyíes. ''[[Muséu Nacional d'Alemaña]]'', Nuremberg (2006)]]

La [[esfericidad de la Tierra]] yá foi establecíu polos [[Astronomía na Antigua Grecia|astrónomos de la Grecia Antigua]] nel sieglu III e.C., y el globu terrestre más antiguu tuvo d'apaecer a partir d'esi periodu. L'exemplu más antiguu conocíu ye'l construyíu por [[Crates de Malos]] en [[Cilicia]] (agora [[Çukurova]] na actual Turquía), na segunda metá del sieglu segundu antes de Cristu.

Nun se caltienen globos terrestres de l'Antigüedá o de la Edá Media. Un exemplu d'un globu celeste sobreviviente ye parte d'una escultura helenística, llamada'l [[Atles Farnesio]], caltenida al traviés d'una copia romana del sieglu segundu nel [[Muséu Arqueolóxicu de Nápoles]] (Italia).&lt;ref name=Encarta&gt;Microsoft Encarta Encyclopedia 2003.&lt;/ref&gt;

Los primeros globos terrestres que representen la totalidá del [[Vieyu Mundu]] construyir nel [[Edá d'Oru del islam|mundu islámicu]].&lt;ref&gt;Medieval Islamic Civilization By Josef W. Meri, Jere L Bacharach, pages 138–139 – available via google books – https://books.google.com/books?id=H-k9oc9xsuAC&amp;pg=PA138&amp;lpg=PA138&amp;dq=al-Ma%3Fmun%3Fs+globe&amp;source=bl&amp;ots=TSmSiEUZXk&amp;sig=NGzhTsbRRoSmH4UiPQCh0Y1so_c&amp;hl=en&amp;ei=NMxYSvbsBeS6jAfNjNwa&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Obra citada |títulu=The Third Dimension |nome=Richard |apellíu=Covington |publicación=[[Saudi Aramco World]], May–June 2007 |añu=2007 |páxines=17-21 |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200703/the.third.dimension.htm |fechaaccesu=6 de xunetu de 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225234826/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200703/the.third.dimension.htm |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt; Según David Woodward, un exemplu d'ello foi'l globu terrestre presentáu na corte de [[Beixín]] pol astrónomu [[Astronomía árabe|persa]] [[Jamal al-Din (astrónomu)|Jamal al-Din]] en 1267.&lt;ref&gt;{{Obra citada |títulu=The Image of the Spherical Earth |autor=David Woodward |publicación=[[Perspecta (journal)|Perspecta]] |volume=25 |añu=1989 |páxines=3-15 [9] |editorial=[[MIT Press]]|jstor=1567135}}&lt;/ref&gt;

El globu terrestre esistente más antiguu foi construyíu en 1492 por [[Martin Behaim]] (1459-1537) cola ayuda del pintor Georg Glockendon.&lt;ref name=Encarta/&gt; Behaim yera un alemán creador de mapes, navegador, y comerciante. Trabayando en [[Nuremberg]] (Alemaña), llamó a la so creación el &quot;Globu Terrestre de Nuremberg&quot;. Anguaño ye conocíu como'l &quot;[[Erdapfel]]&quot;. Antes de construyir el globu, Behaim viaxara enforma. Vivió en [[Lisboa]] na década de 1480, participando nel desenvolvimientu de los intereses comerciales y entemeciéndose colos esploradores y científicos. En 1485-1486, embarcar col esplorador portugués Diogo Cão a la mariña d'África Occidental. Empezó a construyir el so globu terrestre dempués del so regresu a Nuremberg en 1490.

Otru de los primeros globos, el [[Globu Hunt-Lenox]], ca. 1510, piénsase que ye la fonte de la frase ''Hic Sunt Dracones'', o &quot;[[Equí hai dragones]]&quot;. Un globu del tamañu similar al d'un [[pomelu]] fechu a partir de los dos metaes d'un [[güevu d'avestruz]] foi atopáu en 2012 y créese que data de 1504. Puede ser el globu terráqueo más antiguu qu'amuesa'l [[Nuevu Mundu]]. Stefaan Missine, qu'analizó esta pieza pa la revista ''&quot;Portolan&quot;'' de la ''Washington Map Society'', declaró que fuera &quot;parte d'una coleición importante d'Europa mientres décades.&quot;&lt;ref name=Kim&gt;{{Cita noticia |url=http://articles.washingtonpost.com/2013-08-19/national/41424018_1_egg-two-globes-copper |títulu=Oldest globe to depict the New World may have been discovered |apellíu=Kim |nome=Meeri |obra=[[Washington Post]] |fecha=19 d'agostu de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131209014054/http://articles.washingtonpost.com/2013-08-19/national/41424018_1_egg-two-globes-copper |archivedate=2013-12-09 |fechaaccesu=2017-09-03 }}&lt;/ref&gt; Dempués d'un añu d'investigación na que se consultó a munchos espertos, Missine llegó a la conclusión de que'l Globu Hunt-Lenox yera una copia en [[cobre]] por moldio del mapa representáu nel güevu d'avestruz.&lt;ref name=Kim/&gt;

Un globu facsímil qu'amuesa América foi realizáu por [[Martin Waldseemueller]] en 1507. Otru globu terrestre &quot;d'aspeutu notablemente modernu&quot; foi construyíu por [[Taqi al-Din Muhammad Ibn Ma'ruf|Taqi al-Din]] nel so observatoriu d'Istambul mientres los años 1570.&lt;ref name=Soucek&gt;{{Obra citada |nome=Svat |apellíu=Soucek |títulu=Piri Reis and Ottoman Discovery of the Great Discoveries |publicación=[[Studia Islamica]] |volume=79 |númberu=79 |añu=1994 |páxines=121-142 [123 y 134-6] |doi=10.2307/1595839|jstor=1595839 |editorial=Maisonneuve &amp; Larose}}&lt;/ref&gt;

El primer globu celeste tresparente foi construyíu mientres l'[[imperiu mogol]] sol patrociniu de [[Jahangir]].

Los dispositivos electromecánicos ''Globus'' IMP incluyíen globos terrestres de cinco pulgaes que s'utilizaron nes naves espaciales soviétiques y ruses ente 1961 y 2002 como preseos de navegación. En 2001, la versión de la [[Soyuz|nave espacial Soyuz]] [[Soyuz TMA|TMA]] sustituyó esti preséu por un [[globu virtual]].&lt;ref&gt;{{Cita web |apellíu=Tiapchenko |nome=Yurii |títulu=Information Display Systems for Russian Spacecraft: An Overview |url=http://web.mit.edu/slava/space/essays/essay-tiapchenko1.htm |obra=Computing in the Soviet Space Program (Traducción del Rusu: Slava Gerovitch)}}&lt;/ref&gt;
{{clear|left}}

Na década de 1800 pequeños globos de bolsu (de menos de 8 cm) yeren símbolos de estatus pa los caballeros y xuguetes educativos pa los neños de families fanegueres.&lt;ref&gt;{{Cita noticia |apellíu1=Bliss |nome1=Laura |títulu=These tiny glass globes were all the rage in London 200 years ago |url=http://qz.com/280392/these-tiny-glass-globes-were-all-the-rage-in-london-200-years-ago/ |fechaaccesu=14 d'ochobre de 2014 |obra=[[Quartz (publication)]] |fecha=13 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

==Fabricación==
{{multiple image|caption_align=left
| header_align=center
| footer_align=center
| align = right
| total_width = 380
| image1 =Wereldnieuws, Nederlandse globe industrie legt haar kaarten op tafel Weeknummer 55-04 - Open Beelden - 78141.ogv| width1 = 384| height1 = 288
| alt1 =
| caption1 = Una curtia película de 1955, qu'amuesa la fabricación holandesa tradicional de los globos usando gayos de papel
| image2 =| width2 = 2048| height2 = 1536
| alt2 =
| caption2 = Hemisferiu d'un modernu globu termoplásticu, primero que l'escesu de plásticu esterior seya recortáu.
| footer =
}}
Tradicionalmente, los globos fueron fabricaos pegando un mapa de papel impresu sobre una esfera, de cutiu fecha de madera.

El tipu más común tien [[fusu esféricu|gayos]] llargos y delgaos (tires) de papel que s'estrechen a un puntu nos polos,&lt;ref name=&quot;sourceforge&quot;&gt;{{Cita web |url=http://netpbm.sourceforge.net/doc/globe.jpg |títulu=Image: globe.jpg, (450 × 100 px) |editorial=netpbm.sourceforge.net |fechaaccesu=1 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt; superponiéndose unos pequeños discos a manera de casquetes sobre les inevitables irregularidaes nestos dos puntos. Cuanto más gayos haya, va riquise un menor ''arrugadura'' pa faer que'l mapa de papel (planu) encaxe sobre la esfera. Dende un puntu de vista xeométricu, tolos puntos d'una esfera son equivalentes -ye posible escoyer cualquier puntu arbitrariu na Tierra, y crear un mapa de papel que cubra la superficie del planeta con tires que confluyan nesi puntu y nel so [[antípoda]].

Los globos modernos de cutiu móldiense con [[termoplásticu]]. Discos planos de plásticu imprimir con un mapa primeramente aburuyáu al efeuto (equivalente a una fotografía plana- del mapa definitivu vistu dende cada unu de los polos, de forma que al convertir el discu nuna semiesfera mientres el moldio, el mapa recupere les sos verdaderes dimensiones) de cada unu de los dos [[wikt: hemisferio|hemisferio]] de la Tierra, y asítiense nuna máquina que los moldia con una forma semiesférica. Cada hemisferiu xunir col so contrariu (debidamente alliniaos los meridianos) pa formar un globu completu.

Los globos terráqueos xeneralmente móntense sobre una peana que sostién una exa con un ángulu d'enclín de 23,5° con respectu al planu horizontal, que se fai pasar de polu a polu, dexando'l xiru de la esfera alredor d'esta exa. Amás de faer que'l globu seya más cómodu d'usar, esti montaxe tamién representa l'ángulu de la Tierra respeuto al planu nel que xira alredor del Sol, faciendo que seya fácil visualizar cómo trescurre'l [[día]] y cómo camuden les [[estaciones del añu|estaciones]].
{{clear|left}}

==Exemplos notables==
[[Ficheru:Gottorper Globus 04.JPG|miniaturadeimagen|[[Globu de Gottorf]] ([[Kunstkamera]]), de 3,1 m de diámetru.]]
* El [[Globu de Gottorf]], una esfera de 3,1 m de diámetru construyida n'Alemaña en 1664 y reconstruyida en Rusia tres una quema en 1750. Presenta la particularidá de ser un globu terráqueo per fora, y un globu celeste per dientro (preparáu p'agospiar un espectador nel centru de la esfera, remanada por un mecanismu hidráulicu). Tres una azarosa hestoria, anguaño exhíbese na [[Kunstkamera]] de [[San Petersburgu]].
* El [[Unisphere]] en Flushing Meadows ([[Queens (Nueva York)|Nueva York]]), nel ''USTA Billie Jean King Tennis Center'', con 120 pies (36,6&amp;nbsp; m) de diámetru, ye'l globu xeográficu más grande del mundu. (Nun ye la estructura esférica más grande, como la [[Cinesphere]] de [[Toronto]], [[Canadá]], pero esta postrera escarez de marques xeográfiques o astronómiques.)
* [[Eartha]], anguaño'l mayor globu xiratoriu del mundu (con 41 pies -12,5 m- de diámetru), na sede de [[Delorme]] en [[Yarmouth (Maine)]].
* El [[Mapparium]], na [[Mary Baker Eddy Library]] de Boston, un globu de vidriu con montantes metálicos asitiáu nel interior d'un edificiu de tres pisos, pintáu col mapa del mundu pa ser contempláu dende'l so interior, que los visitantes traviesen per mediu d'una ponte de cristal con un llargor de 30 pies (9,15 m).
* El [[Babson College|Globu del Babson College]] en [[Wellesley, Massachusetts]], un globu de 26 pies de diámetru (7,9 m) que orixinalmente xiraba sobre la so exa y sobre la so base p'asemeyar el día y la nueche; y les estaciones.
* El globu xigante nel antepar del [[New York Daily News]] na ciudá de Nueva York.
* El Globu de [[Adolf Hitler|Hitler]], tamién conocíu como'l ''Globu del Führer'', foi denomináu oficialmente como [[Globu terráqueo Columbus pa líderes d'Estáu y de la Industria]]. Realizáronse dos ediciones mientres la vida de Hitler, creaes a mediaos de la década de 1930 so los sos órdenes. (La segunda edición camudó'l nome d'[[Etiopía|Etiopía por Abisinia]] nel África del Este italiana). Estos globos yeren &quot;enormes&quot; y bien costosos. Acordies con el [[New York Times]], &quot;el verdaderu globu Columbus yera casi del tamañu d'un [[VW Escarabajo|Volkswagen]] y, coles mesmes, más caru.&quot; Dellos inda esisten, incluyendo trés en Berlín: unu nun institutu xeográficu, otru nel [[Muséu Märkisches]], y otru na [[Muséu Históricu Alemán]]. Esti postreru tien el furacu d'una bala [[U.R.S.S.|soviética]] travesando Alemaña. Unu de los dos en coleiciones públiques de [[Múnic]] tamién tien un furacu de bala (nesti casu d'Estaos Xuníos) travesando Alemaña. Hai dellos en manes privaes dientro y fora d'Alemaña. Una versión muncho más pequeña del globu de Hitler foi asonsañada por [[Charlie Chaplin]] en ''[[The Great Dictator]]'', una película estrenada en 1940.&lt;!--all info in this Hitler subsection AS OF Sept 17 2007 is from the NYT reference--&gt;&lt;ref name=&quot;NYTHitler&quot;&gt;&quot;[http://www.nytimes.com/2007/09/18/arts/design/18globe.html The Mystery of Hitler's Globe Goes Round and Round]&quot;, by Michael Kimmelman, September 18, 2007. Accessed 2007-09-18.&lt;/ref&gt;

==Galería==
&lt;gallery mode=packed heights=160&gt;
File:Terrestrial globes.jpg|Proyeiciones del sieglu XIX del [http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/singleitem/collection/mccormick/id/63/rec/119 globu terrestre], a partir de les [http://digitalcollections.library.ubc.ca Coleiciones Dixitales de la UBC Library]
File:Martin Behaim.jpg|Martin Behaim col so &quot;Erdapfel&quot;
File:Topview 1765globe.jpg|Vista cimeru del globu de l'Isle (1765)
File:Unisphere-cc.jpg|El Unisphere, atribuyíu a &quot;Uribe&quot;/Uri Baruchin
File:JostBurgi-MechanisedCelestialGlobe1594.jpg|Globu celeste mecanizado (1594)
File:Voskhod spacecraft IMP 'Globus' navigation instrument, full view.jpg|El ''Globus'' IMP, preséu de navegación d'una nave espacial Vosjod.
File:Eartha from outside.jpg|[[Eartha]], el globu xiratoriu más grande del mundu.
File:Niesten Mars globe segments.jpg|Un mapa de Marte comercializáu nel sieglu XIX. Ye un exemplu de cómo los mapes imprimir col fin de ser plegaos alredor d'una esfera pa formar un globu.
File:Interactive-Globus.jpg|Globu esféricu ''multitouch'' dixital de la Tierra basáu en [http://www.multi-touch-solution.com software multitouch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514093351/http://www.multi-touch-solution.com/ |date=2013-05-14 }}
File:Naturalis Biodiversity Center - Museum - Exhibition Earth 08 - Huge globe with Africa showing, overview.jpg|Globu terráqueo como se ve dende l'espaciu, [[Centru de Biodiversidá Naturalis]], Leiden (1998)
&lt;/gallery&gt;

== Ver tamién ==
{{llista de columnes|3|
* [[Analema]]
* [[Esfera armilar]]
* [[Cartografía]]
* [[Mapa Dymaxion]]
* [[Emery Molyneux]]
* [[Globus Jagellonicus]]
* [[Google Earth]]
* [[Globu Hunt-Lenox]]
* [[NASA World Wind]]
* [[Globu de Johannes Schöner]]
* [[Globu de Gottorf]]
* [[Globu terráqueo Columbus pa líderes d'Estáu y de la Industria]]
* [[Planetariu mecánicu]]
* [[Planetariu]]
* [[Science On a Sphere]]
* [[Mundu virtual]]
* [[Preséu de navegación &quot;Globus&quot; IMP]]
}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{Commons|Globe}}
* [http://netpbm.sourceforge.net/doc/ppmglobe.html Ppmglobe - xenerar tires pa pegar sobre una esfera]
* [http://www.ibiblio.org//y-notes/VRML/Globe/Globe.htm Globu 3D VRML]
* [http://www.professores.uff.br/hjbortol/arquivo/2006.1/applets/earth_en.html Globu 3D Java coles llinies de mariña, paralelos, meridianos, etc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060509233038/http://www.professores.uff.br/hjbortol/arquivo/2006.1/applets/earth_en.html |date=2006-05-09 }}
* [http://www.globolocal.net/eng/index_eng.html Cómo empobinar un globu en posición homotética a la Tierra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200128141943/http://www.globolocal.net/eng/index_eng.html |date=2020-01-28 }}
* [http://www.ultimateglobes.com/world-globe-term-glossary_a/332.htm Globu del mundu. Glosariu de Términos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625171614/https://www.ultimateglobes.com/world-globe-term-glossary_a/332.htm |date=2020-06-25 }}


{{Tradubot|Globo terráqueo}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Mapes]]</text>
      <sha1>m7i0j7rtrz6b93jcsw4vwlg24qzx3eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerres otomano-bizantines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92933</id>
    <revision>
      <id>4506077</id>
      <parentid>4500672</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T03:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130727" sha1="jmay34h2515cpydx4f5kjsrffupfz47" xml:space="preserve">{{Ficha de conflictu militar
|nome = Guerres otomanu-bizantines
|imaxe = Byzantine-Ottoman Wars-1-withborders.PNG
|descripción_imaxe = En sentíu horariu dende la imaxe cimera esquierda: Les muralles de Constantinopla, jenízaros Otomanos, la bandera bizantina, cañón de bronce otomano.
|leyenda = 
|conflictu= 
|fecha = [[1050]]-[[1453]]
|llugar = [[Asia Menor]] [[Balcanes]]
|coordenaes = 
|resultáu = 
|consecuencies = Decisiva victoria otomana.&lt;br /&gt;Cayida del Imperiu bizantín.
|descripción = 
|casus = 
|territoriu = 
|combatientes1 =[[Imperiu bizantín]]
|combatientes2 = [[Ficheru:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|25px]][[Imperiu otomanu]]&lt;br /&gt;[[Selyúcides]]&lt;br /&gt;[[Beylicatos d'Anatolia]]
|combatientes3 = 
|comandante1 = 
|comandante2 = 
|comandante3 = 
|soldaos1 = 
|soldaos2 = 
|soldaos3 = 
|baxes1 = 
|baxes2 = 
|baxes3 = 
|campaña = Guerres otomanu-bizantines
}}

Les '''guerres otomanu-bizantines''' fueron una serie de conflictos bélicos ente los [[pueblos túrquicos]]{{#tag:ref|Esencialmente los [[Dinastía selyúcida|seldyúcida]]s de mediaos del {{SIEGLU|XI}} al {{SIEGLU|XIII}} y los [[otomanos]] dende empiezos del {{SIEGLU|XIV}}.|group=nota}} y l'[[Imperiu bizantín]] que se llibraron a lo llargo de cuatro siglos, dende mediaos del sieglu {{SIEGLU|XI}} hasta la [[Cayida de Constantinopla]] en [[1453]]. Estes guerres influyeron nos estaos batallosos, y tamién fueron una de les causes de les [[Cruzaes]], conducieron a la destrucción del [[Imperiu bizantín]] —socesor del [[Imperiu romanu]] de l'[[Antigüedá clásica|antigüedá]]— y dexaron al [[Imperiu otomanu]] volvese una de les principales potencies de la dómina.

Les primeres escaramuzas ente bizantinos y turcos remontar a mediaos del sieglu {{SIEGLU|XI}}, cuando grupos turcos compuestos d'[[oğuz]] y [[Dinastía selyúcida|selyúcides]] asítiase na frontera oriental del Imperiu bizantín. La instalación permanente de los turcos nel antiguu territoriu del [[Califatu abasí]] del 1055 d'equí p'arriba dexó a los selyúcides espandise a cuenta de los bizantinos. La victoria selyúcida na [[batalla de Manzikert]] xunto coles guerres civiles bizantines facilitaron la colonización turca d'Asia menor. L'ascensión al tronu bizantín de la casa de los [[Comneno]] y la [[Primer Cruzada]] obligaron a los selyúcides a dexar parte del territoriu conquistáu na parte occidental de la península, pero los bizantinos nun llograron recuperala.

El cayente bizantín de finales del sieglu {{SIEGLU|XII}} condució a la perda de territorios de los que s'apoderaron los selyúcides. Estos, sicasí, nun pudieron aprovechar la división del imperiu surdida de la [[Cuarta Cruzada]] debíu tantu a la so derrota n'[[Batalla de Antioquía del Meandro|Antioquía del Meandro]] como a les invasiones mongoles, que bastiaron el repartu de los sos territorios en [[Beylicatos d'Anatolia|diversos Estaos]].

A partir de 1261 y reconquistar bizantina de [[Constantinopla]], arrampuñada a los llatinos, los distintos emires turcos que sustituyeron a los selyúcides na rexón fueron apoderándose de territoriu bizantín de manera que, a principios del sieglu {{SIEGLU|XIV}}, apoderaben casi toa Anatolia, entá a pesar de la intervención de la [[Gran Compañía Catalana]]. Foi l'Emiratu otomanu'l que más provechu sacó de los apuros bizantinos. Conquistó [[Nicea]] y [[Nicomedia]] hacia 1330. Bien llueu los otomanos travesaron el [[Bósforu]] ya instaláronse tamién n'Europa, onde sometieron progresivamente a tolos Estaos cristianos de la [[península balcánica]]. A partir de 1389, mientres el reinu de [[Bayaceto I]], Contanstinopla sufrió un bloquéu que solo dellos aventureros occidentales llograron burllar n'ocasiones. Daquella, l'Imperiu bizantín había quedáu amenorgáu a [[Constantinopla]] y la so contorna y al [[Despotado de Morea]]. La derrota de Bayaceto na [[batalla de Ankara]] de 1402 frente [[Tamerlán]] debilitó l'imperiu, que mientres la década siguiente sumir nuna guerra civil y sufrió la rebelión de los emiratos sometíos hasta entós. L'Imperiu bizantín nun pudo aprovechar malapenes esta coxuntura y llueu la so situación volvió a la que tenía antes de la derrota otomana de 1402. Tres un [[Sitiu de Constantinopla (1422)|primer asediu]] infructuosu de Constantinopla en 1422, los otomanos conducíos por [[Mehmed II]] llograron apoderase de la capital bizantina en 1453, fechu que marcó'l final de lo qu'entá subsistía del [[Imperiu romanu]].

== Causa de la confrontación ente selyúcides y bizantinos ==
Los turcos son orixinarios d'[[Asia Central]], de los territorios que correspuenden modernamente a los Estaos de [[Kazakstán]], [[Uzbequistán]], [[Turkmenistán]], [[Kirguistán]] y [[Taxiquistán]]. Mientres dellos sieglos, les sos tierres fixeron frontera col [[Califatu abasí]]. Estos pueblos nun pertenecíen a una entidá política común, sinón que s'arrexuntaben en delles tribus que se partíen el territoriu descritu (como los [[Qarluq|qarluqs]] y [[oğuz]]). Dalgunos convirtiéronse pasu ente pasu al [[islam]], anque otros caltuvieron les sos práutiques relixoses ancestrales, similares al [[xamanismu]]. Los contactos ente musulmanes y turcos yeren escasos, pero los califes abasíes adoptaron el costume de reclutar turcos pal so guardia personal. Esta tradición, qu'empezó col califa [[Mamun]], fixo qu'adulces los turcos empezaren a participar nes intrigues abasíes y a participar nes decisiones polítiques del califatu.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Sourdel y Sordel-Thomine|nome=Comunique y Janine|enllaceautor=|títulu=La civilisation de l'islam classique|url=|fechaaccesu=|añu=1993|editorial=Arthaud|isbn=|editor=|ubicación=|páxina=77|idioma=Francés|capítulu=}}&lt;/ref&gt; Per otra parte, a finales del sieglu {{SIEGLU|X}} surdieron los primeros Estaos turcos realmente cohesionados, que sufrieron, sicasí, la espansión del [[Imperiu mongol]], qu'emburrió a los sos habitantes a treslladase al oeste.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=174}}

== Asentamientu de los turcos en territoriu musulmán ==

=== Los gaznávidas ===
{{VT|Imperiu gaznávida}}
[[Ficheru:ImperioGaznaví975-1187.svg|miniaturadeimagen|Estensión de los territorios gaznávidas escontra [[1040]].]]
La dinastía [[Samánidas|samánida]] contrató [[Mercenariu|mercenarios]] turcos. Dalgunos aprovecháronse d'ello p'amontar el so poder ya inclusive apoderase de ciertos territorios. Foi'l casu de [[Sebuk Tigin de Gazni]], fundador de la dinastía gaznaví, qu'amplió los sos dominios cuando inda yera súbditu de los samánidas. El so socesor, [[Mahmud de Gazni]], que reino del [[998]] al [[1030]], fixo de [[Gazni (ciudá)|Gazni]] la so capital, realizó incursiones en territoriu indiu —como lo fixera yá'l so predecesor— y afitó la so autonomía.{{harvnp|Sourdel|Sourdel|1968|p=103}} Los sos socesores esforciar en consolidar el so señoríu, asitiáu al sur del [[Amu Daria]], nel antiguu territoriu samánida.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=174}} Los numberosos ataques que sufrieron obligar a aceptar el protectoráu de los [[selyúcides]].{{harvnp|Sourdel|Sourdel|1968|p=107}}

=== Los qarajanidas ===
{{AP|Qarajanida}}
[[Ficheru:Kingdom of Kara-Khanids- 999-1212.png|miniaturadeimagen|Dominios qarajaníes.]]
Esta otra tribu turca llogró apoderase de los territorios samaníes de la cuenca del [[ríu Tarim]]. Aliándose a los gaznávidas, los qarajanidas partir con estos les tierres de los derrotaos samaníes. Tomaron el nome de qarajanidas y ocuparon [[Transoxiana]].{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=161}} Al contrariu de asoceder nos dominios gaznávidas, en Transoxiana tuvo llugar una gran inmigración [[oğuz]], que produció una especie de [[sincretismu]] ente les tradiciones iranines y les turques.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=162}}

=== Surdimientu y ascensu de los selyúcides ===
Los selyúcides adoptaron el so nome del xefe oğuz [[Selyuq]], un conversu al [[islam]]. Colos sos fíos, este entró al serviciu de los qarajaníes a finales del sieglu {{SIEGLU|X}}. [[Mahmud de Gazni]] venció a la tribu y deportó gran parte d'ella (la encabezada por Arslan-Isra`îl, unu de los fíos de Selyuq) al [[Jorasán]]; la otra parte abellugar nes tierres a veres del [[mar d'Aral]]. Arslan-Isra`îl, unviáu al oeste por Mahmud, asítiase nes fronteres del [[Imperiu bizantín]], onde empezó a suponer una amenaza pa este.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=162}} Mientres, nel centru del [[Jorasán]], los fíos de Arslan-Mija'îl (unu de los fíos de Selyuq) [[Tugrïl Beg]] y Cagri Beg empezaron a invadir el territoriu de los gaznávidas, y del que s'apoderaron tres la [[batalla de Dandanaqan]] en [[1040]].

[[Tugrïl Beg]] (1040-1063) apoderar de la parte occidental del territoriu gaznaví.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=162}}{{#tag:ref|Cagri Beg llogró Jorasán y los sos [[territorios dependientes]] al este.|group=nota}} Frente a l'amenaza que podíen representar los [[turcomanos]] instalaos escontra [[Azerbaixán]] y [[Armenia]], prefirió alcordase con ellos y conquistar les fortaleces bizantines fronterices, ensin amenaciar inda la integridá del Imperiu. En [[1055]] entró en [[Bagdag]] y llogró'l títulu de [[sultán]]{{harvnp|Sourdel|Sourdel|1968|p=110}} en pagu por combatir contra los emires de la [[dinastía búyida]].&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.college-de-france.fr/default/EN/all/his_tur/cours_du_20_janvier_2009_les_e.jsp |títulu=Podcasts des cours de Gilles Veinstein au collège de France |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100706081735/http://www.college-de-france.fr/default/EN/all/his_tur/cours_du_20_janvier_2009_les_e.jsp |fechaarchivu=2010-07-06 }}&lt;/ref&gt; Aportó'l proteutor del [[Califatu abasí]] y aumentó la llexitimidá de los selyúcides. 

Na mesma dómina, los turcomanos conquistaron [[Armenia medieval|Armenia]], incluyida la ciudá d'[[Ani]], en [[1064]]; depués anexonáronse los territorios xeorxanos en 1068.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=163}} Na so busca de botinos de guerra, enfusaba cada vez más fondamente en territoriu bizantín.{{harvnp|Sourdel|Sourdel|1968|p=110}} Magar los intentos de [[Tugrïl Beg]] y d'[[Alp Arslan]] d'aselar l'ardor turcomano por Anatolia pa concentrase na conquista d'Exiptu,{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=163}} los señores selyúcides centráronse cada vez más n'apoderase d'aquella.

=== Situación del Imperiu bizantín antes de la llegada de los selyúcides ===
[[Ficheru:Map Byzantine Empire 1025-es.svg|miniaturadeimagen|upright=1.8|L'[[Imperiu bizantín]] en tiempos de [[Basilio II]].]]
Dempués de les conquistes de [[Basilio II]] (976-1025), que guarnieron considerablemente l'imperiu a finales del sieglu {{SIEGLU|X}} y principios del {{SIEGLU|XI}}, esti foise desintegrando progresivamente. Aun así, los bizantinos realizaron entá delles conquistes tres la muerte de Basilio, ente ellos tomar d'[[Edesa]]. [[Constantín VIII]] (1025-1028), hermanu y socesor de Basilio, dexó'l poder en manes de los [[Eunuco|eunuco]] de palaciu, en desterciu de los xefes militares, que lo controlaren con Basilio, lo que produció una intensa rensía ente los dos grupos. A la muerte de Constantín en [[1028]], llograron el tronu una serie de soberanos maríos y adoptaos, que la so política contribuyó a debilitar l'imperiu. Asina, el reináu de [[Romanu III]] (1028-1042) carauterizar por confabulaciones palaciegues de les qu'él mesmu foi víctima. El fenómenu repitir mientres el reináu de [[Miguel V]], derrocáu por unos disturbios.{{harvnp|Bréhier|2006|p=212}}

La llegada al poder de [[Constantín IX]] (1042-1055) en [[1042]] coincidió aproximao coles primeres incursiones selyúcides nes fronteres orientales del Imperiu. El reináu de Constantín IX resultó desastrosu pa Bizanciu, cuantimás pola ruina de l'ayalga acumulada principalmente por Basilio II. Como lo confesó a Pselos,&lt;ref&gt;Michel Psellos, ''Chronographie'', éditions les belles lettres&lt;/ref&gt; Constantín consideraba'l cargu imperial como una sinecura na que podía dedicase a prestase. Frente a esta situación los Turcos avérense progresivamente. Ente otros les conquistes recién (toma d'Edesa, invasión progresiva de Xeorxanos y Armenia) destruyeron los estaos tapón que dixebraben l'Imperiu Bizantín del Imperiu turcu pa faer, verdaderamente rexones Bizantines, pero debilitaes poles guerres y por una alministración fallante.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Ducelien y Kaplan|nome=|enllaceautor=|títulu=Bizanciu sieglos IV-XV|url=|fechaaccesu=|añu=|editorial=|isbn=|editor=Albino Michael|allugamientu=|páxina=55|idioma=Francés|capítulu=}}&lt;/ref&gt; Un exemplu d'esta falta alministrativa ye dau por una midida de Constantín IX previendo remplazar el serviciu de guardia de les fronteres caucásiques. - que incumbía a los Íberos- por un nuevu impuestu. Pero como los ariscrotacas que beneficiaben d'inmenses dotaciones na rexón vivíen la mayoría de les vegaes en Constantinopla, los defensores nun son abondo numberosos pa esperar parar les invasiones Turques a esto suma la degradación del sistema de los stratoias. Estos paisanos soldaos aseguren un serviciu militar sicasí de tierres qu'ellos esploten que-yos dexa la compra del material militar necesariu. Pero adulces l'aristocracia terrenal estender al desterciu de los stratoias que ven les sos tierres mercaes y vuélvense siervos. La fonte de la potencia militar aparra adulces sol reinu de los succesores de Basilio II que nun busquen más a frenar la progresión de l'aristocracia terrenal.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Ostrogorsky|nome=|enllaceautor=|títulu=Histoire de l'etat byzantin|url=|fechaaccesu=|añu=|editorial=Payot|isbn=|editor=|ubicación=|páxina=346-347|idioma=Francés|capítulu=}}&lt;/ref&gt; Al contrariu Medrosa de l'armada, la nobleza civil que gobierna sostién un amenorgamientu de los efeutivos armaos.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Ostrogorsky|nome=|enllaceautor=|títulu=Histoire de l'etat byzantin|url=|fechaaccesu=|añu=|editorial=Payot|isbn=|editor=|ubicación=|páxina=354|idioma=|capítulu=}}&lt;/ref&gt;

== Primeros conflictos ente turcos y bizantinos ==

=== De los primeros combates a la derrota de Manzikert===
[[Ficheru:131 Bataille de Malazgirt.jpg|miniaturadeimagen|Miniatura medieval de la batalla de Manzikert, grave derrota bizantina.]]
En 1048 asocedió la primer incursión turca en territoriu bizantín. La lliga ente bizantinos y xeorxanos dexó bater a los selyúcides empobinaos por Ibrahim Yinal na [[batalla de Kapetrou]]. La captura del príncipe xeorxanu Liparit motivó una tregua ente l'Imperiu bizantín y [[Tugrïl Beg]], qu'aceptó lliberar al cautivu. La paz, sicasí, yera fráxil. A partir del 1052, Tugrïl aprovechó la guerra en que Bizanciu taba atollada contra los [[pechenegos]] pa entamar una campaña polos territorios orientales del imperiu. Entamó una campaña militar ente 1053 y 1054 en [[Vaspurakan]], pero foi vencíu de nuevu y nun pudo conquistar [[Manzikert]].{{harvnp|Bréhier|2006|p=214}}

[[Alp Arslan]], sobrín de Tugrïl (1063-1072), siguió les conquistes selyúcides. A partir del [[1067]], acelerar; primero apoderóse d'Armenia nel 1064 y depués coló pa tratar de tomar [[Edesa]], ensin llogralo.&lt;ref&gt;Zonaras, ''Annales'', {{SIEGLU|XVIII}}, pp. 210-212.&lt;/ref&gt; Beneficiar pa ello de ciertu desorde que reinaba nel imperiu, a pesar de la relativa estabilidá qu'hubo mientres el reináu de [[Constantín X]] (1059-1067). La so estratexa consistió n'esaniciar per etapes les defenses fronterices imperiales por aciu asaltos socesivos.{{harvnp|Sourdel|Sourdel|1968||p=111}} La estructura defensiva bizantina consistía nuna rede de fortaleces diseñaes p'aguantar les turniaes enemigues hasta la llegada d'exércitos de socorru, métodu de defensa qu'había resultancia eficaz nes guerres colos emiratos árabes y los [[Dinastía hamdanida|hamdanida]].&lt;ref name=&quot;Battle of Mantzikert&quot;&gt;{{Cita web |url=http://www.deremilitari.org/resources/articles/markham.htm |títulu=The Battle of Mantzikert |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070513082203/http://www.deremilitari.org/resources/articles/markham.htm |fechaarchivu=2007-05-13 }}&lt;/ref&gt; Esti sistema, sicasí, resultó inútil pa detener los asaltos de les huestes selyúcides, de gran movilidá y perfectamente afeches al combate nun clima semidesértico como'l anatólico, bien paecíu al de les estepes del Asia central.{{harvnp|Kaegi|1992|p=XYZ}} En [[1067]], Alp Arslan conquistó [[Kayseri|Cesarea]] y afaró [[Cilicia]].{{harvnp|Cahen|1934|p=23}} La perda d'[[Ani]] esbaratara'l sistema defensivu bizantín y creáu nél una fienda que facilitaba les correríes turques.&lt;ref name=&quot;Battle of Mantzikert&quot;/&gt; Sicasí, les incursiones cada vez más estenses de los selyúcides amenaron la reaición de los bizantinos.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Balard|1997|p=56}}

El nuevu emperador, [[Romanu IV Diógenes]] (1067-1071), axuntó un gran exércitu compuestu por numberosos mercenarios p'acabar coles prevocaciones turques. De primeres de la campaña, esanició les correríes enemigues pol [[Ponto]] y venció a un exércitu turcu en [[Téphrikè]].{{harvnp|Bréhier|2006|p=231}} De camín a Siria, recuperó [[Hierápolis]], anque nun pudo torgar la perda d'[[Amorio]].{{harvnp|Psellos|1874|pp=13-14}} Los turcos, pela so parte, empezaren la conquista de [[Capadocia]] y apoderárense de Amorio nel 1069, anque Romanu llogró faelos recular.{{harvnp|Miguel de Atalia|1883|pp=125-138}} En 1070 siguieron les hostilidaes ente selyúcides y bizantinos. Alp Arslan trató de nuevu infructuosamente de faese con Edesa, ente que Manuel Comneno, que mandaba l'exércitu bizantín, foi ganáu en [[Sivas|Sebastea]] y fechu prisioneru, pero depués lliberáu por un rebelde selyúcida.{{harvnp|Bréhier|2006|p=231}} En 1071, l'emperador decidió finalmente acabar definitivamente cola amenaza turca. El 26 d'agostu, dambos exércitos enemigos batallaron en [[Manzikert]]. El choque decidir en favor de los turcos, en parte pola traición de los [[Dinastía de los Ducas|Ducas]], a los que Romanu estremara del poder. Los bizantinos sufrieron una derrota catastrófica, na que'l mesmu soberanu resultó prindáu.{{harvnp|Psellos|1874|pp=19-22}}{{harvnp|Miguel de Atalia|1883|pp=159 y ss.}}

=== Conquista selyúcida d'Asia Menor ===
[[Ficheru:Map Byzantine Empire 1076-es.svg|miniatura|upright=1.8|L'imperiu en tiempos de [[Miguel VII Ducas]].{{harvnp|Mutafian|Bréhier|Van Lauwe|2001|pp=52-53}} En desfaciéndose por aciu engaños del so rival Romanu Diógenes, facer col poder. El so reináu carauterizar poles derrotes militares y les perdes de territoriu, tantu na frontera occidental como na oriental.{{harvnp|Ostrogorsky|1984|pp=338-341}}]]
Alp Arslan acabó per lliberar a Romanu Diógenes y a concede-y un alcuerdu de paz relativamente favorable a los derrotaos bizantinos. Esto debió a qu'aquel nun deseyaba estender la so autoridá per Asia Menor, sinón apoderase d'Exiptu [[fatimí]]. En cuenta de la marcha de los turcos al sur, Romanu apurrió-yos delles fortaleces fronterices ([[Manzikert]], [[Argish]] y otres) y un gran tributu n'oru.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=183}} 

Sicasí, mientres l'ausencia de Romanu, los Ducas fixérense col poder nel imperiu, que se sumió nuna guerra civil cuando aquel recuperó la llibertá. La llucha, qu'enfrentó fundamentalmente al gobiernu civil palaciegu colos xefes militares, españó nel 1071. La derrota de Manzikert había desacreditado a Romanu, lo que facilitó que Miguel VII Ducas derrocar y rescindiera l'alcuerdu alcanzáu con Alp Arslan.{{harvnp|Ostrogorsky|1984|pp=338-339}} Les disensiones intestinas de los bizantinos facilitaron les conquistes turques; les distintes faiciones emplegaron los sos servicios. Asina, estender pol interior de la Península Anatolia, na que la población yera escasa.&lt;ref&gt;D. et J. Sourdel vont même jusqu'à écrire dans ''La Civilisation de l'islam classique'', éditions Arthaud, p. 111, que l'Anatolie aurait été &quot;''abandonnée''&quot; par ses populations, ce que l'[[archéologie]] dément.&lt;/ref&gt; El sistema defensivu bizantín, en crisis dende diba década, nun pudo detener la meyora turca.{{harvnp|Ostrogorsky|1984|p=339}} Les escases ciudaes que trataron d'oponese a la meyora quedaron aisllaes y acabaron por claudicar. Pasu ente pasu, los selyúcides apoderar de la mayoría d'Anatolia{{harvnp|Ostrogorsky|1984|p=339}} y la población cristiana quedó amenorgada a ''[[dhimmi]]'' (suxetu protexíu pero sometíu al pagu d'un impuestu agregu, la ''[[yizia]]''); la desventayosa situación financiera que traía esto emburrió a la mayoría de la población, probe, a convertise al [[islam]] pa safase del pagu del oneroso impuestu.{{harvnp|Runciman|2007|p=64}}
[[Ficheru:Map States Philaretos Brakhamios-es.svg|miniatura|left|Los territorios de [[Filareto Brajamio]], arrodiáu de los selyúcides.]]
[[Ficheru:BnF Fr232 fol323 Alp Arslan Romanus.jpg|miniatura|derecha|[[Alp Arslan]] humilda al emperador [[Romanu IV Diógenes]] tres la derrota d'este en Manzikert, nuna miniatura medieval.]]
El fallecimientu de Alp Arslan nel 1072 nun detuvo esti procesu, yá que'l so socesor [[Malik Shah I]] siguir. La revuelta de [[Roussel de Bailleul]] bastió la intervención del selyúcida Artuj, que lo prindó y depués lliberar.&lt;ref&gt;Nicéphore Bryenne, ''Histoire'', {{II}}, p. 61&lt;/ref&gt; Anque [[Alejo Comneno]] acabó per prindar al xefe normandu, nun fueron les correríes d'este, sinón les guerres ente bizantinos les que minaron principalmente'l poder imperial y allanaron la colonización turca d'Anatolia.

La situación empeoró nuevamente pa los bizantinos nel 1077, cuando los exércitos occidentales y orientales proclamaron cada unu por separáu un nuevu emperador que tenía de sustituyir a Miguel. [[Nicéforo Brienio (padre)|Nicéforo Brienio]], el pretendiente al tronu escoyíu pol exércitu occidental, treslladó a Europa delles tropes turques.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=184}} Vencíu con too y con eso, foi'l so rival [[Nicéforo III|Nicéforo Botaniates]] quien s'alzó col trunfu na guerra y ganó a los turcos. El so reináu de trés años foi una socesión de revueltes militares, ente elles la encabezada por Constantín Ducas. A este, fíu de Miguel VII, Nicéforo unviar a combatir a los turcos, pero llevantar n'armes contra él, anque ensin suerte. En [[Antioquía]], enclave bizantín nel sureste, [[Filareto Brajamio]] facer col poder y trató de defender la llinia de los [[montes Tauro]] de los embates selyúcides, sometíu solo de manera teórica a l'autoridá imperial.

Ante tal desorganización, los turcos siguieron avanzando territorialmente. Dalgunos combatieron como mercenarios nos exércitos de [[Nicéforo Melisseno]], qu'intentó faese col tronu bizantín y asitió contingentes turcos en [[Nicea]], [[Cízico]] y otres poblaciones, de les que llueu s'apoderaron. Per primer vegada, los selyúcides nun se llindaron a realizar correríes pola península, sinón qu'empezaron a poblala.{{harvnp|Ostrogorsky|2007||p=371}} A partir del [[1074]], cola cesión de los territorios peninsulares sol control de Malik Shah al so tíu [[Suleiman ibn Kutalmish]], creóse un embrión d'estáu selyúcida na rexón, d'antiguo apoderada polos bizantinos. Teóricamente, Suleiman siguía siendo vasallu del so sobrín, pero progresivamente foi solmenándose tutelar d'este, ocupáu na conquista de [[Damascu]] y [[Xerusalén]]. Nel 1077, declaróse sultán independiente, soberanu del [[Sultanatu de Rum]], y estableció la capital en Nicea, acabante conquistar. Malik Shah solicitó l'ayuda bizantina, pidiendo al emperador que prindara y unviáralu a los fíos de [[Kutalmish]], ente los que se cuntaba Suleiman. El Gobiernu de Constantinopla, convencíu de que l'enemigu principal nun yera este sinón Malik Shah, negóse.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=184}}

== Conflictu direutu ente selyúcides y bizantinos (1081-1180) ==

===Estabilización de la situación bizantina (1081-1096)===
====Estabilidá fronteriza con Alejo I Comneno====
[[Ficheru:Alexius I.jpg|miniaturadeimagen|Imaxe d'[[Alejo I Comneno]]. Esti emperador llogró parar la meyora selyúcida n'Anatolia.]]
[[Nicéforo III]] siguía intentando caltenese nel tronu mientres l'Imperiu bizantín pasu ente pasu perdía la mayor parte de los sos territorios asiáticos, sacante [[Misia]], [[Bitinia]], el [[Ponto]] y Siria septentrional,{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Balard|1997|p=56}} conquistaos pol nuevu sultanatu de Rum. Aun así, Nicéforo foi derrocáu en [[1081]] por [[Alejo I Comneno]] (1081-1118), un vieyu xeneral que venciera a los pretendientes al tronu [[Nicéforo Brienio (padre)|Nicéforo Brienio]] y Nicéforo Basilakios. Con Alejo I Comeno empezó una nueva era d'estabilidá pal Imperiu bizantín, anque debilitáu per dellos años de guerres civiles.
[[Ficheru:Seljuk Empire locator map-es.svg|left|miniaturadeimagen|El gran Imperiu selyúcida estender en 1092 hasta'l [[mar Exéu]].]]

Alejo túvose qu'enfrentar a un estáu turcu qu'aprovechara los errores de los sos predecesores nel tronu imperial pa espandise: Suleiman llograra delles ciudaes en cuenta de la so collaboración en diversos golpes d'Estáu. Por cuenta de esto, los territorios rexíos por Filareto quedaron cada vez más aisllaos de la capital, que dexó na práutica d'exercer autoridá dalguna sobre ellos.{{harvnp|Bréhier|2006|p=239}} Asina, en pocos años, los selyúcides apoderar de la mayoría d'Asia Menor. Magar esto, el sultanatu fundáu por Suleiman escarecía de cohesión:{{harvnp|Bréhier|2006|p=247}} les bandes turques asitiaes na rexón calteníen bastante autonomía, al igual que les poblaciones cristianes, griegues o armenies.{{harvnp|Mutafian|Van Lauwe|2001|pp=52-55}}

Sía que non, la firma d'un tratáu ente Alejo y Suleiman dexó a Constantinopla esaniciar l'amenaza del asediu enemigu. El sultán, sicasí, nun abandonó les sos ambiciones expansionistas. Nel 1081, apoderar d'[[Esmirna]]; trés años más tarde, conquistó [[Antioquía]], actu que supunxo'l fin del efímeru principáu armeniu establecíu por Filareto.{{harvnp|Dédéyan|2007|p=336}} La derrota de Suleiman nuna batalla llibrada nes cercaníes y [[Alepo]] en xunetu del 1085{{harvnp|Bréhier|2006|p=248}} y la so muerte l'añu siguiente bastiaron la crisis del so principáu, que sufrió una gran ofensiva nel [[1086]] y acabó sumiendo al añu siguiente. Nesa fecha, el sultanatu estazar en dellos emiratos. Sicasí, Alejo, ocupáu en conflictos con normandos y pechenegos, namái pudo aprovechar la conyuntura pa recuperar [[Cízico]]. El menguáu sultanatu de Rum, con [[Ebul Kasim Saltuk|Abul Qasim]] (1086-1092) a la cabeza, aliar a Alejo p'atayar les pretensiones de Malik Shah y caltener la so independencia d'este.

==== Amenaza de los emiratos costeros====
La nueva amenaza pa los bizantinos provieno de los emiratos surdíos a la muerte de Suleiman: Tangripermes —o Tengribirmish—, que fundó un señoríu en redol a [[Éfesu]]&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''l'Alexiade'', V, 1, 5.&lt;/ref&gt; y, principalmente, [[Tzacas]], emir de Esmirna, que nun quedó incluyíu nel tratáu d'alianza ente Alejo y Abul Qasim. Decidíu a axuntar de nuevu los territorios desmembrados al finar Suleiman, deseyaba coles mesmes conquistar Constantinopla, pa lo que fizo construyir una flota, convencíu pola so estancia como cautivu na urbe qu'ensin ella la empresa taba empuesta al fracasu.{{harvnp|Ostrogorsky|2007||p=381}} P'algamar el so segundu oxetivu, apoderóse primero de diverses islles —[[Quíos]], [[Samos]], [[Rodes]] y [[Lesbos]]— y de delles ciudaes costeres —[[Clazómenas]] y [[Focea]]—. L'Armada bizantina, reconstruyida por Alloñar y mandada por [[Constantín Dalaseno]], recuperó Quíos dempués d'un revés de primeres de la campaña.&lt;ref&gt;Chalandon, ''Alexis Comnène'', p. 127&lt;/ref&gt; Tzacas reaccionó coligándose colos pechenegos, col fin de poder sitiar Constantinopla per tierra y mar.{{harvnp|Ostrogorsky|2007||p=381}} Pa esbaratar estos planes Alejo llamó na so ayuda a los [[cumanos]], enemigos tradicionales de los pechenegos.{{harvnp|Ostrogorsky|2007||p=381}}

La victoria d'Alejo sobre los pechenegos el 29 d'abril del 1091 na [[batalla de Levounion]] atayó los planes de Tzacas. Anque esti nun abandonó les sos ambiciones, tuvo que fuxir escorríu per una escuadra bizantina al mandu de Constantín Dalaseno y [[Xuan Ducas (megaduque)|Xuan Ducas]]. Nel 1093, asedió [[Abido]], pero l'alianza ente [[Kilij Arslan I]], el nuevu sultán de Rum, y Alejo, obligó-y a abandonar el cercu. Morrió depués nun choque con Kilij Arslan.&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''L'Alexiade''&lt;/ref&gt;

Pese al tratáu de paz, los selyúcides nun abandonaron la so hostilidá escontra Bizanciu; Abul Qasim llanzó un ataque contra Constantinopla, que resultó infructuosu. Sicasí, Alejo se coligó col sultán de Rum pa repeler la incursión de Malik Shah, que trató de recuperar el control de Nicea. Magar el xeneral bizantín [[Tatikios]] consiguió esbaratar l'asediu de la ciudá, nun consiguió recuperala.&lt;ref&gt;Chalandon, ''Alexis Comnène'', p. 101&lt;/ref&gt; Foi entós cuando Malik Shah propunxo a Alejo una alianza ente los dos, ufiertándose a que Bizanciu recuperara les ciudaes de Bitinia —ente elles, Nicea— y del Ponto; la lliga ente dambos tenía de sellase por aciu el matrimoniu d'una de les fíes del emperador col primoxénitu de Malik Shah. Este deseyaba devolver el tronu del sultanatu de Rum al llinaxe de Suleiman, que'l so representante yera Kilij Arslan. El mesmu añu de la muerte de Malik Shah, Kilij Arslan (1092-1107) facer col poder nel sultanatu.

=== Primer cruzada y principiu de reconquistar ===
==== Causes de la primer cruzada y reaición d'Alejo I ====
===== Surdimientu de la cruzada =====
[[Ficheru:Anatoliabeforecrusade-es.svg|miniaturadeimagen|upright=1.4|L'[[Imperiu bizantín]] y el [[Sultanatu de Rum|Sultanatu selyúcida de Rum]] antes de les [[cruzaes]].]]
[[Ficheru:Godefroy de Bouillon.jpg|thumb|L'emperador Alejo recibiendo a [[Godofredo de Bouillón]] y los barones.]]
Escontra 1090, la situación de la frontera oriental paecía estable. L'ascensu al tronu d'Alejo esmoreció l'amenaza turca de conquista total del imperiu. Tizó pa ello les desavenencies ente turcos y encaró les amenaces más series, como la que representaba l'emir Tzacas. La muerte de Malik Shah debilitó l'imperiu selyúcida, que s'estremó en delles faiciones; pela so parte, el sultán Kilij Arslan amosóse favorable a cooperar col imperiu. Al este, los [[danisméndidas]], tamién turcos, acosaben al sultanatu de Rum. A pesar d'esto y de la recuperación de delles ciudaes como [[Cízico]] y [[Kekova|Apollonia]],{{harvnp|Bréhier|2006|p=251}} l'emperador nun yera lo suficientemente fuerte como pa recuperar la mayoría de la península, que consideraba, sicasí, parte del imperiu. Anque los pechenegos fueren casi aniquilaos, nun pudo retirar dafechu les tropes de la frontera occidental pa emplegales nel este.&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''L'Alexiade'', {{II}}, p. 220&lt;/ref&gt;

Nesta situación, Alejo consideró que la única manera de recuperar Asia Menor yera recurrir a los exércitos de les potencies cristianes d'Europa occidental. Tres les males rellaciones ente l'emperador y el papa [[Gregorio VII]], la situación ameyoró col socesor d'este, [[Urbanu II]]. Este deseyaba restablecer la unión de les ilesies, [[Cisma d'Oriente rota en 1054]], col fin de lliberar a los cristianos orientales del sometimientu a los turcos.{{harvnp|Bréhier|2006|p=253}} Tomar de [[Xerusalén]] polos turcos nel 1073, col consiguiente entueyu del pelegrinaxe a la ciudá, reforzó los deseos del papa nesti sentíu. Según [[Bernoldo de Constanza]], los embaxadores d'Alejo emplegaron la so presencia nel [[Conceyu de Piacenza]] pa rogar l'ayuda de los cristianos pa defender l'imperiu oriental.{{#tag:ref|La idea que predomina na actualidá ye qu'Alejo efeutivamente solicitó l'ayuda d'Occidente, pero nun pretendía que surdiera una cruzada, conceutu que desconocía. Esta hipótesis, presentada por Chalandon na so obra sobre Alejo, defender tamién Ostrogorsky y Runciman.|group=nota}}

Mientres el [[Conceyu de Clermont]], el 24 de payares del 1095, Urbanu recoyó'l pidimientu bizantín y animó a los soldaos cristianos a colar a Oriente. La magnitú del movimientu que se desencadenó de siguío ablucó tanto al papa como al emperador.{{harvnp|Bréhier|2006|pp=253-254}} Magar la motivación relixosa primaba, el sacalliñu de munchos caballeros, cuantimás francos, foi la esperanza de llograr tierres n'Oriente, de les qu'escarecíen nos sos países. La sorpresa d'Alejo foi grande: espera reclutar tropes mercenaries qu'emplegar pa reforzar el so propiu exércitu, pero, en llugar d'ello, exércitos enteros colaron escontra Constantinopla. Como estadista, yera consciente del riesgu que pal imperiu suponíen estes huestes.{{harvnp|Richard|1996|p=57}} La gran riqueza de Constantinopla amenaba envidies, y l'emperador tampoco podía cuntar con que los xefes de los exércitos occidentales venciérenlu ensin más los territorios que conquistaren. L'actitú de les dos partes yeren bien distintes: los bizantinos deseyaben emplegar a los cruzaos como auxiliares, mercenarios como de los que se sirvía dende antaño (como los [[gasánidas]], la [[guardia varega]] y otros) pa recuperar territorios que-yos pertenecieren dende diba sieglos. El conceutu de cruzada yéra-yos desconocíu.{{harvnp|Ostrogorsky|2007||pp=382-383}} Otra manera, los cruzaos refugaben l'autoridá del emperador bizantín y deseyaben establecer los sos propios Estaos.

===== Cooperación ente bizantinos y cruzaos y reconquista de Nicea =====
{{AP|Sitiu de Nicea (1097)}}

La [[cruzada popular]] empobinada por [[Walter l'Indixente]] y [[Pedro l'Ermitañu]] foi la primera n'algamar los territorios del imperiu. Partiera de [[Colonia (Alemaña)|Colonia]] y taba formada por un amiestu d'homes, muyeres y neños. El primer grupu taba dirixíu por Gautier. Dempués de dellos fregaos n'[[Hungría]], algamó [[Niš]], yá nel imperiu, onde llogró cebera. Unos cruzaos encabezaos por Pedro l'Ermitañu escalaron la población pocu dempués. Los bizantinos reaccionaron axusticiando a los cabezaleros de los saquiadores. Los trenta mil pelegrinos de Pedro algamaron Constantinopla n'agostu del [[1096]]. A pesar de les fregadures iniciales, Alejo recibió bien a Pedro, fíxo-y devasar el Bósforu colos sos siguidores, y unviar a [[Civitot]] (cerca de Nicea).&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 255&lt;/ref&gt; Alejo, dafechu consciente de qu'esti grupu nun tenía posibilidá dalguna de vencer a los turcos, aconseyólu qu'esperara al otru. Sicasí, Walter l'Indixente condució a los sos homes escontra Nicea, cola esperanza de batese colos turcos. Estos entartallaron a los venticinco mil pelegrinos, de los que pocos llograron sobrevivir.&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''L'Alexiade'', p. 210-212.&lt;/ref&gt; Esti revés apenes tuvo consecuencies. Alejo afirmó qu'otra cruzada, la empobinada polos barones, tenía de llegar llueu a Constantinopla. Les esperances de la cristiandá dependíen d'esta.
[[Ficheru:Siege of Nicaea.jpg|thumb|left|La [[Sitiu de Nicea (1097)|toma de Nicea]] foi la primera reconquista d'importancia del [[Imperiu bizantín]] n'[[Asia Menor]].]]
Estos nuevos cruzaos llegaron escalonadamente a Constantinopla, ente finales del 1096 y mayu del 1097. De camín, llograron cebera de los bizantinos. [[Godofredo de Bouillón]], el primeru n'algamar la capital, foi calurosamente recibíu por Alloñar, que cuntaba con él y los sos siguidores pa reconquistar Asia Menor. Magar les tensiones pola negativa de dalgunos de los xefes cruzaos a xurar llealtá al emperador bizantín y a les fregadures ente los cruzaos y delles tropes bizantines que los escoltaben, los primeres finalmente aceptaron devolver a los segundos los territorios que que-yos pertenecieren y que recuperaren de los turcos. Asina, les fuercies cruzaes aportaron una suerte de mercenarios imperiales.

En mayu del 1097, los cruzaos, sofitaos polos bizantinos, punxeron cercu a la capital del [[Sultanatu de Rum]], [[Sitiu de Nicea (1097)|Nicea]]. El tratáu ente los cruzaos y l'emperador axustaba qu'esta ciudá sería la primera en recuperase. Kilij Arslan, tres la so victoria sobre la cruzada popular, colara a combatir con otru señores musulmanes, cola esperanza d'apoderase de [[Melitene]]. Pa cuando algamó Nicea el 21 de mayu, l'asediu yá empezara y nun cuntaba coles fuercies necesaries pa esbaratalo. Arriendes d'ello, retiróse, dexando que los cruzaos arrodiaren per completu la ciudá'l 2 de xunu. La ciudá taba bien defendida, y podía abastecese d'agua d'un llagu cercanu. Finalmente, los cruzaos decidieron solicitar l'ayuda del emperador pa quitar a los sitiaos d'esta. Una flotilla al mandu de [[Manuel Butumites]] encargar d'ello. La situación tornóse entós desesperada pa los turcos, qu'aceptaron claudicar, pero solu al emperador bizantín. A lo último el 19 de xunu, l'estandarte bizantín volvió a ondear en Nicea, ocupada pol exércitu imperial,&lt;ref&gt;Chalandon, ''Histoire de la première croisade'', p. 163-165.&lt;/ref&gt; sucesu que sorprendió a los cruzaos. Los señores aceptaron el fechu peracabáu, pero los soldaos indignáronse porque esti quitába-yos del esperáu botín;&lt;ref&gt;{{Ref-Grousset-Croisades|volume=1|passage=100}}&lt;/ref&gt; precisamente lo que deseyaba Alejo. Esti acontecimientu, anque nun desencadenó choques ente los dos aliaos, amenó una cierta rensía ente ellos.

==== Reconquista parcial d'Asia Menor con ayuda de los cruzaos ====
{{AP|Batalla de Dorilea}}
[[Ficheru:Dorylee2.jpg|miniatura|La victoria de los cruzaos en [[Batalla de Dorilea|Dorilea]] allanó reconquistar d'[[Alejo I Comneno|Alejo]] d'Asia Menor.]]
Tres la renovación del xuramentu de llealtá a Alejo pola xunta de xefes cruzaos, la campaña volver# a entamar el 26 de xunu. A Acompañó a los cruzaos un contingente bizantín mandáu por [[Tatikios]], encargáu tantu d'abastecelos como de tomar posesión en nome del emperador de les ciudaes recuperaes al enemigu. La perda de Nicea debilitó notablemente a los turcos selyúcides; por ello, aliáronse los [[danisméndidas]] que, al morrer Suleiman, crearen un señoríu independiente nel nordeste de la península. Estos tendieron una celada a los cruzaos pela redolada de [[Dorilea]] el 1 de xunetu del 1097, qu'acabó en derrota turca; les fuercies d'estos tuvieron que retirase. Esta nueva derrota acentuó'l debilitamientu de los territorios turcos d'Anatolia.

Aprovechando la coxuntura, Alejo unvió al so cuñáu [[Xuan Ducas (megaduque)|Xuan Ducas]] a conquistar per tierra y mar los territorios selyúcides.&lt;ref name=&quot;LB257&quot;&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 257&lt;/ref&gt; L'emperador barruntaba que, a pesar de la so debilidá, los territorios turcos nun se xuniríen pa face-yos frente. Ducas invadió [[Xonia]] y [[Frixa]] y l'antiguu territoriu del Emiratu de Esmirna, y venció a Tengribirmish n'Éfesu, apurriéndo-y entós el gobiernu al duque Petzeas.&lt;ref&gt;Foss, ''Ephesus after Antiquity: À late antique, Byzantine and Turkish City'', 1979, p. 118&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cheynet, 2006, p. 435.&lt;/ref&gt; L'almirante bizantín [[Kaspax]] recuperó delles islles del [[mar Exéu|Exéu]], de les qu'antaño s'apoderó Tzacas; l'autoridá bizantina volvió estendese tamién a delles zones del interior, en [[Lidia]] y Frixa.

Amás d'esto, la meyora cruzada per territoriu turcu dexó-y a Alejo allugar la esperanza de recuperar la ciudá d'[[Antioquía]], perdida diba quince años. Antes de xunise en persona a la ofensiva, unvió al xeneral Tatikios al mandu de un exércitu pa cooperar colos cruzaos.&lt;ref&gt;Chalandon, ''Essai sur le règne d'Alexis Comnène'', p. 194&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LB257&quot;/&gt; Antioquía quedó llueu sitiada, pero la marcha de Tatikios{{#tag:ref|Según Ana Comneno, Bohemundo debió d'informar a Tatikios que dellos xefes cruzaos abarruntaben qu'apautara colos turcos y por ello deseyaben asesinalo. Esto debió de causar la so partida.|group=nota}} a [[Xipre]] fizo que Bohemundo declarara inválidos los sos compromisos para col Imperiu bizantín. La ciudá abarganada, defendida pol turcu Yaghi Siyan, vasallu del [[Llista de los emires de Alepo|emir de Alepo]] [[Fakhr al-Mulk Radwan|Ridwan]] (1095-1113), aguantaba l'asediu cruzáu. Finalmente, el 3 de xunu, cayó en manes de los sitiadores pola traición de dalgunos de los sos habitantes.&lt;ref&gt;F. Chalandon, ''Histoire de la première croisade'', p. 202-205&lt;/ref&gt;

Pela so parte, Alejo colaba yá per Asia Menor pa cooperar colos cruzaos cuando s'atopó con [[Esteban II de Blois]], que desertara'l 2 de xunu, poco primero de que la ciudá fora abarganada por [[Kerbogha]]. Esteban comunicólu que la situación de los cruzaos yera desesperada.&lt;ref name=&quot;LB257&quot;/&gt; De resultes d'esta información, Alejo decidió desandar el camín fechu, yá que creía que les sos fuercies yeren insuficientes pa vencer a los turcos. Pa prevenir nueves invasiones turques, afaró'l territoriu que percorría, destruyendo tou lo que pudiera sirvir al enemigu p'abastecese.&lt;ref name=&quot;LB257&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''L'Alexiade, livre 11''&lt;/ref&gt;

A pesar de la retirada, la campaña dexó a Alejo consolidar la so posición n'Asia Menor. Nel sur, Kerbogha tuvo por fin que replegase de Antioquía el 28 de xunu, ganáu polos cruzaos.&lt;ref&gt;René Grousset, ''Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem'', I, p. 105-107&lt;/ref&gt; Estos, sicasí, negar a apurrir la plaza al emperador, anque apenes quince años antes perteneciera a los bizantinos. Godofredo sostuvo que la retirada del emperador suponía un abandonu de los sos derechos sobre la ciudá. Esti contratiempu, ente otros,{{#tag:ref|Vease l'artículu d'[[Alejo I Comneno]].|group=nota}} punxo fin a los pruyimientos bizantinos de recuperar los territorios sirios perdíos mientres la invasión selyúcida que siguió a la [[batalla de Manzikert]].

===Fin del reinu d'Alejo Comneno y torna de los conflictos fronterizos===
La primer cruzada resultó un ésitu indiscutible pal Imperiu bizantín, que restableció la so soberanía nes rexones occidental y meridional d'[[Anatolia]]. A pesar del contratiempu sufríu en [[Antioquía]] y de la sobrevivencia del [[Sultanatu de Rum]], qu'afitó la so capital en [[Iconio]], Constantinopla dexó de tar amenazada polos turcos. L'imperiu, que paecía en cantu de la destrucción, salvárase. 

Pa los turcos, la prioridá yá nun yera la conquista de [[Constantinopla]], sinón la llucha colos [[Estaos llatinos d'oriente]]. Tres el fallecimientu de [[Malik Shah I]], sultán del Imperiu selyúcida, nel 1092, desencadenóse una guerra civil, que debilitó esti considerablemente.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=186}} El Sultanatu de Rum, otra manera, ganó en cohesión, que reforzó entá más l'alianza ente Kilij Arslan y los [[danisméndidas]], surdida tres la primer cruzada.

Con too y con eso, persistíen les tensiones n'Asia Menor, na qu'Alejo trataba de reorganizar los territorios recién recuperaos. Daquella, la Anatolia bizantina englobaba el Ducáu de [[Trabzon]], parte del [[thema de armeníacos]], la zona occidental de la península llindada pel este per una llinia que diba de [[Sinope]] a [[Filomelio]], y la mariña meridional, col puertu d'[[Antalya]].{{harvnp|Bréhier|2006|p=260}}

Los turcos retomaron la iniciativa nel 1113, atacando infructuosamente en direición a [[Nicea]]. En 1115, el nuevu soberanu del Sultanatu de Rum, [[Melikshah|Malik Shah I]],{{#tag:ref|Esti sultán de Rum nun debe de confundise col monarca homónimu del Imperiu Selyúcida que finara en 1092.|group=nota}} trató de recuperar les provincies septentrionales de la península. En 1117, sicasí, los bizantinos llograron la victoria na [[batalla de Filomelio]],{{harvnp|Norwich|1997|p=XYZ}} que condució a un tratáu de paz ventaxosu pal imperiu. Este, sicasí, nun torgar que los turcos volvieren a entamar llueu les incursiones contra'l territoriu imperial y que llograren retomar [[Laodicea]] y aisllar Antalia del restu del imperiu. Esta yera la situación de la rexón a la muerte d'Alejo en 1118&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Choniatès|nome1=Nicétas|títulu=Grandeur et catastrophe de bizance}}&lt;/ref&gt;

===Xuan II y la continuación de les conquistes bizantines (1118-1143) ===
[[Ficheru:Asia minor 1140-es.svg|thumb|upright=1.5|La situación d'[[Asia Menor]] hacia 1140, casi a la fin de les campañes de reconquista de [[Xuan II Comneno|Xuan II]].]]
El nuevu emperador, [[Xuan II Comneno|Xuan II]] (1118-1143), siguió la política d'intentar recuperar los territorios anatolios; antes de la so muerte, Alejo preparaba n'efeutu una gran ofensiva contra los turcos, que'l so fallecimientu atayó.&lt;ref&gt;Anne Comnène, ''Alexiade'', XV, XI, 1-23.&lt;/ref&gt; Juan retomó les campañes a partir del 1119 y reconquistó [[Laodicea]] tres un llargu asediu pa convertila nuna gran fortaleza.&lt;ref&gt;Nicétas Choniatès, ''Grandeur et catastrophe de Byzance'', l, 4,2&lt;/ref&gt; Progresivamente, foi reconquistando tol valle del [[ríu Meandro|Meandro]]. Tomar de [[Sozópolis]] dexó-y restablecer les comunicaciones per tierra con Antalya.&lt;ref&gt;Kinnamos, ''Epitome'', I, 2 (313)&lt;/ref&gt; Namái la ofensiva contra los [[danisméndidas]] dirixida por [[Constantín Gabras]], el duque de [[Trabzon]], resultó un fracasu. Estes meyores bizantines debiéronse primordialmente al creciente caos que reinaba na Anatolia turca.{{harvnp|Bréhier|2006|p=265}} N'efeutu, el socesor de [[Melikshah]] nel tronu del Sultanatu de Rum, [[Masud I]] (1116-1155), tuvo que faer frente a los emires que que deseyaben aumentar la so autonomía respeuto del sultán o inclusive independizase. Asina, nel 1124, conquistó [[Melitene]] al emir Togrul, que buscó abellugu en Constantinopla.&lt;ref&gt;Michel -y Syrien, ''Chronique universelle'', III, p. 219.&lt;/ref&gt; Nel 1126, foi'l mesmu hermanu del sultán, 'Arab, el que trató de derrocalo. Dempués d'apoderase d'[[Ankara]] y [[Kastamonu]], 'Arab llogró arrampuñar el tronu al so hermanu, que tamién coló a buscar amparu na capital bizantina. Nesta situación cada vez más confusa [[Gümüştekin]] (1104-1135), l'emir danisméndida, fíxose más poderosu. Sofitó a Mas`ûd contra 'Arab y coadyuvó por que recuperara el tronu del sultanatu&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;'Arab fuxó entós a Constantinopla.&lt;/ref&gt; y conquistó la mariña de [[Paflagonia]], que-y apurrió'l gobernador bizantín Kasanios,&lt;ref&gt;Michel -y Syrien, ''Chronique universelle'', III, p. 227.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Théodore Prodrome]], ''Épigrammes et écrits divers'', p. 1378.&lt;/ref&gt; según les ciudaes de Ankara y de Kastamonu, que los bizantinos tomaren gracies a la guerra civil ente Masud I y 'Arab.
[[Ficheru:JohnIIcomnenus.jpg|thumb|[[Xuan II Comneno]] caltuvo la política paterna de reconquista d'Asia Menor de manes de los turcos.|esquierda]]
De magar, l'emir danisméndida, yá señor de la mayoría d'Anatolia, tornóse'l principal enemigu del Imperiu bizantín na zona.&lt;ref&gt;Nicétas Choniatès, ''Grandeur et catastrophe de Byzance'', l; 8,4&lt;/ref&gt; A partir del 1130 o del 1132, l'imperiu entamó una serie d'ataques contra Gümüştekin, nos que Kastamonu camudó delles vegaes de dueño antes de quedar finalmente en posesión de los bizantinos.{{harvnp|Bréhier|2006|p=265}} Nel 1134, la muerte de Gümüştekin&lt;ref&gt;Jean Cinnamus, p. 14, 10-9.&lt;/ref&gt; facilitó la xera de reconquista bizantina, una y bones los turcos sumir nuna nueva guerra civil que dexó a Xuan II faese con [[Gangra]] en [[Galacia]], que protexó con una guarnición de dos mil soldaos;{{harvnp|Norwich|1997|p=74}} de siguío, robló un tratáu de paz con Masud I. Esta campaña bizantina quitó a los turcos de la mayoría de los sos territorios costeros, y la mariña del [[mar Negru]] volvió poder de Constantinopla hasta la llinia del [[Ríu Çoruh|Chorokhi]], al este de Trabzon. Estes conquistes fixeron del Imperiu bizantín nuevamente una potencia marítima,{{harvnp|Bréhier|2006|p=265}} que se reflexó nel sometimientu del [[reinu armeniu de Cilicia]]. Nel 1139, Xuan II entamó una última campaña na península contra l'emir danisméndida Mehmed Gazi III (1134-1142), aliáu con Constantín Gabras quien, como nel casu de Filareto, trataba de salir del sometimientu al emperador. L'emir apoderar de la fortaleza de [[Feke|Vahka]], pero Juan torgó-y invadir [[Bitinia]] y [[Paflagonia]]. L'emperador nun llogró, sicasí, faese cola ciudá de [[Niksar|Neocesarea]] magar sitiala mientres seis meses.{{harvnp|Norwich|1997|p=82}}.&lt;ref&gt;Michel -y Syrien, ''Chronique universelle'', III, p. 238-249.&lt;/ref&gt; La muerte del emir danisméndida nel 1142 marcó'l fin de la guerra.

=== El puntu d'inflexón: la batalla de Miriocéfalo (1143-1180) ===

==== Los proyeutos de Manuel I ====
{{AP|Manuel I Comneno}}
[[Ficheru:BN MS FR 2628 Folio205 Amalric and Manuel.png|thumb|left|Lliga ente [[Amalarico I de Xerusalén|Amalarico]] y Manuel. Los cruzaos ante [[Pelusio]].]]
[[Ficheru:Crusades surprised by turks.jpg|thumb|La [[batalla de Miriocéfalo]].]]
Dende'l principiu del so reináu, [[Manuel I Comneno]] (1143-1180), socesor de Xuan II, volvió a entamar les campañes n'Asia Menor. Aliar al emir danisméndida pa enfrentase al sultán Masud. La retirada bizantina tres el fallíu asediu de Neocesarea dexara a los turcos avanzar hasta Antalya,&lt;ref name=&quot;cambridge&quot;&gt; {{cita web|url= https://books.google.com/books?id=j15MBH-FIwkC&amp;pg=PA231&amp;lpg=PA231&amp;dq=%22kopek%22+%2B+%22seljuk%22&amp;hl=fr&amp;output=html&amp;sig=f1n9TZCjjg0w3wQV29IsFhWGQyc |títulu= The Cambridge History of Islam|isbn=0521291356 |autor= Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, [[Bernard Lewis]]|editorial=[[Cambridge University Press]]| añu= 1977}}&lt;/ref&gt; de la que'l fallecimientu de Gümüştekin desamarró lluches pol poder ente los danisméndidas que favorecieron a los selyúcides. La población [[turcomana]] del sultanatu foi exntendiéndose polos valles del [[ríu Meandro|Meandro]] y del Gediz. Manuel reaccionó unviando dos espediciones de represalia contra Masud nel 1144 y nel 1146. Llogró repeler a los turcos, infligirles una derrota en [[Akşehir]] y afarar los arrabaldes d'[[Iconio]].{{harvnp|Bréhier|2006|p=270}} La capital del sultanatu salvar pola intervención del sultán y pola inminencia d'una nueva cruzada, que llevó a selyúcides y bizantinos a roblar la paz.&lt;ref name=&quot;cambridge&quot;/&gt;{{harvnp|Bréhier|2006|p=270}}.&lt;ref&gt;Nicétas Akominatos, ''Histoire'', I, p. 382-384&lt;/ref&gt; Los años siguiente fueron de relativu aselu na rexón. Manuel concentróse principalmente en reconquistar [[península itálica|Italia]] y en tratar colos cruzaos, que, mientres la [[segunda cruzada]], travesaron l'imperiu. Sicasí, en redol al 1150, la situación volvióse crítica n'Anatolia: los armenios de [[Cilicia]] remontar contra l'autoridá bizantina,&lt;ref&gt;René Grousset, ''Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalement'', II, pp. 332-334.&lt;/ref&gt; ente que los cruzaos esaniciaron la influencia política imperial nos sos territorios.

Per otra parte, [[Nur ad-Din]] (1146-1174), l'emir [[Zengi|zenguí]] de Alepo, aliar con Masud. Nur ad-Din, que'l so emiratu atopar cerca de Antioquía, ente Asia Menor y Exiptu, empuxó con ello a Manuel a sopesar aiciones en territorios bien alloñaos de Constinantinopla, yá que'l so conciertu con Masud suponía una grave amenaza pa los Estaos llatinos d'Oriente. El [[Condáu d'Edesa]] foi destruyíu, incluyida la parte que Beatriz d'Edesa venciera a los bizantinos. La plaza de de Turbessel, controlada pol imperiu, foi tomada por un llugarteniente de Nur ad-Din en 12 de xunetu del 1151.&lt;ref&gt;René Grousse, ''Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem'', t. II, éditions Perrin, p. 275-296.&lt;/ref&gt; Dempués de restablecer el dominiu bizantín en Cilicia, Manuel pudo por fin intervenir na zona nel 1158, tres sometése-y [[Reinaldo de Châtillon]].&lt;ref&gt;René Grousset, ''Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem'', t. II, p. 399-404.&lt;/ref&gt; Manuel robló un pactu con [[Balduino III de Xerusalén]] (1143-1162) pa colar contra Alepo, pero'l proyeutu atayar pola firma d'una tregua ente los bizantinos y l'emir de la ciudá,&lt;ref&gt;Amin Maalouf, ''Les Croisades vues par les Arabes'', éditions J'ai lu, p. 183-184&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grousset, ''Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem'', t. II, éditions Perrin, p. 398-411&lt;/ref&gt; pola que Nur ad-Din lliberó a miles de cautivos.&lt;ref&gt;Chalandon, ''Les Comnènes'', t. II, pp. 453-455.&lt;/ref&gt; De camín a Constantinopla, Manuel bater con [[Kilij Arslan II|Kılıj Arslan II]] (1155-1192), nuevu sultán de Rum, que trató de vencer al so exércitu cerca de Iconio. El sultán resultó ganáu nel 1161, y tuvo que roblar un tratáu por aciu el cual fíxose vasallu del imperiu.{{harvnp|Bréhier|2006|p=273}}&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Nel 1162, l'emperador recibió trunfalmente al sultán de Rum en Constantinopla.&lt;/ref&gt;. El tratáu axustaba tamién l'unvió de contingentes pa sirvir como auxiliares nel Exércitu imperial y la devolución a Manuel de delles ciudaes.&lt;ref&gt;F. Dölger, ''Regesten der Kaiserurkunden des oströmischen Reiches'', II, 1446&lt;/ref&gt; La paz establecida pol tratáu, sicasí, yera precaria. Nel 1164, Nur ad-Din entamó nuevos ataques contra Antioquía, mientres [[Amalarico I de Xerusalén]] (1163-1174) taba atolláu na conquista d'Exiptu. La ciudá salvóse namái pol socorru bizantín&lt;ref&gt;Amin Maalouf, ''Les Croisades vues par les Arabes'', éditions J'ai lu, pp. 186-190&lt;/ref&gt; y Amalarico convencer de que precisaba aliase con Manuel pa evitar que, mientres les sos campañes n'Exiptu, los enemigos apoderar del [[Principáu d'Antioquía]].
[[Ficheru:Byzantium circa 1170 + Seljuks es.svg|upright=1.5|thumb|L'Imperiu bizantín y el Sultanatu de Rum nel 1170.]]
Manuel aceptó la propuesta de Amalarico. Esperaba aumentar asina la so influencia nos estaos llatinos, y convertise de cierta manera nel so proteutor. Amás, el tratáu axustaba'l repartu d'Exiptu, lo que tenía de dexar al imperiu recuperar parte d'esta rexón, conquistada polos árabes a mediaos del sieglu {{SIEGLU|VII}}. Sicasí, Amalarico nun esperó la llegada de les tropes bizantines y empezó la campaña contra Exiptu nel 1168. [[Al-Adid]] (1160-1171), califa [[fatimí]] d'Exiptu, pidió ayuda a Nur ad-Din en cuenta de vence-y un terciu del so territoriu. La llegada de [[Shirkuh]] y de [[Saladín]] llevó de resultes la derrota franca.{{harvnp|Bréhier|2006|p=277}} Como resultancia del conflictu Exiptu volvióse una provincia turca de Nur ad-Din. A pesar d'esti revés, Manuel decidió siguir colos planes de campaña y unvió al [[megaduque]] [[Andrónico Contostefano]] al mandu d'una gran flota (d'unos doscientos [[bajeles]]) y un exércitu.&lt;ref&gt;Guillaume de Tyr, ''Histoire des croisades''&lt;/ref&gt; Esti exércitu participó xunto coles huestes de Amalarico nel asediu de [[Damieta]] (setiembre-avientu de 1169). Les desavenencies ente Andrónico y el rei de Xerusalén atayaron el cercu y acabó cola retirada de los soldaos bizantinos a les sos naves. Nel 1170, Saladino independizar de Nur ad-Din, que siguió les ofensives contra los estaos llatinos. Este finó nel 1174; cola so muerte se desintegró l'Estáu turcu de Alepo, qu'acabó per cayer en poder de Saladino. Poco dempués, Manuel abandonó definitivamente los sos proyeutos d'invasión d'Exiptu.
[[Ficheru:Bizancio1180AD.svg|thumb|Mapa del Imperiu bizantín nel 1180, a la muerte de Manuel.]]

==== Batalla de Miriocéfalo y les sos consecuencies ====
{{AP|Batalla de Miriocéfalo}}

Mientres l'Imperiu bizantín atollar en proyeutos de conquista alloñaos y costosos —tantu en soldaos como en dineru—, los selyúcides fortalecíense, aprovechando l'aselu que reinaba n'Anatolia. Kilij Arslan II empezó per esaniciar al so principal rival na rexón, l'emir danisméndida.&lt;ref name=&quot;LB&quot;/&gt; Trató inclusive de coligarse con Nur ad-Din, pero tuvo qu'arrenunciar a ello ante la esmolición qu'esto causó a los bizantinos. El tratáu del 1162 anovar en 1173, pero llueu quedó patente que'l sultán selyúcida nun taba dispuestu a pagar l'axustáu tributu n'oru nin a dexar al imperiu delles ciudaes fronterices,&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 414.&lt;/ref&gt; como [[Sebastea]].

Estes prevocaciones amenaron una campaña punitiva bizantina que Manuel unvió contra la capital del sultanatu, Iconio. Los turcos avenir a anovar la paz, pero l'emperador negar a faelo, pese al conseyu de faelo de dalgunos de los sos xenerales.&lt;ref&gt;John Julius Norwich (trad. Dominique Peters, ''Histoire de Byzance (330-1453)''&lt;/ref&gt; Manuel estremó los sos huestes en dos grupos: el primeru, con Andrónico Vatatzés al frente, dirixir escontra [[Amasya|Amasea]], pero cayó nuna emboscada na que Vatatzés perdió la vida. El segundu grupu, con Manuel al mandu, siguió escontra Iconio, travesando escobios de cutiu montiegos, ideales pa una celada. N'unu d'ellos, cerca de la fortaleza de Miriocéfalo, los selyúcides acometieron a los bizantinos el 17 de setiembre del 1176.&lt;ref&gt;Edward Luttwak, ''La grande stratégie de l'Empire byzantin'', éditions Odile Jacob, p. 247-248.&lt;/ref&gt; Los atacantes se encarnizaron principalmente cola ala derecha bizantina, acosada duramente polos arqueros turcos, a los que Manuel finalmente llogró repeler. Les perdes de dambos bandos fueron abondosos; los bizantinos, sicasí, perdieron nel combate non solu homes, sinón tamién los sos [[Arma d'asedio|máquines d'asediu]], lo qu'atayaba toa posibilidá de tomar la capital selyúcida. A pesar d'ello, la paz roblada finalmente a propuesta de Kilij Arslan foi relativamente favorable a los bizantinos&lt;ref name=&quot;LB&quot;&gt;Bréhier, 2006, p. 279.&lt;/ref&gt; y estos namái tuvieron que desmantelar les fortaleces de Dorilea y Sublaion.&lt;ref name=&quot;LB&quot;/&gt;

La victoria dexó a los turcos consolidar la so posición na rexón y volvese una potencia na zona:&lt;ref name=&quot;BRAN&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.turkishhan.org/history.htm |títulu=History of the Anatolian Seljuks|autor=Katharine Branning}}&lt;/ref&gt; unificaos nun solu Estáu, demostraren capacidá p'aguantar los embates bizantinos. Anque l'imperiu llograra recuperar territorios dende l'establecimientu de la dinastía comnena nel tronu bizantín, na so mayoría calteníos inclusive tres la derrota de Miriocéfalo, a partir d'esta tuvo qu'aceptar la esistencia d'un estáu rival na rexón qu'apoderaba dalgunes de les contornes de más antigua tradición bizantina.

A la derrota bizantina en Miriocéfalo, sicasí, nun-y siguió una invasión turca del territoriu imperial. Nel 1177, los bizantinos refugaron una incursión turca na [[batalla de Hyelion]] y la [[batalla de Leimocheir]], y arrampuñaron delles tierres a los turcos. Sicasí, a la muerte de Manuel, asocedida nel 1180, les fronteres imperiales yeren más débiles que cuando xubió al tronu.{{harvnp|Ducellier|Kaplan|Martin|1989|p=189}} Nel este, los selyúcides salieron reforzaos del choque de Miriocéfalo, atayando los planes bizantinos de recuperar el dominiu completu d'Asia Menor. La batalla marcó'l fin del vasallaxe selyúcida a Constantinopla, que se caltuviera mientres la mayor parte del reináu de Manuel.

==Implosión del Imperiu Bizantín==

=== La cayida de Constantinopla (1180-1204) ===

[[Ficheru:Seljuk Sultanate of Rum 1190 Locator Map.svg|miniaturadeimagen|derecha|El Sultánato de Rum hacia 1190]] Ante la imaxe de la batalla de Manzikert nun ye tantu la derrota de [[Batalla de Miriocéfalo|Miriocéfalo]], que ye desastrosa pal Imperiu Bizantín, tan grave como lo que prosiguió. N'efeutu, la muerte de Manuel I llevó a un nuevu periodu d'inestabilidá pal Imperiu Bizantín. En 1182 el mozu [[Alejo II Comneno]] (1180-1182) foi derrocáu por [[Andrónico I Comneno]], quien tamién fuera depués derrocáu por [[Isaac II Ángelo]] (1185-1195) en 1185. [[Kilij Arslan II]] tomó provechu de la situación pa controlar les mariñes meridionales d'Anatolia{{#tag:ref|A partir d'esta fecha, Trabzon y los territorios circundantes tuvieron casi definitivamente cortaos del Imperiu bizantín, lo qu'esplica la so evolución llevando a la so independencia en [[1204]], anque'l movimientu empezara coles tentatives d'emancipación de [[Constantín Gabras]].}} y tomó posesión de [[Kütahya]] y de Sozopolis antes de faer la paz con Isaac II.
[[File:Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204) - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures INV 3821 ; LP 4674 - après restauration 2026.jpg|miniaturadeimagen|left|''[[Entrée des Croisés à Constantinople|L'Entrée des Croisés à Constantinople]]'', oleu d'[[Eugène Delacroix]] ([[1840]]).]]

Pero la situación degradóse tamién pal Sultanatu de Rum. Escontra'l fin del so reináu, Kilij Arslan II procedió estremar el so reinu ente los sos diez fíos. Amás, la [[tercer cruzada]] llevada por [[Federico I Barbarroja]] dempués de causar daños nel senu del Imperiu Bizantín, ingresó en territoriu selúcidas. La ciudá de Iconium foi tomada y Kilij Arslan viose obligáu a aceptar el pasu de Federico Barbarroja pol so territoriu, entá si esta esixencia foi puesta en cuestión pol so fíu dempués de la so muerte en 1192. Esti periodu de disturbios siguió al cayente xeneral de los selúcidas. L'imperiu iraquín de los grandes selúcidas sumió en 1194. Nel senu del sultanatu, la llegada al poder de [[Kaikosru I]] (1192-1197) nun camudó la situación y les disputes ente hermanos siguieron.

Del llau Bizantín, la llegada al poder d'[[Isaac II Ángelo]] nun detuvo'l cayente del imperiu. [[Segundu Imperiu búlgaru|Bulgaria]] sublevóse y constituyóse un estáu independiente, ente que [[Teodoro Mangaphas]] llogró tomar un territoriu en [[Lidia]]. Finalmente vencíu por Basilio Vatatez, él abellugóse col sultán de [[Konya]] que-y dio tropes p'afarar les tierres bizantines antes de ser fechu prisioneru.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Brehier|nome1=Louis|títulu=Vie et mort de bizance|editorial=Albino Michel|páxina=287}}&lt;/ref&gt; El fin del [[sieglu XII]] vio'l poder camudar de mano nos dos campos: [[Alejo III Ángelo]] (1195-1203) tomó les riendes del poder nel Imperiu Bizantín en 1195 ente que [[Kaikosru I]] foi vencíu por [[Suleiman II (Rum)|Suleiman II]] (1197-1204) en 1197 y tuvo d'abellugase en [[Damascu]], y dempués en Constantinopla.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Branning|nome=Katerine|enllaceautor=|títulu=History of the Anatolian Seljuks|url=http://www.turkishhan.org/history.htm|fechaaccesu=|añu=|editorial=|isbn=|editor=|ubicación=|páxina=|idioma=inglés|capítulu=}}&lt;/ref&gt;

Entá coles dificultaes nos dos bandos, los turcos llograron tomar territorios a los bizantinos. Ye asina qu'en 1197 Kaikosru I, emir d'[[Ankara]], tomó posesión de delles ciudaes [[Dinastía atálaida|pérgamas]] nes que les poblaciones griegues fueron obligaes a fuxir y fueron reemplazaes por población turca.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Choniatès|nome1=Nicétas|títulu=Histoire|páxines=848-850}}&lt;/ref&gt; En [[1198]] asocedió la interceptación pol sultán de Rum de dos caballos unviaos por [[Saladín]] al Imperiu Bizantín, lo qu'echó lleña al fueu. Alejo III retrucó arrestando a tolos comerciantes qu'hubieren comerciado con [[Konya]]. En represalia'l valle Meandra foi afaráu impunemente pol sultán.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíos1=Chonistès|nome1=Nicétas|títulu=Historie|páxines=872-876}}&lt;/ref&gt;

El principiu del cuartu sieglu ye marcáu pola [[cuarta Cruzada]] y la [[Sitiu de Constantinopla (1204)|toma de Constantinopla]] polos cruzaos, que nun pueden evitar nin [[Alejo III de Trabzon|Alejo III]] nin [[Alejo V de Trabzon]]. En 1203 Alejo III prefirió fuxir col asaltu de les tropes cruzaes a Constantinopla, lo que punxo a [[Alejo IV de Trabzon|Alejo IV]] (1203-1204) y a [[Isaac II Ángelo|Isaac II]] nel tronu. En 1204, dempués de la usurpación del tronu imperial por [[Alejo V de Trabzon|Alejo V]], Constantinopla foi tomada polos cruzaos. Esti eventu tuvo enormes consecuencies pal Imperiu Bizantín. Constantinopla aportó la capital del [[Imperiu llatín de Constantinopla]].

Tomar de la ciudá polos cruzaos llevó a la implosión del Imperiu Bizantín: esti estremar en tres territorios. Al oeste'l [[Despotado d'Epiru]] pasó a ser dirixíu por [[Miguel I Comneno Ducas]]. Na rexón del antiguu [[Reinu del Ponto]] conformóse'l [[Imperiu de Trabzon]], rexíu primero por [[Alejo I de Trabzon|Alejo I]] (1204-1222) y depués por [[David Comneno]] (1204-1214), dos nietos d'[[Andrónico I Comneno]]. Al oeste de la península anatoliana l'[[Imperiu de Nicea]] foi fundáu por [[Teodoro I Láscaris]] (1204-1222) col sofitu del sultán de Iconium, ye lo que queda del Imperiu Bizantín.

=== Llucha ente turcos y los estaos griegos de Nicea y de Trabzon ===
[[Ficheru:Byzantium1204-es.svg|300px|miniaturadeimagen|left|La situación del Imperiu Bizantín en 1204 (les fronteres son aproximativas)]]
[[Ficheru:Andronikos II Palaiologos.jpg|200px|miniaturadeimagen|derecha|[[Miguel VIII Paleólogu]], el restaurador del Imperiu Bizantín, foi l'últimu emperador que reinó sobre un Imperiu Bizantín tanto asiáticu como européu.]]
Tomar de Constantinopla tuvo consecuencies capitales na llucha ente los turcos y los bizantinos. Dende entós los bizantinos tuvieron estremaos en tres estados distintos, de los cualos dos topar puramente asitiaos na península anatoliana. En cuanto al Sultanatu de Rum, retornó en [[1205]] Kai Khrosro I (1205-1211) al poder, quien depunxo al nuevu [[Kılıç Arslan III]] (1204-1205). Les rellaciones ente griegos y turcos volviéronse entós más complexes, porque los selúcidas combatíen a dos adversarios que dacuando trepaben ente ellos mesmos.

A partir de [[1210]] les rellaciones pacífiques qu'esistíen ente Nicea y Iconium degradáronse. En 1207 los selúcidas retomaron Laodicea de Frixa.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.denizli.gov.tr/denizli/genelbilgiler.htm|títulu=Archived copy|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120118170339/http://www.denizli.gov.tr/denizli/genelbilgiler.htm|fechaarchivu=2012-01-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Gerland|nome1=Ernst|títulu=Geschichte des lateinischen Kaiserreiches von Konstantinopel|editorial=Wissenschaftliche Buchges|páxina=1966}}&lt;/ref&gt; Kaikosru I aliar col emperador llatín en 1209,&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Ostrogorski|nome1=Georgije|títulu=Histoire de l'État byzantin|fecha=1996|editorial=Payot|isbn=2-228-90206-3|páxina=451}}&lt;/ref&gt; y previo atacar l'Imperiu de Nicea, pretextando la so voluntá de restablecer a Alejo III nel tronu,&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Ostrogorski|nome1=Georgije|títulu=Histoire de l'État byzantin|editorial=Payot|isbn=2-228-90206-3|páxina=452}}&lt;/ref&gt; sicasí él sufrió una derrota na [[batalla de Antioquía del Meandro]] en [[1211]] y morrió en manes de Teodoro mientres la batalla.

Esta victoria dexó a Teodoro consolidar la so frontera oriental y foi la postrera gran confrontación ente bizantinos y selúcidas. N'efeutu, la socesión de Kaikosru amenó conflictos ente los sos hermanos. [[Kaikaus I]] (1211-1220) llogró tomar la delantrera y roblar la paz col Imperiu de Nicea.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Georges Akropolitès|títulu=Chroniques|páxines=9-10}}&lt;/ref&gt; Teodoro aprovechó los conflictos internos de los selúcidas pa conquistar territorios en [[Caria]], [[Capadocia]] y en [[Galacia]], sobre les mariña del Mar Negru.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Bréhier|nome1=Louis|títulu=Vie et mort de Byzance|editorial=Albin Michel|páxina=308}}&lt;/ref&gt; L'Imperiu de Trabzon nun sacó provechu de los problemes de los turcos; otra manera, Alejo I foi prindáu por Kaikaus I nuna partida de caza en [[1214]]. Anque foi finalmente lliberáu, l'Imperiu de Trabzon foi obligáu a dexar la ciudá de [[Sinope (Turquía)|Sinope]] y l'emperador foi puestu so tutelar del sultán. Esta alquisición, xunto con tomar d'[[Antalya]] en [[1207]], dexó a los selúcidas convertise nun importante encruz comercial na rexón.&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=History of the Anatolian Seljuks|url=http://www.turkishhan.org/history.htm|idioma=En}}&lt;/ref&gt; Amás los dos imperios griegos d'Anatolia atopábense definitivamente separaos.

Los años que siguieron nun fueron alteriaos por nengún conflictu distintivu ente los selúcidas y l'Imperiu de Nicea. [[Xuan III Ducas Vatatzés]] (1222-1254) solidificó los llazos comerciales colos selúcidas ente que coles mesmes formó un sistema de feudos pa defender la frontera.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Ostrogorski|nome1=Georgije|títulu=Histoire de l'état byzantin|editorial=Payot|isbn=2-228-90206-3|páxina=316-317}}&lt;/ref&gt; Ye l'Imperiu de Trabzon el que sufrió les venetaes ofensives de los turcos. Asina [[Kaikibad I]] (1220-1237), el succesor de [[Kaikaus I]], tuvo de dirixir una ofensiva contra l'Imperiu de Trabzon que'l so emperador, [[Andrónico I de Trabzon]] (1222-1235), buscó desfacer de los venceyos de vasallaxe para col sultán. Intentó retomar la ciudá de Sónope y atacó [[Samsun]]. La flota selúcida retrucó atacando una parte de la mariña del imperiu, ente que [[Trabzon]] yera asediada. L'asediu foi finalmente llevantáu, pero dempués de sofitar ensin ésitu a los adversarios de los selúcidas, Andrónico nun tuvo más opción qu'anovar el tratáu de vasallaxe y pagar un tributu al sultán.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos=Lewis|nome=Bernard|enllaceautor=|títulu=The Central Islamic Lands from Pre-Islamic Times to the First World War|url=https://books.google.com.co/books?id=j15MBH-FIwkC&amp;pg=PA246&amp;vq=kay-Qubad&amp;dq=&quot;kopek&quot;+%2B+&quot;seljuk&quot;&amp;hl=fr&amp;output=html&amp;sig=k0rbFQxlbEUThn--mqJyKLHQHIs&amp;redir_esc=y|fechaaccesu=|añu=1977|editorial=|isbn=0521291356|editor=|ubicación=|páxina=246-248|idioma=EN|capítulu=}}&lt;/ref&gt; Sicasí'l Sultanatu Selúcida vio les sos fronteres orientales amenaciaes pola meyora de los [[Mongol (etnia)|mongoles]] empobinaos por [[Gengis Kan]] (1206-1227) y dempués por [[Ogodei]] (1229-1241), con quien él robló un tratáu de paz.

Entá con esi procuru, [[Kaikosru II]] (1237-1246), el succesor de [[Kaikubad I]], encaró a un exércitu mongol en [[1243]]. El so exércitu tuvo un contingente proveniente de Trabzon. L'emperador [[Manuel I de Trabzon|Manuel I]] (1238-1263) honró asina'l so títulu de vasallu. Entá cola so superioridá, Kaikosru foi ganáu na [[batalla de Köse Dağ]] el [[26 de xunu]] de 1243. Esta batalla marcó'l principiu del fin del Imperiu Selúcida cuando inda taba nel so apoxéu a la muerte de [[Kaikubad I]] en [[1237]]. Un eventu tal camudó la situación. Los mongoles yeren daquella la mayor potencia d'Asia Menor y [[Xuan III Ducas Vatatzés]], el nuevu emperador de Nicea, robló una alianza col Sultanatu de Rum.&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Brèhier|nome1=Louis|títulu=Vie et mort de Byzance|editorial=Albin Michel}}&lt;/ref&gt; Ente que l'emperador de Trabzon convertir en vasallu de los mongoles, al igual que'l so antiguu soberanu [[Kaikosru I]].&lt;ref&gt;{{cita llibru|apellíos1=Grousset|nome1=Grousset|títulu=L'Empire des steppes|páxines=334-335}}&lt;/ref&gt;

Hasta xunetu de [[1261]] y tomar de Constantinopla por [[Miguel VIII Paleólogu]], el Sultanatu de Rum nun yera más una amenaza. La muerte de Kaikosru en [[1246]] foi l'orixe d'una nueva crisis de socesión que remató nuna suerte de [[triunviratu]] gobernando'l sultanatu. Tal división beneficiaba a los mongoles qu'adulces fueron interfiriendo nos asuntos internos turcos. Del llau bizantín, les fronteres orientales nun interesaben a los emperadores de Nicea, que concentráronse en tomar de tierres europees, coles mires de reconquistar Constantinopla. Les rellaciones ente los dos estaos fueron, poro, relativamente pacífiques ya inclusive cuando Miguel Paleólogu (el futuru emperador Miguel VIII) foi acusáu de combalechadura por [[Teodoro II Láscaris]] (1254-1258), atopó abellugu en Iconium. Él convirtióse nuna suerte de mercenariu y el sultán de Iconium dio-y el control de tropes pa combatir a los mongoles.&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Monarchies.org|url=http://www.monarchies.org/souverains/byzance/michel_VIII.htm|idioma=Francés|urlarchivu=https://archive.wikiwix.com/cache/20110224034336/http://www.monarchies.org/souverains/byzance/michel_VIII.htm|fechaarchivu=2011-02-24}}&lt;/ref&gt; A pesar d'esta ayuda, el sultanatu vengar por una espedición turca y el sultán de Iconium solicitó a Teodoro que-y venciera tropes d'alcuerdu al tratáu robláu ente Xuan II y Kay Khusraw. En cuenta de esto, el sultán ufiertó al emperador les ciudaes de Laodicea y de [[Colosas]].&lt;ref&gt;Georges Akropolitès, ''Chroniques'', p. 65&lt;/ref&gt; Sicasí, Teodoro II nun unvió más qu'un pequeñu contingente de tropes,&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 317&lt;/ref&gt; la so llucha contra'l [[Despotado d'Epiru]] nun-y dexaba unviar munchos soldaos escontra campañes de riesgu alto.

Esta situación d'aselu perduró hasta la reconquista de Constantinopla por [[Miguel VIII Paleólogu]] (1261-1282) en 1261. Pa esta fecha, l'Imperiu Bizantín paecía nuna situación paradojal de fuercia contrario a la de los turcos. La so lliberación y la so división nun-y torgaron sobrevivir ente que'l Sultanatu de Rum tuvo'l so apoxéu sol reináu de Kay Qubadh I. Les invasiones mongoles producieron práuticamente una destrucción de la hexemonía seléucida nel senu de la comunidá turca que se desmembraba bien rápido, lo que dexó al Imperiu Bizantín caltener los sos territorios asiáticos a pesar de les nuemerosas guerres que sostenía nel frente européu.

== Incursiones turques en tiempos de Miguel VIII (1261-1282) == 

Tres la cayida de Constantinopla en [[1204]] a manes de los católicos occidentales la [[Cuarta Cruzada]], l'Imperiu Romanu d'Oriente quedó estremáu y nel caos, aprovechando la situación el [[sultanatu de Rum]] empezó a ocupar los territorios bizantinos d'[[Asia Menor]]&lt;ref name=&quot;compact-70&quot;&gt;''Compact History'', pp. 70-71&lt;/ref&gt;(anguaño [[Turquía]]). L'[[Imperiu de Nicea]], el más poderosu de los estaos griegos socesores del Imperiu bizantino y aniciao na actual Turquía, pudo detener la invasión turca y finalmente, en [[1261]], reconquistar Constantinopla, restableciendo asina l'Imperiu bizantín. Sicasí la posición del Imperiu bizantín nel continente européu permanecía incierta por cuenta de la presencia de los otros estaos griegos socesores del Imperiu bizantín y qu'agora s'aguantaben a reintegrarse al restauráu Imperiu bizantín, destacando percima de toos el [[despotado d'Epiru]]. L'Imperiu bizantín non yá tuvo que faer frente a la hostilidá del despotado d'Epiru, sinón tamién a los emerxentes del [[Reinu de Serbia (medieval)|Reinu de Serbia]] y el [[Segundu Imperiu búlgaru]]. Esto provocó que l'Imperiu bizantín centrara la so atención n'[[Europa]] y treslladara gran númberu de tropes dende l'Asia Menor.

Pela so parte, el sultanatu de Rum, el principal rival del Imperiu bizantín n'Asia Menor, debilitóse progresivamente, pero esti fechu, nun significó nenguna noticia positiva polos bizantinos. [[Miguel VIII Paleologo]] buscó reintegrar el despotado d'Epiru nel imperiu y evitar una nueva cruzada contra él, dexando a un llau Asia Menor a pesar de la desintegración del [[sultanatu de Rum]]. Al contrariu, fixo la paz col mongol [[Hulagu Kan]] pa prevenir eventuales ataques del sultanatu de Rum,&lt;ref&gt;Ostrogorsy, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payort, p. 483.&lt;/ref&gt; según col musulmán [[Baybars]] (1260-1277). Los selúcidas, dirixíos dende [[1265]] por [[Mu'in ad-Din Suleyman]] (tamién llamáu ''Pervane'' o ''Parwâna'') (1265-1277), el rexente de [[Kay Khusraw III]] (1265-1284), naguaben espulsar a los mongoles d'Anatolia y aliáronse secretamente con Baybars.&lt;ref&gt;René Grousset, ''L'empire des steppes'', p. 466.&lt;/ref&gt; Los mongoles fueron ganaos por Baybars na batalla d'[[Elbistan]] y exercieron una pesada represión sobre los seljúcidas, culpables de fuxir na batalla. A la muerte de Pervane, en [[1277]], el Sultanatu de Rum apenes tenía poder. Kay Khusraw foi sometíu a los mongoles y les tribus turkmenas desapegar de l'autoridá seljúcida, infiltrándose pola so cuenta n'Anatolia. Ye la dómina de los [[Beylicatos d'Anatolia|beylicatos]], inaugurada pola batalla de Köse Dağ.

Ente esos principaos, el de los [[karamánidas]] apoderar de Konya el 12 de mayu de 1277.&lt;ref&gt;Cahen, ''Les Turcomans de Roum au moment de l'invasion mongole'', pp. 131-139.&lt;/ref&gt; Otros beilicatos importantes fueron el de los [[germiyanidas]], el de [[Beylicato de Saruhan|Saruhan]], el d'[[Beylicato de Aydın|Aydin]] que s'independizaron a fines del sieglu XIII. La tribu [[Kayi]], de la que van nacer los [[Otomanos]], establecer na frontera ente los territorios turcu y bizantín. [[Söğüt]], tomada a los bizantinos en 1265, convertir na primer capital del emiratu otomanu.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 333.&lt;/ref&gt; El mayor error de Miguel VIII foi desdexar la defensa de la frontera, fuertemente amenazada pol surdimientu d'estos pequeños principaos. D'esta miente, Miguel VIII suprimió los privilexos en cuenta de los cualos los colonos aseguraben la defensa de la frontera contra les incursiones de los turcos.&lt;ref&gt;Nicéphore Grégoras, I, p. 136.&lt;/ref&gt; Miguel VIII deseyaba menguar los gastos pa concentrar los sos esfuercios na reconstrucción de Constantinopla, dempués de la ocupación llatina, y nes sos lluches n'Europa.&lt;ref&gt;Paul Lemerle, ''Histoire de Byzance'', p. 114.&lt;/ref&gt;

Los emiratos turcos aprovechar pa multiplicar les incursiones nel valle del [[Meandro]] y en [[Caria]].{{#tag:ref|Esto ye lo que [[Jorge Paquimeres]] afirmó al respeutu: « Debilitóse la rexón oriental ente que los perses » (los turcos) tornáronse más y más entamadores ya invadieron les zones desprovistes de toa defensa. »|group=nota}} Ante'l peligru Miguel unvió al so hermanu [[Juan Paleólogu]] qu'entamó la defensa y repelió los raids turcos, que se volver# a entamar cola so partida y llegaron a tomar Tralles. Como reaición, [[Andrónico II Paleólogu|Andrónico]], fíu de Miguel, foi unviáu contra los turcos en [[1281]]. Recuperó [[Tralles]], pero los turcos volvieron tomala ya instalaron ellí un emiratu qu'amenaciaba les posesiones asiátiques del imperiu.&lt;ref&gt;''Cambridge Medieval History'', p. 656.&lt;/ref&gt; En realidá, les posesiones bizantines fueron progresivamente travesaes por hordas turques; y si les villes consiguieron aguantar n'ocasiones, nun asocedió lo mesmo colos campamentos ataados per bandes turques.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 514&lt;/ref&gt; A pesar d'esto, Miguel VIII consiguió refugar a los turcos de [[Bitinia]] con una campaña en [[1281]] y fortificó les veres del ríu [[Sakarya]].&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 109.&lt;/ref&gt;

=== Aceleración del cayente bizantín (1281-1304) ===
[[Ficheru:Osman.jpg|thumb|right|Osman I acompañáu de guerreros ghazis.]]

A partir de 1290 Andrónico II empezó a construyir fuertes ya intentó reconstituyir el sistema de los ''akritoi'' o colonos suprimíu por Miguel VIII a lo llargo de la frontera colos turcos, pero ensin ésitu.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 147.&lt;/ref&gt; De siguío, ordenó al xeneral Alexis Philanthropénos refugar a los turcos por aciu una campaña nel valle del [[Meandro]] y en [[Caria]]; el xeneral, victoriosu, intentó remontase, pero foi vencíu,&lt;ref&gt;Georges Pachymères, ''Histoire'', II, p. 220.&lt;/ref&gt; a pesar del sofitu de les poblaciones lliberaes; lo que llevó al abandonu de la campaña n'avientu de 1296. Juan Tarchaniotes, nuevu xeneral de la rexón, consiguió éxito pero foi obligáu a arrenunciar por diferencies financieres con otres autoridaes.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 148.&lt;/ref&gt;
Pela so parte, los emiratos de Sarukan, Kermian y Karaman ocuparon les provincies marítimes y estendiéronse por cuenta de los bizantinos.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', p. 353.&lt;/ref&gt; En [[1302]], na [[batalla de Bafea]], l'exércitu bizantín empobináu por [[Miguel IX Paleólogu]] foi vencíu poles tropes otomanes d'[[Osman I]] (1281-1326),&lt;ref&gt;Según Bartusis nel so llibru ''The Last Byzantine Army'', l'exércitu bizantín cuntaba con 2000 homes, la metá [[alanos]], opuestos a cerca de 5000 otomanos.&lt;/ref&gt; que prindaron fuertes asitiaos ente [[Nicea]] y [[Nicomedia]]. Dos años dempués, Progonos Sgouros foi vencíu na région de Kaitokia.&lt;ref&gt;Robert Mantran, ''Histoire de l'Empire ottoman'', éditions Fayard, p. 20.&lt;/ref&gt; Les villes de [[Bitinia]] intentaron aguantar a los asaltos turcos. La defensa de [[Filadelfia (Turquía)|Filadelfia]] foi asumida pol obispu, Magnesia foi dirixida de manera cuasi independiente por Attaliotes, y Miguel IX consiguió caltenese en [[Pérgamu]] unos meses antes de replegase escontra Constantinopla.&lt;ref&gt;Georges Pachymères, ''Histoire'', pp. 390-392.&lt;/ref&gt;

Andrónico pidió ayuda a [[Ghazan]], el kan mongol de Persia, pero ésti morrió en 1304. El so socesor en [[1305]] prometió unviar 40000 homes contra los turcos. Pero los otomanos tomaron una fortaleza bizantina, lo que contribuyó a suprimir les comunicaciones ente Nicea y Nicomedia.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 163.&lt;/ref&gt; Per otru llau, Andrónico II recibió'l sofitu d'una compañía de catalanes que se punxeron al serviciu del imperiu contra los turcos.

=== Episodiu catalán ===
{{AP|Campaña Catalana n'Asia Menor}}{{VT|Gran Compañía Catalana}}
[[Ficheru:I Osman.jpg|thumb|left|Osman I, fundador del emiratu otomanu, conquistó tierres asiátiques del imperiu bizantín.]]
Esta compañía, dirixida por [[Roger de Flor]], ye reclutada por [[Federico II de Sicilia]] pa combatir a [[Carlos II d'Anjou]] y queda llibre cola paz ente dambos. Roger de Flor ufierta entós los sos servicios a Andrónico a cambéu del títulu de megaduque, la mano d'una princesa bizantina, y un sueldu pa los sos soldaos dos vegaes cimera al d'otros mercenarios.&lt;ref&gt;Schlumberger, ''Expéditions des Almugavares ou Catalans en Orient'', pp. 36-41.&lt;/ref&gt; Unviaos a Anatolia contra los turcos, en xineru de [[1304]], los seis mil catalanes obliguen a los turcos a llevantar el sitiu de Cízico.&lt;ref&gt;''Cronica catalana'', Ramon Muntaner, p. 203.&lt;/ref&gt; N'abril, entartallen a los turcos que asedian [[Filadelfia (Turquía)|Filadelfia]]. Venciendo a les tropes turques que s'oponen a la so meyora, llueu Roger de Flor y los sos homes algamen los [[montes Tauro]], onde vencen a un exércitu turcu nes Puertes de Fierro.&lt;ref&gt;Ramon Muntaner, ''Cronica catalana'', p. 207.&lt;/ref&gt; Pero eses conquistes son amenorgaes a nada pola antipatía creciente ente los catalanes y los habitantes d'Anatolia. Asina, en Magnesia, los habitantes escalen el botín acumuláu por Roger de Flor y cuando ésti torna pon sitiu a la ciudá.&lt;ref name=&quot;Ostrogorskyp515&quot;&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 515.&lt;/ref&gt; Finalmente, nun puede siguir la so campaña contra los turcos pos Andrónico reclámalu n'Europa, onde ta en guerra contra los búlgaros.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 342.&lt;/ref&gt;

Sicasí les rellaciones degrádense, y ante el riesgu d'un motín nes sos propies files Andrónico nun unvia a los catalanes a batese xunto a los bizantinos contra los búlgaros. Los turcos asedian [[Filadelfia (Turquía)|Filadelfia]] y Andrónico alcuerda con Roger de Flor por que los combata coles sos 3000 homes&lt;ref&gt;Ramon Muntaner, ''Cronica catalana'', p. 211&lt;/ref&gt; antes de ser asesináu por orde de Miguel IX (7 d'abril de 1307).&lt;ref&gt;Roger de Flor va voluntariamente a saludar a Miguel IX del que conoz la so enemistá y cuando cena con él ye asesináu.&lt;/ref&gt;

La reaición catalana nun se fai esperar. Escalen inpunemente una gran parte de les tierres europees cerca de dos años, abasnando con ellos a soldaos de diverses nacionalidaes, incluyíos turcos.&lt;ref&gt;Schlumberger, ''Expéditions des Almugavares ou Catalans en Orient'', pp. 248-251&lt;/ref&gt; Finalmente, tres estremase, los catalanes fundan el [[ducáu de Neopatria]].
Los turcos aprovechar d'esos sucesos y, sacante Bitinia, tomen casi toles villes Anatolies del imperiu bizantín. Asina, la ciudá d'[[Éfesu]] ye tomada por Sasa Bey, del [[beylicato de Menteşy]], el 24 d'ochobre de 1304, en tomando'l control del valle del [[Caistro]], y [[Manisa|Magnesia]] cai en manes de los Saruhanidas en [[1313]]; y otru tantu pa numberoses ciudaes bizantines.

==== L'imperiu ente guerres civiles y asaltos turcos ====
[[Ficheru:Beylicats d'Anatolie vers 1330-es.svg|thumb|upright=1.5|Los [[Beylicatos d'Anatolia|beylicatos turcos]] d'Anatolia hacia 1330.]]
En cuanto los bizantinos perdieron les sos últimes fortificaciones n'Asia, los turcos empezaron les sos incursiones europees. Asina empezaron de manera paralela a los pillajes lideraos pola [[Gran compañía catalana]] en [[Tracia]]. Pero la partida d'ella escontra [[Atenes]] nun implicó la torna de la paz pa la [[península de Galípoli]] y la so contorna. Numberosos turcos aprovecharon la oportunidá del descansu de los catalanes y conquistaron Tracia. Miguel IX foi per primer vegada vencíu polos turcos empobinaos por Halil en 1311. Recién en 1314 un nuevu exércitu bizantín, sosteníu polos serbios, consiguió abarganar y ganar a los 1800 turcos presentes na península de Gallipoli.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', Albin Michel, p. 346.&lt;/ref&gt; Coles mesmes, los otormanos tomaron el control de la islla d'[[Imrali]], asitiada nel [[mar de Marmara]], pola aición del almirante Emir Ali. Esta foi la primera de les islles d'esti mar en ser ocupada polos turcos, qu'instalaron ellí una base naval que-yos dexara interceptar les comunicaciones ente [[Bursa]] y el restu del Imperiu Bizantín.

[[Ficheru:Carte du Moyen-Orient en 1328-es.svg|thumb|left|L'imperiu bizantín a la fin del reináu de Andrónico II.|upright=1.6]]
Amás, en 1321 empieza una guerra civil, desastrosa pa los bizantinos, ente [[Andrónico II]] y el so nietu [[Andrónico III]] que dura hasta 1328. La mayor plaza fuerte bizantina n'Anatolia, [[Bursa]] cai, amenorgada pola fame, el 6 d'abril de 1326.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 523&lt;/ref&gt; Los otomanos, unu de los emiratos, faen d'ella la so capital a partir del reináu d'[[Orkhan]] (1326-1360), el socesor de Osman I. Sicasí, Andrónico II consigue salvar de nuevu Filadelfia per mediu del xeneral Philanthropenos, que, a pesar de la so ceguera y la so edá avanzada, consigue refugar a los turcos.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 182&lt;/ref&gt;

El nuevu emperador Andrónico III (1328-1341), ante la imposibilidá de faer frente a serbios, búlgaros y turcos, firma en 1329 un tratáu col emir [[Saruhan de Magnesia]],&lt;ref&gt;Jean Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', II, p. 5&lt;/ref&gt; el más poderosu de los emires turcos que mora en [[Kütahya]], y con Umur Bey, emir d'[[Esmirna]]. Pero eso nun torgar a los otomanos prosiguir les sos incursiones. En 1328, ponen sitiu a [[Nicea]]. Andrónico intenta llevantalo unviando un exércitu de dos mil homes qu'él dirixe con [[Xuan VI Cantacuzeno|Juan Cantacuzeno]];&lt;ref&gt;Bartusis, ''The Last Byzantine Army'', p. 91}}&lt;/ref&gt; pero ye batíu'l 10 de xunu de 1329 na [[batalla de Pelekanon]].&lt;ref&gt;Grant, R G. Battle a Visual Journey Through 5000 Years of Combat. Londres, Dorling Kindersley, 2005 122&lt;/ref&gt;{{,}}.&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', II, p. 32-36&lt;/ref&gt;

Tres esta derrota, el gobernador de Nicea entiende que nun va recibir socorros y rinde la villa a los turcos el 2 de marzu de 1331.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 528&lt;/ref&gt; De siguío la ciudá de [[Nicomedia]] ye tomada al asaltu. En [[1333]], Andrónico III trata direutamente con Orkhan a quien apurre dolce mil [[hiperpiron]]es d'oru en cuenta de salvaguardar les últimes tierres bizantines d'Asia.&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', I, p. 446-448&lt;/ref&gt; Sicasí, la ciudá de Nicomedia cai en 1337&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', II, p. 24}}&lt;/ref&gt; y namái villes como [[Filadelfia (Turquía)|Filadelfia]] o [[Heraclea del Ponto]] son entá bizantines n'Asia.

=== Andrónico III y los emiratos turcos d'Anatolia ===
{{VT|Beylicatos d'Anatolia}}
Los otomanos, obligaos a faer frente a la resistencia bizantina, caltienen una gran combatividad, atrayendo tropes dacuando indisciplinaes (los ''[[Razia|ghazis]]'') que, instalaos nes fronteres del imperiu bizantín, pueden escalalo.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 170&lt;/ref&gt; Osman (sultán, fíu del sultán de los ''ghazis'', ''ghazi'', fíu de ''ghazis''), consigui disciplinarlos por que'l so emiratu nun pierda.&lt;ref&gt;Steven Runciman, ''La Chute de Constantinople'', éditions Testu, p. 70.&lt;/ref&gt;

Los otros emiratos turcos son tamién peligrosos adversarios del imperiu, especialmente los que disponen d'una fuercia marítimo importante; como les mandaes por Saruhan [[Beylicato de Saruhan|emir de Magnesia]] (qu'en 1333 escala les mariñes de Tracia), [[Umur Bey]], [[Beylicato de Aydın|emir de Aidin]] en Esmirna y Khidr beg, emir d'Éfesu.&lt;ref name=&quot;BREH_353&quot;&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 353.&lt;/ref&gt;

De les islles del mar Exéu unes tán baxu dominiu llatín, otres son bizantines y otres pertenecen a la [[orde de los Hospitalarios]], lo qu'enzanca'l so defensa. Los Hospitalarios llogren defender les sos posesiones de los turcos, pero nun consiguen detenelos.
Andrónico dexa a [[Benedetto II Zaccaria|Benedetto]] y [[Martino Zaccaria]] convertise en señores de la islla de [[Quíos]]. Aguiyáu poles sos victories contra los corsarios turcos, Martino alloñar de tutelar bizantina y actúa como soberanu; polo que Andrónico unvia un centenar de navíos que tomen la islla en 1329.

A partir de 1332, Andrónico forma parte de la lliga naval de potencies cristianes compuesta de bizantinos, venecianos, hospitalarios y francos de [[Xipre]]. El so oxetivu ye [[Esmirna]] d'onde parten les espediciones de Umur bey, pero nun ataquen la ciudá y conténtense con delles victories sobre l'emir de Karasi primero que la muerte del papa [[Xuan XXII]], iniciador del movimientu, ponga fin a les actividaes de la lliga.&lt;ref&gt;Donald MacGillivray Nicol (trad. Hugues Defrance), « Le Suicide de Byzance, Le règne d'Andronic III», p. 197-198&lt;/ref&gt;

Los Turcos empiecen a asaltar Europa; Andrónico, que tien que dirixir una espedición pa espulsar a los turcos de [[Rodosto]],&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', II, p. 22&lt;/ref&gt; tien de refugalos una vegada más en [[Tesalónica]] dempués cerca de Constantinopla.

Paradóxicamente, ye cola ayuda de [[Saruhan de Magnesia]] y de Umur bey que Andrónico puede retomar el control de la islla de [[Lesbos]] y de la villa de [[Focea]] a los italianos en 1335.&lt;ref name=&quot;BREH_353&quot;/&gt; Saruhan únvia-y homes y avitualla al exércitu imperial nel sitiu de Focea. Umur bey robla un tratáu d'alianza defensiva con Andrónico contra los otomanos y los italianos&lt;ref&gt;Donald MacGillivray Nicol, ''Le Règne d'Adronic III'', p. 199&lt;/ref&gt; y ve el so estáu reconocíu por Andrónico, que-y apurre amás una suma de cien mil [[hiperpiron]]es.&lt;ref&gt;Enveri, ''Destãn d'Umur Pasha'', pp. 83-85&lt;/ref&gt;

=== Primeros pasos de los otomanos n'Europa (1341-1355) ===

A la muerte de Andrónico III en [[1341]] españa una Guerra ente [[Xuan VI Cantacuzeno|Juan Cantacuzeno]], nomáu rexente de [[Xuan V Paleólogu]] (1341-1376) y [[Xuana de Saboya|Ana de Saboya]], la muyer de Andrónico III, cuando ésta, so la influencia del patrairca Juan Calecas, depunxo a [[Xuan VI Cantacuzeno|Juan Cantacuzeno]] de toles sos funciones.&lt;ref&gt;Charles Diehl, ''Figures byzantines'', II, 1906, p. 254-256&lt;/ref&gt; Como respuesta, ésti proclámase emperador el 26 d'ochobre de 1341 ensin por ello poner n'entredichu el llugar sobre'l tronu de Xuan V.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 356.&lt;/ref&gt; Pa llograr los sos fines, Juan Cantacuzeno apela a Umur bey pero esti exércitu fracasa en tomar Salónica&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', III, p. 64.&lt;/ref&gt; y tien de tornar a [[Didimótico]] en payares de 1343,.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 539.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cantacuzène, ''Histoire en 4 livres'', III, p. 66.&lt;/ref&gt; Juan Cantacuceno atópase acorrexáu poles tropes serbies y búlgares que sofiten a Ana de Saboya. Pero los sodados de Umur bey, que siguen presentes en Tracia, refúguenlos.
Umur bey tien de faer frente a la cruzada del Archipiélagu socatrada pol papa [[Clemente VI]] y compuesta por [[Venecia]], [[Rodes]] y [[Xipre]] que consigue tomar Esmirna en 1343 o 1344 y, cuando trata de retomala, Umur bey muerre en 1348. Juan Cantacuzeno demanda l'ayuda de Orkhan&lt;ref&gt;Donald MacGillivray Nicol, ''« La seconde guerre civile.»'', p. 226.&lt;/ref&gt; a fines de 1344 y da-y la so fía Teodora en matrimoniu.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 541.&lt;/ref&gt; A cambéu, Orkhan apúrre-y seis mil homes que niega a Ana de Saboya.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 227.&lt;/ref&gt; Ésta llogra de Saroukhan la unviada de seis mil homes pa combatir a Juan Cantacuzeno, pero que prefieren escalar la contorna de Constantinopla y atacar a Bulgaria más rica.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 229&lt;/ref&gt; Finalmente, en 1347, Juan Cantacuzeno enfusa en Constantinopla.
Na mesma dómina, los otomanos tomen el control del beylicato de los Karesioğulları nel noroeste d'Anatolia. N'Europa, les tropes turques que sostienen a Juan Cantacuzeno— coronáu como [[Xuan VI Cantacuzeno|Xuan VI (1347-1354)]] — amenacien la integridá del imperiu bizantín. Xuan VI y [[Xuan V Paleólogu]], los dos emperadores son obligaos a combatilos en 1348 cuando se vuelven escontra Constantinopla.&lt;ref&gt;Nicéphore Grégoras, ''L'histoire romaine'' VI, p. 7.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Territorial changes of the Ottoman Empire 1359.jpg|thumb|left|upright=1.2|L'imperiu otomanu en 1359]][[Ficheru:Gallipoli peninsula from space.png|thumb|Vista de satélite de la península de Gallipoli el primer territoriu européu conquistáu de forma duradera polos turcos en 1354.]]Cuando Xuan V, que tien el territoriu de los [[Montes Ródope|Ródope]]s, y [[Mateo Cantacuzeno]] que debió vencelos en llugar del territoriu alredor d'Adrianópolis entren en guerra, ye Xuan VI quien intervién cola ayuda de los otomanos empobinaos por [[Solimán bajá (fíu de Orján)|Solimán]], fíu de Orkhan pa restablecer a Mateo nos sos derechos. Pero los territorios de Mateo son sicasí escalaos polos otomanos&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 551.&lt;/ref&gt; que consiguen refugar a un serbo-búlgaru llegáu pa sofitar a Xuan V.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 265.&lt;/ref&gt; En 1350, cuando la rebelión zelote amenaza con dixebrar Salónica del imperiu bizantín, Xuan VI llogra l'ayuda de 22 barcos pirates turcos, que-y dexen caltener Salónica nel.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 252&lt;/ref&gt; En 1350, Xuan VI utilice navíos turcos que remonten el ríu pa retomar [[Beroia]], cayida en manes de los serbios dalgunos años antes.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 253&lt;/ref&gt; Cuando los serbios aliaos de Xuan V ataquen l'imperiu bizantín, diez mil otomanos quien lleguen en sofitu de Xuan VI y refuguen a los serbios en 1352. De nuevu, los territorios bizantinos son escalaos&lt;ref&gt;Cantacuzène, IV, 4&lt;/ref&gt; y los turcos aprovechen pa instalase en Tracia y ocupar la fortaleza de Tzimpé cerca de la [[península de Galípoli]].&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 552.&lt;/ref&gt; El 2 de marzu de 1354 un temblón de tierra afara la ciudá de Galípoli y los turcos aprovechen la situación p'apoderase d'ella y faer d'ella una cabeza de ponte pa les sos conquistes europees.&lt;ref&gt;Charanis, An Important Short Chronicle of the Fourteenth Century, ''Byzantion'', 13, 1938, p. 347.&lt;/ref&gt; Les xestiones de Xuan VI a Orkhan por qu'abandone la ciudá son inútiles.&lt;ref&gt;J.J. Norwich, ''Byzantium: the Torne and Fall'', Penguin, Londres, 1996, p. 320.&lt;/ref&gt; Dende entós l'alianza bizantín-otomana ruémpese; la población considera que la so alianza colos turcos ye la fonte de los problemes del imperiu&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'état byzantin'', p. 374.&lt;/ref&gt; y tarrez que Constantinopla tea amenazada. A fines de 1355 Xuan V ponse al frente del imperiu y Xuan VI retirar a un monesteriu.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot, p. 553.&lt;/ref&gt;

=== Les incursiones turques n'Europa (1355-1389) ===

==== Conquista de la Tracia bizantina (1355-1370) ====
[[Ficheru:Empire de Dušan es.svg|thumb|left|La península balcánica en víspores de la invasión otomana.]]
Al advenimiento de Xuan V, l'imperiu bizantín ta arruináu y estremáu: [[Mateo Cantacuzeno]], coemperador col so padre a partir de [[1352]], tien [[Edirne|Andrinópolis]] dende la llegada al poder de Xuan V hasta [[1357]]. En [[Morea]], otru fíu de Xuan VI, Manuel, ye déspota de [[Mistra]]; casi independiente de Constantinopla, llucha contra los pirates turcos.&lt;ref&gt;Zakythinos, ''-y Despotat grec de Morée'', éditions les Belles lettres, 1953, p. 98-105&lt;/ref&gt; L'emiratu otomanu nel noroeste d'Anatolia nun ye'l más poderosu de los estaos turcos, pero tomar de Gallipoli ufiérta-y un trampolín pa conquistes europees. En 1352 Orkhan faise dueñu de [[Calcedonia]] na vera asiática del [[Bósforu]] frente a Constantinopla, lo que da a los venecianos la idea de tomar Constantinopla pa torgar la so cayida en manes de los turcos.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', p. 379&lt;/ref&gt; Orkhan acusa a Xuan V de ser culpable de la captura del so fíu polos pirates foceanos, obligándo-y a pagar un rescate y a reconocer tutelar otomana sobre les villes de Tracia de les que s'apoderó Orkhan.&lt;ref name=&quot;CAMH_667&quot;&gt;''Cambridge Medieval History'', IV, p. 667&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Muradhudavendigar.jpg|frame|right|Tresfiriendo la so capital a Adrianópolis Murad I afirmar n'Europa.]]

De Gallipoli, los otomanos empobinaos por Solimán, fíu de Orkhan, dempués de sofitar si ésitu a Mateo contra Xuan V,&lt;ref&gt;''Oxford History'', p. 268.&lt;/ref&gt; presentar en 1359 ante Constantinopla pero nun intenten tomala.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 558&lt;/ref&gt; En 1361, tomen [[Didimótico]].&lt;ref&gt;Robert Mantran, ''Histoire de l'Empire ottoman'', p. 38&lt;/ref&gt; Estes conquistes, según una batalla ganada polos otomanos cerca de Lulle Burgas, abren a los otomanos el camín d'Adrianópolis, de la que s'apoderen en 1361,&lt;ref name=&quot;CAMH_667&quot;/&gt; pero que nun lo ye definitivamente hasta 1369&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 298.&lt;/ref&gt; pos ye tomada y perdida delles vegaes. [[Murad I]] (1360-1389), el socesor de Orkhan sigue esa política d'espansión europea obligando a Xuan V a reconocer la so soberanía sobre Tracia. Los otomanos, col concursu de distintes bandes turques, tomen [[Plovdiv|Filipópolis]] en 1363.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 286&lt;/ref&gt; Pa reforzar la so presencia los otomanos instalen nos territorios conquistaos colonos turcos xunto a les poblaciones indíxenes tresformaes n'esclaves.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot, p. 559.&lt;/ref&gt;

Frente al peligru, Xuan V intenta de los príncipes occidentales una cruzada contra los turcos pa lo cual apela al papa [[Inocencio VI]].&lt;ref name=&quot;LB370&quot;&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 370&lt;/ref&gt; Resurde pos el proyeutu d'unión, frente al refuga del so cleru d'aceptar l'autoridá papal. La espedición del legáu nun consigue más que la toma transitoria de [[Lampsaco]]. En1366 [[Amadeo VI de Saboya]], primu de Xuan V, intervién cuando los búlgaros prinden a Xuan V en viaxe pa demandar l'ayuda de los estaos cristianos. Amadeo VI consigue bloquiar la meyora de los turcos tomando al asaltu Galípoli, lo que dexa abrir l'accesu marítimu a Constantinopla. N'obligando a los búlgaros a lliberar a Xuan V, Amadeo espulsa a los turcos de delles fortaleces del [[Helesponto]] antes de volver a [[Saboya]].&lt;ref&gt;Halecki, ''Un empereur de Byzance à Rome, 1355-1375'', Varsovie (1930), p. 147-149&lt;/ref&gt; Esta espedición victoriosa ye insuficiente por que los bizantinos recuperen Tracia anque los otomanos d'Europa tean aisllaos d'Asia.&lt;ref&gt;Robert Mantran, ''Histoire de l'Empire ottoman'', p. 39.&lt;/ref&gt; Amás, [[Lluis I d'Hungría]] refuga intervenir contra les posesiones europees de los otomanos.

==== L'imperiu bizantín a la busca de sofitu esterior (1370-1389) ====

En 1369, Juan viaxa a occidente y atópase con [[Urbanu V]] arrenunciando a tolos dogmes contrarios al ritu católicu.&lt;ref&gt;Robert Mantran, ''Histoire de l'Empire ottoman'', p. 41.&lt;/ref&gt; Pero nun lu fai'l cleru y nun se produz nenguna cruzada. Namái Venecia ta interesada pa torgar que Constantinopla seya turca. Xuan V dexa la islla de [[Tenedos]] pero'l refugu del so fíu Andrónico qu'asegura la rexencia bloquia l'alcuerdu. Finalmente, Xuan V llogra un préstamu de 30000 ducaos.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, pp. 296-297.&lt;/ref&gt; Esta intervención veneciana ye tantu más urxente cuanto que Murad vuelvi a entamar les sos ofensives europees. Llueu, [[Iván Alejandro]] de [[Segundu Imperiu búlgaru|Bulgaria]] convertir en vasallu de los otomanos qu'algamen les veres del [[Danubiu]]; los Serbios son entartallaos na [[batalla de Maritza]], y los bizantinos aprovechar pa retomar [[Serres (Grecia)|Serres]]&lt;ref&gt;Halecki, ''Un empereur de Byzance à Rome'', p. 247.&lt;/ref&gt; que los otomanos intenten tomar en 1372 ensin ésitu, como intenten apoderase de [[Tesalónica]].&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 299.&lt;/ref&gt;

Asina, dende 1372, Bulgaria y Serbia convertir en vasallos del imperiu otomanu.&lt;ref&gt;Jiretchek, ''Geschichte des Serben'', éditions Gotha, 1911, I, p. 437.&lt;/ref&gt; Cola esperanza d'ayuda perdida, Xuan V ye obligáu a roblar un tratáu humillante con Murad I en 1374; Juan convertir en vasallu del sultán,&lt;ref&gt;''Oxford History'', p. 264.&lt;/ref&gt; y pocu dempués deshereda al so fíu [[Andrónico IV Paleólogu|Andrónico]] de la socesión en beneficiu del so otru fíu Manuel. Ye l'empiezu d'un nuevu enfrentamientu fratricida en beneficiu de Murad. Andrónico intenta remontase y llogra el sofitu de Saudj, fíu del sultán. Pero Saudj ye cegáu pol so padre.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 375.&lt;/ref&gt; Obligáu a faer lo mesmo con Andrónico, Xuan V déxalu tuertu. Eso nun detién a Andrónico que s'aprovecha de l'ayuda de Xénova pa safase y de siguío llogra'l sofitu de Murad en cuenta de un pesáu tributu.&lt;ref&gt;''Oxford History'', p271&lt;/ref&gt; En [[1376]], Andrónico consigue faese col tronu como [[Andrónico IV Paleólogu|Andrónico IV]] (1376-1379). Una de les sos primeres mediaes ye apurrir Galípoli a los turcos. En [[1379]], son Xuan V y Manuel quien recuperen el poder gracies al sofitu de la marina veneciana y del exércitu otomanu, anovando'l so vasallaxe ante [[Murad II]]&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 564.&lt;/ref&gt; gracies a la promesa d'un tributu mayor que'l pagu por Andrónico IV y un compromisu sobre la cesión de la villa de Filadelfia.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 305.&lt;/ref&gt;

=== L'imperiu otomanu vasallu de Bayaceto I (1389-1402) ===

[[Ficheru:MediterráneoOrientalEn1389-es.svg|thumb|upright=1.5|left|Mapa hacia 1389. L'imperiu bizantín (en marron) amenorgáu a la contorna de Constantinopla. Los otomanos (verde escuru) estiéndense sobre la península balcánica aventayando a los otros emiratos n'Anatolia (en verde claru).]]

==== L'aislamientu de Constantinopla (1389-1396) ====

[[Ficheru:Battle of Kosovo, Adam Stefanović, 1870.jpg|thumb|''[[Batalla de Kosovu]]'', [[Pintura al oleu|oleu]] d'[[Adam Stefanović]] de 1870, calteníu nel [[Muséu Nacional de Belgráu]], representa al [[príncipe serbiu]] [[Lazar]].&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíu=Romero García |nome=Eladio |títulu=Curtia historia del Imperiu otomanu |url=https://books.google.es/books?id=1L8jDwAAQBAJ&amp;pg=PT37&amp;lpg=PT37&amp;dq=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false |fechaaccesu=21 d'agostu de 2017 |fecha=4 de mayu de 2017 |editorial=Ediciones Nowtilus S.L. |isbn=9788499678917 |páxina=37 |apellíos2=Romero Catalán |nome2=Iván}}&lt;/ref&gt; Esta batalla confirmó la hexemonía turca sobre los estaos cristianos balcánicos.]]
L'imperiu bizantín tien dellos territorios pela redolada de [[Tesalónica]], dirixíos por Manuel, fíu de Xuan V. N'habiendo tomáu [[Serres]] en 1383, Hayr-ad-Din, un xeneral otomanu, asedia Tesalónica hasta 1387, en que la ciudá cai.&lt;ref&gt;Phrantzès, ''Chronicus majus'', I, p. 11.&lt;/ref&gt; Los otomanos progresen tamién n'[[Albania]]; en [[1386]], tomen posesión de [[Sofia]] abrir pasu al Danubiu. Sicasí, la pesada derrota de los otomanos na batalla de Pločnik marca l'empiezu d'un periodu de sulevaciones de los príncipes búlgaros, serbios y válacos. Finalmente, en sometiendo Bulgaria, Murad I perez na [[batalla de Kosovu]] Polje en [[1389]] que termina con una victoria otomana y la sumisión definitiva de Serbia.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot, 1996, p. 567&lt;/ref&gt;

El so fíu [[Bayezid I]] asocéde-y (1389-1403). La so política empobinar en tres direiciones: fortalecese sobre los sos vasallos europeos, tomar Constantinola y someter los otros emiratos turcos. Bayezid ayuda a [[Xuan VII Paleólogu]], fíu de Andrónico IV a tomar el tronu que caltién dellos meses (abril de 1390-setiembre 1390). Cuando ye depuestu por [[Manuel II Paleólogu|Manuel II]] y Xuan VII, llogra del sultán el territoriu de [[Silivri|Selymbria]]. Esi mesmu añu produz la [[cayida de Filadelfia]] la última posesión bizantina nel oeste d'Asia Menor&lt;ref&gt;Chalkokondylès, I, p. 58.&lt;/ref&gt; a manes de Bayezid sosteníu na empresa por un pequeñu contingente bizantín unviáu por Manuel II y Xuan V. Ésti ye aína encamentáu a destruyir una fortaleza qu'acaba de construyir cerca del [[Cuernu d'Oru]].&lt;ref name=&quot;Oxford History&quot;&gt;''Oxford History'', p. 273.&lt;/ref&gt; La so muerte en 1391 lleva a que'l so socesor Manuel (1391-1425) s'escape de Brusa pa cinxir la corona imperial, lo que disgusta a Bayezid, que reacciona col [[Sitiu de Constantinopla (1390)|Sitiu de Constantinopla]] (1391-1392) que finalmente abandona en 1392.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 379&lt;/ref&gt;

Tres el refugu de Manuel II de pagar tributu al sultán, Constantinopla sufre a partir de 1394 un bloquéu otomanu d'ocho años (1394-1402). Mientres esi tiempu unu de los últimos territorios bizantinos, el [[Despotado de Morea]] (nel [[Peloponeso]]), ye obligáu a aceptar guarniciones turques en delles fortaleces.&lt;ref&gt;Phrantzès, ''Chronicon majus'', I, p. 15.&lt;/ref&gt; Teodoro Paleólogu, el déspota de Morea, intenta llograr asistencia veneciana, ensin resultancia, y Bayezid contentar con una espedición punitiva que vence al exércitu del despotado cerca de [[Corintu]] y toma posesión de les fortaleces de Leontation y Akova (empiezos de [[1395]]).&lt;ref&gt;Zakythinos, ''-y Despotat grec de Morée'', I, p. 155 et suite&lt;/ref&gt;
Mientres esi tiempu, Bayezid amenorga la resistencia de los otros emires turcos, especialmente los emires marítimos (Saruhanidas, Aydinidas, etc.) y l'emir Karamanida en [[1392]].&lt;ref&gt;Von Hammer, ''Histoire de l'Empire ottoman'', p. 300-302&lt;/ref&gt; N'Europa, Bayezid acaba conquistando la península balcánica: [[Bosnia]] y [[Valaquia (rexón)|Valaquia]].

==== De Nicópolis a Ankara ====
 [[Ficheru:Bataille de Nicopolis (Archives B.N.) 1.jpg|thumb|La victoria otomana de Nicópolis. Miniatura de [[Jean Colombe]] estrayida de los ''Passages d'outremer'', hacia 1474. BNF Fr.5594 f.263v.]]
La situación desesperada de Constantinopla provoca la formación d'una nueva cruzada pa llevantar el bloquéu de la ciudá. Ta dirixida por [[Segismundo d'Hungría]], y entiende un contingente de 10000 soldaos franceses, alemanes, válacos, caballeros teutónicos y búlgaros del reinu de Ivan Stratzimir. A pesar d'esa movilización, los cruzaos son vencíos na [[batalla de Nicopolis]]. Bayezid vuélvese entós contra Constantinopla y toma la villa de Selymbria, una de les últimes posesiones bizantines.&lt;ref name=&quot;LB385&quot;&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 385&lt;/ref&gt; Tamién Morea sufre un raid que la escala; [[Argos]] ve la so población de 30000 habitantes deportada a Asia Menor,&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 329.&lt;/ref&gt; y l'exércitu del despotado ye vencíu'l [[21 de xunu]] de [[1397]] cerca de Leontarion, mientres [[Atenes]] ye temporalmente ocupada. L'exércitu otomanu retírase dempués a [[Tesalia]].&lt;ref&gt;zakythinos, ''-y despotat grec de Morée'', pp. 156-157.&lt;/ref&gt;
Mientres esi tiempu'l bloquéu de Constantinopla reforzar hasta ser un asediu en regla. Unu de los embaxadores unviaos por Manuel II a Occidente consigue llograr de [[Carlos VI de Francia]] la unviada de 1200 homes empobinaos pol mariscal Boucicaut.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 386.&lt;/ref&gt; Ésti da en dar golpes de mano contra los turcos,&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 577.&lt;/ref&gt; que son espulsaos de les veres del Bósforu y del mar de Mármara, y desembarca en Constantinopla, que ve rotu'l so bloquéu. Manuel xúnese entós a Boucicaut cuando ésti vuelve a Francia al envís de llevantar una nueva cruzada, mientres un pequeñu cuerpu de franceses queda en Constantinopla. El viaxe del emperador apenes llogra resultaos. Sicasí, cuando Manuel vuelve a Constantinopla en [[1403]], conoz yá la pesada derrota de Bayezid na [[batalla de Ankara]] en [[1402]] contra les fuercies mongoles de [[Tamerlán]]. Esa derrota provoca la dislocación del imperiu otomanu y una oportunidá inesperada de sobrevivencia pa Constantinopla.

=== L'imperiu otomanu, ente destrucción y la renacencia (1403-1425) ===

==== Una paz precaria (1403-1422) ====
[[Ficheru:Murat II.jpg|frame|left|Murad II intenta ensin ésitu apoderase de Constantinopla en 1422.]]
[[Ficheru:Bizancio1400AD.svg|thumb|right|L'imperiu bizantín en 1403.]]
La derrota de 1402 tien graves consecuencies pal imperiu otomanu&lt;ref&gt;Iorga, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', I, p. 325 et suite&lt;/ref&gt; que paez dafechu destruyíu. Los emires turcos y los vasallos europeos retomen la so independencia, y los fíos de Bayezid (muertu en 1403) apuéstense la so socesión. Manuel aprovechar d'esti acontecimientu inesperáu pa recuperar territorios de los otomanos: Tesalónica, una parte de l'actual mariña búlgara y dellos territorios cercanos a Constantinopla&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 342.&lt;/ref&gt;{{,}}.&lt;ref&gt;Doukas, ''Histoire'', XVIII, p. 157.&lt;/ref&gt; Amás, Suleyman, al mandu de la parte europea del imperiu otomanu, tresformar en vasallu del imperiu bizantín.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 390.&lt;/ref&gt; La guerra civil otomana opón sobremanera a Suleyman y al so hermanu Musa. Tres ocho años de guerra, Suleyman muerre mientres una batalla en [[1411]], y l'imperiu otomanu queda estremáu ente una parte europea empobinada por Musa y una parte asiática empobinada por [[Mehmed I|Mehmed]]. Musa intenta una demostración de fuercia ante Constantinopla n'agostu de 1411, antes d'intentar ensin ésitu recuperar Selymbria y Tesalónica.&lt;ref&gt;Cambridge Medieval History, IV, p. 686&lt;/ref&gt; Poco dempués, ye Mehmed (1413-1421) quien torga a Musa asediar Constantinopla.&lt;ref&gt;Iorga, ''GEschichte des osmanischen Reiches'', I, pp. 356-359.&lt;/ref&gt;

Finalmente, en xunetu de [[1413]], Musa muerre mientres una batalla que-y opón a Mehmed, lo que fai d'ésti'l postreru sobreviviente de los fíos de Bayezid. Nos años siguientes, los emires d'Anatolia son de nuevu sometíos a l'autoridá de Mehmed. Manuel aprovecha les sos rellaciones pacífiques col nuevu sultán&lt;ref&gt;Georg Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', p. 579-580&lt;/ref&gt;pa confirmar la soberanía bizantina sobre los territorios vencíos por Suleyman.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 350&lt;/ref&gt; Consigue especialmente reafitar la soberanía bizantina sobre'l conxuntu del Peloponeso que se convierte nuna provincia bizantina, a onde el mozu [[Xuan VIII Paleólogu|Xuan VIII]], fíu de Manuel ye unviáu pa sostener al déspota Teodoro II.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', p. 580&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Hexamilion-1.jpg|thumb|right||Los restos del [[Hexamilion]], delles vegaes destruyíu polos otomanos y delles vegaes reconstruyíu polos bizantinos.]] Mientres esi tiempu, los otomanos reafiten la so hexemonía sobre los Balcanes. La oposición ente la república de Venecia y el [[reinu d'Hungría]] arruinen la esperanza d'una cruzada, anque Manuel consigue aselar les rellaciones ente los dos estaos.&lt;ref name=&quot;Bréhier p393&quot;&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 393&lt;/ref&gt; Venecia, tres la victoria sobre la marina otomana en [[1419]], tien razones pa oponese al Sultán. Magar les sos bones rellaciones col sultán, l'emperador bizantín nun duldar en consolidar les defenses de los sos territorios, como'l [[Hexamilion]] que protexe l'istmu de Corinto, en [[1415]].&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 392&lt;/ref&gt; Manuel II intenta sostener a Mustafá, un pretendíu fíu de Bayezid, que quier baltar a Mehmed. Fracasáu Mustafá en [[1416]] Manuel II negar a apurrilo a Mehmed y acepta guardalo prisioneru si Mehmed paga la so pensión.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 352&lt;/ref&gt; A la muerte del sultán en [[1421]], les rellaciones ente los dos imperios son pacífiques.

==== Los bastiones bizantinos en peligru (1422-1425) ====
El nuevu sultán [[Murad II]] (1421-1451) propón anovar la paz ente'l so padre y Manuel II ya inclusive vencer Gallipoli al imperiu bizantín.&lt;ref&gt;Nicolae Iorga, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', I, p. 379&lt;/ref&gt; El fíu de Manuel, Xuan VIII (1425-1448), prefier sostener a Mustafá, presu de los bizantinos y deseosu de ser sultán otomanu. Manuel apauta con Mustafá que-y asegura amistá y la entrega de Gallipoli, tola mariña del mar Negru hasta la frontera válaca y otres ciudaes de Tracia.&lt;ref&gt;Joseph Hammer-Purgstall, ''Histoire de l'Empire ottoman'', p. 22&lt;/ref&gt; Mustafá lliberáu asedia Gallipoli conxuntamente col exércitu bizantín. Cuando Gallipoli cai, Mustafá torga la entrada a los bizantinos, en contra del alcuerdu.&lt;ref&gt;Phrantzès, ''Chronicon majus'', I, p. 40&lt;/ref&gt; Mustafá, víctima de la defección d'una parte de les sos tropes, ye prindáu y muertu por Murad.&lt;ref&gt;Nicolae Iorga, I, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', p. 379-380&lt;/ref&gt;

Murad decide castigar a los bizantinos por sofitar a Mustafá y [[Sitiu de Constantinopla (1422)|asedia Constantinopla]]; pero tien de llevantar el sitiu n'agostu de 1422.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 396&lt;/ref&gt; Amás Murad tien de faer frente a una nueva rebelión, la de Küçük Mustafa, animada polos bizantinos. Acabada la revuelta, los otomanos escalen Morea, en destruyendo'l [[Hexamilion]] reconstruyíu por Manuel, pa castigar a los bizantinos,&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Albin Michel, p. 581&lt;/ref&gt; ensin tomar Mistra; parten dexando al príncipe de Acaya en guerra col déspota de Morea. El nuevu oxetivu otomanu ye la ciudá de Tesalónica, asediada en 1422, y en [[1423]]; los bizantinos prefieren dexar la ciudá y la so contorna a los venecianos, pero los turcos nun vencen hasta'l so toma en [[1430]]. Murad prefier consolidar les sos posiciones n'Asia Menor, especialmente contra los Karamanidas y contra l'emir de Kastamuni, que'l somete escontra [[1425]].&lt;ref&gt;Iorga, obra citada, I, p. 385&lt;/ref&gt; El mes de xunu del mesmu añu, Manuel II abandona'l so títulu d'emperador pa convertise en monxu y morrer dos meses más tarde. El so fíu [[Xuan VIII Paleólogu]] asocéde-y.

=== Constantín XI y la cayida de Constantinopla (1448-1453) ===
{{AP|Cayida de Constantinopla}}
 
[[Ficheru:Siege constantinople bnf fr2691.jpg|thumb|Los turcos so les muralles de Constantinopla]]
[[Ficheru:Siege of Constantinople BnF MS Fr 9087.jpg|thumb|Manuscritu francés del asediu.]]
Al llegar al poder (1448) [[Constantín XI]] (enantes déspota de Morea) robla un alcuerdu con Murad II.&lt;ref&gt;Phrantzès, ''Chronicon Majus'', III&lt;/ref&gt; Murad nun duldar en sofitar a [[Demetrio Paleólogu|Demetrio]] cuando ésti llucha con [[Tomás Paleólogu]] pola soberanía de Morea.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', p. 58, Payot, 1996&lt;/ref&gt; Constantín XI consigue un alcuerdu ente los dos hermanos, que vuelven a entamar la llucha en [[1451]] colos turcos sofitando de nuevu a Demetrio que llogra un cambéu de territorios.&lt;ref&gt;Zakythinos, ''-y Despotat grec de Morée'', p. 242-245&lt;/ref&gt; Pela so parte los turcos atopar cola resistencia de [[Scanderbeg]] n'[[Albania]] (1443-1468).

Muertu Murad II en 1451 el so socesor [[Mehmed II]] asegura la paz a los bizantinos y acepta pagar la pensión de Orkhan (nietu de Suleyman) deteníu en Constantinopla.&lt;ref&gt;Joseph von Hammer-Purgstall, ''Histoire de l'Empire ottoman'', II, p. 367&lt;/ref&gt; Asina mesmu asegura'l so sofitu a Demetrios como lo fixera Murad.&lt;ref&gt;Chalcondylès, ''Histoire des Turcs et de la chute de l'empire grec de 1298 à 1462'', VII&lt;/ref&gt; Firma tamién una tregua con Juan Hunyadi.&lt;ref&gt;Iorga, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', II, p. 6&lt;/ref&gt; n'Asia tien de faer frente a una revuelta de los Karamanidas,&lt;ref&gt;R. Mantran, ''Histoire de l'Empire ottoman'', éditions Fayard, p. 83&lt;/ref&gt; que se someten antes de la llegada del sultán.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 419&lt;/ref&gt;
Magar una fuerte oposición, Constantín XI unvia embaxadores a [[Roma]] alcordando la unión relixosa cola ilesia católica. El [[12 d'avientu]] de [[1452]] proclámase la unión na basílica de [[Santa Sofía]]&lt;ref&gt;Iorga, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', II, p. 1&lt;/ref&gt;{{,}}.&lt;ref&gt;Schlumberger, ''Le Siège, la Prise et le Sac de Constantinople par les Turcs en 1453'', p. 8&lt;/ref&gt;
Mehmed II, en sometiendo a los Karamanidas prepara la conquista de Constantinopla aisllándola diplomáticamente por aciu trataos con Venecia y con Juan Hunyadi. Morea ye escalada por un raid turcu y Scanderberg, magar los sos nuevos ésitos, nun puede asistir a Constantinopla.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', p. 419&lt;/ref&gt; Pa torgar el socorru marítimu a Constantinopla constrúyese sobre'l Bósforu la fortaleza de [[Rumeli Hisarı]]&lt;ref&gt;John Julius Norwich, ''A Short History of Byzantium'', New York, Vintage Books, 1997, p. 373.&lt;/ref&gt;{{,}}.&lt;ref&gt;Iorga, ''Geschichte des osmanischen Reiches'', II, p. 9-12&lt;/ref&gt; Les rellaciones ente los dos estaos degrádense cuando los bizantinos reprochen a Mehmed el nun pagar la pensión alcordada de Orkhan y amenacien con lliberar.&lt;ref&gt;Joseph von Hammer-Purgstall, ''Histoire de l'Empire ottoman'', II, p. 370&lt;/ref&gt; La masacre de llabradores de la contorna de Constantinopla fai que Constantín XI manifieste la so desaprobación, y en respuesta, Mehmed II declara la guerra a los bizantinos.&lt;ref&gt;Schlumberger, ''Le siège, la prise et le sac de Constantinople par les Turcs en 1453'', p. 27&lt;/ref&gt; Constantín pide una vegada más el sofitu de los Estaos occidentales, pero ensin ésitu. Namái'l xenovés [[Giovanni Giustiniani]] llega a Constantinopla con setecientos homes.&lt;ref&gt;Runciman, ''The fall of Constantinople'', 1965, p. 83-84&lt;/ref&gt; A principios de 1453 los otomanos tomen les últimes ciudaes bizantines cercanes a Constantinopla como Epibatai cerca del [[mar de Mármara]] o Anchialos y Mesembria xunto al mar Negru&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 403&lt;/ref&gt; y el 5 d'abril empieza'l sitiu. Los efeutivos bizantinos son bien débiles. Phrantzes fala de {{formatnum:4973}} homes sosteníos per cerca de {{formatnum:2000}} ó {{formatnum:3000}} estranxeros.&lt;ref&gt;Phrantzès, ''Chronicon majus'', III, p. 838&lt;/ref&gt; Menos d'una decena de navíos defenden el [[Cuernu d'Oru]] zarráu por una cadena tendida por constantino el dos d'abril. Enfrente, los otomanos disponen d'efeutivos variables según les fontes. {{formatnum:200000}} homes según Phrantzes&lt;ref&gt;Georges Phrantzès, ''Chronicon majus'', tomu IX, Roma 1837, p. 1–10&lt;/ref&gt; pero namái unos {{formatnum:80000}} son verdaderos soldaos.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, ''Vie et mort de Byzance'', éditions Albin Michel, p. 422&lt;/ref&gt; Nicolò Barboro fala de {{formatnum:160000}}.&lt;ref&gt;Nicolò Barboro, ''Giornale dell'Assedio di Costantinopoli'', 1453&lt;/ref&gt; Esta superioridá numbérica repitir na flota y na artillería; unu de los sos cañones, fabricáu pol húngaru Orban, puede llanzar bales de 1,86 m de circunferencia (anque termina esplotando). A pesar d'esa superioridá los asaltos turcos son refugaos. Mehmed II, usando una vieya téunica rusa, tresporta navíos sobre rodiellos al Cuernu d'Oru. Cuatro navíos cristianos consiguen forzar el bloquéu y Constantinopla.&lt;ref&gt;John Julius Norwich, ''A Short History of Byzantium'', New York, Vintage Books, 1997, p. 376.&lt;/ref&gt; El [[29 de mayu]], día del segundu asaltu xeneral, les tropes turques consiguen enfusar na ciudá por una pequeña poterna y los resistentes enterar de la firida y partida de Giustiniani.&lt;ref&gt;[http://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/la_prise_de_constantinople_par_les_turcs.asp La prise de Constantinople, Jean Claude Cheynet]&lt;/ref&gt; El mesmu Constantín XI muerre nel cursu de los últimos combates. Ye'l fin d'una guerra de cuatro siglos y la cayida final de lo que quedaba del [[Imperiu romanu]] n'oriente.

== Consecuencies ==

=== La cayida de Morea ===
El [[despotado de Morea]] persisti magar la cayida de Constantinopla; pero en situación inestable tres la invasión turca de 1452, y la población busca desfacer de los [[déspota|déspotes]] de la familia Paleólogu.&lt;ref name=&quot;Donald Nicol 419&quot;&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions testu, p. 419&lt;/ref&gt; Un llevantamientu albanés provoca la intervención del xeneral turcu Umur Pasha n'avientu de 1453. En [[1454]], Tomás y Demetrio piden la intervención de Turahan Beg, padre de Umur Pasha, pa restablecer l'orde.&lt;ref name=&quot;Donald Nicol 419&quot;/&gt; Los dos déspotes, vasallos del sultán, aprovechar de la benevolencia de Mehmed II pa caltener los sos territorios. Sicasí, busquen tamién amenar una cruzada n'Occidente, lo que provoca la intervención del sultán en 1458,&lt;ref name=&quot;Donald Nicol 420&quot;&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 420&lt;/ref&gt; ente que [[Atenes]] cayera en manes de los otomanos dos años antes.&lt;ref name=&quot;Ostrogorsky&quot;&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot 1996, p. 593&lt;/ref&gt;

Mehmed II parte d'[[Edirne]] y dexa una parte del so exércitu asediando [[Corintu]] mientres escala'l territoriu de Morea, ya inclusive la ciudadela de [[Patrás]] ye obligada a capitular.&lt;ref name=&quot;Donald Nicol 420&quot;/&gt; N'agostu de 1458, Corinto vence y la parte noroeste de Morea convertir n'otomana.&lt;ref name=&quot;Donald Nicol 420&quot;/&gt; Tomás y Demetrio son obligaos a partise'l restu del territoriu y a pagar un tributu añal al sultán. Los dos déspotes engarrar tres la partida de Mehmed II; Tomás busca'l sofitu del papa, mientres Demetrio espera l'ayuda otomana. La situación en Morea decide a Mehmed II a conquistala. N'abril de 1460, parte de Edirne y llogra el 29 de mayu la sumisión de Demetrio y de [[Mistra]].&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 421&lt;/ref&gt; Tomás fuxe a Italia, y les sos tierres son invadíes polos otomanos.&lt;ref name=&quot;Ostrogorsky&quot;/&gt; Namái un ciertu Constantín Graitzas consigue caltener en xaque a les tropes turques hasta qu'en xunetu de 1461 la fortaleza de Salmenikon, cerca de Patrás, acaba per rindir se.&lt;ref&gt;Donald M. Nicol, ''Les Derniers Siècles de Byzance'', éditions Testu, p. 422&lt;/ref&gt;

=== Fin del imperiu de Trabzon ===
[[Ficheru:Trebizond1400.png|thumb|left|L'Imperiu de Trabzon hacia 1400.]]
L'[[Imperiu de Trabzon]], separáu del bizantín dende 1204, sufrió nel intre del sieglu {{SIEGLU|XIV}} problemes políticos frecuentes que lo debilitaron. Los sos territorios deseyar tantu los turcos, como los xenoveses y venecianos, por cuenta de la estratéxica posición comercial de la ciudá de [[Trabzon]]. En 1456, el gobernador otomanu d'[[Amasya]] trató de tomar la ciudá, pero contentar con faer dellos cautivos y llograr un oneroso tributu.{{harvnp|Nicol|1993|p=430}} L'emperador [[Xuan IV de Trabzon]] intentó aliase a [[Uzun Hasan]] y que esti enfrentar a los otomanos, pero finó en 1458. El so socesor [[David (emperador de Trabzon)|David II Comneno]] contribuyó a la cayida del imperiu al provocar la roxura del sultán por pidir l'anulación del tributu que lu paga ya intentar amenar una cruzada n'Occidente.{{harvnp|Nicol|1993|pp=430-431}} Mehmed II vio na destrucción del Imperiu de Trabzon la ocasión de poner fin definitivamente al Imperiu bizantín.{{harvnp|Miller|1926|pp=97-100}} En xunu de 1461, Mehmed II entamó la campaña de sometimientu al mandu de un exércitu de sesenta mil caballeros y ochenta mil infantes sofitáu por una flota importante.{{harvnp|Nicol|1993|p=431}} L'emir de [[Sinope]] y Uzun Hasan, los dos aliaos de David, nun s'atrevieron a intervenir ante'l poderíu del sultán otomanu. Mientres cerca d'un mes, Trabzon aguantó al exércitu otomanu, pero cuando llegó Mehmed II esixó la rindición de la villa. David aceptó y la ciudá capituló el 15 d'agostu de 1461.{{harvnp|Miller|1926|pp=100-105}}

=== Consecuencies pa los otomanos ===
[[Ficheru:Carl Friedrich Lessing - The Return of the Crusader, 1835.jpg|thumb|rhigt|Retrato románticu del postreru cruzáu qu'ilustra'l fracasu de les tentatives cristianes pa defender Constantinopla contra los Turcos]]
Con esta victoria, los turcos y n'especial l'Imperiu Otomanu convertir nuna de les más grandes potencies nel mundu Mediterraneu. Esta guerra contra l'Imperiu Bizantín dexa a los otomanos de convertise na potencia dominante ente los emiratos turcos surdíos del cayente [[Dinastia selyúcida|selyúcida]] dempués de la invasión mongola. Aprovechando los errores de llectura politica oriental llevada por [[Miguel VIII Paleólogu]] y [[Andrónico II Paleólogu]], los primeros sultanes otomanos pudieron estender el so territoriu en tola parte noroeste de la península anatoliana, antes de llanzase a la conquista de la península balcánica a la metá del sieglu XIV. La conquista de Constantinopla asegúra-yos la dominacion de lo qu'antes fueron los territorios principales del imperiu bizantín. Amás pueden a partir de 1453, consagrase a prosiguir col so progresu n'Europa y Africa. Mehmed II fai de Constantinopla la so nueva capital atribuyéndose ''de facto'' l'heriedu del imperiu bizantín.&lt;ref&gt;Steven Runciman, ''La Chute de Constantinople'', éditions Testu, p. 224&lt;/ref&gt; partir de 1453 y de tomar de les últimes places bizantines, los otomanos pueden dedicase a prosiguir la so espansión, hasta'l fracasu del [[sitiu de Viena]] en [[1529]].

=== Consecuencies pal mundu cristianu ===
El papa [[Pío II]] intenta una nueva cruzada en [[1464]], pero quedar n'intentu. La cayida de Constantinopla, en 1453, ye una fecha que simboliza'l pasu de la [[Edá Media]] al [[Renacimientu]], al que contribúin los eruditos bizantinos que s'abelluguen n'[[Italia]]. El zar [[Iván III de Rusia]], maríu de [[Sofía Paleóloga]], la fía de [[Tomás Paleólogu]], intenta retomar l'antiguu heriedu faciendo de [[Moscú]], nuevu centru de la [[ortodoxa]], la ''tercera Roma''.&lt;ref&gt;Ostrogorsky, ''Histoire de l'État byzantin'', éditions Payot, p. 594&lt;/ref&gt;

La espansión del imperiu otomanu cierra al comerciu la vía mediterránea ente Europa y Asia.&lt;ref&gt;Davis, Ralph. ''The Rise of the Atlantic Économies Ithaca'', New York, Cornell UP, 1973. 9-10.&lt;/ref&gt;

== Notes==
{{llistaref|group=nota}}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Bibliografía ==
* Bréhier, Louis (1969) ''Monde byzantin: Vie et mort de Byzance'', Albin Michel, Paris, ISBN 2-226-17102-9.
* Grant, R. G. (2005). ''Battle: A Visual Journey Through 5,000 Years of Combat'', Dorling Kindersley Publishers Ltd.
* [[Thomas Madden|Madden, Thomas F.]] (2005). ''Crusades the Illustrated History''. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Mangu, Cyril (2002). ''The Oxford History of Byzantium''. Nueva York: Oxford UP.
* Parker, Geoffrey (2005). ''Compact History of the World''. Londres: Times Books, 4ª edición.
* [[Philip Sherrard|Sherrard, Philip]]. ''Great Ages of Man Byzantium''. Time-Life Books.
* {{cita llibru |apellíu =
 Ducellier
|nome = Alain
|apellíu2 = Kaplan
|nome2 = Michel
|apellíu3 = Martin
|nome3 = Bernadette
|url=
|títulu = El Cercanu Oriente medieval
|idioma = castellanu
|añu = 1989
|editorial = Ediciones AKAL
|isbn = 9788476003381
|páxines = 304
}}
* {{cita llibru | 
apellíos = Ostrogorsky 
| nome = Georg 
| añu = 1984 
| títulu = Historia del Estáu Bizantín 
| editorial = Ediciones Akal S.A.
| ubicación = Madrid 
| isbn = 84-7339-690-1
}}


{{Tradubot|Guerras otomano-bizantinas}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerres otomano-bizantines|*]]
[[Categoría:Historia d'Asia]]</text>
      <sha1>jmay34h2515cpydx4f5kjsrffupfz47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94730</id>
    <revision>
      <id>4505930</id>
      <parentid>4493353</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T12:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 7 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105716" sha1="hv9d1ixakuzfkwfmlozllif9k48u1th" xml:space="preserve">{{Serie}}

'''''Glee''''' ye una [[serie de televisión]] y [[comedia]] [[musical]] la cual emitióse pola [[cadena de televisión|cadena]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]] dende'l 19 de mayu de 2009 hasta'l 20 de marzu de 2015.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.tvguide.com/tvshows/glee/tv-listings/296380 |títulu=Glee: TV Listings |fechaaccesu=12 de xunetu de 2012|editor=[[TV Guide]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.elpais.com.uy/divertite/arte-y-esposiciones/viense-sesta-ultima-temporada.html|2=títulu vien la sesta y última temporada de &quot;Glee&quot;|editor=[[El país]]|fecha=25 de febreru de 2015|fechaaccesu=23 d'ochobre de 2015}}&lt;/ref&gt; Trescurre nel colexu William McKinley High School, una [[escuela secundaria]] de la ciudá de [[Lima (Ohio)|Lima]], [[Ohio]], y ta centrada principalmente nel club del coru d'esi colexu denomináu «New Directions», que participa nel circuitu de competición de coros, de cuenta que los personaxes, jòvenes estudiantes, enceten temes como les [[Amor|rellaciones amoroses]], la [[sexualidá]], la [[discriminación]] y el [[Acoso escolar|bullying]]. El repartu conformar el profesor d'[[Idioma español|español]] [[Will Schuester]] ([[Matthew Morrison]]), la entrenadora de les [[Animación (deporte)|animadores]] [[Sue Sylvester]] ([[Jane Lynch]]), la conseyera estudiantil [[Emma Pillsbury]] ([[Jayma Mays]]), la esposa de Will [[Terri Schuester]] ([[Jessalyn Gilsig]]) y los ocho miembros del club interpretáu por [[Dianna Agron]], [[Chris Colfer]], [[Kevin McHale (actor)|Kevin McHale]], [[Lea Michele]], [[Cory Monteith]], [[Amber Riley]], [[Mark Salling]] y [[Jenna Ushkowitz]].

La serie foi creada por [[Ryan Murphy]], [[Brad Falchuk]] y [[Ian Brennan]] el cual consideró a ''Glee'' como una película pa televisión. Los trés escribieron tolos episodios de les dos primeres temporaes, mientres Murphy y Falchuk desempeñáronse como direutores principales de la serie. El [[episodiu piloto]], tituláu «[[Pilot (Glee)|Pilot]]», foi emitíu'l 19 de mayu de 2009 y la [[Primer temporada de Glee|primer temporada]] tresmitir dende'l 9 de setiembre d'esi añu al 8 de xunu de 2010. La música de ''Glee'' vendió más de trenta y seis millones de [[Senciellu dixital|senciellos dixitales]] y once millones de discos a nivel mundial escontra ochobre de 2011, lo que lo convirtió n'unu de los mayores ésitos comerciales de los últimos tiempos.&lt;ref name=&quot;hindustantimes_1&quot;&gt;{{cita web|autor=Rochelle Pinto|títulu=Glee supervillain to fall in love?|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Hollywood/Glee-supervillain-to-fall-in-love/Article1-768494.aspx|fechaaccesu=11 d'agostu de 2012|fecha=15 de payares de 2011|idioma=inglés|editorial=Hindustan Times|allugamientu=Bombay, India|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111125031959/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Hollywood/Glee-supervillain-to-fall-in-love/Article1-768494.aspx|fechaarchivu=25 de payares de 2011}}&lt;/ref&gt; Tamién se comercializaron versiones en [[DVD]] y [[Blu-ray]], llibros, una [[Aplicación informática|aplicación]] para [[iPad]] y tres juegos de karaoke para [[Wii]]. El 19 d'abril de 2013 la serie foi anovada por dos temporaes más.&lt;ref name=&quot;Glee ye_1&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.telelocura.com/glee-anovada-quinta-sesta-temporadas-fox.html|títulu=Glee ye anovada por una quinta y sesta temporaes en Fox|fecha=20 d'abril de 2013|fechaaccesu=21 d'abril de 2013}}&lt;/ref&gt;

Mientres la so primer temporada, ''Glee'' llogró comentarios xeneralmente favorables per parte de la prensa, con una puntuación de 77 sobre 100 nel sitiu [[Metacritic]], sobre la base de 18 reseñes profesionales. La temporada foi nomada a diecinueve [[premios Emmy]], cuatro [[Premios Globos d'Oru|Globu d'Oru]] y seis [[Premios Satellite|Satélite]], ente otros, ente los que s'inclúi'l Globu d'Oru de 2010 a la [[Globu d'Oru a la meyor serie - Comedia o musical|meyor serie - comedia o musical]] y los premios por Jane Lynch , [[Neil Patrick Harris]] y la direición de Ryan Murphy pol episodiu piloto.

== Argumentu ==
Centrar nel institutu William McKinley en Lima, Ohio, onde'l profesor d'español, Will Schuester, quier devolver al club del coru &quot;New Directions&quot; el rellumu y la popularidá que tenía cuando él yera estudiante y formaba parte. Will consigue axuntar a un grupu d'estudiantes, toos ellos marxinaos pero con muncho talentu, pa presentase a la competición de coros. La serie toma temes como les [[Amor|rellaciones amoroses]], la [[sexualidá]], la [[discriminación]] y el bullying.

== Producción ==
=== Concepción ===
''Glee'' foi creada por [[Ryan Murphy]], [[Brad Falchuk]] y [[Ian Brennan]]. Murphy inspirar na so propia infancia, yá que interpretó'l papel principal en tolos musicales del so institutu. Brennan y el productor Mike Novick tamién taben bien arreyaos nos clubes de les sos propies escueles.&lt;ref name=&quot;ryan&quot;&gt;{{cita noticia |url= http://www.variety.com/article/VR1117998492.html? |títulu= &amp;#39;Glee' gets songs for free |apellíu= Frankel |nome= Daniel |fecha= 13 de xineru de 2009 |obra= Variety |fechaaccesu= 3 de xunu de 2009 |urlarchivu= https://www.webcitation.org/5lutg52cm?url=http://www.variety.com/article/VR1117998492.html |fechaarchivu= 10 d'avientu de 2009 |deadurl= no |idioma= en }}&lt;/ref&gt; Brennan orixinalmente escribió un guión pa una película fecha pa televisión sobre la base de les sos propies esperiencies na escuela Prospect High School ([[Illinois]]),&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/10/glee-cast-to-sing-the-national-anthem-at-the-world-series.html |títulu=&amp;#39;Glee' cast to sing the national anthem at the World Series |apellíu=Ghosh |nome=Korbi |fecha=16 d'ochobre de 2009 |obra=[[Zap2it]] |fechaaccesu=21 de febreru de 2010 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/656IgAp5Y?url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2009/10/glee-cast-to-sing-the-national-anthem-at-the-world-series.html |fechaarchivu=31 de xineru de 2012 |deadurl=no |idioma=en }}&lt;/ref&gt; pero Murphy creyó que'l conceutu funcionaría meyor como una serie de televisión.&lt;ref name=&quot;'Glee' cast to sing the national anthem at the World Series&quot;&gt;{{cita web |url= http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-glee26-2009apr26,0,7366573.story|títulu=Will TV audiences watch with 'Glee'?|apellíu=Fernandez|nome= Maria Elena|obra=Los Angeles Times|fechaaccesu=26 d'abril de 2009|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

La cadena [[Fox Broadcasting Company|Fox]] solicitó'l pilotu de la serie a les quince hores de recibir el guión. Murphy atribúi esto, en parte, al ésitu de ''[[American Idol]]'' na cadena, al comentar: «Ye lóxicu que si'l mayor ésitu televisivu de la cadena ye un musical, faigan daqué rellacionáu».&lt;ref name=&quot;ryan&quot;/&gt; Glee establecer na escuela irreal William McKinley High School en [[Lima (Ohio)|Lima, Ohio]].&lt;ref name=&quot;'Glee' set se filma en Lima&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.toledoblade.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090517/ART18/905169951 |títulu=&amp;#39;Glee' series set in a Lima high school has Toledo connection too |nome=Mike |apellíu=Kelly |publicación=[[The Toledo Times]] |fecha=17 de mayu de 2009 |fechaaccesu=19 de mayu de 2009 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/5lutdEXb9?url=http://www.toledoblade.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20090517%2FART18%2F905169951 |fechaarchivu=10 d'avientu de 2009 |deadurl=no }}&lt;/ref&gt; Murphy escoyó un estudiu del Mediu Oeste yá qu'él mesmu creció n'Indiana, y remembró les sos visites de la infancia a Ohio al parque d'atraiciones [[Kings Island]]. Anque establecíu en Lima, l'espectáculu se filmó nos estudios Paramount y nel institutu Helen Bernstein en Hollywood. Murphy afirmó que nunca vio una película de High School Musical, coles que Glee foi comparáu, y que'l so interés ye crear un musical posmoderno», en llugar de «faer un espectáculu nel que la xente apruza en cantares», faciendo más fincapié nel formatu de ''[[Chicago (musical)|Chicago]]''.&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{cita web |url= http://www.nytimes.com/2009/05/17/arts/television/17wyat.html?_r=1&amp;pagewanted=2&amp;sq=glee&amp;st=cse&amp;scp=3 |títulu=&amp;#39;Glee' series Not That High School Musical|nome=Edward |apellíu=Wyatt|publicación=[[The New York Times]] |fecha=15 de mayu de 2009 |fechaaccesu=1 de xunu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los productores pretendíen faer un espectáculu familiar que llamara tantu l'atención d'adultos como a neños, colos personaxes adultos protagonizando n'igualdá colos líderes adolescentes; n'ochobre de 2009 yá había afilvanáu planes pa la serie cubriendo trés años de rodaxe. Murphy pretendió que l'espectáculu seya una forma d'allucinación, él esplicó:

{{cquote|Hai tantos programes en televisión agora mesmu sobre personaxes con armes, o de ciencia ficción, o sobre abogaos. ''Glee'' pertenez a un xéneru distintu, nun hai nada asemeyao emitiéndose anguaño por [[internet]] y per televisión. Tou ye tan escuru nel mundu nesti momentu, por eso ''[[American Idol]]'' funcionó.&lt;ref name=&quot;ryan&quot;/&gt;}}

=== Música y coreografíes ===
[[Ficheru:Glee - Single Ladies cropped.jpg|miniaturadeimagen|left|[[Jenna Ushkowitz]]. [[Chris Colfer]] y [[Heather Morris]] baillando «[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]» de [[Beyoncé]]]]
{{VT|Cantares de Glee (temporada 1)|Cantares de Glee (temporada 2)|Cantares de Glee (temporada 3)|Cantares de Glee (temporada 4)|Cantares de Glee (temporada 5)}}

{{AP|Discografía de Glee}}
La carauterística principal de la serie ye que presenta numberosos musicales interpretaos polos personaxes. Los segmentos musicales adopten principalmente'l formatu d'actuaciones y, en ciertes ocasiones, de situaciones bonales representaes con cantar y baille. Esto debe a la intención de que la serie calténgase basada na realidá.&lt;ref name=&quot;DN&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html|títulu=&amp;#39;Glee' puts edgy spin on Top 40 tunes|apellíu=Kinon|nome=Cristina|fecha=18 de mayu de 2009|obra=[[Daily News|The Daily News]]|fechaaccesu=31 de mayu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Esta carauterística la diferencia de la mayoría d'espectáculos musicales, como ''High School Musical'', nos que la espontaneidá crea una situación irreal. Murphy encargar d'escoyer tolos cantares utilizaos, y esfórciase por caltener un equilibriu ente los clásicos de tolos tiempos y los cantares de moda: «Quiero qu'haya daqué pa toos en cada episodiu. Ye un amiestu difícil, pero ye bien importante esi equilibriu».&lt;ref name=&quot;LAT&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-glee26-2009apr26,0,7366573.story|títulu=Will TV audiences watch with 'Glee'?|apellíu=Fernandez|nome=Maria Elena|fecha=26 d'abril de 2009|obra=[[LA Times]]|fechaaccesu=1 de xunu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Murphy sorprender de la facilidá cola que l'usu de los cantares foi aprobáu polos sellos discográficos, l'esplicó: «Creo que la clave ye que-yos gustaba'l tonu de la serie. Encantólos qu'esti programa fuera optimista y xuvenil, sobremanera pola reinterpretación de temes clásiques pa una nueva audiencia».&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html|títulu=&amp;#39;Glee' puts edgy spin on Top 40 tunes|apellíu=Kinon|nome=Cristina|fecha=18 de mayu de 2009|obra=The Daily News|fechaaccesu=31 de mayu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El compositor [[Billy Joel]] ufiertó munches de los sos cantares pal so usu nel programa,&lt;ref name=&quot;afternoon&quot;&gt;{{Cita web|url=http://ca.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b136549_afternoon_filled_with_glee.html|títulu=An Afternoon Filled With ''Glee'&amp;#39;|apellíu=Malkin|nome=Marc|fecha=29 de xunetu de 2009|obra=Y! Online|fechaaccesu=3 de agosBto de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; la cantante [[Rihanna]] ufiertó'l so senciellu ''[[Take a Bow (cantar de Rihanna)|Take a Bow]]'' por que fuera utilizáu, amenorgando asina'l valor de la llicencia. De la mesma, otros artistes ufiertaron l'usu de los sos cantares de forma gratuita.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.variety.com/article/VR1117998492.html?|títulu=&amp;#39;Glee' gets songs for free|apellíu=Frankel|nome=Daniel|fecha=13 de xineru de 2009|obra=[[Variety]]|fechaaccesu=3 de xunu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

La direición de coreografía de ''Glee'' tuvo al cargu de Zach Woodlee y dispón xeneralmente, de cinco a ocho números de producción per capítulu.&lt;ref name=&quot;USAToday&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.usatoday.com/life/people/2009-05-17-matthew-morrison_N.htm|títulu=Broadway star Morrison gets all keyed up for 'Glee&amp;#39;|apellíu=Carter|nome=Kelley L.|fecha=18 de mayu de 2009|obra=[[USA Today]]|editorial=Gannett Company|fechaaccesu=1 de xunu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Una vegada que se liquiden los derechos de la música, los cantares son ensayaes y pre-grabaes pol repartu. Woodlee constrúi los movimientos d'acompañamientu. Depués enseñar a los actores y dar# en grabar. Pueden tomase delles selmanes pa preparar un númberu, en función de la so complexidá.&lt;ref name=&quot;LAT&quot; /&gt; El costu de producción de cada episodiu ye d'a lo menos US$ 3 millones,&lt;ref name=&quot;LAT&quot; /&gt; y pueden retrasase inclusive diez díes hasta llograr la resultancia que efeutivamente va ser presentáu en pantalla.&lt;ref name=&quot;HSM&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.nytimes.com/2009/05/17/arts/television/17wyat.html?_r=1&amp;pagewanted=2&amp;sq=glee&amp;st=cse&amp;scp=3|títulu=Not That High School Musical|apellíu=Wyatt|nome=Edward|fecha=15 de mayu de 2009|obra=[[The New York Times]]|fechaaccesu=1 de xunu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Promoción ===
{{AP|Glee Live! In Concert!}}
[[Ficheru:Glee balloon.jpg|thumb|left|Promoción de ''Glee'' en Nueva York.]]

Antes d'estrenar el segundu episodiu de ''Glee'' los actores percorrieron delles tiendes de Hot Topic en tou [[Estaos Xuníos]]. El repartu cantó'l [[Himnu Nacional]] nel tercer partíu de la [[Serie Mundial]] de [[2009]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://feeds.latimes.com/~r/latimes/entertainment/~3/DdBKzIV1Tkk/la-st-glee-cast-world-series-link,0,7314092.storylink|títulu=Sobre Glee|fechaaccesu=6 de febreru de 2015|obra=Los Angeles Tmes|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Orixinalmente, el modelu foi creáu pa llevar a cabu en [[2009]] nel [[Macy's Thanksgiving Day Parade|desfile del día d'Aición de Gracies de Macy]] pero la [[National Broadcasting Company|NBC]] prohibió a los actores por que taben na cadena rival.&lt;ref name=&quot;Glee bumped&quot;&gt;{{cita web|url=http://ca.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b148513_glee_bumped_from_macys_parade.html|títulu=Glee Bumped From Macy's Parade|fechaaccesu=16 de mayu de 2014|apellíu=Dos Santos|nome=Kristin|enllaceautor=Kristin Do Santos|fecha=12 d'ochobre de 2009|obra=[[Y! Online]]|idioma=inglés|urlarchivu=https://www.webcitation.org/5lutdEXcV?url=http://ca.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b148513_glee_bumped_from_macys_parade.html|fechaarchivu=10 d'avientu de 2009}}&lt;/ref&gt; Cuando'l creador Ryan Murphy enterar d'esto, manifestó: «Entendemos absolutamente la postura de la [[National Broadcasting Company|NBC]], y esperamos ver a un movible Jay Leno».&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://news-briefs.ew.com/2009/10/13/glee-creator-ryan-murphy-responds-to-cast-being-pulled-from-macys-parade/|títulu=&amp;#39;Glee' creator Ryan Murphy responds to cast being pulled from Macy's parade|autor=EW.com|fechaaccesu=6 de febreru de 2015|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120202230029/http://news-briefs.ew.com/2009/10/13/glee-creator-ryan-murphy-responds-to-cast-being-pulled-from-macys-parade/|fechaarchivu=2012-02-02}}&lt;!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--&gt;&lt;/ref&gt;

Lynch, Colfer, Monteith, y Riley apaecieron nos MTV Video Music Awards 2010 el 12 de setiembre de 2010. Cuando Agron, Michele y Monteith posaron pa una serie de semeyes xubíes de tonu pa la edición de payares de 2010 de la revista GQ, Tim Winter Presidente de PTC comentó que ''Glee'' tien munchos almiradores nuevos, y que al autorizar esti tipu d'escenes casi pornográfiques, el creadores del programa establecieron les sos intenciones sobre la direición de la serie. Y esto nun ye bonu pa les nueses families.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.parentstv.org/ptc/news/release/2010/1020.asp|títulu=PTC: Sexualized GQ Photo Shoot of “Glee” Cast Crosses the Line|autor=www.parentstv.org/ptc Parenststv.org|fechaaccesu=20 d'ochobre de 2010|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101211003833/http://www.parentstv.org/PTC/news/release/2010/1020.asp|fechaarchivu=2010-12-11}}&lt;/ref&gt;

Debíu al ésitu del espectáculu, el repartu siguió una xira de conciertos tituláu ''[[Glee Live! In Concert!]]'' visitando en [[Phoenix]], [[Chicago]], [[Los Angeles]] y [[New York]] nun principiu, Ryan Murphy comento «vamos faer lo que se fixo con ''[[American Idol]]'' y poner a los mozos n'escena», comentó al ''[[New York Post]]''.&lt;ref&gt;{{cita noticia|autor=Natalie Abrams|títulu=Executive Producer Says Glee Tour a Go|url=http://www.tvguide.com/News/Glee-Tour-Producer-1010886.aspx|obra=TVGuide.com|fechaaccesu=6 de febreru de 2015|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; L'espectáculu llegó a Estaos Xuníos, Inglaterra ya Irlanda. Con esta xira, realizóse la película en 3D, que s'estrenó'l 10 d'agostu nos Estaos Xuníos, la película foi dirixida por Kevin Tancharoen.&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/fox-release-3d-glee-concert-185348|títulu=&quot;Glee Live! 3D!,&quot; featuring the North American tour, will be released Aug. 12. |nome=Pamela |apellíu=McClintock |obra=[[The Hollywood Reporter]] |fecha=4 de mayu de 2011 |fechaaccesu=4 de xunetu de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia |url= http://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/03/02/julianne-moore-gets-soapy-glee-tours-holt-halts-hiroshima-book/ |títulu=Julianne Moore Gets Soapy; 'Glee' Tours; Holt Halts Hiroshima Book |apellíu=Little|nome=Lyneka |fecha=2 de marzu de 2010 |obra=The Wall Street Journal |editorial=[[Dow Jones &amp; Company]] |fechaaccesu=4 de marzu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; ''Glee'' tamién se presentó na séptima temporada de ''[[The X Factor]]'', el 5 d'avientu de 2010.&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=https://www.bbc.co.uk/newsbeat/11840007|títulu=Repartu de Glee en X Factor en semis finales|fecha=25 de payares de 2010|publicación=[[BBC Radio 1]]. [[BBC]]|fechaaccesu=25 de payares de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101203013215/https://www.bbc.co.uk/newsbeat/11840007|fechaarchivu=3 d'avientu de 2010|deadurl=no|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Repartu ==
{{Imaxe múltiple
|posición_tabla = right
|direición = horizontal
|semeya1 = Cory Monteith 2009.jpg
|anchu1 = 154
|semeya2 = Lea Michele 2009.jpg
|anchu2 = 125
|testu = Cory Monteith y Lea Michele nel estrenu de la serie, en Santa Monica, California (Estaos Xuníos).
}}

En llugar d'utilizar les tradicionales audiciones de la televisión, Murphy pasó tres meses en Broadway, onde atopó a Morrison, quien primeramente protagonizara ''[[Hairspray (musical)|Hairspray]]'' y ''The Light in the Piazza'', Michele protagonista de Spring Awakening y Ushkowitz protagonista de ''[[El rei y yo (musical)|El Rei y Yo]].'' El personaxe de Rachel foi escritu especialmente para Lea Michele. Chris Colfer nun tenía nenguna esperiencia profesional previa, pero recordólu a Ryan el personaxe de Kurt del musical ''The Sound of Music''.&lt;ref name=&quot;bs&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.backstage.com/bso/news-and-features-features/life-stages-1004009175.story|títulu=Life Stages|fechaaccesu=5 de setiembre de 2009|apellíu=Kuhn|nome=Sarah|fecha=3 de setiembre de 2009|obra=[[Back Stage]]}}&lt;/ref&gt; Él presentóse al casting interpretando'l papel de Artie, que sicasí foi dau al actor Kevin McHale (col cantar &quot;Mr. Cellophane&quot;); sicasí Murphy quedó tan impresionáu cola personalidá estravertío y risondero de Colfer, qu'a la fin decidió crear el papel de Kurt pa él.&lt;ref name=&quot;rewrite&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-gleestage26-2009apr26,0,1653470.story |títulu=Videu: 'Glee' team rewrites the school musical |nome=Denise |apellíu=Martin |editorial=[[Los Angeles Times]] |fecha=26 d'abril de 2009 |fechaaccesu=19 de mayu de 2009}}&lt;/ref&gt;

''Glee'' cuntó con quince papeles principales a partir de la segunda temporada. [[Matthew Morrison]] nel papel de Will Schuester ye un profesor d'español del institutu William McKinley convertir en direutor del club Glee, cola esperanza de devolve-y el prestíu al coru.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.usatoday.com/life/people/2009-05-17-matthew-morrison_N.htm|títulu=Broadway star Morrison gets all keyed up for 'Glee&amp;#39;|apellíu=Carter|nome=Kelley L.|fecha=18 de mayu de 2009|obra=[[USA Today]]|editorial=Gannett Company|fechaaccesu=1 de xunu de 2009}}&lt;/ref&gt; [[Jane Lynch]] interpretó a Sue Silvester, direutora téunica del equipu d'animadores ella odia al club Glee. [[Jayma Mays]] caracterizó a Emma Pillsbury una orientadora vocacional misofóbica de la escuela, namorada de callao de Will,&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt; [[Jessalyn Gilsig]] fixo'l papel de Terri Delmonico, la esixente ex-esposa de Will.&lt;ref name=&quot;NYPost&quot;&gt;{{cita web |url=http://blogs.nypost.com/popwrap/archives/2009/05/glee_cast_interview.html|títulu=Meet The Cast of 'Glee,' I Did!|apellíu=Wieselman|nome=Jarett|fecha=19 de mayu de 2009|páxines=[[New York Post]]|fechaaccesu=1 de xunu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090525103629/http://blogs.nypost.com/popwrap/archives/2009/05/glee_cast_interview.html|fechaarchivu=25 de mayu de 2009}}&lt;/ref&gt; [[Lea Michele]] interpretó a Rachel Berry, la voz principal femenina del club Glee, de cutiu acosada poles animadores y los xugadores de fútbol magar tar namorada del capitán.&lt;ref name=&quot;NYPost&quot; /&gt; [[Cory Monteith]] interpretó a Finn Hudson foi capitán del equipu de fútbol y dende la so entrada al club Glee convertir na so voz masculina.&lt;ref name=&quot;NYPost&quot; /&gt; El restu del club integrar, Merced Jones ([[Amber Riley]]) una diva de moda con una potente voz, obstinada a nun ocupar los papeles secundarios nel club. Kurt Hummel ([[Chris Colfer]]) un sopranu masculín gai fanáticu de la moda que sufre los ataques del equipu de fútbol, na primer temporada siente atraición por Finn.&lt;ref name=&quot;kurt-bio&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.fox.com/glee/bios/chris-colfer/|títulu=Chris Colfer as Kurt Hummel|obra=[[Fox Broadcasting Company|Fox]]|fechaaccesu=4 d'avientu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100923131245/http://www.fox.com/glee/bios/chris-colfer|fechaarchivu=23 de setiembre de 2010}}&lt;/ref&gt; Artie Abrams ([[Kevin McHale (actor)|Kevin McHale]]) un guitarrista parapléxicu. Tina Cohen-Chang ([[Jenna Ushkowitz]]) una estudiante asiáticu-americana gótica con serios problemes de cobardura ella asonsañó ser tatexa nos primeros nueve capítulos pa nun tener que falar en públicu. Noah Puck Puckerman ([[Mark Salling]]) foi'l meyor amigu de Finn y tamién xugador de fútbol que de primeres desaprueba el club Glee, pero más tarde xúnese a él y Quinn Fabray ([[Dianna Agron]]) la novia de Finn, líder de los animadores y del Club del Celibatu hasta que se queda embarazada xunir al coru pa fundilo por orde de la entrenadora, pero termina queriéndolo y faciendo d'él únicu llugar onde sabe que puede espresase llibremente y confiar nos sos compañeros. Toos estos personaxes apurren a la serie una gran capacidá d'integración y diversidá y llevar a tocar temes tan delicaes como'l [[bullying]], los embaranzos adolescentes, la homosexualidá, los problemes alimenticiu y psicolóxicu, la competitividá y sobremanera la capacidá de superación. Na segunda temporada [[Naya Rivera]] interpretando a Santana Lopez, foi promovida a personaxe principal xunto a [[Heather Morris]] son los animadores de la secundaria Mckinley elles xúnense al Club Glee por órdenes de Sue pa informa-yos lo que pasa nel club.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.digitalspy.com/ustv/s57/glee/news/a216983/glee-rivera-morris-to-become-regulars.html|títulu=&amp;#39;Glee' Rivera, Morris to become regulars|nome=Catriona|apellíu=Wightman|obra=[[Digital Spy]]|fecha=28 d'abril de 2010|fechaaccesu=28 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt; Otros personaxes recurrentes son [[Harry Shum, Jr.]],&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://uk.tv.ign.com/articles/111/1110155p1.html|títulu=Glee: More Whedon? More Brittany?|apellíu=Goldman|nome=Eric|fecha=3 d'agostu de 2010|obra=[[IGN (sitiu web)|IGN]]|fechaaccesu=8 d'agostu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140820022746/http://www.ign.com/articles/2010/08/03/glee-more-whedon-more-brittany|fechaarchivu=2014-08-20}}&lt;/ref&gt; [[Chord Overstreet]], [[Patrick Gallagher]] caracterizaro a [[Ken Tanaka]] foi reemplazáu por [[Dot-Marie Jones]] interpretando a Shannon Beiste.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.tvguide.com/News/Kecks-Esclusives-Glee-1020960.aspx|títulu=Keck's Esclusives: Glee Adds Female Coach|apellíu=Keck|nome=William|fecha=26 de xunetu de 2010|obra=[[TV Guide]]|fechaaccesu=26 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.tvguide.com/News/Kecks-Esclusives-Glee-1020991.aspx|títulu=Keck's Esclusives: Glee Drops Coach Tanaka!|nome=William|apellíu=Keck|obra=[[TV Guide]]|fecha=27 de xunetu de 2010|fechaaccesu=27 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt; [[Darren Criss]] nel papel de Blaine Anderson foi'l capitán de los Dalton Academy Warblers,&lt;ref&gt;{{cita publicación|url=http://insidetv.ew.com/2010/09/26/darren-criss-glee-kurt-boyfriend/|títulu=Scoop: Darren Criss joins 'Glee' as...Kurt's new BF?|fecha=26 de setiembre de 2010|nome=Michael|apellíu=Ausiello|enllaceautor=Michael Ausiello|obra=[[Entertainment Weekly]]|editorial=[[Time Inc.|Time Inc]]|fechaaccesu=26 de setiembre de 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121003015425/http://insidetv.ew.com/2010/09/26/darren-criss-glee-kurt-boyfriend/|archivedate=2012-10-03}}&lt;/ref&gt; [[Mike O'Malley]] interpretó a Burt Hummel, el padre de Kurt quien de primeres nun taba acordies cola so homosexualidá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.givememyremote.com/remote/2010/07/13/glee-exclusive-mike-omalley-made-series-regular-for-season-2-plus-more-show-intel|títulu=GLEE Exclusive: Mike O'Malley Made Series Regular for Season 2, Plus More Show Intel...|nome=Korbi|apellíu=Ghosh|obra=GiveMeMyRemote.com|fecha=13 de xunetu de 2010|fechaaccesu=13 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt; [[Dijon Talton]] dio vida a [[Matt Rutherford]] el decidió abandonar la serie nel final de la primer temporada.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/09/glee-premiere-10-things-to-expect-when-season-2-returns.html|títulu=Glee' premiere: 10 things to expect when the series returns|obra=[[Zap2it]]|editorial=[[Tribune Media Services]]|nome=Hanh|apellíu=Nguyen|fecha=8 de setiembre de 2010|fechaaccesu=7 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110909124530/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/09/glee-premiere-10-things-to-expect-when-season-2-returns.html|fechaarchivu=2011-09-09}}&lt;/ref&gt; Munchos de los personaxes orixinales graduar de McKinley High a la fin de la tercer temporada. Murphy dixo: «Nun queríamos tener un espectáculu onde taben nuna escuela secundaria mientres ocho años. Realmente queríamos ser fieles a esa esperiencia».&lt;ref name=&quot;fowler&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.digitalspy.co.uk/ustv/s57/glee/news/a325744/glee-creator-original-cast-will-graduate.html|títulu=Glee' creator: 'Original cast will graduate&amp;#39;|nome=Tara|apellíu=Fowler|fecha=19 de xunu de 2011|obra=[[Digital Spy]]|editorial=[[Hachette Filipacchi UK]]|fechaaccesu=27 de xunu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

Munchos de los personaxes orixinales graduar de McKinley High a la fin de la tercer temporada. Murphy dixo: «Nun queríamos tener un espectáculu onde taben nuna escuela secundaria mientres ocho años. Realmente queríamos ser fieles a esa esperiencia».&lt;ref name=&quot;fowler&quot;/&gt; Los personaxes adultos interpretaos por Matthew Morrison y Jane Lynch siguieron p'apurrir la continuidá a la serie,&lt;ref name=&quot;Fox 2012–13 Primetime Schedule Announced: 'Touch' &amp; 'Fringe' Friday, 'Bones' &amp; 'Mob Doctor' Monday, 'Glee' To Thursday, 4 Comedy Tuesday&quot;&gt;{{cita web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/14/fox-2012-13-primetime-schedule-announced-touch-fringe-friday-bones-mob-doctor-monday-4-comedy-tuesday/133958/|títulu=Fox 2012–13 Primetime Schedule Announced: 'Touch' &amp; 'Fringe' Friday, 'Bones' &amp; 'Mob Doctor' Monday, 'Glee' To Thursday, 4 Comedy Tuesday|nome=Bill|apellíu=Gorman|fecha=14 de mayu de 2012|obra=TV by the Numbers|fechaaccesu=19 de mayu de 2012|urlarchivu=https://www.webcitation.org/687hHIUEY?url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/14/fox-2012-13-primetime-schedule-announced-touch-fringe-friday-bones-mob-doctor-monday-4-comedy-tuesday/133958/|fechaarchivu=2 de xunu de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; anque según Falchuk dellos estudiantes como Rachel, Finn y Kurt, van permanecer nel programa dempués de que se gradúen.&lt;ref name=&quot;MicheleMonteithColferStaying&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Mitovich|nome=Matt|títulu=Glee Boss: Chris Colfer, Cory Monteith and Lea Michele Are Staying, But Sam Won't Be Back|url=http://www.tvline.com/2011/07/glee-comic-con-michele-monteith-colfer-overstreet/|obra=[[TV Line]]|editorial=[[Mail.com Media]]|fecha=24 de xunetu de 2011|fechaaccesu=24 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://www.webcitation.org/656DbuYMf?url=http://www.tvline.com/2011/07/glee-comic-con-michele-monteith-colfer-overstreet/|fechaarchivu=31 de xineru de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; En mayu de 2012, Murphy dixo que los personaxes nun tien por qué sumir en graduándose, él declaró «Un montón de xente piensen que Dianna va dise, que Amber vase dir pero nun se van dir. Creo que Amber taba falando de la sensación agriduz al decatase de que 'nunca voi tar nel coru con esi grupu de persones'; siquier eso ye lo que me dixo ... Cuando lo lleí [el tuit] dixi: Creo que van a malinterpretar el mensaxe. Ella ta bien entusiasmada pola direición que toma'l so personaxe. Toos lo tán. La mio intención yera faer lo correcto pa toos ellos». Depués siguió: «Toos van volver. Tolos personaxes habituales van tornar. A toos consultámos-yos si queríen volver la mayoría dixeron que sí».&lt;ref name=&quot;Murphy Talks the Fate of GLEE's Seniors&quot;&gt;{{cita web |url=http://tv.broadwayworld.com/article/Ryan-Murphy-Talks-the-Fate-of-GLEEs-Seniors-20120517#ixzz1vAMXHi56|títulu=Murphy Talks the Fate of GLEE's Seniors|obra=Broadway World|fecha=17 de mayu de 2012|fechaaccesu=18 de mayu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121105195413/http://tv.broadwayworld.com/article/Ryan-Murphy-Talks-the-Fate-of-GLEEs-Seniors-20120517#ixzz1vAMXHi56|fechaarchivu=5 de payares de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

El 28 de xunu de 2013, los medios de comunicación informaron que Morris, Riley, Salling y Shum fueron camudaos d'estáu protagonista a papeles d'estrella convidada de la quinta temporada, y a otru día de que Jacob Artist, Melissa Benoist, Blake Jenner, Alex Newell y Becca Tobin qu'interpretaron a Jake Puckerman, Marley Rose, Ryder Lynn, Wade &quot;Unique&quot; Adams y Kitty Wilde respeutivamente, fueron promovíos al repartu principal.&lt;ref name=&quot;UPDATED ''Glee'' Exclusive: 4 Original Cast Members Not Returning as Series Regulars for Season 5; Plus — Who's Getting Promoted?&quot;&gt;{{cita web |url=http://tvline.com/2013/06/28/glee-season-5-cast-heather-morris-mark-salling-not-returning/|títulu=UPDATED ''Glee'' Exclusive: 4 Original Cast Members Not Returning as Series Regulars for Season 5; Plus — Who's Getting Promoted?|apellíu=Ausiello|nome=Michael|fecha=28 de xunu de 2013|obra=[[TV Line]]|editorial=[[Mail.com Media]]|fechaaccesu=15 de xunetu de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131030220304/http://tvline.com/2013/06/28/glee-season-5-cast-heather-morris-mark-salling-not-returning/|fechaarchivu=30 d'ochobre de 2013|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; El 13 de xunetu de 2013, Monteith foi atopáu muertu na so habitación nel hotel [[Fairmont Pacific Rim]] en [[Vancouver]], [[Columbia Británica]]. Una autopsia completada'l 15 de xunetu indicó que morrió d'escesu d'alcohol y sobredosis d'heroína.&lt;ref&gt;https://cultura.elpais.com/cultura/2013/07/14/actualidad/1373784041_506217.html&lt;/ref&gt; Ryan Murphy comentó en dellos medios de comunicación que Cory tuvo un homenaxe nel tercer episodiu de la quinta temporada. El 30 de xunetu de 2013, Mays confirmó qu'abandonaba'l programa dempués de la quinta temporada pa trabayar n'otros proyeutos, pero declaró que taría dispuesta a tornar como estrella convidada nel futuru.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.televisionando.es/articulo/glee-jayma-mays-abandona-la-ficcion-en-la-quinta-temporada/37557/|títulu=Glee:jayma Mays abandona la ficcion na quinta temporada|editorial=Hollywood Life |fecha=30 de xunetu de 2013 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2013}}&lt;/ref&gt; Pal final de temporada, Rivera formó parte del repartu recurrente pol so pidimientu.

=== Repartu ===
{| {{tablaguapa}}
! rowspan=&quot;2&quot;|Nome!! rowspan=&quot;2&quot;|Interpretada/o por!! colspan=&quot;6&quot;|Temporaes
|-
! width=&quot;5%&quot;|[[Primer temporada de Glee|1]]!! width=&quot;5%&quot;|[[Segunda temporada de Glee|2]]!! width=&quot;5%&quot;|[[Tercer temporada de Glee|3]]!! width=&quot;5%&quot;|[[Cuarta temporada de Glee|4]]!! width=&quot;5%&quot;|[[Quinta temporada de Glee|5]]!! width=&quot;5%&quot;|[[Sesta temporada de Glee|6]]
|-
| [[Rachel Berry]] || [[Lea Michele]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''
|-
| [[Finn Hudson]] || [[Cory Monteith]]|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot;|
|-
| [[Will Schuester]] || [[Matthew Morrison]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''
|-
| [[Kurt Hummel]] || [[Chris Colfer]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''
|-
| [[Quinn Fabray]] || [[Dianna Agron]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''|| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: #ffdddd&quot; align=&quot;center&quot; |'''Recurrente''' 
|-
| [[Artie Abrams]] || [[Kevin McHale (actor)|Kevin McHale]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''
|-
| [[Noah Puckerman]] || [[Mark Salling]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''|| style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;&gt;{{cita web |autor=Lesley Goldberg|títulu=&amp;#39;Glee' Promotes Five to Series Regulars (Exclusive)|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glee-promotes-five-series-regulars-577552|fechaaccesu=30 de xunu de 2013|obra=[[The Hollywood Reporter]]|fecha=29 de xunu de 2013|idioma=inglés|editorial=[[Prometheus Global Media]]}}&lt;/ref&gt; || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Tina Cohen-Chang]] || [[Jenna Ushkowitz]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Sue Sylvester]] || [[Jane Lynch]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''
|-
| [[Merced Jones]] || [[Amber Riley]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''|| style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;CastTemp6&quot;&gt;{{cita web |url=http://tvline.com/2014/08/27/glee-season-6-spoilers-rachel-kurt-new-directions/|títulu=Glee Season 6 Plan Revealed: Rachel Aliques New Directions and More|fecha=27 d'agostu de 2014|idioma=inglés|apellíu=Swift|nome=Andy|obra=TV Line|fechaaccesu=27 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Santana Lopez]] || [[Naya Rivera]] || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''|| style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Brittany Pierce]] || [[Heather Morris]] || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''|| style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Emma Pillsbury]] || [[Jayma Mays]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|-
| [[Mike Chang]] || [[Harry Shum, Jr.]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|-
| [[Blaine Anderson]] || [[Darren Criss]] || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot; | '''Principal'''
|-
| [[Sam Evans]] || [[Chord Overstreet]] || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot; | '''Principal'''
|-
| [[Sugar Motta]] || [[Vanessa Lengies]] || colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidada'''
|-
| [[Terri Schuester]] || [[Jessalyn Gilsig]] || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidada'''|| style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; |
! colspan=&quot;1&quot; |Invitada
|- 
| [[Burt Hummel]] || [[Mike O'Malley]] || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal''' || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Marley Rose]] || [[Melissa Benoist]] || colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;Recurrente&quot;&gt;{{cita web|url=http://tvlistings.zap2it.com/tv/glee-wonder-ful/EP011413890092?aid=zap2it|títulu=Repartu principal y convidáu de la 4ta. temporada|fechaaccesu=19 de mayu de 2013|idioma=inglés|obra=TV by the Numbers|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131003064950/http://tvlistings.zap2it.com/tv/glee-wonder-ful/EP011413890092?aid=zap2it|fechaarchivu=2013-10-03}}&lt;/ref&gt;|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot;| {{small|N/A}}
|-
| [[Kitty Wilde]] || [[Becca Tobin]] || colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;Recurrente&quot;/&gt;|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Jake Puckerman]] || [[Jacob Artist]] || colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;Recurrente&quot;/&gt;|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|-
| [[Ryder Lynn]] || [[Blake Jenner]] || colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;Recurrente&quot;/&gt;|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|-
| Joe Hart || [[Samuel Larsen]] || colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|-
| [[Wade/Unique]] || [[Alex Newell]] || colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot; | || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu''' || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''&lt;ref name=&quot;Recurrente&quot;/&gt;|| style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;glee5cast&quot;/&gt; || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente'''
|-
| [[Shannon Beiste]] || [[Dot-Marie Jones]] || colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot;| || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || style=&quot;background: #ddffdd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Principal'''&lt;ref name=&quot;CastTemp6&quot;/&gt;
|-
| [[Matt Rutherford]] || [[Dijon Talton]] || style=&quot;background: #ffdddd&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Recurrente''' || colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; &quot; class=&quot;table-na&quot;| || style=&quot;background: #ffffbb&quot; colspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;| '''Convidáu'''
|}

== Episodios ==
[[Ryan Murphy]], [[Brad Falchuk]] y [[Ian Brennan]] escribieron tolos episodios de les dos primeres temporaes, mientres Murphy y Falchuk desempeñáronse como direutores principales de la serie.
El [[episodiu piloto]], tituláu «[[Pilot (Glee)|Pilot]]», foi emitíu'l 19 de mayu de 2009 y la [[Primer temporada de Glee|primer temporada]] tresmitir dende'l 9 de setiembre d'esi añu al 8 de xunu de 2010. La segunda temporada emitir dende'l 21 de setiembre de 2010 hasta'l 24 de mayu de 2011 y la [[Tercer temporada de Glee|tercer]] dende'l 20 de setiembre de 2011 al 22 de mayu de 2012. La cuarta temporada empezó a rodase'l 24 de xunetu de 2012,&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Alessandra Nixon|títulu=Glee Renewed For a Fourth Season|url=http://www.tv3.co.nz/Glee-Renewed-For-a-Fourth-Season/tabid/2781/articleID/76773/Default.aspx|fechaaccesu=11 d'agostu de 2012|idioma=inglés|editorial=tv3.co.nz|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120629135642/http://www.tv3.co.nz/Glee-Renewed-For-a-Fourth-Season/tabid/2781/articleID/76773/Default.aspx|fechaarchivu=2012-06-29}}&lt;/ref&gt; y estrenóse el 13 de setiembre del mesmu añu.&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Cassie Carpenter|títulu=Engaged on-screen and off? Lea Michele shows off her tanned pins in black shorts - and a sparkler on her ring finger|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2183522/Lea-Michele-shows-tanned-pins-black-shorts--sparkler-ring-finger.html|fechaaccesu=11 d'agostu de 2012|fecha=4 d'agostu de 2012|idioma=inglés|editorial=[[Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;small&gt;''Pa conocer más detalles sobre cada capítulu, feches d'estrenu de los episodios n'[[Estaos Xuníos]], [[Llatinoamérica]] y [[España]], cantares interpretaos en cada unu y escritor y guionista correspondientes:''&lt;/small&gt;
{{AP|Episodios de Glee|l1=Episodios de Glee}}

{| {{tablaguapa}} style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Temporada
!rowspan=&quot;2&quot; | Episodios
! colspan=&quot;2&quot; | Emisión
! colspan=&quot;3&quot; | Llanzamientu en [[DVD]]
|-
! Entamu
!Final
! [[Códigos rexonales DVD|Región 1]]
! [[Códigos rexonales DVD|Región 2]]
! [[Códigos rexonales DVD|Región 4]]
|-
| style=&quot;background:#fc3;&quot;|
| '''[[Primer temporada de Glee|1]]'''
| 22
| 19 de mayu de 2009
| 8 de xunu de 2010
| 14 de setiembre de 2010
| 13 de setiembre de 2010
| 22 de setiembre de 2010
|-
| style=&quot;background:#fe7121&quot; |
| '''[[Segunda temporada de Glee|2]]'''
| 22
| 21 de setiembre de 2010
| 24 de mayu de 2011
| 13 de setiembre de 2011
| 19 de setiembre de 2011
| 5 d'ochobre de 2011
|-
| style=&quot;background:#0ABAC6&quot; |
| '''[[Tercer temporada de Glee|3]]'''
| 22
| 20 de setiembre de 2011
| 22 de mayu de 2012
| 14 d'agostu de 2012
| 17 de setiembre de 2012
| 19 de setiembre de 2012
|-
| style=&quot;background:#C71585&quot; |
| '''[[Cuarta temporada de Glee|4]]'''
| 22
| 13 de setiembre de 2012
| 9 de mayu de 2013
| 1 d'ochobre de 2013
| 7 d'ochobre de 2013
| 16 d'ochobre de 2013
|-
| style=&quot;background:#79B503&quot; |
| '''[[Quinta temporada de Glee|5]]'''
| 20
| 26 de setiembre de 2013
| 13 de mayu de 2014
| 6 de xineru de 2015
| 29 de setiembre de 2014
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | &lt;span style=&quot;color:gray;&quot;&gt;&lt;small&gt;''PA''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#FF0000&quot; |
| '''[[Sesta temporada de Glee|6]]'''
| 13
| 9 de xineru de 2015
| 20 de marzu de 2015
&lt;span
 style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | &lt;span style=&quot;color:gray;&quot;&gt;&lt;small&gt;''PA''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | &lt;span style=&quot;color:gray;&quot;&gt;&lt;small&gt;''PA''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | &lt;span style=&quot;color:gray;&quot;&gt;&lt;small&gt;''PA''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|}

== Receición ==
=== Crítiques ===
[[Ficheru:Jayma Mays 2009.jpg|thumb|derecha|Brian Lowry, de la revista ''[[Variety]]'', comentó que [[Jayma Mays]] ufiertó una interpretación modesta».&lt;ref name=&quot;Variety&quot;/&gt;]]

''Glee'' recibió una puntuación de [[Metacritic]] de 77 sobre 100 críticos na so primer temporada, basándose nos sos comentarios d'un total de dieciocho revisor.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.metacritic.com/tv/shows/gleeseason1|títulu=Glee Season One|fechaaccesu=25 de payares de 2009|editorial=[[Metacritic]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120522002322/http://www.metacritic.com/tv/glee/season-1|fechaarchivu=2012-05-22}}&lt;/ref&gt; La respuesta crítica foi partida, Alejandra Stanley del ''[[New York Times]]'', destacó la falta d'orixinalidá del pilotu y los personaxes estereotipaos pero emponderó'l talentu teatral y el fechu de que los personaxes «salir del modelu.»&lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; David Hinckley del ''[[Daily News]]'' cuntó que l'espectáculu yera imperfectu y absurdu, pero «potencialmente conmovedor».&lt;ref&gt;
{{Cita web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/19/2009-05-19_singing_fills_these_students_with_glee.html|títulu=Critiques de Daily News|fechaaccesu=19 de mayu de 2009|obra=www.nydailynews.com|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, Robert Bianco de ''[[USA Today]]'' señaló problemes de tonu nes interpretaciones musicales, pero comentó positivamente sobre l'humor del espectáculu y el so funcionamientu.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.usatoday.com/life/television/reviews/May|títulu=Critiques del USA Today|fechaaccesu=15 de mayu de 2009|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El ''[[New York Times]]'' tamién dixo que ''Glee'' nun foi nada del otru mundu y que «ye como si vieres ''[[High School Musical]]''.»&lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; Mauren Ryan del ''[[Chicago Tribune]]'' comentó «los dos grandes númberos musicales son tremendamente entreteníos. Son interpretaos con enerxía distintes, y avergoñó-y la baxa interpretación de los popurrís de los concursantes na edición de los miércoles de ''[[American Idol]]''.»&lt;ref name=&quot;CT&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.chicagotribune.com/features/lifestyle/chi-tc-tvcolumn-glee-0518-0519may19,0,676134.story|títulu=&amp;#39;Glee' gets golden time slot, needs a better tune|apellíu=Ryan|nome=Maureen|fecha=19 de mayu de 2009|obra=[[Chicago Tribune]]|fechaaccesu=2 de xunu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090523110023/http://www.chicagotribune.com/features/lifestyle/chi-tc-tvcolumn-glee-0518-0519may19,0,676134.story|fechaarchivu=23 de mayu de 2009}}&lt;/ref&gt; María McNamara pal ''[[Los Angeles Times]]'' llamó a ''Glee'' «el primer show n'enforma tiempu que ye simple y rápido.»&lt;ref name=&quot;McNamara&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-glee19-2009may19,0,3088358.story|títulu=&amp;#39;Glee' on Fox|apellíu=McNamara|nome=Mary|fecha=19 de mayu de 2009|editorial=[[Los Angeles Times]]|fechaaccesu=1 de xunu de 2009}}&lt;/ref&gt; Ente que Rob Owen pal ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'' consideró «Ye la música lo que fai que ''Glee'' apurra un prestu allegre ensin les cifres de producción de cantar y baille; esti pilotu de Fox sería solo otra comedia-drama desenvuelta nuna escuela secundaria.»&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.chicagotribune.com/topic/ny-ettel1912762638may15,0,3243261.story|títulu=&amp;#39;Glee' is 'High School Musical' with an edge|apellíu=Owen|nome=Rob|fecha=19 de mayu de 2009|obra=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|fechaaccesu=2 de xunu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090908051813/http://www.chicagotribune.com/topic/ny-ettel1912762638may15,0,3243261.story|fechaarchivu=8 de setiembre de 2009}}&lt;/ref&gt;

Nancy Gibbs, de la revista ''[[Time]]'' cuntó qu'oyera a un mozu eclesiásticu describir la serie como anti-cristiana comentando:

{{Cita|«Ye fácil alvertir daqué asina si unu afítase solo no concreto. Los estudiantes mienten, copien, roben, son cobiciosos, meten mariguana nos pastelitos pa incentivar el consumu ente los estudiantes. Casi tolos Diez Mandamientos son violaos nun momentu o otru, mientres se convida a l'audiencia a rir col dolor, la llocura y les humildaciones de la xente. Faltar a los adolescentes al suxerir que, pol simple fechu de ver a personaxes que se porten mal na pantalla, ellos van tomalo como daqué que tamién pueden faer. Y asítiase nun institutu, pero queriendo dicir que ye un viaxe non al mundu académicu de los colexos, sinón a temes como la identidá y los convencimientos, el preciu de la popularidá, los compromisos que tenemos d'asumir ente lo que queremos y lo que precisamos».&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1942957-1,00.html |títulu=The Gospel of Glee |apellíu=Gibbs |nome=Nancy |fecha=7 d'avientu de 2009 |obra=Time |fechaaccesu=26 de payares de 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521073010/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1942957-1%2C00.html |archivedate=2013-05-21 }}&lt;/ref&gt;}}

[[Brian Lowry]] de ''[[Variety]]'' criticó los primeros episodios de la serie y los problemes d'actuación del repartu adultu, sacante Mays.&lt;ref name=&quot;Variety&quot;&gt;{{cita noticia |url= http://www.variety.com/review/VE1117940256.html?categoryid=32&amp;cs=1 |títulu=Glee |apellíu=Lowry|nome=Brian |fecha=14 de mayu de 2009 |obra=Variety |fechaaccesu=3 de xunu de 2009}}&lt;/ref&gt; [[Ken Tucker]] de ''[[Entertainment Weekly]]'' afirmó «Va ser una de les series menos esitoses del añu.»&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20326356_20331616_2,00.html|títulu=10 Best TV Series of 2009: Ken Tucker's Picks|fechaaccesu=31 d'avientu de 2009|apellíu=Tucker|nome=Ken|fecha=21 d'avientu de 2009|obra=Entertainment Weekly|editorial=[[Time Inc.|Time Inc]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140708020604/http://www.ew.com/ew/gallery/0,,20326356_20331616_2,00.html|fechaarchivu=2014-07-08}}&lt;/ref&gt; John Doyle del ''[[The Globe and Mail]]'' sostuvo que lo sentía prestosu, sobremanera porque l'equipu diversu de los mozos tenía una especie d'inxenuidá retrógrada». Remató diciendo «L'allegría foise de ''Glee''.»&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.theglobeandmail.com/arts/television/these-days-im-watching-glee-with-a-hint-of-dread/article4321442/|títulu=These Days, I'm Watching Glee with Dread|fechaaccesu=12 de marzu de 2014|obra=[[The Globe and Mail]]|allugamientu=[[Canadá]]|editorial=[[CTVglobemedia]]|apellíu=Doyle|nome=John|fecha=25 de mayu de 2010|idioma=inglés|urlarchivu=https://archive.today/20130203220945/http://www.theglobeandmail.com/arts/television/these-days-im-watching-glee-with-a-hint-of-dread/article4321442/|fechaarchivu=3 de febreru de 2013}}&lt;/ref&gt; Mateo Gilbert de ''[[Boston Globe]]'' escribió de manera similar «Glee convirtióse nuna potencia de gran algame, enforma tiempu con una publicidá esaxerao y brevedá nel sentimientu humanu - l'allegría - que n'el so momentu facer tan adictivu».&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boston.com/ae/tv/articles/2010/10/26/why_glee_aint_what_it_used_to_be/|títulu=Why 'Glee' ain't what it used to be|fechaaccesu=12 de marzu de 2014|apellíu=Gilbert|nome=Matthew|fecha=26 d'ochobre de 2010|obra=[[The Boston Globe|Boston.com]]|editorial=[[The New York Times Company]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Actuaciones musicales ===
Les actuaciones musicales llograron un ésitu comercial con más de trenta millones de copies dixitales, y más d'once millones de discos vendíos en tol mundu dende ochobre de 2011.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z0z268z2z8&amp;ID=8147|títulu=''Glee'' hits a musical milestone with an incredible 300 performances|fechaaccesu=16 de mayu de 2011|fecha=26 d'ochobre de 2011|obra=Fox Broadcasting Company|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130614062930/http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z0z268z2z8&amp;ID=8147|fechaarchivu=14 de xunu de 2013}}&lt;/ref&gt; En 2009, el repartu de ''Glee'' tenía venticinco senciellos ente los [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] algamando a [[The Beatles]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.billboard.com/#/news/best-of-2009-by-the-numbers-1004055720.story|títulu=Best Of 2009: By-The-Numbers|apellíu=Trust|nome=Gary|fecha=29 d'avientu de 2009|obra=Billboard|fechaaccesu=2 de xineru de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; En 2010, había ochenta senciellos nel ''Billboard Hot 100'', superando en demasía el récor anterior.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://www.elmundo.es/america/2010/10/08/gentes/1286491012.html|títulu=El fenómenu musical 'Glee' supera a los Beatles n'entraes en 'Billboard&amp;#39;|fecha=7 d'ochobre de 2010|obra=El mundu|fechaaccesu=23 d'ochobre de 2011}}&lt;/ref&gt; En febreru de 2011, ''Glee'' superó a Elvis Presley nel númberu de cantares tamién en dicha llista.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.excelsior.com.mx/node/714935|títulu=&amp;#39;Glee' desbanca a Elvis Presley|fecha=16 de febreru de 2011|obra=Excelsior|fechaaccesu=23 d'ochobre de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304093531/http://www.excelsior.com.mx/node/714935|fechaarchivu=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; La interpretación de «Don't Stop Believin» algamó l'oru'l 13 d'ochobre de 2009 llogrando hasta 500 000 descargues,&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{cita noticia |url= http://www.reuters.com/article/idUSTRE5A85EL20091109?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=10522 |títulu=&quot;Glee&quot; brings joy to beleaguered music industry |apellíu=Serjeant|nome=Jill |fecha=9 de payares de 2009 |agency=Reuters |fechaaccesu=26 de payares de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; y el 16 de marzu de 2011 recibieron la certificación de platín por tener más d'un millón de ventes.&lt;ref name=&quot;riaa&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS&amp;artist=Glee&amp;formatu=&amp;go=Search&amp;perPage=50|títulu=RIAA Oru &amp; Platín|editorial=[[Recording Industry Association of America]]|fechaaccesu=3 de xunetu de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt; La versión de ''[[Take a Bow (cantar de Rihanna)|Take a Bow]]'' interpretada nel episodiu «Showmance» tuvo un efeutu positivu nes ventes de la tema orixinal de Rihanna, aumentaron nun 189% per cientu.&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;/&gt;

Sicasí, tamién hubo crítiques de les actuaciones del repartu. Jon Dolan de la revista ''[[Rolling Stone]]'' comentó que [[Matthew Morrison]] non rapeaba bien y Andrew Leahey de Allmusic, escribió que [[Cory Monteith]] y [[Dianna Agron]] «nun canten tan bien como los sos co-estrelles».&lt;ref name=&quot;AMG&quot;&gt;{{cita web |first=Andrew |last=Leahey |títulu=Review: ''Glee: The Music, Vol. 1'&amp;#39; |url= {{Allmusic|class=album|id=r1660594|pure_url=yes}} |publisher=Allmusic |fechaaccesu=1 de payares de 2009}}&lt;/ref&gt; Dellos artistes como [[Slash (músicu)|Slash]], [[Kings of Leon]], [[Red Hot Chili Peppers]], [[Damon Albarn]] y [[Foo Fighters]] negáron-yos los derechos a la serie.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.eonline.com/uberblog/b231679_glee_diss_alert_this_time_its_head_foo.html|títulu=Glee Diss Alert! This Time It's Head Foo Fighter Dave Grohl Piling On|fechaaccesu=19 de marzu de 2011|apellíu=Garvey|nome=Marianne|fecha=18 de marzu de 2011|obra=[[Y! Online]]|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Audiencia ===
{| {{tablaguapa}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Temporaes
! rowspan=&quot;2&quot; | Episodios
! rowspan=&quot;2&quot; | Intervalu de tiempu ([[Tiempu del este|ET]])
! colspan=&quot;2&quot; | Apertura de temporada
!colspan=&quot;2&quot; | Final de temporada
!rowspan=&quot;2&quot; | Temporada en televisión
! rowspan=&quot;2&quot; | Clasificación
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Audiencia&lt;br /&gt;(en millones)
|-
! Fecha
!span style=&quot;width:7%; font-size:smaller; line-height:100%;&quot;| Audiencia&lt;br /&gt;(en millones)
! Fecha
!span style=&quot;width:10%; font-size:smaller; line-height:100%;&quot;| Audiencia&lt;br /&gt;(en millones)
|-
! '''[[Primer temporada de Glee|1]]'''
! 22
| &lt;center&gt;miércoles 9:00pm (2009)&lt;br /&gt;martes 9:00pm (2010)&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;19 de mayu de 2009&lt;/center&gt;
! 9,62&lt;ref name=&quot;pilot&quot;&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.com/2009/05/27/top-fox-primetime-shows-may-18-24-2009/19470|títulu=Top Fox Primetime Shows, Mayu 18–24, 2009|fechaaccesu=2 de setiembre de 2009|apellíu=Seidman|nome=Robert|fecha=20 de mayu de 2009|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100426123807/http://tvbythenumbers.com/2009/05/27/top-fox-primetime-shows-may-18-24-2009/19470|fechaarchivu=2010-04-26}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;8 de xunu de 2010&lt;/center&gt;
! 10,92&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/06/tv-ratings-glee-finale-solid-but-nba-finals-win-tuesday.html|títulu=Audiencia en TV: 'Glee' finale solid, but NBA Finals win Tuesday|fechaaccesu=9 de xunu de 2010|apellíu=Porter|nome=Rick|fecha=9 de xunu de 2010|obra=[[Zap2it]]|editorial=[[Tribune Media Services]]|idioma=en|urlarchivu=https://www.webcitation.org/6AFvWweqF?url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/06/tv-ratings-glee-finale-solid-but-nba-finals-win-tuesday.html|fechaarchivu=28 d'agostu de 2012}}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;font-size:smaller&quot;|[[Señal de programación de los Estaos Xuníos en 2009-2010|2009–10]]
! style=&quot;text-align:center&quot;|#33&lt;ref name=&quot;Deadline Hollywood&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.deadline.com/2010/05/full-series-rankings-for-the-2009-10-broadcast-season/#more-44277=*|títulu=Deadline Hollywood|fechaaccesu=28 de mayu de 2010|fecha=28 de mayu de 2010|editorial=ZDeadline Hollywood|idioma=en}}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#fc9;&quot;| 9,77&lt;ref name=&quot;Deadline Hollywood&quot;/&gt;
|-
! '''[[Segunda temporada de Glee|2]]'''
! 22
| &lt;center&gt;martes 8:00pm (2010-11)&lt;ref name=&quot;LR&quot;&gt;{{Cita web|url=http://insidetv.ew.com/2010/11/19/fox-moves-american-idol-to-wednesdays-and-thursdays/|títulu=Fox moves 'American Idol' to Wednesdays and Thursdays|fechaaccesu=20 de payares de 2010|apellíu=Rice|nome=Lynette|fecha=19 de payares de 2010|obra=Entertainment Weekly|editorial=[[Time Inc.|Time Inc]]|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120207191706/http://insidetv.ew.com/2010/11/19/fox-moves-american-idol-to-wednesdays-and-thursdays/|fechaarchivu=2012-02-07}}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[The Sue Sylvester Shuffle|Domingo 10:38pm]] &lt;small&gt;([[Super Bowl XLV|6 de febreru de 2011]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;xueves 9:00pm &lt;small&gt;(24 de mayu de 2011)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.thefutoncritic.com/showatch.aspx?id=glee&amp;view=listings|títulu=Showatch|fechaaccesu=14 d'agostu de 2011|obra=The Futon Critic|idioma=en}}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;21 de setiembre de 2010&lt;/center&gt;
! 12,45&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/09/tuesday-ratings-breakdown-returning-shows-rule.html|títulu=Tuesday ratings breakdown: Returning shows rule|fechaaccesu=23 de setiembre de 2010|apellíu=Porter|nome=Rick|fecha=22 de setiembre de 2010|obra=[[Zap2it]]|editorial=[[Tribune Media Services]]|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121006182253/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2010/09/tuesday-ratings-breakdown-returning-shows-rule.html|fechaarchivu=2012-10-06}}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;24 de mayu de 2011&lt;/center&gt;
! 11,80&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/05/25/tuesday-final-ratings-american-idol-dancing-with-the-stars-adjusted-up/93910|títulu=Tuesday Final Ratings: 'American Idol,' 'Dancing With The Stars' Adjusted Up|fechaaccesu=25 de mayu de 2011|apellíu=Gorman|nome=Bill|fecha=25 de mayu de 2011|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131225025026/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/05/25/tuesday-final-ratings-american-idol-dancing-with-the-stars-adjusted-up/93910/|fechaarchivu=2013-12-25}}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;font-size:smaller&quot;| 2010–2011
! style=&quot;text-align:center&quot;| #43
! style=&quot;background:#fc9;&quot;| 10,11&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|títulu=2010-11 Season Broadcast Primetime Show Viewership Averages|fechaaccesu=14 d'agostu de 2011|apellíu=Gorman|nome=Bill|fecha=1 de xunu de 2011|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110625190807/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|fechaarchivu=2011-06-25}}}&lt;/ref&gt;
|-
! '''[[Tercer temporada de Glee|3]]'''
! 22
| &lt;center&gt;martes 8:00pm (2011-12)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.comingsoon.net/news/tvnews.php?id=77591|títulu=Fox Announces Primetime Slate for 2011-2012 Season - ComingSoon.net|fechaaccesu=7 de xunetu de 2011|fecha=16 de mayu de 2010|editorial=[[ComingSoon.net]]|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120120101900/http://www.comingsoon.net/news/tvnews.php?id=77591|fechaarchivu=2012-01-20}}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;xueves 9:00pm &lt;small&gt;(22 de mayu de 2012)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.thefutoncritic.com/listings/20120507fox03/|títulu=School's Out on an All-New Season Finale of &quot;Glee&quot;|fechaaccesu=18 de mayu de 2012|obra=The Futon Critic|idioma=en}}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;20 de setiembre de 2011&lt;/center&gt;
! 9,21&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/09/21/tuesday-finals-new-girl-glee-ncis-dwts-results-adjusted-up-body-of-proof-adjusted-down/104472/|títulu=Tuesday Finals: 'New Girl,' 'Glee,' 'NCIS,' DWTS Results Adjusted Up; 'Body of Proof' Adjusted Down|fechaaccesu=21 de setiembre de 2011|apellíu=Seidman|nome=Robert|fecha=21 de setiembre de 2011|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120621224237/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/09/21/tuesday-finals-new-girl-glee-ncis-dwts-results-adjusted-up-body-of-proof-adjusted-down/104472/|fechaarchivu=2012-06-21}}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;22 de mayu de 2012&lt;/center&gt;
! 7,46&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/23/tuesday-final-ratings-american-idol-dwts-agt-adjusted-up-glee-adjusted-down/135476/|títulu=Tuesday Final Ratings: 'American Idol', 'DWTS', 'AGT' Adjusted Up, 'Glee' Adjusted Down|fechaaccesu=23 de mayu de 2012|apellíu=Kondolojy|nome=Amanda|fecha=23 de mayu de 2012|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131014021527/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/23/tuesday-final-ratings-american-idol-dwts-agt-adjusted-up-glee-adjusted-down/135476/|fechaarchivu=2013-10-14}}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;font-size:smaller&quot;| [[Señal de programación de los Estaos Xuníos en 2011-12|2011–12]]
! #56&lt;ref name=&quot;2011-2012 rankings&quot;&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/complete-list-of-2011-12-season-tv-show-viewership-sunday-night-football-tops-followed-by-american-idol-ncis-dancing-with-the-stars/135785/|títulu=Complete List Of 2011-12 Season TV Show Viewership: 'Sunday Night Football' Tops, Followed By 'American Idol,' 'NCIS' &amp; 'Dancing With The Stars&amp;#39;|fechaaccesu=25 de mayu de 2012|apellíu=Gorman|nome=Bill|fecha=24 de mayu de 2012|editorial=Tvbythenumbers.zap2it.com|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120528055552/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/complete-list-of-2011-12-season-tv-show-viewership-sunday-night-football-tops-followed-by-american-idol-ncis-dancing-with-the-stars/135785/|fechaarchivu=2012-05-28}}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#fc9;&quot;| 8,71&lt;ref name=&quot;2011-2012 rankings&quot; /&gt;
|-
! '''[[Cuarta temporada de Glee|4]]'''
! 22
| &lt;center&gt;xueves 9:00pm (2012-13)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/14/fox-2012-13-primetime-schedule-announced-touch-fringe-friday-bones-mob-doctor-monday-4-comedy-tuesday/133958/|títulu=Fox 2012-13 Primetime Schedule Announced: 'Touch' &amp; 'Fringe' Friday, 'Bones' &amp; 'Mob Doctor' Monday, 'Glee' To Thursday, 4 Comedy Tuesday|fechaaccesu=19 de mayu de 2012|apellíu=Gorman|nome=Bill|fecha=14 de mayu de 2012|obra=TV by the Numbers|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120527150640/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/14/fox-2012-13-primetime-schedule-announced-touch-fringe-friday-bones-mob-doctor-monday-4-comedy-tuesday/133958/|fechaarchivu=2012-05-27}}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;13 de setiembre de 2012&lt;/center&gt;
! 7,41&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/09/14/thursday-final-ratings-glee-adjusted-down-non-adjustment-for-the-x-factor/148647/ |títulu=Thursday Final Ratings: 'Glee' Adjusted Down, Non 18-49 Adjustment for 'The X-Factor&amp;#39; |apellíu=Kondolojy |nome=Amanda |obra=Tv by the Numbers |fecha=14 de setiembre de 2012 |fechaaccesu=15 de setiembre de 2012 |idioma=en |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250220180847/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/09/14/thursday-final-ratings-glee-adjusted-down-non-adjustment-for-the-x-factor/148647/ |fechaarchivu=2025-02-20 }}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;9 de mayu de 2013&lt;/center&gt;
! 5.92
! style=&quot;font-size:smaller&quot;| [[Señal de programación de los Estaos Xuníos en 2012-13|2012–13]]
! #50
! style=&quot;background:#fc9;&quot;| 8.26
|-
! '''[[Quinta temporada de Glee|5]]'''
! 20
| &lt;center&gt;xueves 9:00pm (2013)&lt;br /&gt;martes 8:00pm (2014)&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;26 de setiembre de 2013&lt;/center&gt;
! 5.06&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2013/09/27/thursday-final-ratings-the-big-bang-theory-the-michael-j-fox-show-the-crazy-ones-adjusted-down/205200/|títulu=Thursday Final Ratings: 'The Big Bang Theory', 'The Michael J Fox Show' &amp; 'The X Factor' Adjusted Up; 'The Crazy Ones' Adjusted Down|obra=TV by the Numbers|apellíu=Kondolojy|nome=Amanda|fecha=27 de setiembre de 2013|fechaaccesu=28 de setiembre de 2013|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131016182345/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2013/09/27/thursday-final-ratings-the-big-bang-theory-the-michael-j-fox-show-the-crazy-ones-adjusted-down/205200/|fechaarchivu=2013-10-16}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%&quot;|&lt;center&gt;13 de mayu de 2014&lt;/center&gt;
! 1.87&lt;ref name=&quot;finale&quot;&gt;{{cita web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/05/14/tuesday-final-ratings-the-voice-marvels-agents-of-s-h-i-y-l-d-the-originals-supernatural-about-a-boy-adjusted-down/264168/|títulu=Tuesday Final Ratings: 'The Voice', 'Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D.' &amp; 'The Goldbergs' Adjusted Up; 'The Originals', 'Supernatural' &amp; 'About A Boy' Adjusted Down|obra=TV by the Numbers|apellíu=Bibel|nome=Sara|fechaaccesu=14 de mayu de 2014|fecha=14 de mayu de 2014|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241228124931/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/05/14/tuesday-final-ratings-the-voice-marvels-agents-of-s-h-i-y-l-d-the-originals-supernatural-about-a-boy-adjusted-down/264168/|fechaarchivu=2024-12-28}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;font-size:smaller&quot;| 2013–14
! #105&lt;ref name=&quot;deadline&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.deadline.com/2014/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list-2|títulu=Full 2013-2014 TV Season Series Rankings|fecha= 22 de mayu de 2014|publicación=Deadline|idioma=en}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:#fc9;&quot;| 3.26&lt;ref&gt;{{cita web|apellíu=Kondolojy|nome=Amanda|títulu=Updated Live+7 DVR Ratings: 'The Big Bang Theory' Tops Adults 18-49 Ratings Increase &amp; Total Viewership Gains; 'Sleepy Hollow' Earns Biggest Percentage Increase in Premiere Week|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2013/10/13/live7-dvr-ratings-marvels-agents-of-s-h-i-y-l-d-leads-adults-18-49-ratings-increase-sleepy-hollow-tops-total-viewership-gains-the-blacklist-earns-biggest-percentage-increase-in-prem/208745/|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2013|idioma=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! '''[[Sesta temporada de Glee|6]]'''
! 13&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.deadline.com/2014/07/glee-final-season-reduced-to-13-episodes/|títulu=Final Season Of 'Glee' Reduced To 13 Episodes|apellíu=Andreeva|nome=Nellie|fecha= 10 de xunetu de 2014|publicación=[[Deadline.com]]|fechaaccesu= 19 de febreru de 2015|idioma=en}}}&lt;/ref&gt;
| &lt;center&gt;vienres 9:00&amp;nbsp;pm&lt;ref name=&quot;FOX 2014-2015 Schedule&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.fox.com/programming/#returning|títulu=FOX 2014-2015 Schedule|editorial=FOX|fecha=5 de xunu de 2014|fechaaccesu=28 de xunu de 2014|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060613192710/http://www.fox.com/programming/#returning|fechaarchivu=2006-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%; text-align:center;&quot; | 9 de xineru de 2015
! 2.42&lt;ref name=&quot;tvmediainsights.com&quot;&gt;{{cita web|apellíos1=Pucci|nome1=Douglas|títulu=Friday Final Nationals: 'Glee' Return Stumbles for Fox, Ratings Boost for 100th 'Blue Bloods' on CBS|url=http://www.tvmediainsights.com/tv-ratings/friday-final-nationals-glee-return-stumbles-fox-ratings-boost-100th-blue-bloods-cbs/|editorial=TV Media Insights|fechaaccesu=12 de xineru de 2015|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150318231923/http://www.tvmediainsights.com/tv-ratings/friday-final-nationals-glee-return-stumbles-fox-ratings-boost-100th-blue-bloods-cbs/|fechaarchivu=2015-03-18}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;font-size:11px;line-height:110%; text-align:center;&quot; | 20 de marzu de 2015&lt;ref name=&quot;FOX 2014-2015 Schedule&quot;/&gt;
! 0.8/3&lt;ref name=&quot;tvmediainsights.com&quot;/&gt;
! style=&quot;font-size:smaller&quot; |2014–15
! 148&lt;ref name=&quot;cal&quot;/&gt;
! style=&quot;background:#fc9;&quot;|3.14&lt;ref name=&quot;cal&quot;&gt;{{cita web|títulu=Full-tv-season-ratings-shows-rankings|url=http://deadline.com/2015/05/2014-15-full-tv-season-ratings-shows-rankings-1201431167/|editorial=Deadline.com|fechaaccesu=15 de mayu de 2015|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 
|}

=== Premios y nomamientos ===
[[Ficheru:Matthew Morrison 2009.jpg|thumb|upright|right|Morrison foi nomáu a &quot;Meyor Actor Principal nuna Serie de Comedia&quot; nos Premios Primetime Emmy 2010.]]
{{AP|Premios y nominaciones de Glee}}
Glee recibió dellos premios y nominaciones, en 2009 ganó cinco Premios Satélite nes categoríes Meyor Serie de Televisión de Comedia Musical», «Meyor Actor» y &quot;Meyor Actriz nuna Serie de Televisión de Comedia Musical» por Morrison y Michele, «Meyor Actriz de Repartu» por Lynch y «Meyor actriz convidada en serie de comedia» por [[Kristin Chenoweth]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|títulu=Decimo-cuarta entrega Añal del Premiu Satellite Nomaos y Ganadores|editorial=[[International Press Academy]]|fecha=20 d'avientu de 2009|fechaaccesu=24 d'avientu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091202232928/http://www.pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|fechaarchivu=2 d'avientu de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; En 2010, ''Glee'' ganó un premiu Globu d'Oru por Meyor Serie de Televisión Musical o Comedia», Morrison Michele y Lynch tamién recibieron nominaciones actorales.&lt;ref name=&quot;GG&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.goldenglobes.org/nominations/|títulu=Nominaciones &amp; Ganadores|obra=[[Golden Globe Award|Golden Globes]]|editorial=[[Hollywood Foreign Press Association]]|fechaaccesu=18 de xineru de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100115194724/http://www.goldenglobes.org/nominations/|fechaarchivu=15 de xineru de 2010}}&lt;/ref&gt; La serie foi nomada pa dos Premios del Sindicatu de Guionistes d'Estaos Xuníos, nes categoríes «Serie de Comedia» y «Nueva Serie».&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3888|títulu=Premiu WGA 2010 WGA anunciaos|fechaaccesu=15 d'avientu de 2009|fecha=14 d'avientu de 2009|editorial=[[Writers Guild of America]]|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131019053744/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3888|fechaarchivu=19 d'ochobre de 2013}}&lt;/ref&gt; El repartu del programa ganó'l premiu Meyor Interpretación de Repartu nuna Serie de Comedia» na [[Premios del Sindicatu d'Actores 2009|16ª entrega de los Premios del Sindicatu d'Actores]].&lt;ref&gt;{{enllaz rotu|1={{Cita web|url=http://www.sagawards.org/PR_091217|títulu=Nominations announced for the 16th annual Screen Actors Guild awards|fechaaccesu=24 d'avientu de 2009|fecha=17 d'avientu de 2009|editorial=[[Screen Actors Guild Awards]]|idioma=en}} |2=http://www.sagawards.org/PR_091217 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; París Barclay y Ryan Murphy fueron nomaos nel Premiu Directors Guild na categoría «Serie de Comedia» pol so trabayu en ''Glee''.&lt;ref name=&quot;DG&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.dga.org/index2.php3?chg=|títulu=Nomaos pal Premiu Directors Guild|fechaaccesu=8 de xineru de 2010|fecha=8 de xineru de 2010|editorial=[[Directors Guild of America]]|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100207194933/http://www.dga.org/index2.php3?chg=|fechaarchivu=7 de febreru de 2010}}&lt;/ref&gt; En xunetu de 2010, ''Glee'' recibió diecinueve nominaciones a los premios Emmy, incluyendo «Meyor Serie de Comedia», «Meyor Actor Principal en Serie de Comedia» por Morrison y «Meyor actriz principal en Comedia» por Michele, que ganó cuatro d'ellos, incluyendo «Meyor Actriz de Repartu nuna Serie de Comedia» por Lynch y «Meyor actor de repartu en Serie de comedia» por [[Neil Patrick Harris]].&lt;ref name=&quot;Emmys.com&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.emmys.com/shows/glee|títulu=Glee nos Premios Emmy|editorial=[[Academy of Television Arts and Sciences]]|fechaaccesu=10 d'agostu de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 16 de xineru de 2011, el programa ganó un Golden Globe por Meyor Serie de Televisión - de Comedia o Musical». Lynch y Colfer ganaron los Globos d'Oru nes categoríes Meyor Actriz de Repartu» y «Meyor Actor de Repartu nuna Serie de Televisión, Miniserie o Película fecha pa TV».&lt;ref name=&quot;GG2010&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.goldenglobes.org/nominations/year/2010/|títulu=Nominaciones &amp; Ganadores: 2010|obra=[[Golden Globes]]|editorial=[[Hollywood Foreign Press Association]]|fechaaccesu=20 de xineru de 2011|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110216162728/http://www.goldenglobes.org/nominations/year/2010/|fechaarchivu=16 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt; En xunetu de 2011, Glee recibió doce nominaciones a los Emmy.&lt;ref name=&quot;Emmys.com&quot;/&gt; El repartu foi convidáu a cantar na [[Casa Blanca]] por [[Michelle Obama]] n'abril de 2010 pal [[Carrera de rodáu del güevu rodáu del güevu de Pascua]].&lt;ref name=&quot;Glee cast to sing at the White House&quot;&gt;{{cita noticia |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8569077.stm |títulu=Repartu de Glee canta na Casa Blanca|fecha=15 de marzu de 2010 |editorial=BBC News |fechaaccesu=16 de marzu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Tresmisión internacional ==
''Glee'' ye televisáu a nivel mundial incluyendo países como por casu Australia onde el repartu visitó esi país pa promocionar el so show antes del debú al aire al traviés de la cadena [[Network Ten]],&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.tvtonight.com.au/2009/09/glee-cast-to-visit-oz.html |títulu=Glee to visit Oz|nome=David |apellíu=Knox |fecha=4 de setiembre de 2009 |editorial=TV Tonight |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2009|idioma=en}}&lt;/ref&gt; en Canadá ver por [[Global TV]],&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.globaltv.com/glee/index.html|títulu=Glee|editorial=[[Global Television Network]]|fechaaccesu=2 d'ochobre de 2009|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100429154505/http://www.globaltv.com/glee/index.html|fechaarchivu=29 d'abril de 2010}}&lt;/ref&gt; Nueva Zelanda,&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.nzherald.co.nz/television/news/article.cfm?c_id=339&amp;objectid=10604768&amp;pnum=0 |títulu=A chorus of approval for 'Glee&amp;#39; |apellíu=Smith |nome=Jacqueline |fecha=22 d'ochobre de 2009 |obra=[[New Zealand Herald]] |fechaaccesu=16 d'avientu de 2009 |idioma=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110918100228/http://www.nzherald.co.nz/television/news/article.cfm?c_id=339&amp;objectid=10604768&amp;pnum=0 |archivedate=2011-09-18 }}&lt;/ref&gt; y Fixi.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.fijitv.info/|títulu=Fuji Tv|fechaaccesu=11 de xineru de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151105214551/http://www.fijitv.info/|fechaarchivu=2015-11-05}}&lt;/ref&gt; Y lo mesmo en Sudáfrica al traviés de la cadena de televisión M-Net.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.screenafrica.com/news/television/280201.htm |títulu=Glee beamed direct to M-Net |fecha=30 de setiembre de 2009 |editorial=Screen Africa |fechaaccesu=5 d'ochobre de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110716025151/http://www.screenafrica.com/news/television/280201.htm |fechaarchivu=16 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt; Nel Reinu Xuníu, la canal [[E4 (Canal de TV)|E4]] tresmitió la primera y segunda temporada.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.e4.com/blog/y4-blogue/post/3lvilq41pb8ijvvvyfwkng/view.y4|títulu=Glee pilot date announced|fecha=23 de payares de 2009|editorial=[[E4 (Canal de TV)|E4]]|fechaaccesu=27 de payares de 2009|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100125200226/http://www.e4.com/blog/y4-blogue/post/3lvilq41pb8ijvvvyfwkng/view.y4|fechaarchivu=25 de xineru de 2010}}&lt;/ref&gt; [[Sky 1]] decidió tresmitir la tercer temporada de la serie, emitida dos díes primero que nos Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://sky1.sky.com/sky1hd-shows/glee |títulu=Glee - Sky 1 HD |fecha=10 de setiembre de 2011 |editorial=[[Sky 1]] |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt; La serie tamién se tresmitió n'Italia una selmana dempués de que s'emitiría nel so país d'orixe.&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Choras (Glee)|url=http://www.tv3.lt/index.php?option=com_fireboard&amp;Itemid=64&amp;id=27952&amp;catid=60&amp;func=fb_pdf|editorial=[[TV3 Lithuania|TV3]]|formatu=PDF|fecha=17 de setiembre de 2010|fechaaccesu=28 d'abril de 2011|idioma=Lituanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110724055837/http://www.tv3.lt/index.php?option=com_fireboard&amp;Itemid=64&amp;id=27952&amp;catid=60&amp;func=fb_pdf|fechaarchivu=24 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; N'Irlanda se emité por [[TV3 (Irlanda)|TV3]] xunto cola cadena [[3y]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.tv3.ie/pr_sub.php?type=1&amp;view_pr=132|títulu=TV3 takes to the road to promote the return of the hit series, Glee|fechaaccesu=16 de mayu de 2014|nome=Maureen|apellíu=Catterson|nome2=Ciara|apellíu2=Byrne|fecha=26 d'abril de 2010|obra=[[TV3 (Irlanda)|TV3]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; N'Asia ver en Filipines,&lt;ref&gt;{{cita noticia |url= http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=505114&amp;publicationSubCategoryId=70 |títulu=Glee coming to town |fecha=14 de setiembre de 2009 |obra=[[The Philippine Star]] |fechaaccesu=16 d'avientu de 2009}}&lt;/ref&gt; India,&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.starworld.in/shows_collection.aspx |títulu=Star World |editorial=[[STAR World]] |fechaaccesu=19 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Malasia,&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.klue.com.my/articles/2451-Glee-The-Vampire-Diaries-KAMII-and-more-coming-to-a-small-screen-near-you-in-2010 |títulu=Glee, The Vampire Diaries, KAMII and more coming to a small screen near you in 2010! |obra=klue.com.my |fecha=2 de payares de 2009 |fechaaccesu=19 de xunu de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.klue.com.my/articles/2451-Glee-The-Vampire-Diaries-KAMII-and-more-coming-to-a-small-screen-near-you-in-2010|fechaarchivu=30 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt; Singapur,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://entertainment.xin.msn.com/en/tv/channel-5/programmes/glee.aspx?cp-documentid=4095284 |títulu=Glee Premieres 9th June On Channel 5 |editorial=[[MediaCorp]] |fechaaccesu=28 de mayu de 2010 |idioma=en |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120429133926/http://entertainment.xin.msn.com/en/tv/channel-5/programmes/glee.aspx?cp-documentid=4095284 |fechaarchivu=2012-04-29 }}&lt;/ref&gt; Indonesia y Xapón. ''Glee'' tamién se tresmite en Brasil al traviés de la señal [[Rede Globo]],&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://redeglobo.globo.com/platb/glee/ |títulu=Glee in Globu |fecha=1 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=2 de xunetu de 2011 |editorial=[[Organizações Globu]]|idioma=portugués}}&lt;/ref&gt; ente qu'en Bolivia emítese los fines de selmana pola cadena de televisión [[Unitel]] y n'Arxentina tamién s'emitió les primeres dos temporaes por Telefe.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.la-razon.com/index.php?_url=/la revista/tv-radio/Glee-vuelve-Unitel-primer-ciclu_0_1403859639.html|títulu='Glee' vuelve a Unitel col so primer ciclu|fechaaccesu=14 de febreru de 2016|fecha=30 de mayu de 2011|ubicación=Bolivia|obra=[[La Razón (Bolivia)|La Razón]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://television.com.ar/diario-online/minuto-a-minuto/173297/glee-lo-nuevo-de-telefe/#.VsEjcvnhCM8|títulu=''Glee'', lo nuevo de Telefe|fechaaccesu=14 de febreru de 2016|editorial=Televisión.com.ar|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20200716010747/http://television.com.ar/diario-online/minuto-a-minuto/173297/glee-lo-nuevo-de-telefe/#.VsEjcvnhCM8|fechaarchivu=2020-07-16}}&lt;/ref&gt;

== Mercadería ==
La discografía del '''''[[Personaxes de Glee|repartu de Glee]]''''' constó de dieciséis bandes sonores, seis álbumes recopilatorios, once [[Extended play|EP]] y más de seiscientos senciellos. Glee cunta con númberos musicales qu'apaecen en pantalla basaos nel rendimientu, la mayoría de los cualos son versiones de cantares populares, con xéneros que van dende'l rap, el blues hasta'l pop.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/18/2009-05-18_glee_puts_edgy_spin_on_top_40_tunes.html|títulu=Glee' puts edgy spin on Top 40 tunes|fecha=16 de mayu de 2009|publicación=[[New York Daily News]]|apellíu=Kinon|nome=Cristina|fechaaccesu=20 d'ochobre de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rewrites&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-gleestage26-2009apr26,0,1653470.story|títulu=Glee' team rewrites the school musical|fecha=26 d'abril de 2009|nome=Denise|apellíu=Martin|publicación=[[Los Angeles Times]]|fechaaccesu=20 d'ochobre de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El repartu componer de quince personaxes principales, dalgunos de los actores fueron vistos en [[Circtuito de Broadway|Broadway]] ente qu'otros fueron obligaos a una audición pa cantar y baillar.&lt;ref name=&quot;rewrites&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z2z268z7z2|títulu=Glee&quot; – Fact Sheet|publicación=[[Fox Broadcasting Company]]|fechaaccesu=20 d'ochobre de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101101194140/http://foxflash.com/div.php/main/page?aID=1z2z2z268z7z2|fechaarchivu=2010-11-01}}&lt;/ref&gt; Les grabaciones fueron habilitaes para [[Descarga de música|descarga dixital]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.billboard.com/#/features/glee-rewrites-the-script-on-tv-music-1004030132.story|títulu=Glee' Rewrites The Script On TV Music|fecha=23 d'ochobre de 2009|apellíu=Ferrera|nome=Monica|editor=[[Billboard]]|publicación=Nielsen Business Media, Inc|fechaaccesu=25 de payares de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; ''[[Glee: The Music, Volume 1]]'' foi llanzáu por [[Columbia Records]] en payares de 2009, y algamó el númberu unu n'Irlanda y el Reinu Xuníu, el puestu trés n'Australia, Canadá y el Reinu Xuníu. L'álbum llegó a llograr la certificación de platín en cinco países, amás de doble discu de platín y triple platín n'Australia ya Irlanda. El primer senciellu «Don't Stop Believin», un cantar de la banda [[Journey]] de 1981 foi la so top ten, algamando'l númberu dos nel Reinu Xuníu y númberu cuatro n'Irlanda y los Estaos Xuníos foi certificáu discu de platín nesi país y n'Australia. N'avientu de 2009 el so segundu álbum ''[[Glee: The Music, Volume 2]]'', algamó'l númberu unu en Nueva Zelanda ya Irlanda. El EP ''[[Glee: The Music, The Power of Madonna]]'' llanzar n'abril de 2010 p'acompañar al episodiu tributo de [[Madonna]], algamó'l primeru puestu nel [[Billboard 200|''Billboard'' 200]].&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.rollingstone.com/music/news/14639/83023|títulu=The Power of Madonna' Asitia a 'Glee' nel primer puestu|fecha=28 d'abril de 2010|apellíu=Kreps|nome=Daniel|editor=[[Rolling Stone]]|publicación=[[Wenner Media]]|fechaaccesu=25 de payares de 2010|idioma=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100706224635/http://www.rollingstone.com/music/news/14639/83023|archivedate=2010-07-06}}&lt;/ref&gt; ''[[Glee: The Music, Volume&amp;nbsp;3 Showstoppers]]'' dar a conocer en mayu de 2010 y llogró debutar nes primeres posiciones a nivel mundial. Na so llista de cantares foi incluyida'l cantar «[[Gives You Hell]]» de la banda [[The All-American Rejects]] per primer vegada pal repartu algamó'l puestu númberu unu n'Irlanda.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p/musicvideo/music/archive/index_test.jsp&amp;ct=240001&amp;arch=t&amp;lyr=2010&amp;añu=2010&amp;week=15|títulu=Top 50 Singles, Week Ending|fecha=15 d'abril de 2010|obra=[[Chart-Track]]|editorial=[[GfK]]|fechaaccesu=16 d'abril de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El final de la temporada concluyó con un EP tituláu ''[[Glee: The Music, Journey to Regionals]]'' algamó'l númberu unu nos Estaos Xuníos y n'Irlanda, el númberu dos nel Reinu Xuníu y Canadá, y el puestu trés n'Australia. ''Glee: The Music, The Complete Season One'' foi un álbum recopilatorio, que contién cien grabaciones d'estudiu de la primer temporada llanzáu los trés primeros volúmenes (Volume 1, Volume 2 y Volume 3 Showstoppers) y dos EP ''[[The Power of Madonna]]'' y ''[[Glee: The Music, Journey to Regionals|Journey to Regionals]]'' ampliándolo con [[bonus tracks]]. Tolos senciellos de la primer temporada tamién s'incluyeron, a la esceición de &quot;Last Christmas&quot;. L'álbum se públicu na tienda iTunes Store el 14 de setiembre de 2010.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://itunes.apple.com/album/glee-the-music-the-complete/id390992006|títulu=Glee: The Music, The Complete Season One pol Repartu de Glee|fecha=14 de setiembre de 2010|editorial=[[iTunes Store]]|fechaaccesu=14 de setiembre de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; ''[[Glee: The Music, The Rocky Horror Glee Show]]'', se públicu coles mesmes p'acompañar al [[The Rocky Horror Glee Show|episodiu tributo de Rocky Horror]], algamó'l númberu seis nos Estaos Xuníos n'ochobre de 2010. ''[[Glee: The Music, The Christmas Album]]'' y ''[[Glee: The Music, Volume&amp;nbsp;4]]'' publicar en payares de 2010 p'acompañar el capítulu final de la segunda temporada. Dambos álbumes algamaron el top ten en Canadá y los Estaos Xuníos, los dos álbumes fueron doble discu de platín de la temporada, nos Estaos Xuníos llogrando tamién el segundu llugar n'Australia. Una edición llindada del EP ''Glee: The Music, Love Songs'', foi llanzáu con cuenta d'añu y non gráfica en nenguna llista oficial.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.gleethemusic.com/us/news/glee-target-exclusive-sale-now|títulu=Llanzamientu de &quot;Glee:The Music, Love Songs&quot;|editorial= Gleethemusic.com|fechaaccesu=6 de xineru de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt; ''[[Glee: The Music, Volume&amp;nbsp;5]]'', ''[[Glee: The Music Presents the Warblers]]'' y ''[[Glee: The Music, Volume&amp;nbsp;6]]'', fueron llanzaos pa la temporada de 2011, dambos llegaron a la quinta posición en Canadá y los Estaos Xuníos. ''Glee'' tien el rexistru de cantares más altos por un repartu nos 53 años d'historia del ''[[Billboard Hot 100]]'' con 189 interpretaciones dende payares de 2013.&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.billboard.com/#/news/glee-cast-tops-elvis-presley-for-most-hot-1005036732.story|títulu=Repartu de Glee supera a Elvis Presley pa los Most Hot 100 Hits|fecha=16 de febreru de 2011|nome=Gary|apellíu=Trust|editorial=[[Billboard]]|publicación=[[Prometheus Global Media]]|fechaaccesu=16 de febreru de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.billboard.com/#/news/idols-scotty-mccreery-lauren-alaina-top-1005211922.story|títulu=&amp;#39;Idols' Scotty McCreery &amp; Lauren Alaina Top Hot 100 Debúes, Adele Non. 1|fecha=1 de xunu de 2011|nome=Gary|apellíu=Trust|obra=[[Billboard]]|editorial=[[Prometheus Global Media]]|fechaaccesu=1 de xunu de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los dos senciellos, «[[Teenage Dream (cantar)|Teenage Dream]]» y «[[Loser Like Me]]» llograron algamar el puestu diez nes posiciones de venta nos Estaos Xuníos y Canadá, tamién son los únicos senciellos de la segunda temporada que llograron algamar el discu d'oru nos Estaos Xuníos. ''Glee'' tamién s'alluga con 47 senciellos nel top 40 nel ''[[Billboard Hot 100]]'' (solo por detrás de [[Madonna]] con 48 senciellos, 51 senciellos de [[The Beatles]], [[Elton John]] con 56 senciellos y 104 cantares d'[[Elvis Presley]]). A partir d'abril de 2013, el repartu vendió más de 13 millones de discos en tol mundu, y más de 53 millones de cantares de ''Glee'' descargar en forma dixital.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/1558985/glee-renewed-for-another-two-seasons|títulu=&amp;#39;Glee' Anueva pa una segunda temporada|fecha=19 d'abril de 2013|apellíu=Goldberg|nome=Lesley|editorial=[[Billboard]]|publicación=[[Prometheus Global Media]]|fechaaccesu=20 d'abril de 2013|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

''Glee'' llanzo en numberosos países formatos de DVD a lo llargo de tol mundu, tolos episodios son descargaos n'[[América]] al traviés d'[[iTunes]]. La primer temporada tamién se llanzó en primer llugar en dos volúmenes puramente en [[DVD]]: ''[[Glee – Season 1, Volume 1: Road to Sectionals]]'' (episodios 1-13) y ''[[Glee – Season 1, Volume 2: Journey to Regionals]]'' (episodios 14-22).&lt;ref name=&quot;dvd&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-1-Volume-1/12780|títulu=Glee DVD news: Official Announcement for Glee&amp;nbsp;— Season 1, Volume 1: Road to the Sectionals|nome=David|apellíu=Lambert|editorial=TV Shows on DVD|fecha=7 d'ochobre de 2009|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2009|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111006185015/http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-1-Volume-1/12780|fechaarchivu=2011-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.amazon.com.uk/dp/B003L21HMY|títulu=Glee– Season 1, Volume 2– Road to Regionals (DVD)|editorial=[[Amazon.com.uk]]|fechaaccesu=14 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; En payares de 2010, coincidiendo cola fecha de llanzamientu del segundu volume llanzóse una coleición de la temporada completa tantu en [[DVD]] y en formatu de [[Blu-Ray]], l'únicu que se distribuyó a nivel mundial puramente en DVD y l'únicu que se comercializó a [[España]]. Tamién se distribuyó'l primer episodiu piloto col montaxe del direutor en DVD n'América.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.cdwow.co.nz/DVD/glee-pilot-episode-directors-cut/dp/6075183#bc=85aa|títulu=Glee – (Pilot Episode Directors Cut)|autor=cdwow.co.nz|publicación=[[CD WOW!]]|fechaaccesu=14 d'agostu de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.cdwow.co.nz/DVD/glee-pilot-episode-directors-cut/dp/6075183#bc=85aa|fechaarchivu=30 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt; ''[[Primer temporada de Glee#llanzaes en DVD y en blueray|Glee&amp;nbsp;– Volume 2: Road to Regionals]]'' contién los nueve episodios finales de la primer temporada.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B003L21HMY|títulu=Glee– Season 1, Volume 2– Road to Regionals (DVD)|editorial=[[Amazon.com.uk]]|fechaaccesu=14 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

La segunda temporada tamién s'estremó en dos volúmenes, dambos vendíos nel mercáu americanu principalmente; n'otros países vendiéronse puramente en DVD. El primer volume contién los episodios del 1 al 10 de la temporada y lleva el títulu de ''[[Glee – Season 2, Volume 1]]''; la fecha de llanzamientu foi'l 25 de xineru de 2011.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-2-Volume-1/14864|títulu=Glee - 'Season 2, Volume 1' DVD Press Release Arrives from Fox Home Entertainment|apellíu=Lambert|nome=David|fecha=30 d'avientu de 2010|obra=TV Shows on DVD|fechaaccesu=26 de mayu de 2011|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131003064831/http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-2-Volume-1/14864|fechaarchivu=2013-10-03}}&lt;/ref&gt; La segunda tanda ''[[Glee - Season 2, Volume 2]]'', contién los episodios del 11 al 22 y llanzóse el 13 de setiembre de 2011.&lt;ref name=&quot;S2Comp&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-2/14455|títulu=Glee - 'Season 2, Volume 2' DVD,'Complete 2nd Season' DVD y Blu-ray|apellíu=Lambert|nome=David|fecha=29 de xunu de 2011|obra=TV Shows on DVD|fechaaccesu=1 d'agostu de 2011|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131003064829/http://www.tvshowsondvd.com/news/Glee-Season-2/14455|fechaarchivu=2013-10-03}}&lt;/ref&gt; Tolos DVD y los Blu-Ray contienen diversos extras. Les compilaciones contienen los mesmos discos que los separaos. Tamién se punxo a la venta nos países de fala inglesa una caxa qu'inclúi dambes temporaes, so una apariencia de taquilla d'institutu. Nun s'editó nenguna compilación cola primer tanda d'episodios de la tercer temporada. Tamién tán disponibles ''[[Glee Encore]]'', llanzáu'l 19 d'abril de 2011 en DVD y Blu-Ray n'América y que'l so únicu conteníu son los videos d'una seleición de los meyores númberos musicales de la primer temporada; y [[Glee: En Conciertu]] (''[[The Glee Concert Movie]]''), que refléxase un documental sobre la xira que llogró faer la serie nos Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.dvdactive.com/news/releases/glee-encore.html|títulu=Glee Encore (US - DVD R1)|editorial=[[DVDActive]]|fechaaccesu=30 de marzu de 2011|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

La serie llegó a les viedoconsolas de la mano de [[Nintendo]], [[Konami]] y dispositivos [[IOS (Nintendo)|iOS]]. Namái pa la consola [[Wii]] tán disponibles dos videoxuegos llamaos ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 1]]'' y ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 2]]''. ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 3]]'' ta disponible tantu para [[Wii]] y para [[XBOX 360]].&lt;ref&gt;{{cita noticia |url= http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/glee-swag-hits-stores-in-fall-shows-tv-shows-licensing-crazy.html |títulu=Dress yourself in 'Glee': TV shows go licensing crazy|nome=T.L. |apellíu=Stanley |obra=[[Los Angeles Times]] |editorial=[[Tribune Company]] |fecha=8 de xunu de 2010 |fechaaccesu=10 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Tolos xuegos son de tipu [[karaoke]] que se tán comercializando a lo llargo de tol mundu y que pueden mercase tantu nun pack con namái'l xuegu tantu con micrófonu incluyíu (necesariu pa xugar) y pa los dispositivos d'Apple esiste l'aplicación Glee Karaoke que consiste básicamente no mesmo a diferencia de que l'usuariu puede compartir los cantares cantaos pol mesmu colos sos amigos y cola rede; tamién esta l'aplicación Tap Tap Glee, una aplicación similar al Guitar Hero pero con cantares de Glee que consiste n'atropar puntos atrapando estrelles. Tolos conteníos de ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 1]]'' y ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 2]]'' son descargables si tiense ''[[Glee Karaoke Revolution, Volume 3]]'' para [[XBOX 360]] en felicidá videoconsola.

El 9 de xunu de 2010 anuncióse que [[Tina Jordan]] roblara con [[20th Century Fox]] pa publicar una serie de llibros oficiales de ''Glee''.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://shelf-life.ew.com/2010/06/09/exclusive-little-brown-to-publish-glee-books/|títulu=&amp;#39;Glee' exclusive: Little, Brown to publish books|apellíu=Jordan|nome=Tina|fecha=9 de xunu de 2010|obra=[[Entertainment Weekly]]|editorial=[[Time Inc.|Time Inc]]|fechaaccesu=9 de xunu de 2010|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100610230711/http://shelf-life.ew.com/2010/06/09/exclusive-little-brown-to-publish-glee-books/|fechaarchivu=2010-06-10}}&lt;/ref&gt; [[Erin Stein]] y [[Elizabeth Bewley]] llograron los derechos pa publicar cinco noveles en collaboración colos productores y guionistes de la serie.&lt;ref name=&quot;JS&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/childrens/childrens-book-news/article/43463-little-brown-launching-glee-publishing-program.html|títulu=Little, Brown Launching 'Glee' Publishing Program|apellíu=Sellers|nome=John A.|fecha=10 de xunu de 2010|obra=[[Publishers Weekly]]|fechaaccesu=11 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; La primer novela, ''[[Glee: The Beginning]]'' (''Glee: L'Empiezu'', edición castellana por Panini) foi llanzada'l 3 d'agostu de 2010 n'América incluyendo un póster de la serie. La segunda novela, titulada ''[[Glee: Foreign Exchange]]'', salió a la venta'l 3 d'agostu de 2010 solo nel continente americanu;&lt;ref name=&quot;GtB&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.amazon.com/dp/0316123595|títulu=Glee: The Beginning: An Original Novel (Glee Original Novels) (Paperback)|editorial=[[Amazon.com]]|fechaaccesu=10 de xunu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt; amás d'estos llibros, Ryan Murphy, creador y productor, anunció que taben escribiendo una autobiografía del personaxe Sue Sylvester.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2010/08/paul_mccartney_reveals_his_inn.html|títulu=Paul McCartney Reveals His Inner Gleek, Sends Ryan Murphy A Mixtape|apellíu=Adalian|nome=Josef|fecha=3 d'agostu de 2010|obra=[[New York (magacín)|New York]]|fechaaccesu=5 d'agostu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.tvsquad.com/2010/08/02/coming-to-glee-season-2-original-music-a-sue-sylvester-book/|títulu=Coming to 'Glee' Season 2: Original Music, a Sue Sylvester Book, a Second Theme Show&amp;nbsp;— TCA Report|apellíu=Keller|nome=Joel|fecha=2 d'agostu de 2010|obra=[[TV Squad]]|editorial=[[Weblogs, Inc.]]|fechaaccesu=5 d'agostu de 2010|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

La música de ''Glee'' vendió más de trenta y seis millones de [[Senciellu dixital|senciellos dixitales]] y once millones de discos a nivel mundial escontra ochobre de 2011, lo que lo convirtió n'unu de los mayores ésitos comerciales de los últimos tiempos.&lt;ref name=&quot;hindustantimes_1&quot;/&gt; Tamién se comercializaron versiones en [[DVD]] y [[Blu-ray]], llibros, una [[Aplicación informática|aplicación]] para [[iPad]] y tres juegos de karaoke para [[Wii]]. El 19 d'abril de 2013 la serie foi anovada por dos temporaes más.&lt;ref name=&quot;Glee ye_1&quot;/&gt;

== Otros proyeutos ==
=== Película: The 3D Concert Movie ===
{{AP|Glee: The 3D Concert Movie}}

''[[Glee: The 3D Concert Movie]]'', ye una película-conciertu basada nos cuatro selmanes de la xira [[Glee Live! In Concert!]] n'[[América del Norte]] que reflexa al repartu estudiantil de la serie actuando na xira y nel backstage del conciertu, foi llanzada nos Estaos Xuníos el [[12 d'agostu]] de 2011, por un tiempu llindáu de dos selmanes. La película foi dirixida por Kevin Tancharoen.&lt;ref name=&quot;HolRep&quot;&gt;{{cita noticia |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/fox-release-3d-glee-concert-185348|títulu=&quot;Glee Live! 3D!,&quot; featuring the North American tour, will be released Aug. 12. |nome=Pamela |apellíu=McClintock |obra=[[The Hollywood Reporter]] |fecha=4 de mayu de 2011 |fechaaccesu=4 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; El repartu de la película inclúi a la mayoría de los personaxes de la serie, sacante [[Sue Sylvester]] interpretada por [[Jane Lynch]], quien comentó de forma sarcástica nel tráiler oficial del la película: «Por favor. Nun esbardien el so dineru. Esto apesta».&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://diario.latercera.com/2011/08/13/01/contenido/cultura-entretencion/30-80036-9-glee-intenta-trespasar-el-exito-de-la-tv-al cine-con-estrenu-de-pelicula-en-3d.shtml|títulu=Glee intenta trespasar l'ésitu de la TV al cine con estrenu de película en 3D|fecha=13 d'agostu de 2011|páxines=[[La Tercera]]|fechaaccesu=22 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

=== The Glee Project ===
{{AP|The Glee Project}}
En xunu de 2010, anuncióse que la cadena de televisión Oxígen tresmitiría'l reality show.
Empezó a tresmitise'l 12 de xunu de 2011, y la so última transimisión foi'l 21 d'agostu de 2011.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://thegleeproject.oxygen.com/|títulu=The Glee Project|obra=[[Oxygen]]|editorial=Oxygen Media|fechaaccesu=10 d'avientu de 2010}}&lt;/ref&gt; El premiu ganador consistió n'apaecer en siete episodios pa la tercer temporada de Glee, y los semifinalistes en dos capítulos solamente.&lt;ref&gt;{{Cita web|apellíu=Slezak|nome=Michael|títulu=The Glee Project Season Finale Recap: And the Winner Is…|url=http://www.tvline.com/2011/08/the-glee-project-season-finale-recap-winner-oxygen/#more-242606|obra=[[TV Line]]|editorial=[[Mail.com Media]]|fecha=21 d'agostu de 2011|fechaaccesu=21 d'agostu de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120118032239/http://www.tvline.com/2011/08/the-glee-project-season-finale-recap-winner-oxygen/#more-242606|fechaarchivu=2012-01-18}}&lt;/ref&gt;

=== Gleeful ===
El 7 de xunu de 2010, la Canal 4 del Reinu Xuníu salió al aire ''Gleeful: The Real Show Choirs of America'' el documental esplora'l fenómenu del coru d'Estaos Xuníos qu'inspiró a Glee,&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.channel4.com/programmes/gleeful-the-real-show-choirs-of-america|títulu=Gleeful: The Real Show Choirs of America|editorial=Channel 4|allugamientu=UK|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt; ye narráu por [[Nick Grimshaw]],&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.mirror.co.uk/tv-entertainment/tv/todays-tv/2010/06/07/gleeful-the-real-show-choirs-of-america-y4-10pm-115875-22315232/|títulu=Gleeful: The real show choirs of America: E4, 10pm|apellíu=Simon|nome=Jane|fecha=7 de xunu de 2010|obra=Daily Mirror|allugamientu=UK|editorial=[[Trinity Mirror]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Don't stop believing ===
Nel branu de 2010, la Canal 5 del Reinu Xuníu emitió ''Don't Stop Believing'', un reality de talentos inspirada pola serie de televisión de ''Glee''. La serie cuntó con shows en direuto nel que los grupos musicales de distintos países demostrando'l so talentu de cantar y baille.&lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.five.tv/programmes/entertainment/don't-stop-believing/81971|títulu=About the Show|editorial=[[Channel 5 (UK)|Channel 5]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt; Los cantantes solistes tamién pidieron xunise a un grupu pa representar a los Estaos Xuníos Xuníu del repartu del Glee Club&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.shine.tv/programme/1664|títulu=Don't Stop Believing|editorial=[[Shine TV]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100602120454/http://www.shine.tv/programme/1664|fechaarchivu=2 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.five.tv/programmes/entertainment/don't-stop-believing/82114|títulu=Emma Bunton interview|editorial=[[Channel 5 (UK)|Channel 5]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010|formatu=videu}}&lt;/ref&gt; L'espectáculu foi presentáu por [[Emma Bunton]],&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.mediaweek.co.uk/news/1003764/Bunton-present-GroupMs-Dont-Stop-Believing-Five/|títulu=Bunton to present GroupM's 'Don't Stop Believing' on Five|apellíu=McCabe|nome=Maisie|fecha=17 de mayu de 2010|obra=Media Week|editorial=[[Haymarket Media Group]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt; quien dixo a ''[[The Belfast Telegraph]]'' qu'ella ye una &quot;gran almiradora&quot; de Glee.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/breaking-news/entertainment/emma-bunton-shows-glee-over-glee-14814738.html|títulu=Emma Bunton shows glee over Glee|fecha=21 de mayu de 2010|obra=[[The Belfast Telegraph]]|editorial=[[Independent News &amp; Media]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt; los xueces del programa fueron Tamsin Outhwaite, Duncan James, Anastacia y [[Charles Klapow|Charles &quot;Chucky&quot; Klapow]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/news/a225201/fives-dont-stop-judges-revealed.html|títulu=Five's 'Don't Stop' judges revealed|apellíu=Kilkelly|nome=Daniel|fecha=11 de xunu de 2010|obra=[[Digital Spy]]|fechaaccesu=21 de xunu de 2010}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.fox.com/glee Sitiu web oficial de Glee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229115310/http://www.fox.com/glee |date=2015-12-29 }}
* [http://www.foxtv.es/Glee/ Fox España Páxina oficial de la serie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301063633/http://foxtv.es/Glee |date=2010-03-01 }}
* [http://canalfox.com/la series/glee/ Sitiu web oficial de Glee pa Llatinoamérica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120804174633/http://www.canalfox.com/la/ |date=2012-08-04 }}
{{commonscat}}
{{traducíu ref|en|Glee (TV Series)|Inglés|oldid=263007376|trad=parcial}}


{{Tradubot|Glee}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Glee| ]]</text>
      <sha1>hv9d1ixakuzfkwfmlozllif9k48u1th</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gossip Girl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94767</id>
    <revision>
      <id>4505946</id>
      <parentid>4484833</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74834" sha1="e8rvih1ahxed1iipxykzxa9usjr03gk" xml:space="preserve">{{Serie}}

'''''Gossip Girl''''' foi una [[serie de televisión]] d'[[Estaos Xuníos]] de drama adolescente, basada nes noveles homónimes de [[Cecily von Ziegesar]]. La [[serie de televisión|serie]] foi creada por [[Josh Schwartz]] y [[Stephanie Savage]], estrenar en [[The CW]] el [[19 de setiembre]] de [[2007]] y remató el [[17 d'avientu]] de [[2012]].

Narrada pola «bloggera» omnisciente, conocida como Gossip Girl ya interpretada por [[Kristen Bell]]. La serie xira en redol de les vides privilexaes d'adolescentes nel [[Upper East Side]] de [[Manhattan]] na ciudá de [[Nueva York]].

La serie empecipia col regresu de la «it girl» del [[Upper East Side]], [[Serena van der Woodsen]] d'un internáu de Cornwall, Connecticut. Al so regresu, [[Blair Waldorf]], la so meyor amiga, nun la recibe de bona manera, por habese alloriáu ensin despidise. La historia tamién sigue a Chuck Bass, el mozu malu del Upper East Side; a Nate Archibald, amigu de Chuck y noviu de Blair per dellos años, a Dan Humphrey, a la meyor amiga de Dan, Vanessa Abrams, y la hermana de Dan, Jenny Humphrey.

L'ésitu de ''Gossip Girl'' llevó a adautaciones internacionales fora de los Estaos Xuníos. La serie recibió numberoses nominaciones a distintos premios, ente ellos, 18 ''Teen Choice Awards''.

La trama principal de la serie, basar en ''Gossip Girl'', que ye un blogue n'internet bien conocíu, que narra día ente día chismes, conflictos amorosos, familiares y económicos d'un grupu de mozos multimillonarios de la [[elite]] de Manhattan.

== Introducción ==

=== Llibros ===
La serie de llibros de ''Gossip Girl'', orixinalmente taba entamada a ser afecha nuna película protagonizada por [[Lindsay Lohan]], al llau de la creadora de la serie ''Gilmore Girls'', Amy Sherman-Palladino.&lt;ref&gt;http://www.boxofficeprophets.com/tickermaster/listing.cfm?TMID=1067:Gossip_Girl&lt;/ref&gt; Cuando'l proyeutu de la película nun progresó, Stephanie Savage y Josh Schwartz, tomaron el proyeutu p'afaelo nuna serie de televisión. N'ochobre de 2006, Schwartz empezó a trabayar nel pilotu de la serie. El mentó: &quot;Sentíame escépticu. Nun quiero faer la versión neoyorquina de ''[[The O.C.]]''. Pero pensé que los llibros yeren intelixentes. &quot;&lt;ref&gt;http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2006/10/29/occupational_hazard/&lt;/ref&gt; En xineru de 2007, la serie foi aceptada por [[The CW]].

=== Equipu de producción ===
El creador de ''[[The O.C.]]'', Josh Schwartz y la so compañera escritora, Stephanie Savage fueron los productores executivos mientres les seis temporaes de la serie, siguíos por Bob Levy y Leslie Morgenstein, de ''Alloy Entertainment'', a quien se-yos asignó la xera d'afaer les noveles nuna serie televisiva.&lt;ref&gt;http://variety.com/2007/scene/news/cw-gives-schwartz-some-good-news-1117956643/&lt;/ref&gt; Siguiendo l'ésitu de ''Gossip Girl'', el co-productor de ''[[Gilmore Girls]]'', John Stephens, foi contratáu como productor executivu, en trabayando con Schwartz y Savage con anterioridá.&lt;ref&gt;http://www.digitalspy.co.uk/ustv/s83/gossip-girl/news/a102331/the-oc-producer-joins-gossip-girl.html&lt;/ref&gt; Joshua Safran, quien empezó como escritor y productor consultante foi depués amestáu como productor executivu. El 24 d'abril de 2012, foi anunciáu que Safran dexaría la serie a la fin de la quinta temporada, p'asina convertise nel productor executivu de la serie de [[NBC]], ''Smash''.&lt;ref&gt;http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/smash-gossip-girl-josh-safran-showrunner-315983&lt;/ref&gt; Pa enllenar el llugar abandonáu por Safran, la co-productora executiva, Sara Goodman foi xubida a productora executiva pa la sesta y última temporada.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://tvline.com/2012/05/11/gossip-girl-renewed-season-6/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120513014858/http://tvline.com/2012/05/11/gossip-girl-renewed-season-6/ |fechaarchivu=2012-05-13 }}&lt;/ref&gt; Alexandra Patsavas, quien trabayó con Schwartz en ''The O.C.'' tuvo al cargu de la música.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://top40.about.com/b/2007/09/05/will-gossip-girl-shake-up-the-pop-music-world.htm |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071214063026/http://top40.about.com/b/2007/09/05/will-gossip-girl-shake-up-the-pop-music-world.htm |fechaarchivu=2007-12-14 }}&lt;/ref&gt; Eric Daman, yera'l vestuarista de la serie, y ye meyor conocíu pol so trabayu na serie ''[[Sex and the City]]''.

=== Audiciones ===
{{Caja de cita|&quot;Cuando ''[[Veronica Mars]]'' foi atayada, los pilotos de The CW fueren anunciaos, y unu d'ellos yera ''Gossip Girl''. Lleer, y sabía que yá yera bien vieya pa interpretar a dalgún de los personaxes. Marqué-y por teléfonu a Dawn Ostroff (quien yera la presidenta de The CW nesos tiempos), y ella díxi-y, 'Oi, fixi munches narraciones en ''Veronica Mars'', ¿puedo narrar esta serie?' y ella respondióme 'Esa ye una bien bona idea.' Sabíen que tenía una voz nueva, gusté-yos, y sabíen que siempres diría trabayar, y supongo qu'eso yera tou lo que yo precisaba. Yera bien claro pa mi lo descarao y malicioso que tenía que ser&quot;.|— [[Kristen Bell]] en como consiguió'l papel de la narradora de la serie&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2012/12/kristen-bell-on-the-gossip-girl-finale-reveal-you-know-id-be-shot.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121217061200/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2012/12/kristen-bell-on-the-gossip-girl-finale-reveal-you-know-id-be-shot.html |fechaarchivu=2012-12-17 }}&lt;/ref&gt;|alliniación=right|anchu=30em}}

Con nueve papeles principales, la mayoría del repartu foi escoyíu de febreru a abril de 2007. Blake Lively y Leighton Meester, quien audicionaron n'avientu de 2006,&lt;ref&gt;//www.hollywoodreporter.com/news/gossip-girl-100-episodes-leighton-meester-285716&lt;/ref&gt;fueron les primeres actrices escoyíes en febreru pa los papeles de Serena van der Woodsen y Blair Waldorf respeutivamente.&lt;ref&gt;http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=7308&lt;/ref&gt; Penn Badgley, quien yá trabayara con anterioridá con Stephanie Savage na serie ''The Mountain'', Taylor Momsen, Chace Crawford, Kelly Rutherford y Connor Paolo tamién audicionaron con ésitu y consiguieron los sos papeles na serie en marzu, y tamién Florencia Lozano, quien solo apaeció nel pilotu y dempués foi reemplazada por Margaret Colin.&lt;ref&gt;http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=7320&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=7323&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=7328&lt;/ref&gt; Actores pa los papeles de Chuck Bass y Rufus Humphrey fueron asignaos n'abril, cuando l'actor inglés Ed Westwick y Matthew Settle fueron escoyíos.&lt;ref&gt;http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=7351&lt;/ref&gt; Westwick audicionó orixinalmente pal papel de Nate, pero depués pidióse-y qu'intentara pa Chuck. Conforme crecíen los rumores de la cancelación de ''Veronica Mars'', foi reveláu nes &quot;Upfronts&quot; de The CW en 2007, que Kristen Bell narrara'l pilotu, convirtiéndola n'otru personaxe principal d'otra serie nesa cadena.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20110929231609/http://www.clevelandleader.com/node/1893&lt;/ref&gt; Jessica Szohr taba orixinalmente plantegada pa interpretar el papel recurrente de Vanessa Abrams, pero depués foi xubida a personaxe principal, mientres el capítulu catorce de la primer temporada.&lt;ref&gt;http://tv.yahoo.com/jessica-szohr/contributor/1254007/bio;_ylt=AmwigrSRw5Zb65iAwhpGmYi.o9EF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.tvguide.com/news/Exclusive-Girl-Gossip-8276.aspx&lt;/ref&gt; Kaylee DeFer xunir a la serie nel capítulu dieciocho de la cuarta temporada, y dempués de que terminara la mesma, foi xubida a personaxe principal pa la quinta temporada.&lt;ref&gt;http://blogs.wsj.com/speakeasy/2011/05/10/kaylee-defer-joining-gossip-girl-full-time&lt;/ref&gt;

A la fin de la cuarta temporada, Taylor Momsen, quien tuvo ausente mientres la mayoría de la mesma y siguía considerada ente los personaxes regulares,&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20111006232700/http://www.tvovermind.com/thecw/gossip-girl/gossip-girl-3-22-review/23886&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.deadline.com/2010/11/gossip-girl-sidelines-taylor-momsen/&lt;/ref&gt; y Jessica Szhor, dambes abandonaron la serie.&lt;ref&gt;http://tvline.com/2011/05/09/gossip-girl-taylor-momsen-jessica-szohr-leaving/&lt;/ref&gt; Mientres el tiempu al aire de la serie, [[Connor Paolo]] tornaba constantemente l'ascensu del so personaxe (que yera recurrente), Eric van der Woodsen a principal, citando razones personales por esa decisión.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.tvline.com/2011/03/ask-ausiello-spoilers-on-fringe-house-greys-anatomy-true-blood-glee-and-more |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120210202402/http://www.tvline.com/2011/03/ask-ausiello-spoilers-on-fringe-house-greys-anatomy-true-blood-glee-and-more/ |fechaarchivu=2012-02-10 }}&lt;/ref&gt; En convirtiéndose en personaxe principal na serie de ABC, [[Revenge (serie de televisión)|Revenge]], n'agostu de 2011, Paolo confirmó la so salida de Gossip Girl.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://tvline.com/2011/08/08/gossip-girl-connor-paolo-exit/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120807041632/http://tvline.com/2011/08/08/gossip-girl-connor-paolo-exit/ |fechaarchivu=2012-08-07 }}&lt;/ref&gt;

Conforme la serie progresaba, numberosos actores invitaos apaecieron na serie. [[Michelle Trachtenberg]] robló pa interpretar a Georgina Sparks, que yera la moza mala de la historia, la bruxa a la que naide quería&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20197249,00.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140726225511/http://www.ew.com/ew/article/0,,20197249,00.html |fechaarchivu=2014-07-26 }}&lt;/ref&gt; Orixinalmente, el rol fuera ufiertáu a [[Mischa Barton]], quien lo refugó. Francie Swift y Sam Robards fueron escoyíos como los padres de Nate, Anne y Howard respeutivamente.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.tv.com/sam-robards/person/26521/summary.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110317055322/http://www.tv.com/sam-robards/person/26521/summary.html |fechaarchivu=2011-03-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.tv.com/francie-swift/person/28160/summary.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101216062745/http://www.tv.com/francie-swift/person/28160/summary.html |fechaarchivu=2010-12-16 }}&lt;/ref&gt; Caroline Lagerfelt interpretó a Celia &quot;CeCe&quot; Rhodes, la güela de Serena y Eric, y madre de Lily.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.tv.com/caroline-lagerfelt/person/1595/summary.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110805111559/http://www.tv.com/caroline-lagerfelt/person/1595/summary.html |fechaarchivu=2011-08-05 }}&lt;/ref&gt; Sebastian Stan fixo múltiples apaiciones como Carter Baizen mientres les primeres trés temporaes de la serie.&lt;ref&gt;http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b141124_who_gossip_girls_major_new_guy.html&lt;/ref&gt;

=== Llugares de filmación ===
[[Ficheru:Gossip Girl filming in Paris, France, 30 December 2011.jpg|250px|thumb|upright|''Gossip Girl'' filmando en Saint-Germain-des-Prés, [[París]], [[Francia]].]]
La serie ruédase principalmente en [[Nueva York]], esautamente en [[Queens]], [[Brooklyn]] y [[Manhattan]]. Según la productora Amy Kaufman, &quot;la ciudá ye un personaxe más de la historia&quot;. Los interiores suelen rodase nos Estudios Silvercup ([[Queens]]), onde s'atopen los ''lofts'' y apartamentos de la serie. L'edificiu de la Parker Collegiate Institute y un edificiu de la Ilesia Rusa Ortodoxa combinar pa reconstruyir los colexos de los personaxes: el Constance Billard d'elles y el St. Jude d'ellos. Amás, construyóse un plató pa reproducir l'hotel onde viven Sele y Chuck: l'Hotel Palace de l'[[Avenida Madison (Manhattan)|Av. Madison]]. Otros llugares son el Communitea (Long Island City), la galería d'arte The Front Room ([[Williamsburg (Brooklyn)|Williamsburg]]) o la ''boutique'' de moda Henri Bendell ([[Quinta Avenida]]).&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Shen|nome=Maxine|títulu=TALK OF THE TOWN|url=http://www.nypost.com/seven/08292007/entertainment/talk_of_the_town.htm|fecha=[[29 d'agostu]] [[2007]]|fechaaccesu=7 de setiembre de 2007|editorial=[[New York Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111223204/http://www.nypost.com/seven/08292007/entertainment/talk_of_the_town.htm|archivedate=2009-01-11}}&lt;/ref&gt; Pero non namái estos barrios fueron llugar de filmación pa ''Gossip Girl'': rodar en [[Los Hamptons]] a principios de la 2ª temporada y en [[París]] ([[Francia]]) a entamos de la cuarta. Nos primeros dos capítulos de la quinta temporada, la serie foi filmada en [[Los Angeles]].

Pola locación de Nueva York, la productora executiva Stephanie Savage dixo &quot;Dixéronnos darréu que sería bien caru y bien complicáu&quot; al entamu de la serie. Savage menta que se-yos propunxo filmar nun estudiu de Los Angeles que recrearía [[Central Park]], pero eventualmente la serie foi filmada en Nueva York.&lt;ref&gt;http://www.nydailynews.com/new-york/pssssst-mayor-bloomberg-gossip-girl-good-city-celebration-show-100th-episode-article-1.1012499?localLinksEnabled=false&lt;/ref&gt; Savage esplicó por qu'escoyeron filmar ende: &quot;Nun hai más Nueva York na televisión, o nun había cuando empezamos faciendo'l pilotu, sacante'l Nueva York que podíes ver no fondero detrás d'esos cadabres en shows policiacos. Nunca vimos la ciudá dende'l puntu de vista d'adolescentes.&quot; Schwartz amestó &quot;Lo que ye graciosu d'estos adolescentes ye que crecieron viendo ''Sex and the City'', inclusive anque nun fuera sobre ellos. Y creo qu'incorporaron neso como Nueva York yera tan mínima. Engarramos abondo duru pa filmar en Nueva York, porque queríamos que Nueva York fuera un personaxe más na serie.&quot;&lt;ref&gt;http://www.nytimes.com/2007/09/12/arts/television/12goss.html?_r=0&lt;/ref&gt;

=== Formatu episódicu ===
Cada episodiu empecipia cola páxina principal del sitiu de Gossip Girl, cola imaxe de Serena del episodiu piloto. Dempués, un recuentu d'eventos relevantes al episodiu que va ser amosáu, termina de nuevu cola páxina principal del sitio web, pero la imaxe camuda a la d'otros personaxes con un eventu recién conectáu cola imaxe'l cual rellatar y siempres empieza col mesmu cantar

La narradora ye Gossip Girl, interpretada por Kristen Bell. Ella empecipia cola frase &quot;Gossip Girl here, your one and only source into the scandalous lives of Manhattan's elite,&quot; (Gossip Girl equí, el to primer y única fonte dientro de les vides escandaloses de la élite de Manhattan) y termina con xuxurios diciendo &quot;Where has she been?&quot; &quot;Sele&quot; (&quot;¿Ónde tuvo ella? &quot;Sele&quot;) y depués la voz conclúi diciendo: &quot;And who am I?! That's one secret I'll never tell. You know you love me... XOXO Gossip Girl.&quot; (¿Y quién soi yo? Ye un secretu que nunca voi revelar. Sabes que m'amar... Besos y abrazos, Gossip Girl).

Mientres cada episodiu, siempres hai un eventu nun llugar yá seya grande o pequeñu. Joshua Safran esplicó &quot;Lo estructuramos [la serie] asina, por que cada selmana, l'episodiu llevar a cabu nun eventu. Siento que ye bien similar a una serie procedural.

=== Referencies culturales ===
Tolos títulos de los episodios, tán basaos nel nome d'una película o novela.&lt;ref&gt;http://www.rollingstone.com/moviesblogsthe-travers-take/why-gossip-girl-may-be-the-most-movie-savvy-tv-show-ever-plus-the-new-stuff-its-cooking-up-20090327&lt;/ref&gt; Por casu, l'episodiu &quot;The Wild Brunch&quot; fai referencia al filme western ''The Wild Bunch'' y &quot;Seventeen Candles&quot; a ''Sixteen Candles''. L'episodiu &quot;All About My Brother&quot; fai referencia a ''[[Todo sobre mi madre|All About My Mother]]'' de [[Pedro Almodovar]], ente que &quot;Pret-a-Poor-J&quot; surde del filme ''Prêt-à-Porter''. &quot;There Might Be Blood&quot; toma'l títulu del filme de 2007, ''There Will Be Blood''. &quot;The Sele Also Rises&quot; foi tituláu a partir de la novela ''The Sun Also Rises''. L'episodiu &quot;Easy J.&quot; foi tituláu a partir de la película d'[[Emma Stone]], ''[[Easy A]]''. L'episodiu &quot;The Age of Dissonance,&quot; foi tituláu a partir de la novela de Edith Wharton, ''[[The Age of Innocence]]'', que tamién siguía una producción d'obra teatral de preparatoria. Tamién l'episodiu, &quot;The Blair Bitch Project&quot;, foi tituláu pola película popular d'horror de los 90, &quot;[[The Blair Witch Project]]&quot;.

Joshua Safran mentó, &quot;basamos d'obres clásiques como ''[[The Great Gatsby]]'' y lo más que podemos a la cultura pop&quot;.

=== Moda ===
La moda sirve de telón de fondu pa la serie, una y bones los mozos amuésense como espertos no más actual de la industria de la moda coles prendes más novedoses y espectaculares de los diseñadores. Por cuenta de la categoría y riqueza de los personaxes, y l'ambientación en Nueva York, éstos siempres van vistíos de forma impecable. La diseñadora de vestuariu de la serie ye Cindy C. Torres. Enantes trabayó como asistente de vestuariu de la serie [[Sex and the City]] y estilista en [[i-D]] (revista de moda británica), y basa la eleición de les prendes de les actrices n'exemplos reales de vestuariu de les élites de la [[Mariña Este de los Estaos Xuníos]]. Daman tamién confesó que merca nes tiendes del distritu de Meatpacking de Nueva York y que suel dir a les boutiques de moda de Opening Ceremony y [[Stella McCartney]] al empar que va a otres más conocíes como [[Chanel]] o [[Óscar de la Renta]]. Los actores de la serie tamién reciben l'atención necesaria de Daman, que los reflexa asina: &quot;Vistir d'una forma bastante Upper East Side anque non como l'alta sociedá antigua&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Chien|nome=Ginny|títulu=Primetime couture|url=http://theenvelope.latimes.com/awards/emmys/env-en-style8aug08,0,2864130.story?coll=env-home-headlines|editorial=[[Los Angeles Times]], The Envelope Forum|fecha=[[7 d'agostu]] [[2007]]|fechaaccesu=23 d'agostu de 2007}}&lt;/ref&gt;

=== Música ===
{{AP|Gossip Girl (banda sonora)}}

Alexandra Patsavas, la conocida y aclamada supervisora de la música de ''[[The O.C.]]'' y de ''[[Grey's Anatomy]]'', ye la responsable de la seleición de música de ''Gossip Girl''. Nesos dos series anteriores convirtió n'ésitos delles de les sos seleiciones. En contraposición col usu d'artistes de [[música independiente]] y [[rock alternativu]], Patsavas decidió introducir cantares actuales de moda na serie yá que como dixo &quot;tengo enfotu nos cantares favoritos antigües mientres esploro la música pop actual. Y yá que la serie enfocar n'estudiantes d'institutu de Nueva York, de xuru vamos usar grupos de Nueva York. Porque estos mozos tamién escuchen la radio&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Lamb|nome=Bill|títulu=Will 'Gossip Girl' Shake Up the Pop Music World?|url=http://top40.about.com/b/a/209356.htm|fecha=[[5 de setiembre]] [[2007]]|fechaaccesu=6 de setiembre de 2007|editorial=[[About.com]]}}&lt;/ref&gt;

=== ''Spin Off'' ===
{{AP|Valley Girls}}

En [[xunetu]] de [[2008]] empezaron los rumores sobre un posible ''[[Serie derivada|spin-off]]'' basáu en [[Jenny Humphrey]] ([[Taylor Momsen]]), protagonista de los llibros de ''The It girl'' de [[Cecily von Ziegesar]], pero [[Josh Schwartz]] desmintió'l rumor diciendo que nun había nada desenvueltu sobre la tema. Cinco meses más tarde, y según Variety, ''&quot;the CW podría utilizar un episodiu de la serie de finales d'añu pa realizar el spin-off. Ésti taría protagonizáu por unu de los nueve personaxes principales, anque podría ser incluyíu unu nuevu&quot;''. La encargada de desmentilo foi Warner Bros., quién dixo que los rumores yeren falsos y que nun s'aprobó nada.

Pero un mes más tarde, en xineru de [[2009]], volvieron los rumores alrodiu de un episodiu de la segunda temporada que sería la presentación del tan faláu ''[[Serie derivada|spin-off]]'': [[Valley Girls]]. La serie centrar nuna jovencísima y ochentera Lily, madre de Serena. Finalmente, anque sí hubo un capítulu centráu nello, la cosa quedó ende.

== Personaxes ==
{{AP|Personaxes de Gossip Girl|}}

Los primeros episodios de la primer temporada siguíen el conceutu de la serie de llibros, siguiendo les vides de cinco adolescentes ricos y privilexaos mientres cursaben la preparatoria. [[Serena van der Woodsen]] ([[Blake Lively]]) ye descrita como la moza popular. Ye reveláu que tien un pasáu escandalosu que lu estorna mientres la serie, y les sos rellaciones curties y non estables con distintos homes son bultables, amás de los sos actos rebalbos. [[Dan Humphrey]] ([[Penn Badgley]]) ye un mozu non popular que se fai parte de la escena aturbolinada de Manhattan, que ye aspirante a escritor, y un bon mozu con un bon corazón y moral. [[Blair Waldorf]] ([[Leighton Meester]]), ye la remanadora &quot;Queen Bee&quot; (abeya reina) de la escena social de la preparatoria privada ficticia, Constance Billard, y amás ye la meyor amiga de Serena y rival ocasional. [[Nate Archibald]] ([[Chace Crawford]]) ye descritu como'l &quot;mozu doráu&quot; del Upper East Side, quien siempres se ve envueltu en rellaciones con personaxes femeninos, y trepa con munchos problemes qu'amenacien la so vida &quot;perfecta&quot;. [[Chuck Bass]] ([[Ed Westwick]]), ye consideráu como'l &quot;anti-héroe&quot; de la serie, amás de muyeriegu y fanáticu de les fiestes, trepa con una vida aturbolinada que cubren un pasáu y un llugar vulnerable na so vida.

Amás de los cinco personaxes mentaos enantes, tres personaxes más apaecen nel pilotu. [[Jenny Humphrey]] ([[Taylor Momsen]]), ye la hermana menor de Dan, quien desesperadamente intenta convertise na próxima &quot;abeya reina&quot;, una meta que-y fai ver los verdaderos valores de la vida; Lily van der Woodsen ([[Kelly Rutherford]]), la madre de Serena; y el padre de Dan y Jenny, Rufus Humphrey ([[Matthew Settle]]). Lily y Rufus comparten un pasáu románticu que los sigue mientres la serie y eventualmente llevar al so matrimoniu. La familia Humphrey ta centrada n'esplorar la vida del 'Upper East Side', y Dan intentando protexer a la so hermana menor mientres afaya la escena social de la ciudá.

Vanessa Abrams ([[Jessica Szohr]]), entra a la serie mientres la primer temporada como'l pasáu amorosu de Dan, pero tamién amiga cercana, y conviértese en personaxe regular dempués del decimocuartu episodiu. Otros personaxes inclúin a Eric van der Woodsen ([[Connor Paolo]]) l'hermanu atento y caritatible de Serena, quien ye [[gai]] y conviértese nel meyor amigu de Jenny. Georgina Sparks ([[Michelle Trachtenberg]]), ye l'[[Antagonista (narratología)|antagonista]] ocasional de la serie, quien tuvo un papel recurrente mientres les primeres cinco temporaes y depués principal na sesta. Carter Baizen, (Sebastian Stan) interpreta al enemigu de Chuck ya interés románticu de Serena.

Kaylee DeFer interpreta a [[Ivy Dickens]], una actriz de Miami (quien apaez per primer vegada na cuarta temporada de la serie), quien ye contratada pola hermana de Lily, Carol Rhodes (Sheila Kelly), pa interpretar a la so fía Charlie Rhodes, p'aportar al so fondu fiduciario. Ella Rai Peck interpreta a la Charlie Rhodes orixinal, quien ye moteyada como Lola.

Munchos personaxes apaecen como actores recurrentes yá seya como familiares de los personaxes principales. Eleanor Waldorf-Rose (Margaret Colin), y Harold Waldorf (John Shea) apaecen como los padres divorciaos de Blair, con Cyrus Rose (Wallace Shawn), como'l maríu de Eleanor y padrastru de Blair. Dorota Kishlovsky (Zuzzana Szadkowski) ye la sirvienta lleal de Blair. Anne Archibald (Francie Swift) y Howard &quot;El Capitán&quot; Archibald (Sam Robards) son los padres desamoraos de Nate, ente que William van der Bilt I (James Naughton) y William &quot;Tripp&quot; van der Bilt III (Aaron Tveit) interpreten al güelu y primu remanador de Nate, respeutivamente. Bartholomew &quot;Bart&quot; Bass (Robert John Burke) ye'l maríu de Lily (mientres la primera, segunda, quinta y sesta temporada) y el padre demandante de Chuck, y Jack Bass (Desmond Harrington) ye l'hermanu de Bart y tíu remanador de Chuck. Celia &quot;CeCe&quot; Rhodes (Caroline Lagerfelt) ye la güela de Serena y madre de Lily, y Gabriela Abrams (Gina Torres) ye la madre de Vanessa. Introducíu na cuarta temporada como'l nuevu noviu de Blair y darréu prometíu y maríu, El Prínciple Louis de Mónaco ye interpretáu por Hugo Becker.

=== Principales ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Actor || Personaxe || class=&quot;unsortable&quot;|Temporaes
|-
|[[Leighton Meester]] || Blair Waldorf || 1-6 (estelar)
|-
|[[Blake Lively]] || Sele Van der Woodsen || 1-6 (estelar)
|-
|[[Penn Badgley]] || Daniel &quot;Dan&quot; Humphrey || 1-6 (estelar)
|-
|[[Ed Westwick]] || Charles Bartholomew &quot;Chuck&quot; Bass || 1-6 (estelar)
|-
|[[Chace Crawford]] || Nathaniel &quot;Nate&quot; Archibald || 1-6 (estelar)
|-
|[[Taylor Momsen]] || Jennifer &quot;Jenny&quot; Humphrey || 1-3 (principal) 4 (recurrente) 6 (invitada) &lt;!-- NUN mover a sección 'Dexaron la serie' --&gt;
|-
|[[Jessica Szohr]] || Vanessa Abrams || 1-3 (principal) 4 (recurrente) 6 (invitada) &lt;!-- NUN mover a sección 'Dexaron la serie' --&gt;
|-
|[[Kelly Rutherford]] || Lilian Wilhelmina &quot;Lily&quot; Rhodes || 1-6
|-
|[[Matthew Settle]] || Rufus Humphrey || 1-6
|-
|[[Michelle Trachtenberg]] || Georgina Sparks || 1-5 (recurrente) 6 (principal)
|-
|[[Kaylee DeFer]] || Charlotte &quot;Charlie&quot; Rhodes / Ivy Dickens || 4 (recurrente) 5-6 (principal)
|-
|[[Zuzanna Szadkowski]] || Dorotea Kishlovsky || 1-6 (principal)
|}

=== Personaxes recurrentes ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Actor || Personaxe || Temporaes
|-
|[[Connor Paolo]] || Eric van der Woodsen || 1-4, 6
|-
|[[Margaret Colin]] || Eleanor Waldorf || 1-6
|-
|Caroline Lagerfelt || Celia &quot;Cece&quot; Rhodes || 1-5
|-
|[[Desmond Harrington|Desmond Harr]] || Jack Bass || 2-6
|-
|[[Sam Robards|Sam Robads]] || Howard Archibald || 1-2, 4, 6
|-
|Aaron Schwartz || Vanya || 2-6
|-
|Yin Chang || Nelly Yuki || 1, 4-6
|-
|Aaron Tveit || Tripp van der Bilt || 2-3, 5
|-
|Holley Fain || Maureen van der Bilt || 2-3
|-
|[[Hugo Becker]] || Louis Grimaldi || 4-5
|-
| Roxane Mesquida || Beatrice Grimaldi || 5
|-
|[[Robert John Burke]] || Bartholomew &quot;Bart&quot; Bass || 1-3, 5-6
|-
|[[Sebastian Stan]]|| Carter Baizen || 1-3
|-
|[[Chris Riggi]] || Scott Rosson || 2-3
|-
|[[Matt Doyle]] || Jonathan Whitney || 2-4
|-
|[[Willa Holland]] || Agnes Andrews || 2-3, 6
|-
|[[Tamara Feldman]] || Poppy Lifton || 2, 6
|-
|[[Hilary Duff]] || Olivia Burke || 3
|-
|[[Kevin Zegers]] || Damien Dalgaard || 3-4
|-
|[[Gina Torres]] || Gabriela Abrams || 3
|-
|Luke Kleintank || Elliot || 3-4
|-
|[[Katie Cassidy]] || Juliet Sharp || 4, 6
|-
|[[Michael Boatman]] || Russell Thorpe || 4
|-
|[[Tika Sumpter]] || Raina Thorpe || 4
|-
|[[David Call]] || Ben Donovan || 4
|-
|Elizabeth Hurley
|Diana Payne
|5
|-
|[[Ella Rai Peck]] || Charlotte &quot;Lola&quot; Rhodes || 5-6
|-
|[[Barry Watson]] || Steven Spence || 6
|-
|[[Sofia Black D'Elia]] || Sage Spence || 6
|}

== Temporaes ==
{{AP|Episodios de Gossip Girl|l1=Llista d'episodios de Gossip Girl}}

=== Primer temporada: 2007-2008 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 1)}}

Compuesta por 18 episodios, la primer temporada de la serie empezó'l [[19 de setiembre]] de [[2007]] y viose atayada pola [[Fuelga de guionistes en Hollywood de 2007-2008|fuelga de guionistes]] que tuvo llugar esi añu. Finalmente volvió, con cinco episodios más, pa completar la temporada, que remató'l [[19 de mayu]] de [[2008]].

Al traviés de la información que la [[blogger]] ''Gossip girl'' (La Reina Flera n'España) cuelga na so páxina web, conocemos les histories d'un grupu de mozos del [[Upper East Side]]. Per un sitiu ta Sele van der Woodsen ([[Blake Lively]]), que vuelve a casa dempués d'un añu en paradoriu desconocíu y en chándose de callao con Nate ([[Chace Crawford]]), el noviu de la so meyor amiga Blair Waldorf ([[Leighton Meester]]), que nun ta bien contenta col regresu de la so íntima amiga, yá que quier siguir siendo la Reina del institutu. La guerra de poder nun va tardar en declarase, entá ye más cuando Blair sepa que'l so noviu foi-y infiel va un añu cola so meyor amiga. Per otru llau ta Dan Humphrey ([[Penn Badgley]]), un mozu de [[Brooklyn]] que lleva tola vida namoráu de callao de Serena y qu'estudia nel mesmu colexu elitista gracies a una beca. La so vida va camudar cuando la conoza personalmente y empecipien una rellación que nun va ser aceptada por naide del [[Upper East Side]]. Jenny ([[Taylor Momsen]]), la hermana pequeña de Dan, ta deseyando formar parte d'esi mundu y nun va duldar en faer tolo posible pa consiguilo cuando la mesma Blair vea nella un bon soldáu pa la so guerra contra Serena. Anque la llegada de Vanessa ([[Jessica Szohr]]), la meyor amiga de Dan y del cual ésta tuvo namorada, va ser un duru golpe pa la nueva novia de Humphrey. El sobeyosu Chuck Bass ([[Ed Westwick]]), meyor amigu de Nate, decide esfrutar de la vida al máximu gracies al so dineru y poder, anque ésta va empezar a complicase cuando empiece a sentir daqué, nin más nin menos, que por Blair. D'últimes tán el padre de Dan y la madre de Serena, Rufus ([[Matthew Settle]]) y Lily ([[Kelly Rutherford]]) respeutivamente, que fueron pareya nel pasáu y agora vuelven realcontrase casi dos décades dempués con unes vides dafechu distintes.

=== Segunda temporada: 2008-2009 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 2)}}

Compuesta por 25 episodios, la segunda temporada empecipió'l [[1 de setiembre]] de [[2008]] y remató el [[25 de mayu]] de [[2009]].

Dempués de romper, Sele y Dan intenten llevase bien, anque l'atraición sexual qu'esiste ente dambos ye inevitable, dempués d'intentar tar xuntos la so rellación nun funcionar asina que deciden terminar. Blair y Chuck intenten negar lo que sienten l'unu pol otru y nengún atrévese a dicir &quot;te amo&quot;, hasta que muerre'l padre de Chuck y entós Blair cree que ye'l momentu correutu pa declarase. Tocantes a Nate y Vanessa, agora tán de novios dempués de que Nate pasara por una atraición por Jenny y por una aturbolinada rellación cola madrasca de Lord Marcus. Afayar el secretu de Lily, que nun-y dixo a Rufus -el cual ta abiertamente namoráu d'ella- qu'antaño tuvieron un fíu y que ta dau n'adopción. La madre de Lily cúntalu a Rufus primero que estos viaxen en dómines navidiegues polo que Rufus detién la idea de viaxar y nun ye l'únicu fíu que puede perder el padre de Dan, yá que la so fía Jenny ta cada vez más rebalba y empecipia una etapa como [[modista]] so les órdenes de la madre de Blair. Dan fai los sos galanes como escritor, oportunidá que la lleva a escribir sobre la vida de Chuck y el so padre Bart Bass.

=== Tercer temporada: 2009-2010 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 3)}}

La tercer temporada consta de 22 episodios y empezó a emitise'l [[14 de setiembre]] de [[2009]].

Llegó'l momentu d'abandonar el colexu y empecipiar la universidá. Dan, Vannesa y Blair van asistir a la [[Universidá de Nueva York]], onde van coincidir cola famosa actriz Olivia Burke ([[Hilary Duff]]), que va empecipiar una rellación con Dan, pa depués terminar nun triángulu amorosu con Vanessa. Nate, namoráu dafechu de Serena y asistente a la [[Universidá de Columbia]], va tener que ver cómo l'amor de la so vida empecipia un ''affair'' col so primu al par que trabaya pa él. Blair y Chuck-esti postreru dedicáu de plenu a los sos negocios- solidaricen la so rellación y Jenny -qu'al pie del so meyor amigu y mediohermano Eric son los únicos qu'entá van a la escuela- intenta caltenese nos más altu del Constance como acabante estrenar Reina del Colexu. A lo último, Rufus y Lily intenten faer frente a les dificultaes qu'asoceden nel so matrimoniu y Chuck recibe un disparu mientres intenten roba-y l'aniellu, col que supuestamente-y diba a pidir matrimoniu a Blair, pero que s'atayó al chase esti cola pequeña J.

=== Cuarta temporada: 2010-2011 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 4)}}

Compuesta por 22 episodios. Estrenada'l [[13 de setiembre]] de [[2010]], la cuarta temporada de ''Gossip girl'' incorporó a dos chiques nueves: [[Katie Cassidy]] como Juliet Sharp, la nueva novia de Nate, y [[Clemence Poesy]] como Eva, el nuevu y misteriosu ''affair'' de Chuck. Amás, [[Taylor Momsen]] va tar ausente mientres la primer parte de la temporada por motivos de &quot;creatividá&quot; y debíu al calendariu de conciertos del Warpedjjjjj Tour.
Mientres les sos vacaciones en [[París]], Sele y Blair mentanto, tienen de tomar una decisión: la primera escoyer ente Dan y Nate, ente que la segunda tien d'escaecer a Chuck. Mentanto, en [[Nueva York]], Georgina confiésalu a Dan que ye padre del pequeñu Milo, al que dexa al so cargu, daqué que pon en disyuntiva la so rellación con Vanessa y depués de que Georgina sumiera y dexara a Dan con Milo solos per una selmana afayen que Milo nun ye fíu de Dan y Georgina fuxe col ñácaru. Nate, pela so parte, pasóse'l branu de cama en cama, pero daquién paez haber consiguíu camuda-y d'opinión: la misteriosa Juliet ([[Katie Cassidy]]), que los sos oxetivos nun tán bien claros y tou paez indicar que'l so propósitu ye destruyir a Serena. Chuck, que foi dau por muertu, remanez na capital francesa con una identidá falsa de la mano d'Eva ([[Clemence Poesy]]), la guapísima nueva que-y salvó la vida tres el disparu que recibió y que Chuck llevar a Nueva York por que viva con él, lo que fai qu'apaezan los celos de Blair y faiga lo imposible por que Chuck y Eva terminen lo cual pasa tou gracies a Blair que fai que Chuck resabié d'Eva y ésta cola, colo que Chuck declára-y la guerra a Blair y se matrícula en Columbia (onde ta estudiando Blair yá que dexa la Universidá de Nueva York) pa face-y la vida imposible. Serena y Nate fartos de les engarradielles ente Chuck y Blair faen que roblen un tratáu de paz y depués del cumpleaños númberu 20 de Blair, Chuck ruempe'l tratáu y terminen besándose apasionadamente. Serena dexa de llau a Nate y a Dan y conoz a Collin el cual ye profesor de Columbia y empiecen a salir, que ye primu de Juliet y nun tien idea que la so prima quier destruyir al pie del so hermanu Ben, que ta na cárcel, a Serena. Depués Juliet ye afayada por Nate, Chuck, Blair y Serena de qu'ésta quier destruyir a Serena. Juliet allega a Jenny, y xunto con Vanessa monten un plan pa destruyir a Serena. El cual consiste en que Juliet fáigase pasar por Serena besando a Nate y a Dan nuna fiesta(esto ye publicáu por Gossip Girl y polo tanto vistu polos dos chicos que creen que Sele utilizólos) y que Jenny faciéndose pasar tamién por Sele amuesa al públicu que Blair y Chuck tán xuntos (fechu que nun debía de sabese porque dambos precisaben caltenelo de callao polos sos intereses profesionales). Y esto provoca que Blair crea que foi traicionada por Serena. Serena llega a esa fiesta negándolo tou, sicasí, naide créelu. Juliet aprovecha y llevar a un Hotel onde lu droguen. Cuando Sele espiértase llama a la policía y llevar a un hospital pa internala por sobredosis. Mentanto Jenny ye traicionada por Vanessa, ésta cúntalu a Rufus el plan pa estremar a Nate y a tolos demás del so llau (claramente Vanessa nun menta qu'ella tuvo metida en tou esto). Rufus diz-y a Jenny que se vaya y Jenny antes de dise cúntalu a Blair tou lo que pasó y Blair entiende que Sele nun tuvo nada que ver con nengún fechu de la fiesta y pide ayuda a Dan pa buscar a Juliet y que confiese (esta sumiera). Mentanto Sele foi internada nun centru de rehabilitación nel cual cúntalu a una psicóloga'l so pasáu nel Internáu, incluyida la so historia con Ben, l'hermanu de Juliet (anque ella nun sabe nada de que Juliet ye la so hermana y que dambos intenten destruyila). Blair y Dan atopen a Damien el cual cúnta-yos la historia de Ben y Serena. Dempués Juliet va al centru a destruyir a Sele pero afaya que nun tien motivos pa faelo. La historia ye la siguiente: Ben yera'l so profesor y ella namoróse d'él, él corresponder pero nunca foi más allá de lo que sería una simple amistá, asina ye que Lily falsificó la firma de Serena nun documentu, nel cual redáctase que Sele afirma que foi violada por Ben. Ben tien que pasar 5 años na cárcel y esa ye la razón pola qu'él y la so hermana busquen vengación.
Serena y Juliet arreyen tolos cabos y lleguen a la conclusión de que foi Lily. Lily retruca a la so fía que foi pol so futuru y que nun piensa ayudar a sacar a Ben de la cárcel. A too esto Nate consigue que'l so padre sala de la cárcel, Blair y Dan yá volvieron y falaron con Serena, en definitiva toos enteráronse de lo que fizo Lily. Y Rufus confiésalu a Chuck que Lily tenía pensáu vender Bass Industries lo que provoca un enfadu grande en Chuck y provoca l'enfadu tamién de Rufus y Lily.
Tiempó dempués cuando Ben sale de prisión, Sele ta dispuesta a empezar de nuevu con él, de primeres amuésa-y refugo, al ver el que Sele continuu aportunando finalmente apuerta, depués de munches duldes de Dan y Eric sobre si realmente Ben camudó deciden dici-y a Serena.
Sele niéga-yos tou, defendiendo a Ben, depués deque Ben amenacia a Damien d'alloñar de Dir der Woodsen, Damien ta dispuestu a cunta-yos a Eric y Dan. y esto provoca que Dan y Eric traten de meter de nuevu en prisión a Ben por un crime que nuevamente'l nun comete, al ver que Damien solo tar utilizando pa desfacer de Ben, estos deciden confesar, y saquen nuevamente a Ben de la cárcel y esto da a que Sele y Ben empiecen una rellación. Dan y Nate buscando vengación sobre lo que Damien fíxo-y a Eric y a Dan, van y confiésenlu a los sos padres que Damien ye un traficante de drogues.

=== Quinta temporada: 2011-2012 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 5)}}La quinta temporada ta compuesta por 24 episodios y empezó a rodase en [[xunetu]] de [[2011]] na ciudá de [[Nueva York]] y estrenóse n'[[Estaos Xuníos]] el [[26 de setiembre]] de [[2011]]. N'[[España]] estrenóse'l [[10 d'ochobre]] de [[2011]] en [[Cosmopolitan Televisión]] y en Llatinoamérica va estrenar pola canal [[Glitz*]].

La temporada empezó en Los Angeles con Chuck y Nate anovaos. Estos deciden dir faer una visita a Serena nel set de rodaxe onde ella ta trabayando como chica de los recaos. Chuck tien una nueva filosofía: diz &quot;sí&quot; a tou. Esto supondrá-y arriesgar la so vida yá que el dolor utilizar como una vía d'escape. A Serena ufiérten-y un trabayu en Nueva York como primer ayudante. Mientres ésta ta en Los Angeles, atopar cola so prima Charlie Rhodes, qu'en realidá ye una actriz que Carol Rhodes contrató pa estafar a Cece, la so madre. Nate empieza una rellación amorosa con una muyer mayor, Diana Payne, que paez tener un motivu ocultu nello. De vuelta en Nueva York, Dan enterar de que Vanessa publicó un capítulu de la so novela. Ésta a la fin ye editáu so autor anónimu y otru escritor tien cuenta de apoderá-yla, cosa que fai que Dan acabe per publicar la sol so nome. La novela ye llamada &quot;In side&quot; (adientro) y los personaxes basaos na élite de Upper East Side, incluyendo los sos amigos y la so familia pero deformándolos cosa que provocara munchos enfados el día de la presentación y darréu. Blair sigue planiando la so boda con Louis y entérase de que ta embarazada pero'l problema ye que nun se sabe de quién, si de Chuck o de Louis, y por esti motivu ella manda a faer un test de paternidá que nun acaba lleendo. La familia del príncipe nun lu acepta y pon torgues a la so rellación. Chuck, pa escaecer a Blair, empieza una terapia con una psicóloga que ye mercada por Louis pa faer que Blair nun vuelva con Chuck. Esti afayar y saca a la lluz dicha información na inauguración de &quot;The NY Spectator&quot;, una web que quier desbancar la de Gossip Girl y que dirixe Diana Payne. Ésta afaya que Charlie nun ye quien fai creer a tol mundu sinón que ye una actriz llamada Ivy Dickens. Obligar a trabayar pa ella buscando cotilleos xunto a Nate Archibald.

Serena, enoxada pol so personaxe nel llibru de Dan, vese obligada a falar con él porque la so xefa quier los derechos cinematográficos del llibru y finalmente consiguir. Ésta muyer trata de reflexar na película que Dan ye un aprovecháu y remanador que s'aprovecha de los sos amigos de l'alta sociedá por que'l so llibru seya un bestseller. Cuando Sele dase cuenta -y pa los pies y ye despidida. Diana Payne aprovecha esti fechu y píde-y que trabaye con ella en &quot;The NY Spectator&quot; escribiendo un blogue sobre ella mesma pa terminar con Gossip Girl. Dan nun consigue ésitu na xira promocionando'l so llibru y fai creer a Rufus y Lily que nun tira la toalla. Nate nun cree que la so rellación oculta vaya a dalgún llugar y bésase con Charlie cosa que pon celosa a Diana, quien fai públicu la so rellación con él na web. Apaez Max, l'ex-noviu de Ivy Dickens (Charlie Rhodes), pa falar con ella y zarapícase con Serena qu'aprovecha la ocasión pa ser fotografiada y asina poder escribir el so blogue. Tienen una cita onde ésti dexa llantada a Serena porque s'atopa con Ivy que se pon bien nerviosa al velo y píde-y que se vuelvan a Florida pero esti nun acepta porque ta con Serena.

Blair, dempués de la sida de Chuck pola so inmadurez na rellación que teníen, nun cree que tea camudando y empieza a duldar sobre los sos sentimientos escontra él y escontra Louis. Chuck, dempués de la provocación de Blair, besar por qu'ella piense que nun camudó y asina se case. Empieza la eleición de la dama d'honor con un concursu ente les sos esclaves y nel que gana Charlie. Max afaya que Ivy faise pasar por Charlie y va falar con ella pa pidi-y esplicaciones. Esta esplícalu, delantre de Lily, que la so madre, Carol, fíxo-y camudar de nome por que nun tuviera'l pesu de ser una Rhodes y ser tratáu como los demás. Pero ésti afaya un panfletu d'Alicia nel país de les maravíes onde Carol y Ivy actúen y dase cuenta de qu'ella nun ye la madre de Charlie (Ivy). La chantajea pidiéndo-y 500.000$ pa guardar el so secretu. Vuelve ver a Serena dempués de la celebración de la fiesta n'honor a Blair y Louis. Nesta fiesta, Louis trata de poner a Blair en contra de los sos amigos unviando una web de Gossip Girl con tolos correos unviaos pola xente al &quot;NY Spectator&quot; y Diana poner na web. Blair dase cuenta y diz-y que se tien que plantegar el so futuru al so llau y vase a buscar a Chuck (que se pasó pola fiesta anque nun taba convidáu porque quería parar a Dan de montar un espectáculu yá que tea tampoco taba convidáu y amás taba borrachu). Nate entérase que Diana lo hai tao utilizando y ruempe la so rellación con ella y el so güelu pídelu que seya l'editor xefe del &quot;NY Spectator&quot; yá qu'él ye l'accionista mayoritariu y despide a Diana. Ésti acepta'l puestu.

Charlie llama a Carol esplicándo-y el problema pa pidi-y dineru a Cece, el so &quot;güela&quot; porque ye demasiáu dineru pa sacar del fondu financieru. Mientres Max tien cites con Serena. Ivy queda esmazcarada nel novenu episodiu, na fiesta de Cece, onde Sele sabe que ye Ivy y l'ex de Max y píde-y esplicaciones. Esta, col sofitu de Carol, esplica que Max tar chantajeando y este quier amosar el panfletu pero yá nun lo tien y queda como un mentirosu. Este va tratar de vengase de Ivy y quédase en Nueva York onde ésta quier quedase y ser una Rhodes más porque yá nun se trata solo de dineru sinón de pertenecer a una familia. Cece ta enferma y solo saber Charlie que la anima a dicir a los demás qué tien.

Blair trata de saber cómo faer camudar a Louis y allega a Chuck pa saber qué fixo él pa pasar a ser bonu. Esti diz-y qu'él empezó una nueva vida cuando dio a la caridá l'aniellu de compromisu que pensaba dalu a ella. Esta cree culpable de llevar a tolos homes que tuvieron con ella a la escuridá y Chuck diz-y qu'él faía eses coses por mieu a perdela y que solo quería faela feliz y a la fin decidió siguir alantre cola so vida. Esto a ella entá lu crean duldes sobre siguir o non con Louis y escoyer a Chuck.

Dan quier dici-y lo que siente a Blair, pero escueye ayudar a volver con Chuck por que seya feliz; asina que zarra a Blair y a Chuck xuntos nuna habitación. Ellí ye onde Chuck confiésalu que taba equivocáu, qu'inda l'ama y querdría al so fíu tanto como lu quier a ella. Lily prepára-y una fiesta a Charlie para [[Debutante|presentala ante l'alta sociedá]]; Max intenta colase pa poder falar cola prensa y cunta-y la so historia, por eso Charlie decide manda-y a Gossip Girl que Blair taba con Chuck, asina arruinaben la fiesta. Tratando d'escapar na limusina, los postreros son escorríos polos paparazzis y provoquen un accidente, que dexa a Chuck nun estáu bien grave y nun se sabe si sigue con vida. Charlie (Ivy) culpar pol accidente y decide colase pa nun volver. Un mes dempués del accidente, vemos a Chuck na agua (cosa que nos indica que s'ameyoró) atopándose con Louis y ufierta a este'l so paragües pa acompaañarlo al apartamentu de Blair, al llegar Louis colar por unes toallas pa ensugase, y Blair atopar con Chuck, ésti pregúnta-y que camudó, por qué nun contesta les sos llamaes dempués del accidente, ente otres coses, ella paez anoxase pola so presencia y fai casu omiso a lo que diz, pos se cola darréu cola escusa de mirar cacíes, depués Louis confiésalu a Chuck qu'abarruntaba que Blair tenía un &quot;Affair&quot;, diz que por eso la buscaba na agua yá que pensaba que taba con Chuck, al tar Louis y Chuck ende, Chuck llega a la conclusión de que solo hai otra persona cola que podría tar: Dan. Chuck llega a Brooklyn a atopase con Dan, y ésti diz-y que va tiempu que nun vio a Blair, Chuck vase, y en realidá Blair ta ende; depués éstos abrazar.

Mientres Gossip Girl paez sumir y Nate recibe un mensaxe, nel que revela que los paparazzis y Gossip Girl, nun causaron l'accidente, y diz-y que faiga una investigación. Mientres Chuck barruntu de que Dan y Blair tienen una rellación clandestina, porque tán despintándose, na fiesta de fin d'añu, de The Spectator, Chuck, Nate y Louis acusen a Dan de tar nuna rellación secreta con Blair, depués Sele diz-yos que Blair les ayuda a caltener la rellación que tien ella con Dan. Pero tou ye una farsa, yá que Sele faló con Blair quien-y cuntó la historia, de lo que pasó. Cuando taben nel hospital, Blair perdió al so ñácaru y Sele cuntólu que Chuck nun taba nada bien, ésta rezó a Dios y pidió-y y prometió que si non se llevara a Chuck, si llograra faer qu'ésti s'ameyorara, ella casaríase con Louis, de secute una enfermera entró y díxo-y que Chuck deseyaba vela, foi ende cuando se dio cuenta que Dios escuchar, y que-y dixo a un semi-inconsciente Chuck &quot;Solo porque nun podamos tar xuntos nun significa que non te ame&quot;, al paecer ella y Dan tuvieron na casa d'un Padre quien lu aconseya a Blair sobre la so promesa, ésta pregunta si Dios entendería si ella va camudar la so opinión, pero al pensalo, mirando pela ventana a Chuck casi lo pilla un autu, lo que ye un non definitivu pa ella. Dempués de la fiesta Blair va escontra'l Empire, al falar con Chuck, ésti piensa que va reconciliase con él pero Blair a cencielles diz qu'ella vio lo que yera más importante, Chuck sigue inconforme por non saber que camudó, Blair namái lu repite &quot;Solo porque nun podamos tar xuntos nun significa que non te ame&quot;, y cólase con Louis.

Nate afaya que'l coche onde s'accidentaron Chuck y Blair en realidá fuera ordenáu pa él, pregúnta-y al mensaxeru anónimu si poder ayudar, ésti diz-y: &quot;y que tal si ayudamos mutuamente, XOXO Gossip Girl&quot;.
A la fin del Capítulu 13 revelar a Georgina Sparks como Gossip Girl, más nun s'esclaria si siempres lu hai sío o a cencielles ye la nueva Gossip Girl depués de que la orixinal por razones estrañes sumiera de la web. Unos capítulos dempués Georgina devela qu'ella tan solo ta supliendo a Gossip Girl, yá que ésta dexó d'escribir tres l'accidente, asina que hackeo la so base de datos y faíase pasar por ella cola ayuda del so home, mientres los demás abarruntaben d'ella, anque a la fin ella comentó que solo hackeo la páxina por un tiempu.

El capítulu 17 acaba con una nueva pareya formada nel Upper East Side, formada por Dan y Blair dempués qu'esta-y dixera a Chuck que yá nun ta namorada d'él. Cola unviada d'un paquete escontra Serena de Georgina col portátil nel cual tien la base de datos de Gossip Girl. Más tarde Georgina diz-y a Blair que roxura hasta Mónaco a consigui-y el divorciu de Louis cola condición de que Blair fáiga-y un favor a ella. Finalmente lléven-y los papeles del divorcio pero Blair tien mieu de divorciase yá que fuera'l suañu de tola so vida ser princesa. Mentanto, Sele siendo la nueva gossip girl yá que Georgina apúrro-y la contraseña intenta desapegase de ser el centru d'atención del Upper East Side, polo que decide buscar una nueva moza de la que toos falen, esta vendría ser Lola, y finalmente cuando se convierte na nueva &quot;It girl&quot; Serena pública un comentariu negativu de Lola sobre la compañía de teatru na que diba llograr un llugar, causando que la moza seya refugada. Por esti motivu, Lola empieza a investigar y dase cuenta que Sele ta detrás de Gossip Girl y busca la manera d'esmazcarala, lo que nun s'espera ye que los sos esfuercios van salir negativamente, pos para ello, dase cuenta que Diana Payne y Sele tán escondiendo'l secretu y decide grabar una conversación ente los dos, na que Diana confiesa ser la madre de Chuck, pero cuando Lola da cuenta de la catástrofe que ta desencadenando, yá ye tarde, la noticia ta en tolos móviles del Upper East Side.

Serena entérase que Lola ye la so media hermana y cúntalu a Lily, y ella entama una cena y convida a William, Carol, Lola y a un periodista, onde depués cunta la verdá de que William yera'l padre de Lola. Lily fai una intriga con Ivy y faen qu'arresten a Carol por fraude. Depués Lola atopa la contraseña del sitiu de Gossip Girl.
Nate char con Diana pa buscar información. Chuck afaya que Diana nun ye la so verdadera madre, y piensa que Jack ye'l so padre ya intenta afayalo.

A Dan ufiérten-y un viaxe a Roma, pero'l nun lo acepta yá que tien mieu de que la so rellación con Blair piérdase una y bones ella últimamente tuviera con Chuck p'ayudar a afayar el secretu de Diana.
Nate, Lola, Sele, Blair y Chuck van a Club De Sexu, onde Blair atopa a Bart Bass, este escapara faciéndose pasar por muertu pa protexer
a Chuck y a Lily. Finalmente afayaron que'l que lo tuviera amenaciando yera Andrew Tayler. Dan ufiérta-y a Blair qu'ella vaya a Roma con él, y ella acepta.
Gossip Girl róba-y la laptop a Serena y vuélvese a apoderar del so sitiu.

Ende ye cuando xube una parte del diariu de Blair que diz que nun sabe a quien ama. Esto causa una gran enemistá con Serena y fai que la echen del trabayu que-y ufiertaren. Enoxada Sele fai-y creer a Dan que Blair taba con Chuck y fai qu'esti char con ella. Finalmente diose cuenta que tou yera una trampa y salió enfurecido. Blair dase cuenta que verdaderamente ama a Chuck y dir a buscar pero esti lo refuga yá que diz que xuega enforma con él. Lily divorcióse de Rufus pa poder siguir el so matrimoniu con Bart.

Finalmente Sele colar nun tren tomando drogues y con un rapazu, ente que Blair va buscar a Chuck al casino, ésti ta con Jack entamando vengase de Bart. Les últimes pallabres de Blair son &quot;Tu engarrasti por mi tou un añu, agora ye tiempu de que yo engarre por ti&quot; y depués chense xuntos, y entamen tornar como una pareya formada al Upper East Side. Chuck afaya que la madre real a la fin nun yera Diana Payne y namái ella asonsañar porque Bart Bass pagáralu por que facer.

=== Sesta temporada: 2012 ===
{{AP|Gossip Girl (temporada 6)}}

Ye la última temporada de la serie; cabo destacar que foi la más curtia na historia de la ficción, yá que constó namái de 11 episodios, siendo oficial el capítulu 10 el postreru de la serie, el 11 foi un especial de la serie onde los.productores y actores principales narren les sos esperiencies a lo llargo del rodaxe de dicha serie. Nella cerraron toles trames y revelóse finalmente la identidá de &quot;Gossip Girl&quot;.

La sesta temporada abrir colos Upper East Siders trabayando xuntos p'atopar a unu de los suyos. Serena foise fora de la rede, inclusive más allá del algame de &quot;Gossip Girl&quot;. Los sos amigos tarrecen lo peor y tán más asustaos que nunca, pero non pueden imaxinase onde la atoparán y en qué condiciones.

Mentanto, Blair ufiertó a Chuck el so corazón, pero ¿va ser el so amor abondo p'ayudar a recuperar el so imperiu?
Mentanto, &quot;el mozu solitariu&quot; escribió un nuevu llibru que promete faer entá más dañu y xenerar entá más problemes que'l primeru, y esta vegada nun tien nengún deséu de permanecer nel anonimatu. Nate ta decidíu finalmente a revelar la verdadera identidá de &quot;Gossip Girl&quot; pa da-y un nome al Spectator y abrir camín nel Upper.

Serena va ser atopada con un nuevu amor, col que va tener entueyos por culpa de la so fía adolescente, Sage.

Chuck va buscar la manera de desatapar cual foi la verdadera razón pola que'l so padre asonsañó la so muerte y Blair intentara llevantar l'imperiu Waldorf Desings a la so manera, los dos son impulsaos a consiguir los sos oxetivos yá que tienen fechu un pactu, anque, ¿van ser capaces de consiguilo? Mentanto Ivy y William van conspirar p'arruinar la vida de Lily y pallo Ivy va meter pel mediu a Rufus. Nate va ser chantajeado por Bart por que delate la combalechadura de Chuck contra él. Nun alcuentru ente Chuck y el so padre Bart, esti postreru fina en cayendo d'una azotea nun tarrecible accidente que nun lo foi tantu, yá que Chuck nun-y emprestó'l so ayuda pa salvalo.

Nel últimu episodiu de la serie, Chuck y Blair deciden contraer matrimoniu p'asina poder escapar de la xusticia, una y bones ella nun taría obligada a testificar contra'l so home y ellos yeren los únicos presentes naquella azotea. Mentanto Sele, que decidiera dise de Manhattan a L.A. en saliendo a la lluz l'episodiu escritu por Dan sobre ella, torna a la ciudá pa falar con él y este decide cunta-y como empezó tou. A lo último, Dan apúrre-y el capítulu final de la so novela a Nate por que ''The Spectator'' revele quien ye ''Gossip Girl''.

=== Cinco años dempués... ===
Nel últimu capítulu a la fin d'este hai un 5 años dempués onde vemos que Blair y Chuck siguen casaos y agora tienen un fíu llamáu Henry, Sele y Dan tán a puntu de casase, Nate ta solteru y entama convertise n'alcalde, Jenny tien la so propia llinia de ropa llamada J for Waldorf vese tamién a Eric. Lily y William tán xuntos de nuevu, Rufus agora ta con Lisa Loeb y Georgina y Jack tamién tán xuntos. Ivy escribió un llibru'l cual va ser lleváu al cine con Olivia y Lola como protagonistes.

== Receición ==
Primeramente Gossip Girl recibió crítiques mistes. Por cuenta de que la serie taba basada nuna popular serie de noveles, Gossip Girl foi considerada una de les series más antemanaes de la temporada 2007-2008 de la televisión d'Estaos Xuníos. N'agostu de 2007, nuna encuesta por &quot;OTX&quot;, una firma consultadora de medios, asitió a la serie na llista de les 10 series nueves de les cualos l'audiencia taba al tantu. Anque'l pilotu recibió munches crítiques positives per parte de ''Variety'', ''The Washington Post'' y ''San Francisco Chronicle'', otros críticos describir más como una hora d'un &quot;prestar culpable&quot; que de &quot;una hora de televisión que non te puedes perder&quot;. Metacritic dio-y una puntuación de 54, basáu en crítiques de 26 publicaciones.

Cuando la primer temporada concluyera, Janet Malcolm de ''The New Yorker'' criticó a la serie por ser bien distinta a les noveles. Malcolm mentó que &quot;solo yera paecida a la serie nos nomes y carauterístiques principales de los personaxes.&quot; Amestó que &quot;Ensin l'ayuda o asistencia de von Ziegesar, los capítulos de l'adautación a televisión yeren lentos, y que los personaxes pasaron de dir a Barneys a Kmart.&quot; Aun así, l'autora Cecily von Ziegesar espresó sofitu pola serie, diciendo que tolos puntos mayores tuvieron presentes nel pilotu.

Conforme la primer temporada salía al aire, les crítiques volviéronse más positives, y les crítiques de la segunda temporada fueron enforma meyores. Metacritic dio-y a la segunda temporada una puntuación de 71. &quot;El branu fíxo-y bien a esta chica&quot; mentó ''Entertainment Weekly'', revista que la so calificación de &quot;A&quot; dio-y al primer episodiu de la segunda temporada. ''The New York Daily News'' amestó que la serie atopó la so &quot;sabor&quot; diciendo &quot;Sabe lo que quier ser, y lo que precisa pa ser el productu híbridu que quier ser. Les engarradielles de ḥoquei por un romance adolescente&quot;. Gossip Girl foi nomada como &quot;El meyor drama d'adolescentes de tolos tiempos&quot; pola revista ''New York''. La revista menta &quot;La serie alicó'l potencial de los drames pa banciar la sátira social al mundu presente, más de que lo qu'un reality show puede ufiertar&quot;.

''The Parents Television Council'' amosó un criticismu particular na serie, especialmente cola so campaña &quot;OMFG&quot; d'abril de 2008, qu'amosaba les crítiques más escandaloses y negatives de la serie, con imáxenes altamente sexuales de los personaxes. Tamién nomó al episodiu &quot;Victor/Victrola&quot; el peor episodiu d'una serie de televisión de tolos tiempos. Cites de The Parents Television Council, y tamién crítiques negatives de ''The San Diego Union-Tribune'', ''New York Post'' y ''The Boston Herald'', fueron usaes en publicidá de la segunda temporada. ''The Hartford Courant'' fixo una crónica de les crítiques negatives que fueron usaes na campaña. Estes frases yeren &quot;La velea de cualquier padre&quot;, &quot;Sorprendentemente desaveniente&quot; y &quot;Una asquerosa obra de trabayu&quot;, que paeció sofitar la imaxe adolescente rebelde de la serie.

Cuando s'averaba la quinta temporada, la revista ''New York'' envaloró la esperanza de vida de la serie, notando la menguante relevancia cultural de la serie, la crecedera de los actores, y la perda de ser seriar númberu 1 de The CW poles baxes d'audiencia. &quot;La serie yá nun foi tan jugosa y allunada como antes.&quot; &quot;Paez que el repartu prefier faer películes, y los productores tán esmoleciéndose más en llanzar nueves series so la so nueva productora &quot;Fake Empire&quot;. Si nun hai un nuevu rellanzamientu de la serie, o siquier un spinoff, tarrecemos que'l final de la serie ta cerca. XOXO.&quot; AOL TV incluyó a Gossip Girl como'l 20 Meyor Drama de Preparatoria, y el cuartu Mayor Prestar Culposo de la Televisión. La serie foi declarada como la décima serie más vista de la década 2002-2012.

=== Influencia cultural ===
En 2008, ''The New York Times'' reportó que la serie tenía gran impautu na moda, diciendo &quot;Ye la primer serie que podríamos considerar un vehículu de marketing de la moda.&quot; Mientres tenía ratings relativamente baxos contra otres cadenes de televisión americanes, pero bien altos pa The CW, tamién foi considerada como &quot;la mayor influencia nel mercáu de los mozos&quot;. Tamién la serie popularizó l'usu de les redes sociales y la comunicación per mediu de teléfonos móviles, convirtiéndose nuna ''pionera nel usu de los teléfonos móviles''. En 2008, ''The New York Magazine'' nomó a Gossip Girl como &quot;La Meyor serie de ToLos Tiempos&quot;. En 2008, Rolling Stone nomó a la serie como &quot;La Serie Más Caliente de la Televisión&quot;.

El 26 de xineru de 2012, n'honor al episodiu 100 de la serie, el gobernador de la ciudá de Nueva York, [[Michael Bloomberg]] visitó'l set de la serie, y nomó al 26 de xineru como &quot;El Día de Gossip Girl&quot;, citando la influencia cultural de la serie, y l'impautu que creó na economía de la ciudá. &quot;Gossip Girl fixo a New York un personaxe más de la serie. Mientres Gossip Girl caltién a los sos espectadores sollertes coles sos histories, tamién la serie atrai a dellos d'ellos a Nueva York, contribuyéndonos 50.5 millones de visitantes l'añu pasáu. Ello ye que l'impautu económicu de Gossip Girl y otres series de televisión y películes que son basaes en Nueva York, cai nos cinco condaos. L'episodiu 100 de Gossip Girl ye un puntu destacáu de la ciudá, y quiero felicitalos al repartu y producción de la serie&quot;, concluyó.

La popularidá de la serie, llevó a la creación del reality televisivu ''NYC Prep'' que duró una temporada na canal Bravo. La serie foi mentada en numberoses películes como ''Fired Up!'', ''Get Him To The Greek'', ''Easy A'', ''Vampires Suck'', ''Just Go With It'' y ''Horrible Bosses'', y series de televisión como ''[[Royal Pains]]'', ''[[Entourage]]'', ''[[Parks and Recreation]]'', ''[[30 Rock]]'', ''[[Skins]]'', ente otres.

Popular ente adolescentes y adultos nuevos, el repartu de Gossip Girl posó en portaes de revistes bien conocíes, incluyendo [[Rolling Stone]], [[People]], [[Nylon]], [[New York Magazine]], [[TV Guide]], [[New York Post]], [[Teen Vogue]], [[Details]] y, [[Entertainment Weekly]].

Una rede social rusa inspirada na serie llamada Unface.foime llanzada en 2013, onde los usuarios pueden crear un ''alter-ego'' y compartir secretos y chismes anónimamente.

=== Premios ===
{| {{tablaguapa}}
|-
! Añu
!Resultáu
!Premiu
!Categoría
!Nomáu(s)
|-
| rowspan=&quot;13&quot; |2008 || rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:#cec;&quot; |'''Ganador''' || rowspan=&quot;12&quot; |[[Teen Choice Awards]] || Meyor serie de Drama de TV ||
|-
| Serie Revelación de TV ||
|-
| Meyor Actror de Drama de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| Actriz Revelación de TV || [[Blake Lively]]
|-
| Actor Revelación de TV || [[Chace Crawford]]
|-
| Meyor Villanu de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#ecc;&quot; |'''Nomáu''' || Meyor Actriz de Drama de TV || [[Leighton Meester]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Meyor Actor de Drama de TV || [[Chace Crawford]]
|-
| Penn Badgley
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Actriz Revelación de TV || [[Leighton Meester]]
|-
| [[Taylor Momsen]]
|-
| Actor Revelación de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| [[People's Choice Award]] || Nuevu Drama de TV Favoritu
|- 
| rowspan=&quot;7&quot; |2009 || rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#cec;&quot; |'''Ganador''' || rowspan=&quot;7&quot; |Teen Choice Awards || Meyor serie de Drama de TV ||
|-
| Meyor Actor de Drama de TV || [[Chace Crawford]]
|-
| Meyor Actriz de Drama de TV || [[Leighton Meester]]
|-
| Meyor Villanu de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#ecc;&quot; |'''Nomáu''' || Meyor banda sonora ||
|-
| Meyor Actriz de Drama de TV || [[Blake Lively]] y Leighton Meester

|-
| Meyor Actor de Drama de TV || Penn Badgley
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2010 || rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#cec;&quot; |'''Ganador''' || rowspan=&quot;7&quot; |[[Teen Choice Awards]] || Meyor serie de Drama de TV ||
|-
| Meyor Actriz de Drama de TV || [[Leighton Meester]]
|-
| Meyor Actor de Drama de TV|| [[Chace Crawford]]
|-
| Meyor Actriz Roba Escena de TV || [[Hilary Duff]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#ecc;&quot; |'''Nomáu''' || Meyor Actriz de Drama de TV|| [[Blake Lively]]
|-
| Meyor Actor de Drama de TV || Penn Badgley
|-
| Meyor Villanu de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2011 || rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#cec;&quot; |'''Ganador''' || rowspan=&quot;5&quot; |[[Teen Choice Awards]] || Meyor serie de Drama de TV ||
|-
| Meyor Actriz de Drama de TV || [[Blake Lively]]
|-
| Meyor Actor de Drama de TV|| [[Chace Crawford]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ecc;&quot; |'''Nomáu''' || Meyor Actor de Drama de TV|| Penn Badgley
|-
| Meyor Villanu de TV || [[Ed Westwick]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2012 || rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#ecc;&quot; |'''Nomáu''' || rowspan=&quot;5&quot; |[[Teen Choice Awards]] || Meyor serie de Drama de TV ||
|-
| Meyor Actriz de Drama de TV || [[Leighton Meester]]
|-
| Meyor Actor de Drama de TV || [[Ed Westwick]]
|}

=== Ratings ===
El primer episodiu de la serie foi vistu por 3.50 millones d'espectadores, y llogró un puntaje de 1.6 nel área Adultos de 18 a 49 años, terminando n'últimu llugar los Miércoles a les 9:00pm. La serie foi notada por retener l'audiencia de la serie que yera tresmitida antes d'ella, America's Next Top Model. La temporada terminó con 3.00 millones d'espectadores. La segunda temporada empecipió con 3.43 millones d'espectadores y terminó con 2.23. La tercer temporada empecipió con 2.55 millones d'espectadores y terminó con 1.96 millones d'espectadores. La cuarta temporada empecipió con 1.83 millones d'espectadores y 1.0 d'adultos 18-49. El cuartu episodiu de la cuarta temporada llogró altos en toles categoríes con un rating de 2.8 nel target de muyeres 18-34, 1.7 n'adultos 18-34 y 1.1 n'adultos 18-49. La cuarta temporada terminó con 1.36 millones d'espectadores. La quinta temporada empecipió con 1.37 millones d'espectadores y terminó con 1.44.

Mientres la so quinta temporada, Gossip Girl siguió baxando n'audiencia. La sesta temporada (anunciada como la postrera), estrenar con 0.78 millones d'espectadores, non yá convirtiéndola nel primer capítulu de cualesquier temporada menos vistu, pero tamién l'episodiu menos vistu de tola serie. El segundu episodiu baxó a 0.76 millones d'espectadores, lo cual marcó una nueva marca baxa n'espectadores. El final de la serie foi vistu por 1.55 millones d'espectadores, convirtiéndolo nel episodiu más vistu dende l'episodiu 16 de la cuarta temporada.

{| {{tablaguapa}} style=&quot;text-align: center;&quot;
|- style=&quot;background: #e0e0e0;&quot;
! Temporada
!Horariu
!Entamu de temporada
!Final de temporada
!Añu de tresmisión
! Rangu
!Espectadores en EE. XX.&lt;br /&gt; (en millones)
! Rating&lt;br /&gt; (adultos 18–49)
|- style=&quot;background: #f9f9f9;&quot;
| '''[[Gossip Girl (Temporada 1)|1]]'''
| style=&quot;font-size: 11px;&quot; | '''Miércoles 9/8c'''&lt;br /&gt; '''Llunes 8/7c'''
| 19 de setiembre de 2007
| 19 de mayu de 2008
| 2007-2008
| #196&lt;ref&gt;http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06&lt;/ref&gt;
| 2.35
| 1.2
|-
| '''[[Gossip Girl (Temporada 2)|2]]'''
| '''Llunes 8/7c'''
| 1 de setiembre de 2008
| 18 de mayu de 2009
| 2008-2009
| #168&lt;ref&gt;http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05&lt;/ref&gt;
| 2.48
| 1.4
|-
| '''[[Gossip Girl (Temporada 3)|3]]'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''Llunes 9/8c'''
| 14 de setiembre de 2009
| 17 de mayu de 2010
| 2009-2010
| #135&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://tvbythenumbers.com/2010/06/16/final-2009-10-broadcast-primetime-show-average-viewership/54336 |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100619131409/http://tvbythenumbers.com/2010/06/16/final-2009-10-broadcast-primetime-show-average-viewership/54336 |fechaarchivu=2010-06-19 }}&lt;/ref&gt;
| 2.02
| 1.1
|-
| '''[[Gossip Girl (Temporada 4)|4]]'''
| 13 de setiembre de 2010
| 16 de mayu de 2011
| 2010-2011
| #139&lt;ref&gt;http://www.deadline.com/2011/05/full-2010-11-season-series-rankers/&lt;/ref&gt;
| 1.64&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/13/modern-family-tops-dvr-ratings-gain-for-the-2010-11-season-fringe-has-biggest-increase-by-dvr/95418/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110616110035/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/13/modern-family-tops-dvr-ratings-gain-for-the-2010-11-season-fringe-has-biggest-increase-by-dvr/95418/ |fechaarchivu=2011-06-16 }}&lt;/ref&gt;
| 0.8&lt;ref&gt;http://www.deadline.com/2011/05/full-2010-11-season-series-rankers&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[Gossip Girl (temporada 5)|5]]'''
| '''Llunes 8/7c'''
| 26 de setiembre de 2011
| 14 de mayu de 2012
| 2011- 2012
| #188&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/complete-list-of-2011-12-season-tv-show-viewership-sunday-night-football-tops-followed-by-american-idol-ncis-dancing-with-the-stars/135785/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120527223446/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/complete-list-of-2011-12-season-tv-show-viewership-sunday-night-football-tops-followed-by-american-idol-ncis-dancing-with-the-stars/135785/ |fechaarchivu=2012-05-27 }}&lt;/ref&gt;
| 1.18&lt;ref&gt;http://tvseriesfinale.com/tv-show/gossip-girl-ratings-2011-2012&lt;/ref&gt;
| 0.6
|-
| '''[[Gossip Girl (temporada 6)|6]]'''
| '''Llunes 9/8c'''
| 8 d'ochobre de 2012
| 17 d'avientu de 2012
| 2012
| #140&lt;ref&gt;http://www.deadline.com/2013/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list/&lt;/ref&gt;
| 0.90&lt;ref&gt;http://tvseriesfinale.com/tv-show/gossip-girl-season-six-ratings-24920/&lt;/ref&gt;
| 0.5
|}

== Distribución internacional ==
La serie ye emitida na [[CTV Television Network|CTV]] en Canadá, ente que n'Estaos Xuníos na cadena [[The CW]]. N'[[América Llatina]] ye emitida por [[Warner Channel]]. Nel mes d'abril la compañía Warner Channel, decidió atayar la serie por cuenta de que los fans víen la serie n'Internet y non na canal, causando un baxu rating pal show, primeramente foi camudada a un horariu de baxa audiencia, los Domingos a les 23:00 hora Méxicu centro. N'España namái se pudo ver completa la canal [[Cosmopolitan Televisión]] qu'estrenó'l capítulu final el 23 d'avientu de 201,2,&lt;ref&gt;http://es.tv.yahoo.com/noticias/gossip-girl-despide-a-grande-cosmopolitan-tv-230000566.html&lt;/ref&gt;ente qu'en Llatinoamérica tresmitir por [[Glitz*]] (antiguu [[Fashion TV]]). dexando que Gossip Girl siguiera siendo tresmitida a partir del 2011 y con un horariu más estendíu nésti, tomando de llunes a sábadu nos horarios de la tarde.

{| {{tablaguapa}}
! País
! Fecha d'estrenu
! Canal
|-
|{{bandera|Alemaña}} [[Alemaña]]
|[[18 d'abril]]
|[[ProSieben]]
|-
|{{bandera|Arxentina}} [[Arxentina]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[28 de xineru]] de [[2010]]
|[[Warner Channel]]&lt;br /&gt;[[Glitz*]]
|-
|{{bandera|Australia}} [[Australia]]
|[[4 d'avientu]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[3 d'avientu]] de [[2008]]
|[[FOX8]]&lt;br /&gt;[[Nine Network]]
|-
|{{bandera|Brasil}} [[Brasil]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[25 de xineru]] de [[2010]]
|[[Warner Channel]]&lt;br /&gt;[[SBT]]
|-
|{{bandera|Canadá}} [[Canadá]] '''en'''
|[[1 de setiembre]] de [[2007]]
|[[CTV Television Network|CTV]]
|-
|{{bandera|Canadá}} [[Canadá]] '''fr'''
|[[26 de mayu]] de [[2009]]
|[[VRAK.TV]]
|-
|{{bandera|Chile}} [[Chile]]
|[[5 de xunetu]] de [[2011]]
|[[Glitz*]]
|-
|{{bandera|Colombia}} [[Colombia]]
|[[Marzu]] de [[2008]]&lt;br /&gt;[[Mayu]] de [[2011]]
|[[Warner Channel]], [[Glitz*]]
|-
|{{bandera|Costa Rica}} [[Costa Rica]]
|[[Marzu]] de [[2008]]
|[[Warner Channel]]
|-
|{{bandera|Cuba}} [[Cuba]]
|[[25 de payares]] de [[2012]]&lt;br /&gt;
|[[Tele Rebalba]]
|-
|{{bandera|El Salvador}} [[El Salvador]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[11 de xunetu]] de [[2009]]
|[[Telecorporación Salvadoriana]]
|-
|{{bandera|Eslovaquia}} [[Eslovaquia]]
|
|[[TV Adomadura]]
|-
|{{bandera|España}} [[España]]
|[[15 d'avientu]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[2 d'abril]] de [[2009]]&lt;br /&gt;[[16 d'abril]] de [[2009]]&lt;br /&gt;[[26 d'avientu]] de [[2011]]
|[[AXN]]&lt;br /&gt;[[Cosmopolitan Televisión|Cosmopolitan TV]]&lt;br /&gt;[[Cuatro (canal de televisión)|Cuatro]] (Namái la primer temporada)&lt;br /&gt;[[Divinity]]
|-
|{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Estaos Xuníos]]
|[[19 de setiembre]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[17 d'avientu]] de [[2012]]
|[[The CW Television Network|The CW]]
|-
|{{bandera|Islles Fixi}} [[Fixi]]
|[[Abril]] de [[2008]]
|[[Fiji One]]
|-
|{{bandera|Filipines}} [[Filipines]]
|[[12 de febreru]] de [[2008]]
|[[ETC Entertainment Central|ETC]]&lt;br /&gt;[[Southern Broadcasting Network|ETC on SBN]]
|-
|{{bandera|Finlandia}} [[Finlandia]]
|[[18 de marzu]] de [[2008]]
|[[MTV3]]
|-
|{{bandera|Francia}} [[Francia]]
|[[6 de setiembre]] de [[2008]]
|[[TF1]]
|-
|{{bandera|Guatemala}} [[Guatemala]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]
|&lt;br /&gt;
|-
|{{bandera|Hondures}} [[Hondures]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[10 de xunetu]] de [[2009]]
|[[Canal 11 (Hondures)|Canal 11]]
|-
|{{bandera|India}} [[India]]
|[[20 de xunetu]] de [[2007]]
|[[Zee Cafe]]
|-
|{{bandera|Israel}} [[Israel]]
|2008
|[[HOT 3]]
|-
|{{bandera|Italia}} [[Italia]]
|[[19 de xineru]] de [[2008]]&lt;br /&gt;[[8 de xineru]]
|[[Italia 1]]
|-
|{{bandera|Malasia}} [[Malasia]]
|[[23 d'abril]] de [[2008]]
|[[8TV]]
|-
|{{bandera|Méxicu}} [[Méxicu]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]&lt;br /&gt;[[28 de xineru]] de [[2010]]
|[[Warner Channel]]&lt;br /&gt; [[Glitz*]]&lt;br /&gt; [[Galavisión]]&lt;br /&gt; [[Canal 5 (Televisa)|Canal 5]]
|-
|{{bandera|Nicaragua}} [[Nicaragua]]
|[[Payares]] de [[2007]]
|[[Televicentro (Nicaragua)|Televicentro]]&lt;br /&gt;[[Warner Channel|Warner]]
|-
|{{bandera|Noruega}} [[Noruega]]
|[[2 de xineru]] de [[2008]]
|[[TVNorge]]
|-
|{{bandera|Nueva Zelanda}} [[Nueva Zelanda]]
|[[15 d'agostu]] de [[2008]]
|[[TV2]]
|-
|{{bandera|Países Baxos}} [[Países Baxos]]
|[[3 de xunu]] de [[2008]]
|[[NET 5]]
|-
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá]]
|[[Xunu]] de [[2011]]
|[[Televisora Nacional|TVN]]
|-
|{{bandera|Perú}} [[Perú]]
|[[18 de payares]] de [[2007]]
|[[Warner Channel]]
|-
|{{bandera|Polonia}} [[Polonia]]
|[[8 d'abril]] de [[2008]]
|[[TVN Siedem]]
|-
|{{bandera|Portugal}} [[Portugal]]
|[[9 de payares]] de [[2008]]
|[[Sony Entertainment Television]], [[AXN]]
|-
|{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Reinu Xuníu]]
|[[27 de marzu]] de [[2008]] (Temporada 1)&lt;br /&gt;[[Xineru]] de [[2009]] (Temporada 2)
|[[ITV 2]]
|-
|{{bandera|República Dominicana}} [[República Dominicana]]
|[[Payares]] de [[2007]] &lt;br /&gt;[[15 de xunu]] de [[2015]]
|[[Amé47]]&lt;br /&gt;[[Color Visión]]
|-
|{{bandera|Suecia}} [[Suecia]]
|[[29 de xineru]] de [[2008]]
|[[Kanal 5]]
|-
|{{bandera|Tailandia}} [[Tailandia]]
|[[25 d'abril]] de [[2008]]
|[[True Series]]
|-
|{{bandera|Turquía}} [[Turquía]]
|[[9 de setiembre]] de [[2008]]
|[[CNBC-y]]
|-
|{{bandera|Uruguái}} [[Uruguái]]
|[[Marzu]] de [[2008]]
|[[Warner Channel]]
|-
|{{bandera|Venezuela}} [[Venezuela]]
|[[8 de payares]] de [[2007]]
|[[Televen]], [[Glitz*]], [[Warner Channel|Warner]]
|}

== Adautaciones internacionales ==
''Gossip Girl'' tien delles adautaciones internacionales en tol mundu:

* La versión turca de la serie ye conocida como &quot;Küçük Sırlar&quot; (''Pequeñes mentires'').
* En marzu de 2012, foi reportáu por Warner Bros. International Television y el grupu Metan Development Group que produciríen l'adautación china de la serie, titulada &quot;Luo Pao Tian Xin (落跑甜心)&quot; (''Moza fuxitiva''). La producción empecipió en xunu d'esi añu, y salió al aire en payares. La serie sigue la vida d'adultos nuevos nuna universidá.
* En Méxicu cuntar con una adautación de la serie, llamada &quot;[[Gossip Girl Acapulco]]&quot;, producida en [[2013]].
* Esiste una adautación xaponesa, al estilu manga, de la compañía de apps de noveles visuales Voltage, Inc titulada [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.voltage.joshige.gssp2.en&amp;hl=es_419 Gossip Girl: Party]&quot;. El xuegu consiste en lleer la historia dende la perspeutiva d'un nuevu personaxe, el llector, quien llega a la ciudá de Nueva York y termina per ser una de les meyores amigues de Serena. Sicasí, yá que ye un xuegu tipu Otome, l'oxetivu principal ye lleer la historia alternativa y conquistar a los nuevos personaxes introducíos: Alex Hansen, Izaac Martin, Marc Jones, Leon Gouldner, Frederick y Kyle.

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{wikiquote|Gossip Girl}}
{{enllaces película}}

{{Tradubot|Gossip Girl}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Gossip Girl|Gossip Girl]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]]</text>
      <sha1>e8rvih1ahxed1iipxykzxa9usjr03gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Green Day</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95445</id>
    <revision>
      <id>4505984</id>
      <parentid>4501347</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T19:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 15 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105657" sha1="ngomhb6rlmqf8ns3q5m34z93sm7kgcg" xml:space="preserve">{{ficha de grupu musical}}
'''Green Day''' ye una banda d'[[Estaos Xuníos]] de ''[[pop punk]]''&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;rateyour&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;popunk&quot;&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/style/punk-pop-ma0000004449]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 26 de setiembre de 2012&lt;/ref&gt; y ''[[punk rock]]''&lt;ref name = &quot;rateyour&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt; integrada primeramente por trés miembros: [[Billie Joe Armstrong]] ([[Guitarra eléctrica|guitarra]] y [[Voz (música)|voz]]), [[Mike Dirnt]] ([[Baxu eléctricu|baxu]] y [[coros]]) y [[Tré Cool]] ([[Batería (preséu)|batería]] y [[coros]]),

El grupu orixinariu de [[Berkeley (California)|Berkeley]],&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.greendayauthority.com/band/biography.php |títulu= Green Day Biography |idioma= inglés |obra= Green Day Autorithy |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20171019080145/http://www.greendayauthority.com/band/biography.php |fechaarchivu= 2017-10-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.biografiasyvidas.com/biografia/g/green_day.html |títulu= Green Day|obra= Biografias y Vides |fechaaccesu=23 de xineru de 2011}}&lt;/ref&gt; [[California]], xestóse prematuramente en [[1986]] sol nome de Sweet Children, col batería John Kiffmeyer (meyor conocíu como [[A la Demasía]]). En 1989 camudar al nome actual y poco dempués del llanzamientu del so primer álbum d'estudiu (''[[39/Smooth]]''), Tré Cool reemplazó a A la Demasía.&lt;ref name=&quot;allmusic&quot;&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/artist/green-day-p69310/biography Green Day]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Foi unu de los grupos que nacieron nel club [[924 Gilman Street]], sitiu que frecuentaben bandes de punk rock locales. Les sos primeres publicaciones realizar por mediu del sellu discográficu independiente [[Lookout!]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.geekstinkbreath.net/greenday/article/green-days-beginning-lookout-records/ |títulu=Green Day's Beginning: Lookout! Records |fechaaccesu=20 d'abril de 2015 |nome=Kurtni |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; gracies a les esitoses ventes de los sos primeros trabayos discográficos, llogróse una importante cantidá d'almiradores. Dellos años dempués, en 1994 el conxuntu robló con [[Reprise Records]], con esti sellu llanzaron l'aclamáu ''[[Dookie]].''&lt;ref&gt;«[http://www.rockonthenet.com/artists-g/greenday_main.htm Green Day]» (n'inglés). Rock On The Net. Consultáu'l 30 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;Con esti nuevu álbum el conxuntu llevó'l soníu de finales de la década de 1970 a la nueva xeneración, amás, l'álbum convertir nun ésitu internacional y lleva vendíes más de trenta millones de copies en tol mundu.&lt;ref&gt;DeRogatis, Jim. ''Milk It!: Collected Musings on the Alternative Music Explosion of the 90's''. Cambridge: Da Capo, 2003. Pg. 357, ISBN 0-306-81271-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[http://www.riaa.com/newsitem.php?id=0535F2FC-4B80-F5DD-14FD-27585998FEEA&amp;searchterms=green%20day%20dookie&amp;terminclude=&amp;termexact= Gold &amp; Platinum News]» RIAA. Consultáu'l 25 de setiembre de 2012.&lt;/ref&gt;

Green Day xunto a otres bandes como [[The Offspring]] y [[Rancid]], fueron los que producieron la renacencia y popularización de los intereses principales nel punk rock nos Estaos Xuníos, como de la cultura mesma,&lt;ref&gt;DeRogatis, Jim. ''Milk It!: Collected Musings on the Alternative Music Explosion of the 90's.'' Cambridge: Da Capo, 2003. Páxina 357, ISBN 0-306-81271-1.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;punk revival&quot;&gt;{{cita web |autor=D'Angelo, Joe |añu=2004 |títulu=How Green Day's Dookie Fertilized A Punk-Rock Revival |obra=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1491001/20040915/story.jhtml |fechaaccesu=26 de xunetu de 2006 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130525101144/http://www.mtv.com/news/articles/1491001/green-days-dookie-pop-punk-fertilizer.jhtml |fechaarchivu=2013-05-25 }}&lt;/ref&gt; les masives ventes producieron l'apertura d'una fola de grupos ''[[pop punk]]'' y ''[[punk rock]]''. Diez años dempués munchos d'esos conxuntos atópense inactivos o disueltos, ente que Green Day sigue en plena vanguardia musical coles [[ópera rock]] ''[[American Idiot]]'' y ''[[21st Century Breakdown]]'' de 2004 y 2009 respeutivamente, dambes con un [[Premiu Grammy al meyor álbum de rock|Premiu Grammy al meyor álbum de ''rock'']]. Editaron una triloxía d'álbumes titulaos ''[[¡Unu!]]'', ''[[¡Dos!]]'' y ''[[¡Tré!]]'', editaos en setiembre, payares y avientu de 2012 respeutivamente.&lt;ref name=&quot;allmusic&quot; /&gt; El so últimu álbum [[Revolution Radio]] salió a la venta'l 7 d'ochobre de 2016.&lt;ref name=&quot;rollingstone_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.rollingstone.com/music/features/billie-joe-armstrong-on-green-days-topical-new-lp-w433483 |títulu=Billie Joe Armstrong on Green Day's Provocative New LP |fechaaccesu=12 d'agostu de 2016}}&lt;/ref&gt;

El conxuntu d'Estaos Xuníos vendió alredor de 85 millones de copies en tol mundu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu= What Are thr total record sales figures for Green Day? |url=http://www.answers.com/Q/What_are_the_total_record_sales_figures_for_Green_Day |editorial=Answers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.usatoday.com/story/life/music/2014/10/09/rock-and-roll-hall-of-fame-nominees-green-day-nine-inch-nails-lou-reed/16852249/ |títulu=Green Day, Nine Inch Nails among Rock Hall nominees |editorial=[[USA Today]] |fechaaccesu=15 d'ochobre de 2014 |fecha=9 d'ochobre de 2014 |nome=Patrick |apellíu=Ryan}}&lt;/ref&gt; y más de 30 millones solu nel so país.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu= Green Day surpasses 25 million album sales in the United States |url=http://www.greendayauthority.com/news/2947/ |fechaaccesu=23 de xineru de 2012 |obra=Green Day Authority}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;«[http://seattletimes.nwsource.com/html/musicnightlife/2009413386_greenday03.html?table= Green Day to start tour with a bang in Seattle]» (n'inglés). The Seattles Times.&lt;/ref&gt; En 2010 estrenóse una adautación teatral del álbum ''American Idiot'' en [[Broadway]], el musical foi nomáu para [[Premios Tony|Tony Awards]], incluyendo Meyor Musical y Meyor Diseñu Escénicu, y recibió comentarios positivos polo xeneral. A mediaos de 2011 la revista ''[[Kerrang!]]'' nomar como'l segundu grupu más influyente surdíu nos últimos trenta años, namái por detrás de [[Metallica]].&lt;ref&gt;(1 de xunu de 2011) «[http://www.montevideo.com.uy/nottiempolibre_139449_1.html Amos de les marionetes]» (n'español). Montevideo. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt; Según una encuesta pública, na publicación quincenal de ''[[Rolling Stone]]'', escoyer a Green Day como'l meyor conxuntu de ''punk'' de la historia.&lt;ref&gt;«[http://www.rollingstone.com/music/photos/readers-poll-the-best-punk-rock-bands-of-all-time-20110802/1-green-day-0527589 Readers Poll: The Best Punk Rock Bands of All Time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413170748/http://www.rollingstone.com/music/photos/readers-poll-the-best-punk-rock-bands-of-all-time-20110802/1-green-day-0527589 |date=2012-04-13 }}» (n'inglés). Rolling Stone. Consultáu'l 14 de xineru de 2012.&lt;/ref&gt;

== Historia ==

=== Entamos musicales y años formativos como Sweet Children (1982-1989) ===
{{Imaxe múltiple |
posición_tabla = right
| direición = vertical
| anchu = 250
| títulu =
| testu = Tolos logotipos de Green Day utilizaos nos sos álbumes.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;De riba a embaxo: tipografía pa ''39/Smooth'', ''Kerplunk'', ''Dookie'', ''Insomniac'', ''Nimrod'', ''Warning'', ''American Idiot'', ''21st Century Breakdown'', «¡Unu!, ¡Dos!, ¡Tré!» y «Revolution Radio».&lt;/small&gt;
| semeya1 = 39 smooth Logo.png
| semeya2 = Kerplunk Logo.png
| semeya3 = GreenDay Dookie.png
| semeya4 = Insomniac Logo.png
| semeya5 = Green Day Logo Nimrod.png
| semeya6 = Warning Logo.png
| semeya7 = Green Day (Logo).png
| semeya8 = Green Day (Logo2).png
| semeya9 = Green Day Trilogy Logo.png
| semeya10 = Revolution Radio Logo.png
}}
Los oríxenes de la banda remontar escontra 1982, cuando [[Billie Joe Armstrong]] y [[Mike Dirnt]], nesi entós dos neños de diez años provenientes de Rodiu, [[California]], ellos conociéronse y estrecharon amistá. Los dos teníen de mancomún grupos que se desenvolvíen en Berkely tales como Mr. T Experience, [[Operation Ivy]] y Crimpshrine, amás, d'otros grupos de ''[[punk rock]]'' de finales de los [[años 1980]] como [[Social Distortion]] y [[Hüsker Dü]]. El dúu llamó al batería de Isocracy, [[John Kiffmeyer]] y al baxista Sean Hughes pa dar nacencia a un grupu sol nome de Sweet Children, nun principiu Armstrong y Dirnt yeren los guitarristes.&lt;ref name = &quot;gdbaa&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Kiffmeyer&quot;/&gt; El so primer conciertu foi'l 17 d'ochobre de 1987, presentándose en Rod's Hickory Pit en Vallina (onde la madre de Armstrong atopábase trabayando), ante la presencia d'unos trenta amigos. Tiempu dempués el grupu asitióse permanentemente en Berkeley, unu de los epicentros de la corriente [[Escena punk de California|''punk'' de California]]. Amás de batería, Kiffmeyer foi l'alministrador del grupu, siendo un esitosu xerente de la sociedá artística, gracies a contactos que tenía ayudó a entamar conciertos y promover al conxuntu.&lt;ref name = &quot;Kiffmeyer&quot;&gt;«[http://allwhatsrock.com/article/john-kiffmeyer/ John Kiffmeyer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427133050/http://allwhatsrock.com/article/john-kiffmeyer/ |date=2015-04-27 }}» (n'inglés). All Whats Rock. Consultáu'l 26 de payares de 2011.&lt;/ref&gt; Sean Hughes abandonó Sweet Children en 1988, nel so reemplazu foi Dirnt, achicándose'l conxuntu a un tríu.&lt;ref name = &quot;gdbaa&quot;&gt;«[http://www.greendaybiography.com/billie-joe-armstrong.php Biografía de Armstrong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029055125/http://www.greendaybiography.com/billie-joe-armstrong.php |date=2011-10-29 }}» (n'inglés). Green Day biography. Consultáu'l 28 de payares de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;historiagd&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.greendayfod.net/historia.php |fechaaccesu=29 d'agostu de 2009 |editorial=Green Day F.O.D. |títulu=Historia de Green Day &lt;small&gt;Por aciu web.archive.&lt;/small&gt; |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090414053729/http://www.greendayfod.net/historia.php |fechaarchivu=14 d'abril de 2009 }}&lt;/ref&gt;

=== Contratu discográficu con Lookout! (1989-1993) ===
[[Ficheru:Billie_Joe_Armstrong_Scotland_2009.jpg|thumb|200px|[[Billie Joe Armstrong]] tocando cola so guitarra llamada ''Blue'' en Glasgow, Escocia, 2009.]]
El dueñu del sellu [[Lookout! Records]], Larry Livermore, convenció al grupu por que roblara cola so casa discográfica independiente, dempués de guardar una actuación en direuto de la banda so agua.&lt;ref name=&quot;historiagd&quot;/&gt; El primer material que'l conxuntu publicó con aquel sellu foi un [[EP]] tituláu ''[[1,000 Hours]]'', en 1989. Poco primero de publicar el EP, la banda decidió abandonar el nome Sweet Children pa camudar a Green Day, según Livermore foi pa evitar el tracamundiu con otru grupu llocal llamáu Sweet Baby.&lt;ref&gt;«[www.greenday.net/livermore.htm Entrevista a Lawrence Livermore]» (n'inglés). Green Day Net. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Green Day yera'l nome d'un cantar escritu enantes. Esti trabayu discográficu foi perbién recibíu pola escena ''punk'' de California.&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt; El cantar «Green Day» foi escrita por [[Billie Joe Armstrong]], y fala alrodiu de fumar [[mariguana]]. De primeres del cantar, puede oyese el soníu d'una pipa d'agua (un dispositivu utilizáu pa fumar mariguana). El tríu fumaba distintos tipos de yerbes naquella dómina, pero cuando contraxeron familia, dexaron esos vezos. Un «Green Day» ye un día de descansu pa fumar mariguana.&lt;ref&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=5231 Green Day (info sobre'l cantar)]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt; Al añu siguiente editaron el EP ''[[Slappy]]'' y el so primer [[álbum d'estudiu]] llamáu ''[[39/Smooth]]'' emitíu en [[Discu de vinilu|vinilu]] y casete,&lt;ref name = &quot;smooth&quot;&gt;«[http://www.greendaydiscography.com/39smooth.html 39/Smooth]» (n'inglés). Green Day Discography. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt; nel citáu añu publicaron el so tercer EP pero con Skene! Records, llamáu a cencielles ''[[Sweet Children EP|Sweet Children]]''. Este contenía tres canciones escrites pol mesmu grupu: «Sweet Children», «Best Thing In Town» y «Strangeland», siendo esta postrera, col so pegadizu coru, la que más s'avera al estilu que cultivaría'l grupu dempués, el cuartu cantar del EP yera un ''cover'' de la famosa «[[My Generation (cantar)|My Generation]]» de [[The Who]].&lt;ref name=&quot;historiagd&quot; /&gt;

Green Day editó'l so primer álbum de compilación en [[1991]], llamóse ''[[1,039/Smoothed Out Slappy Hours]]'', el títulu ye una combinación de ''39/Smooth'', ''Slappy'' y ''1,000 Hours''. L'álbum inclúi los dos EP y el primer álbum d'estudiu,&lt;ref name = &quot;smooth&quot;/&gt; poco dempués d'esta publicación, [[A la Demasía]] abandonó'l tríu pa retomar los sos estudios na Humboldt State University, n'[[Arcata (California)|Arcata]], California.&lt;ref name = &quot;historiagd&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Kiffmeyer&quot;/&gt; Entós, convocaron a [[Tré Cool]], un vecín de Larry Livermore y batería del grupu Lookouts. [[Billie Joe Armstrong]] y [[Mike Dirnt]] yá conocíen a Tré Cool de diversos conciertos na dómina que se faíen llamar Sweet Children. La idea orixinal yera que Tré Cool reemplazara a A la Demasía sola por un tiempu, pero cuando se fixo evidente que Sobrante nun volvería, Armstrong y Dirnt decidieron que Tré Cool quedárase como batería de forma permanente. Esta formación esta vixente na actualidá. Ente 1992 y 1993, con solo unos años de vida, el conxuntu embarcar nuna serie d'incesantes espectáculos en países del estranxeru, como tamién n'[[Europa]].&lt;ref name = &quot;thompson&quot;&gt;Thompson, Dave. &quot;Green Day&quot;. ''Alternative Rock.'' San Francisco: Miller Freeman Books, 2000.&lt;/ref&gt; El segundu álbum d'estudiu foi ''[[Kerplunk]]'', llanzáu'l 17 de xineru de 1992 con Lookout!.&lt;ref name=&quot;historiagd&quot; /&gt; Sicasí, nesi momentu'l grupu refugó un contratu discográficu con I.R.S. Records.&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt;

=== Nuevu contratu con Reprise (1994) ===
[[Ficheru:RiP2013 GreenDay Tre Cool 0002.jpg|thumb|200px|L'actual batería [[Tré Cool]]. Orixinalmente él reemplazó a [[A la Demasía]] por un tiempu, pero cuando se evidenció que Demasía nun volvería, Tré Cool quedóse como batería.]]
El segundu álbum ''[[Kerplunk]]'', algamó a vender 55&amp;nbsp;000 copies (numberosa cifra teniendo en cuenta que'l discu foi producíu de forma independiente), esi ésitu ''[[underground]]'' foi un gran curiosu que vieron les cases discográfiques.&lt;ref name=&quot;ultimate albums&quot;&gt;(1994). ''VH1 - Ultimate Albums: Green Day's Dookie''.&lt;/ref&gt; El [[Productor discográficu|productor]] [[Rob Cavallo]] representante de [[Reprise Records|Reprise]] llogró seducir al grupu. Asina, Green Day terminó amistosamente el so contratu con [[Lookout! Records]] pa roblar con Reprise (subsidiaria de [[Warner Bros]]) en 1994.&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt;

L'acción de roblar con un sellu multinacional, foi (y siguió siendo) un fechu bien criticáu polos fanáticos de la dómina en que tocaben nel club 924 Gilman Street, llegando a catalogar a Green Day de «vendíos».&lt;ref name=&quot;billboard&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/bbcom/bio/index.jsp?pid=54578 |títulu=Artist Biography - Green Day |editor=[[Billboard]] |idioma=inglés |fechaaccesu=19 de marzu de 2009 |urlarchivu=https://archive.today/20120523233521/http://www.billboard.com/artist/green-day/54578%23/artist/green-day/54578 |fechaarchivu=23 de mayu de 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;happenednext&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.greendayauthority.com/TheBand/articles/guitarlegends/page8.jpg |títulu=What Happened Next... &lt;small&gt;Por aciu web.archive.&lt;/small&gt; |editor=Guitar Legends |idioma=inglés |fechaaccesu=19 de marzu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090327012904/http://www.greendayauthority.com/TheBand/articles/guitarlegends/page8.jpg |fechaarchivu=27 de marzu de 2009 }}&lt;/ref&gt; El club espulsó darréu a la banda depués de que se conociera la noticia del so fichaxe por Reprise.{{ensin referencies}} Apaecieron grafitis nes parés del Gilman Street con lleendes como «¡Muerte a Green Day!».&lt;ref name=&quot;mtv-inf&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.es/musica/artistas/green-day/inflúis |títulu=Green Day: Inflúis |editor=[[MTV]] |fechaaccesu=20 d'abril de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090316085954/http://www.mtv.es/musica/artistas/green-day/influencies |fechaarchivu=16 de marzu de 2009 }}&lt;/ref&gt; Nunes reflexones que fizo'l so cantante y líder Billie Joe Armstrong sobre aquel periodu a la revista ''[[Spin (revista)|Spin]]'' en 1999, aseguró que «nun podía volver a la escena punk, fuéramos el mayor ésitu de la historia o'l mayor fracasu [...] Lo únicu que podía faer yera siguir y dir alantre».&lt;ref name = &quot;smith&quot;/&gt;

=== Ésitu comercial ''Dookie'', ''Insomniac'', '' Nimrod'' (1994-1998) ===
El mesmu [[Rob Cavallo]], quien atraxera a Green Day para [[Reprise Records]], foi escoyíu como productor principal del nuevu álbum, ente que [[Jerry Finn]] foi l'encargáu de l'[[Amiestu (audiu)|amiestu]] del discu. Green Day, nun principiu, apurrió una [[Demo (música)|demo]] a Cavallo, y n'escuchando la cinta nel coche de camín a casa, sintió que zarapicara « con daqué grande».&lt;ref name=&quot;ultimate albums&quot; /&gt; La sesión de grabación de la banda duró solu trés selmanes, l'álbum foi remezclado dos veces.{{ensin referencies}} Pero al conxuntu nun lu prestara la primer amiestu. Por ello, Cavallo remezcló les pistes nos Fantasy Studios de [[Berkeley (California)|Berkeley]], [[California]]. Armstrong aseguró que la banda quería crear un soníu secu «similar al [[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols|discu]] de los [[Sex Pistols]] o los primeros álbumes de [[Black Sabbath]]».&lt;ref name=&quot;vh1 interview&quot; /&gt; Armstrong, más tarde, dixo de la so esperiencia nel estudiu que «tou taba yá compuestu, tou lo que tuvimos que faer yera representalo».&lt;ref name=&quot;vh1 interview&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.vh1.com/shows/dyn/ultimate_albums/58025/episode_interviews_int.jhtml?start=1 |títulu=Billie Joe Armstrong Interview on VH1 &lt;small&gt;Por aciu web.archive.&lt;/small&gt; |fechaaccesu=16 de xunetu de 2007 |editorial=VH1 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090210005459/http://www.vh1.com/shows/dyn/ultimate_albums/58025/episode_interviews_int.jhtml?start=1 |fechaarchivu=10 de febreru de 2009 }}&lt;/ref&gt;

Asina s'editó en febreru de 1994 el primer álbum de Green Day con Reprise,&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt; llamóse ''[[Dookie]]'', significó l'álbum clásicu por excelencia del ''[[pop punk]]''.&lt;ref name = &quot;smith&quot;&gt;Smith, RJ. &quot;Top 90 Albums of the 90's.&quot; ''SPIN.'' Agostu de 1999.&lt;/ref&gt; El nuevu álbum de Green Day convertir nun ésitu comercial en tol mundu, consiguiendo llegar al puestu númberu dos nel ''[[Billboard 200]]'' d'Estaos Xuníos y llegó a entrar a les llistes de seis países más, algamó a vender un total de quince millones de copies en tol mundu, hasta la fecha,&lt;ref name=&quot;channel&quot;&gt;«[https://web.archive.org/web/20091015021933/http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/1779:2213/1/Green_Day.htm Green Day]» (n'inglés). Biography Channel. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;behindthemusic&quot;&gt;&quot;Green Day&quot;. ''[[Behind the Music]]''. [[VH1]], 2000.&lt;/ref&gt; siendo l'únicu [[Certificación de ventes discográfiques|álbum de diamante]] que tien Green Day.&lt;ref name=&quot;riaa&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblDiamond |títulu=Diamond Awards (rique busca manual) |editor=[[RIAA]] |idioma=inglés |fechaaccesu=19 de marzu de 2009}}&lt;/ref&gt; Foi l'álbum de ''rock'' alternativu más esitosu de la década, solo superáu por ''[[Nevermind]]'' de [[Nirvana (banda)|Nirvana]], y ''[[Blood Sugar Sex Magik]]'' de [[Red Hot Chili Peppers]].&lt;ref name=&quot;historiagd&quot;/&gt; L'ésitu de Green Day, abrió'l camín a bandes como Rancid y [[The Offspring]], saliendo a la venta discos como ''Wolves'' y ''[[Smash (álbum de The Offspring)|Smash]]'', respeutivamente, y en poco tiempu, el resurdimientu del ''punk'' a mediaos de los años 1990 atópase en plenu apoxéu.&lt;ref name=&quot;punk revival&quot;/&gt;

{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: left; margin-left: 0em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:30em; max-width: 40%;&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
| style=&quot;text-align: left;&quot; |«''Dookie'' ye una pieza estelar de ''punk'' modernu que munchos trataron d'asonsañar, pero naide llogró superar».
|-
| style=&quot;text-align: left;&quot; | - Stephen Thomas Erlewine en ''[[Allmusic]]''.&lt;ref&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/album/dookie-r19340
7/review Dookie]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;
|}
Primeramente l'ésitu foi gracies a la promoción que [[MTV]] dio al senciellu «[[Longview]]», depués el clásicu «[[Basket Case (cantar)|Basket Case]]» que se caltuvo por cinco selmanes nel primer puestu de la llista ''[[Alternative Songs|Modern Rock Tracks]]''. Green Day foi'l conxuntu más aclamáu nel [[Woodstock '94]],&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt; onde empezaron una guerra de folla. Cuando'l show taba por terminar, Armstrong incentivu a una engarradiella de folla, en mediu del abaruyamientu, un guardia de seguridá confundió al baxista [[Mike Dirnt]] con un fan invasor, el guardia llegó a cutir a Dirnt, millones de televidentes vieron esi episodiu en vivu.&lt;ref name = &quot;ram&quot;&gt;«[http://www.ram.org/music/woodstock/woodstock.html Woodstock 1994]» Ram.org. Consultáu'l 22 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; El célebre cantar «Basket Case» fala d'[[Ataque de llerza|ataques de llerza]] y de sensación d'ansiedá. Nesa dómina, Armstrong el líder del conxuntu sufría distintos tipos de trestornos. Un ''basket case'' ([[Idioma español|en castellanu]]: casu perdíu), ye'l términu utilizáu p'aquelles persones emocionalmente inestables. Orixinalmente'l términu unviaba a un amputáu, sobremanera soldaos que perdieren los sos cuatro miembros, el terminó surdió mientres la [[Primer Guerra Mundial]].&lt;ref name = &quot;basketcase&quot;&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=2714 Basket Case]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt; Depués de la receición positiva de ''Dookie'', la banda realizó la so primer xira internacional, empezando nos Estaos Xuníos, onde utilizaron un [[bibliobús]] del padre de [[Tré Cool]] pa movese ente los conciertos.{{ensin referencies}}

La banda tamién apaeció nel festival de [[Lollapalooza]] y nun eventu caritativu nel [[Madison Square Garden]], naquella ocasión Armstrong tocó'l cantar «[[She (cantar de Green Day)|She]]» desnudu.&lt;ref name=&quot;tours&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.geekstinkbreath.net/greenday/tour/2/ |títulu=Green Day Tour Notes |fechaaccesu=16 de xunetu de 2007 |editorial=Geek Stink Breath |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210208205045/http://www.geekstinkbreath.net/greenday/tour/2/ |fechaarchivu=2021-02-08 }}&lt;/ref&gt; El 9 de setiembre de 1994 actuaron en Boston Esplanade, el caos españó mientres la puesta de la banda, a la fin de los disturbios, 100 persones resultaron mancaes y 45 fueron deteníes. Na xira pa promocionar ''Dookie'' llevaron a [[Pansy Division]] como teloneros. En 1995, ''Dookie'' ganó'l [[Premiu Grammy al meyor álbum de música alternativa]] y la banda foi nomada a nueve premios [[MTV Video Music Awards]].&lt;ref&gt;Fricke, David. (16 d'avientu de 1999). &quot;Our Back Pages&quot;. ''[[Rolling Stone]]'' (828/829):85&lt;/ref&gt; El cantante de [[Good Charlotte]], [[Joel Madden]] dixo sobre ''Dookie'':
{{cita|[''Dookie''] camudóme la vida [...] Diéronme ganes d'empezar con [[Good Charlotte]] [...] Xusto dempués de que'l discu salió, diximos: «Tenemos que formar una banda nel nuesu garaxe agora mesmu y faer conciertos... como Green Day».|[[Good Charlotte]].&lt;ref name=&quot;punk revival&quot;/&gt;}}

[[Ficheru:Mike Dirnt and Tre Cool.jpg|thumb|200px|[[Tré Cool]] y [[Mike Dirnt]], batería y baxista respeutivamente.]]
Darréu al ésitu de ''[[Dookie]]'', Green Day editó'l [[senciellu]] «[[J.A.R. (Jason Andrew Relva)]]» pa la película ''Angus'' de 1995.&lt;ref&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=8426 J.A.R. (Jason Andrew Relva)]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt; El senciellu algamó'l puestu númberu unu na llista ''Modern Rock Tracks''. El cantar foi siguida pol cuartu trabayu d'estudiu de la banda, ''[[Insomniac (álbum de Green Day)|Insomniac]]'',&lt;ref&gt;Coleman, Mark. &quot;Insomniac.&quot; ''Rolling Stone.'' Payares de 1995.&lt;/ref&gt; emitíu na seronda de 1995. Nun principiu l'álbum foi bastante esitosu; consiguió'l puestu númberu dos y vendió al poco tiempo dos millones de copies, mientres la primavera de 1996. Pero sicasí, nengunu de los senciellos llograron la mesma repercusión que los de ''Dookie'',&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt; esti nuevu llanzamientu yera una respuesta muncho más escura y pesada, en comparanza a ''Dookie'', que yera más melódicu.&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt; Los senciellos fueron «[[Geek Stink Breath]]», «[[Stuck with Me]]», «[[Brain Stew/Jaded]]» y «[[Walking Contradiction]]».&lt;ref name=&quot;Album Guide&quot;&gt;«[https://web.archive.org/web/20110123042756/http://www.rollingstone.com/music/artists/green-day/albumguide Green Day: Album Guide]» (n'inglés). Rolling Stone. Consultáu'l 6 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;snotty&quot;&gt;Di Perna, Alan (Agostu de 1996). «[https://web.archive.org/web/20090830224453/http://geocities.com/vintageinterviews/greenday.html Young, Loud, and Snotty]» (n'inglés). ''Guitar World.'' Geocities. Consultáu'l 30 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Con dichu álbum la banda ganó'l premiu a artista favoritu, artista favoritu de ''hard rock'' y artista alternativu favoritu nos premios [[American Music Awards]] de 1996, ente que'l videu de «Walking Contradiction» llogró una nominación al Grammy por meyor videu, tamién tuvo una nominación por meyores efeutos especiales nos [[MTV Video Music Awards]].&lt;ref name = &quot;snotty&quot;/&gt;

Naquella primavera Green Day atayó la xira que diba brindar por [[Europa]] pa promocionar ''Insomniac'' por cansanciu&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt; (colo cual provocaron rumores de la desintegración del grupu, los mesmos fueron estenaos por [[Tré Cool]] nuna afirmación que fizo). La banda dedicó la siguiente metá del añu pa compenetrarse a escribir nuevu material. Dende'l principiu, tantu la banda como Cavallo coincidieron en que l'álbum tenía que ser distintu de los sos trabayos anteriores.&lt;ref&gt;Spitz, Marc. ''Nobody Likes You''. New York: Hyperion, 2006. Pg. 128.&lt;/ref&gt;

Publicaron ''[[Nimrod (álbum de Green Day)|Nimrod]]'' n'ochobre de 1997; este yera una esviación esperimental del so estilu ''[[pop punk]]'', siendo amás más artísticu y conceptual que los anteriores. Esi nuevu llanzamientu ye heteroxéneu en xéneros musicales, dende'l mesmu ''pop punk'', al ''[[surf rock]]'' y ''[[ska]]'', o a balaes acústiques.&lt;ref name = &quot;channel&quot;/&gt; ''Nimrod'' entró na posición númberu diez n'Estaos Xuníos, y en dichu país foi certificáu con dos discos de platín en marzu del 2000. L'ésitu del cantar «[[Good Riddance (Time of Your Life)]]», produció que ganara un premiu MTV al meyor videu alternativu.&lt;ref name = &quot;awardsgd&quot;&gt;«[http://www.greendayauthority.com/TheBand/awards.php?section=nimrod Green Day's Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102095949/http://greendayauthority.com/TheBand/awards.php?section=nimrod |date=2010-01-02 }}» (n'inglés). Green Day Autority. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Spitz, Marc. ''Nobody Likes You.'' New York: Hyperion, 2006. Pg. 128.&lt;/ref&gt; Esti cantar foi utilizada pola serie ''[[ER (serie de televisión)|Y.R.]]'', como tamién nel episodiu final de ''[[Seinfeld]]''. Editáronse dos CD como senciellos: el primeru incluyía como [[Llau A y llau B|llau B]] «Desensitized» y «Rotting» (otru cantar bastante distinta a lo que siempres producía'l grupu). El segundu traía como llau B les temes «Suffocate» y «You Lied». Yá en 1999 editóse'l cuartu senciellu de ''Nimrod'', «[[Nice Guys Finish Last]]» (el terceru foi «[[Redundant]]»), foi la tema principal de la banda sonora de ''[[Varsity Blues]]''. El so videu tuvo dos selmanes en primer llugar en [[MTV]] y llogró una nominación al meyor cantar d'una película nos MTV Movie Awards.&lt;ref name=&quot;historiagd&quot; /&gt;

=== Años de receso y regresu con ''Warning'' (1999-2002) ===
Tres la fría receición de ''Nimrod'', el conxuntu decidió retirase de volao mientres unos dos años pa folgar y tornar coles sos families. Ellos tomaron la decisión de que'l so nuevu trabayu tendría que tar más empuestu polos sos instintos», lo que significaba un nuevu álbum más esperimental, pero siguiendo usando una base ''[[punk rock]]'' con ritmos pegadizos. Finalmente en 2000, Green Day editó'l so sestu álbum, ''[[Warning (álbum de Green Day)|Warning]]'', que foi llanzáu nel mes d'ochobre na ciudá de [[Nueva York]]. Artísticamente, el tríu llogró'l so cometíu: la crítica emponderó al álbum, argumentando qu'ellí'l conxuntu amuésase más evolucionáu, más seriu y maduru.&lt;ref name = &quot;allnimrod&quot;&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/album/nimrod-r315299/review Nimrod]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Un añu antes del llanzamientu del nuevu discu, el guitarrista [[Jason White]] xunir al conxuntu.

Pero comercialmente l'álbum foi un fracasu, convirtiéndose unu de los menos vendíos de tola so carrera. A pesar de que traxo l'ésitu «Minority» y un ésitu menor con «Warning», dellos observadores y críticos taben llegando a la conclusión de que la banda diba perdiendo relevancia.&lt;ref name=&quot;channel&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;&gt;«[http://www.metacritic.com/music/artists/greenday/warning Green Day: Warning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323091914/http://www.metacritic.com/music/artists/greenday/warning |date=2010-03-23 }}» (n'inglés). Metacritic. Consultáu 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; En 2001, nel California Music Awards, Green Day ganó los ocho premios pa los que foi nomáu. El grupu ganó los premios de: meyor álbum (por ''Warning''), álbum destacáu de ''punk rock''/''ska'' (por ''Warning''), grupu sobrasaliente, meyor vocalista masculín, meyor baxista, meyor batería, compositor sobresaliente, y artista sobresaliente.&lt;ref name = &quot;awardsgd&quot;/&gt;

Collechando dellos ésitos, tres munchos años de trayeutoria, Green Day decidió llanzar en 2001 otru álbum compilatorio colos sos senciellos, ''[[International Superhits!]]'', que contién tolos ésitos dende ''[[Dookie]]'' hasta ''Warning''. Naquel añu varios conxuntos emitieron álbumes de compilación d'ésitos.&lt;ref name=&quot;historiagd&quot; /&gt; El tríu tomó un receso ente ''International Superhits!'' y el so próximu álbum d'estudiu, publicando otru compilatorio, ''[[Shenanigans]]'', con catorce pistes que son rareces de la banda como tamién llaos B de senciellos, ente que frecuentemente publicaben delles semeyes d'ellos realizando estrañes xeres. A principios de la década de 2000, Green Day atopar nel so momentu más entrevesgáu: los trés miembros del conxuntu atopábense estresaos polos sos recién divorcios, el grupu perdiera fama y relevancia nel mediu musical, pero por sobremanera, tenía la presión que representa nun poder emitir un discu con abonda popularidá y repercusión, como pa volver asitiar al conxuntu nel centru de la escena del ''punk rock''.&lt;ref name = &quot;americanidiota&quot;&gt;«[http://www.geekstinkbreath.net/greenday/article/warping-into-the-ultimate-idiots/ Warping into the Ultimate Idiots]» (n'inglés). Geekstinkbreath. Consultáu'l 26 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Anque'l periodu d'estos trés álbumes quiciabes ye consideráu como'l más escuru del grupu, desque imprimieron el so estilu colos álbumes ''[[Kerplunk]]'' y ''Dookie'', Green Day siempres caltuvo una reputación, con ventes considerablemente altes (anque dalgunes bien baxes), y crítiques xeneralmente positives nos sos trabayos discográficos.&lt;ref&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/album/shenanigans-r596553/review Shenanigans]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

=== Procesu de grabación del nuevu álbum (2003) ===
Para mediaos de 2003 el tríu yá grabara venti canciones pa un álbum que se diba a llamar ''[[Cigarettes And Valentines]]''.&lt;ref name = &quot;spitz&quot;/&gt; Sicasí, daquién furtiara l'ordenador nel que taben guardaes les [[Máster de grabación|copies maestres]].&lt;ref name=&quot;Spin&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Pappademas |nome=Alex |títulu=Power to the People (With Funny Haircuts) |publicación=Spin |númberu=November 2004}}&lt;/ref&gt; Los trés integrantes del grupu preguntaron si debíen regrabar les pistes perdíes, polo que consultaron con Rob Cavallo que midida tomar, él pregúnto-yos si esos cantares representaben el meyor trabayu qu'ellos podíen producir, Armstrong comentó al respeutu: «Honestamente, non podíamos mirar ente nós y dicir 'eso foi lo meyor que podemos faer'. Asina que decidimos siguir alantre y faer daqué dafechu nuevu». Los miembros de la banda aportaron a pasar los próximos trés meses a componer nuevu material.&lt;ref name=&quot;spitz&quot;&gt;Spitz, Marc. ''Nobody Likes You: Inside the Turbulent Life, Times, and Music of Green Day''. New York: Hyperion, 2006. ISBN 1-4013-0274-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;combatrock&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=di Perna |nome=Alan |títulu=Combat Rock |publicación=[[Guitar World]] |númberu=Holiday 2004}}&lt;/ref&gt; Entós Green Day decidió primero, proponese volver al estudiu y grabar más relajadamente un bon álbum pa recuperar la so reputación, pero'l grupu púnxose d'alcuerdu en que nun se debía regrabar esautamente los mesmos cantares, sicasí, teníense que perfeccionar, pero dende cero.&lt;ref name = &quot;americanidiota&quot;/&gt;

Empezaron a grabar buscando influencies d'otros estilos, interpretando dende [[Salsa (xéneru musical)|salsa]], hasta cantando versiones de [[villancicos]]. Armstrong dixo que decidieron escribir los sos cantares d'esta manera al llograr el respetu del mundu musical, y que los comentarios sociales ye parte natural de la crecedera d'una banda.

La primera nueva composición foi un cantar llamáu «American Idiot». La banda tuvo dificultaes pa siguir alantre. Un día, el baxista [[Mike Dirnt]] dirixir al estudiu de grabación, con una composición de trenta segundos, fecha por sigo mesmu. Armstrong decidió que quería faer daqué asemeyáu, él y [[Tré Cool]] siguieron el camín que trazó'l baxista. Armstrong recordó: «Tou empezó a volvese más seriu, tábamos tratando de superanos unu al otru. Siguimos coneutando estos pequeños fragmentos hasta que teníamos daqué». Esti conxuntu musical convertir nel cantar «Homecoming». La siguiente composición foi la suite «Jesus of Suburbia». Armstrong se envalentonó tantu pola creación de los dos suites, polo que decidió faer del álbum una obra conceptual.&lt;ref name = &quot;combatrock&quot;/&gt;

=== Nuevu ésitu con ''American Idiot'' (2004-2006) ===
[[Ficheru:Billie Joe Armstrong at mic in Cardiff.png|thumb|200px|[[Billie Joe Armstrong]] nel tour pa promocionar ''[[American Idiot]]''. El grupu tardó diez años en tener un álbum cola mesma repercusión y ventes que ''[[Dookie]]''.]]
D'ende surdió'l nuevu trabayu ''[[American Idiot]]'' en 2004. Catalogáu como una [[Ópera rock|ópera ''punk'']], rellata les hestories de «[[Jesus of Suburbia]]» (Jesús de los suburbios), «St. Jimmy» y la historia d'una moza ensin nome, «[[Whatsername]]»; tolos cantares tienen dalguna rellación ente sigo. Dos de les pistes, «Jesus of Suburbia» y «[[Homecoming (cantar de Green Day)|Homecoming]]» consten de cinco partes con una gran variedá d'estilos nos más de nueve minutos de caúna.&lt;ref&gt;«[http://www.lahiguera.net/musicalia/artistas/green_day/disco/1459/ American Idiot]» (n'español). La Figal.net Consultáu'l 28 de payares de 2011.&lt;/ref&gt;

L'álbum foi publicáu cuatro años dempués del so últimu discu, munchos pensaben que Green Day taba en cantu de la disolución, pero al poco tiempu de la emisión de ''American Idiot'', l'álbum collechó prácticamente'l mesmu ésitu que ''[[Dookie]]''. El discu foi nomáu como unu de los más importantes del añu, cantares como «American Idiot», «[[Holiday (cantar de Green Day)|Holiday]]» y «[[Boulevard of Broken Dreams]]» fueron irradiaes por toles emisores del planeta. El conxuntu resurdió totalmente dempués de diez años, apaecieron en numberoses portaes de publicaciones musicales, particularmente la revista ''Guitar Legends'' tuvo a [[Billie Joe Armstrong]] na so portada, naquella publicación Green Day taba presente nunos venti páxines, ''Entertainment Weekly'' dixo que l'álbum yera «una obra maestra del ''punk rock''», y el títulu de la portada de la ''[[Rolling Stone]]'' dicía:&lt;ref name = &quot;americanidiota&quot;/&gt;
{{cita|Green Day: ¿Cómo los mocosos crecieron, cutieron a [[George W. Bush|Bush]], y conquistaron al mundu?.|Revista ''[[Rolling Stone]]''.&lt;ref name = &quot;americanidiota&quot;/&gt;}}
[[Ficheru:MK Bowl Concert.jpg|thumb|Vista panorámica del [[Milton Keynes]] [[National Bowl]], llugar onde la banda tocó nel [[American Idiot World Tour]], y onde se grabó'l ''[[Bullet in a Bible]].''&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.virtualfestivals.com/latest/news/2012 |títulu= Green Day - Milton Keynes Bowl 2005 |fechaaccesu= 11 de xunetu de 2012 |idioma= inglés |obra= Virtual Festivals }}&lt;/ref&gt;]]
Tou empezara col cantar «American Idiot», la recién [[Guerra d'Iraq]], el manexu de la república per parte de los medios de prensa y la manera de vida de los americanos polo xeneral, fueron factores que lu sirvieron d'inspiración a Armstrong pa escribir rellatando'l so puntu de vista. L'álbum ta cargáu de lletres esplícites, con pensamientos que'l grupu tien sobre la Nación en sí, amás de tener crítiques al presidente [[George Walker Bush|George Bush]].&lt;ref name = &quot;americanidiota&quot;/&gt;&lt;ref&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=3937 American Idiot]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt; El cantar «Boulevard of Broken Dreams» cuestiona la manera de vida americanu». Esi títulu ye un celebre cuadru de Gottfried Helnwein, que representa Marilyn Monroe, Humphrey Bogart, James Dean y [[Elvis Presley]] pasando'l ratu nun chigre.&lt;ref&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=4055 Boulevard of Broken Dreams]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt; ''American Idiot'' sorprendió a munchos críticos y espectadores pol so altu conteníu ideolóxicu y protestante, nuna dómina en que'l ''rock'' escarez de dicha carauterística.&lt;ref name = &quot;centurybreak&quot;&gt;Stephen Thomas Erlewine. «[http://www.allmusic.com/album/21st-century-breakdown-r1550923/review 21st Century Breakdown]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 27 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; ''Rolling Stone'' asitiar nel puestu númberu unu na so llista de los cien meyores discos de la década,&lt;ref&gt;«[http://www.rollingstone.com/music/news/the-decade-end-readers-poll-your-favorite-album-song-and-artist-of-the-2000s-20091208 The Decade End: Readers Poll Your Favorite Album, Song and Artist of the 2000]»&lt;/ref&gt; y lo mesmo fixo la revista ''Kerrang!'' na so llista de los cincuenta meyores álbumes de la década de 2000.&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.kerrang.com/22892/50-greatest-rock-albums-00s/ |fechaaccesu=2 de payares de 2014 |obra= Kerrang! |títulu= 50 BEST ROCK ALBUMS OF THE 2000′S |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Greenday1.jpg|thumb|Vista fronteru de la banda tocando nel [[National Bowl]] 2005.]]
Al añu siguiente, l'álbum ganó'l premiu Grammy por meyor álbum de ''rock'', foi nomáu en cuatro categoríes incluyendo álbum del añu. Green Day ganó siete de los ocho premios MTV Video Music Awards, el cantar «Boulevard of Broken Dreams» llevóse seis de los premios, l'únicu galandron que Green Day nun se llevó foi por meyor direición artística, na que [[Gwen Stefani]] foi gallardoniada por «[[What You Waiting For?]]».&lt;ref&gt;&quot;Kerrang! Top 50 albums of the 21st Century&quot;. ''Kerrang!'' (Bauer Media Group). 5 d'agostu de 2009.&lt;/ref&gt; La famosa publicación ''[[The New York Times]]'' emponderó a Green Day diciendo que superara «cualquier pretensión cola melodía y l'enorme fervor».&lt;ref&gt;«[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9902Y0D81239F935A1575AC0A9629C8B63 Putting Her Money Where Her Music Video Is]» (n'inglés). The New York Times. Consultáu'l 27 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Con ''American Idiot'', Green Day recupero y ganó'l respetu de la crítica y del públicu polo xeneral, amás de ganase almiradores de la nueva xeneración y espertar l'interés de los sos vieyos siguidores de los mediaos de los años 1990.&lt;ref name = &quot;centurybreak&quot;/&gt;

Green Day salió de xira pa promocionar l'álbum, y foi nel Milton Keynes National Bowl de [[Londres]] en 2005 onde brindo unu de los recitales más multitudinarios de la historia, tocando ante 65.000 persones dos díes siguíos. El conciertu foi rexistráu y publicáu nel álbum en direuto ''[[Bullet in a Bible]]'', tamién contién entevistes col grupu.&lt;ref name = &quot;historiagd&quot;/&gt;

En 2011 la banda entró en negociaciones con [[Universal Pictures]] pa producir una versión cinematográfica de ''American Idiot''.&lt;ref&gt;(13 d'abril de 2011). «[http://www.greendayauthority.com/news/2289/ ''American Idiot'' movie confirmed]» (n'inglés). Green Day Authority. Consultáu'l 24 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Dustin Lance Black foi escoyíu p'afaer el guión del musical a la película. Michael Mayer, quien tamién dirixó la versión de Broadway va ser el direutor.

El 8 de xunu de 2014 la revista ''Kerrang!'' publicó un artículu sobro'l llanzamientu d'un álbum tributo de ''American Idiot'' tituláu ''Kerrang! Does Green Day's American Idiot'', cada cantar foi tocada per una banda distinta. L'álbum foi llanzáu'l 11 de xunu.&lt;ref&gt;«[http://www.kerrang.com/18807/kerrang-green-days-american-idiot/ Kerrang! Does Green Day's American Idiot Tribute Album] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170726164251/http://www.kerrang.com/18807/kerrang-green-days-american-idiot/ |date=2017-07-26 }}» (n'inglés). Kerrang! Consultáu'l 8 de xunu de 2014.&lt;/ref&gt;

El 21 de setiembre de 2014 l'álbum cumplió diez años de llanzamientu y la revista ''Kerrang!'' llanzó una revista falando d'esti aniversariu númberu décimu y publicaciones de los integrantes na so cuenta d'[[Instagram]].&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.kerrang.com/22792/k1535-green-days-american-idiot-10-years/ |títulu= GREEN DAY'S AMERICAN IDIOT 10 YEARS ON |fechaaccesu=16 de setiembre de 2014 |obra= Kerrang! |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Producción del siguiente álbum (2007-2008) ===
Antes de tornar al estudiu a rexistrar el siguiente álbum, Green Day entamó dellos pequeños proyeutos. Contribuyeron en 2007 grabando'l cantar «Working Class Hero» de [[John Lennon]] pa les víctimes de la guerra civil de [[Darfur]], esta grabación apaeció nun álbum tituláu ''[[Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur]]''. Fixeron una apaición en ''[[The Simpsons Movie]]'' na cual, más tarde, finen en mediu del conciertu. Na escena siguiente, n'homenaxe a Green Day, toquen na ilesia la versión aciaga de «American Idiot».&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt; Realizaron un discretu debú n'avientu de 2007 sol nome [[Foxboro Hot Tubs]], usando mázcares por que nun sían reconocíos. Publicárense nel so sitiu web tres cantares. Anque los miembros de Green Day intentaron caltener esti proyeutu de callao, dellos ''bloggs'' y medios de prensa confirmaron que se trataba del mesmu tríu realizando una banda en paralelu. Grabaron un álbum al estilu rock and roll de los años 1960 llamáu ''Stop Drop and Roll!!''.&lt;ref&gt;Andrew Leahey. «[http://www.allmusic.com/artist/foxboro-hot-tubs-p1031243 Foxboro Hot Tubs]» (n'inglés). Allmusic. Consultáu'l 28 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Green Day empezó a componer nuevos cantares pal so siguiente álbum en xineru de 2006, tres una estensa xira pa promocionar ''[[American Idiot]]''.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.accesshollywood.com/behind-the-scenes-green-day-on-saturday-night-live_video_1103763 |títulu=Behind The Scenes: Green Day On Saturday Night Live |editorial=Access Hollywood |fecha=19 de febreru de 2006 |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt; Naquel momentu, [[Billie Joe Armstrong]] afirmó: «Vamos Empezar [buscando el] silenciu y va ser según vamos topar la inspiración pa crear otru álbum».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.spotlightingnews.com/article.php?news=1692 |títulu=Green Day Talks About New Album And Silence |editorial=SpotlightingNews |fecha=3 de xineru de 2006 |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de febreru de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110107184410/http://spotlightingnews.com/article.php?news=1692 |fechaarchivu=7 de xineru de 2011 }}&lt;/ref&gt;

El conxuntu prefirió acutar a dar comentarios sobre la producción del nuevu proyeutu, non hasta ochobre de 2007, cuando Armstrong dixo nuna entrevista con ''[[Rolling Stone]]'' qu'escribiera «daqué según 45 cantares».&lt;ref name=&quot;NME&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.nme.com/news/greenday/31628 |títulu=Green Day break studio silence on new album |editorial=NME |fecha=8 d'ochobre de 2007 |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fricke48&quot;&gt;Fricke, p. 48&lt;/ref&gt; Los miembros de la banda trabayaron nes etapes más primaries del conceutu nos sos ensayos nun estudiu d'[[Oakland (California)|Oakland]], [[California]]. Armstrong comentó: «Quiero afondar no que soi y lo que siento nesti momentu, la mediana edá». Tamién dixo que delles de les 45 cantares componer en [[pianu]], en cuenta de en [[guitarra]].&lt;ref name=&quot;NME&quot;/&gt;

=Sigue l'ésitu con ''21st Century Breakdown'' (2009-2010)
[[Ficheru:Green Day live.jpg|thumb|200px|Green Day mientres la fiesta de llanzamientu de 21st Century Breakdown en Kesselhaus Berlín.]]
Cuando Green Day recibió un Grammy en 2009, [[Billie Joe Armstrong]] anunció que'l conxuntu llanzaría llueu un nuevu álbum, ''[[21st Century Breakdown]]'', fuera grabáu mientres el branu pasáu. Finalmente, l'álbum emitióse'l [[15 de mayu]] de [[2009]] al traviés de [[Reprise Records]]. Armstrong describir como: «una fotografía instantánea” de la dómina na que vivimos, cuestionando y tratando de busca-y sentíu a la manipulación egoísta al nuesu alredor, [proveniente del] gobiernu, la [[relixón]], los medios o francamente cualquier forma d'autoridá».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/caught-in-the-net--gremlins-beset-russian-fairy-1685001.html |títulu=&quot;Caught in the Net: Gremlins Beset Russian Fairy&quot; |editorial=The Independent |apellíu=Riley |nome=Jack |fecha=15 de mayu de 2009 |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt; Un exemplu d'ello son los [[senciellu|senciellos]] «[[Know Your Enemy (cantar de Green Day)|Know Your Enemy]]» y «[[21 Guns]]», que connotan un despreciu escontra los políticos. Particularmente, «21 Guns» fala del patriotismu.&lt;ref&gt;«[http://www.songfacts.com/detail.php?id=15467 21 Guns]» (n'inglés). Song Facts. Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

A finales del añu 2009 y terminando la década, la revista ''Rolling Stone'' nomó al cantar «[[Boulevard of Broken Dreams]]» como'l meyor senciellu de la década de 2000 al igual que l'álbum ''[[American Idiot]]'' como'l meyor de la década. Coles mesmes, la revista tamién declaró a Green Day como la meyor agrupación musical del deceniu.&lt;ref&gt;Gil Kaufman. (9 d'avientu de 2009). «[http://www.mtv.com/news/articles/1627912/green-day-named-top-artists-decade-by-rolling-stone-readers.jhtml Green Day Named Top Artists Of The Decade By Rolling Stone Readers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928051312/http://www.mtv.com/news/articles/1627912/green-day-named-top-artists-decade-by-rolling-stone-readers.jhtml |date=2013-09-28 }}» (n'inglés). MTV. Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Billie y Mike.jpg|thumb|200px|left|[[Billie Joe Armstrong]] (primer planu) y [[Mike Dirnt]] (no fondero), mientres la xira de ''[[21st Century Breakdown]]''.]]
El nuevu discu foi un inmediatu ésitu comercial vendiendo 215&amp;nbsp;000 copies pocos díes dempués del so llanzamientu.&lt;ref name = &quot;allmusic&quot;/&gt; Al igual que'l so antecesor ''[[American Idiot]]'', ye una opéra punk, anque non tan ordenáu como l'anterior pero los cantares tienen un filo de mancomún ente una y otra. L'álbum rellata la historia sobre Christian y Gloria una pareya d'Estaos Xuníos qu'intenta sobrevivir al mundu estáticu, llenu d'histeria y bien modernu.&lt;ref&gt;([[8 d'ochobre]] de [[2007]]). «[http://www.nme.com/news/green-day/31628 Green Day break studio silence on new album]» (n'inglés). [[NME]] Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Les crítiques al nuevu trabayu discográficu fueron xeneralmente positives. Los críticos qu'allabaron l'álbum consideraron les composiciones y les lletres de Armstrong un ésitu, ente que los escépticos refugaron el [[álbum conceptual|conceutu]] del mesmu.&lt;ref name=&quot;metabreakdown&quot;&gt;«[http://search.metacritic.com/music/artists/greenday/21stcenturybreakdown 21st Century Breakdown]» (n'inglés). Metacritic. Consultáu'l 26 de febreru de 2011.&lt;/ref&gt;

El llanzamientu del primer senciellu foi n'abril, col nuevu cantar oficial de [[Smackdown]] «Know Your Enemy». Dempués salieron los siguientes senciellos que fueron «[[East Jesus Nowhere]]» y «21 Guns» pa Estaos Xuníos y Reinu Xuníu, amás de ''21st Century Breakdown'' pal restu del mundu. El siguiente senciellu de la banda foi «[[Last Of The American Girls]]», siendo editáu'l [[1 d'abril]] del [[2010]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |publicación=[[Kerrang!]] |fecha=5 d'agostu de 2009 |editorial=[[Bauer Media Group]] |títulu=Kerrang! Top 50 albums of the 21st Century}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nme.com/list/the-top-100-greatest-albums-of-the-decade/158049/page/5 |títulu=THE TOP 100 GREATEST ALBUMS OF THE DECADE |obra=[[NME]] |fechaaccesu=10 d'avientu de 2009}}&lt;/ref&gt; En mayu estrenaron la so adautación en Broadway del discu ''American Idiot''.

[[Ficheru:Billie Joe Armstrong en batería.jpg|thumb|200px|Mientres la última xira, en dellos países suramericanos como [[Chile]] [[Colombia]] y [[Arxentina]], [[Billie Joe Armstrong]] y [[Tré Cool]] intercambiaron los sos roles instrumentales en dellos cantares.]]
El día [[31 de xineru]] de 2010, la banda ganó'l Grammy a Meyor Álbum de Rock.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rollingstone.com/news/story/31248017/100_best_albums_of_the_decade/27 |títulu=100 Best Albums of the Decade: #22-#21 |obra=Rolling Stone |fecha=9 d'avientu de 2009 |fechaaccesu=10 d'avientu de 2009}}&lt;/ref&gt; En marzu de [[2010]], Billie Joe declaró que la banda yá grabó bona parte del so próximu trabayu, que podría ver la lluz a finales d'aquel añu. Apocayá nun conciertu en [[Arizona]] anunciaron la grabación del mesmu pa un DVD en vivu, llamáu ''Awesome as F**k'' y llanzáu el 22 de marzu de [[2011]]. Tiempu dempués la banda realizó un tour pa promocionar el so álbum ''21st Century Breakdown'',&lt;ref&gt;{{cita publicación |editorial=[[MTV News]] |fecha=14 d'ochobre de 2008 |títulu=Green Day Are In The Studio With Butch Vig For New Album, Online Videu Confirms |autor=James Montgomery |url=http://www.mtv.com./news/articles/1596973/20081014/green_day.jhtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017113054/http://www.mtv.com/news/articles/1596973/20081014/green_day.jhtml |archivedate=2008-10-17 |fechaaccesu=2017-10-22 }}&lt;/ref&gt; el cual terminó en [[Costa Rica]] el [[29 d'ochobre]] del 2010. Nel 2010 la WWE utilizó'l cantar «Know Your Enemy» pa la marca [[SmackDown|WWE Friday Night Smackdown]].

P'avientu de 2010 ''21st Century Breakdown'' llegara a vender 1&amp;nbsp;014&amp;nbsp;000 copies n'[[Estaos Xuníos]], amás de 3&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 a nivel mundial.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/71727/week-ending-dec-19-2010-michael-wouldnt-have-liked-this/;_ylt=Aj.H3JkWiMnvsI1nfdVCl7wPwiUv?page=2#comments |títulu=&quot;Week Ending Dec. 19, 2010: Michael Wouldn't Have Liked This&quot; |apellíu=Grein |nome=Paul |editorial=Chart Watch - Yahoo Music |idioma=inglés |fechaaccesu=26 de febreru de 2011 |fecha=22 d'avientu de 2010 }}&lt;/ref&gt;

=== Musical de ''American Idiot'' y nicios d'un nuevu álbum d'estudiu (2010-2011) ===
El [[20 d'abril]] del [[2010]], ''[[American Idiot: The Original Broadway Cast Recording]]'' estrenar en [[Broadway]], y Green Day llanzó'l ''soundtrack'' del musical, un nuevu cantar de titulada «When It's Time». En xunu del 2010, la tienda [[iTunes]] del [[Reinu Xuníu]] recibió'l senciellu «When It's Time».&lt;ref&gt;(14 de xunu de 2010). «[http://www.greendayauthority.com/news/587/ When It's Time' single]» (n'inglés). Green Day Authority. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Mientres los ''Spike TV Video Game Awards'' de [[2009]], anuncióse'l llanzamientu del videu xuegu de la saga ''Rock Band'', como siguimientu al xuegu ''[[The Beatles Rock Band]]''. El xuegu foi llanzáu'l [[8 de xunu]] de 2010. Cuenta colos álbumes completos ''[[Dookie]]'', ''[[American Idiot]]'' y ''[[21st Century Breakdown]]'', tamién puede escoyese los cantares del restu de la discografía de Green Day.&lt;ref name=&quot;Green Day: Rock Band coming next year&quot;&gt;«[http://www.gamespot.com/news/6242901.html?tag=recent_news;title;2 Green Day: Rock Band coming next year]» (n'inglés). Gamespot. Consultáu'l 12 d'avientu de 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;g4tv pax east&quot;&gt;«[https://web.archive.org/web/20111212123446/http://www.g4tv.com/videos/45111/Green-Day-Rock-Band-Preview/ Green Day Rock Band Preview]» (n'inglés). [[G4TV]]. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Tre Cool look.jpg|thumb|200px|[[Tré Cool]] cantando con un sombreru de muyer. El so llugar na batería ocupar [[Billie Joe Armstrong]].]]
El baxista del grupu, [[Mike Dirnt]], tuvo una entrevista cola W Radio n'ochobre de 2010, onde mentó que'l conxuntu yá completó'l procesu d'escritura del novenu álbum d'estudiu, afirmando que: «Siempres tamos trabayando nos cantares, cuando'l so tiempu y cuando la música ta bien entós terminamos... Gústame pensar que tenemos material abondo nesti momentu pa sacar un gran discu, pero queremos volver a casa y aseguranos de que ye perfectu antes d'acabalo». Na entrevista, Dirnt tamién menta que'l nuevu álbum en direuto «bien probablemente incluyiríase como una película en vivu. Poco dempués d'esa entrevista, hubo una emisión Ustream vivu cola banda, nel qu'anuncien qu'escribieron cerca de trenta canciones pal álbum de sesiones, y que rexistraron tolos espectáculos (d'audiu y videu) pal álbum en vivu.&lt;ref&gt;«[http://www.nem-catacoa.com/2010/10/mike-dirnt-baxista-de-la-agrupacion-green-day-fala-en-esclusiva-con-w-radio/ Mike Dirnt, baxista de l'agrupación Green Day, fala n'esclusiva con W Radio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240727111924/http://www.nem-catacoa.com/2010/10/mike-dirnt-baxista-de-la-agrupacion-green-day-fala-en-esclusiva-con-w-radio/ |date=2024-07-27 }}» (n'español). NEM Catacoa. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; El [[17 d'avientu]] de 2010, Green Day anunció na so páxina web el llanzamientu d'un CD/DVD en vivu, llamáu ''[[Awesome as Fuck]]'', que foi llanzáu finalmente'l 22 de marzu de 2011.&lt;ref&gt;(17 de xineru de 2011). «[http://entretenimiento.terra.com.pe/musica/nuevu-cddvd-de-green-day-promete-esperiencia-allucinante,8b8d0be54f39d210VgnVCM20000099f154d0RCRD.html Nuevu CD/DVD de Green Day promete esperiencia allucinante]» (n'español). Entretenimientu Terra. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; El 13 d'abril confirmóse qu'Universal va producir una versión cinematográfica de ''American Idiot'', col direutor Michael Mayer.&lt;ref&gt;Borys Kit. (13 d'abril de 2011). «[http://www.reuters.com/article/2011/04/13/us-americanidiot-idUSTRE73C0Y420110413 &quot;American Idiot&quot;, the Broadway musical based on Green Day's acclaimed album of the same name, is getting another life on the big screen]» (n'inglés). Reuters. Consultáu'l 12 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

En publicaciones per mediu de Twitter, el líder del conxuntu, Billie Joe Armstrong declaró: «Bonu equí ta la primicia: Green Day, ta apexáu con un montón de nuevos cantares tolos díes. La direición de les temes tien alta enerxía y fresca, siéntense perbién». Amás, Armstrong amestó, que Mike Dirnt y Tre Cool, atopar nel so meyor momentu», refiriéndose a les composiciones que dambos tán apurriendo al nuevu álbum, y acutó: «Yo nun quiero revelar demasiáu, pero solo sé que Mike, Tre, Jason y yo tamos collaborando pa pasar el meyor momentu en reproducir la nuesa música».&lt;ref&gt;(31 de mayu de 2011). «[http://entretenimiento.terra.com.pe/musica/green-day-tien-un-monton-de temes nueves-pa-un discu,d61d050f38640310VgnVCM3000009af154d0RCRD.html Green Day tien un montón de temes nueves pa un discu]» (n'español). Entretenimientu. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Billie Joe Armstrong produció a principios del 2011 el primer álbum d'estudiu de la banda de punk Emily's Army, que integra'l so fíu Joey. El fíu de Armstrong de 16 años toca la batería. L'álbum publicar por mediu del sellu Adeline Records. Armstrong dixo al respeutu: «Emily's Army tien muncha actitú punk xuvenil. Son novatos. Ta bien xugáu, tien un gran gabitu y ye pegadizu como l'infiernu».&lt;ref&gt;(29 de mayu de 2011). «[http://www.efeeme.com/84185/billie-joe-armstrong-produz-el debú-discografico-de-su-fíu-joey/ Billie Joe Armstrong produz el debú discográficu del so fíu Joey]» (n'inglés). Efe eme. Consultáu'l 29 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

El [[11 d'agostu]] de 2011 Green Day dio un conciertu sorpresa en [[Costa Mesa]], [[California]]. Nél tocaron quince cantares nuevos, qu'hasta'l momentu nun se publicaren niundes. Una d'elles llámase «Amy», ye un tributu a la cantante finada [[Amy Winehouse]]. Lo más probable ye que los cantares sían destinaes al próximu álbum d'estudiu. Los cantares titular de la siguiente manera: «Nuclear Family», «Too Young to Die», «Oh Love», «Carpe Diem», «Loss of Control», «Little Boy Named Train», «Troublemaker», «Sweet 16», «Wow! That's Loud», «8th Avenue Serenade», «Ashley», «Amanda», «Wild One», «Stray Heart», «Rusty James» y la yá mentada «Amy».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.altpress.com/news/entry/green_day_release_new_song_lyrics_to_amy |títulu=Green Day release new song lyrics to 'Amy' |fechaaccesu=16 d'agostu de 2011 |autor=Tyler Common |fecha=15 d'agostu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== ''¡Unu!, ¡Dos!, ¡Tré!'' (2012-2014) ===
[[Ficheru:Jason White 2009.jpg|thumb|Jason White figuro como miembru oficial de la banda dende'l 2012 hasta 2016.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.greendayauthority.com/band/jasonw.php |títulu=Jason White |obra=Green Day Authority |fechaaccesu=29 de payares de 2012 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;]]
Mientres la segunda etapa de [[21st Century Breakdown World Tour]], la banda declarara que se taba escribiendo nuevu material.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.vh1.com/artists/news/1630900/20100131/green_day.jhtml?rsspartner=rssYahooNewscrawler |títulu=Green Day : Green Day Say Grammy Win Came At The 'Sweetest Time' – Rhapsody Music Downloads |fechaaccesu=22 d'agostu de 2010 |obra=VH1 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100312055800/http://www.vh1.com/artists/news/1630900/20100131/green_day.jhtml?rsspartner=rssYahooNewscrawler |fechaarchivu=12 de marzu de 2010 }}&lt;/ref&gt;

El 28 d'agostu, la banda mentó que'l nuevu álbum en direuto taba grabándose nun show en [[Denver]] ([[Colorado]]). [[Billie Joe Armstrong]] dixo a l'audiencia, «Hey, namái quiero dicite daqué agora mesmu. Tamos grabando un álbum en direuto nesti mesmu momentu», antes de tocar un «nuevu» cantar que se llama «[[Cigarettes and Valentines]]», que foi'l títulu d'un álbum inéditu dende 2003.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.greendayauthority.com/news/738/ |títulu=Green Day News &amp;#124; Video of Cigarettes and Valentines |fechaaccesu=6 de setiembre de 2010 |fecha=29 d'agostu de 2010 |editorial=Greendayauthority.com}}&lt;/ref&gt;

N'ochobre de 2010, [[Mike Dirnt]] nuna entrevista per Radio W, mentó que completaren el procesu de redaición del novenu álbum d'estudiu, ya indicando que: «Siempres tamos trabayando nos cantares, cuando llega'l momentu y cuando la música ta bien lo llevamos a cabu. Gústame pensar que tenemos abondu material nuevo nesti momentu como pa sacar un gran discu, sicasí queremos volver a casa y aseguranos que seya perfectu pa tol mundu primero qu'apague el pitu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nem-catacoa.com/2010/10/mike-dirnt-baxista-de-la-agrupacion-green-day-fala-en-esclusiva-con-w-radio/ |títulu=Mike Dirnt talks to Radio W about Green Day's upcoming South American tour (audiu interview) |obra=Nem Catacoa – Soníos de la Tierra |editorial=Radio W |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101213134038/http://www.nem-catacoa.com/2010/10/mike-dirnt-baxista-de-la-agrupacion-green-day-fala-en-esclusiva-con-w-radio/ |fechaarchivu=13 d'avientu de 2010 }}&lt;/ref&gt;

El 3 d'abril Green Day apaeció nel [[Salón de la Fama del Rock]] tocando'l cantar [[Letterbomb]], dempués el vocalista Billie Joe dio un discursu pa inducir a la banda [[Guns N' Roses]].&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/exclusive-green-day-to-induct-guns-n-roses-into-rock-and-roll-hall-of-fame-20120403 |títulu= Green Day induct Guns N' Roses into Rock and Roll Hall of Fame |fechaaccesu=3 d'abril de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.billboard.com/articles/news/497304/green-day-to-induct-guns-n-roses-into-rock-hall |títulu= Green Day To Induct Guns N' Roses Into Rock Hall |fechaaccesu=3 d'abril de 2012 |obra= Billboard |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El 11 d'abril de 2012, Armstrong anunció que'l nuevu discu publicaríase como una triloxía d'álbumes titulaos ''[[¡Unu!]]'', ''[[¡Dos!]]'' y ''[[¡Tré!]]'' y afirmó que seríen llanzaos el 25 de setiembre, 13 de payares, y 11 d'avientu de 2012, respeutivamente.&lt;ref name=&quot;Album Trio Press Release&quot;&gt;{{cita web |url=http://greenday.com/node/7541 |títulu=GREEN DAY IN THE STUDIO RECORDING THREE ALBUMS – A TRILOGY ENTITLED ¡UNU!, ¡DOS!, AND ¡TRE! ALBUMS TO BE RELEASED FROM SEPTEMBER TO December 2012 |fechaaccesu=11 d'abril de 2012 |fecha=11 d'abril de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120413172619/http://www.greenday.com/node/7541 |fechaarchivu=13 d'abril de 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/two-green-day-documentaries-coming-20120710 |títulu= Two Green Day Rock Docs Will Accompany New Albums |fechaaccesu=10 dejulio de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/videos/green-day-talk-unu-dos-and-tre-20120412 |títulu= Green Day Talk Album Triology |fechaaccesu= 12 d'abril de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma= inglés }}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:Green day Live 5 june 2013 in Rome4.JPG|thumb|240px|Green Day en [[Roma]], [[2013]].]] El 26 de xunu dar a conocer la llista de cantares de dichu álbum completu pola páxina oficial del grupu.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20120706211953/http://www.greenday.com/node/8661 Sitiu oficial]» (n'inglés). Green Day.&lt;/ref&gt; Asina Green Day entamó'l so ''[[99 Revolutions World Tour|99 Revolutions Tour]]'' tituláu asina por un cantar del álbum ''[[¡Tré!]]''.

Depués de grabar un álbum con [[Norah Jones]],&lt;ref&gt;(19 d'avientu de 2013). «[http://www.efeeme.com/discos-foreverly-billie-joe-armstrong-norah-jones/ “Foreverly”, Billie Joe Armstrong &amp; Norah Jones]» Efe eme. Consultáu'l 7 de xineru de 2014.&lt;/ref&gt; a finales de 2013 Armstrong declaró que'l grupu tomaría un descansu en realizando una xira per Australia.&lt;ref&gt;(2 d'avientu de 2013). «[http://www.efeeme.com/green-day-tómense-un descansu-pa-recargar-les piles/ Green Day tómense un descansu pa “recargar les piles”]» Efe eme. Consultáu'l 7 de xineru de 2014.&lt;/ref&gt;

El 20 de payares Green Day declaró que se diba a llanzar un [[DVD]] tituláu ''¡Cuatro!'' la vista de grabación, referencies ya inspiraciones sobre l'interés de faer una triloxía.&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/green-day-quatro-documentary-in-the-works-for-2-aa3-20121121 |títulu= Green Day '¡Quatro!' Documentary in the Works for 2013 |fechaaccesu= 21 de payares de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma= inglés |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20160416192612/http://www.rollingstone.com/music/news/green-day-quatro-documentary-in-the-works-for-2-aa3-20121121 |fechaarchivu= 2016-04-16 }}&lt;/ref&gt;
A fines de febreru de 2014 anunciaron que s'editara un álbum con dieciocho pistes peculiares de la triloxía, incluyendo la versión acústica de «Stay the Night» y un cantar inéditu, «State of Shock». La obra va ser editada'l 19 d'abril de 2014 con motivu del Record Store Day y va llamase ''Demolicious''. Esti álbum editar en CD, casete y vinilu.&lt;ref&gt;«[http://www.culturaocio.com/musica/noticia-green-day-llanzara-disco-maquetes-20140228123440.html Green Day va llanzar un discu de maquetes]» Cultura ocio. Consultáu'l 2 de marzu de 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/green-day-to-issue-18-rarities-for-record-store-day-20140224 |títulu= Green Day to Issue Demo-Filled LP 'Demolicious' for Record Store Day |fechaaccesu=24 de febreru de 2014 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== ''Revolution Radio'' (2016-presente) ===
[[Ficheru:Green Day Sweet Children.jpg|thumb|290px|Green Day nel House of Blues, tocando como Sweet Children díes antes de la so introducción al Salón de la Fama del Rock &amp; Roll (d'esquierda a derecha) Billie Joe Armstrong, Mike Dirnt (al fondu) y John Kiffmeyer.]]
El 15 d'avientu de 2014, el Salón de la Fama del Rock &amp; Roll reveló a los escoyíos pa entrar na edición númberu 48, estos fueron: Green Day, [[Joan Jett &amp; The Blackhearts]], [[Lou Reed]], [[Stevie Ray Vaughan]], [[Bill Withers]] y [[The Paul Butterfield Blues Band]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=GREEN DAY TO JOIN ROCK AND ROLL HALL OF FAME |url=http://www.kerrang.com/26244/green-day-join-rock-roll-hall-fame/ |obra=Kerrang! |fechaaccesu=6 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=GREEN DAY, NINE INCH NAILS AND MORE NOMINATED FOR HALL OF FAME |url=http://www.kerrang.com/23803/green-day-nine-inch-nails-nominated-hall-fame/ |obra=Kerrang! |fechaaccesu=10 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt; El 18 d'abril del 2015, la banda ingresó al [[Salón de la Fama del Rock and Roll]] xunto con [[Ringo Starr]], [[Lou Reed]], [[Joan Jett]], el cantante [[Bill Withers]], el guitarrista [[Stevie Ray Vaughan]] &amp; [[Double Trouble]], [[The Paul Butterfield Blues Band]], la banda [[The 5 Royales]] y [[The Blackhearts]].&lt;Ref&gt;
{{cita web |url=http://ya.fm/veracruz/noticies/nota.cfm?id=36175 |títulu=Green Day ¡Bienveníos al Salón de la Fama del Rock! |fechaaccesu=20 d'abril de 2015 }}
&lt;/Ref&gt;

El 24 d'avientu de 2015, la banda editó'l cantar &quot;Xmas Time Of The Year&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíos1=Carter |nome1=Emily |títulu=Green Day Release New Song, Xmas Time of the Year |url=http://www.kerrang.com/39008/green-day-release-new-song-xmas-time-of-the-year/ |sitiuweb=Kerrang! |editorial=Kerrang |fechaaccesu=24 d'avientu de 2015 |fecha=24 d'avientu de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 19 de xineru de 2016, la revista ''[[Kerrang!]]'', llanzó un númberu dedicando un artículu especial sobre los trenta años de Green Day.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kerrang.com/39494/k1603-green-day-30th-anniversary-special/ |títulu= GREEN DAY: 30TH ANNIVERSARY SPECIAL! |obra=Kerrang! |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Billie anunciu na so cuenta d'[[Instagram]] qu'editaríen un senciellu tituláu &quot;Bang Bang&quot; el 11 d'agostu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.europafm.com/noticias/musica/green-day-anuncia-esperáu-torno-tema-%E2%80%98bang-bang%E2%80%99_2016080357a1b1ef4beb2802bd3ccc28.html |títulu=Green Day anuncia'l so esperáu regresu cola tema 'BANG BANG' |fechaaccesu=4 d'agostu de 2016}}&lt;/ref&gt; El 11 d'agostu la banda editó'l senciellu &quot;Bang Bang&quot;, xunto al nuevu álbum ''[[Revolution Radio]]'' que ta disponible dende'l 7 d'ochobre, amás [[Jason White]] dexó de ser miembru oficial y pasu a ser miembru de sofitu en vivu.&lt;ref name=&quot;rollingstone_1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.greenday.com/revolutionradio/ |títulu=Green Day {{!}} Revolution Radio {{!}} New Album 10/7 |fechaaccesu=11 d'agostu de 2016 |sitiuweb=Green Day Official Website |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160811134722/http://www.greenday.com/revolutionradio/ |fechaarchivu=2016-08-11 }}&lt;/ref&gt;

N'ochobre de 2017, Green Day anunció'l llanzamientu del so nuevu discu, ''Greatest Hits: God's Favorite Band'', que va arrexuntar los meyores cantares de la banda y va incluyir una tema nueva.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.m80radio.com/2017/green-day-abracen-la fe nuevu-discu-34089.html|títulu=Green Day abracen la fe nel so nuevu discu|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|autor=|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=|editorial=|idioma=}}&lt;/ref&gt;

== Estilu musical y discutinios ==
Citando l'estilu musical que prevalez en ''Dookie'', [[Stephen Erlewine]] de Allmusic describió a Green Day como ¨renovadores del punk que recargaron la enerxía de les rápides y pegañosos cantares punk-pop de tres acordes».&lt;ref name=&quot;AllmusicBio&quot;&gt;{{cita web |url=http://allmusic.com/artist/green-day-p69310/biography |títulu=Green Day - Biography |apellíu=Erlewine |nome=Stephen |fechaaccesu=20 de xunetu de 2011 |obra=[[Allmusic]]}}&lt;/ref&gt; Anque Armstrong ye'l principal compositor, los otros miembros ayudar na organización.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.torontosun.com/entertainment/music/2009/07/03/10010606-sun.html |títulu=You think I'm funny? |fechaaccesu=3 de xunetu de 2009 |autor=Darryl Sterdan |fecha=3 de xunetu de 2009 |obra=Toronto Sun |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090706091202/http://www.torontosun.com/entertainment/music/2009/07/03/10010606-sun.html |fechaarchivu=2009-07-06 }}&lt;/ref&gt;

Xeneróse gran polémica sobre si l'estilu musical del conxuntu y el fechu a qu'esti perteneza a un sellu importante considérese como «punk verdaderu».&lt;ref&gt;Mihaela Stroia. (13 d'ochobre de 2005). «[https://web.archive.org/web/20110613172046/http://news.softpedia.com/news/Green-Day-Still-A-Punk-Band-10426.shtml Green Day Still A Punk Band]» (n'inglés). Soft Pedia. Consultáu'l 30 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; En declaraciones, l'ex integrante de [[Sex Pistols]], [[John Lydon]], dixo que refugaba al conxuntu, y qu'ellos nun faíen nada asemeyao al punk. El mesmu Armstrong faló sobre'l estatus de banda punk nun sellu grande, diciendo: «Dacuando pienso que volvimos totalmente redundantes porque agora somos una banda grande, fiximos un montón de dineru, yá nun somos punk rock. Pero dempués pensar y digo: “puedes sacanos del ambiente punk, pero nun puedes sacar el punk de nós”».&lt;ref name=&quot;softpedia2005&quot;&gt;{{cita web |url=http://news.softpedia.com/news/Green-Day-Still-A-Punk-Band-10426.shtml |títulu=Green Day Still A Punk Band |fecha=5 d'ochobre de 2005 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2010 |autor=Mihaela Stroia |editorial=Softpedia |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110613172046/http://news.softpedia.com/news/Green-Day-Still-A-Punk-Band-10426.shtml |fechaarchivu=13 de xunu de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Daniel Melia. (9 de febreru de 2006). «[https://web.archive.org/web/20110814130133/http://www.gigwise.com/article.php?contentid=13310 John Lydon Calls Green Day &quot;Plonk&quot; Not &quot;Punk&quot;]» (n'inglés). Gigwise. Consultáu'l 30 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Matthew Houghton. (21 d'avientu de 2006). «[http://www.digitalspy.com/music/a40981/noel-gallagher-hits-out-at-green-day.html Noel Gallagher hits out at Green Day]» (n'inglés). Digital Spy. Consultáu'l 27 de payares de 2011.&lt;/ref&gt;

== Influencies ==
El soníu de Green Day ye de cutiu comparáu col de bandes punk de la primer fola como los [[Ramones]], [[The Clash]], [[Sex Pistols]] y [[Buzzcocks]]. Tamién tuvieron gran influencia per parte de la banda de ''[[punk rock]]'' californianu [[Bad Religion]].&lt;ref name = &quot;snotty&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Azerrad, Michael. ''Our Band Could Be Your Life. Little Brown and Company'', 2001. Pg. 496. ISBN 0-316-78753-1.&lt;/ref&gt; El mesmu [[Billie Joe Armstrong]] mentó que dalguna de les sos mayores influencies son bandes de rock alternativu como [[Hüsker Dü]] y [[The Replacements (banda)|The Replacements]], y que la so influencia nótase particularmente nos cambeos d'acordes nos cantares de Green Day.&lt;ref name = &quot;snotty&quot;/&gt; Green Day fixo un cover de «Don't Want to Know If You Are Lonely» de Hüsker Dü, incluyíu nel senciellu de ''Warning'', y el personaxe «Mr. Whirly» del cantar «Misery» ye una referencia al cantar de The Replacements del mesmu nome.&lt;ref&gt;Di Perna, Alan. &quot;Far From The Maddening Crowd&quot;. ''Guitar World''. Avientu 2000.&lt;/ref&gt; Otres de les influencies citaes por Green Day son [[Queen]],&lt;ref&gt;{{Cita publicación |apellíu=Erlewine |nome=Stephen Thomas |apellíu2=Hendrickson |nome2=Matt |títulu=Green Day |editorial=Rolling Stones |url=http://www.rollingstone.com/news/coverstory/how_green_day_conquered_the_world |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090421143155/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/how_green_day_conquered_the_world |fechaarchivu=21 d'abril de 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090421143155/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/how_green_day_conquered_the_world |archivedate=2009-04-21 |fechaaccesu=2017-10-22 }}&lt;/ref&gt; [[The Who]] y los pioneros del [[power pop]], [[Cheap Trick]].&lt;ref name=&quot;Spin Interview&quot;&gt;&quot;{{cita web |url=http://www.spin.com/articles/green-day-we-love-who-and-cheap-trick |títulu=Green Day: &quot;We Love the Who and Cheap Trick&quot; |apellíu=Goodman |nome=William |obra=[[Spin Magacín|Spin Magacín Online]] |fechaaccesu=14 de mayu de 2008}}&lt;/ref&gt;

=== Influencia ===
Gran cantidá de bandes citaron a Green Day como una de les sos mayores influencies, ente elles; [[Avril Lavigne]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/avril-lavigne/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Avril Lavigne Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209005720/http://www.mtv.com/artists/avril-lavigne/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[5 Seconds of Summer]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/5-seconds-of-summer/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=5 Seconds Of Summer Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170110093323/http://www.mtv.com/artists/5-seconds-of-summer/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2017-01-10 }}&lt;/ref&gt; [[Blink-182]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/blink-182/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Blink-182 Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160310070403/http://www.mtv.com/artists/blink-182/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-03-10 }}&lt;/ref&gt; [[Tokiu Hotel]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/tokio-hotel/related-artists/?filter=influenced |obra=MTV |títulu=Tokiu Hotel influences |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171022000000/http://www.mtv.com/artists/tokio-hotel/related-artists/?filter=influenced |fechaarchivu=2017-10-22 }}&lt;/ref&gt; [[My Chemical Romance]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/my-chemical-romance/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=My Chemical Romance Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209043607/http://www.mtv.com/artists/my-chemical-romance/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[AFI (banda)|AFI]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/afi/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=AFI influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209133343/http://www.mtv.com/artists/afi/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[The Subways]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/the-subways/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=The Subways Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209140644/http://www.mtv.com/artists/the-subways/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Simple Plan]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/simple-plan/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Simple Plan Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160301051829/http://www.mtv.com/artists/simple-plan/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-03-01 }}&lt;/ref&gt; [[Sum 41]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/sum-41/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Sum 41 Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160117052441/http://www.mtv.com/artists/sum-41/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-01-17 }}&lt;/ref&gt; [[Paramore]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/paramore/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Paramore Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209094648/http://www.mtv.com/artists/paramore/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Yellowcard]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/yellowcard/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Yellowcard Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209112514/http://www.mtv.com/artists/yellowcard/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[MxPx]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/mxpx/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=MxPx Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209130239/http://www.mtv.com/artists/mxpx/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Biffy Clyro]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/biffy-clyro/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Biffy Clyro Influences obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160501063448/http://www.mtv.com/artists/biffy-clyro/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-05-01 }}&lt;/ref&gt; [[All Time Low]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/all-time-low/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=All Time Low Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209081256/http://www.mtv.com/artists/all-time-low/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Fall Out Boy]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/fall-out-boy/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Fall Out Boy Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160303184236/http://www.mtv.com/artists/fall-out-boy/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt; [[A Day to Remember]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/a-day-to-remember/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=A Day to Remember Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160812125942/http://www.mtv.com/artists/a-day-to-remember/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-08-12 }}&lt;/ref&gt; [[New Years Day]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/new-years-day/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=New Years Day Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209063038/http://www.mtv.com/artists/new-years-day/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Amber Pacific]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/amber-pacific/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Amber Pacific Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209113725/http://www.mtv.com/artists/amber-pacific/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[The All-American Rejects]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/the-all-american-rejects/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=The All-American Rejets Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209075357/http://www.mtv.com/artists/the-all-american-rejects/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Good Charlotte]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/good-charlotte/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Godd Charlotte Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209152302/http://www.mtv.com/artists/good-charlotte/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Weezer]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/weezer/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Weezer Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209151253/http://www.mtv.com/artists/weezer/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Zebrahead]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/zebrahead/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Zebrahead Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151210182756/http://www.mtv.com/artists/zebrahead/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-10 }}&lt;/ref&gt; [[The Living End]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/the-living-end/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=The Living End Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209140207/http://www.mtv.com/artists/the-living-end/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Brand New]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/brand-new/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Brand New Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160508014741/http://www.mtv.com/artists/brand-new/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-05-08 }}&lt;/ref&gt; [[Hey Monday]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/hey-monday/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Hey Monday Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209102948/http://www.mtv.com/artists/hey-monday/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Jimmy Eat World]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/jimmy-eat-world/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Jimmy Eat World Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160728101334/http://www.mtv.com/artists/jimmy-eat-world/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-07-28 }}&lt;/ref&gt; [[The Get Up Kids]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/the-get-up-kids/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=The Get Up Kids Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209002654/http://www.mtv.com/artists/the-get-up-kids/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[New Found Glory]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/new-found-glory/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=New Found Glory |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209151052/http://www.mtv.com/artists/new-found-glory/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Saves the Day]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/saves-the-day/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Saves the Day |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209094825/http://www.mtv.com/artists/saves-the-day/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Pignoise]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/pignoise/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Pignoise Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209045216/http://www.mtv.com/artists/pignoise/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Panda (banda)|Panda]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/panda-2/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Panda Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151208092738/http://www.mtv.com/artists/panda-2/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-08 }}&lt;/ref&gt; [[Lustra (banda)|Lustra]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/lustra/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Lustra Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151208220813/http://www.mtv.com/artists/lustra/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-08 }}&lt;/ref&gt; [[Alkaline Trio]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/alkaline-trio/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Alkaline Trio Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151208231022/http://www.mtv.com/artists/alkaline-trio/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-08 }}&lt;/ref&gt; [[Against Me!]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/against-me/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Against Me! Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209111913/http://www.mtv.com/artists/against-me/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; [[Panic! at the Disco]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/panic-at-the-discu/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Panic! at the Disco |obra=MTV }}&lt;/ref&gt; [[Neck Deep]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/neck-deep/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Neck Deep Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151210182739/http://www.mtv.com/artists/neck-deep/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-10 }}&lt;/ref&gt; [[Eve 6]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/eve-6/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Eve 6 Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160310090750/http://www.mtv.com/artists/eve-6/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2016-03-10 }}&lt;/ref&gt; [[Taking Back Sunday]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/taking-back-sunday/related-artists/?filter=influencedBy |títulu=Taking Back Sunday Influences |obra=MTV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151209135401/http://www.mtv.com/artists/taking-back-sunday/related-artists/?filter=influencedBy |fechaarchivu=2015-12-09 }}&lt;/ref&gt; ente otres. Amás la cantante [[Lady Gaga]] reveló la so almiración a la banda, diciendo que nos 90 taba encegolada col grupu; el primer discu que mercó na so vida foi ''[[Dookie]].''&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://noticias.mtvla.com/articulo/bd21b6b3-9436-4591-a5bf-11b292y3ef1c |títulu= Green Day: afalagos de Lady Gaga |obra= MTV }}&lt;/ref&gt;

== Xusticia social y política ==
Nuna entrevista, cuando se-y preguntar la so opinión alrodiu de que si tolos músicos tendríen d'amestar un mensaxe social o políticu al so trabayu, Armstrong respondió que «les úniques persones que tienen de cantar sobre tarrezas sociales o políticos, son aquelles los que nun tean llenos de babayada».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ehis.ebscohost.com/eds/detail?sid=7c981790-a52y-464ccfce06fd59b3%40sessionmgr11&amp;vide=1&amp;hid=4&amp;bdata=JnNpdGU9ZWRzLWxpdmUmc2NvcGU9c2l0ZQ%3d%3d#db=aph&amp;AN=51549963.html |títulu=10 Questions for Billie Joe Armstrong |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2011 |autor=Billie Joe Armstrong |fecha=28 de xunu de 2010 |editorial=Time Magazine}}&lt;/ref&gt; ''American Idiot'' foi la voz de los «desilusionaos pola América del mileniu»,&lt;!-- Falta esclariar quién afirma esto --&gt; el fechu de que fuera llanzáu dos meses primero que'l presidente Bush fuera reelecto, fizo que l'álbum convertir en «arte de protesta».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ehis.ebscohost.com/eds/detail?sid=051541ef-fb2b-4cf8-8106-1faa8293a750%40sessionmgr4&amp;vide=1&amp;hid=4&amp;bdata=JnNpdGU9ZWRzLWxpdmUmc2NvcGU9c2l0ZQ%3d%3d#db=aph&amp;AN=35740246.html |títulu=Green Day's 'American Idiot' |fechaaccesu=12 d'ochobre de 2011 |autor=Lorraine Ali |fecha=22 d'avientu de 2008 |editorial=Newsweek}}&lt;/ref&gt;

Creáu como un álbum antiguerra, ''American Idiot'' contién munchos cantares de protesta, incluyendo, non yá el cantar titular, sinón tamién «Holiday», que satíricamente acomete contra la decisión de [[George W. Bush]] d'invadir Iraq.&lt;ref&gt;Lynskey, Dorian. &quot;33 Revolutions Per Minute.&quot; New York: HarperCollins Publishers, 2011.&lt;/ref&gt; Armstrong describió'l cantar como «una batalla pa salir de la so propia inorancia»,&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Day |nome=Green |url=http://www.npr.org/2010/05/27/126395459/billie-joe-armstrong-from-green-day-to-broadway.html |títulu=Fresh Air Interviews: Green Day front man Billie Joe Armstrong - 'Having The Time Of His Life' |editorial=NPR |fechaaccesu=17 d'ochobre de 2011}}&lt;/ref&gt; según el líder del conxuntu, ye «non antiamericanu, sinón antiguerra».

N'avientu de 2006, Green Day y [[:en:Natural Resources Defense Council|NRDC]] abrió un sitiu web en collaboración pa concientizar al públicu sobre la dependencia del petroleu.&lt;ref&gt;Daniel Hinerfeld. (17 de payares de 2006). «[http://www.nrdc.org/media/pressreleases/061116a.asp Green Day teams up with green group in campaign to 'move America beyond oil']» (n'inglés). Natural Resources Defense Council. Consultáu'l 19 d'avientu de 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20130113212544/http://www.greendaynrdc.com/ Green Day + NRDC; the &quot;Move America Beyond Oil&quot; campaign and other environmental concerns]» (n'inglés). Sitiu oficial.&lt;/ref&gt;

Enl 20 de payares de 2016 la banda se prento nos [[Premios American Music|American Music Awards]] interpretando [[Bang Bang (cantar de Green Day)|Bang Bang]], metanes el cantar Armstrong protesto'l so refugu al presidente d'Estaos Xuníos [[Donald Trump]] faciendo coru a &quot;Non Trump, non KKK, non fascist USA,&quot; (Non a Trump, Non a [[Ku Kux Klan]], Non a un Estaos Xuníos Fascista).&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rollingstone.com/music/features/green-days-anti-trump-ames-chant-the-punk-history-w451677 |títulu='Non Trump! Non KKK! Non Fascist USA!': The Punk History |obra=Rolling Stone |fechaaccesu=21 de payares de 2016 |autor=Kory Grow |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt;

== Miembros de la banda ==
;Miembros actuales
* [[Billie Joe Armstrong]]: [[voz (música)|voz principal]], [[guitarra]], [[pianu]], [[harmónica]], batería ocasional (1986-presente)
* [[Mike Dirnt]]: [[baxu eléctricu|baxu]], [[coru|coros]], voz ocasional (1987-presente), guitarra (1986-1987)
* [[Tré Cool]]: [[batería (preséu)|batería]], [[instrumentu de percusión|percusión]], [[coru|coros]], voz ocasional, [[acordión]] en [[Minority]] del álbum ''Warning'' (1990-presente)
;Ex miembros
* [[A la Demasía]]: batería, percusión, coros (1987-1990)
* Sean Hughes: baxu, coros (1987-1988)
* Dave Hewood: Batería, percusión, coros (1990)
* Raj Punjabi: Batería, percusión, coros (1986-1987)

;Miembros de sofitu en direuto actuales
* [[Jason Freese]]: [[tecláu (instrumentu musical)|tecláu]], pianu, [[saxofón]], [[trombón]], guitarra, coros (2003-presente)
* Jeff Matika: guitarra, coros (2009-presente)
* [[Jason White]]: guitarra, coros (1998-presente, miembru oficial 2012-2016)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.greendayauthority.com/band/jasonw.php |títulu=Jason White Biography |obra=The Green Day Authority |fechaaccesu=13 de payares de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

;Ex miembros de sofitu en direuto *
Timmy Chunks: guitarra, coros (1997-1999)
* Garth Schultz: trombón, [[trompeta]] (1997-1999)
* [[Gabrial McNair]]: trombón, saxofón (1999-2001)
* Kurt Lohmiller: trompeta, percusión (1999-2004)
* [[Mike Pelino]]: guitarra, coros (2004-2005)
* [[Ronnie Blake]]: trompeta, percusión (2004-2005)

=== Llinia de tiempu ===
{{imaxe múltiple|posición_tabla = center|direición = horizontal|títulu = Miembro actuales de Green Day|semeya1 = RiP2013 GreenDay Billie Joe Armstrong 0017.jpg|anchu1 = 180|testu1 = Billie Joe Armstrong|aliniación_texto1 = center|semeya2 = Mike Dirnt and Tre Cool.jpg|anchu2 = 200|testu2 = Mike Dirnt|aliniación_texto2 = center|semeya3 = Tre Cool look.jpg|anchu3 = 201|testu3 = Tré Cool|aliniación_texto3 = center}}

;Miembros oficiales
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:1050 height:auto barincrement:30
PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:20
Alignbars = justify
DateFormat = mm/dd/yyyy
Period = from:01/01/1986 till:01/01/2017
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =

 id:LVocals value:red legend:Voz_principal
 id:BVocals value:pink legend:Coros
 id:Guitar value:green legend:Guitarres
 id:Bass value:yellow legend:Baxu
 id:Drums value:blue legend:Batería
 id:Keys value:purple legend:Teclaos
 id:Per value:skyblue legend:Percusión
 id:Harm value:orange legend:Harmónica
 id:Lines value:black legend:Álbumes
 id:bars value:gray(0.93)

Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4
BackgroundColors = bars:bars

ScaleMajor = increment:1 start:1986
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1986

LineData =
 at:04/13/1990 color:black layer:back
 at:01/17/1992 color:black layer:back
 at:02/01/1994 color:black layer:back
 at:10/10/1995 color:black layer:back
 at:10/14/1997 color:black layer:back
 at:10/03/2000 color:black layer:back
 at:09/21/2004 color:black layer:back
 at:05/14/2009 color:black layer:back
 at:09/25/2012 color:black layer:back
 at:11/12/2012 color:black layer:back
 at:12/11/2012 color:black layer:back
 at:07/10/2016 color:black layer:back

BarData =
 bar:Armstrong text:&quot;Billie Joe Armstrong&quot;
 bar:Hughes text:&quot;Sean Hughes&quot;
 bar:Dirnt text:&quot;Mike Dirnt&quot;
 bar:White text:&quot;Jason White&quot;
 bar:Punjabi text:&quot;Raj Punjabi&quot;
 bar:Kiffmeyer text:&quot;John Kiffmeyer&quot;
 bar:Henwood text:&quot;Dave Henwood&quot;
 bar:Cool text:&quot;Tré Cool&quot;

PlotData=
 width:11 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-5)
 bar:Armstrong from:01/01/1986 till:end color:LVocals width:3
 bar:Armstrong from:01/01/1986 till:end color:Guitar
 bar:Armstrong from:10/03/2000 till:end color:Keys width:7
 bar:Armstrong from:09/23/2004 till:end color:Harm width:5
 bar:Dirnt from:01/01/1986 till:end color:BVocals width:3
 bar:Dirnt from:01/01/1986 till:02/01/1988 color:Guitar
 bar:Dirnt from:02/01/1988 till:end color:Bass
 bar:Kiffmeyer from:01/01/1987 till:06/01/1990 color:Drums
 bar:Kiffmeyer from:01/01/1987 till:06/01/1990 color:Per width:7
 bar:Kiffmeyer from:01/01/1987 till:06/01/1990 color:BVocals width:3
 bar:Cool from:07/21/1990 till:end color:Drums
 bar:Cool from:07/21/1990 till:end color:Per width:7
 bar:Cool from:07/21/1990 till:end color:BVocals width:3
 bar:Hughes from:01/01/1986 till:02/01/1988 color:Bass
 bar:Hughes from:01/01/1986 till:02/01/1988 color:BVocals width:3
 bar:Henwood from:06/02/1990 till:07/20/1990 color:Drums
 bar:Henwood from:06/02/1990 till:07/20/1990 color:Per width:7
 bar:Henwood from:06/02/1990 till:07/20/1990 color:BVocals width:3
 bar:Punjabi from:01/01/1986 till:01/01/1987 color:Drums
 bar:Punjabi from:01/01/1986 till:01/01/1987 color:Per width:7
 bar:Punjabi from:01/01/1986 till:01/01/1987 color:BVocals width:3
 bar:White from:01/01/2012 till:01/01/2016 color:Guitar
 bar:White from:01/01/2012 till:01/01/2016 color:BVocals width:3

&lt;/timeline&gt;

;Miembros de sofitu en direutu
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:1050 height:auto barincrement:30
PlotArea = left:100 bottom:100 top:0 right:20
Alignbars = justify
DateFormat = mm/dd/yyyy
Period = from:01/01/1986 till:01/01/2017
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =

 id:Guitar value:green legend:Guitarres
 id:BVocals value:pink legend:Coros
 id:Keys value:purple legend:Teclaos
 id:Sax value:lavender legend:Saxofón
 id:Tromb value:magenta legend:Trombón
 id:Tromp value:teal legend:Trompeta
 id:Per value:skyblue legend:Percusión
 id:bars value:gray(0.93)
 id:Lines value:black legend:Álbumes

Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4
BackgroundColors = bars:bars

ScaleMajor = increment:1 start:1986
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1986

LineData =
 at:04/13/1990 color:black layer:back
 at:01/17/1992 color:black layer:back
 at:02/01/1994 color:black layer:back
 at:10/10/1995 color:black layer:back
 at:10/14/1997 color:black layer:back
 at:10/03/2000 color:black layer:back
 at:09/21/2004 color:black layer:back
 at:05/14/2009 color:black layer:back
 at:09/25/2012 color:black layer:back
 at:11/12/2012 color:black layer:back
 at:12/11/2012 color:black layer:back
 at:07/10/2016 color:black layer:back

BarData =
 bar:Chunks text:&quot;Timmy Chunks&quot;
 bar:White text:Jason White
 bar:Pelino text:Mike Pelino
 bar:Matika text:Jeff Matika
 bar:Schultz text:&quot;Garth Schultz&quot;
 bar:McNair text:&quot;Gabriel McNair&quot;
 bar:Lohmiller text:Kurt Lohmiller
 bar:Blake text:Ronnie Blake
 bar:Freese text:Jason Freese

PlotData=
 width:13 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-5)
 bar:Chunks from:01/01/1997 till:09/12/1999 color:Guitar
 bar:Chunks from:01/01/1997 till:09/12/1999 color:BVocals width:3
 bar:Schultz from:01/01/1997 till:09/12/1999 color:Tromb
 bar:Schultz from:01/01/1997 till:09/12/1999 color:Tromp width:3
 bar:McNair from:01/01/1999 till:11/11/2001 color:Tromb
 bar:McNair from:01/01/1999 till:11/11/2001 color:Sax width:3
 bar:Lohmiller from:03/09/1999 till:09/09/2004 color:Tromp
 bar:Lohmiller from:03/09/1999 till:09/09/2004 color:Per width:3
 bar:Pelino from:03/03/2004 till:09/10/2005 color:Guitar
 bar:Pelino from:03/03/2004 till:09/10/2005 color:BVocals width:3
 bar:Blake from:03/03/2004 till:09/10/2005 color:Tromp
 bar:Blake from:03/03/2004 till:09/10/2005 color:Per width:3
 bar:Matika from:01/01/2009 till:end color:Guitar
 bar:Matika from:01/01/2009 till:end color:BVocals width:3
 bar:Freese from:09/23/2004 till:end color:Keys
 bar:Freese from:09/23/2004 till:end color:Sax width:9
 bar:Freese from:09/23/2004 till:end color:Tromb width:7
 bar:Freese from:09/23/2004 till:end color:Guitar width:5
 bar:Freese from:09/23/2004 till:end color:BVocals width:3
 bar:White from:09/10/1998 till:01/01/2012 color:Guitar
 bar:White from:01/01/2016 till:end color:Guitar
 bar:White from:09/10/1998 till:01/01/2012 color:BVocals width:3
 bar:White from:01/01/2016 till:end color:BVocals width:3

&lt;/timeline&gt;

== Premios y nomamientos de Green Day ==
{{AP|Premios y nominaciones de Green Day}}

== Discografía ==
[[Ficheru:RiP2013 GreenDay Billie Joe Armstrong 0023.jpg|thumb|Mientres los conciertos de la banda suélense dar regalos o xubir al públicu a cantar al escenariu y convivir enforma col so audencia.]]
{{AP|Discografía de Green Day}}
;Álbumes d'estudiu *1990:
''[[39/Smooth]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.punknews.org/article/13338 |títulu=Lookout! downsizes, scales back plans for the future |obra=Punknews.org |fechaaccesu=29 d'abril de 2011|}}&lt;/ref&gt;
*1992: ''[[Kerplunk]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.allmusic.com/album/kerplunk%21-mw0000096356 |títulu= Kerplunk! - Green Day |obra= All Music |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*1994: ''[[Dookie]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/dookie-at-20-billie-joe-armstrong-on-green-days-punk-blockbuster-20140203 |títulu= 'Dookie' at 20: Billie Joe Armstrong on Green Day's Punk Blockbuster |fechaaccesu=3 de febreru de 2014 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*1995: ''[[Insomniac]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/insomniac-19951102 |títulu= Green Day Insomniac Album Review |fechaaccesu=2 de payares de 1995 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*1997: ''[[Nimrod (álbum de Green Day)|Nimrod]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/nimrod-19971020 |títulu= Green Day Nimrod.Album Review |fechaaccesu=20 d'ochobre de 2014 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2000: ''[[Warning (álbum de Green Day)|Warning]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/warning-20001012 |títulu= Green Day Warning Album Review |fechaaccesu=12 d'ochobre de 2000 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2004: ''[[American Idiot]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/american-idiot-20040930 |títulu= Green Day &quot;American Idiot&quot; |fechaaccesu=30 de setiembre de 2004 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2009: ''[[21st Century Breakdown]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/21st-century-breakdown-20090427 |títulu= Green Day 21st Century Breakdown Album Review |fechaaccesu=27 d'abril de 2009 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2012: ''[[¡Unu!]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/unu-20120913 |títulu= Green Day ¡Unu! Album Review |fechaaccesu= 12 de semtiembre de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma= inglés }}&lt;/ref&gt;
*2012: ''[[¡Dos!]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/dos-20121112 |títulu= Green Day ¡Dos! Album Review |fechaaccesu=12 de payares de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2012: ''[[¡Tré!]]''&amp;thinsp;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/tre-20121206 |títulu= Green Day ¡Tré! Album Review |fechaaccesu=6 d'avientu de 2012 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*2016: ''[[Revolution Radio]]''&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.greenday.com/revolutionradio/ |títulu=Green Day &quot;Revolution Radio&quot; |fechaaccesu=11 d'agostu de 2016 |autor=Green Day |fecha=11 d'agostu de 2016 |idioma=inglés |obra=Green Day |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160811134722/http://www.greenday.com/revolutionradio/ |fechaarchivu=2016-08-11 }}&lt;/ref&gt;
*2020: ''Father of All Motherfuckers''
*2024: ''Saviors''
&lt;!-- ¡¡SOLO!! inclúyense álbumes d'estudiu, gracies. --&gt;

== Xires musicales ==
&lt;small&gt;'''*(Nota: Nun hai información concreta sobre les xires, nin nome, pero cada álbum tuvo la so propia xira)'''.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu= Green Day Tour |url= http://www.geekstinkbreath.net/greenday/tour/ |obra= geekstinkbreath }}&lt;/ref&gt;
* 39/Smooth (1989) (independientes)
* Kerplunk Tour (1992) (independientes)
* Dookie Tour (1994-1995)&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.geekstinkbreath.net/greenday/article/1994-the-year-of-green-day/ |títulu= 1994 The year of Green Day |fechaaccesu= 29 de mayu de 2014 |obra= Geek Stink Breath |idioma= inglés }}&lt;/ref&gt;
* Insomniac Tour (1996)
* Nimrod Tour (1997-1998)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://loudwire.com/hard-rock-smackdowns-green-day-frontman-dropkicks-a-fan/ |títulu=Hard Rock Smackdowns: Green Day Frontman Dropkicks a Fan Read More: Hard Rock Smackdowns: Green Day Frontman Dropkicks a Fan |obra=Loudwire |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* Warning World Tour (2000-2001)&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.greenday.net/faq.html |títulu= FAQ |fechaaccesu=24 d'ochobre de 2001 |obra= Green Day |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* [[Pop Disaster Tour]] &lt;small&gt;(xunto con [[Blink-182]])&lt;/small&gt; (2002)&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.billboard.com/articles/news/76802/green-day-blink-plan-pop-disaster |títulu= Green Day, Blink Plan 'Pop Disaster&amp;#39; |fechaaccesu=14 de febreru de 2002 |idioma=inglés |obra= Billboard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.rollingstone.com/music/news/tour-report-green-day-and-blink-182-20020425 |títulu= Tour Report: Green Day and Blink-182 |fechaaccesu=25 d'abril de 2002 |obra= Rolling Stone |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* [[American Idiot World Tour]] (2004-2006)
* [[21st Century Breakdown World Tour]] (2009-2010)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nme.com/news/green-day/44326 |títulu=Green Day announce venues for North American summer tour }}&lt;/ref&gt;
* [[99 Revolutions World Tour]] (antes llamáu '''¡Unu!, ¡Dos!, ¡Tré! World Tour''') (2012-2015)&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.greendayfanvenezuela.com/2013/02/green-day-camuda-el-nombre-de-la so-xira.html |títulu= Green Day camuda'l nome de la so xira a &quot;99 Revolutions Tour&quot; |obra= Green Day Fan Venezuela |fecha= 19 de febreru de 13 |fechaaccesu= 25 d'agostu de 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.greenday.com/photo/here-yee-here-yee-99-revolutions-tour-has-officially-begun-greenday-140751 |títulu= Here Yee Here Yee! The 99 Revolutions tour has officially begun! #greenday |obra= '''Green Day''' |fechaaccesu= 25 d'agostu de 2013 |idioma= inglés |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20130629134325/http://www.greenday.com/photo/here-yee-here-yee-99-revolutions-tour-has-officially-begun-greenday-140751 |fechaarchivu= 2013-06-29 }}&lt;/ref&gt;
* [[Revolution Radio Tour]] (2016-)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rollingstone.com/music/news/green-day-announce-north-american-european-tour-dates-w438066 |títulu=Green Day Announce North American, European Tour Dates |obra=Rolling Stones |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{commons|Green Day}}
{{wikiquote|Green Day}}
* {{Web oficial|http://www.greenday.com/}}
* [http://www.myspace.com/greenday Green Day] en [[Myspace]]
* [http://www.youtube.com/user/greenday Green Day] en [[YouTube]]
* [https://www.facebook.com/GreenDay Green Day] en [[Facebook]]
* [https://twitter.com/GreenDay Green Day] en [[Twitter]]
* [http://instagram.com/greendayig Green Day] en [[Instagram]]
* [https://play.spotify.com/artist/7oPftvlwr6VrsViSDV7fJY Green Day] en [[Spotify]]

{{Tradubot|Green Day}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Ganadores del premiu Grammy]]
[[Categoría:Ganadores del Premiu Brit]]
[[Categoría:Grupos de rock de California]]
[[Categoría:Grupos de pop punk]]
[[Categoría:Grupos de punk rock]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>ngomhb6rlmqf8ns3q5m34z93sm7kgcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Idioma austrobávaru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100066</id>
    <revision>
      <id>4506005</id>
      <parentid>4454917</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41550-33</username>
        <id>151290</id>
      </contributor>
      <origin>4506005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38762" sha1="d4fpjwhzlzhvr0mhojcwdgl8yqa0swm" xml:space="preserve">{{Ficha d'idioma |nome =
Bávaru / Austrobávaru |nativu =
''Österreichisch-Boarisch''
|familia madre = Llingües indoeuropees
|países= {{bandera|Alemaña}} [[Alemaña]]&lt;br /&gt;{{bandera|Austria}} [[Austria]]&lt;br /&gt;{{bandera|Italia}} [[Italia]]
|zona= [[Ficheru:Flag of Bavaria (lozengy).svg|20px]] [[Baviera]]&lt;br /&gt;{{bandera|Austria}} [[Austria]]&lt;br /&gt;[[Ficheru:Suedtirol CoA.svg|22px]] [[Tirol del Sur]]
|falantes=12 millones
|familia = [[Indoeuropéu|Indoeuropea]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües xermániques|Xermánica]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües xermániques occidentales|Occidental]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües altoxermániques|Altu alemán]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Altu alemán cimeru]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Austrobávaru'''
|iso2=gem|iso3=bar|sil=BAR |mapa=[[Ficheru:Dialecto austro-bávaro.PNG|center|250px]]
}}
L''''idioma bávaru''' o '''austrobávaru''' ('''BAR''', n'austru bávaru ''Boarisch'', pronunciación: [[Alfabetu fonéticu internacional| /bɔɑrɪʃ/]]) ye una [[llingües xermániques|llingua xermánica]] que se fala sobremanera n'[[Austria]] y [[Baviera]]. Trátase d'un grupu de variantes del [[altu alemán]]. Anque la so clasificación como [[Idioma|llingua]] aparte o como [[dialeutu]] del alemán ye aldericada, el bávaru ye malo d'entender pa los falantes del [[Idioma alemán#Llingua estándar|alemán estándar]] o pa quien aprendieron l'alemán estándar como llingua estranxera. Tien una pronunciación, un vocabulariu y una gramática estremaos del alemán estándar. Por cuenta de que nun ye [[llingua oficial]] nin n'Austria nin en Baviera, nun esiste una ortografía estandarizada y, amás, ta sometíu a una fuerte influencia tantu del alemán estándar como del alemán austriacu estándar. L'austru bávaru ye faláu por unos dolce millones de persones, la gran mayoría de les cualos ye capaz d'emplegar l'alemán estándar, especialmente na llingua escrita.

== Denominación fayadiza ==
En bávaru nun hai un nome esclusivu pal mesmu idioma. Úsense los nomes ''bayrisch'' o ''boarisch'' (bávaru) con referencia al estáu federal de [[Baviera]], ''österreichisch'' (austriacu) con referencia a [[Austria]], ''bairisch-österreichisch'' (austrobávaro) con referencia a dambos o a cencielles ''daidsch'', que ye'l nome del alemán en pronunciación bávara. Munches vegaes úsase tamién el nome d'un dialeutu distintu del bávaru, como por casu el tirolés o'l carintio.
Na llingüística alemana úsase la pallabra ''bairisch'', escritu non con ''y'' sinón con ''i'', pa estremalo del dialeutu del bávaru que se fala en Baviera y tamién pa incluyir el austriacu.
Na llingüística internacional úsase'l códigu ''ISO/DIS 639-3: bar'' o'l nome inglés: ''bavarian''. 
Nes [[Llingües romániques|llingües llatines]] podríen formase los términos ''bávaru'', ''bavárico'', ''bavariano'' y ''bavarés'', anque nengún d'ellos tien definición clara nin espardimientu mayoritariu. El términu ''bávaru'' que s'emplega nesti artículu deriva del nome en [[llatín]] de la rexón, Bavaria, poblada pola [[Pueblos xermánicos|tribu xermánica]] de los ''baiuvari'' dende'l fin del [[Imperiu romanu]].

== Espardimientu y dialeutos ==
[[Ficheru:Bairisches Mundartgebiet.PNG|right|thumb|350px|Variedaes principales del bávaru:
{{Lleenda|yellow|[[Austrobávaru septentrional]]}}
{{Lleenda|magenta|[[Austrobávaru central]]}}
{{Lleenda|blue|[[Austrobávaru meridional]]}}]]
Aproximao doce millones de persones tienen esti idioma como llingua materna. La mayoría d'elles viven n'Austria y nel estáu federal de Baviera. N'Austria tolos dialeutos dende'l [[Tirol]] (oeste) hasta [[Burgenland]] (esti) son variantes dialeutales del bávaru. Nel estáu federal austriacu de [[Vorarlberg]], que ye estremeru con [[Suiza]], y en ''Außerfern'' nel nordeste del Tirol fálase un dialeutu [[alemánicu]]. N'Alemaña'l bávaru ye faláu en tres distritos del estáu federal de Baviera: [[Alta Baviera]], [[Baxa Baviera]] y [[Altu Palatináu]]. Nel norte de Baviera fálense dialeutos [[Franconia|francones]] y nel distritu de [[Suabia]] tamién se fala un dialeutu alemánicu. N'[[Italia]] fálase una [[dialeutu surtirolés|variedá del bávaru]] na rexón alpina de [[Provincia autónoma de Bolzano - Altu Adigio|Tirol del Sur]] y tamién en pequeñes aldegues de [[Provincia autónoma de Trento|Trentín]] y [[Friul]]. Na comuña suiza de [[Samnaun]], al nun tener conexón viaria col restu del país hasta l'añu 1905, tamién s'estableció'l bávaru como llingua d'usu común.

El númberu de persones que conocen el bávaru ye malo d'envalorar con bastante precisión, porque non toes elles tener como primer llingua. Una proporción indeterminada fala l'alemán estándar como idioma principal y namái tien una competencia pasiva en bávaru. Ente los falantes del bávaru tamién se cunten minoríes con otres llingües maternes. La mayoría de los falantes son inmigrantes de primera o segunda xeneración. 

En total pueden envalorase les siguientes cifres{{ensin referencies}}:

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''rexón''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''habitantes''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''falantes del bávaru''' 
|-
| Austria (ensin Viena)
| 6,4 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 85%
|-
| Viena (capital d'Austria)
| 1,6 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 40%
|-
| Alta Baviera (ensin Múnich)
| 2,9 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 85%
|-
| Múnich (capital de Baviera)
| 1,3 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 50%
|-
| Baxa Baviera
| 1,2 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 90%
|-
| Altu Palatináu
| 1,0 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 60%
|-
| Tirol del Sur (Italia)
| 0,5 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 65%
|-
| 
| 
| 
|-
| Europa oriental¹
| align=&quot;right&quot; |&lt; 0,1 millón
| 
|-
| Europa occidental²
| align=&quot;right&quot; |~ 0,5 millones
| 
|-
| Resto del mundu³
| align=&quot;right&quot; |~ 0,5 millones
| 
|-
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;right&quot; |total:
| align=&quot;right&quot; |'''12,3 millones'''
| 
|}
¹ Pequeñes minoríes na República Checa, Eslovaquia, Hungría, Eslovenia, Rumanía y Ucrania.&lt;br /&gt;
² Sobremanera nel restu d'Alemaña y en Bélxica, Francia, España ya Inglaterra.&lt;br /&gt;
³ Sobremanera nos EE.XX., Canadá, Brasil, Arxentina, Perú y Australia.&lt;br /&gt;

=== Dialeutos ===
Los trés principales grupos dialeutales nel bávaru son:
* '''[[Austrobávaru del norte]]''', faláu principalmente en [[Altu Palatináu]], pero tamién n'árees axacentes como [[Alta Franconia]] ([[distritu de Wunsiedel]]), [[Saxonia]] (sur de [[Vogtland]]), [[Franconia Media]], [[Alta Baviera]] y [[Baxa Baviera]].
* '''[[Austrobávaru central]]''', a lo llargo de los ríos [[Ríu Isar|Isar]] y [[ríu Danubiu|Danubiu]], faláu en [[Alta Baviera]] (incluyíu Munich, onde hai una mayoría de falantes d'alemán estándar), [[Baxa Baviera]], sur del [[Altu Palatináu]], el [[distritu de Aichach-Friedberg]] en [[Suabia (rexón alministrativa)|Suabia]], norte del [[Salzburgu (estáu)|estáu de Salzburgu]], Alta Austria, Baxa Austria, Viena (''ver [[alemán de Viena]]'') y norte de [[Burgenland]].
* '''[[Austrobávaru del sur]]''', en [[Tirol (estáu)|Tirol]], [[Provincia autónoma de Bolzano|Tirol del Sur]], [[Carintia]], [[Estiria]] y les partes meridionales de [[Salzburgu (estáu)|Salzburgu]] y [[Burgenland]].

Les diferencies son claramente perceptibles dientro d'esos trés subgrupos, que n'Austria coinciden coles fronteres de los sos estaos. Por casu, los acentos de Carintia, Estiria y Tirol pueden ser fácilmente reconocibles. Tamién hai una diferencia marcada ente'l bávaru central oriental y occidental, aproximao coincidiendo cola frontera ente Austria y Baviera. Amás, el dialeutu de Viena tien delles carauterístiques que la estremen d'otros dialeutos. En Viena, menor pero reconocible, les variaciones caractericen los distintos distritos de la ciudá. La [[alemán surtirolés|variedá que se fala nel Tirol del Sur]] asimiló munches pallabres del italianu, especialmente nel campu de los términos alministrativos y los alimentos.

Coles mesmes, hai variantes del austru bávaru que pueden ser consideraes como llingües estremaes:
* [[Idioma cimbriano|Cimbriano]], faláu nos [[Siete conceyos]] (d'antiguo [[Trenta conceyos]]) en [[Vénetu]], y en [[Luserna]], [[provincia autónoma de Trento|Trento]].
* [[Idioma mócheno|Mócheno]], faláu nel [[Valle del Fersina]], [[provincia autónoma de Trento|Trento]].
* [[Alemán huterita]], faláu polos [[huteritas]] en Canadá y Estaos Xuníos.
* [[Gottscheerés]], faláu en [[Gottschee]], [[Carniola]], sur d'[[Eslovenia]]; anque esti ye xeneralmente incluyíu nel dialeutu [[austrobávaru del sur]].

== Rellaciones llingüístiques ==
Esiste un alderique llingüísticu alrodiu de la entidá del bávaru. Hai quien lo clasifica como unu de los varios dialeutos del alemán {{ensin referencies}} y hai quien lo considera puramente una llingua {{ensin referencies}}. Esisten bastantes argumentos tanto a favor como en contra de dambes postures. Frecuentemente la opción preferida basar en gran midida nes opiniones personales de los protagonistes d'esti alderique, pudiendo considerase qu'esiste un [[continuum dialeutal]] bávaru que forma parte del continuum dialeutal del grupu alemán.

=== El bávaru como llingua estremada ===
El bávaru tien munches peculiaridaes que la estremen del alemán estándar, tantu nel vocabulariu como na gramática. Les diferencies son tantes que los xermanoparlantes non familiarizaos col bávaru atopen problemes n'entendelo. Nos programes de televisión emitíos pa toa [[Alemaña]] les entrevistes con bávaru-falantes son dacuando subtitulaes por que'l públicu del norte del país pueda entendeles.

Históricamente les diferencies son consecuencia de cinco factores:

* '''Orixe distintu:''' otres tribus xermániques traxeron mientres el [[Invasión de los bárbaros|periodu de les grandes migraciones]] otra forma del xermánicu antiguu a la rexón na que güei se fala'l bávaru.
* '''Substratos distintos:''' la población indíxena que vivía nes provincies romanes de [[Recia]], [[Nórico]] y [[Panonia]] (latino-parlantes nel oeste y eslavos nel este) foi distintu al norte de [[Germania Magna|Germania]] ya influyó na creación de la nueva llingua.
* '''Adstratos o contactos con llingües distintes:''' el bávaru tien munchos términos procedentes del [[Idioma italianu|italianu]] y de les [[llingües eslaves]] por causa de la so vecindá xeográfica.
* '''Enclín conservador:''' el bávaru caltién anguaño vocablos y frases que tamién apaecíen nel alemán estándar va unos sieglos.
* '''Evolución distinta:''' na so evolución fonética'l bávaru siguió caminos distintos a los del alemán estándar, como probaría la bayura de [[diptongu|diptongos]] y la [[lenición]] de consonantes.

=== El bávaru como dialeutu del alemán ===
Tamién esisten argumentos a favor de la teoría que considera'l bávaru un dialeutu del alemán, principalmente:

* '''Orixe común:''' anque les [[tribus xermániques]] que traxeron la so llingua a la rexón yeren distintes, falaben un idioma común o de gran semeyanza.
* '''L'alemán como axuntadura de dialeutos:''' l'alemán estándar ye la resultancia d'una axuntadura de distintos dialeutos na cual el bávaru tamién exerció la so influencia.
* '''Influencia de la llingua oficial:''' dende la invención de la [[imprenta]] nel sieglu XV y la creación del alemán estándar por [[Martín Lutero]] nel sieglu XVI la influencia del alemán estándar amenorgó les particularidaes llingüístiques rexonales a un nivel tal que güei solamente pueden ser consideraes dialeutos que siguen perdiendo importancia.
* '''Calter superficial de la mayoría de les diferencies:''' verdaderamente munches pallabres pronunciar de forma distinta en bávaru a cómo lo faen n'alemán estándar, pero na so sustancia son iguales al alemán estándar. Exemplu: ''¿Cómo te llames?'' = (bávaru: ''Wia hoast du?'') y (alemán: ''Wie heißt du?''). Sicasí non toles diferencies son tan superficiales, esistiendo amás importantes diferencies morfolóxiques, sintáctiques y léxiques col alemán estándar (un usu abondosu del [[Artículu (gramática)|artículu]] indefiníu plural &quot;oa&quot; ayenu al alemán estándar, [[pronome]]s de [[Suxetu (gramática)|suxetu]] distintos según sían tónicos o átonos -con posibilidá de combinar dambos de forma redundante nuna mesma frase n'ocasiones-, contraiciones especiales de dichos pronomes átonos en posición posterior al verbu, usu de la [[doble negación (llingüística)|doble negación]], diferencies importantes na [[conxugación]] de los verbos y la [[Flexón (llingüística)|flexón]] de los sustantivos, usu de la terminación -a nel [[axetivu]] como cópula en posición predicativa onde n'alemán estándar nun hai terminación...). De fechu l'argumentu del calter superficial de munches diferencies fonétiques podría aplicase tamién al [[Idioma neerlandés|neerlandés]]. Exemplu: ''La piedra ye grande'' = (neerlandés: ''De steen is groot'') y (alemán: ''Der Stein ist groß'').

== Orixe históricu ==
Al contrariu de lo qu'asocede na mayoría de los llugares en que güei se falen [[llingües xermániques]], el bávaru ye faláu en rexones que na Antigüedá yeren provincies del [[Imperiu romanu]]. Los pueblos xermánicos que travesaron el [[limes]] y conquistaron diverses partes del imperiu, como los [[Godu|godos]] (Italia y Hispania), los [[vándalos]] (Hispania y África), los [[suevos]] (Gallaecia y Lusitania) y los [[Francu (pueblu)|francos]] (Galia), asimiláronse abondo rápido a la población llatín falante y solamente quedaron delles muertes de los sos idiomes nes modernes llingües llatines. Los xermanos que permanecieron fora de les llendes del imperiu caltuvieron los sos idiomes, de los que proceden les actuales [[Llingües nórdiques|llingües escandinaves]], l'[[idioma alemán|alemán]], el [[holandés]] y l'[[idioma inglés|inglés]].

Nes antigües provincies alpines del imperiu foi un pocu distintu:

=== Les provincies alpines del Imperiu romanu ===
Mientres la dómina romana les provincies de [[Recia]], [[Nórico]] y [[Panonia]] fueron poblaes por un amiestu de pueblos célticos y ilíricos que tomaren como primer llingua'l llatín o un dialeutu del llatín influyíu polos idiomes indíxenes. Esti procesu d'asimilación foi relativamente rápido porque l'imperiu tenía una presencia militar abondo importante na frontera del [[Danubiu]].
Dempués del añu 260&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. los [[Alamanes]] cruciaron el llimes del Danubiu y poblaron la provincia de Recia. Otros grupos xermánicos apaecieron al norte del Danubiu intentando tamién cruciar la frontera. Sicasí les lexones romanes pudieron defender la frontera hasta'l fin del sieglu V. 
A la fin del imperiu fuercies bárbares amenaciaben a la mesma Península Italiana, especialmente los [[Godu|visigodos]] que veníen de los Balcanes, y nel añu 476&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. Roma decidió retirar les sos lexones del Danubiu pa defender la metrópolis. Una parte considerable de la población civil tamién foi evacuada al norte d'Italia. Una lleenda diz que los venecianos en parte son descendientes d'estos fuxitivos.

=== Inmigración de tribus xermániques ===
Esta decisión de los romanos dexó les provincies al norte de los Alpes indefenses y numberosos grupos pertenecientes a diverses tribus cruciaron el [[Danubiu]] pa poblar estes rexones. Gracies a l'arqueoloxía sábese que grupos [[Alamanes|alemánicus]] y [[lombardos]] estableciéronse nes rexones al sur del ríu. Los visigodos y los ostrogodos namái cruciaron la rexón alpina nel so estremu más meridional nel so camín dende los Balcanes pa conquistar Italia. La gran mayoría de los lombardos siguió la so migración y conquistó el Norte d'Italia, onde güei la rexón de [[Lombardía]] lleva'l so nome. 

Ellí los lombardos entemecer cola parte de la población de fala llatina que permaneciera nel llugar y con una cantidá desconocida d'otros grupos qu'apaecieron dende l'este. Ente éstos posiblemente cuntábense grupos d'ostrogodos y lombardos que nun siguieron la so migración escontra la [[Península Itálica]], parte del pueblu non indoeuropéu de los [[Ávaros]], que veníen d'[[Asia Central]] y tamién [[Pueblu eslavu|eslavos]] dende'l sieglu VI.

=== La tribu de los bayuvaros ===
[[Ficheru:Bajuwaren B%C3%BCgelfibel.jpg|right|220px|thumb|fíbula bayuvara del sieglu VI, oxetu arqueolóxicu topáu en Waging am See, Baviera.]] L'orixe de la llingua bávara ye la tribu xermánica de los bayuvaros. Pero asocede qu'en nenguna fonte primaria del Imperiu romanu tenemos una mención d'una tribu col nome de [[bayuvaros]] (o 'Baiuvirii' en llatín). De los testos del Imperiu romanu que llegaron hasta los nuesos díes sabemos enforma sobre los variaos grupos xermánicos a los que los romanos teníen como vecinos al otru llau del ''llimes'' o frontera, colos que comerciaban y dacuando taben en guerra. Yá dende la dómina de [[Xuliu César]] esisten bastantes testos romanos que describen les tribus xermániques que vivíen al otru llau del [[Rin]] y del [[Danubiu]]. Conocemos los sos nomes, les sos costumes y les rellaciones de los distintos grupos col imperiu. Inclusive San [[Severino de Nórico]], un misioneru romanu que vivió nesta rexón nes acabadures del Imperiu romanu y morrió nel añu 482, nun menta a los bayuvaros nes sos escritures. 

La mención más antigua que se conoz d'una tribu bávara nun apaez hasta aproximao l'añu 600, y ta nun testu del poeta [[Venancio Fortunato|Venantius Fortunatus]], italianu de [[Treviso]], onde cunta'l so viaxe d'Italia a Francia cruciando los Alpes. Nél dexó escritu qu'alredor del [[ríu Lech]] (en Baviera) vivíen los bayuvaros. Esiste otra fonte primaria más antigua que menta a los bayuvaros: la crónica de los pueblos godos escrita por [[Jordanes]] ''De origine actibusque Getarum''. Esti historiador escribió'l so '[[Getica|Gética]]' antes del añu 552, copiando una versión más antigua de la hestoria de los godos (''Historia Gothorum''), obra de [[Casiodoro]], que nun llegó hasta los nuesos díes. Pero nel testu de Jordanes solamente hai fragmentos que son confusos y munchos historiadores dulden que se correspuendan colo qu'escribió Casiodoro.

=== Etnogénesis de los bayuvares ===
Xunto con descubrimientos arqueolóxicos eses fontes primaries sofiten la teoría anguaño más estendida, según la cual la tribu de los bayuvares desenvolver ente los años 500 y 600&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. a partir d'un amiestu de dellos grupos xermánicos, sobremanera lombardos que nun migraron a Italia y alamanes, cola población celto-romana que permaneció na rexón alpino y pequeñu nucleos d'otros grupos, como eslavos, ostrogodos y [[Ávaro|ávaros]], un pueblu non-[[Llingües indoeuropees|indoeuropéu]] procedente d'Asia Central. Esti amiestu de tribus xermániques, sobremanera lombardos y alamanes, cola población [[Celta|célticu]]-romana ya influencies d'eslavos y ávaros resultó na etnogénesis de la tribu de los bayuvares.

=== ¿Por qué non una llingua llatina? ===
Al contrariu d'otres provincies anteriores del imperiu romanu como Hispania, Galia o la Italia mesma, estos xermanos nun adoptaron la llingua romana, sinón que desenvolvieron un nuevu idioma xermánicu, magar nucleos de romanu falantes permanecieron na zona alpina hasta'l fin de la Edá Media. En Suiza y el norte d'Italia inda esisten los pequeños idiomes llatinos que constitúin el [[Llingües retorromániques|retorrománicu]], el [[Idioma ladín|ladín]] y el [[Idioma friulanu|friulanu]]. Paez que na rexón al Norte de los Alpes y al sur del Danubiu los grupos xermánicos yeren más numberosos que n'Italia, Hispania o Galia. Tamién el númberu de latinofalantes que permanecía na rexón baxó por causa de la orde d'evacuación a Italia que se dio nel añu 488 (migración que taría formada pola clase alta romana, los militares y los funcionarios del Imperiu, qu'obedeceríen na so mayoría esta orde).

Sicasí, gran cantidá de pallabres llatines que nun esisten n'alemán estándar permanecieron nel bávaru. Asina, ye fácil atopar términos procedentes del [[llatín vulgar]], como &quot;''Semmel''&quot; o &quot;''Sömmi''&quot; de lat.: ''semilia'' (pan de farina blanco) pa un panín. Tamién abonden na rexón los topónimos procedentes del llatín, como les ciudaes de [[Bregenz]] (''Brigantia''), [[Ratisbona]] (''Capa Regina''), [[Passau]] (''Capa Batavia''), [[Wels]] (''Ovilava''), [[Linz]] (''Lentia''), [[Viena]] (''Vindobona'') o pueblos más pequeños como Gampern (''Campu'') y Ischgl (retorrománicu: ''Yscla'' =isla). Otros vocablos llatinos llegaron al bávaru por un influxu posterior dende l'italianu o'l francés.

== Influencies ==

=== Influyencia del llatín y llingües derivaes ===
Por estes causes históriques esisten nel bávaru munchos términos procedentes del llatín especialmente pa nomes de frutes, llegumes y otros términos rellacionaos cola agricultura, la construcción, léxicu militar, onde'l bávaru usa pallabres llatines y l'alemán estándar munches vegaes emplega pallabres d'orixe xermánicu.

* '''Llatín vulgar''':

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''exemplos bávaros del llatín vulgar'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''llatín''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
|-
| Kes (m)
| caseus
| quesu |
Käse
|-
| Pfai (m)
| pilum
| flecha |
Pfeil
|-
| Dölla (n)
| telea
| platu |
Teller
|-
| Wâi (m)
| vinum
| vieno |
Wein
|-
| Most (m)
| vinum mustum
| mostu / sidra |
Apfelwein
|-
| Radi (m)
| radix
| rábanu (raigañu)
| Rettich
|-
| Fisoin (f)
| faseoli
| xudíes verdes
| grünen Bohnen
|-
| Zwüfi (m)
| cipolla
| cebolla |
Zwiebel
|-
| Karotn (f)
| carota
| cenahoria |
Möhre
|-
| Gaudi (f)
| gaudium
| diversión
| Spaß, Vergnügen

|-
| Ribisl (f)
| ribes
| brusel
| Johannisbeere
|-
| Züagi (m)
| tegula
| texa |
Ziegel
|-
| Maua (f)
| murus
| muriu |
Mauer
|-
| Kãmma (f)
| camera |
cámara, habitación
| Zimmer
|-
| Schdråssn (f)
| via strata
| cai |
Strasse
|-
| Fensda (n)
| fenestra
| ventana |
Fenster
|-
| Kölla (m)
| cella
| suétanu |
Keller
|-
| Schbidåi (n)
| hospitalium
| hospital
| Krankenhaus
|}

* '''Italianu''' o [[romanche]]: Por causa de la vecindá xeográfica'l bávaru tamién tien munches pallabres d'orixe [[Idioma italianu|italianu]]. Dalgunes d'estes pallabres fueron tamién adoptaes tamién pol alemán estándar:
[[Ficheru:Satellitenaufnahme der Alpen.jpg|270px|thumb|Al sur de la zona bávaru-falante fálase italianu]]
{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=5 align=&quot;center&quot; | '''pallabres bávares del italianu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''italianu''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''romanche'''
|-
| Kafioi (m)
| cavolfiore 
| coliflor 
| Blumenkohl 
| cafior
|-
| Melanzani (f)
| melanzane 
| berenxena | 
Aubegine 
|
|-
| Brokoli (m)
| broccoli
| brécol
| Brokkoli
|
|-
| Bizüki (n)
| bicicletta
| bicicleta |
Fahrrad
| bizüchi
|-
| Limauni (f)
| limone 
| llimón 
| Zitrone 
| limaun
|-
| Oarãschn (f)
| arancia
| naranxa | 
Apfelsine 
|
|-
| Tschick (f)
| cicca 
| cigarru | 
Kippe, Zigarre 
|
|-
| Gschbusi (n)
| sposi 
| amoríu | 
Liebesaffäre 
| spusi
|-
| Schdrizi (m)
| strizzare 
| tunante 
| Tunichtgut 
|
|-
| Schbas (m)
| spasso
| chancia / diversión
| Schabernack
|
|-
| Scheaz (m)
| scherzo
| chancia |
Witz, Ulk
| 
|}

* '''Francés''': Nos sieglos XVII y XVIII yera bien común n'ente la nobleza eurpoea falar [[Idioma francés|francés]]. Munchos nuevos inventos y artículos rellacionaos cola vida más acomodada recibieron nomes franceses que'l bávaru caltién anguaño, ente que pal alemán estándar inventar mientres la dómina del nacionalismu alemán nueves pallabres más ''xermániques ''. Exemplos de vieyes pallabres franceses nel bávaru son:

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres bávares del francés'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''francés''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
|-
| Lawua (n)
| lavoire
| llavamanes
| Waschbecken
|-
| Drotoa (n)
| trotoire
| cera |
Gehsteig, Bürgersteig
|-
| Basê, Basena (n)
| bassin
| banzáu |
Wasserbecken
|-
| Balanz (f)
| bilance
| manillar
| Lenkstange
|-
| Wolã (n)
| volant
| volante |
Lenkrad
|-
| Paraplü (m)
| parapluie
| paragües
| Regenschirm
|-
| Schalusi (f)
| jalousie
| persiana |
Rolladen
|-
| Blafô (m)
| plafond
| techu |
Decke
|-
| Schdölasch (f)
| stellage
| estancu |
Regal
|-
| Fiaka (m)
| Rue de Saint Fiacre
| coche de caballos
| Pferdekutsche
|}

* Pallabres bávares d'otres llingües llatines (exemplos):

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''otres pallabres romanes del vocabulariu básicu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''orixe'''
|-
| Balatschinken
| tortiella (duce)
| Pfannkuchen
| rumanu: placinta (llatín: llibradura)
|-
| Marün
| albaricoque |
Aprikosen
| español: marrón
|-
| Marmelade
| mermelada |
Konfitüre
| portugués: marmelo (marmiellu)
|}

=== Influencia eslava ===
Nel bávaru tamién esiste una influencia considerable de les [[llingües eslaves]], per un sitiu porque tien llingües eslaves como'l checu y el eslovenio como vecinos, per otru llau porque tamién hubo un sustratu llingüísticu eslavu, especialmente nel este d'[[Austria]] y el nordeste de [[Baviera]]. Mientres la dómina de la etnogenesis de los bayuvares (sieglu VI y VII) la parte este d'Austria taba poblada por una población eslava. Los bayuvares estendíen el so territoriu al este y los eslavos asumieron la llingua bávara. Pero esi procesu duraba delles xeneraciones y esos eslavos influyeron los dialeutos de [[Baxa Austria]], [[Viena]], [[Burgenland]], [[Estiria]] y sobremanera [[Carintia]] y munches pallabres eslaves se integrarón nel vocabulariu bávaru.

En Baviera y l'oeste d'Austria esa influencia nun foi tan importante y les pallabres eslaves neses rexones son más recién y vienen sobremanera del checu por causa de vecindá. Lingüísticamente eso nun se llama ''sustratu'' sinón ''adstratu''.

Exemplos de pallabres bávares con orixe eslavu son (hai bien de más):

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres con orixe eslavu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''castellán'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''orixe'''
|-
| Jausn (f)
| ~ tapes
| Brotzeit
| del eslovenu: južina (xinta)
|-
| Duchent (f)
| sábana |
Bettlaken
| del checu: duchenka
|-
| Zwétschgn (f)
| ciruela |
Pflaume
| del checu: švestka
|-
| Kren (m)
| rábanu picante |
Meerrettich
| del checu: Křen
|-
| Bowidl
| mermelada de cirueles
| Pflaumenmus
| del checu: povidla
|-
| blazn
| llorar
| weinen
| del checu: plázn
|-
| robotn
| trabayar duru |
hart arbeiten
| del checu: robot
|-
| bomali
| lentu |
langsam, gemütlich
| del checu: pomalý
|-
| Buchtl (f)
| pastel de posu |
Dampfnudel
| del checu: buchta
|-
| Bramburi (f)
| pataca |
Kartoffel
| del checu: brambor
|-
| Golatschn (f)
| pastel rellenáu |
Kuchentasche
| del checu: koláčy
|-

* La variedá del bávaru de la rexón de Carintia tien munches pallabres eslovenes, que nun son comunes nes otres rexones bávaru-falantes y tamién una influencia eslovena na so fonoloxía y gramática.

=== Influencia del yidis ===
El bávaru tamién tien nel so vocabulariu inflúi del [[yidis]], l'idioma xermánicu de los xudíos europeos. Esta influencia ye especialmente observable nos dialeutos del bávaru del este d'Austria, sobremanera en Viena. Ellí bastantes pallabres procedentes del yidis son comunes na llingua falada y dacuando tamién na escrita. Esta influencia resulta de la convivencia qu'esistía con población xudía na Edá Media, hasta qu'alredor del añu 1420 los xudíos fueron espulsaos de la rexón qu'anguaño ye Austria. Estos xudíos nun emigraron bien lloñe: munchos d'ellos quedaron nes rexones de [[Bohemia]], [[Moravia]] y [[Hungría]], que tamién taben sol control de los [[Habsburgu]]. Nel sieglu XIX, na dómina del [[Imperiu austrohúngaru]], munchos xudíos tornaron a la mesma Austria y la influyencia del yidis ganó importancia otra vegada.

Tamién hai teoríes llingüístiques que señalen que'l mesmu yidis guarda munches semeyances colos dialeutos bávaros de Baviera y Austria por causa de la coesistencia d'estes llingües na Edá Media, semeyances que los xudíos espulsaos llevaríen al este d'Europa. Delles formes gramaticales y tamién parte del vocabulariu tienen paecíos col bávaru. La teoría que'l yidis tien más parentescu colos dialeutos bávaros que con otros dialeutos alemanes o l'antiguu [[altu alemán mediu]] foi formulada pol llingüista Dovid Katz nel añu 2004 (Dovid Katz: ''Words on fire: the unfinished story of Yiddish'', New York: Basic Books, 2004) y anguaño ta so discutiniu.

Exemplos de pallabres bávares con orixe nel yidis son:
{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres con orixe nel yidis'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''asturianu'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''yidis'''
|-
| Baisl (n)
| chigre, tabierna
| Kneipe
| bajis (= casa)
|-
| Bahø (m)
| polveru, balasma
| Aufruhr
| baholle
|-
| Ganof (m)
| bandíu
| Ganove, Dieb
| gannef
|-
| Hawara (m)
| amigu, compañeru
| Freund, Kumpel
| chaver (חַבֵר)
|-
| hussn
| afalar
| anstacheln, aufhetzen
| huth
|-
| Kaff (m)
| poblacho
| Nest
| kafar (כָּפָר = pueblu)
|-
| Masn (f), Massl (n)
| suerte
| Glück
| mazel
|-
| Schlamasl (n)
| infortuniu
| Unglück, Missgeschick
| schlimmazel
|-
| schachan
| regatiar
| feilschen
| schachern
|-
| schmusn
| combayar, besuquear
| schmeicheln, küssen
| schmusen
|-
| Schnoara (m)
| méndigu
| Bettler
| schnorrer (músicos errantes)
|-
| Schdus (m)
| tontura
| Unsinn
| schtus
|-
| Zores (f./pl.)
| disgustu
| Ärger
| zores (צרות = esmoliciones)
|}

== Pronunciación del bávaru ==
Na codificación del bávaru hai dos distintos modelos:

=== Ortografía del alemán Unos escritores {{ensin referencies}} utilicen la ortografía del alemán estándar y namái faen pequeños cambeos que correspuenden a la pronunciación d'Austria y Baviera {{ensin referencies}}. Esa forma d'escribir ye bien común porque casi toos bávaru-falantes saben la ortografía del alemán yá que ye la única llingua d'enseñanza na escuela. La desventaxa d'esa ortografía ye que nun representa la fonoloxía bávara na so totalidá y los estranxeros, como los hispanofalantes, tienen qu'aprender la ortografía del alemán antes de poder lleer un testu en bávaru.

Ej.: ''Wie geht's da denn heut?'' (fonéticu: Wia ged s da den haid?; = esp.: ¿Cómo te va güei?)

=== Ortografía fonética del bávaru ===
Otros escritores {{ensin referencies}} prefieren utilizar una [[ortografía]] totalmente [[fonética]] col [[alfabetu llatín]] como base y delles lletres suplementaries que nun esisten en [[idioma llatín|llatín]]. Esi modelu ye consideráu más radical pola mayoría de los llingüistes xermánicos, pero tien la ventaya de representar la pronunciación bávara y facilita el lleer y escribir pa persones que nun saben l'alemán estándar.

Les siguientes lletres suplementaries son necesaries pa escribir bávaru en forma fonética. Como'l [[idioma portugués|portugués]] o'l [[idioma francés|francés]], el bávaru tien l'enclín de nasalizar les (n) y (m) a la fin de sílabes y a la fin de les pallabres y por eso preséntense delles vocales nasales. Hai otra lletra suplementaria que nun esiste n'alemán estándar y que ye bien importante pal bávaru, porque ye por demás utilizada. Ye la lletra &quot;å&quot; que correspuende a la vocal &quot;o&quot; na forma en que la pronuncien les llingües llatines.

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''lletres suplementaries del bávaru'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''lletra bávara''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''pronunciación'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''exemplu'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''traducción'''
|-
| å
| como la &quot;o&quot; n'español
| I håb, I såg, I måg
| tengo, digo, quiero
|- 
| ã
| vocal nasal como en francés &quot;en France&quot;
| I kã, a Mã, schã
| yo puedo, un home, yá
|- 
| â
| &quot;a&quot; nasal
| drân, mân 
| torniar, guadañar
|-
| î
| &quot;i&quot; nasal
| I bî, hî
| yo soi, rotu
|- 
| ê
| &quot;e&quot; nasal
| schê
| guapu
|- 
| é
| /e/, como la &quot;é&quot; en francés
| jéda, lésn, dés
| toos, lleer, esto
|- 
| õ
| &quot;o&quot; nasal
| õans, kõa, mõana
| un, nengún, envalorar
|-
| ö
| /ø/ como n'alemán estándar
| Hö, Zöna
| infiernu, aduaneru
|- 
| ø
| /œ/ la ö más opacu 
| schnø, Fød, Wød, hø
| rápido, campu, mundu, claro
|- 
| ü
| /y/ como n'alemán estándar
| fü, Zü, Schbü
| enforma, destín, xuegu
|}

* La vocal &quot;o&quot; pronunciar en bávaru /ɔ/ como una &quot;o&quot; cerrada * 
Les vocales 'Umlaut' de (ö), (ø) y (ü) nun son utilizaes na mayoría de los varientes en Baviera. Esos dialeutos prefieren de faer diptongos, como ''Hei'' (infiernu), ''schnei'' (rápido), ''Feid'' (campu), ''Weid'' (mundu), etc.

=== Acentuación ===
Na grafía bávara nun s'indica l'acentuación de pallabres con acentos. La lletra &quot;é&quot; nun indica acentuación sinón que ye utilizada pa estremar los dos distintos formes de la vocal &quot;e&quot;. L'acentu circunflexu ( ^ ) indica la [[nasalización]] de vocales. Esto implica que los estranxeros que quieren aprienden el bávaru tienen que memorizar l'acentuación de les pallabres d'esta llingua.

== Gramática ==
* El bávaru cuenta con declinación del casu solu nos artículos. Con bien poques esceiciones, los sustantivos nun tornen los sos casos.
* El [[pretéritu perfectu simple]] ye bien raru, y solo se caltuvo nunos pocos verbos, qu'inclúin &quot;ser&quot; y &quot;querer&quot;. Polo xeneral, el [[pretéritu perfectu compuestu]] ye usáu pa espresar el pasáu simple.
* Cuenta con inflexón verbal pa delles maneres, como'l [[manera indicativa|indicativu]], [[manera suxuntiva|suxuntivu]] y [[manera imperativa|imperativu]]. Por casu, la tabla de baxo amuesa la inflexón del verbu ''måcha'' ('faer'):
{| {{tablaguapa}}
! width=&quot;40&quot; | ''måcha''
! width=&quot;140&quot; | Indicativu
!width=&quot;140&quot; | Imperativu
!width=&quot;140&quot; | Subjunctivo
! width=&quot;140&quot; | Optativu
|- 
|1°&amp;nbsp;Sg||i måch||—||i måchad||måchadi
|-
|2°&amp;nbsp;Sg (informal)||du måchst||måch!||du måchast||måchast
|-
|2°&amp;nbsp;Sg (formal)||Si måchan||måchan'S!||Si måchadn||måchadn'S
|-
|3°&amp;nbsp;Sg||er måcht||er måch!||er måchad||måchada
|-
|1°&amp;nbsp;Pl||mia måchan||måchma!||mia måchadn||måchadma
|-
|2°&amp;nbsp;Pl||yß måchts||måchts!||yß måchats||måchats
|-
|3°&amp;nbsp;Pl||se måchan(t)||—||se måchadn||måchadns
|}

=== Pronomes ===

==== Pronomes personales ====
{| {{tablaguapa}} 
|-
!||colspan=4|Singular||colspan=3|Plural
|-
!!!1ra Persona !!2da Persona Informal!!2da Persona Formal!!3ra Persona !1ra
Person!!2da Persona!!3ra Persona
|- 
!Nominativu |i||du||Si||hala,
se/de, des||mia||yß/öß / ia*||se
|- 
|''Átonu''
|i||--|| -'S|| -a, -'s, -'s|| -ma|| -'s|| -'s
|-
!Dativu |mia||dia||Eana||eam,
eara/iara, dem||uns, ins||enk / eich*||hala, eana
|-
|''Átonu''
| -ma|| -da|| || || || ||
|-
!Acusativu |
-el mio|| -di||Eana||eam, eara/iara, des||uns, ins||enk / eich*||hala, eana
|-
|''Átonu''
| || ||Si|| -'n, …, -'s|| || || -'s
|}

&lt;small&gt;* Usaos comúnmente nos dialeutos más septentrionales de Baviera.&lt;/small&gt;

==== Pronomes posesivos ====
{| {{tablaguapa}} 
|-
!||colspan=4|Predicativu||colspan=4|Attributivo
|-
!!!Masculín singular!!Feminino singular!!Neutru singular!!Plural (cualquier xéneru)
!Masculín singular!!Feminino singular!!Neutru singular!!Plural (cualquier xéneru)
|-
!Nominativu |mei||mei||mei||meine||meina||meine||mei(n)s||meine

|-
!Dativu |meim||meina||meim||meine||meim||meina||meim||meine

|-
!Acusativu |mein||mei||mei||meine||mein||meine||mei(n)s||meine

|}

Los pronomes posesivos ''Deina'' y ''Seina'' tornar de la mesma manera. De cutiu, ''nige'' ye añadíu al nominativu pa formar la forma axetiva del pronome posesivu, como mei(nige), dei(nige).

==== Pronomes indefiníos ====
Como los pronomes posesivos mentaos enriba, los pronomes indefiníos ''koana'' (&quot;nengún&quot;) and ''oana'' (&quot;unu&quot;) tornar de la mesma forma.

Hai tamién el pronome indefiníu ''ebba'' (&quot;daquién&quot;) cola so forma impersonal ''ebbs'' (&quot;daqué&quot;). Ye tornáu de la siguiente manera:
{| {{tablaguapa}}
|-
!!!Personal!!Impersonal
|-
!Nominativu |ebba||ebbs

|-
!Dativu |ebbam||ebbam

|-
!Acusativu |ebban||ebbs

|}

==== Pronomes interrogativos ====
Los pronomes interrogativos ''wea'' (&quot;quién&quot;) and ''wås'' (&quot;qué&quot;) son tornaos de la mesma manera que'l pronome indefiníu ''ebba'' ye tornáu.

{| {{tablaguapa}}
|-
!!!Personal!!Impersonal
|-
!Nominativu |wea||wås

|-
!Dativu |wem||wem

|-
!Acusativu |wen||wås

|}

== Reconocencia oficial ==
L'idioma bávaru nin ye llingua oficial nin llingua rexonal reconocida nin n'[[Alemaña]] nin n'[[Austria]]. Tampoco ye reconocíu pela carta europea de llingües rexonales o minoritaries (ECRML). Solamente dos pequeñes variantes del bávaru tienen estatus de llingües minoritaries n'[[Italia]]. Son la ''llingua cimbla'' na [[Provincia autónoma de Trento]] y el ''tischlbongarisch'' na rexón autónoma de [[Friul-Venecia Julia]].

== Ver tamién ==
* [[Baviera]]
* [[Antiguu altu alemán]]
* [[Altu alemán mediu]]
* [[Baxu alemán]]
* [[idioma alemán|Alemán]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{InterWiki|code=bar}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bar Ethnologue report for Austru-Bavarian]
* [https://web.archive.org/web/20070930181025/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Bavarian-english/ Diccionariu inglés-bavariano] from [https://web.archive.org/web/20120223164907/http://www.websters-online-dictionary.org/ Webster's Online Dictionary]

{{Tradubot|Idioma austro-bávaro}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Altoxermánicu superior|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Alemaña|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Austria|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Italia]]
[[Categoría:Baviera]]</text>
      <sha1>d4fpjwhzlzhvr0mhojcwdgl8yqa0swm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506006</id>
      <parentid>4506005</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41550-33</username>
        <id>151290</id>
      </contributor>
      <origin>4506006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38753" sha1="tirt73dzuu47ndfka00u10df07g3tm1" xml:space="preserve">{{Ficha d'idioma |nome =
Bávaru / Austrobávaru |nativu =
''Österreichisch-Boarisch''
|familia madre = Llingües indoeuropees
|países= {{bandera|Alemaña}} [[Alemaña]]&lt;br /&gt;{{bandera|Austria}} [[Austria]]&lt;br /&gt;{{bandera|Italia}} [[Italia]]
|zona= [[Ficheru:Flag of Bavaria (lozengy).svg|20px]] [[Baviera]]&lt;br /&gt;{{bandera|Austria}} [[Austria]]&lt;br /&gt;[[Ficheru:Suedtirol CoA.svg|22px]] [[Tirol del Sur]]
|falantes=12 millones
|familia = [[Indoeuropéu|Indoeuropea]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües xermániques|Xermánica]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües xermániques occidentales|Occidental]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Llingües altoxermániques|Altu alemán]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Altu alemán cimeru]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Austrobávaru'''
|iso2=gem|iso3=bar|sil=BAR |mapa=[[Ficheru:Dialecto austro-bávaro.PNG|center|250px]]
}}
L''''idioma bávaru''' o '''austrobávaru''' ('''BAR''', n'austru bávaru ''Boarisch'', pronunciación: [[Alfabetu fonéticu internacional| /bɔɑrɪʃ/]]) ye una [[llingües xermániques|llingua xermánica]] que se fala sobremanera n'[[Austria]] y [[Baviera]]. Trátase d'un grupu de variantes del [[altu alemán]]. Anque la so clasificación como [[Idioma|llingua]] aparte o como [[dialeutu]] del alemán ye aldericada, el bávaru ye malo d'entender pa los falantes del [[Idioma alemán#Llingua estándar|alemán estándar]] o pa quien aprendieron l'alemán estándar como llingua estranxera. Tien una pronunciación, un vocabulariu y una gramática estremaos del alemán estándar. Por cuenta de que nun ye [[llingua oficial]] nin n'Austria nin en Baviera, nun esiste una ortografía estandarizada y, amás, ta sometíu a una fuerte influencia tantu del alemán estándar como del alemán austriacu estándar. L'austru bávaru ye faláu por unos dolce millones de persones, la gran mayoría de les cualos ye capaz d'emplegar l'alemán estándar, especialmente na llingua escrita.

== Denominación fayadiza ==
En bávaru nun hai un nome esclusivu pal mesmu idioma. Úsense los nomes ''bayrisch'' o ''boarisch'' (bávaru) con referencia al estáu federal de [[Baviera]], ''österreichisch'' (austriacu) con referencia a [[Austria]], ''bairisch-österreichisch'' (austrobávaro) con referencia a dambos o a cencielles ''daidsch'', que ye'l nome del alemán en pronunciación bávara. Munches vegaes úsase tamién el nome d'un dialeutu distintu del bávaru, como por casu el tirolés o'l carintio.
Na llingüística alemana úsase la pallabra ''bairisch'', escritu non con ''y'' sinón con ''i'', pa estremalo del dialeutu del bávaru que se fala en Baviera y tamién pa incluyir el austriacu.
Na llingüística internacional úsase'l códigu ''ISO/DIS 639-3: bar'' o'l nome inglés: ''bavarian''. 
Nes [[Llingües romániques|llingües llatines]] podríen formase los términos ''bávaru'', ''bavárico'', ''bavariano'' y ''bavarés'', anque nengún d'ellos tien definición clara nin espardimientu mayoritariu. El términu ''bávaru'' que s'emplega nesti artículu deriva del nome en [[llatín]] de la rexón, Bavaria, poblada pola [[Pueblos xermánicos|tribu xermánica]] de los ''baiuvari'' dende'l fin del [[Imperiu romanu]].

== Espardimientu y dialeutos ==
[[Ficheru:Bairisches Mundartgebiet.PNG|right|thumb|350px|Variedaes principales del bávaru:
{{Lleenda|yellow|[[Austrobávaru septentrional]]}}
{{Lleenda|magenta|[[Austrobávaru central]]}}
{{Lleenda|blue|[[Austrobávaru meridional]]}}]]
Aproximao doce millones de persones tienen esti idioma como llingua materna. La mayoría d'elles viven n'Austria y nel estáu federal de Baviera. N'Austria tolos dialeutos dende'l [[Tirol]] (oeste) hasta [[Burgenland]] (esti) son variantes dialeutales del bávaru. Nel estáu federal austriacu de [[Vorarlberg]], que ye estremeru con [[Suiza]], y en ''Außerfern'' nel nordeste del Tirol fálase un dialeutu [[alemánicu]]. N'Alemaña'l bávaru ye faláu en tres distritos del estáu federal de Baviera: [[Alta Baviera]], [[Baxa Baviera]] y [[Altu Palatináu]]. Nel norte de Baviera fálense dialeutos [[Franconia|francones]] y nel distritu de [[Suabia]] tamién se fala un dialeutu alemánicu. N'[[Italia]] fálase una [[dialeutu surtirolés|variedá del bávaru]] na rexón alpina de [[Provincia autónoma de Bolzano - Altu Adigio|Tirol del Sur]] y tamién en pequeñes aldegues de [[Provincia autónoma de Trento|Trentín]] y [[Friul]]. Na comuña suiza de [[Samnaun]], al nun tener conexón viaria col restu del país hasta l'añu 1905, tamién s'estableció'l bávaru como llingua d'usu común.

El númberu de persones que conocen el bávaru ye malo d'envalorar con bastante precisión, porque non toes elles tener como primer llingua. Una proporción indeterminada fala l'alemán estándar como idioma principal y namái tien una competencia pasiva en bávaru. Ente los falantes del bávaru tamién se cunten minoríes con otres llingües maternes. La mayoría de los falantes son inmigrantes de primera o segunda xeneración. 

En total pueden envalorase les siguientes cifres{{ensin referencies}}:

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''rexón''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''habitantes''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''falantes del bávaru''' 
|-
| Austria (ensin Viena)
| 6,4 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 85%
|-
| Viena (capital d'Austria)
| 1,6 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 40%
|-
| Alta Baviera (ensin Múnich)
| 2,9 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 85%
|-
| Múnich (capital de Baviera)
| 1,3 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 50%
|-
| Baxa Baviera
| 1,2 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 90%
|-
| Altu Palatináu
| 1,0 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 60%
|-
| Tirol del Sur (Italia)
| 0,5 millones
| align=&quot;right&quot; |~ 65%
|-
| 
| 
| 
|-
| Europa oriental¹
| align=&quot;right&quot; |&lt; 0,1 millón
| 
|-
| Europa occidental²
| align=&quot;right&quot; |~ 0,5 millones
| 
|-
| Resto del mundu³
| align=&quot;right&quot; |~ 0,5 millones
| 
|-
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;right&quot; |total:
| align=&quot;right&quot; |'''12,3 millones'''
| 
|}
¹ Pequeñes minoríes na República Checa, Eslovaquia, Hungría, Eslovenia, Rumanía y Ucrania.&lt;br /&gt;
² Sobremanera nel restu d'Alemaña y en Bélxica, Francia, España ya Inglaterra.&lt;br /&gt;
³ Sobremanera nos EE.XX., Canadá, Brasil, Arxentina, Perú y Australia.&lt;br /&gt;

=== Dialeutos ===
Los trés principales grupos dialeutales nel bávaru son:
* '''[[Austrobávaru del norte]]''', faláu principalmente en [[Altu Palatináu]], pero tamién n'árees axacentes como [[Alta Franconia]] ([[distritu de Wunsiedel]]), [[Saxonia]] (sur de [[Vogtland]]), [[Franconia Media]], [[Alta Baviera]] y [[Baxa Baviera]].
* '''[[Austrobávaru central]]''', a lo llargo de los ríos [[Ríu Isar|Isar]] y [[ríu Danubiu|Danubiu]], faláu en [[Alta Baviera]] (incluyíu Munich, onde hai una mayoría de falantes d'alemán estándar), [[Baxa Baviera]], sur del [[Altu Palatináu]], el [[distritu de Aichach-Friedberg]] en [[Suabia (rexón alministrativa)|Suabia]], norte del [[Salzburgu (estáu)|estáu de Salzburgu]], Alta Austria, Baxa Austria, Viena (''ver [[alemán de Viena]]'') y norte de [[Burgenland]].
* '''[[Austrobávaru del sur]]''', en [[Tirol (estáu)|Tirol]], [[Provincia autónoma de Bolzano|Tirol del Sur]], [[Carintia]], [[Estiria]] y les partes meridionales de [[Salzburgu (estáu)|Salzburgu]] y [[Burgenland]].

Les diferencies son claramente perceptibles dientro d'esos trés subgrupos, que n'Austria coinciden coles fronteres de los sos estaos. Por casu, los acentos de Carintia, Estiria y Tirol pueden ser fácilmente reconocibles. Tamién hai una diferencia marcada ente'l bávaru central oriental y occidental, aproximao coincidiendo cola frontera ente Austria y Baviera. Amás, el dialeutu de Viena tien delles carauterístiques que la estremen d'otros dialeutos. En Viena, menor pero reconocible, les variaciones caractericen los distintos distritos de la ciudá. La [[alemán surtirolés|variedá que se fala nel Tirol del Sur]] asimiló munches pallabres del italianu, especialmente nel campu de los términos alministrativos y los alimentos.

Coles mesmes, hai variantes del austru bávaru que pueden ser consideraes como llingües estremaes:
* [[Idioma cimbriano|Cimbriano]], faláu nos [[Siete conceyos]] (d'antiguo [[Trenta conceyos]]) en [[Vénetu]], y en [[Luserna]], [[provincia autónoma de Trento|Trento]].
* [[Idioma mócheno|Mócheno]], faláu nel [[Valle del Fersina]], [[provincia autónoma de Trento|Trento]].
* [[Alemán huterita]], faláu polos [[huteritas]] en Canadá y Estaos Xuníos.
* [[Gottscheerés]], faláu en [[Gottschee]], [[Carniola]], sur d'[[Eslovenia]]; anque esti ye xeneralmente incluyíu nel dialeutu [[austrobávaru del sur]].

== Rellaciones llingüístiques ==
Esiste un alderique llingüísticu alrodiu de la entidá del bávaru. Hai quien lo clasifica como unu de los varios dialeutos del alemán {{ensin referencies}} y hai quien lo considera puramente una llingua {{ensin referencies}}. Esisten bastantes argumentos tanto a favor como en contra de dambes postures. Frecuentemente la opción preferida basar en gran midida nes opiniones personales de los protagonistes d'esti alderique, pudiendo considerase qu'esiste un [[continuum dialeutal]] bávaru que forma parte del continuum dialeutal del grupu alemán.

=== El bávaru como llingua estremada ===
El bávaru tien munches peculiaridaes que la estremen del alemán estándar, tantu nel vocabulariu como na gramática. Les diferencies son tantes que los xermanoparlantes non familiarizaos col bávaru atopen problemes n'entendelo. Nos programes de televisión emitíos pa toa [[Alemaña]] les entrevistes con bávaru-falantes son dacuando subtitulaes por que'l públicu del norte del país pueda entendeles.

Históricamente les diferencies son consecuencia de cinco factores:

* '''Orixe distintu:''' otres tribus xermániques traxeron mientres el [[Invasión de los bárbaros|periodu de les grandes migraciones]] otra forma del xermánicu antiguu a la rexón na que güei se fala'l bávaru.
* '''Substratos distintos:''' la población indíxena que vivía nes provincies romanes de [[Recia]], [[Nórico]] y [[Panonia]] (latino-parlantes nel oeste y eslavos nel este) foi distintu al norte de [[Germania Magna|Germania]] ya influyó na creación de la nueva llingua.
* '''Adstratos o contactos con llingües distintes:''' el bávaru tien munchos términos procedentes del [[Idioma italianu|italianu]] y de les [[llingües eslaves]] por causa de la so vecindá xeográfica.
* '''Enclín conservador:''' el bávaru caltién anguaño vocablos y frases que tamién apaecíen nel alemán estándar va unos sieglos.
* '''Evolución distinta:''' na so evolución fonética'l bávaru siguió caminos distintos a los del alemán estándar, como probaría la bayura de [[diptongu|diptongos]] y la [[lenición]] de consonantes.

=== El bávaru como dialeutu del alemán ===
Tamién esisten argumentos a favor de la teoría que considera'l bávaru un dialeutu del alemán, principalmente:

* '''Orixe común:''' anque les [[tribus xermániques]] que traxeron la so llingua a la rexón yeren distintes, falaben un idioma común o de gran semeyanza.
* '''L'alemán como axuntadura de dialeutos:''' l'alemán estándar ye la resultancia d'una axuntadura de distintos dialeutos na cual el bávaru tamién exerció la so influencia.
* '''Influencia de la llingua oficial:''' dende la invención de la [[imprenta]] nel sieglu XV y la creación del alemán estándar por [[Martín Lutero]] nel sieglu XVI la influencia del alemán estándar amenorgó les particularidaes llingüístiques rexonales a un nivel tal que güei solamente pueden ser consideraes dialeutos que siguen perdiendo importancia.
* '''Calter superficial de la mayoría de les diferencies:''' verdaderamente munches pallabres pronunciar de forma distinta en bávaru a cómo lo faen n'alemán estándar, pero na so sustancia son iguales al alemán estándar. Exemplu: ''¿Cómo te llames?'' = (bávaru: ''Wia hoast du?'') y (alemán: ''Wie heißt du?''). Sicasí non toles diferencies son tan superficiales, esistiendo amás importantes diferencies morfolóxiques, sintáctiques y léxiques col alemán estándar (un usu abondosu del [[Artículu (gramática)|artículu]] indefiníu plural &quot;oa&quot; ayenu al alemán estándar, [[pronome]]s de [[Suxetu (gramática)|suxetu]] distintos según sían tónicos o átonos -con posibilidá de combinar dambos de forma redundante nuna mesma frase n'ocasiones-, contraiciones especiales de dichos pronomes átonos en posición posterior al verbu, usu de la [[doble negación (llingüística)|doble negación]], diferencies importantes na [[conxugación]] de los verbos y la [[Flexón (llingüística)|flexón]] de los sustantivos, usu de la terminación -a nel [[axetivu]] como cópula en posición predicativa onde n'alemán estándar nun hai terminación...). De fechu l'argumentu del calter superficial de munches diferencies fonétiques podría aplicase tamién al [[Idioma neerlandés|neerlandés]]. Exemplu: ''La piedra ye grande'' = (neerlandés: ''De steen is groot'') y (alemán: ''Der Stein ist groß'').

== Orixe históricu ==
Al contrariu de lo qu'asocede na mayoría de los llugares en que güei se falen [[llingües xermániques]], el bávaru ye faláu en rexones que na Antigüedá yeren provincies del [[Imperiu romanu]]. Los pueblos xermánicos que travesaron el [[limes]] y conquistaron diverses partes del imperiu, como los [[Godu|godos]] (Italia y Hispania), los [[vándalos]] (Hispania y África), los [[suevos]] (Gallaecia y Lusitania) y los [[Francu (pueblu)|francos]] (Galia), asimiláronse abondo rápido a la población llatín falante y solamente quedaron delles muertes de los sos idiomes nes modernes llingües llatines. Los xermanos que permanecieron fora de les llendes del imperiu caltuvieron los sos idiomes, de los que proceden les actuales [[Llingües nórdiques|llingües escandinaves]], l'[[idioma alemán|alemán]], el [[holandés]] y l'[[idioma inglés|inglés]].

Nes antigües provincies alpines del imperiu foi un pocu distintu:

=== Les provincies alpines del Imperiu romanu ===
Mientres la dómina romana les provincies de [[Recia]], [[Nórico]] y [[Panonia]] fueron poblaes por un amiestu de pueblos célticos y ilíricos que tomaren como primer llingua'l llatín o un dialeutu del llatín influyíu polos idiomes indíxenes. Esti procesu d'asimilación foi relativamente rápido porque l'imperiu tenía una presencia militar abondo importante na frontera del [[Danubiu]].
Dempués del añu 260&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. los [[Alamanes]] cruciaron el llimes del Danubiu y poblaron la provincia de Recia. Otros grupos xermánicos apaecieron al norte del Danubiu intentando tamién cruciar la frontera. Sicasí les lexones romanes pudieron defender la frontera hasta'l fin del sieglu V. 
A la fin del imperiu fuercies bárbares amenaciaben a la mesma Península Italiana, especialmente los [[Godu|visigodos]] que veníen de los Balcanes, y nel añu 476&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. Roma decidió retirar les sos lexones del Danubiu pa defender la metrópolis. Una parte considerable de la población civil tamién foi evacuada al norte d'Italia. Una lleenda diz que los venecianos en parte son descendientes d'estos fuxitivos.

=== Inmigración de tribus xermániques ===
Esta decisión de los romanos dexó les provincies al norte de los Alpes indefenses y numberosos grupos pertenecientes a diverses tribus cruciaron el [[Danubiu]] pa poblar estes rexones. Gracies a l'arqueoloxía sábese que grupos [[Alamanes|alemánicus]] y [[lombardos]] estableciéronse nes rexones al sur del ríu. Los visigodos y los ostrogodos namái cruciaron la rexón alpina nel so estremu más meridional nel so camín dende los Balcanes pa conquistar Italia. La gran mayoría de los lombardos siguió la so migración y conquistó el Norte d'Italia, onde güei la rexón de [[Lombardía]] lleva'l so nome. 

Ellí los lombardos entemecer cola parte de la población de fala llatina que permaneciera nel llugar y con una cantidá desconocida d'otros grupos qu'apaecieron dende l'este. Ente éstos posiblemente cuntábense grupos d'ostrogodos y lombardos que nun siguieron la so migración escontra la [[Península Itálica]], parte del pueblu non indoeuropéu de los [[Ávaros]], que veníen d'[[Asia Central]] y tamién [[Pueblu eslavu|eslavos]] dende'l sieglu VI.

=== La tribu de los bayuvaros ===
[[Ficheru:Bajuwaren B%C3%BCgelfibel.jpg|right|220px|thumb|fíbula bayuvara del sieglu VI, oxetu arqueolóxicu topáu en Waging am See, Baviera.]] L'orixe de la llingua bávara ye la tribu xermánica de los bayuvaros. Pero asocede qu'en nenguna fonte primaria del Imperiu romanu tenemos una mención d'una tribu col nome de [[bayuvaros]] (o 'Baiuvirii' en llatín). De los testos del Imperiu romanu que llegaron hasta los nuesos díes sabemos enforma sobre los variaos grupos xermánicos a los que los romanos teníen como vecinos al otru llau del ''llimes'' o frontera, colos que comerciaban y dacuando taben en guerra. Yá dende la dómina de [[Xuliu César]] esisten bastantes testos romanos que describen les tribus xermániques que vivíen al otru llau del [[Rin]] y del [[Danubiu]]. Conocemos los sos nomes, les sos costumes y les rellaciones de los distintos grupos col imperiu. Inclusive San [[Severino de Nórico]], un misioneru romanu que vivió nesta rexón nes acabadures del Imperiu romanu y morrió nel añu 482, nun menta a los bayuvaros nes sos escritures. 

La mención más antigua que se conoz d'una tribu bávara nun apaez hasta aproximao l'añu 600, y ta nun testu del poeta [[Venancio Fortunato|Venantius Fortunatus]], italianu de [[Treviso]], onde cunta'l so viaxe d'Italia a Francia cruciando los Alpes. Nél dexó escritu qu'alredor del [[ríu Lech]] (en Baviera) vivíen los bayuvaros. Esiste otra fonte primaria más antigua que menta a los bayuvaros: la crónica de los pueblos godos escrita por [[Jordanes]] ''De origine actibusque Getarum''. Esti historiador escribió'l so '[[Getica|Gética]]' antes del añu 552, copiando una versión más antigua de la hestoria de los godos (''Historia Gothorum''), obra de [[Casiodoro]], que nun llegó hasta los nuesos díes. Pero nel testu de Jordanes solamente hai fragmentos que son confusos y munchos historiadores dulden que se correspuendan colo qu'escribió Casiodoro.

=== Etnogénesis de los bayuvares ===
Xunto con descubrimientos arqueolóxicos eses fontes primaries sofiten la teoría anguaño más estendida, según la cual la tribu de los bayuvares desenvolver ente los años 500 y 600&amp;nbsp;d.&amp;nbsp;C. a partir d'un amiestu de dellos grupos xermánicos, sobremanera lombardos que nun migraron a Italia y alamanes, cola población celto-romana que permaneció na rexón alpino y pequeñu nucleos d'otros grupos, como eslavos, ostrogodos y [[Ávaro|ávaros]], un pueblu non-[[Llingües indoeuropees|indoeuropéu]] procedente d'Asia Central. Esti amiestu de tribus xermániques, sobremanera lombardos y alamanes, cola población [[Celta|célticu]]-romana ya influencies d'eslavos y ávaros resultó na etnogénesis de la tribu de los bayuvares.

=== ¿Por qué non una llingua llatina? ===
Al contrariu d'otres provincies anteriores del imperiu romanu como Hispania, Galia o la Italia mesma, estos xermanos nun adoptaron la llingua romana, sinón que desenvolvieron un nuevu idioma xermánicu, magar nucleos de romanu falantes permanecieron na zona alpina hasta'l fin de la Edá Media. En Suiza y el norte d'Italia inda esisten los pequeños idiomes llatinos que constitúin el [[Llingües retorromániques|retorrománicu]], el [[Idioma ladín|ladín]] y el [[Idioma friulanu|friulanu]]. Paez que na rexón al Norte de los Alpes y al sur del Danubiu los grupos xermánicos yeren más numberosos que n'Italia, Hispania o Galia. Tamién el númberu de latinofalantes que permanecía na rexón baxó por causa de la orde d'evacuación a Italia que se dio nel añu 488 (migración que taría formada pola clase alta romana, los militares y los funcionarios del Imperiu, qu'obedeceríen na so mayoría esta orde).

Sicasí, gran cantidá de pallabres llatines que nun esisten n'alemán estándar permanecieron nel bávaru. Asina, ye fácil atopar términos procedentes del [[llatín vulgar]], como &quot;''Semmel''&quot; o &quot;''Sömmi''&quot; de lat.: ''semilia'' (pan de farina blanco) pa un panín. Tamién abonden na rexón los topónimos procedentes del llatín, como les ciudaes de [[Bregenz]] (''Brigantia''), [[Ratisbona]] (''Capa Regina''), [[Passau]] (''Capa Batavia''), [[Wels]] (''Ovilava''), [[Linz]] (''Lentia''), [[Viena]] (''Vindobona'') o pueblos más pequeños como Gampern (''Campu'') y Ischgl (retorrománicu: ''Yscla'' =isla). Otros vocablos llatinos llegaron al bávaru por un influxu posterior dende l'italianu o'l francés.

== Influencies ==

=== Influyencia del llatín y llingües derivaes ===
Por estes causes históriques esisten nel bávaru munchos términos procedentes del llatín especialmente pa nomes de frutes, llegumes y otros términos rellacionaos cola agricultura, la construcción, léxicu militar, onde'l bávaru usa pallabres llatines y l'alemán estándar munches vegaes emplega pallabres d'orixe xermánicu.

* '''Llatín vulgar''':

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''exemplos bávaros del llatín vulgar'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''llatín''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
|-
| Kes (m)
| caseus
| quesu |
Käse
|-
| Pfai (m)
| pilum
| flecha |
Pfeil
|-
| Dölla (n)
| telea
| platu |
Teller
|-
| Wâi (m)
| vinum
| vieno |
Wein
|-
| Most (m)
| vinum mustum
| mostu / sidra |
Apfelwein
|-
| Radi (m)
| radix
| rábanu (raigañu)
| Rettich
|-
| Fisoin (f)
| faseoli
| xudíes verdes
| grünen Bohnen
|-
| Zwüfi (m)
| cipolla
| cebolla |
Zwiebel
|-
| Karotn (f)
| carota
| cenahoria |
Möhre
|-
| Gaudi (f)
| gaudium
| diversión
| Spaß, Vergnügen

|-
| Ribisl (f)
| ribes
| brusel
| Johannisbeere
|-
| Züagi (m)
| tegula
| texa |
Ziegel
|-
| Maua (f)
| murus
| muriu |
Mauer
|-
| Kãmma (f)
| camera |
cámara, habitación
| Zimmer
|-
| Schdråssn (f)
| via strata
| cai |
Strasse
|-
| Fensda (n)
| fenestra
| ventana |
Fenster
|-
| Kölla (m)
| cella
| suétanu |
Keller
|-
| Schbidåi (n)
| hospitalium
| hospital
| Krankenhaus
|}

* '''Italianu''' o [[romanche]]: Por causa de la vecindá xeográfica'l bávaru tamién tien munches pallabres d'orixe [[Idioma italianu|italianu]]. Dalgunes d'estes pallabres fueron tamién adoptaes tamién pol alemán estándar:
[[Ficheru:Satellitenaufnahme der Alpen.jpg|270px|thumb|Al sur de la zona bávaru-falante fálase italianu]]
{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=5 align=&quot;center&quot; | '''pallabres bávares del italianu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''italianu''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''romanche'''
|-
| Kafioi (m)
| cavolfiore 
| coliflor 
| Blumenkohl 
| cafior
|-
| Melanzani (f)
| melanzane 
| berenxena | 
Aubegine 
|
|-
| Brokoli (m)
| broccoli
| brécol
| Brokkoli
|
|-
| Bizüki (n)
| bicicletta
| bicicleta |
Fahrrad
| bizüchi
|-
| Limauni (f)
| limone 
| llimón 
| Zitrone 
| limaun
|-
| Oarãschn (f)
| arancia
| naranxa | 
Apfelsine 
|
|-
| Tschick (f)
| cicca 
| cigarru | 
Kippe, Zigarre 
|
|-
| Gschbusi (n)
| sposi 
| amoríu | 
Liebesaffäre 
| spusi
|-
| Schdrizi (m)
| strizzare 
| tunante 
| Tunichtgut 
|
|-
| Schbas (m)
| spasso
| chancia / diversión
| Schabernack
|
|-
| Scheaz (m)
| scherzo
| chancia |
Witz, Ulk
| 
|}

* '''Francés''': Nos sieglos XVII y XVIII yera bien común n'ente la nobleza eurpoea falar [[Idioma francés|francés]]. Munchos nuevos inventos y artículos rellacionaos cola vida más acomodada recibieron nomes franceses que'l bávaru caltién anguaño, ente que pal alemán estándar inventar mientres la dómina del nacionalismu alemán nueves pallabres más ''xermániques ''. Exemplos de vieyes pallabres franceses nel bávaru son:

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres bávares del francés'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''francés''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
|-
| Lawua (n)
| lavoire
| llavamanes
| Waschbecken
|-
| Drotoa (n)
| trotoire
| cera |
Gehsteig, Bürgersteig
|-
| Basê, Basena (n)
| bassin
| banzáu |
Wasserbecken
|-
| Balanz (f)
| bilance
| manillar
| Lenkstange
|-
| Wolã (n)
| volant
| volante |
Lenkrad
|-
| Paraplü (m)
| parapluie
| paragües
| Regenschirm
|-
| Schalusi (f)
| jalousie
| persiana |
Rolladen
|-
| Blafô (m)
| plafond
| techu |
Decke
|-
| Schdölasch (f)
| stellage
| estancu |
Regal
|-
| Fiaka (m)
| Rue de Saint Fiacre
| coche de caballos
| Pferdekutsche
|}

* Pallabres bávares d'otres llingües llatines (exemplos):

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''otres pallabres romanes del vocabulariu básicu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''español'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''orixe'''
|-
| Balatschinken
| tortiella (duce)
| Pfannkuchen
| rumanu: placinta (llatín: llibradura)
|-
| Marün
| albaricoque |
Aprikosen
| español: marrón
|-
| Marmelade
| mermelada |
Konfitüre
| portugués: marmelo (marmiellu)
|}

=== Influencia eslava ===
Nel bávaru tamién esiste una influencia considerable de les [[llingües eslaves]], per un sitiu porque tien llingües eslaves como'l checu y el eslovenio como vecinos, per otru llau porque tamién hubo un sustratu llingüísticu eslavu, especialmente nel este d'[[Austria]] y el nordeste de [[Baviera]]. Mientres la dómina de la etnogenesis de los bayuvares (sieglu VI y VII) la parte este d'Austria taba poblada por una población eslava. Los bayuvares estendíen el so territoriu al este y los eslavos asumieron la llingua bávara. Pero esi procesu duraba delles xeneraciones y esos eslavos influyeron los dialeutos de [[Baxa Austria]], [[Viena]], [[Burgenland]], [[Estiria]] y sobremanera [[Carintia]] y munches pallabres eslaves se integrarón nel vocabulariu bávaru.

En Baviera y l'oeste d'Austria esa influencia nun foi tan importante y les pallabres eslaves neses rexones son más recién y vienen sobremanera del checu por causa de vecindá. Lingüísticamente eso nun se llama ''sustratu'' sinón ''adstratu''.

Exemplos de pallabres bávares con orixe eslavu son (hai bien de más):

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres con orixe eslavu'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''castellán'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''orixe'''
|-
| Jausn (f)
| ~ tapes
| Brotzeit
| del eslovenu: južina (xinta)
|-
| Duchent (f)
| sábana |
Bettlaken
| del checu: duchenka
|-
| Zwétschgn (f)
| ciruela |
Pflaume
| del checu: švestka
|-
| Kren (m)
| rábanu picante |
Meerrettich
| del checu: Křen
|-
| Bowidl
| mermelada de cirueles
| Pflaumenmus
| del checu: povidla
|-
| blazn
| llorar
| weinen
| del checu: plázn
|-
| robotn
| trabayar duru |
hart arbeiten
| del checu: robot
|-
| bomali
| lentu |
langsam, gemütlich
| del checu: pomalý
|-
| Buchtl (f)
| pastel de posu |
Dampfnudel
| del checu: buchta
|-
| Bramburi (f)
| pataca |
Kartoffel
| del checu: brambor
|-
| Golatschn (f)
| pastel rellenáu |
Kuchentasche
| del checu: koláčy
|-

* La variedá del bávaru de la rexón de Carintia tien munches pallabres eslovenes, que nun son comunes nes otres rexones bávaru-falantes y tamién una influencia eslovena na so fonoloxía y gramática.

=== Influencia del yidis ===
El bávaru tamién tien nel so vocabulariu inflúi del [[yidis]], l'idioma xermánicu de los xudíos europeos. Esta influencia ye especialmente observable nos dialeutos del bávaru del este d'Austria, sobremanera en Viena. Ellí bastantes pallabres procedentes del yidis son comunes na llingua falada y dacuando tamién na escrita. Esta influencia resulta de la convivencia qu'esistía con población xudía na Edá Media, hasta qu'alredor del añu 1420 los xudíos fueron espulsaos de la rexón qu'anguaño ye Austria. Estos xudíos nun emigraron bien lloñe: munchos d'ellos quedaron nes rexones de [[Bohemia]], [[Moravia]] y [[Hungría]], que tamién taben sol control de los [[Habsburgu]]. Nel sieglu XIX, na dómina del [[Imperiu austrohúngaru]], munchos xudíos tornaron a la mesma Austria y la influyencia del yidis ganó importancia otra vegada.

Tamién hai teoríes llingüístiques que señalen que'l mesmu yidis guarda munches semeyances colos dialeutos bávaros de Baviera y Austria por causa de la coesistencia d'estes llingües na Edá Media, semeyances que los xudíos espulsaos llevaríen al este d'Europa. Delles formes gramaticales y tamién parte del vocabulariu tienen paecíos col bávaru. La teoría que'l yidis tien más parentescu colos dialeutos bávaros que con otros dialeutos alemanes o l'antiguu [[altu alemán mediu]] foi formulada pol llingüista Dovid Katz nel añu 2004 (Dovid Katz: ''Words on fire: the unfinished story of Yiddish'', New York: Basic Books, 2004) y anguaño ta so discutiniu.

Exemplos de pallabres bávares con orixe nel yidis son:
{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''pallabres con orixe nel yidis'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''bávaru''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''asturianu'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''alemán estándar'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''yidis'''
|-
| Baisl (n)
| chigre, tabierna
| Kneipe
| bajis (= casa)
|-
| Bahø (m)
| polveru, balasma
| Aufruhr
| baholle
|-
| Ganof (m)
| bandíu
| Ganove, Dieb
| gannef
|-
| Hawara (m)
| amigu, compañeru
| Freund, Kumpel
| chaver (חַבֵר)
|-
| hussn
| afalar
| anstacheln, aufhetzen
| huth
|-
| Kaff (m)
| poblacho
| Nest
| kafar (כָּפָר = pueblu)
|-
| Masn (f), Massl (n)
| suerte
| Glück
| mazel
|-
| Schlamasl (n)
| infortuniu
| Unglück, Missgeschick
| schlimmazel
|-
| schachan
| regatiar
| feilschen
| schachern
|-
| schmusn
| combayar, besuquear
| schmeicheln, küssen
| schmusen
|-
| Schnoara (m)
| méndigu
| Bettler
| schnorrer (músicos errantes)
|-
| Schdus (m)
| tontura
| Unsinn
| schtus
|-
| Zores (f./pl.)
| disgustu
| Ärger
| zores (צרות = esmoliciones)
|}

== Pronunciación del bávaru ==
Na codificación del bávaru hai dos distintos modelos:

=== Ortografía del alemán Unos escritores {{ensin referencies}} utilicen la ortografía del alemán estándar y namái faen pequeños cambeos que correspuenden a la pronunciación d'Austria y Baviera {{ensin referencies}}. Esa forma d'escribir ye bien común porque casi toos bávaru-falantes saben la ortografía del alemán yá que ye la única llingua d'enseñanza na escuela. La desventaxa d'esa ortografía ye que nun representa la fonoloxía bávara na so totalidá y los estranxeros, como los hispanofalantes, tienen qu'aprender la ortografía del alemán antes de poder lleer un testu en bávaru.

Ej.: ''Wie geht's da denn heut?'' (fonéticu: Wia ged s da den haid?; = esp.: ¿Cómo te va güei?)

=== Ortografía fonética del bávaru ===
Otros escritores {{ensin referencies}} prefieren utilizar una [[ortografía]] totalmente [[fonética]] col [[alfabetu llatín]] como base y delles lletres suplementaries que nun esisten en [[idioma llatín|llatín]]. Esi modelu ye consideráu más radical pola mayoría de los llingüistes xermánicos, pero tien la ventaya de representar la pronunciación bávara y facilita el lleer y escribir pa persones que nun saben l'alemán estándar.

Les siguientes lletres suplementaries son necesaries pa escribir bávaru en forma fonética. Como'l [[idioma portugués|portugués]] o'l [[idioma francés|francés]], el bávaru tien l'enclín de nasalizar les (n) y (m) a la fin de sílabes y a la fin de les pallabres y por eso preséntense delles vocales nasales. Hai otra lletra suplementaria que nun esiste n'alemán estándar y que ye bien importante pal bávaru, porque ye por demás utilizada. Ye la lletra &quot;å&quot; que correspuende a la vocal &quot;o&quot; na forma en que la pronuncien les llingües llatines.

{| {{tablaguapa}}
|----- VALIGN=&quot;TOP&quot;
|- bgcolor=#DDDDDD
| colspan=4 align=&quot;center&quot; | '''lletres suplementaries del bávaru'''
|-
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''lletra bávara''' 
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''pronunciación'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''exemplu'''
! BGCOLOR=&quot;#ffcc99&quot; | '''traducción'''
|-
| å
| como la &quot;o&quot; n'español
| I håb, I såg, I måg
| tengo, digo, quiero
|- 
| ã
| vocal nasal como en francés &quot;en France&quot;
| I kã, a Mã, schã
| yo puedo, un home, yá
|- 
| â
| &quot;a&quot; nasal
| drân, mân 
| torniar, guadañar
|-
| î
| &quot;i&quot; nasal
| I bî, hî
| yo soi, rotu
|- 
| ê
| &quot;e&quot; nasal
| schê
| guapu
|- 
| é
| /e/, como la &quot;é&quot; en francés
| jéda, lésn, dés
| toos, lleer, esto
|- 
| õ
| &quot;o&quot; nasal
| õans, kõa, mõana
| un, nengún, envalorar
|-
| ö
| /ø/ como n'alemán estándar
| Hö, Zöna
| infiernu, aduaneru
|- 
| ø
| /œ/ la ö más opacu 
| schnø, Fød, Wød, hø
| rápido, campu, mundu, claro
|- 
| ü
| /y/ como n'alemán estándar
| fü, Zü, Schbü
| enforma, destín, xuegu
|}

* La vocal &quot;o&quot; pronunciar en bávaru /ɔ/ como una &quot;o&quot; cerrada * 
Les vocales 'Umlaut' de (ö), (ø) y (ü) nun son utilizaes na mayoría de los varientes en Baviera. Esos dialeutos prefieren de faer diptongos, como ''Hei'' (infiernu), ''schnei'' (rápido), ''Feid'' (campu), ''Weid'' (mundu), etc.

=== Acentuación ===
Na grafía bávara nun s'indica l'acentuación de pallabres con acentos. La lletra &quot;é&quot; nun indica acentuación sinón que ye utilizada pa estremar los dos distintos formes de la vocal &quot;e&quot;. L'acentu circunflexu ( ^ ) indica la [[nasalización]] de vocales. Esto implica que los estranxeros que quieren aprienden el bávaru tienen que memorizar l'acentuación de les pallabres d'esta llingua.

== Gramática ==
* El bávaru cuenta con declinación del casu solu nos artículos. Con bien poques esceiciones, los sustantivos nun tornen los sos casos.
* El [[pretéritu perfectu simple]] ye bien raru, y solo se caltuvo nunos pocos verbos, qu'inclúin &quot;ser&quot; y &quot;querer&quot;. Polo xeneral, el [[pretéritu perfectu compuestu]] ye usáu pa espresar el pasáu simple.
* Cuenta con inflexón verbal pa delles maneres, como'l [[manera indicativa|indicativu]], [[manera suxuntiva|suxuntivu]] y [[manera imperativa|imperativu]]. Por casu, la tabla de baxo amuesa la inflexón del verbu ''måcha'' ('faer'):
{| {{tablaguapa}}
! width=&quot;40&quot; | ''måcha''
! width=&quot;140&quot; | Indicativu
!width=&quot;140&quot; | Imperativu
!width=&quot;140&quot; | Subjunctivo
! width=&quot;140&quot; | Optativu
|- 
|1°&amp;nbsp;Sg||i måch||—||i måchad||måchadi
|-
|2°&amp;nbsp;Sg (informal)||du måchst||måch!||du måchast||måchast
|-
|2°&amp;nbsp;Sg (formal)||Si måchan||måchan'S!||Si måchadn||måchadn'S
|-
|3°&amp;nbsp;Sg||er måcht||er måch!||er måchad||måchada
|-
|1°&amp;nbsp;Pl||mia måchan||måchma!||mia måchadn||måchadma
|-
|2°&amp;nbsp;Pl||eß måchts||måchts!||eß måchats||måchats
|-
|3°&amp;nbsp;Pl||se måchan(t)||—||se måchadn||måchadns
|}

=== Pronomes ===

==== Pronomes personales ====
{| {{tablaguapa}} 
|-
!||colspan=4|Singular||colspan=3|Plural
|-
!!!1ª Persona !!2ª Persona Informal!!2ª Persona Formal!!3ª Persona
!1ª Person!!2ª Persona!!3ª Persona
|- 
!Nominativu 
|i||du||Si||ea, se/de, des||mia||eß/öß / ia*||se
|- 
|''Átonu''
|i||--|| -'S|| -a, -'s, -'s|| -ma|| -'s|| -'s
|-
!Dativu
|mia||dia||Eana||eam, eara/iara, dem||uns, ins||enk / eich*||ea, eana
|-
|''Átonu''
| -ma|| -da|| || || || ||
|-
!Acusativu 
| -mi|| -di||Eana||eam, eara/iara, des||uns, ins||enk / eich*||ea, eana
|-
|''Átonu''
| || ||Si|| -'n, …, -'s|| || || -'s
|}

&lt;small&gt;* Usaos comúnmente nos dialeutos más septentrionales de Baviera.&lt;/small&gt;

==== Pronomes posesivos ====
{| {{tablaguapa}} 
|-
!||colspan=4|Predicativu||colspan=4|Attributivo
|-
!!!Masculín singular!!Feminino singular!!Neutru singular!!Plural (cualquier xéneru)
!Masculín singular!!Feminino singular!!Neutru singular!!Plural (cualquier xéneru)
|-
!Nominativu |mei||mei||mei||meine||meina||meine||mei(n)s||meine

|-
!Dativu |meim||meina||meim||meine||meim||meina||meim||meine

|-
!Acusativu |mein||mei||mei||meine||mein||meine||mei(n)s||meine

|}

Los pronomes posesivos ''Deina'' y ''Seina'' tornar de la mesma manera. De cutiu, ''nige'' ye añadíu al nominativu pa formar la forma axetiva del pronome posesivu, como mei(nige), dei(nige).

==== Pronomes indefiníos ====
Como los pronomes posesivos mentaos enriba, los pronomes indefiníos ''koana'' (&quot;nengún&quot;) and ''oana'' (&quot;un&quot;) tornar de la mesma forma.

Hai tamién el pronome indefiníu ''ebba'' (&quot;daquién&quot;) cola so forma impersonal ''ebbs'' (&quot;daqué&quot;). Ye tornáu de la siguiente manera:
{| {{tablaguapa}}
|-
!!!Personal!!Impersonal
|-
!Nominativu |ebba||ebbs

|-
!Dativu |ebbam||ebbam

|-
!Acusativu |ebban||ebbs

|}

==== Pronomes interrogativos ====
Los pronomes interrogativos ''wea'' (&quot;quién&quot;) and ''wås'' (&quot;qué&quot;) son tornaos de la mesma manera que'l pronome indefiníu ''ebba'' ye tornáu.

{| {{tablaguapa}}
|-
!!!Personal!!Impersonal
|-
!Nominativu 
|wea||wås
|-
!Dativu 
|wem||wem
|-
!Acusativu 
|wen||wås
|}

== Reconocencia oficial ==
L'idioma bávaru nin ye llingua oficial nin llingua rexonal reconocida nin n'[[Alemaña]] nin n'[[Austria]]. Tampoco ye reconocíu pela carta europea de llingües rexonales o minoritaries (ECRML). Solamente dos pequeñes variantes del bávaru tienen estatus de llingües minoritaries n'[[Italia]]. Son la ''llingua cimbla'' na [[Provincia autónoma de Trento]] y el ''tischlbongarisch'' na rexón autónoma de [[Friul-Venecia Julia]].

== Ver tamién ==
* [[Baviera]]
* [[Antiguu altu alemán]]
* [[Altu alemán mediu]]
* [[Baxu alemán]]
* [[idioma alemán|Alemán]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{InterWiki|code=bar}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bar Ethnologue report for Austru-Bavarian]
* [https://web.archive.org/web/20070930181025/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Bavarian-english/ Diccionariu inglés-bavariano] from [https://web.archive.org/web/20120223164907/http://www.websters-online-dictionary.org/ Webster's Online Dictionary]

{{Tradubot|Idioma austro-bávaro}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Altoxermánicu superior|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Alemaña|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Austria|Bavaro]]
[[Categoría:Llingües d'Italia]]
[[Categoría:Baviera]]</text>
      <sha1>tirt73dzuu47ndfka00u10df07g3tm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102278</id>
    <revision>
      <id>4506122</id>
      <parentid>4493482</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T10:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 3 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104188" sha1="01bl04wknqg4ii5xgczfoat7d8djcsb" xml:space="preserve">{{Película}}

'''''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''''' ye una película d'[[Cine d'aición|aición]] y [[Cine de fantasía|fantasía]] dirixida por [[David Yates]].&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2011-01-07-potter07_ST_N.htm |títulu='Harry Potter' Part 2: This is 'it' for filmmakers and the fans |obra=[[USA Today]] |fecha=7 de xineru de 2011 |fechaaccesu=17 de xunetu de 2011|cita=&quot;The very last one's a big old epic...&quot;, says direutor David Yates.}}&lt;/ref&gt; Ye'l segundu episodiu de la séptima película d'[[Películes de Harry Potter|Harry Potter]], basáu na [[Harry Potter and the Deathly Hallows|novela homónima]] de [[J. K. Rowling]]. A pesar de ser dos películes tratóse-yos como una sola, yá que se basen nel mesmu llibru. El guión tuvo al cargu de [[Steve Kloves]] y foi producida por [[David Heyman]], [[David Barron]] y Rowling. Foi estrenada na mayor parte del mundu'l [[15 de xunetu]] de [[2011]], pero en dellos países el so estrenu foi adelantráu un día, ente qu'en [[China]] nun s'estrenó hasta'l [[4 d'agostu]] de 2011. La película foi convertida totalmente al formatu [[3D]] y foi presentada en dichu formatu y tamién en [[Bidimensional|2D]] y [[IMAX]]. Esti llargumetraxe recibió tres nominaciones a los [[Premiu Óscar]]: [[Óscar a la meyor direición artística|meyor direición artística]], [[Óscar al meyor maquillaxe|meyor maquillaxe]] y [[Óscar a los meyores efeutos visuales|meyores efeutos visuales]]. Asitióse como la tercer película con mayor recaldación na historia consiguiendo 1341 millones, siendo darréu superada por ''[[The Avengers (película de 2012)|The Avengers]]'' ([[Cine en 2012|2012]], 1511 millones).

La duración total de la película ye de 276 [[minutu|minutos]] (4 [[hora|hores]] 36 minutos), siendo esti episodiu los restantes 130 minutos (2 hores 10 minutos), amás de ser el de la duración más curtia de tola saga.

== Sinopsis ==

En fuxendo de los mortífagos viaxando por [[Inglaterra]], y depués d'atopar y destruyir un [[Horrocruxes|Horrocrux]], [[Harry Potter (personaxe)|Harry Potter]] ([[Daniel Radcliffe]]) y los sos amigos [[Ron Weasley]] ([[Rupert Grint]]) y [[Hermione Granger]] ([[Emma Watson]]) afayen qu'unu ta en [[Hogwarts]]. Mentanto la escuela, agora dirixida por [[Severus Snape]] ([[Alan Rickman]]) y en manes de los [[mortífagos]], recueye la batalla final cuando [[Lord Voldemort]] ([[Ralph Fiennes]]) afaya que'l mozu magu ta acabando con él. Agora, Harry atopar nuna carrera a contrarreló p'acabar col so mayor enemigu o va ser él quien muerra nel intentu.

== Argumentu ==
{{llargu}}
{{VT|Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1#Argumentu|l1=Argumentu de Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1|Batalla de Hogwarts}}

En soterrando a [[Dobby]], [[Harry Potter (personaxe)|Harry]] entruga al duende [[Griphook]] por qué [[Bellatrix Lestrange]] cree que la [[Espada de Gryffindor]] tendría de tar na so bóveda del bancu [[Gringotts]]. Ésti respuende qu'en dicha bóveda hai una copia convincente de la mesma espada y que namái un duende puede reconocer si ye falsa. Sabiendo cómo Bellatrix reaccionó al creer que tuvieren na bóveda, Harry abarrunta qu'un Horrocrux de [[Voldemort]] ta guardáu ellí, y entama con Griphook, Ron y Hermione entrar a Gringotts y robalo. Harry depués fala con [[Ollivander]], quien-y diz que la varita que tomó de Draco Malfoy agora pertenez-y a él y la mesma reconocer como'l so amu.

[[Hermione Granger|Hermione]] utiliza un pelo de Bellatrix pa tresformase nésta cola poción multizusmios, y [[Ronald Weasley|Ron]] amarutar d'un mortífago estranxeru. Finalmente, tresportar a Gringotts. Al entrar, un duende píde-y la varita a Hermione yá que fueren alvertíos d'una posible Bellatrix Lestrange falsa, pero Harry, so la capa con Griphook sobre los sos costazos, utiliza la maldición ''Imperius'' contra'l duende de Gringotts, y ésti, sol efeutu del conxuru, dexar pasar. Tresportar nun vehículu que viaxa enriba d'unes víes, pero ésti pasa por una cascada que revela oxetos ocultos, darréu Hermione y Ron vuelven ser ellos mesmos. Entren a la bóveda onde Harry afaya que'l horrocrux ye nada menos que la Copa de Helga Hufflepuff. Finamente consiguen llograla, pero son atrapaos na bóveda por Griphook, quien traiciona al tríu y róbase la Espada ensin avisar. Al salir, son afayaos poles autoridaes del bancu y los trés amigos montar nun dragón, un Ironbelly ucraín, que vixilaba la bóveda, escapando con él y destruyendo gran parte del techu de Gringotts. Al llegar a un campu abierto, danse cuenta de que'l dragón ta baxando y salten a un llagu. Yá na agua, Harry tien visiones d'un ataque de roxura de Voldemort, quien afayó que llograron un Horrocrux y matu a tolos duendes y guardias de Gringotts. Nesa visión, Voldemort piensa en Hogwarts y n'Helena Ravenclaw, fía de Rowena, lo que-y da barruntos a Harry de qu'hai otru Horrocrux escondíu nel castiellu. En Gringotts, Voldemort decide unviar a tolos sos siguidores a buscar y detener al tríu primero qu'atopen los restantes Horrocruxes, per otru llau la Espada de Gryffindor sume de la mano muerta de Griphook.

Snape convoca a los alumnos nel Gran Comedor pa informar que Harry foi vistu apocayá en Hogsmeade. El rapazu sale d'ente los sos compañeros y confronta al direutor pol asesinatu de Dumbledore. La [[Orde del Fénix]] llega nesi momentu y Snape trata d'atacar a Harry, pero acaba fuxendo ante los ataques de [[Minerva McGonagall]]. Voldemort proyeuta la so voz nel colexu, diciéndo-yos qu'apurran a Harry. Mientres los profesores y l'Orde del Fénix protexen el castiellu, Harry atopa a la pantasma de Ravenclaw, [[Helena Ravenclaw|Helena]], pa informase sobre la diadema. Ella esplícalu que Voldemort, na so mocedá, pidir y enllenar de maxa escuro. Finalmente, depués de tantes súpliques de Harry afirmando que sirviría pa destruyir al Señor Tenebrosu, Helena apuerta a dici-y l'allugamientu de la diadema con un acertijo y él deduz que s'atopa na [[Sala de los Menesteres]].

Voldemort, quien siente la destrucción d'un fragmentu de la so alma a manes de Ron y Hermione, quien fueren a la cámara secreta a buscar un canil de los restos del basiliscu, consigue destruyir l'escudu de Hogwarts y los sos secuaces empiecen l'ataque al castiellu.

Na Sala de los Menesteres, Harry atopa la diadema. [[Draco Malfoy]], [[Blaise Zabini]] y [[Gregory Goyle]] apaécense ante Harry, Draco primeramente píde-y la varita que lu arrampuñó al primeru. Harry pregúnta-y porqué nun lo delató con Bellatrix esi día na Casona Malfoy, Draco dulda de les sos aiciones y Goyle toma aición, casi matando a Harry. Ron y Hermione lleguen, pero Goyle crea una maldición de fueu, morriendo él mesmu al cayer nes voraces llapaes. Ron, Hermione y Harry tomen unes escobes y rescaten a Draco y Zabini primero que éstos muerran xamuscaos. Al salir de la sala, Harry cláva-y el canil de basiliscu a la diadema y Ron patiscar escontra'l fueu. Al sentir la destrucción d'otru Horrocrux, Voldemort fuxe con Nagini a una casa, cerca del llagu. Harry entra na mente de Voldemort y ver falando con [[Lucius Malfoy]] ellí, a quien-y pide que lu traiga a Severus Snape. Viendo la proteición que-y brinda a Nagini, Harry deduz que la culiebra ye'l postreru Horrocrux.

El tríu dirixir a la casa sobre'l llagu zambulléndose na batalla y escapando de xigantes y arañes, lleguen a un corredor y ven a Fenrir Greyback mordiendo a Lavender Brown, tres estos Hermione tirar al abismu y Lavender muerre.

Cuando lleguen a la casa sobre'l llagu y escuchen una conversación ente Voldemort y Snape. El primeru esplíca-y al segundu que la Varita de Sabugu nun funcionar como debería, yá que solo respuende ante Snape por matar al so anterior dueñu, Albus Dumbledore, y darréu córta-y la gargüelu y ordenar a Nagini matalo. Cuando Voldemort y la so culiebra cólense y los trés amigos entren na casa, onde un morrebundu Snape apúrre-y a Harry les sos alcordances nun frascu al traviés d'una llárima por que pueda velos nel pensadero de Dumbledore.

Voldemort ordena que los mortífagos detengan l'ataque por que los defensores de Hogwarts puedan soterrar a los sos cayíos.

Harry va al despachu de Dumbledore ya introduz les alcordances de Snape nel pensadero pa reparar en primer llugar como foi amigu y namoróse de la so madre cuando yeren nueves. De siguío, un Snape yá adultu, por medrana a que la profecía llevara a Voldemort a matar a Lilly, allega a Dumbledore por que la protexa y este pide a cambéu la so llealtá. Tres l'ataque de Voldemort a los Potter y la muerte d'estos, Snape reprocha a Dumbledore l'incumplimientu de la so promesa y el direutor esplícalu que la familia confió na persona equivocada, pero que Harry sobrevivió y tien los güeyos de la so madre. Snape acepta protexer al mozu mientres naide saber. La siguiente alcordanza revela que Dumbledore púnxose l'Aniellu de Gaunt, unu de los horrocruxes de Voldemort, y que la maldición nél contenida matar n'aprosimao un añu. Amás, el direutor ordena a Snape qu'él mesmu tien de matalo pa evitar que lo faiga Draco Malfoy so les órdenes de Voldemort y esplícalu que cuando'l Señor Tenebrosu quixo matar a Harry y el so conxuru rebotó, un fragmentu de la so alma xuntar al rapazu. Esto provocó la conexón ente dambos causando que Voldemort nun pueda ser derrotáu si nun muerre antes Harry.

N'afayando tola verdá, Harry diríxese entós al Monte Prohibíu, pero antes de presentase ante Voldemort saca la snitch que Dumbledore dexó-y n'heriedu. L'oxetu ábrese y nel so interior atopa la Piedra de Resurrección. Con ella, Harry invoca a los espíritus de los sos padres, Sirius y Lupin, por que lo acompañen nel restu del camín, xusto nesi intre Harry suelta la piedra y dexar cayer al suelu y continua el so camín. Al llegar ante Voldemort, ésti llánza-y la maldición asesina. Harry espierta nun llugar bien lluminosu que paez ser la estación de [[King's Cross]] y ellí atopa'l fragmentu de l'alma de Voldemort que taba dientro d'él. Dumbledore apaez y esplícalu qu'agora puede escoyer: o volver o «siguir alantre». Antes de dise, el fináu direutor confírma-y que tou ta asocediendo na so cabeza, pero eso nun implica que nun seya real. De nuevu nel Monte Prohibíu, Narcissa Malfoy averar a Harry pa ver si ésti ta muertu, pero al ver que nun ye asina-y pregunta si'l so fíu Draco ta vivu y el rapazu asiente. Narcissa diz-y a toos que'l mozu morrió y Hagrid, prindáu por Voldemort, lleva'l so cuerpu al castiellu. 

Al llegar ellí Voldemort se regodea cola murnia de los sos enemigos ante la muerte de Harry. Neville afala a los demás a siguir lluchando y saca la espada de Gryffindor del Sombreru Seleccionador, mientres Harry salta de los brazos de Hagrid, provoca los berros d'allegría de los sos amigos, ataca a Nagini y causa la fuxida de dellos mortífagos, ente ellos Draco y los sos padres. La llucha reiníciase y Voldemort escuerre a Harry pol castiellu. Molly Weasley se bate en duelu con Bellatrix y facer españar en cachos. Entrín y non, Voldemort y Harry atacándose cayen nel patiu del colexu, nesi momentu atáquense: el Señor Tenebrosu con un maleficio asesín y Harry con un conxuru desarmador. N'otru puntu, Ron y Hermione intenten por tolos medios matar a Nagini ensin tener ésitu, ésta intenta asesinalos, pero xustu primero que llegue a atacalos, Neville degollar en dos cola espada de Gryffindor y acaba asina col postreru horrocrux. L'ataque ente Harry y Voldemort atáyase cuando esti postreru siente la firida que provocó la destrucción de la última parte de la so alma. El Señor Tenebrosu reacciona rápido ya intenta matar a Harry que respuende nuevamente con un ''Expelliarmus'', nesi momentu, el potente rayu verde de Voldemort tornar na so direición y termina per venceyar se na so mano, Harry llogra desarmalo y toma la Varita de Sabugu, Voldemort empieza a desintegrarse en cachos y muerre.

Más tarde, Harry axuntar con Ron y Hermione y esplícalos que la Varita de Sabugu nun obedecía a Voldemort porque foi Malfoy quien desarmó a Dumbledore primero que Snape matar y, darréu, Harry quitar a Draco y convirtióse nel so dueñu. Dempués Harry ruempe la varita y refundia los cachos a un derribadoriu. 

Diecinueve años dempués, Harry y Ginny lleven a los sos fíos a la estación de [[King's Cross]]. Unu d'ellos, Albus Severus, ta nerviosu pola incertidume de ser escoyíu pa la casa [[Slytherin]], y Harry respuénde-y que tien los nomes de dos direutores de Hogwarts, y unu d'ellos (Severus Snape) tuvo en Slytherin, y foi l'home más valiente que conoció. Tamién-y diz que si tanto esmolez-y dir a esa casa puede escoyer Gryffindor, el Sombreru Seleccionador tien en cuenta les preferencies del magu. Albus Severus, el so hermanu y la fía de Ron y Hermione xuben al tren mientres los sos padres reparen sonrientes la so partida dende l'andén.

== Repartu ==
{|
| valign=&quot;top&quot; |
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%;&quot; class=sortable
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot; |
! Personaxe
!Actor
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | '''Personaxes principales'''
|- style=&quot;;&quot;
|-
| [[Harry Potter (personaxe)|Harry Potter]] || [[Daniel Radcliffe]] 
|-
| [[Ron Weasley]] || [[Rupert Grint]] 
|-
| [[Hermione Granger]] || [[Emma Watson]] 
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | Personal de [[Hogwarts]]
|- style=&quot;background-color:silver;&quot;
|-
| [[Severus Snape]] || [[Alan Rickman]] 
|-
| [[Minerva McGonagall]] || [[Maggie Smith]] 
|-
| [[Horace Slughorn]] || [[Jim Broadbent]] 
|-
| [[Pomona Sprout]] || [[Miriam Margolyes]] 
|-
| [[Rubeus Hagrid]] || [[Robbie Coltrane]] 
|-Warwick Davis
| [[Griphook]] y [[Filius Flitwick]] || [[Warwick Davis]] 
|-
| [[Sybill Trelawney]] || [[Emma Thompson]] 
|-
| [[Argus Filch]] || [[David Bradley (actor)|David Bradley]] 
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | Miembros de la Orde del Fénix
|- style=&quot;background-color:silver;&quot;
|-
| [[Remus Lupin]] || [[David Thewlis]] 
|-Natalia Tena
| [[Nymphadora Tonks]] || [[Natalia Tena]] 
|-
| [[Molly Weasley]] || [[Julie Walters]] 
|-
| [[Arthur Weasley]] || [[Mark Williams]] 
|-
| [[Fleur Delacour]] || [[Clemence Poesy]] 
|-
| [[Bill Weasley]] || [[Domhnall Gleeson]] 
|-
| [[Kingsley Shacklebolt]] || [[George Harris]] 
|-
| [[Fred Weasley]] || [[James y Oliver Phelps|James Phelps]] 
|-
| [[George Weasley]] || [[James y Oliver Phelps|Oliver Phelps]] 
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | [[Voldemort]] y los sos [[mortífagos]]
|- style=&quot;background-color:silver;&quot;
|-
| [[Lord Voldemort]] || [[Ralph Fiennes]] 
|-
| [[Bellatrix Lestrange]] || [[Helena Bonham Carter]] 
|-
| [[Lucius Malfoy]] || [[Jason Isaacs]] 
|-
| [[Draco Malfoy]] || [[Tom Felton]] 
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | Estudiantes de [[Hogwarts]]
|- style=&quot;background-color:silver;&quot;
|-
| [[Seamus Finnigan]] || [[Devon Murray]] 
|-
| [[Cho Chang]] || [[Katie Leung]] 
|-
| [[Dean Thomas]] || [[Alfred Enoch]] 
|-
| [[Neville Longbottom]] || [[Matthew David Lewis|Matthew Lewis]] 
|-
| [[Ginny Weasley]] || [[Bonnie Wright]] 
|-
| [[Lluna Lovegood]] || [[Evanna Lynch]] 
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:lightgrey;&quot; | Otros personaxes
|- style=&quot;background-color:silver;&quot;
|-
| [[Albus Dumbledore]] || [[Michael Gambon]] 
|-
| [[Sirius Black]] || [[Gary Oldman]] 
|-
| [[Garrick Ollivander]] || [[John Hurt]] 
|-
| [[Aberforth Dumbledore]] || [[Ciarán Hinds]] 
|-
| [[Percy Weasley]] || [[Chris Rankin]] 
|}
|}

Los papeles de los varios personaxes menores fueron reelixíos pa esta películes. En dambes partes de ''Les Reliquies de la Muerte'', Warwick Davis apaeció como [[Griphook]], un duende y antiguu emplegáu del [[Gringotts|Bancu de Gringotts]]. Griphook foi interpretáu por [[Verne Troyer]] na primer película. Davis tamién repitió'l papel de [[Filius Flitwick]], el maestru d'Encantamientu de Hogwarts. [[Ciarán Hinds]] asumió'l papel de Aberforth Dumbledore, l'hermanu de Dumbledore y dueñu de la posada de la Cabeza de Puercu. Hinds reemplazó a Jim McManus, quien interpretó al personaxe na quinta película. El papel de [[Helena Ravenclaw]], la pantasma de la Casa de Ravenclaw, foi interpretada por [[Kelly Macdonald]], quien reemplazó a [[Nina Young]], l'actriz qu'interpretó al personaxe na primer película. Amás, [[Greg Baker]] anunció'l 9 d'agostu de 2009 que [[Jamie Waylett]] nun podría repitir el so papel como [[Vincent Crabbe]]. El personaxe de Waylett foi reemplazáu nel guión y el so papel nel argumentu tomar el personaxe de Baker.

==Producción==

=== Rodaxe ===
[[Ficheru:HPatDH - Panache - Radcliffe Gleeson and Lynch.jpg|thumb|150px|right|Radcliffe, Domhnall Gleeson y [[Evanna Lynch]].]]

El rodaxe principal empezó'l 19 de febreru de 2009. La parte 2 foi filmada al par que la [[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1|parte 1]], grabar hasta'l 12 de xunu de 2010, siguiendo'l rodaxe pa la escena del epílogu tomada nos estudios Leavesden Film'l 21 d'avientu de 2010. El direutor David Yates, quien filmó la película col direutor de cinematografía Eduardo Serra, describió la parte 2 como «estravagante, colorida y empobinada a la fantasía», una «gran ópera con grandes batalles».&lt;ref&gt;{{cita web|nome=Rob|apellíu=Hunter|url=http://www.filmschoolrejects.com/news/if-the-harry-potter-and-the-deathly-hallows-two-filme-adaptation-were-a-person-this-splitting-point-would-be-the-taint.php|títulu=If The Two 'Harry Potter and the Death Hallows' Films Were A Person This Would Be Perineum|editorial=Film School Rejects|fecha=13 d'agostu de 2010|fechaaccesu=17 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110623214612/http://www.filmschoolrejects.com/news/if-the-harry-potter-and-the-deathly-hallows-two-filme-adaptation-were-a-person-this-splitting-point-would-be-the-taint.php|fechaarchivu=23 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.the-leaky-cauldron.org/2010/1/24/david-yates-deathly-hallows-a-big-opera-a-great-big-epic-with-huge-battles|títulu=David Yates: Deathly Hallows is a big opera, a great big epic with huge battles|editorial=The Leaky Cauldron|fecha=24 de xineru de 2010|fechaaccesu=17 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Escenarios ===
Nuna entrevista con Architectural Digest, el diseñador de producción [[Stuart Craig]] faló sobre la creación de los escenarios pa la Parte 2. Del bancu máxicu de [[Gringotts]] dixo: «la nuesa entrada al bancu, como cualesquier otra, ta fecha de mármol y grandes columnes de mármol. Y tuvieron gran fuercia. El fechu de que los duendes sían los banqueros y caxeros nel mostrador da esa sensación de grandor y de solidez y grandes proporciones. Esta foi la parte risondera del escenariu: esaxeramos el tamañu, l'anchu ya inclusive el rellumu del mármol. Alrodiu de la multiplicación de l'ayalga nuna de les cámares del bancu dixo: «Fiximos lliteralmente miles de pieces pa esto y les metalizamos al vaciu por que fueren oru y plata brilloso. John Richardson, el supervisor d'efeutos especiales, fixo un suelu que capaz de llevantase en distintos niveles, por qu'esistiera una especie de crecedera de l'ayalga».&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.architecturaldigest.com/resources/features/2011/07/harry-potter-set-design-slideshow |títulu=Inside Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2, Production designer Stuart Craig gives AD an exclusive look at the sets of the upcoming filme |obra=Elizabeth Stamp, Architectural Digest |fechaaccesu=17 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120120201728/http://www.architecturaldigest.com/resources/features/2011/07/harry-potter-set-design-slideshow |fechaarchivu=20 de xineru de 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120201728/http://www.architecturaldigest.com/resources/features/2011/07/harry-potter-set-design-slideshow |archivedate=2012-01-20 }}&lt;/ref&gt;

Craig faló sobre la Batalla de Hogwarts a la revista Art Insights, diciendo que «el gran desafíu ye la destrucción de Hogwarts. El sol llevantándose detrás del fumu... Los grandes escombros de los murios destruyíos, la sala d'entrada, la entrada escontra la Sala Común, parte del suelu de la Sala Común dafechu sumió. Foi un gran desafíu, y bien prestáu realmente —quiciabes esto ayudónos a los mozos y a mi nel departamentu d'arte pa preparar pal final...— Baltar primero que tuviéramos que destruyilo dafechu.». Cuando se-y preguntar sobre la escena de King's Cross cerca del final de la película, Craig dixo: «Esperimentamos un montón, bonalmente. Refiérome a que foi en realidá un procesu bastante llargu, pero fiximos esperimentar la sensación de tar bien quemáu con munchos, munchos tipos de blancu, polo que experimentamon con pisos allumaos, con distintos tipos de blancu cubriendo tou: pintura blanca, tela blanco, y el camarógrafu tuvo arreyáu en cuánto esponelo, y fiximos una serie de pruebes de cámara, asina que llegamos ellí, pero con una gran cantidá de preparación ya investigación».&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.artinsightsmagazine.com/ArtInsights_magacín/Stuart_Craig_Interview.html |títulu=Stuart Craig Interview Transcript |obra=Art Insights Magacín |fechaaccesu=17 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

=== Efeutos visuales ===
Les compañíes d'efeutos visuales que trabayaron na parte 1 (incluyendo Framestore, Moving Picture Company y Double Negative, que crearon el dragón de Gringotts) tamién trabayaron nos visuales pa esti llargumetraxe.

== Banda sonora ==
{{AP| Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 (banda sonora)}}
Confirmóse que'l compositor de la parte 1, [[Alexandre Desplat]], tornaría pa la parte 2.&lt;ref name=&quot;filmonic&quot;&gt;{{cita web |url=http://filmonic.com/alexandre-desplat-will-compose-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2 |títulu=Alexandre Desplat va componer ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |editor=Filmonic.com |fecha=7 de payares de 2010 |fechaaccesu=7 de payares de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101109072958/http://filmonic.com/alexandre-desplat-will-compose-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2 |fechaarchivu=2010-11-09 }}&lt;/ref&gt; Nuna entrevista con ''Film Music Magacín'', Desplat dixo que musicalizar la parte 2 ye «un gran desafíu» y que tien «munches mires que cumplir y una gran cantidá de trabayu» per delantre.&lt;ref&gt;{{cita web|nome=Daniel |apellíu=Schweiger |url=http://www.filmmusicmag.com/?p=6434 |títulu=El compositor de ''Les Reliquies de la Muerte'' Alexandre Desplat |axencia=Film Music |fecha=9 de payares de 2010 |fechaaccesu=30 de xineru de 2011}}&lt;/ref&gt; Nuna entrevista por separáu, Desplat tamién dixo que les temes de [[John Williams (compositor)|Williams]] apaeceríen na película «muncho más que na primer parte».&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Alexandre Desplat y la composición de «''Courtyard Apocalypse''»|url=http://www.harrypotterspage.com/2011/07/06/alexandre-desplat-and-scoring-the-courtyard-apocalypse/|editor=Harry Potter's Page|fechaaccesu=6 d'avientu de 2012|fecha=6 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; La escritura de la banda sonora de la película empezó a principios de [[2011]] por Desplat, quien terminó grabándola col orquestador [[Conrad Pope]] y la [[Orquesta Sinfónica de Londres]] el [[27 de mayu]] de [[2011]], en [[Abbey Road Studios]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.snitchseeker.com/harry-potter-news/alexandre-desplat-confirms-starting-work-on-deathly-hallows-part-ii-musical-score-79424/ |títulu=Alexandre Desplat empieza a componer ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' |editor=Snitchseeker.com |fechaaccesu=8 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.facebook.com/conrad.pope/posts/1891857149098 |títulu=Conrad Pope: ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' |editor=[[Facebook]] |fechaaccesu=8 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; La banda sonora de la película foi nomada al [[Premiu Grammy al meyor álbum de banda sonora pa película, televisión o otru mediu visual|Meyor álbum de banda sonora pa película, televisión o otru mediu visual]] na [[Premios Grammy de 2012|54º ceremonia de los Premios Grammy]].&lt;ref name=&quot;grammies-54-g11&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.grammy.com/nominees?genre=11|títulu=Nomaos y ganadores de los 54º Premios Grammy|editor=[[Premios Grammy]]fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;

== Distribución ==
=== Mercadotecnia ===
En marzu de 2011, la primer meyora de ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' foi llanzáu revelando nueves imáxenes y nueves entrevistes colos miembros del repartu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/first-look-at-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2/story-y6frf96f-1226024900349 |títulu=Primer güeyada a ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |axencia=Herald Sun |fecha=20 de marzu de 2011 |fechaaccesu=25 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt; El primer póster d'Estaos Xuníos foi llanzáu'l [[28 de marzu]] de [[2011]], col lema «''It All Ends 7.15''» («''Tou termina 15.7''»), refiriéndose a la so fecha d'estrenu internacional.&lt;ref&gt;{{cita web |nome=Mandi |apellíu=Bierly |url=http://insidemovies.ew.com/2011/03/28/harry-potter-deathly-hallows-part-2-poster/ |títulu=Póster apropiadamente aspru de ''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2'' |axencia=[[Entertainment Weekly]] |fecha=28 de marzu de 2011 |fechaaccesu=30 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110329063422/http://insidemovies.ew.com/2011/03/28/harry-potter-deathly-hallows-part-2-poster/ |fechaarchivu=2011-03-29 }}&lt;/ref&gt; El [[27 d'abril]] de [[2011]], el primer tráiler cinematográficu de la parte 2 foi estrenáu. Dichu tráiler revelaba un amiestu de nueves y vieyes imáxenes.&lt;ref&gt;{{cita web|nome=Matt |apellíu=McDaniel |url=http://blog.movies.yahoo.com/blog/1219-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-trailer-reveals-big-spoiler |títulu=Tráiler de ''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2'' amuesa gran spoiler |editor=[[Yahoo! Movies]] |fecha=27 d'abril de 2011 |fechaaccesu=25 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt; El tráiler [[IMAX]] de la película estrenóse xunto coles funciones IMAX de ''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]'' el [[20 de mayu]] de [[2011]]. Mientres los [[MTV Movie Awards]] el [[5 de xunu]] de [[2011]], [[Emma Watson]] presentó un adelantu de la película.&lt;ref&gt;{{cita web |nome=Terri |apellíu=Schwartz |url=http://www.mtv.com/news/articles/1665115/potter-deathly-hallows-2-exclusive-clip-mtv-movie-awards.jhtml |títulu=Clip de ''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2'' va debutar nos MTV Movie Awards |editor=[[MTV News]] |fecha=3 de xunu de 2011 |fechaaccesu=2 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110625130034/http://www.mtv.com/news/articles/1665115/potter-deathly-hallows-2-exclusive-clip-mtv-movie-awards.jhtml |fechaarchivu=2011-06-25 }}&lt;/ref&gt;

=== Estrenu en cines ===
[[Ficheru:Daniel Radcliffe, Emma Watson &amp; Rupert Grint colour.jpg|thumb|right|[[Daniel Radcliffe]], [[Emma Watson]] y [[Rupert Grint]] nel estrenu de ''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2'' el 7 de xunetu de 2011 na [[Trafalgar Square]] en [[Londres]].]]
El [[2 d'abril]] de [[2011]], una proyeición de prueba de la película llevar a cabu en [[Chicago]]. El direutor [[David Yates]], los productores [[David Heyman]] y [[David Barron]], y l'editor [[Mark Day]] allegaron al eventu.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Liam |url=http://filmonic.com/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-test-screening-reactions |títulu=Función de prueba |editor=Filmonic |fecha=3 d'abril de 2011 |fechaaccesu=8 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110811043027/http://filmonic.com/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-test-screening-reactions |fechaarchivu=2011-08-11 }}&lt;/ref&gt; La película tuvo'l so estrenu mundial el [[7 de xunetu]] de [[2011]] na [[Trafalgar Square]] en [[Londres]].&lt;ref&gt;{{cita noticia|nome=jevon |apellíu=SchwartPhillips |url=http://herocomplex.latimes.com/2011/03/01/world-premiere-for-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-set-for-july-7 |títulu=Estreno mundial de ''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2'' establecíu'l 7 de xunetu |axencia=[[Los
Angeles Times]] |fecha=1 de marzu de 2011 |fechaaccesu=2 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; L'estrenu n'Estaos Xuníos llevar a cabu na [[Ciudá de Nueva York]] nel [[Lincoln Center]] el [[11 de xunetu]] de [[2011]].&lt;ref&gt;{{cita web|apellíu=Derschowitz|nome=Jessica|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' estrenar en Nueva York|url=http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20078749-10391698.html|editor=[[CBS News]]|fechaaccesu=6 d'avientu de 2012|fecha=12 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://archive.today/20130119082247/http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-20078749-10391698.html|fechaarchivu=19 de xineru de 2013}}&lt;/ref&gt; Anque rodada en 2D, la película foi convertida en [[cine 3D|3D]] en posproducción y foi estrenada en [[Cine RealD|RealD 3D]] y [[IMAX 3D]].&lt;ref name=&quot;hollywood-r-13-J-2011&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/harry-potter-filme-bow-record-210854|títulu='Harry Potter' Film To Bow On Record 423 Global Imax Screens|editor=[[Hollywood Reporter]]|fecha=13 de xunetu de 2011|fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;

La película tuvo orixinalmente programada pa estrenase n'[[Indonesia]] el [[13 de xunetu]] de [[2011]].&lt;ref name=&quot;ft&quot;&gt;{{cita noticia|nome=Anthony |apellíu=Deutsch |títulu Indonesia perderá la maxa de ''Harry Potter''|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/186ddc90-a97c-11y0-a04a-00144feabdc0.html |axencia=Financial Times |fecha=9 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; Sicasí, el gobiernu esixó un nuevu [[impuestu al valor agregáu]] en derechos d'autor de películes estranxeres en febreru de 2011, causando que trés [[estudios cinematográficos]], ente ellos la [[Warner Brothers]], tengan de detener la importación de les sos películes, incluyendo ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'', nel país.&lt;ref name=&quot;ft&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jglobe&quot;&gt;{{cita noticia|nome=Elizabeth |apellíu=Oktofani |títulu=Inda nun hai máxica fecha pa la postrera ''Harry Potter''|url=http://www.thejakartaglobe.com/entertainment/magic-date-still-uncast-for-the-final-harry-potter/453433 |axencia=[[Jakarta Globe]] |fecha=17 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; Los dueños de los cines esperaben tener a ''Harry Potter'' nes sos sales a finales de xunetu, prohibiendo la continuación de la disputa.&lt;ref name=&quot;jglobe&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jglobe2&quot;&gt;{{cita noticia|títulu=''Harry Potter'' n'Indonesia ''&quot;llueu&quot;'': Cineplex 21 |url=http://www.thejakartaglobe.com/home/harry-potter-in-indonesia-soon-cineplex-21/453872 |axencia=[[Jakarta Globe]] |fecha=19 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; La película nun s'estrenó nos cines de [[Xordania]] por cuenta de recién impuestos forzaos en películes. Nun fuera estrenada ellí hasta'l [[13 d'agostu]] de [[2011]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sleeplessinamman.com/hollywood-boycott-jordan-courtesy-of-the-jordanian-customs-authorities/ |títulu=Hollywood boicotia la cortesía de Xordania de les autoridaes aduaneres xordanes |fecha=6 de xunetu de 2011 |editor=Sleepless In Amman |fechaaccesu=24 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110714191529/http://sleeplessinamman.com/hollywood-boycott-jordan-courtesy-of-the-jordanian-customs-authorities/ |fechaarchivu=14 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

El 10 de xunu, un mes antes del estrenu de la película, les entraes salieron a la venta.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.azcentral.com/members/Blog/BillGoodykoontz/130775 |títulu=Les entraes de ''Harry Potter'' salen a la venta |editor=AZCentral.com |fechaaccesu=23 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt; El [[16 de xunu]] de [[2011]], la parte 2 recibió un certificáu de [[Clasificación por edaes (cine)|12A]]&lt;ref&gt;{{cita web|autor= Anthony Quinn |url= http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-12a-2313739.html |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' (12A) - Crítiques - Películes |editor=The Independent |fecha=15 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; (''suxerse supervisión de los padres pa los que tengan ente 12 y 14 años'') de parte del [[British Board of Film Classification]], qu'indicó que la película «''contién suspense moderáu, mancadures detallaes y llinguaxe''», convirtiéndose na única película de ''Harry Potter'' en recibir una alvertencia por «''mancadures detallaes''». La medianueche del 15 de xunetu, la parte 2 foi proyeutada en 3800 sales de cine. N'[[Estaos Xuníos]], foi pasada por 4375 sales, 3100 sales [[Cine 3D|3D]] y 274 sales [[IMAX]], l'estrenu más grande pa una película 3D, IMAX y de ''Harry Potter''.&lt;ref name=&quot;hollywood-r-13-J-2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;the-numbers2011-1&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.the-numbers.com/movies/records/Biggest-July-Day-at-the-Box-Office|títulu=El más grande día de xunetu na taquilla|editor=The Numbers|fecha=xunetu de 2011|fechaaccesu=3 de payares de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140903154616/http://www.the-numbers.com/movies/records/Biggest-July-Day-at-the-Box-Office|fechaarchivu=2014-09-03}}&lt;/ref&gt;

=== Versión casera ===
''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' foi llanzada'l [[11 de payares]] de [[2011]] nos [[Estaos Xuníos]] en cuatro formatos: un [[DVD]] estándar d'un discu, una edición especial de DVD estándar de dos discos, un [[Blu-ray]] estándar d'un discu, y un Combu Pack Blu-ray 2D de tres discos (Blu-ray + DVD + Copia dixital).&lt;ref name=&quot;DVD&quot;&gt;
Llanzamientu en DVD n'Estaos Xuníosy formatos:
*[[ASIN]] [http://www.amazon.com/dp/B001UV4XIS B001UV4XIS], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 (+ Copia dixital Ultravioleta) (2011)'' (21 de setiembre de 2011)
*{{cita web|url=http://www.walmart.com/ip/Harry-Potter-And-The-Deathly-Hallows-Part-2-Special-Edition-Widescreen/17480571|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' (Edición especial) (Widescreen)|editor=[[Walmart]]|fechaaccesu=8 de payares de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111112104112/http://www.walmart.com/ip/Harry-Potter-And-The-Deathly-Hallows-Part-2-Special-Edition-Widescreen/17480571|fechaarchivu=12 de payares de 2011}}
*[[ASIN]] [http://www.amazon.com/dp/B005O30Y5Y B005O30Y5Y], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 (Edición Movie-Only + Copia dixital Ultravioleta) [Blu-ray]'' (21 de setiembre de 2011)
*[[ASIN]] [http://www.amazon.com/dp/B001UV4XJ2 B001UV4XJ2], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 (+ Copia dixital Ultravioleta) [Blu-ray] (2011)'' (21 September 2011)&lt;/ref&gt; Nel [[Reinu Xuníu]] ya [[Irlanda]], la película foi llanzada'l [[2 d'avientu]] de [[2011]] en tres formatos: un DVD estándar de dos discos, un Combu Pack Blu-ray 2D de tres discos (Blu-ray + DVD + Copia dixital), y un Combu Pack [[Blu-ray 3D]] de cuatro discos (Blu-ray 3D + Blu-ray 2D + DVD + Copia dixital).&lt;ref name=&quot;UKDVD&quot;&gt;
Llanzamientu en DVD británicu y formatos:
*[[ASIN]] [http://www.amazon.co.uk/dp/B004NBYRYC B004NBYRYC], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 [DVD] [2011]'' (28 de setiembre de 2011)
*[[ASIN]] [http://www.amazon.co.uk/dp/B004NBYRYM B004NBYRYM], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 — Triple Play (Blu-ray + DVD + Copia dixital) [2011][Region Free]'' (28 de setiembre de 2011)
*[[ASIN]] [http://www.amazon.co.uk/dp/B00512WO9M B00512WO9M], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2 (Blu-ray 3D + Blu-ray + DVD + Copia dixital) [2011][Region Free]'' (28 de setiembre de 2011)&lt;/ref&gt; La película estableció'l récor de la venta preordenada más rápida de DVD y Blu-ray en [[Amazon.com]], namái dos díes nel periodu de preorden.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Winehouse |nome=Alex |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' establez el récor de ventes pre-ordenaes |fecha=21 de setiembre de 2011 |editor=[[Gigwise]] |url=http://www.gigwise.com/news/67140/Harry-Potter-And-The-Deathly-Hallows-Part-2-Sets-Pre-Order-Sales-Record |fechaaccesu=23 d'avientu de 2011}}&lt;/ref&gt;

''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' vendió 2,71 millones d'unidaes Blu-ray (60,75 millones de [[USD|dólares]]) en tres díes (del vienres al sábadu).&lt;ref&gt;{{cita noticia|autor=C.S.Strowbridge|títulu=Ventes Blu-ray: L'alta definición algama nuevos altores|fecha=23 de payares de 2011|editor=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/interactive/newsStory.php?newsID=6787|fechaaccesu=11 de xineru de 2012}}&lt;/ref&gt; Tamién vendió 2,83 millones d'unidaes DVD (42,22 millones de dólares) mientres el so debú.&lt;ref&gt;{{cita noticia|autor=C.S.Strowbridge|títulu=Ventes DVD: ''Harry Potter'' tien una llarga vida nel mercáu caseru|fecha=22 de payares de 2011|editor=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/interactive/newsStory.php?newsID=6786|fechaaccesu=11 de xineru de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930082830/http://www.the-numbers.com/interactive/newsStory.php?newsID=6786|archivedate=2013-09-30}}&lt;/ref&gt; Pal [[18 de xunetu]] de [[2012]], vendiera 4,71 millones d'unidaes Blu-ray (99,33 millones de dólares)&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Llista de ventes Blu-ray doméstiques per selmana terminando'l 1 de xineru de 2012|editor=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/weekly-bluray-sales-chart|fechaaccesu=11 de xineru de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140605021612/http://www.the-numbers.com/weekly-bluray-sales-chart|fechaarchivu=2014-06-05}}&lt;/ref&gt; y 6,47 millones d'unidaes DVD (88,96 millones de dólares).&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' - Ventes DVD|editor=The Numbers|url=http://www.the-numbers.com/movies/2011/HPOT8-DVD.php|fechaaccesu=18 de xunetu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140203172626/http://www.the-numbers.com/movies/2011/HPOT8-DVD.php|fechaarchivu=2014-02-03}}&lt;/ref&gt;

== Receición ==
=== Crítica ===
{{Calificaciones profesionales
| rev1 = ''[[Rolling stone]]'' [http://www.rollingstone.com/movies/reviews/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-20110713 link]
| rev1Score = {{rating|4.5|5}}
| rev2 = ''[[Rotten Tomatoes]]'' [http://www.rottentomatoes.com/m/harry_potter_and_the_deathly_hallows_part_2_2011/ link]
| rev2Score = {{rating|9.5|10}}
| rev3 = ''[[The New York Times]]'' [http://www.metacritic.com/movie/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2/critic-reviews?dist=positive link]
| rev3Score = {{rating|4.5|5}}
| rev4 = ''[[Metacritic]]'' [http://www.metacritic.com/movie/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2 link]
| rev4Score = {{rating|9|10}}
|}}
''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' recibió, polo xeneral, bonos comentarios per parte de la crítica especializada. [[Rotten Tomatoes]] rexistró una calificación aprobatoria del 96% basada en 278 reseñes, el 100% de los críticos destacaos del sitiu, una puntuación de 8,4 sobre 10 y un Certificáu de Frescura» col so consensu siendo: «Respigante, de gran participación actoral, y esllumante visualmente, ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' lleva la franquicia de ''Harry Potter'' a una satisfactoria — y afechiscamente máxica — conclusión».&lt;ref&gt;[http://www.rottentomatoes.com/m/harry_potter_and_the_deathly_hallows_part_ii/ Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2]&quot;. Rotten Tomatoes. Consultáu'l 27-07-2011.&lt;/ref&gt; En [[Metacritic]], la película tien «Universal Acclaim» con una puntuación de 87 sobre 100.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.metacritic.com/movie/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2/|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''|axencia=[[Metacritic]]|fechaaccesu=27 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; La película recibió 93/100 de los críticos profesionales na [[Broadcast Film Critics Association]]; esta ye la so calificación más alta de la película de ''Harry Potter''.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://criticschoice.com/movie/3619|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''|axencia=BFCA|fechaaccesu=27 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111004033906/http://criticschoice.com/movie/3619|fechaarchivu=2011-10-04}}&lt;/ref&gt;

Philip Womack en ''[[The Daily Telegraph]]'' comentó que «esto ye cine monumental, anubiertu de tonos preciosos, y llevando un mensaxe final que va faer ecu en cada espectador, nuevu o vieyu: hai escuridá en toos nós, pero podemos superalo». Tamién añadió que [[David Yates]] «transmuta [al llibru] nun espectáculu genuinamente apavoriante».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.telegraph.co.uk/culture/harry-potter/8619487/Harry-Potter-and-the-Deathly-Hallow-Part-2-review.html |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'', crítica |autor=Philip Womack | periódicu= [[The Daily Telegraph]] |fecha=6 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=6 de xunetu de 2011 |allugamientu=[[Londres]]}}&lt;/ref&gt; Otra reseña foi publicada'l mesmu día, esta vegada por ''[[Evening Standard]]'', que calificó a la película con 4/5 y declaró que «millones de neños, padres, y los que tendríen de saber meyor que nun ye necesariu recordar qué ye un ''[[horrocrux]],'' y el direutor David Yates nun los va defraudar. Ello ye qu'en dellos aspeutos, ayuda a compensar dellos defectos del últimu llibru».&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.thisislondon.co.uk/film/review-23967831-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-in-3d---review.do |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |axencia=[[Evening Standard]] |fecha=6 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=6 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120126075927/http://www.thisislondon.co.uk/film/review-23967831-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-in-3d---review.do |fechaarchivu=26 de xineru de 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126075927/http://www.thisislondon.co.uk/film/review-23967831-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-in-3d---review.do |archivedate=2012-01-26 }}&lt;/ref&gt; ''[[The Daily Express]]'' remarcó que la película amuesa «un apavoriante enfrentamientu que fácilmente iguala a [[Triloxía cinematográfica d'El Señor de los Aniellos|''El Señor de los Aniellos'']] o ''[[Star Wars]]'' en términos d'una batalla dramática y memorable ente'l bien y el mal».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.express.co.uk/entertainment/view/257239/Harry-Potter-And-The-Deathly-Hallows-Part-2 |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |axencia=[[The Daily Express]] |allugamientu=[[Reinu Xuníu]] |fecha=6 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=7 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; ''First Stop News'' dio a la película una aprobación total de 96% llamando a la película un «final realmente máxicu» pa la serie, que se va convertir na película más comentada y emponderada del añu».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://firststopnews.blogspot.com/2011/07/harry-potter-and-deathly-hallows-part-2_15.html|títulu=Crítica de ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''|axencia=First Stop News|allugamientu=[[Canadá]]|fecha=15 de xunetu de 2011|fechaaccesu=21 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

[[Roger Ebert]] del ''[[Chicago Sun-Times]]'' dio-y a la película tres estrelles y media de cuatro y dixo que «el final remembra abondu respetu y solemnidá pa sirvir como una apropiada conclusión y un contraste dramáticu pa l'allegre (y relativa) inocencia de [[Harry Potter y la piedra filosofal (película)|''Harry Potter y la piedra filosofal'']] en tou esos máxicos años».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20110713/REVIEWS/110719994 |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |nome=Roger |apellíu=Ebert |enllaceautor=Roger Ebert |fecha=13 de xunetu de 2011|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|axencia=[[Chicago Sun-Times]]}}&lt;/ref&gt; [[Mark Kermode]] de la [[BBC]] dixo que la película ye una adautación bastante sólida y ambiciosa d'un llibru bien complexu», pero criticó la conversión posterior a [[Cine 3D|3D]].&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=https://www.bbc.co.ukblogsmarkkermode/2011/07/wild_about_harry.html |títulu=Tou sobre Harry |editor=BBC |nome=Mark |apellíu=Kermode |enllaceautor=Mark Kermode |fecha=15 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=15 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt; [[Christy Lemire]] de l'[[Associated Press]] dio-y trés estrelles y media de cuatro y comentó que «mientres ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' ufierta les respuestes largamente prometíes, tamién s'atreve a plantegar delles entrugues eternes, y va permanecer contigo depués de que'l capítulu final concluyera».&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boston.com/ae/movies/articles/2011/07/11/review_final_potter_filme_is_sad_and_satisfying/ |títulu=Crítica: la última película de ''Harry Potter'' ye murniu y satisfactoria |editor=[[Boston.com]] |fecha=21 de xunetu de 2011|fechaaccesu=21 de xunetu de 2011|nome=Christy |apellíu=Lemire|enllaceautor=Christy Lemire|axencia=[[Asociated Press]]}}&lt;/ref&gt; Richard Roeper, tamién del ''Chicago Sun-Times'', dio-y a la película una A+ y dixo que «ye un dignu y maxistral capítulu final nuna de les meyores franquicies enxamás llevaes al cine».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.richardroeper.com/reviews/harrypotterandthedeathlyhallowspart2.aspx |títulu=Crítica de ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |editor=RichardRoeper.com |fechaaccesu=24 de xunetu de 2011 |enllaceautor=Richard Roeper |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110718090711/http://www.richardroeper.com/reviews/harrypotterandthedeathlyhallowspart2.aspx |fechaarchivu=2011-07-18 }}&lt;/ref&gt;

Nuna de les crítiques negatives, Brian Gibson de ''[[Vue Weekly]]'' describió a la película como «mortalmente aburrida» y una desaxeración visual».&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.vueweekly.com/film/story/harry_potter_and_the_deathly_hallows_pt._ii/ |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |axencia=[[Vue Weekly]] |nome=Brian |apellíu=Gibson |fecha=20 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=8 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120607032803/http://www.vueweekly.com/film/story/harry_potter_and_the_deathly_hallows_pt._ii/ |fechaarchivu=7 de xunu de 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607032803/http://www.vueweekly.com/film/story/harry_potter_and_the_deathly_hallows_pt._ii/ |archivedate=2012-06-07 }}&lt;/ref&gt; Otres reseñes criticaron la decisión d'estremar la novela en dos partes cinematográfiques, con Ben Mortimer de ''[[The Daily Telegraph]]'' escribiendo que «''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' nun ye una película. Ye MEDIA película... va escarecer d'emoción». Otres crítiques escribieron sobre la duración de la película; Alonso Duralde de ''The Wrap'' dixo que «Si hai un defectu sustancial na película, ye qu'esti desfile de persones, llugares y oxetos apenes pueden caber nos 130 minutos de duración».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.telegraph.co.uk/culture/harry-potter/8637555/Harry-Potter-and-the-Deathly-Hallows-Part-2-round-up-of-reviews.html |títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'': resume de reseñes |periódicu=[[The Daily Telegraph]]|fecha=14 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=15 de setiembre de 2012}}&lt;/ref&gt; Rebecca Gillie de ''The Oxford Student'' dio-y a la película 2 estrelles de 5 y escribió que «nel final de [la película] nun hai nada que quede contigo una vegada qu'abandones el cine».&lt;ref&gt;{{cita noticia|nome=Rebecca|apellíu=Gillie|url=http://oxfordstudent.com/2011/07/11/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-all-of-the-spectacle-none-of-the-magic/ |títulu=Enforma espectáculu, nada de maxa |axencia=The Oxford Student |fechaaccesu=15 de setiembre de 2012}}&lt;/ref&gt;

Javier Ocaña del diariu ''[[El País]]'' criticó'l primer terciu de la película por ser esconcertante p'aquellos que nun sían fanáticos de la saga y remató comentando que «la saga, cada vez más escura, foi perdiendo sentíu del humor hasta llegar a una última entrega na que les rises fueron desterraes, rematando nun epílogu que tendría de ser una fiesta, pero nel que solo hai que ver la cara d'aforfugu d'adultos y neños pa comprobar qu'en realidá dir al colexu [[Hogwarts]] paez un castigu».&lt;ref&gt;{{cita noticia|url = https://www.elpais.com/articulo/revista/agostu/Fe/creyentes/elpten/20110715elpepirdv_10/Tes|títulu = Fe pa creyentes|fechaaccesu = 18 d'agostu de 2011|autor = Javier Ocaña|fecha = 15 de xunetu de 2011|periódicu = [[El País]]}}&lt;/ref&gt;

=== Taquilla ===
''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' recaldó 381&amp;nbsp;011&amp;nbsp;219 dólares (USD)&amp;nbsp;n'[[Estaos Xuníos]] y [[Canadá]], xunto con 960&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 dólares n'otros mercaos, pa un total mundial de 1&amp;nbsp;341&amp;nbsp;511&amp;nbsp;219 $. En recaldaciones mundiales, ye la cuarta [[Películes coles mayores recaldaciones|película con mayor recaldación]], la [[Cine en 2011|película con mayor recaldación de 2011]],&lt;ref name=&quot;Milestone&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3234&amp;p=.htm |títulu=''Transformers'' convertir na décima película billonaria; ''Potter'' bate otru finxu mundial |editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=4 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; la película con mayor recaldación na franquicia ''Harry Potter'' y l'adautación d'un llibru infantil con mayor recaldación.&lt;ref name=&quot;boxofficemojo1&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/alltime/world/|títulu=Recaudaciones en taquilla mundiales de tolos tiempos|editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=24 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; La parte 2 estableció un récor mundial del primer fin de selmana con 482,2 millones de [[USD|dólares]] (antes sosteníu por ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (película)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'').&lt;ref name=&quot;WorldwideDebut&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-harry-potter-212332|títulu=Informe taquilleru: ''Harry Potter'' llogra romper el récor del debú mundial con 476 millones de dólares|apellíu=McClintock|nome=Pamela|fecha=17 de xunetu de 2011|axencia=The Hollywood Reporter|fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;numbers-2&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.the-numbers.com/movies/2011/HPOT8.php|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows – Parte 2''|editor=The Numbers|añu=2011|fechaaccesu=3 de payares de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121018071300/http://www.the-numbers.com/movies/2011/HPOT8.php|fechaarchivu=2012-10-18}}&lt;/ref&gt; Tamién estableció un récor mundial del primer fin de selmana en [[IMAX]] con 23,2 millones de dólares&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/harry-potter-opening-weekend-breaks-212939|títulu=El primer fin de selmana de ''Harry Potter'' ruempe'l récor de taquilla en IMAX|fecha=19 de xunetu de 2011|nome=Etan|apellíu=Vlessing|axencia=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=27 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; (un récor devasáu por ''[[The Dark Knight Rises]]'').&lt;ref name=&quot;TDKR-IMAX&quot;&gt;{{cita web|url=http://simplysupermanbatman.wordpress.com/2012/07/23/the-dark-knight-rises-into-box-office-record-books/|títulu=¡''The Dark Knight Rises'' nel llibru de los récores en taquilla!|editor=wordpress.com|fecha=23 de xunetu de 2012|fechaaccesu=31 d'agostu de 2012|urlarchivu=https://www.webcitation.org/6AK9qRZwZ?url=http://simplysupermanbatman.wordpress.com/2012/07/23/the-dark-knight-rises-into-box-office-record-books/|fechaarchivu=31 d'agostu de 2012}}&lt;/ref&gt; En recaldaciones mundiales, ye la película más rápida n'algamar los 400 millones de dólares (5 díes), los 500 millones (6 díes), 600 millones (8 díes), 700 millones (10 díes), 800 millones (12 díes), 900 millones (15 díes), y 1000 millones (19 díes - xunto con ''[[Avatar (película)|Avatar]]'' y ''[[The Avengers (película de 2012)|The Avengers]]'').&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3213&amp;p=.htm |títulu=''Potter'' establez un récor de cuatro díes|editor=[[Box Office Mojo]]|fecha=19 de xunetu de 2011|fechaaccesu=24 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mueyo1B&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3232&amp;p=.htm |títulu=Resumen internacional: ''Potter'' derrota a ''Transformers'' por 1 billón de dólares|editor=[[Box Office Mojo]]|fecha=2 d'agostu de 2011|fechaaccesu=9 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; El [[31 de xunetu]] de [[2011]] (el so decimonovenu día d'estrenu), convertir na novena película na historia cinematográfica y la segunda en 2011 en devasar la marca de 1000 millones de dólares.&lt;ref name=&quot;Mueyo1B&quot;/&gt;

==== Fora de Norteamérica ====
Fora d'[[América del Norte]], ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' ye la tercer película con mayor recaldación, la película con mayor recaldación de 2011, la película con mayor recaldación de la [[Warner Bros.]] y la película de ''Harry Potter'' con mayor recaldación.&lt;ref name=&quot;bare_url&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/alltime/world/|títulu=RECAUDACIONES MUNDIALES|axencia=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; Nel so día d'estrenu, ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' recaldó 43,6 millones de dólares de parte de 26 países, asitiándola un 86% per delantre de ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 1'' y 49% más que ''El misteriu del príncipe''. Dende'l miércoles hasta'l domingu, na so fin de selmana d'estrenu de 5 díes, estableció un récor del primer fin de selmana fora de Norteamérica por recaldar 314 millones de dólares (antes llográu por ''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]'').&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/intl/weekend/opening/|títulu Tolos estrenos nel estranxeru|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-harry-potter-212335|títulu=Informe de taquilla: ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' establez récor d'estrenu nel estranxeru|nome=Frank|apellíu=Segers|editor=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=24 d'avientu de 2012|urlarchivu=https://www.webcitation.org/6D9IGmi12?url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-harry-potter-212335|fechaarchivu=24 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; El porcentaxe mediu 3D de ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' foi del 60%, que foi más baxu que'l de ''[[Transformers: Dark of the Moon]]'' (70%) y ''Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides'' (66%).&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3212&amp;p=.htm|títulu=Resumen internacional: ''Potter'' afara colos récores nel estranxeru|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; Recaldó 300 millones de dólares (5 díes), 400 millones (8 díes), 500 millones (11 díes) y 600 millones (15 díes) en tiempu récor.&lt;ref name=&quot;foutrh-overseas&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-update-harry-potter-220137|títulu=Taquilla internacional: ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' nel visu de la taquilla por cuartu fin de selmana siguíu|editor=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=9 d'agostu de 2011|nome=Frank|apellíu=Segers|fecha=7 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; Nel so segundu fin de selmana, sostuvo la primer posición, pero cayó precipitadamente nun 62% a 120,2 millones de dólares a pesar de tener una competencia menos importante. Esta cantidá ye casi lo mesmo que llogró ''Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides'' a partir del so segundu fin de selmana (124,3 millones de dólares).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/intl/weekend/?yr=2011&amp;wk=28&amp;p=.htm|títulu=Taquilla estranxera del 22 al 24 xunetu de 2011|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=14 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; ''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' tuvo nel primer llugar en taquilla fora de Norteamérica por cuatro fines de selmana consecutives.&lt;ref name=&quot;foutrh-overseas&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/intl/weekend/?yr=2011&amp;p=.htm |títulu=Índiz de taquilla estranxera de les fines de selmana de 2011 |editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;

Nel [[Reinu Xuníu]], [[Irlanda]] y [[Malta]] llevó un récor de 14,8 millones de [[USD|dólares]] nel so primer día.&lt;ref name=&quot;bom-foreignfirstweekend&quot;/&gt; Na so primer fin de selmana, recaldó &amp;nbsp;23&amp;nbsp;753&amp;nbsp;171 [[Llibra esterlina|£]], marcando'l segundu fin de selmana d'estrenu más llargu en moneda local detrás de ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (película)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' (&amp;nbsp;23&amp;nbsp;882&amp;nbsp;688 £).&lt;ref name=&quot;25thframe&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.25thframe.co.uk/chartspagetemplate.php?source=ukwegross |títulu=Fin de selmana d'estrenu con mayor recaldación del Reinu Xuníu |editor=25thframe.co.uk |fecha=21 de payares de 2011 |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110215111103/http://25thframe.co.uk/chartspagetemplate.php?source=ukwegross |fechaarchivu=2011-02-15 }}&lt;/ref&gt; Sicasí, en dólares d'Estaos Xuníos, la so fin de selmana d'estrenu foi un récor de 38,3 millones, per delantre de ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (33,5 millones de dólares).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/intl/uk/opening/ |títulu=Estreno nel Reinu Xuníu, Irlanda y Malta |editor=Boxofficemojo.com |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; La película tamién archivó la mayor recaldación d'un namái día (nel so primer sábadu)&lt;ref name=&quot;25thframe&quot;/&gt; y la más llarga selmana d'estrenu con 57,6 millones de dólares (devasada por ''[[Skyfall]]'').&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.boxoffice.com/latest-news/2012-10-28-skyfall-opens-to-staggering-77-million-internationally-sets-uk-records|títulu=ACTUALIZÁU: ''Skyfall'' establez récores británicos: Top recaldación 2012; La más grande película de Bond|fecha=2 de payares de 2012|editor=Boxoffice Media|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121030211522/http://www.boxoffice.com/latest-news/2012-10-28-skyfall-opens-to-staggering-77-million-internationally-sets-uk-records|fechaarchivu=30 d'ochobre de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121030211522/http://www.boxoffice.com/latest-news/2012-10-28-skyfall-opens-to-staggering-77-million-internationally-sets-uk-records|archivedate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt; La película llogró un total de 73,1 millones de [[llibres]] (117,2 millones de dólares) na taquilla británica&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.25thframe.co.uk/detail_page.php?rimage=harry_potter_and_the_deathly_hallows_part_2 |títulu=Taquilla británica de ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' |editor=25thframe.co.uk |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130115165942/http://www.25thframe.co.uk/detail_page.php?rimage=harry_potter_and_the_deathly_hallows_part_2 |fechaarchivu=2013-01-15 }}&lt;/ref&gt; marcando la quinta película con mayor recaldación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.25thframe.co.uk/chartspagetemplate.php?source=ukboxoffice |títulu=Películes con meyor recaldación del Reinu Xuníu |editor=25thframe.co.uk |fecha=19 de mayu de 2006 |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110215111058/http://25thframe.co.uk/chartspagetemplate.php?source=ukboxoffice |fechaarchivu=2011-02-15 }}&lt;/ref&gt; Tamién ye la película con mayor recaldación de 2011 y la película de ''Harry Potter'' con mayor recaldación.&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Taquilla añal del Reinu Xuníu, Irlanda y Malta|url=http://boxofficemojo.com/intl/uk/yearly/?yr=2011&amp;p=.htm|editor=[[Box Office Mojo]] - International|fechaaccesu=14 de febreru de 2012}}&lt;/ref&gt;

''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' tamién estableció los récores del primer día en [[Méxicu]] (6,1 millones de dólares), [[Australia]] (7,5 millones), [[Francia]] y [[Magreb]] (7,1 millones), [[Italia]] (4,6 millones), [[Suecia]] (2,1 millones), [[Noruega]] (1,8 millones), [[Dinamarca]] (1,6 millones), [[Holanda]] (1,7 millones), [[Bélxica]] (1,4 millones), [[República Checa]] (2 millones), [[Arxentina]] (961 000), [[Finlandia]] (749 000), y [[Ḥong Kong]] (808 000).&lt;ref name=&quot;IMAX Opening&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.boxoffice.com/latest-news/2011-07-13-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-ii-becomes-fandangos-top-ticket-seller-of-2011|títulu=Figures finales: ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' empieza con 481,5 millones de dólares internacionalmente|axencia=Boxoffice Media|fecha=18 de xunetu de 2011|fechaaccesu=19 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110716071232/http://www.boxoffice.com/latest-news/2011-07-13-harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-ii-becomes-fandangos-top-ticket-seller-of-2011|fechaarchivu=2011-07-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/harry-potter-breaks-hong-kong-212432|títulu=''Harry Potter'' ruempe récor en Hong Kong pero ''Transformers'' sigue nos altores |apellíu=Chu|nome=Karen|fecha=18 de xunetu de 2011|axencia=The Hollywood Reporter|fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://life.ihned.cz/filme-a-divadlo/c1-52331930-posledni-potter-otrasl-historickymi-zebricky-rekordni-je-i-v-cesku|títulu=Poslední Potter otřásl historickýel mio žebříčky. Rekordní je i v Česku|apellíu=Zemanova|nome=Irena|fecha=18 de xunetu de 2011|editor=ihned.cz|idioma=Checu|fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hollywoodreporter&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-final-harry-211783|títulu=Informe taquilleru: la última película de ''Harry Potter'' recalda recalda 126 millones de dólares liderando nel fin de selmana|apellíu=McClintock|nome=Pamela|fecha=15 de xunetu de 2011|axencia=The Hollywood Reporter|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; Tamién estableció nuevos récores del primer día de la [[Películes de Harry Potter|franquicia de ''Harry Potter'']] en [[Xapón]] (5,7 millones de dólares), [[Brasil]] (4,4 millones), [[Rusia]] y la [[Comunidá d'Estaos Independientes]] (4,2 millones), [[España]] (3,3 millones), [[Polonia]] (1,25 millones).&lt;ref name=&quot;bom-foreignfirstweekend&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3207&amp;p=.htm|títulu=''Potter'' apunta al récor d'estrenu estranxeru|apellíu=Subers|nome=Ray|fecha=13 de xunetu de 2011|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=19 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

''Les Reliquies de la Muerte - Parte 2'' estableció récores del primer fin de selmana n'[[India]] con 15 millones de [[rupies indies]] (3,41 millones de dólares),&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.bollywoodtrade.com/international-news/harry-potter-and-the-deathly-hallows-part-2-shatters-box-office-records-in-india/index.htm|títulu=''Harry Potter'' afara colos récores taquilleros n'India|editor=Bollywoodtrade.com|fechaaccesu=25 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; Australia con 19,6 millones de dólares, [[Nueva Zelanda]] con 2,46 millones de dólares,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/intl/newzealand/opening/ |títulu Tolos d'estrenos de Nueva Zelanda|editor=Boxofficemojo.com |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; Brasil con 11,6 millones de dólares (devasada por ''[[The Avengers (película de 2012)|The Avengers]]''),&lt;ref name=&quot;Avengers&quot;&gt;{{cita web|fecha=29 d'abril de 2012|apellíu=Subers|nome=Ray|títulu=Resumen internacional: ''The Avengers'' axunta 185,1 millones de dólares nel so debú nel estranxeru|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3431|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=29 d'abril de 2012|urlarchivu=https://www.webcitation.org/67QOZxqU3?url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3431|fechaarchivu=5 de mayu de 2012}}&lt;/ref&gt; [[Escandinavia]] con 18,5 millones de dólares, [[Méxicu]] con 15,9 millones (devasada por ''The Avengers'')&lt;ref name=&quot;Avengers&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/intl/mexico/opening/ |títulu Tolos estrenos de Méxicu|editor=Boxofficemojo.com |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt; y munchos otros países [[llatinoamericanos]] y [[europeos]].&lt;ref name=&quot;IMAX Opening&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://boxofficemojo.com/intl/australia/?yr=2011&amp;wk=28&amp;p=.htm |títulu=Taquilla australiana dende'l 14 al 17 de xunetu de 2011|editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=29 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

==== Norteamérica ====
N'[[América del Norte]], ye la decimoctava película con mayor recaldación,&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Toles recaldaciones doméstiques|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/domestic.htm|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=17 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; la película de ''Harry Potter'' con mayor recaldación, l'adautación d'un llibru infantil con mayor recaldación,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=childrensbook.htm|títulu=Familiar - Adautación d'un llibru infantil|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; la película de fantasía/aición en direuto de mayor recaldación&lt;ref name=&quot;Fantasy - Live Action&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=liveactionfantasy.htm|títulu=Fantasía - Aición en vivu|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; y la cuarta película 3D con mayor recaldación.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=3d.htm|títulu=3D|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; Estableció nuevos récores en venta d'entraes avanzaes con 32 millones de dólares,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3208&amp;p=.htm |títulu=''Harry Potter'' yá ta romiendo récores|editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=15 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://today.msnbc.msn.com/id/43770626/ns/today-entertainment/ |títulu=Magia! la postrera ''Potter'' ruempe récor en taquilla nocherniega |editor=[[MSNBC]] |fechaaccesu=15 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110717030113/http://today.msnbc.msn.com/id/43770626/ns/today-entertainment/ |fechaarchivu=2011-07-17 }}&lt;/ref&gt; nel so estrenu nocherniegu con 43,5 millones de dólares&lt;ref name=&quot;Midnight Opening&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-final-harry-211757 |títulu=Informe taquilleru: ''Harry Potter'' camín de romper el récor con 80 millones de dólares - Plus vienres|apellíu=McClintock|nome=Pamela|fecha=15 de xunetu de 2011|axencia=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=18 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; y nel so estrenu IMAX nocherniegu con 2 millones&lt;ref name=&quot;IMAX Opening&quot;/&gt; (devasada por ''[[The Dark Knight Rises]]'').&lt;ref name=&quot;TDKR-IMAX&quot;/&gt; Recaldó 91,1 millones de dólares nel so primer vienres, estableciendo un récor de recaldación en vienres según récores d'un namái día y del primer día.&lt;ref name=&quot;Opening Day&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3210&amp;p=.htm |títulu=Informe de vienres: ''Harry Potter'' abruxa'l récor del primer día|apellíu=Gray|nome=Brandon |fecha=16 de xunetu de 2011 |editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=18 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt; Tamién estableció un récor del primer fin de selmana con 169,2 millones de dólares, un récor del primer fin de selmana en IMAX con 15,2 millones de dólares y un récor del primer fin de selmana pa una película en 3D&lt;ref name=&quot;Opening Weekend&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-final-harry-212331|títulu=Informe taquilleru: ''Harry Potter'' recalda 168,6 millones de dólares|apellíu=McClintock|nome=Pamela|fecha=17 de xunetu de 2011|axencia=The Hollywood Reporter|fechaaccesu=18 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-0718-box-office-20110718,0,7844706.story|títulu=''Harry Potter'' fai maxa taquillera|fecha=18 de mayu de 2011|axencia=Los Angeles Times|fechaaccesu=18 de xunetu de 2011|nome=Amy|apellíu=Kaufman}}&lt;/ref&gt; (los trés récores fueron más tarde superaos por ''The Avengers'').&lt;ref name=&quot;Avengers-opening&quot;&gt;{{cita noticia|apellíu=Subers|nome=Ray|títulu=Informe de fin de selmana: ''Avengers'' entartalla a los récores|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3438&amp;p=.htm|fecha=6 de mayu de 2012|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=6 de mayu de 2012}}&lt;/ref&gt; Anque'l 3D aumentó'l potencial de ganancies de la película, namái'l 43% de la recaldación vieno del 3D. Esto significa que namái 72,8 millones de dólares de la recaldación del primer fin de selmana aniciar nes funciones 3D, el segundu númberu más grande (hasta'l momentu) detrás de los 81,3 millones de dólares de ''[[Alicia nel país de les maravíes (película de 2010)|Alicia nel país de les maravíes]]''.&lt;ref name=&quot;boxofficemojo.com&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3211&amp;p=.htm|títulu=Informe de fin de selmana: ''Harry'' fai historia|fecha=15 de xunetu de 2011|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=27 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

Tamién llogró la más grande recaldación de 3&lt;ref name=&quot;TOGbDiR&quot;&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/alltime/grossbydays.htm?days=3&amp;p=.htm|títulu=Top recaldaciones por díes en cartelera|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; y 4 díes&lt;ref name=&quot;TOGbDiR&quot;/&gt; (récores batíos por ''The Avengers'').&lt;ref name=&quot;BOM&quot;&gt;{{cita web|títulu=''The Avengers'' (2012)|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=avengers11.htm|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=19 de mayu de 2012}}&lt;/ref&gt; Amás, llogró la tercera primer selmana con mayor recaldación con 226,2 millones de dólares (del vienres al xueves),&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/alltime/openingweeks.htm|títulu=Primeres selmanes (Primeres selmanes del Vienres al xueves)|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; ya inclusive la cuarta recaldación de 7 díes más grande (se cuando seya que dichos 7 díes asocedieren).&lt;ref name=&quot;TOGbDiR&quot;/&gt; Cayó precipitadamente un 84% nel so segundu vienres&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?page=daily&amp;id=harrypotter72.htm|títulu=''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''|editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=16 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; y un 72% nel so segundu fin de selmana polo xeneral, recaldando 47,4 millones de dólares, que ye la meyor cayida nel segundu fin de selmana pa una película qu'empezó con más de 50 millones de dólares.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/weekends/drops.htm |títulu=Biggest Second Weekend Drops |editor=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |idioma=en}}&lt;/ref&gt; Aun así, consiguió convertise na película con recaldación más rápida na franquicia y tamién llogró la segunda recaldación de diez díes más grande de toes (hasta'l momentu).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/news/?id=3221&amp;p=.htm|títulu=Informe de fin de selmana: ''Capitán América: el primer vengador'' xube con rapidez al visu, la burbuya de ''Potter'' españa|editor=[[Box Office Mojo]]|fecha=25 de xunetu de 2011|fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt; Na so tercer fin de selmana, la película superó a ''[[Harry Potter y la piedra filosofal (película)|Harry Potter y la piedra filosofal]]'' al convertise na película más taquillera de la franquicia en Norteamérica.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3231&amp;p=.htm|títulu=Informe de fin de selmana: ''Cowboys &amp; Aliens'' desempata con ''Los Pitufos'' nun final de fotografía|axencia=[[Box Office Mojo]]|fechaaccesu=29 d'ochobre de 2013}}&lt;/ref&gt;

==== Récores ====
Nel momentu del so estrenu, la película sostuvo los siguientes récores en taquilla d'Estaos Xuníos y canadiana:

{| {{tablaguapa}}
|-
! Récor !! Detalles !! Récor anterior
|-
| Primer fin de selmana || 169 189 427 $ || ''[[The Dark Knight]]'' (2008,&amp;nbsp;158,4&amp;nbsp;millones $)
|-
| Primer fin de selmana en el branu || 169 189 427 $ || ''[[The Dark Knight]]'' (2008,&amp;nbsp;158,4&amp;nbsp;millones $)
|-
| Primer fin de selmana de una película en 3D&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://boxofficemojo.com/genres/chart/?view=openings&amp;id=3d.htm&amp;p=.htm |títulu=Primeros fines de selmana 3D |editor=[[Box Office Mojo]] |fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt; || 169 189 427 $ || ''[[Alicia nel país de les maravíes (película de 2010)|Alicia nel país de les maravíes]]'' (2010,&amp;nbsp;116,1&amp;nbsp;millones $)
|-
| Primer fin de selmana – IMAX || 15 200 000 $ || ''[[Alicia nel país de les maravíes (película de 2010)|Alicia nel país de les maravíes]]'' (2010,&amp;nbsp;12,2&amp;nbsp;millones $)
|-
| Primer día/únicu día&lt;ref name=&quot;the-numbers2011-1&quot;/&gt; || 91 071 119 $ || ''[[The Twilight Saga: New Moon]]'' (2009,&amp;nbsp;72,7&amp;nbsp;millones $)
|-
| Mayor llanzamientu 3D&lt;ref name=&quot;boxofficemojo.com&quot;/&gt; || 3100+ allugamientos || ''[[Transformers: Dark of the Moon]]'' (2011, 2789 allugamientos)
|-
| Mayor recaldación en venta d'entraes por adelantao || 32 000 000 $ || ''[[The Twilight Saga: Eclipse]]'' (2010,&amp;nbsp;30&amp;nbsp;millones $)
|-
| Mayor estrenu nocherniegu&lt;ref name=&quot;Midnight Opening&quot;/&gt; || 43 500 000 $ || ''[[The Twilight Saga: Eclipse]]'' (2010,&amp;nbsp;30&amp;nbsp;millones $)
|-
| Mayor estrenu IMAX nocherniegu&lt;ref name=&quot;IMAX Opening&quot;/&gt; || 2 000 000 $ || ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' (2010,&amp;nbsp;1,4&amp;nbsp;millones $)
|-
| Película de fantasía/aición en direuto con mayor recaldación&lt;ref name=&quot;Fantasy - Live Action&quot;/&gt; || 381 011 219 $ || ''[[The Lord of the Rings: The Return of the King]]'' (377&amp;nbsp;027&amp;nbsp;325 $)
|}

Tamién sostién los siguientes récores taquilleros internacionales:

{| {{tablaguapa}}
|-
! Récor !! Detalles
|-
| Primer fin de selmana mundialmente || 483 189 427 $
|-
| Primer fin de selmana fora d'[[Estaos Xuníos]]y [[Canadá]]&lt;ref name=&quot;WorldwideDebut&quot;/&gt; || 314 000 000 $
|-
| Estrenu IMAX internacional más taquilleru&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/harry-potter-opening-weekend-breaks-212939|títulu=El primer fin de selmana de ''Harry Potter'' ruempe récores taquilleros en IMAX|fecha=19 de xunetu de 2011|nome=Etan|apellíu=Vlessing|axencia=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=28 de setiembre de 2011|urlarchivu=https://www.webcitation.org/65zCNot1y?url=http://www.hollywoodreporter.com/news/harry-potter-opening-weekend-breaks-212939|fechaarchivu=7 de marzu de 2012}}&lt;/ref&gt; || 23 200 000 $
|-
| Película más taquillera de 2011&lt;ref name=&quot;Milestone&quot;/&gt; || 1 328 111 219 $
|-
| Llegada más rápida al billón de dólares internacionalmente&lt;ref name=&quot;Mueyo1B&quot;/&gt; || 19 díes (xunto con ''[[Avatar (película)|Avatar]]'' y ''[[The Avengers (película de 2012)|The Avengers]])
|}

=== Premios y nomamientos ===
''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2'' foi nomada a [[Óscar a la meyor direición artística|Meyor direición artística]], [[Óscar al meyor maquillaxe|Meyor maquillaxe]] y [[Óscar a los meyores efeutos visuales|Meyores efeutos visuales]] nos [[Premiu Óscar de 2011|84º Premiu Óscar]].&lt;ref name=&quot;Oscar&quot;&gt;{{cita web|títulu=Nomaos y ganadores de los 84º Premiu Óscar|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/84/nominees.html|editor=[[Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques]]|fechaaccesu=10 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt; La película tamién taba na llista llarga d'ocho categoríes distintes incluyendo [[BAFTA a la meyor fotografía|Meyor fotografía]], [[BAFTA al meyor diseñu de producción|Meyor diseñu de producción]] y [[BAFTA a la meyor música orixinal|Meyor música orixinal]] nos [[Premios BAFTA 2011|65º Premios BAFTA]], y recibió 4 nominaciones a [[BAFTA al meyor soníu|Meyor soníu]], [[BAFTA al meyor diseñu de producción|Meyor diseñu de producción]], [[BAFTA a los meyores efeutos visuales|Meyores efeutos visuales]] (el cual ganó) y [[BAFTA al meyor maquillaxe y peluquería|Meyor maquillaxe y peluquería]].&lt;ref name=&quot;BAFTA&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.bafta.org/film/awards/nominees-winners-2012,2449,BA.html|títulu=Premiu BAFTA en 2012 – llista llarga|editor=[[Premios BAFTA]]|fechaaccesu=10 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120119230240/http://www.bafta.org/film/awards/nominees-winners-2012,2449,BA.html|fechaarchivu=2012-01-19}}&lt;/ref&gt;

{| {{tablaguapa}} style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
! Premiu
!Categoría
!Receptor (ye)
! Resultáu
|- 
| [[National Board of Review|National Board of Review Awards]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=National Board of Review of Motion Pictures :: Awards|url=http://www.nbrmp.org/awards/past.cfm?year=2011|editor=[[National Board of Review]]|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|añu=2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121010100503/http://www.nbrmp.org/awards/past.cfm?year=2011|fechaarchivu=10 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt;
| 10 películes destacaes
| rowspan=&quot;6&quot; | 
| {{celda|Ganadora}}
|-
| National Movie Awards&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Ganadores – National Movie Awards 2011|url=http://www.nationalmovieawards.com/winners|axencia=Indigo Television|editor=[[National Movie Awards]]|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131019224608/http://www.nationalmovieawards.com/winners|fechaarchivu=19 d'ochobre de 2013}}&lt;/ref&gt;
| Película de branu que tien de ser vista |
{{celda|Ganadora}}
|-
| Hollywood Film Awards&lt;ref&gt;{{cita web|autor= Scott Feinberg |url= http://www.hollywoodreporter.com/race/hollywood-film-awards-movie-award-245253 |títulu=Hollywood Film Awards anuncia 10 nomaos a los Hollywood Movie Award |editor=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;
| Película de Hollywood del añu |
{{celda|Ganadora}}
|-
| Nickelodeon's Australian Kids' Choice Awards
| Película favorita |
{{celda|Ganadora}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Premios BAFTA Infantiles]]
| Película favorita |
{{celda|Ganadora}}
|-
| BAFTA Kids' Vote (Categoría de Cine)
| {{celda|Ganadora}}
|-
| [[Premios Britannia]]
| Excelencia artística en direición
| [[David Yates]] &lt;small&gt;(''Harry Potter 5''-''7 p2'')&lt;/small&gt;
| {{celda|Ganadora}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Premios Satellite]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=2011 {{!}} International Press Academy|url=http://www.pressacademy.com/award_cat/2011/|editor=International Press Academy|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Satellite a la meyor banda sonora|Meyor banda sonora]]
| [[Alexandre Desplat]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Satellite a los meyores efeutos visuales|Meyores efeutos visuales]]
| Tim Burke&lt;br/&gt;[[John Richardson]]&lt;br/&gt;David Vickery&lt;br/&gt;Greg Butler
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[Satellite al meyor soníu|Meyor soníu]]
| Dave Patterson&lt;br/&gt;Lon Bender&lt;br/&gt;Robert Fernández&lt;br/&gt;Victor Ray Ennis
| {{celda|Nomaos}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Teen Choice Awards]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Nomaos de los Teen Choice Awards 2011 anunciaos: ''Harry Potter'' vs. ''Tapecer''|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/06/29/teen-choice-awards-2011-nominees_n_887197.html|editor=[[The Huffington Post]]|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|fecha=29 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt;
| Meyor película del branu |

| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyor estrella de cine del branu Masculín
| [[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| Meyor estrella de cine del branu Femenín
| [[Emma Watson]]
| {{celda|Ganadora}}
|-
| rowspan=&quot;15&quot; | Scream Awards&lt;ref&gt;{{cita web|apellíu=West|nome=Kelly|títulu=Ganadores de los Scream Awards 2011: Vampiros, magos y cisnes|url=http://www.cinemablend.com/new/2011-Scream-Awards-Winners-Vampires-Wizards-Swans-27353.html|editor=Cinema Blend|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|fecha=17 d'ochobre de 2011}}&lt;/ref&gt;
| El postreru glayo |

| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyor guión
| [[Steve Kloves]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| Meyor actor en fantasía |
[[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| Meyor villanu |
[[Ralph Fiennes]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| Escena más sorprendente del añu |
''Sala de Menesteres''
| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyores efeutos especiales
| Tim Burke
| {{celda|Ganador}}
|-
| Meyor película de fantasía |

| {{celda|Nomada}}
|-
| Meyor direutor
| [[David Yates]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| Meyor actriz en fantasía |
[[Emma Watson]]
| {{celda|Nomada}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Meyor actor de repartu |
[[Rupert Grint]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Alan Rickman]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| Meyor conxuntu |

| {{celda|Nomada}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Escena d'engarradiella del añu |
''Batalla Final''
| {{celda|Nomada}}
|-
| ''La Batalla de Hogwarts''
| {{celda|Nomada}}
|-
| Meyor película en 3D
|
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[American Film Institute|American Film Institute Awards]]
| Premios Especial de la AFI
| Serie ''Harry Potter''
| {{celda|Ganadora}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Premiu Óscar]]&lt;ref name=&quot;Oscar&quot;/&gt;
| [[Óscar a la meyor direición artística|Meyor direición artística]]
| [[Stuart Craig]]&lt;br/&gt;Stephenie McMillan
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[Óscar a los meyores efeutos visuales|Meyores efeutos visuales]]
| Tim Burke&lt;br/&gt;David Vickery&lt;br/&gt;Greg Butler&lt;br/&gt;[[John Richardson]]
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[Óscar al meyor maquillaxe|Meyor maquillaxe]]
| Nick Dudman&lt;br/&gt;Amanda Knight&lt;br/&gt;Lisa Tomblin
| {{celda|Nomaos}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Premios BAFTA]]
| [[BAFTA al meyor diseñu de producción|Meyor diseñu de producción]]&lt;ref name=&quot;BAFTA&quot;/&gt;
| [[Stuart Craig]]&lt;br/&gt;Stephenie McMillan
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[BAFTA a los meyores efeutos visuales|Meyores efeutos visuales]]
| Tim Burke&lt;br/&gt;John Richardson&lt;br/&gt;Greg Butler&lt;br/&gt;David Vickery
| {{celda|Ganadores}}
|-
| [[BAFTA al meyor soníu|Meyor soníu]]
| James Mather&lt;br/&gt;Stuart Wilson&lt;br/&gt;Stuart Hilliker&lt;br/&gt;Mike Dowson&lt;br/&gt;Adam Scrivener
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[BAFTA al meyor maquillaxe y peluquería|Meyor maquillaxe y peluquería]]
| Amanda Knight, Lisa Tomblin
| {{celda|Nomaes}}
|-
| rowspan=&quot;9&quot; | [[People's Choice Awards]]
| Película favorita
|rowspan=&quot;4&quot; | 
| {{celda|Ganadora}}
|-
| Película d'aición favorita |
{{celda|Ganadora}}
|-
| Conxuntu favoritu |
{{celda|Ganadora}}
|-
| Adautación d'un llibru favorita |
{{celda|Ganadora}}
|-
| Actor de cine favoritu
|rowspan=&quot;2&quot; | [[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | Estrella de cine favorita (''menores de 25 años'')
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Rupert Grint]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Emma Watson]]
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[Tom Felton]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Premios Grammy]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nextmovie.com/blog/2012-grammy-nominations/ |títulu=Premiu Grammy 2012: Nominaciones |editor=Nextmovie.com |fecha=1 d'avientu de 2011 |fechaaccesu=3 de payares de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121212193416/http://www.nextmovie.com/blog/2012-grammy-nominations/ |fechaarchivu=2012-12-12 }}&lt;/ref&gt;
| [[Grammy al meyor álbum de banda sonora pa película, televisión o otru mediu visual|Meyor álbum de banda sonora pa película, televisión o otru mediu visual]]
| [[Alexandre Desplat]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Broadcast Film Critics Association|Critics' Choice Awards]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.goldderby.com/cms/view/121 |títulu=Critics' Choice Awards 2011: Llista completa de nominaciones |editor=Goldderby.com |fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;
| Meyor direición artística |
[[Stuart Craig]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| Meyores efeutos visuales
| Tim Burke&lt;br/&gt;John Richardson&lt;br/&gt;David Vickery&lt;br/&gt;Greg Butler
| {{celda|Nomaos}}
|-
| Meyor soníu |
 
| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyor maquillaxe |
Nick Dudman&lt;br/&gt;Amanda Knight&lt;br/&gt;Mark Coulie
| {{celda|Ganadores}}
|-
| [[Screen Actors Guild Awards]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=SAG Awards 2012: Llista de ganadores|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/sag-awards-2012-winners-nominees-285560|editor=[[The Hollywood Reporter]]|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|fecha=29 de xineru de 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Screen Actors Guild Award a la meyor repartu d'especialistes]]
|
| {{celda|Ganadora}}
|-
| Costume Designers Guild Awards&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://costumedesignersguild.com/awards/ceremony-info/|títulu=Costume Designers Guild Local IA 892 - 14º CDG Awards|editor=Constume Designers Guild|fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;
| Excelencia en diseñu de vestuariu pa cine - Fantasía |
Jany Temime
| {{celda|Ganadora}}
|-
| Premios ADG a la Excelencia en Diseñu de Producción Meyor direición artística nuna película de fantasía |
[[Stuart Craig]]&lt;br/&gt;Stephenie McMillan
| {{celda|Ganadores}}
|-
| [[EDA Awards|Alliance of Women Film Journalists' EDA Awards]]
| Meyor actor nun papel de repartu | 
[[Alan Rickman]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | SFX Awards
| Meyor película |

| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyor direutor
| [[David Yates]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | Visual Effects Society Awards&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Nomaos a los 10º VES Awards|url=http://www.visualeffectssociety.com/10th-annual-ves-awards-nominees|editor=Visual Effects Society|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012|fecha=9 de xineru de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130120210406/http://www.visualeffectssociety.com/10th-annual-ves-awards-nominees|fechaarchivu=20 de xineru de 2013}}&lt;/ref&gt;
| Efeutos visuales sobresalientes nuna película impulsada por efeutos visuales
| Tim Burke&lt;br/&gt;Emma Norton&lt;br/&gt;John Richardson&lt;br/&gt;David Vickery
| {{celda|Nomaos}}
|-
| Personaxe animáu sobresaliente nuna película d'aición en vivu&lt;br/&gt;&lt;small&gt;(Dragón)&lt;/small&gt;
| Yasunobu Arahori&lt;br/&gt;Tom Bracht&lt;br/&gt;Gavin Harrison&lt;br/&gt;Chris Lentz
| {{celda|Nomaos}}
|-
| Entorno sobresaliente creáu nuna película d'aición en direuto |
Keziah Bailey&lt;br/&gt;Stephen Ellis&lt;br/&gt;Clement Gerard&lt;br/&gt;Pietro Ponti
| {{celda|Nomaos}}
|-
| Modelos sobresalientes nuna película |
Steven Godfrey&lt;br/&gt;Pietro Ponti&lt;br/&gt;Tania Marie Richard&lt;br/&gt;Andy Warren
| {{celda|Nomaos}}
|-
| Composición sobresaliente nuna película |
Michele Benigna,&lt;br/&gt;Martin Ciastko&lt;br/&gt;Thomas Dyg&lt;br/&gt;Andy Robinson
| {{celda|Nomaos}}
|-
| International Film Music Critics Association&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Jon |url=http://filmmusiccritics.org/2012/02/ifmca-award-nominations-2011/ |títulu=IFMCA Award Nominations 2011 |editorial=Filmmusiccritics.org |fecha=24 de febreru de 2012 |fechaaccesu=3 de payares de 2012}}&lt;/ref&gt;
| Meyor banda sonora orixinal pa una película de fantasía, ciencia ficción o horror
| [[Alexandre Desplat]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | [[Premios Saturn]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.saturnawards.org/|títulu=''Rise of the Planet of the Apes'' y ''Super 8'' lideren los Premios Saturn con 3 premios cada una|fecha=26 de xunetu de 2012|axencia=saturnawards.org|fechaaccesu=27 de xunetu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120626144753/http://www.saturnawards.org/|fechaarchivu=26 de xunu de 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Saturn a la meyor película de fantasía|Meyor película de fantasía]]
| Steven Godfrey&lt;br/&gt;Pietro Ponti&lt;br/&gt;Tania Marie Richard&lt;br/&gt;Andy Warren
| {{celda|Ganadores}}
|-
| [[Saturn al meyor direutor|Meyor direutor]]
| [[David Yates]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Saturn al meyor actor de repartu|Meyor actor de repartu]]
| [[Ralph Fiennes]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Alan Rickman]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Saturn a la meyor actriz de repartu|Meyor actriz de repartu]]
| [[Emma Watson]]
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[Saturn al meyor diseñu de producción|Meyor diseñu de producción]]
| [[Stuart Craig]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Saturn al meyor montaxe|Meyor montaxe]]
| Mark Day
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[Saturn al meyor vestuariu|Meyor vestuariu]]
| Jany Temime
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[Saturn al meyor maquillaxe|Meyor maquillaxe]]
| Nick Dudman&lt;br/&gt;Amanda Knight
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[Saturn a los meyores efeutos especiales|Meyores efeutos especiales]]
| Tim Burke&lt;br/&gt;Greg Butler&lt;br/&gt;John Richardson&lt;br/&gt;David Vickery
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[Premiu Hugo]]&lt;ref&gt;{{cita web | url = http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2012-hugo-awards/|títulu=Premiu Hugo 2012|editor=[[Premiu Hugo]]|fechaaccesu=10 d'abril de 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Hugo a la meyor representación dramática#Forma llarga|Meyor representación dramática - Forma llarga]]
| [[David Yates]]&lt;br/&gt;[[Steve Kloves]]
| {{celda|Nomaos}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | [[MTV Movie Awards]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://insidemovies.ew.com/2012/06/03/mtv-movie-awards-winners/ |títulu=MTV Movie Awards: Echa una güeyada a los ganadores equí |axencia=Entertainment Weekly |fecha=3 de xunu de 2012 |fechaaccesu=3 de xunu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120606221644/http://insidemovies.ew.com/2012/06/03/mtv-movie-awards-winners/ |fechaarchivu=2012-06-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|apellíu=Warner|nome=Kara|url=http://www.mtv.com/news/articles/1684181/2012-mtv-movie-awards-nominees.jhtml|títulu=Nomaos a los MTV Movie Awards: La llista completa|editor=[[MTV News]]|fecha=30 d'abril de 2012|fechaaccesu=3 de payares de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130119142424/http://www.mtv.com/news/articles/1684181/2012-mtv-movie-awards-nominees.jhtml|fechaarchivu=2013-01-19}}&lt;/ref&gt;
| [[MTV Movie Award a la película del añu|Película del añu]]
| 
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[MTV Movie Award a la meyor actuación#Masculina|Meyor actuación masculina]]
| [[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| [[MTV Movie Award a la meyor actuación#Femenina|Meyor actuación femenina]]
| [[Emma Watson]]
| {{celda|Nomada}}
|-
| [[MTV Movie Award al meyor héroe|Meyor héroe]]
| [[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| [[MTV Movie Award al meyor besu|Meyor besu]]
| [[Rupert Grint]]&lt;br/&gt;[[Emma Watson]]
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[MTV Movie Award a la meyor engarradiella|Meyor engarradiella]]
| [[Daniel Radcliffe]]&lt;br/&gt;[[Ralph Fiennes]]
| {{celda|Nomaos}}
|-
| [[MTV Movie Award al meyor equipu en pantalla Meyor equipu en pantalla]]
| [[Daniel Radcliffe]]&lt;br/&gt;[[Rupert Grint]]&lt;br/&gt;[[Emma Watson]]&lt;br/&gt;[[Tom Felton]]
| {{celda|Ganadores}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Premios Empire]]&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Premios Empire 2012|url=http://www.empireonline.com/awards2012/winners/film.asp|axencia=[[Sky Movies]]|editor=[[Empire (revista)|Empire]]|fechaaccesu=9 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt;
| Meyor película |

| {{celda|Ganadora}}
|-
| Meyor actor
| [[Daniel Radcliffe]]
| {{celda|Nomáu}}
|-
| Meyor direutor
| [[David Yates]]
| {{celda|Ganador}}
|-
| Meyor 3D
|
| {{celda|Nomada}}
|-
| Meyor debutante femenina |
[[Bonnie Wright]]
| {{celda|Nomada}}
|}

== División de la película ==
En xineru de 2008 empezó a circular el rumor sobre la posible división del filme en dos partes. Finalmente, el 12 de marzu confirmóse la decisión.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=44442|editor=ComingSoon.net|títulu=Release Date Set for Harry Potter 7: Part I|fechaaccesu=25 de mayu de 2008|fecha=25 d'abril de 2008|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080518110305/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=44442|fechaarchivu=2008-05-18}}&lt;/ref&gt; La mesma foi estremada en dos películes —titulaes a cencielles ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1'' y ''Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2''— que fueron estrenaes el [[19 de payares]] de [[2010]] y el [[15 de xunetu]] de [[2011]] respeutivamente.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=44442|editor=ComingSoon.net|títulu=Release Date Set for Harry Potter 7 - Part 1|fechaaccesu=25 de mayu de 2008|fecha=25 d'abril de 2008|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080518110305/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=44442|fechaarchivu=2008-05-18}}&lt;/ref&gt;

Según les declaraciones del productor, [[David Heyman]], les razones d'esta división nun respondieron a oxetivos comerciales sinón a cuestiones de complexidá argumental. «La entruga va ser, ¿ónde cortala? ¿Y cómo faer que sían una y al empar dos histories distintos y separaes? ¿Lo curties nun momentu de suspense o n'unu de resolución? Son desafíos bien interesantes. Pero cada llibru presentó los sos desafíos».&lt;ref&gt;{{cita web
|url = https://www.imdb.com/news/nin0119200
|títulu = Final Potter aMovie Will Be Split In Two &lt;!--Xeneráu por Muriu Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantiya--&gt;
|fechaaccesu = 2009
|autor = 
|enllaceautor = 
|idioma = 
}}&lt;/ref&gt; Díes dempués, el presidente de [[Warner Bros]], Jeff Robinov, reafitó les declaraciones del productor:&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.harrylatino.com/noticias/5377/dos-peliculas-david-yates-hasta-el-final|títulu=HarryLatino, trayendo la maxa de Harry Potter y el Príncipe Mestizu (Misteriu del Príncipe) &lt;!--Xeneráu por Muriu Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantiya--&gt;|fechaaccesu=2009|autor=|enllaceautor=|idioma=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304195342/http://www.harrylatino.com/noticias/5377/dos-peliculas-david-yates-hasta-el-final|fechaarchivu=4 de marzu de 2016}}&lt;/ref&gt;

{{cita |Reconocemos
que 'Harry Potter and the Deathly Hallows' ta llenu de puntos vitales que completen los arcos de la historia de tolos personaxes. De la mesma, sentimos que la meyor manera pa faer el llibru, y pa los sos munchos fans, lo cabal ye espandir l'adautación a la gran pantalla de 'Harry Potter and the Deathly Hallows' y llanzar la película en dos partes.
|
|col2=}}

La primer parte termina alredor del capítulu 24, mientres un xiru argumental determinante de la película. Dambes partes fueron estrenaes por formatu IMAX. Enantes anunciárase que s'esibiríen en 3D pero depués d'un comunicáu pola [[Warner Bros.|Warner Bros. Pictures]], atayóse la producción de la primer parte nesti formatu, pero la parte 2 si estrenar en 3D.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101113080433/http://harrylatino.com/noticias/6719/wb-camuda-de-idea-parte-1-non-tendra-version-en-3d&lt;/ref&gt; El motivu, según destaca la productora, ye porque nun pudieron montar la versión tridimensional de parte 1 mientres el tiempu entendíu ente'l final del rodaxe (que remató casi tres meses antes del estrenu de la primer parte) y la fecha d'estrenu del filme, escusándose cola siguiente declaración:

{{cita |«A pesar
del esfuerciu de toos, nun fuimos capaces de convertir la película na so totalidá, ensin dexar que pierda los más altos estándares calidable. Nun queremos decepcionar a los fans que fueron informaos d'esta máxica esperiencia pal próximu 19 de payares de 2010. Nós, n'alliniación colos nuesos cineastes, tamos d'alcuerdu en qu'esti ye'l meyor camín a tomar pa garantizar que'l nuesu públicu esfrute dafechu de la esperiencia que supón Harry Potter.»
|
|col2=}}

== Diferencies col llibru ==
 
Munchos cambeos realizaos deber a omisiones en películes anteriores, pa poder caltener la [[Continuidá cinematográfica|continuidá]] ente elles. Amás tanto'l direutor como los actores declararon que munches escenes teníen d'esaniciase por que la aición de la película nun fuera tan llarga ya incomprensible.

* Ente que nel llibru [[Ollivander]] desconoz les Reliquies de la Muerte, na película ta familiarizáu cola tema.

* La historia detrás de la copia de la espada de Gryffindor ye omitida. Nesta parte, Griphook menta qu'esiste una copia na bóveda, pero nun s'esplica de la so esistencia, namái que foi llevada por [[Severus Snape|Snape]], al empar omitiendo la batalla de Snape col ministeriu.

* Puesto que na [[Harry Potter and the Order of the Phoenix (película)|quinta película]] nun se vio l'orixe del par d'espeyos de [[Sirius Black]], dáse-y otra esplicación: esiste un solu espeyu, apoderáu por Aberforth, y Harry tien un cachu del espeyu dende la primer parte — anque nunca s'esclaria cómo Harry tenía dichu cachu en primer llugar.

* La capa d'invisibilidá de Harry nunca ye revelada como una de les trés Reliquies, a pesar de que delles vegaes méntase qu'una de les elles ye una capa d'invisibilidá.

* Un horrocrux que ye una copa, del cual nun se menta a quien pertenez ([[Helga Hufflepuff]]). La copa ye destruyida na Cámara de los Secretos por [[Hermione Granger]], y na escena ella bésase con [[Ron Weasley]], siendo ésti otru cambéu, yá que nel llibru besar nel procesu de la [[Segunda batalla de Hogwarts|Batalla de Hogwarts]].

* [[Pius Thicknesse]] (quien foi amosáu como un mortífago auténticu dende la parte 1 cuando nun lo yera) ye asesináu por Voldemort nun ataque de roxura d'esti postreru.

* L'otru horrocrux, la Diadema de [[Rowena Ravenclaw]], ye destruyida con un ''Fyendfire'' conxuráu por Gregory Goyle, ente que na película Harry cláva-y un canil de basiliscu y Ron patiscar en direición a les voraces llapaes de l'aquel día destruyida Sala de Menesteres. Orixinalmente foi Vicent Crabbe quien destruyó'l horrocrux y foi direutamente cola maldición de fueu demoniaco, yá que dicha maldición tamién podía destruyir horrocruxes, daqué que nun se menta na película.

* Nel llibru, quien apaecen na Sala de Menesteres, de Slytherin, son Draco, Crabbe y Goyle. Na película son Draco, Goyle y Blaise Zabini. Crabbe muerre nel llibru, mientres na película quien muerre ye Goyle.

* Siguiendo cola historia de la Diadema, nel llibru, [[Helena Ravenclaw]], fía de Rowena, despinta la diadema nun árbol buecu n'Albania ensin decírcelo a naide, a esceición darréu de [[Tom Riddle]], y cuando la pantasma d'Helena diz-y a Harry lo qu'asocedió él deduz namái que [[Voldemort]] haber atopáu y dempués escondíu na Sala de Menesteres. Na película foi Helena quien-y diz a Harry que la diadema ta oculta na Sala de Menesteres.

* Nel llibru, Harry sabe ónde atopar la Diadema de Ravenclaw , pos nel llibru anterior &quot;Harry Potter y el príncipe mestizu&quot;, escuende'l llibru de Mestranzos na Sala de Menesteres, dientro del armariu evanescente y sobre ésti hai un bustu de piedra d'un magu qu'usa una peluca empolvoriscada y una tiara descolorida y antigua.

* La muerte de Snape tuvo llugar nel Tendeyón onde desembarcaben los botes qu'usen principalmente los alumnos de Primer Añu al llegar per primer vegada a Hogwarts, ente que nel llibru la muerte de Snape asocedió na Casa de los Berros. Cabo mentar qu'esti cambéu publicóse inclusive meses antes del estrenu de la película.

* La historia de la vida de Dumbledore ye dafechu omitida, anque [[Aberforth Dumbledore|Aberforth]] menta que nunca tuvo tiempu pa la so hermana. Puesto que na primer parte mentóse bien pocu de Dumbledore (a diferencia del llibru), esta película omite munchos detalles tamién. Nun s'esplica por qué Ariana morrió (anque Hermione diz que «morrió mozu»), nin por qué Aberforth y Albus dixebráronse, nin de la gran amistá qu'esti postreru tuvo con Grindelwald. De la mesma manera, nun se sabe por qué Dumbledore púnxose'l [[Aniellu de Gaunt]], y nunca se menta rellación ente l'aniellu y la [[Piedra de Resurrección]].

* Ciertes alcordances de Snape son omitíos, y dalgunos son amestaos, pa caltener continuidá. Nunca se menta que [[Petunia Dursley|Petunia]] escribiólu a Dumbledore, nin que conocía a Snape, lo cual cuadra con omisiones de películes anteriores. Tampoco se ve por qué Lily alloñar de Snape, lo cual cuadra de la mesma manera cola omisión de la [[Harry Potter and the Order of the Phoenix (película)|quinta película]]. Les alcordances de Snape falando cola semeya de Dumbledore nun son amosaos, pero munchos son amestaos, como'l de Snape abrazando'l cadabre de [[Lily Potter|Lily]].
 
* Cuando Harry espierta na estación [[King's Cross]] nun ta desnudu polo que la metáfora mística del [[Esperiencia cercana a la muerte dudosu estáu]] del personaxe quedó omitíu. Dumbledore nun-y menta que Harry nun puede morrer porque Voldemort usó la so sangre; en llugar d'eso, queda entendíu que yá que la maldición asesina mató'l [[Horrocrux|cachu d'alma]] de Voldemort que vivía nél y la so alma quedó intacta, ésti nun morrió, y puede escoyer ente morrer y tornar — daqué que [[J. K. Rowling]] esclarió: la sobrevivencia de Harry a la maldición basar nes sos decisiones.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110623040645/http://www.jkrowling.com/textonly/es/faq_view.cfm?id=122 ¿Qué asocedió esautamente cuando Voldemort utilizó con Harry la maldición Avada Kedavra nel monte?] JKRowling.com&lt;/ref&gt; Dumbledore, igualmente, nun esplica'l so pasáu, pos nunca foi esploráu na película.

* Na batalla de Hogwarts preséntense [[elfos domésticos]] (ente ellos [[Kreacher]]), [[duende (Harry Potter)|duendes]], [[acromántula (Harry Potter)|acromántulas]], [[centauru (Harry Potter)|centauros]], [[xigante (Harry Potter)|xigantes]], [[dementor]]es, soldaos de piedra y [[thestral]]s lideraos pol [[hipogrifu (Harry Potter)|hipogrifu]] [[Buckbeak]] lluchando contra los xigantes de Voldemort. Lo que se destacar ye qu'ellos amás de la so gran fuercia, arrínquen-yos el so güeyos en plena llucha aérea faciendo asina que los xigantes topetar colos grandes murios del castiellu Hogwarts. Diches criatures espardíes nos 2 bandos (respeutivamente bien y mal), siendo para bien: elfos, duendes, centauros, thestrals, Buckbeak y [[Grawp]]; los demás perteneciendo al mal. Otra escena del llibru que s'omite na película, ye ver a la profesora d'aldovinación [[Sybill Trelawney]] refundiando boles de cristal xigantes escontra l'exércitu de Voldemort dende la Torre d'Astronomía. Na película solo preséntense Xigantes, dementores, acromántulas y soldaos de piedra. Nel llibru guardar una batalla, mas descomanada y cruel que na película.

* La escena na que Neville ye atacáu por Voldemort al destruyir el [[Sombreru Seleccionador]] tampoco ta presente, inclusive la muerte de [[Nagini]] foi estendida. 
* Les muertes de Fred Weasley, Remus Lupin y Nymphadora Tonks nunca lleguen a trate y nel so llugar solo apaecen los sos cadabres como resultáu de la primer batalla. 
* La engarradiella final ente Harry y Voldemort ye estendida, y Harry enxamás lu esplica a Voldemort y tolos presentes el por qué la varita nun-y funcionar. Esto esplícalu en priváu a Ron y Hermione depués ruempe la varita y refundia los restos a un derribadoriu, cuando nel llibru Harry primero usa la varita de sauco pa iguar la suya (la cual por fuercia Hermione rompiera na primer parte) col conxuru ''reparu'', y depués decide escondela por que cuando llegue'l día en qu'él muerra la varita pierda'l so poder.

* La muerte de Bellatrix foi alteriada llevemente; ente que nel llibru, ésta ye impactada con una maldición asesina de Molly Weasley y llanza una risada antes de morrer (tal como la muerte de Sirius Black), nel llargumetraxe Molly Weasley ataca a Bellatrix, paeciendo petrificarla y depués españala en cachos.

* La muerte de Voldemort, y el rebote de ''Expelliarmus'' contra ''Avada Kedavra'' nun ye presentáu como tal, sinón como una perda de poder d'un conxuru contra l'otru. Finalmente, cuando Voldemort ye algamáu pola maldición asesina, cai so los pies de Harry, ente que na película, la so muerte ye presentada como'l so cuerpu despedazándose y volando en cenices pel aire al empar, similar a la muerte de [[Quirrell]] na [[Harry Potter y la Piedra Filosofal (película)|primer película]].

* Nos llibros, méntase que les Maldiciones Imperdonables nun pueden ser evitaes de nenguna manera (sacante l'Imperiu, si tiense una gran fuercia de voluntá), sicasí, cuando los mortífagos llancen ''Avada Kedavra'', los bruxos y bruxes defender con ''Protego'' y ''Expelliarmus'' ensin que l'escudu ruémpase.

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
* [http://harrypotter.warnerbros.com/harrypotterandthedeathlyhallows/mainsite/index.html Sitiu oficial]
* [https://www.imdb.com/title/tt1201607/ Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2] en [[Internet Movie Database]]
* [http://www.rottentomatoes.com/m/harry_potter_and_the_deathly_hallows_part_ii/ Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2] en [[Rotten Tomatoes]]
* [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=harrypotter72.htm Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2] en [[Box Office Mojo]]

{{socesión
| predecesor = 
| títulu = {{Bandera|Estaos Xuníos}} Llista de Númberos 1 na taquilla en [[2011]]
| periodu = [[15 de xunetu]]-[[17 de xunetu]]
| socesor = 
}}


{{Tradubot|Harry Potter y las Reliquias de la Muerte - Parte 2}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Películes de Harry Potter|Harry Potter 7 parte 2]]
[[Categoría:Secueles de películes]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]]</text>
      <sha1>01bl04wknqg4ii5xgczfoat7d8djcsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Güelga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113868</id>
    <revision>
      <id>4506111</id>
      <parentid>4476525</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T06:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22133" sha1="h8a0vqbzda8nbbtpmi3x0jvs9wv1pbk" xml:space="preserve">{{otros usos|fuelga}}
{{Ficha xenérica}}
[[Ficheru:Pantanos de Centla 03.JPG|thumb|[[Banzaos de Centla]], en [[Tabasco]], [[Méxicu]]: la güelga más estensa d'[[América del Norte]] y unu de los 15 más importantes del mundu.]]
[[Ficheru:Mokrady Srby 2.jpg|thumb|Recintu d'aves acuátiques na güelga de Tuchlovice, en [[República Checa]].]]
Un '''güelga''' ye una zona de tierres, xeneralmente planes, que la so superficie anubrir de manera permanente o intermitentemente.&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Altschul|nome=Monique|títulu=Xéneru y corrupción / Gender and Corruption: Les muyeres na democracia participativa|url=https://books.google.es/books?id=N2YVxP1rEh0C&amp;pg=PA124&amp;dq=güelga+ye+una zona+de+tierres,+xeneralmente+planes,+que la so superficie anubrir&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj7wMnggLfZAhWHERQKHZtABYUQ6AEIJzAA#v=onepage&amp;q=güelga%20ye%20una%20zona%20de%20tierres,%20xeneralmente%20planes,%20que la so%20superficie%20se%20anubri&amp;f=false|fechaaccesu=2018-02-21|fecha=2010-08-01|editorial=Llibros del Malvís|isbn=9789875991705|idioma=es}}&lt;/ref&gt; Al cubrir regularmente d'agua, el suelu encher, quedando desprovistu d'[[osíxenu]] y dando llugar a un [[ecosistema]] híbridu ente los puramente [[ecosistema acuáticu|acuáticos]] y los terrestres.

Considerando que'l conceutu fundamental d'un '''güelga''' o '''zona húmeda''' nun ye l'agua como tal sinón la &quot;mugor&quot;, puede falase de &quot;ecosistemes húmedos&quot; interdependientes de les agües, yá sían superficiales o soterrañes.

La categoría [[bioloxía|biolóxica]] de güelga entiende zones de propiedaes [[xeoloxía|xeolóxiques]] diverses: [[barraquera|barraqueres]], [[esteru|esteros]], [[marisma|marismes]], [[banzáu|banzaos]], [[turbera|turberes]], según les zones de mariña marítima que presenten anegación periódica pol réxime de marees ([[manglar]]es).&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Vela|nome=Norma Angélica Chávez|títulu=Glosariu de Bioteunoloxía|url=https://books.google.es/books?id=iFCVkjTiRqwC&amp;pg=PA119&amp;dq=güelga+entiende+ci%C3%A9nagas&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi_mOTTgbfZAhXMPRQKHaKdD4o4FBDoAQgpMAE#v=onepage&amp;q=güelga%20entiende%20ci%C3%A9nagas&amp;f=false|fechaaccesu=2018-02-21|fecha=2006|editorial=UAA|isbn=9789707280496|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

Definición de “güelga” según el [[Conveniu de Ramsar]]:
:''&quot;Una güelga ye una zona de la superficie terrestre que ta temporal o permanentemente anubierta, regulada por factores climáticos y en constante interrellación colos seres vivos que lu habiten&quot;.''

Según l'artículu 1 del párrafu 1, considérense güelgues, :''“Les
estensiones de marismas, banzaos y turberas, o superficies cubiertes d'agües, sían éstes de réxime natural o artificial, permanentes o temporales, estancaes o corrientes, dulces, salobres o salaes, incluyíes les estensiones d'agua marino que la so fondura en marea baxa nun entepase de seis metros”.''&lt;ref&gt;http://www.mapama.gob.es/es/biodiversidad/temas/ecosistemes-y-conectividad/leg_testu_conveniu_ramsar_tcm7-215107.pdf&lt;/ref&gt;

Coles mesmes, conteníu nel artículu 2 del párrafu 1, axústase que, :''“Van
Poder entender les sos zones riberanes o costeres axacentes, según les islles o estensiones d'agua marino d'una fondura cimera a los seis metros en marea baxa, cuando s'atopen dientro de la güelga”.
Y''
El [[Día Mundial de les Güelgues]] celébrase cada 2 de febreru, desque en 1971 llevar a cabu la [[Conveniu de Ramsar|Convención de Ramsar]].

Dende l'añu 1700, la humanidá destruyó'l 87% de les güelgues del planeta.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.publish.csiro.au/MF/MF14173|títulu=How much wetland has the world lost? Long-term and recent trends in global wetland area|apellíos=Davidson|nome=Nick C.|fecha=16 d'ochobre de 2014|publicación=Marine and Freshwater Research|volume=65|númberu=10|páxines=934–941|fechaaccesu=28 de setiembre de 2017|idioma=en|issn=1448-6059|doi=10.1071/MF14173}}&lt;/ref&gt; Dende l'añu 1900, la humanidá destruyó'l 64% de les güelgues.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Bioloxía ==
El calter distintivu de les güelgues ta na escasa fondura del [[nivel freáticu]], cola consecuente alteración del réxime del suelu. La vexetación específicamente afecha a estes condiciones denominar [[planta acuática|hidrófita]], cuando s'alluga sobre zones anubiertes d'agua; y [[freatofita]] cuando estes zones allúguense sobre zones d'agua oculto (criptohumedales); nestos casos reemplazar a les especies terrestres normales. Les peculiaridaes de la redolada faen que la [[fauna]] presente seya polo xeneral reinal y netamente estremada de les zones axacentes; grandes families d'aves y reptiles tán namái afeches a redolaes d'esti tipu.

La función principal de la güelga, amás de ser un gran ecosistema y un importante hábitat pa munchos seres vivos, ye qu'actúen como filtradores naturales d'agua, esto debe a que les sos [[planta acuática|plantes hidrófitas]], gracies a los sos texíos, almacenen y lliberen agua, y de esta forma empiecen col procesu de filtración. D'antiguo les güelgues yeren drenados por ser consideraos un simple hinchente de los terrenes, pero anguaño sábese que les güelgues representen un gran ecosistema y valorar más.

Nótese que ciertos roles de les tierres húmedes tienen importancia institucional. Por casu, los pexes son capaces de migrar llargues distancies, trespasando fronteres nacionales. Consecuentemente, la destrucción o degradación de les tierres húmedes nun país puede tener impautos direutos sobre los recursos biolóxicos d'otros.

A pesar de la so importancia, les tierres húmedes en tol mundu atópense amenaciaes. Estos peligros provienen de la conversión intensiva a l'agricultura o [[acuicultura]], desenvolvimientu industrial, cambeos hidrolóxicos artificiales o degradación per mediu de la esplotación escesiva. Siendo esti una de les temes más importantes de cara al so futuru caltenimientu.&lt;ref&gt;[http://www.uca.es/es/cargarAplicacionNoticia.do;jsessionid=AD9C47564F994986A091894A8FF3B5FA.wwwucaes3?identificador=3163 El proyeutu internacional Ecolagunes remata tres dos años de trabayu centráu nel caltenimientu de güelgues.]&lt;/ref&gt;

== Clasificación ==
[[Ficheru:Humedales-3.JPG|thumb|Güelgues del [[ríu Santa Lucía (Uruguái)|río Santa Lucía]], en [[Montevidéu]], [[Uruguái]].]]
Pueden establecese dellos criterios pa clasificar les güelgues, en función de los oxetivos que s'escuerren o de los estudios nos que se basen: criteriu morfolóxicu (xeneral, principalmente pa divulgación), hidrogenético (según l'orixe y usos de l'agua, pa demandes d'agua), funcional (ecolóxicu, según los sos hábitats, pa caltenimientu medioambiental); o los criterios estructurales (dende'l puntu de vista de xestión), etc.

== Tipos morfolóxicos ==
[[Ficheru:Oued massa.JPG|thumb|right|Desaguada del [[ríu Massa]], nel centru del [[Parque nacional de Souss-Massa]], en Marruecos.]]
En 1989 fueron clasificaos más de trenta humedal naturales y nueve artificiales. A pesar d'ello ye posible identificar cinco grandes tipos morfolóxicos de sistemes de güelgues:&lt;ref&gt;[http://www.sogeocol.com.co/documentos/humed.pdf Descripción xeneral de les güelgues.] Consultáu'l 28 d'avientu.&lt;/ref&gt;

* '''Marinos''', son aquellos que nun son afeutaos por caudales fluviales. Exemplu d'ellos son los petones de coral y mariniegos.
* '''Riberanos''', son aquelles tierres inundables frecuentemente pola llena de los ríos. Exemplu d'ellos son los montes anubiertos, llagos de meandro y llanures.
* '''Estuarios''', son aquellos onde los ríos desagüen nel mar y l'agua d'estos algama un salín mediu ente l'agua duce y salao. Exemplu d'estos son los deltes, marismas y bancos enfollagaos.
* '''Llacustres''', son aquelles zones cubiertes d'agua permanentemente con baxa circulación. Exemplu d'ellos son los llagos glaciales de volcanes y llagunes polo xeneral.
* '''Palustres''', son aquellos ecosistemes que contienen casi permanentemente agua como los Marismas, Banzaos de papiru y barraqueres.

== Tipos estructurales ==
Dende'l puntu de vista estructural, puede estremase los tipos de güelgues basaes, per una parte, nel criteriu hidrolóxicu de la estructura esterna o de superficie; y per otra parte, nel criteriu hidroxeolóxicu qu'abarca la estructura interna o de conexón soterraña. Al conxuntu d'estos 2 aspeutos, tamién puede entendese como criteriu «hidrolóxico-estructural».&lt;ref&gt;[https://es.calameo.com/read/001272316ccf1989hala221 Reconocencia de Güelgues hidrolóxicu-estructurales]&lt;/ref&gt; Son:

* Criteriu estructural hidrolóxicu (Aspeutos esternos):
** '''Hidrohumedal''': presenten casi siempres llámina d'agua aflorante (práuticamente mientres tol añu)
** '''Higrohumedal''': presenten casi siempres llámina d'agua oculto (práuticamente tol añu)

* Criteriu estructural hidroxeolóxicu (Aspeutos internos):
** '''Epigénicos''': desvenceyada la so estructura de fluxos soterraños alcontraos próximos.
** '''Freatogénicos''': venceyada la so estructura a fluxos soterraños alcontraos próximos.

Y dientro de los '''güelgues freatogénicos''', pueden subdividise n'otros 3 grupos, según los sos ámbitos hidroxeolóxicos de fluxu, que ye polo que se consideren &quot;ecosistemes húmedos&quot; interdependientes de les agües soterrañes (ye dicir pueden ser xeneraos por éstes y de la mesma aquellos pueden tamién xenerales, en función del gradiente hidroxeolóxicu, nel espaciu y tiempu). O lo que ye lo mesmo:

* '''Güelgues de recarga''' (nos estragales piezométricos alcontraos de recarga): Navas, llamargues d'infiltración, tramos de recarga fluviales, etc..
* '''Güelgues de tránsitu''' (nes zones de circulación de fluxu subpaparelo al terrén o enclín planu): Criptohumedales continentales, criptohumedales mariniegos, llagunes de llámina aflorante, etc..
* '''Güelgues de descarga''' (nes zones de converxencia de fluxu hidroxeolóxicu): Encharcados manantiales, descargues de fondu, árees de rezuma, etc..

Polo que, combinando ente sí dambos conxuntos de nomenclatures, pa dos talos criterios esternos ya internos, resultaríen 7 tipos hidrolóxicu-estructurales:

# Epixénicu esclusivu: [[Parque natural de les Salinas de Santa Pola|salines costeres]], albuferas, banzaos, balses, etc..
# Hidrohumedal de recarga: [[Llagos de Cuadonga|llagunes d'infiltración]], [[Sotos y Monte de la ribera de Cañaverosa|arrozales]], ríos filtrantes, etc..
# Hidrohumedal de tránsitu: [[Llagunes de Cañada del Hoyo|llagunes esteparias]], llamargues freátiques, [[Parque nacional de les Tables de Daimiel|tables d'agua]], etc..
# Hidrohumedal de descarga: [[Orbaneja del Castillo|surgencias manantiales]], [[Parque natural de les Llagunes de Ruidera|llagunes fluviales]], [[Río Mundo|charca manantiales]], [[Salinas de Güeyos Negros|salines d'interior]], [[Tubilla del Agua|rezumas]], etc..
# Higrohumedal de recarga: [[Nava (xeomorfoloxía)|navas de monte]], llamargues en ramblas permeables, etc..
# Higrohumedal de tránsitu: [[Güelga del Ajauque y Rambla Salada|criptohumedales continentales]], [[Saladar de Lo Poyu|criptohumedales mariñes]], etc..
# Higrohumedal de descarga: [[Güeyos del Guadiana|surgencias cárstiques estacionales]] ([[trop plein]]), [[Extrusión cárstica|extrusiones cárstiques]], etc..

== Caltenimientu ==
Magar el caltenimientu de les güelgues tuvo favorecida hasta dómines recién pola dificultá p'habitalos, los proyeutos de [[terraformación]] recién constitúin un grave riesgu pa les especies reinales; la [[biodiversidá]] de les güelgues convertir nun recursu ecolóxicu crucial. Nel añu 1971 la [[Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura]] (IUCN poles sos sigles n'inglés) formuló un llistáu de güelgues.

La tasa de perda de güelgues de siquier un 70% de les güelgues del mundu por cada 100 años menguó n'Europa y caltúvose baxa en Norteamérica. Sicasí, n'Asia caltúvose la tasa, onde'l cambéu d'usu de suelu a gran escala siguió destruyendo les güelgues. Nun hai evidencia concluyente sobre si la inversión pública de distintes Estaos partes de la convención de Ramsar pudo desaniciar les tases de cambéu d'usu del suelu qu'amenacien a les güelgues del mundu. Esiste una necesidá d'ameyorar la conocencia del cambéu d'usu de suelos a nivel mundial, particularmente n'África, Oceanía y les zones tropicales d'América.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

La metá de los ríos, güelgues y acuíferos españoles tán en mala traza.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La metá de los ríos, güelgues y acuíferos españoles tán en mala traza|url=http://www.ecoticias.com/mediu-ambiente/177086/La metá-de-los-rios-güelgues-y-acuiferos-espanoles-estan-en-mal-estáu|fechaaccesu=16 de payares de 2017|periódicu=ECOticias.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

== Proyeutos de caltenimientu en güelgues ==

=== N'América Llatina ===
* Proyeutos de caltenimientu nel Pantanal de Brasil, el banzáu d'agua duce más grande del mundu, por entemediu del Programa de Desenvolvimientu del Noroeste y el Proyeutu Nacional del Mediu Ambiente d'esi país.
* Proyeutos de Prevención, Caltenimientu y Caltenimientu de les güelgues a nivel nacional, Colombia.

==== En Chile ====
* Na ciudá de [[Llanquihue]], tán llevándose a cabo proyeuto de caltenimientu y restauración de güelgues urbanes per parte de la Fundación Mandáu Chile&lt;ref&gt;{{Obra citada|títulu=Podcast 11 07 17|apellíos=FullOutdoor|url=https://www.youtube.com/watch?v=2EZnBmWDq4I&amp;index=19&amp;t=25s&amp;list=PLs4MBaLa3FBIehH89hBqveV-3q5VH9zCl|fechaaccesu=28 de setiembre de 2017|fecha=12 de xunetu de 2017}}&lt;/ref&gt;, financiáu en parte pola plataforma de caltenimientu Pic Parks.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.picparks.com/map#güelgues-llanquihue-legáu-chile|títulu=PIC|fechaaccesu=16 de payares de 2017|sitiuweb=www.picparks.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171117065221/https://www.picparks.com/map#güelgues-llanquihue-legáu-chile|fechaarchivu=2017-11-17}}&lt;/ref&gt; 

== Polítiques, procedimientos y lineamientos pal manexu de les güelgues ==

=== Del Bancu Mundial ===
* El documentu de política más importante ye la Direutiva Operacional 4.00, Anexu D: &quot;Wildlands: Their Protection and Management&quot;, que considera a les güelgues como tierres monteses de particular importancia.
* Los procedimientos del Bancu Mundial, son sofitaos por tales polítiques internacionales como la Convención RAMSAR, qu'afala a los sos países miembros a señalar importantes güelgues dientro de les sos fronteres pa una llista d'árees apreciaes poles sos carauterístiques biolóxiques y otres d'interés científica. (Anguaño (añu 2006) esisten más de 395 sitios pa tierres húmedes, señalaos en 46 países). Sicasí, ye d'importancia crítica recordar que casi toles güelgues desempeñen funciones importantes. Los sitios grandes o “en llistaos” nun son los únicos a ser consideraos na preparación de los proyeutos.

== Güelgues destacaes ==
[[Ficheru:GARZA MORA 1.JPG|miniaturadeimagen|derecha|Una [[Ardea cocoi|garza mora]], nos [[Esteros del Iberá]], Arxentina.]]
[[Ficheru:2017 Bogotá Humedal Santa María del Lago.jpg|thumb|[[Güelga Santa María del Llagu]], parte del circuitu de [[Güelgues de Bogotá]].]]
* [[Esteros del Iberá]], n'[[Arxentina]].
* [[Bañáu La Estrella]], n'Arxentina.
* [[Güelgues Chaco]], sitiu Ramsar nᵘ 1366 n'Arxentina.
* [[Parque nacional Los Haitises]], [[República Dominicana]]
* Sitiu Ramsar [[Jaaukanigás]], n'Arxentina.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=''The Annotated Ramsar List'': Arxentina|url=http://www.ramsar.org/cda/es/ramsar-documents-list-annotated-ramsar-17044/main/ramsar/1-31-218%5Y17044_4000_2__|fechaaccesu=2 de payares de 2011|autor=The Ramsar Convention|fecha=actualizáu: 4 de xunetu de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.ramsar.org/cda/es/ramsar-documents-list-annotated-ramsar-17044/main/ramsar/1-31-218%5Y17044_4000_2__|fechaarchivu=23 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[Reserva natural integral y mista Llaguna de Rocha|Llaguna de Rocha]],&lt;ref&gt;[http://www.laguna-rocha.com.ar/ Llaguna de Rocha.]&lt;/ref&gt; en [[Monte Grande]], [[Buenos Aires]], Arxentina.
* Abellugu de Vida Montesa Boques del Polochic,&lt;ref&gt;[http://www.wetlands.org/RSIS/_COP9Direutory/Directory/ris/6GT003ye_part1.pdf Abellugu de Vida Montesa Boques del Polochic.]&lt;/ref&gt; en [[Guatemala]].
* [[Pantanal]] brasilanu-paraguayu-bolivianu.
* [[Bañaos de Otuquis]], en [[Bolivia]].
* [[Bañaos de Izozog]], en Bolivia.
* [[Bañaos de Tichela]], en Bolivia.
* [[Titicaca|Llagu Titicaca]], tantu del llau peruanu como del bolivianu.
* [[Delta del Okavango]], en [[Botsuana]].
* [[Golfu de la Reina Maud]], en [[Canadá]].
* [[Güelga Moncul]], en [[Chile]].
* [[Reserva nacional El Yali|Güelga El Yali]], en Chile.
* [[Río Cruces]], en Chile.
* [[Barraquera Grande de Santa Marta]], albufera na mariña Caribe, al oriente de la boca del [[ríu Magdalena]], en [[Colombia]].
* [[Güelgues de Bogotá]], en Colombia.
* [[Parque nacional Palu Verde|Palu Verde]], en [[Costa Rica]].
* [[Llagu Enriquillo]], na República Dominicana.
* [[Barraquera de Zapata]], en [[Cuba]].
* [[Parque nacional y natural de Doñana|Doñana]], [[Parque nacional de les Tables de Daimiel|Tables de Daimiel]], [[Parque natural de la Albufera|Albufera de Valencia]], [[Parque natural del Delta del Ebro|Delta del Ebro]], [[Mar Menor]] y [[Parque natural de les Llagunes de Ruidera|Llagunes de Ruidera]], n'[[España]].&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/elmundo/2010/02/01/ciencia/1265054602.html La crisis de les güelgues n'España.]&lt;/ref&gt;
* El [[galacho de La Alfranca]] y el [[galacho de Juslibol]], na [[provincia de Zaragoza]], España.
* Llamarga de Suárez,&lt;ref&gt;[http://www.proyectohormiga.org/udidac/charcasuarez/index.html Llamarga de Suárez.]&lt;/ref&gt; en [[Motril]], [[Andalucía]], España.
* Parque Natural [[Everglades]], n'[[Estaos Xuníos]].
* [[Golfu de Fonseca]], n'[[Hondures]].
* [[Llagu Chilka]], na [[India]].
* [[Selva pantanosa del delta del Níxer|Delta del Níxer]], en [[Malí]].
* [[Banzaos de Centla]], en [[Tabasco]], [[Méxicu]].
* [[Ría Llagartos|Güelgues de Rir Llagartos]], na [[península de Yucatán]], Méxicu.
* [[Golfu de Darién]], na frontera Colombia-.
* [[Llaguna Los Milagros]], en [[Perú]].
* [[Abellugu de vida montesa Banzaos de Villa|Pantano de Villa]], en Perú.
* Güelgues de Ventanu, en Perú.&lt;ref&gt;[http://www.muniventanilla.gob.pe/ muniventanilla.gob]&lt;/ref&gt;
* Güelgues de Villa María, en Chimbote&lt;ref&gt;[http://www.scielo.org.pe/pdf/rpb/v10n2/v10n2a14.pdf Güelgues de Villa María en Chimbote.]&lt;/ref&gt; Perú.
* [[Parque de la Güelga de iSimangaliso|Parque de la Güelga de Santa Lucía]], en [[Sudáfrica]].
* [[Güelgues de la Santa Lucía]], n'[[Uruguái]].
* [[Phú Quốc]], en [[Vietnam]].
* [[Parque nacional de les Tables de Daimiel|Tables de Daimiel]], n'[[España]].
* [[Parque natural de les Llagunes de Ruidera|Llagunes de Ruidera (La Mancha)]], n'[[España]]
* [[Parque nacional Manglares del baxu Yuna]], [[República Dominicana]]

== Ver tamién ==
* [[Llaguna]]
* [[Llanquihue]], ciudá de Chile onde se ta desenvolviendo un Plan d'Infraestructura Verde pa poner en valor les güelgues de la ciudá.

== Notes y referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía ==
* Banco Mundial. 1986. &quot;Wildlands: Their Protection and Management in Economic Development&quot;. Nota Política Operacional, 11.02. Bancu Mundial, Washington, D. C.
* Crisp, P. 1986. Coastal Wetlands. Wellington, Nueva Zelanda: Nature Conservation.
* Dugan, P.J., ed. 1990. Wetland Conservation, A Review of Current Issues and Required Action. Gland, Suiza: IUCN.
* Drijver, C.A., y M. Marchand. 1985. Taming the Floods: Environmental Asoects of Floodplain Development in Africa, Leiden, Países Baxos: Centru d'Estudios ambientales.
* Ledec, G., y R. Goodland. 1988. Wildlands: Their Protection and Management in Economic Development. Washington, D.C.: Bancu Mundial.
* Llugo, A.Y., y otros. 1989. Forested Wetlands Nueva York: Elsevier Scientific Publications.
* Scodari, P.F. 1990. Wetlands Protection: The Role of Economics.Washington, D.C.: Environmental Law Institute.
* Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura. Wetland Conservation and Sustainable Development Gland, Suiza.

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Wetlands}}
* [http://www.guayas.gob.ec/noticias/prefeutura-celebra-dia-mundial-de-les güelgues-calteniendo-manglar Prefeutura del Guayas Ecuador, celebra Día Mundial de les Güelgues calteniendo manglar.]
* [http://www.laguna-rocha.com.ar Reserva Natural Integral y Mista Llaguna de Rocha.]
* [https://web.archive.org/web/20101021081710/http://www.redhumedales.org/ Rede de Güelgues del Altiplanu Central Mexicanu.]
* [http://www.esterosdelibera.com/ Esteros del Iberá. Arxentina.]
* [http://wqic.nal.usda.gov/water-quality/wetlands Wetlands. Departamentu d'Agricultura de los Estaos Xuníos.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160320142616/http://wqic.nal.usda.gov/water-quality/wetlands |date=2016-03-20 }}
* [https://web.archive.org/web/20090207160757/http://ambientisnatura.org.ar/Articulo/36/internacional_güelgues.aspx Fundación Ambientis Natura. Día Internacional de les Güelgues.]
* [http://www.humedalesvivos.es/ Asociación Humedal Vivos.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161101042826/http://www.humedalesvivos.es/ |date=2016-11-01 }}
* [https://sites.google.com/site/humedaltierrablanca/ humedal Tierra Blanca, Soacha, Cundinamarca.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161101050701/https://sites.google.com/site/humedaltierrablanca/ |date=2016-11-01 }}
* {{Enllaz rotu|1=Criterios de Definición y Clasificación de Güelgues.F.J.GARCÍA MARIANA(CHS). Abril, 2004 |2=https://es.calameo.com/read/001272316y3f9d7481935 |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://es.calameo.com/read/0012723169ae424fdddb9 Ecosistemes Húmedos Interdependientes de les Agües Soterrañes.F.J.GARCÍA MARIANA. Ed Diego Marín (Murcia). Sept, 2017 ]

{{Tradubot|Humedal}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Güelgues|Güelgues]]
[[Categoría:Tipos de güelgues]]
[[Categoría:Cuerpos d'agua]]
[[Categoría:Términos botánicos]]</text>
      <sha1>h8a0vqbzda8nbbtpmi3x0jvs9wv1pbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra de Libia de 2011</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114371</id>
    <revision>
      <id>4506032</id>
      <parentid>4501369</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 45 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242272" sha1="9muknwpsdlb0220sf81ttkkjw9z2wis" xml:space="preserve">:''Pa la intervención estranxera vease [[Intervención militar en Libia de 2011]].''
{{Ficha de conflictu militar
| nome = Guerra de Libia de 2011
| imaxe = Tanks outside of Misrata (6) (8288579409).jpg
| tamañu imaxe = 350px
| casus = [[Corrupción política]], [[autoritarismu]], males condiciones de vida |
descripción_imagen = Tanques destruyíos pela rodiada de [[Misrata]]
|conflictu = Parte de [[Primavera Árabe]]
|fecha = [[15 de febreru]] - [[23 d'ochobre]] de [[2011]]
|axencia =
|lugar = {{bandera|Libia|2011}} [[Libia]]
|coordenaes =
|resultáu = * Victoria rebalba 
* [[Muerte de Muamar Gadafi]]
* Cayida de la [[Gran Yamahiriya Árabe Libia Popular Socialista]]
* El [[Conseyu Nacional de Transición]] asume'l control provisional del gobiernu de [[Libia]]
* Formación de la nueva [[República Libia]]
|consecuencies = Destrucción parcial y casi total de les ciudaes principales
* Grave [[crisis humanitaria]] con enormes grupos de movíos nacionales y estranxeros.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.abc.com.py/nota/libia-seis-meses-de-insurreccion-y-de guerra civil/ |títulu=Ciudad y Situación humanitaria ABC.com.py |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* Robu de patrimoniu cultural y históricu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Libia sufre'l robu de 10.000 antigüedaes de valor incalculable |url=http://actualidad.rt.com/tiempolibre/cultura/issue_31794.html |editorial=Russia Today |fecha=1 de payares de 2011 |fechaaccesu=1 de payares de 2011|axencia=Novosti}}&lt;/ref&gt;
* Formación del Frente de Lliberación de Libia 
* Estallíu eventual de la [[Guerra de Libia (2014-actualidá)|segunda guerra de Libia]] en [[2014]]
* La organización terroristes Estáu Islámicu toma la ciudá de [[Sirte]], últimu apartaz gadafista en cayer&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=L'Estáu Islámicu toma Sirte con una exhibición de poderíu militar |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-grupos-yihadistes-allegaos-estáu-islamico-tomen-sirte-20150219204423.html |editorial=Europa Press |fecha=19 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;
|descripción = Sulevación cívicu-militar inspirada nos ideales de les revoluciones [[Revolución tunecina|tunecina]] y [[Revolución exipcia de 2011|exipcia]].
* Represión y enfrentamientos militares ente gobiernu y opositores.
* Intervención militar esterior aprobada pol [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]].
|territoriu =
|combatientes2 = &lt;center&gt;{{bandera|Libia|1977|tamañu=80px}}&lt;br/&gt;'''[[Gran Yamahiriya Árabe Libia Popular Socialista]]'''&lt;/center&gt;
'''[[Congresu Xeneral del Pueblu (Libia)|Congresu Xeneral del Pueblu]]''' (Parllamentu libiu en Tripoli, hasta'l 25 d'agostu)&lt;br/&gt;
'''Ministeriu de Defensa''' (hasta'l 25 d'agostu)
* Fuercies Armaes
* [[Ficheru:Libyan National Army.png|20px|link=]] [[Exércitu de Libia]]
* [[Ficheru:Roundel of Libya (1977-2011).svg|20px|link=]] [[Fuercia Aérea de Libia]]&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;(hasta marzu)&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Naval ensign of Libya (1977-2011).svg|20px|border]] [[Armada de Libia]]&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;(hasta mayu)&lt;/ref&gt;
'''Ministeriu del Interior''' (hasta'l 25 d'agostu)
* Policía de Libia 
* Paramilitares
&lt;center&gt;{{bandera|Libia|1977|tamañu=80px}}&lt;br/&gt;'''[[Gadafi|Fuercies gadafistas derrocaes]]'''&lt;/center&gt;
* Militares desertaos del [[Exércitu de Libia]] dempués de la [[Batalla de Tripoli]], lleales a [[Gadafi]]
----
Fuercies [[paramilitar]]es&lt;br/&gt;
[[#Posición de les tribus|Tribus lleales a Gadafi]]&lt;ref name=&quot;tribewsj&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;tribespiegel&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stabroek&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.stabroeknews.com/2011/news/world/02/23/libya%E2%80%99s-tribal-politics-key-to-gaddafi%E2%80%99s-fate/|axencia=Stabroek News |fecha=23 de febreru de 2011 |fechaaccesu=26 de xunetu de 2011 |títulu=Libya's Tribal Politics Key to Gaddafi's Fate}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
[[Mercenarios]] estranxeros&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://af.reuters.com/article/drcNews/idAFLDE71N11N20110224 |títulu=Is Libya's Gaddafi Turning to Foreign Mercenaries? |editorial=[[Reuters]] |fecha=24 de febreru de 2011 |fechaaccesu=6 de xunu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111130075253/http://af.reuters.com/article/drcNews/idAFLDE71N11N20110224 |archivedate=2011-11-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;children&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.npr.orgblogsthetwo-way/2011/03/03/134223827/gadhafi-using-foreign-children-as-mercenaries-in-libya |títulu=Gadhafi Using Foreign Children As Mercenaries In Libya |obra=[[NPR]] |fecha=3 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chadian&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8349414/African-mercenaries-in-Libya-nervously-await-their-fate.html |títulu=African Mercenaries in Libya Nervously Await Their Fate |fecha=27 de febreru de 2011 |obra= [[The Daily Telegraph]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuaregs1&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-12647115 |títulu=Tuaregs 'join Gaddafi's mercenaries' |editorial=BBC |fecha=4 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuaregs2&quot;&gt;{{cita web |url=http://uk.ibtimes.com/articles/118924/20110304/libya.htm |títulu=Gaddafi hiring Tuareg warriors as mercenaries in Libya: reports |fecha=4 de marzu de 2011 |editorial=International Business Times |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110306023442/http://uk.ibtimes.com/articles/118924/20110304/libya.htm |fechaarchivu=6 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuaregs3&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.afrik-news.com/article19172.html |títulu=Libya: Gaddafi and his Mali-Chad Tuareg mercenaries |editorial=Afrik news |fecha=24 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuaregs4&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/6889/World/Region/Gaddafi-recruits--Tuareg-mercenaries.aspx |títulu=Gaddafi recruits 800 Tuareg mercenaries |axencia=AFP |fecha=3 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110305012108/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/6889/World/Region/Gaddafi-recruits--Tuareg-mercenaries.aspx |fechaarchivu=5 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Staff (19 February 2011) [http://www.alarabiya.net/articles/2011/02/19/138351.html &quot;Scores Die in Third Day of Libya's Anti-Gaddafi Protests – Gaddafi Recruits 'African Mercenaries' To Quell Protests&quot;]. [[Al Arabiya]]. Consultáu'l 26 de marzu de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Swaine, Jon (27 February 2011). [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8350968/Libya-African-mercenaries-immune-from-prosecution-for-war-crimes.html Libya: African Mercenaries 'Immune from Prosecution for War Crimes' – African Mercenaries Hired by the Gaddafi Regime To Kill Libyan Protesters Would Be Immune from Prosecution for War Crimes Due to a Clause in This Weekend's UN Resolution That Was Demanded by the United States&quot;]. ''[[The Daily Telegraph]]''. Consultáu'l 26 de marzu de 2011.&lt;/ref&gt;
----
'''Sofitu internacional'''
* {{bandera2|Rusia}}&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;Xineru-mayu 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Rusia dexa de sofitar a Gaddafi |url=http://archivo.laprensa.hn/Internacionales/Ediciones/2011/05/29/Noticias/Muamar-Gadafi-pierde-el sofitu-de-Rusia }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|China}}&lt;ref name=&quot;chiru&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=China y Rusia dulden sobre l'aición militar contra Gaddafi |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8354737/Libya-Russia-China-join-France-in-opposing-military-action-against-Gaddafi.html |editorial=[[The Telegraph]] |fecha=1 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Irán}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Western Intelligence: Iran Helping Gaddafi in Confrontation with NATO |url=http://www.americanthinker.com/2011/07/western_intelligence_iran_helping_gaddafi_in_confrontation_with_nato.html |editorial=American Thinker |fecha=7 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Bielorrusia}}&lt;ref name=&quot;chiru&quot; /&gt;
* {{bandera2|Venezuela}}&lt;ref name=&quot;gatestone&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Venezuela,Nicaragua and Cuba Still Support Gaddafi |url=http://www.gatestoneinstitute.org/2392/venezuela-nicaragua-cuba-support-gaddafi |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Cuba}}&lt;ref name=&quot;gatestone&quot; /&gt;
* {{bandera2|Bolivia}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Bolivia y Cuba sumir a Hugo Chávez en sofitu a Gaddadi |url=http://www.hechosdehoy.com/bolivia-y-cuba-sumir a-hugo-chavez-en-sofitu-de-6626.htm |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Ecuador}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Nicaragua y Ecuador sofiten a Gaddafi |url=http://www.eltiempo.com/mundo/africa/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-10214224.html}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Nicaragua}}&lt;ref name=&quot;gatestone&quot; /&gt;
* {{bandera2|Zimbabue}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Zimbabwean army helping Gaddafi in Libya |url=http://www.thezimbabwean.co/news/37590/zimbabwean-army-helping-gaddafi-in-libya-.html |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140122074610/http://www.thezimbabwean.co/news/37590/zimbabwean-army-helping-gaddafi-in-libya-.html |archivedate=2014-01-22 |fechaaccesu=2018-02-24 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Corea del Norte}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=NK laments Gaddafi's nuke folly |url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/MC29Dg01.html |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140218181349/http://www.atimes.com/atimes/Korea/MC29Dg01.html |archivedate=2014-02-18 |fechaaccesu=2018-02-24 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Serbia}}&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;Faiciones nacionalistes.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Gaddafi Gets Love From Serbian Nationalists On Facebook |url=http://www.huffingtonpost.com/2011/04/05/gaddafi-facebook-serbian-nationalists_n_845074.html |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Omán}}&lt;ref name=&quot;oman&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Omán, dispuestu a recibir a los familiares de Gaddafi |url=http://spanish.ruvr.ru/2011/10/27/59470952.html |idioma=inglés |urlarchivu=https://archive.today/20120714184913/http://spanish.ruvr.ru/2011/10/27/59470952.html |fechaarchivu=14 de xunetu de 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Sudáfrica}}&lt;ref name=&quot;oman&quot; /&gt;
* {{bandera2|Siria}}&lt;ref name=&quot;lanacion&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Siria, Yemen, Arxelia y Sudán sofiten a Gaddafi |url=http://www.lanacion.com.ar/1357008-la lliga-arabe-pidio-una zona-de-exclusion-aerea }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Yeme}}&lt;ref name=&quot;lanacion&quot; /&gt;
* {{bandera2|Arxelia}}&lt;ref name=&quot;lanacion&quot; /&gt;
* {{bandera2|Sudán}}&lt;ref name=&quot;lanacion&quot; /&gt;
* {{bandera2|Kenia}}&lt;ref name=&quot;afrol&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=&quot;Tropes de Kenia, Níxer y Malí sofiten a Gadafi&quot; |url=http://www.afrol.com/es/articulos/37497 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306212328/http://www.afrol.com/es/articulos/37497 |archivedate=2014-03-06 |fechaaccesu=2018-04-08 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Níxer}}&lt;ref name=&quot;afrol&quot; /&gt;
* {{bandera2|Mali}}&lt;ref name=&quot;afrol&quot; /&gt;
|combatientes1 = &lt;center&gt;{{bandera|Libia|2011|tamañu=80px}}&lt;br/&gt;'''[[Conseyu Nacional de Transición Rebalbes libios]]'''&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Staff |url= http://www.news.com.au/breaking-news/ferocious-battles-in-libya-as-national-council-meets-for-first-time/story-y6frfku0-1226016536676 |títulu= Ferocious Battles in Libya as National Council Meets for First Time |editorial=[[NewsCore]] (via [[News Limited]]) |fecha=6 de marzu de 2011 |fechaaccesu=27 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
* {{bandera|Libia}} [[Exércitu de Lliberación Nacional Libiu|Exércitu de Lliberación Nacional]]&lt;ref&gt;[[Exércitu de Libia|Fuercies Armaes]] xuníes a la oposición y policía libia xuníes a la oposición amás de voluntarios civiles.&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Free Libyan Air Force roundel.svg|20px|link]] [[Fuercia Aérea Libia Llibre]]
{{bandera|Libia}} Maniferstantes civiles anti-Gadafi
&lt;center&gt;{{bandera|Libia|2011|tamañu=80px}}&lt;br/&gt;'''[[República Libia]]'''&lt;/center&gt;
* [[Ficheru:Seal of the National Transitional Council (Libya).svg|20px||link=]] '''[[Conseyu Nacional de Transición]]''' (Parllamentu libiu en [[Trípoli]], dende'l 25 d'agostu)
* '''Ministeriu de Defensa''' (dende'l 25 d'agostu)
* '''Fuercies Armaes:'''
* [[Ficheru:Libyan National Army.png|20px|link=]] [[Exércitu de Libia]]
* [[Ficheru:Roundel of Libya (1977-2011).svg|20px|link=]] [[Fuercia Aérea de Libia]]&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;(Hasta marzu).&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Naval ensign of Libya (1977-2011).svg|20px|border]] [[Armada de Libia]]&lt;ref group=&quot;n.&quot;&gt;(Hasta mayu).&lt;/ref&gt;
'''Ministeriu del Interior''' (dende'l 25 d'agostu)
* Policía de Libia ----

* [[#Posición de les tribus|Tribus opositores]]&lt;ref name=&quot;tribewsj&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304887904576395143328336026.html |obra= [[The Wall Street Journal]] |fecha=21 de xunu de 2011 |títulu=Libya City Torn by Tribal Feud |fechaaccesu=26 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribespiegel&quot;&gt;{{cita publicación |fecha=26 de xunetu de 2011 |url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,776695,00.html|periódicu=Der Spiegel |fechaaccesu=26 de xunetu de 2011 |títulu=Tribal Rivalries Complicate Libyan War |nome=Mathieu |apellíu=Von Rohr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;live5-3&quot;&gt;{{cita web |url=http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-5 |axencia=Al Jazeera Blogues |fecha=5 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de xunetu de 2011 |títulu=Libya Live Blog - March 5 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110817010129/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-5 |fechaarchivu=17 d'agostu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
* Asesores militares y soldaos estranxeros&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFN0229488620110602?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0&amp;sp=true |títulu=Mercenaries joining both sides in Libya conflict |autor=Mark Hosenball |editorial=[[Reuters]] Africa |fecha=2 de xunu de 2011 |fechaaccesu=17 de xunetu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111130081612/http://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFN0229488620110602?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0&amp;sp=true |archivedate=2011-11-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1374206/Libya-Mercenaries-help-rebels-war-Gaddafi-say-UK-generals.html |títulu=Send in the dogs of war: Mercenaries could help the rag-tag rebels say UK generals |autor=Tim Shipman |editorial=[[Daily Mail]] |fecha=6 d'abril de 2011 |fechaaccesu=17 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;
----
&lt;center&gt;{{bandera|ONX|tamañu=50px}}&lt;br/&gt;'''[[Organización de les Naciones Xuníes]] aplicando [[Resolvimientu 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|resolución 1973 del Cons. de Seguridá]] sobre [[Intervención militar en Libia de 2011|intervención militar]]'''&lt;/center&gt;
* {{bandera|ONX}} [[Estaos miembros de Naciones Xuníes|Miembros de la ONX]]
* {{bandera2|OTAN}}
* {{bandera2|Qatar}}&lt;ref&gt;{{enllaz rotu|{{cita publicación |autor=Staff |url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jTmXlHe7peJtPJyj6O3laLRQa_yw?docId=y09dd83a85f14859942a15c341db9b53 |títulu= Gulf Bloc: Qatar, UAE in Coalition Striking Libya |editorial= [[Associated Press]] (via [[Google News]]) |fecha=21 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110321224832/https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jTmXlHe7peJtPJyj6O3laLRQa_yw?docId=y09dd83a85f14859942a15c341db9b53|fechaarchivu=21 de marzu de 2011}}|https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jTmXlHe7peJtPJyj6O3laLRQa_yw?docId=y09dd83a85f14859942a15c341db9b53}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Emiratos Árabes Xuníos}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Staff |url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&amp;cid=1300255413630&amp;p=1135099400124&amp;pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews |títulu=UAE Updates Support to UN Resolution 1973 |editorial=WAM ([[Emirates News Agency]]) |fecha=25 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Xordania}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |obra= [[The Jordan Times]] |fecha=6 d'abril de 2011 |fechaaccesu=6 d'abril de 2011 |url= http://www.jordantimes.com/?news=36218 |títulu= Jordanian Fighters Protecting Aid Mission}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Suecia}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=EFE |url=http://el-nacional.com/www/site/p_contenido.php?q=nodo/196374/Mundu/Parllamentu-suecu-aprueba-la-participaci%C3%B3n-en-la-operaci%C3%B3n-en-Libia |títulu=Parllamentu suecu aprueba la participación na operación en Libia |editorial=El Nacional.com |fecha=1 d'abril de 2011 |fechaaccesu=19 d'agostu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
----
&lt;center&gt;[[Ficheru:Perlshaper orthographic example1.svg|50px|link=]]&lt;/center&gt;
'''Sofitu internacional:'''
* {{bandera2|Lliga Árabe}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La Lliga Árabe da'l llombu a Gadafi y reconoz a los rebeldes |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20110825/54205254892/la lliga-arabe-da-el llombu-a-gadafi-y-reconoz-a-los rebeldes.html |editorial=La Vanguardia |fecha=25 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La CNT ingresa na Lliga Árabe |url=https://www.publico.es/internacional/393381/el-cnt-ingresa-en-la lliga-arabe-y niégase-a-axustar-con-gadafi |editorial=El Públicu |fecha=28 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Almitir a Libia de nuevu |url=https://www.rtve.es/noticias/20110828/lliga-arabe-almite-nuevu-libia-en reconociendo-oficialmente-rebeldes/457678.shtml |editorial=RTVE |fecha=28 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|XE}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La Unión Europea encamienta a Gaddafi a dimitir y &quot;aceptar la voluntá del pueblu&quot; |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/08/678-387825-9-la-union-europea-encamienta-a-gaddafi-a-dimitir-y-aceptar-la voluntá-del pueblu.shtml |editorial=La Tercer |fecha=22 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La XE celebró la cayida de Gaddafi |url=http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/articulo-306539-union-europea-celebro-caida-de-gadafi |fecha=22 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140422190806/http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/articulo-306539-union-europea-celebro-caida-de-gadafi |archivedate=2014-04-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La XE aprueba más sanciones pa primir a Gaddafi |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2011/04/12/union-europea-aprueba-mas-sanciones-contra-libia-pa-primir-a-gadhafi |editorial=La Tercer |fecha=22 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Xunión Africana]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Arab League hopes Gaddafi death 'turns page of tyranny' |url=http://www.vanguardngr.com/2011/10/arab-league-hopes-gaddafi-death-turns-page-of-tyranny |editorial=Vanguard |fecha=20 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Flag of CARICOM.svg|20px|border|link=]] [[Comunidá del Caribe]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Lay down arms in peace |url=http://www.caricom.org/jsp/pressreleases/press_releases_2011/pres387_11.jsp |editorial=CARICOM |fecha=24 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120106214205/http://caricom.org/jsp/pressreleases/press_releases_2011/pres387_11.jsp |fechaarchivu=6 de xineru de 2012 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|EEXX}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Estaos Xuníos y la OTAN asesinen a Gaddafi |url=http://www.wsws.org/es/articles/2011/oct2011/esgd-o25.shtml |editorial=La Tercer |fecha=25 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140127092839/http://www.wsws.org/es/articles/2011/oct2011/esgd-o25.shtml |archivedate=2014-01-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=la OTAN 'va asesorar' a Libia en defensa |url=http://www.librered.net/?p=29990 |editorial=Librered |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151002083035/http://www.librered.net/?p=29990 |archivedate=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Xapón}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Xapón sofita al nuevu gobiernu libiu |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/10/678-400258-9-japon-considera-que-la muerte-de-gaddafi-ye-importante-pa-una-nueva-libia.shtml |editorial=Cooperativa |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Corea del Sur}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Seúl ayuda diplomáticamente a los rebeldes |url=http://www.cooperativa.cl/noticias/mundo/africa/libia/corea-del sur-reforzara-el sofitu-diplomatico-a-los-rebeldes-libios/2011-08-23/061335.html |editorial=Cooperativa |fecha=23 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Albania}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Albania PM Hails Death of 'Criminal' Gaddafi |url=http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-pm-hails-gadhafi-s-death |editorial=Balkan Insight |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140224050524/http://www.balkanweb.com/kryesore/1/imami-shqiperia-kontribut-ne-libi-ne-fazen-y-post-konfliktit-63715.html], Balkanweb&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Australia}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Australia supports NTC |url=https://www.abc.net.au/news/2011-10-21/gillard-abbott-on-gaddafi-death/3590956 |editorial=ABC |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Israel}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Israelis not sorry Muammar Gaddafi is dead |url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Israelis-not-sorry-Muammar-Gaddafi-is-dead |editorial=Jerusalem Post |fecha=20 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Suiza}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Suiza, contenta col fin de Gaddafi |url=http://www.swissinfo.ch/spa/noticias/politica_suiza/Suiza,_contenta_ante_el fin_de_Gaddafi.html?cid=30961304 |editorial=swissinfo.ch |fecha=22 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Canadá}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Canada-Libya Relations |url=http://www.canadainternational.gc.ca/libya-libye/billateral_relations_billaterales/canada-libya-libye_bu.aspx |editorial=CanadaInternational |fecha=22 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|India}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Muammar Gaddafi dead: India offers to rebuild liberated Libya |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-21/news/30306461_1_muammar-gaddafi-libyan-people-countries-support |editorial=The Economic Times |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305165510/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-21/news/30306461_1_muammar-gaddafi-libyan-people-countries-support |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Iraq}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Iraq |url=http://blogs.aljazeera.com/topic/iraq-oct-20-2011-2056 |editorial=AlJazeera |fecha=20 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|El Líbanu}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Rival Lebanese leaders hail Gadhafi's death |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2011/Oct-21/151850-rival-lebanese-leaders-hailgadhafis-death.ashx#axzz1bPE3Tgri |editorial=Daily Star |fecha=21 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190513232653/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2011/Oct-21/151850-rival-lebanese-leaders-hailgadhafis-death.ashx#axzz1bPE3Tgri |archivedate=2019-05-13 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Kuwait}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Kuwait apurre 189 dólares a los rebeldes |url=http://sp.ria.ru/international/20110505/148892811.html |editorial=RiaNovosti |fecha=5 de mayu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Brasil}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Brasil bloquia activos del dictador Muamar Al Gadafi y del Bancu Central libiu |url=https://www.elmundo.es/accesible/america/2011/09/06/brasil/1315342845.html
|editorial=El Mundo |fecha=6 de setiembre de 2011 |fechaaccesu=6 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Panamá}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Panamá reconoz a la CNT |url=http://www.abc.com.py/internacionales/venezuela-sofita-a-gadafi-colombia-y-panama-reconocen-cnt-libiu-298765.html |editorial=ABC |fecha=23 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=5 de febreru de 2014 }}&lt;/ref&gt;
|políticos2 = {{bandera|Libia|1977}} [[Muammar al-Gaddafi]] {{MEC}}
|políticos1 = {{bandera|EEXX}} [[Barack Obama]]&lt;br /&gt;
{{bandera|EEXX}} [[Hillary Clinton]]&lt;br /&gt;
{{bandera|Reinu Xuníu}} [[David Cameron]]&lt;br /&gt;
{{bandera|Francia}} [[Nicolas Sarkozy]]&lt;br /&gt;
{{bandera|Canadá}} [[Stephen Harper]]&lt;br /&gt;
{{bandera|Italia}} [[Silvio Berlusconi]]
|comandante2 =
{{bandera|Libia|1977}} [[Muammar al-Gaddafi]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Saif al Islam Gadafi]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Jamis Gadafi]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.lainformacion.com/policia-y-justicia/arresto/el-antiguu-voceru-de-gadafi-niega-la so-captura_VTR4TwYSdHIQ8aOwlRalL1/ |títulu=L'antiguu voceru de Gadafi niega la so captura |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia|1977}} [[Moatassem Gadafi]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Al-Saadi al-Gaddafi]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Saif al Arab Gadafi]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Abdullah Senussi]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Abu-Bakr Yunis Jabr]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Massoud Abdelhafid]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Mahdi al Arabi]]{{PDG}}
* {{bandera|Libia|1977}} [[Khouidli Hamidi]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Moussa Ibrahim]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Rafi al-Sharif]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Awad Hamza]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Bashir Hawadi]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Mustafa al-Kharoubi]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Nasr al-Mabrouk]]
* {{bandera|Libia|1977}} [[Mansour Dao]]
|comandante1 = {{bandera|Libia|2011}} [[Mustafa Abdul Jalil]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://live.reuters.com/Event/Middle_East_Protests |títulu=Middle East Unrest – Live Blog |axencia=Reuters |fechaaccesu=6 de xunu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190822083627/http://live.reuters.com/Event/Middle_East_Protests?Page=44 |archivedate=2019-08-22 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia|2011}} [[Jalal al-Digheily]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Omar El-Hariri]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Staff |url= http://www.businessinsider.com/libyas-opposition-leadership-national-libyan-council-2011-3?páxina=1 |títulu= Libya's Opposition Leadership Comes into Focus |editorial=[[Stratfor]] (via [[Business Insider]]) |fecha=8 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia|2011}} [[Mahmoud Jabril]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abdul Fatah Younis]]{{MEC}}
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abdul Hafiz Ghoga]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Suleiman Mahmoud]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Staff |url=http://www.economist.com/node/18338840?story_id=18338840 |títulu=The Battle for Libya: The Colonel Fights Back – Colonel Muammar Qaddafi Is Trying to Tighten His Grip on the West, While the Rebels' Inexperience Leaves Them Vulnerable in the East |obra=[[The Economist]] |fecha=10 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia|2011}} [[Khalifa Belqasim Haftar]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Khalid Shahmah]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abdelhakim Belhadj]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Mahdi al-Harati]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abu Oweis]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abdul Hassan]]
* {{bandera|Libia|2011}} [[Abdel Hakim al-Hasidi]]
* {{bandera|EEXX}} [[Carter Ham]]
* {{bandera|Reinu Xuníu}} [[David Richards]]
* {{bandera|Francia}} [[Édouard Guillaud]]
* {{bandera|Canadá}} [[André Deschamps]]
* {{bandera|Italia}} [[Claudio Graziano]]
* {{bandera|Suecia}} [[Sverker Göranson]]
'''Operación ''Proteutor Unificáu'':'''
* {{bandera|OTAN}}{{bandera|Canadá}} [[Charles Bouchard]]&lt;ref name=&quot;Staff_1&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Staff |url= http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/03/25/libya-nato-mission.html |títulu= Canadian To Lead NATO's Libya Mission |editorial=[[CBC News]] |fecha=25 de marzu de 2011 |fechaaccesu=26 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|OTAN}}{{bandera|EEXX}} [[James G. Stavridis]]
* {{bandera|OTAN}}{{bandera|Italia}} [[Rinaldo Veri]]
* {{bandera|OTAN}} [[Anders Fogh Rasmussen]]&gt;&lt;ref name=&quot;Staff_1&quot;/&gt;
|soldaos1 = {{bandera|Libia}} ~8000 desertores&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/201131542757285681.html#| axencia = Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia}} Batallón ''36 Saaiqa''&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gfUGuTVpkLLbUgHna__pUmUV__fA?docId=8eb17692d31943d899b902d331525575 |títulu=Gadhafi showers strategic oil port with rockets |fecha=10 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110311214657/https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gfUGuTVpkLLbUgHna__pUmUV__fA?docId=8eb17692d31943d899b902d331525575 |fechaarchivu=11 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia}} 5000 voluntarios&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/20113242554921501.html |títulu=Battle Rages over Libyan Oil Port | axencia =[[Al Jazeera]] |fecha=3 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Qatar}} 2000-5000 soldaos&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2011/10/111026_ultnot_libia_qatar_jm.shtml |títulu=Qatar reconoz que tuvo soldaos en territoriu libiu | axencia =[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.avn.info.ve/contenido/qatar-almite-que-envi%C3%B3-cientos-de-soldaos-invadir-libia-y-sofitar-la-otan |títulu=Qatar almite qu'unvió cientos de soldaos a invadir Libia y sofitar a la Otan |axencia=[[AVN]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202025343/http://www.avn.info.ve/contenido/qatar-almite-que-envi%C3%B3-cientos-de-soldaos-invadir-libia-y-sofitar-la-otan |archivedate=2021-12-02 |fechaaccesu=2021-02-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://hator-ra.blogspot.com/2011/11/despues-de-la-victoriaderrota-empieza.html |títulu=5000 soldaos de Qatar participaron na colonización de Libia. Fonte de la resistencia Gadafista
|}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{bandera|OTAN}} [[Intervención militar en Libia de 2011#Medios militares|Fuercies aeronavales internacionales]]&lt;br /&gt; 1500 combatientes occidentales en tierra&lt;ref&gt;Pack, Jason (2013). ''The 2011 Libyan Uprisings and the Struggle for the Post-Qadhafi Future''. Palgrave Macmillan, páxs. 214. ISBN 9781137308092.&lt;/ref&gt;
|soldaos2 = {{bandera|Libia|1977}} 10&amp;nbsp;000-12&amp;nbsp;000 soldaos&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://english.aljazeera.net/videu/africa/2011/03/2011331522685587.html |títulu=Gaddafi's Military Capabilities |axencia=[[Al Jazeera English]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110306183314/http://english.aljazeera.net/videu/africa/2011/03/2011331522685587.html |fechaarchivu=6 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Libia|1977}} 800 tanques
* {{bandera|Libia|1977}} 1000 vehículos blindaos
* {{bandera|Libia|1977}} 3 buques
* {{bandera|Libia|1977}} 394 aviones operativos&lt;ref name=&quot;fuerzasoperativas&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Fuercies/militares/conflictu/libiu/elpepuint/20110319elpepuint_18/Tes |títulu=Fuercies militares nel conflictu libiu |autor=El País |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=20 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
* 5000 mercenarios [[tuareg]]&lt;ref&gt;Pack, Jason (2013). ''The 2011 Libyan Uprisings and the Struggle for the Post-Qadhafi Future''. Palgrave Macmillan, páxs. 38. ISBN 9781137308092.&lt;/ref&gt;
|baxes1 = 5904-6626 muertos&lt;br /&gt;+5000 mancaos&lt;ref name=&quot;ld_fíu_gaddafi&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.libertaddigital.com/mundo/el fíu-de-gadafi-griespu-libia-nun tien-mieu-a-un ataque-1276415876/ |títulu=El fíu de Gaddafi, griespu: &quot;Libia nun tien mieu a un ataque&quot; |autor=Libertad Digital |fecha=2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/02/25/libya.human.rights/ |títulu=Human rights groups: Violence in Libya must stop |idioma=inglés |autor=CNN |fecha=25 de febreru de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110301183811/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/02/25/libya.human.rights/ |fechaarchivu=2011-03-01 }}&lt;/ref&gt;
|baxes2 = 3309-4227 muertos&lt;br /&gt;7000 prisioneros
|baxes4 = '''Estimaciones totales:'''&lt;br /&gt;9400 muertos&lt;br /&gt;50&amp;nbsp;000 mancaos&lt;br /&gt;4000 sumíos
|campaña = rebelión en Libia de 2011
|campaña2 =
|campaña3 =
|campaña4 =
|anterior =
|posterior =
|nota1 =
}}
[[Ficheru:Libyan war final-es.svg|300px|thumb|right|Desenvuelvo de la guerra alredor de tol país. Cuanto más anaranxada ye la zona, antes foi conquistada pola rebelión. Les zones en cuadros representen frentes y zones reconquistaes.]]
La '''Guerra de Libia de 2011''',&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/tag/guerra_libia/a/ |títulu=Noticies sobre Guerra Libia |obra=[[El País]] |fechaaccesu=8 de marzu de 2012}}&lt;/ref&gt; llamada tamién en dellos medios de comunicación '''Guerra civil libia''',&lt;ref&gt;[https://www.rtve.es/noticias/20110301/revuelta-libia-conviértese-guerra-civil-futuru-inciertu/412579.shtml RTVE -, 1 de marzu de 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://mexico.cnn.com/mundo/2011/03/10/la-otan-analiza-una-resolucion-pa-frenar-la guerra civil-en-libia CNN - La OTAN analiza una resolución pa frenar la guerra civil en Libia], 10 de marzu de 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=País |nome=Ediciones El títulu=El mapa de la guerra en Libia |url=https://www.elpais.com/graficos/internacional/mapa/guerra/Libia/elpepuint/20110319elpepuint_1/Gues/ |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=9 de xineru de 2017|periódicu=EL PAÍS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://noticierostelevisa.esmas.com/internacional/270720/gadafi-avanza-guerra-civil-libia TELEVISA - Gadafi avanza na guerra civil de Libia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305014345/http://noticierostelevisa.esmas.com/internacional/270720/gadafi-avanza-guerra-civil-libia |date=2016-03-05 }}, 19 de marzu de 2011&lt;/ref&gt; '''Revolución Libia'''&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pbs.org/newshour/multimedia/libya_9months/index.html |títulu=A Visual Look Back at the Libyan Revolution |obra=PBS |fecha=20 d'ochobre de 2009 |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111021172948/http://www.pbs.org/newshour/multimedia/libya_9months/index.html |fechaarchivu=2011-10-21 }}&lt;/ref&gt; o '''Revuelta del 17 de Febreru''',&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.libyaherald.com/2013/02/17/opinion-on-the-second-anniversary-of-the-17th-february-2011-revolution-reflections-and-considerations/ |títulu=On the second anniversary of the 17th February 2011 Revolution – reflections and considerations.}}&lt;/ref&gt; foi un [[conflictu bélicu]] internacional en [[Libia|territoriu libiu]] qu'empezó en febreru de 2011. Enfrentó al [[Libia sol réxime de Muammar al-Gaddafi|gobiernu libiu de Muammar al-Gaddafi]] contra distintos grupos opositores entamaos nel llamáu [[Conseyu Nacional de Transición]] sofitaos estos per distintos países estranxeros, principalmente [[Francia]] y los países de la OTAN, y tuvo como contestu históricu la llamada [[Primavera Árabe]].

El conflictu empezó por aciu manifestaciones y protestes populares contra'l gobiernu de Muammar al-Gaddafi, pocu dempués de los conflictos que se produxeren nel vecín [[Tunicia]]. Los grupos sulevaos armaos llegaron a tomar el control de delles ciudaes faciendo que'l [[yamahiriya|gobiernu libiu]], llamáu ''yamahiriya'', perdiera'l control sobre árees importantes del país lo que derivó nun enfrentamientu armáu. La respuesta, armada que dio la ''yamahiriya'' foi calificada per dellos países como [[crímenes de lesa humanidá|un atentáu contra los derechos civiles y la seguridá]] de la población civil.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.washingtontimes.com/news/2011/mar/19/obama-libyan-people-must-be-protected/ |títulu='Odyssey Dawn' starts: U.S. Navy fires cruise missiles at Libyan air defenses |fechaaccesu=19 de marzu de 2011 |autor=Kara Rowland |fecha=19 de marzu de 2011 |editorial=[[The Washington Times]] |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Esos países, principalmente pertenecientes a la [[OTAN]] y lideraos por [[Francia]], poniendo como argumentu una [[Resolvimientu 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|resolución]] de les [[ONX|Naciones Xuníes]], decidieron realizar una intervención que calificaron d'[[intervención humanitaria]]. El 31 d'ochobre de 2011, el [[Conseyu de Seguridá de la ONX]] determinó por unanimidá anulara la resolución que dexara la intervención por cuenta de la victoria rebalba.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://spanish.china.org.cn/international/txt/2011-10/28/content_23751471.htm |títulu=Naciones Xuníes anula resolución 1973 sobre Libia_Spanish.china.org.cn_中国最权威的西班牙语新闻网站 |fechaaccesu=9 de xineru de 2017 |apellíu=Gao |nome=Silvia |sitiuweb=spanish.china.org.cn}}&lt;/ref&gt;

Nos primeros cuatro meses de guerra civil, según el xefe d'una delegación del [[Conseyu de Derechos Humanos de la ONX]], produciríense ente diez y quince mil muertos en dambos bandos, constatándose casos de [[violencia sexual]] y [[crímenes de guerra]] cometíos principalmente, según fontes de los gobiernos que sofitaben a los opositores, poles fuercies lleales a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/06/09/internacional/1307645063.html |títulu=La Guerra en Libia cobrar hasta 15.000 vides en tan solo cuatro meses |fecha=1o de xunu de 2011 |autor=El Mundo |fechaaccesu=16 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt;

La guerra remató cola derrota de los partidarios de Muammar al-Gaddafi, [[muerte de Muammar al-Gaddafi|la so muerte]], y el control total del país per parte de los rebeldes del [[Conseyu Nacional de Transición]]. N'agostu de [[2012]] eslleir el Conseyu Nacional de Transición, empecipiando la transición democrática col [[Congresu Xeneral de la Nación (Libia)|Congresu Xeneral de la Nación]] y la fundación de la República Libia. En [[2014]] [[Guerra de Libia (2014-actualidá)|españa un nuevu conflictu]] quedando'l país estremáu en distintes zones d'influencia y desapaecíu na violencia na cual los grupos [[yihad]]istas tienen una relevancia creciente.&lt;ref&gt;[http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/articulo-327115-violencia-nun ceso-libia-tres-muerte-de-gadafi-francia L'Espectador.com] Violencia nun cesó en Libia tres muerte de Gadafi: Francia&lt;/ref&gt;

== Contestu ==
Nes selmanes anteriores llevárense a cabu delles [[Primavera Árabe|revueltes nel distintos países árabe vecinos a Libia]], primero en [[Tunicia]] y más tarde n'[[Exiptu]], onde los manifestantes llograron trunfar, espulsando a los gobiernos esistentes dexando'l poder a gobiernos que, en teoría, deberíen d'impulsar reformes democrátiques. A esta series de protestes conocer como &quot;Primavera Árabe&quot;. Les protestes estendiéronse llegando'l 15 de febreru (cuatro díes dempués del derrocamientu de [[Hosni Mubarak]], n'Exiptu) a Libia.

El coronel [[Muammar al-Gaddafi]] yera'l xefe de los Oficiales Llibres, un grupu de nacionalistes árabes que depunxeron al [[Reinu de Libia|Rei]] [[Idris I de Libia]] el [[1 de setiembre]] de [[1969]], nun &quot;[[Revolución del 1 de Setiembre|golpe d'estáu incruento]]&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Qaddafi Is Non Mubarak as Regime Overthrow May Trigger a 'Descent to Chaos' |url=https://www.bloomberg.com/news/2011-02-23/qaddafi-is-non-mubarak-overthrow-may-mean-descent-to-chaos-.html |fecha=23 de febreru de 2011 |fechaaccesu=12 de marzu de 2011 |obra=Bloomberg L.P. |autor=Viscus, Gregory |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110226160548/http://www.bloomberg.com/news/2011-02-23/qaddafi-is-non-mubarak-overthrow-may-mean-descent-to-chaos-.html |fechaarchivu=26 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; Dende esi mesmu añu Gadafi, autroproclamado &quot;[[Líder y Guía de la Revolución]]&quot;, exercía de forma ininterrumpida la xefatura del estáu libiu, convirtiéndose para [[2011]] n'unu de los [[Líderes de rexímenes non monárquicos con mandatos más llargos|xefes d'estáu non monárquicos con más tiempu nel poder]].

Sol mandatu de Gadafi, Libia yera teóricamente una [[democracia direuta]] [[Socialismu árabe|socialista]] y [[apartidista]] (esto ye, ensin [[partíos políticos]] de nengún tipu).&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Robbins |nome=James |títulu=Eyewitness: Dialogue in the desert |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6425873.stm |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2011 |fecha=7 de marzu de 2007 |editorial=BBC News}}&lt;/ref&gt; L'estáu funcionaba d'alcuerdu a la filosofía del ''[[Llibru verde (Gadafi)|Llibru Verde]]'' de Gadafi, que daba al [[xefe d'estáu]] una posición nominalmente ceremonial. Libia yera gobernada oficialmente por un sistema de comités que sirvíen como gobiernos llocales pa les subdivisiones del país, un [[Congresu Xeneral del Pueblu (Libia)|Congresu Xeneral del Pueblu]] [[Eleición indireuta|escoyíu indireutamente]] que sirvía como [[Poder Llexislativu|llexislativu]] y el [[Comité Xeneral del Pueblu]], dirixíu por un [[Secretariu Xeneral]], como caña executiva. A pesar de que tanto'l mandatariu como'l restu del gobiernu de Libia negaren que Gadafi tuviera cualquier tipu de poder, viéndose convertíu nuna &quot;figura simbólica&quot; n'abandonando la Presidencia en [[1977]],&lt;ref name=&quot;telegraph_gaddafi&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Wynne-Jones |nome=Jonathan |títulu=Libyan minister claims Gaddafi is powerless and the ceasefire is 'solid' |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8393285/Libyan-minister-claims-Gaddafi-is-powerless-and-the-ceasefire-is-solid.html |obra=The Telegraph |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2011 |fecha=19 de marzu de 2011 |allugamientu=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jazeera_gaddafi&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Gaddafi: Libya dignity under attack |url=https://www.aljazeera.com/news/africa/2011/03/201132113120236750.html |editorial=Al Jazeera |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2011 |fecha=2 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; según [[Freedom House]] les anteriores estructures yeren de cutiu utilizaes p'asegurar el predominiu del coronel, que al paecer apoderaba, ''[[de facto]]'', tolos poderes del estáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2010&amp;country=7862 |títulu=Libya |obra=Country Report |editorial=[[Freedom House]] |fechaaccesu=7 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt;

Dende'l 13 al 16 de xineru, por cuenta de la inconformidad coles demorances na entrega de viviendes de proteición social (subvencionaes pol gobiernu yá qu'en Libia tolos sos habitantes teníen derechu a de tener una vivienda) y la corrupción política, produciéronse manifestaciones en [[Derna]], [[Bengasi]], [[Bani Walid]] y otres ciudaes libies. Una de les aiciones de los manifestantes foi tomar unes 2.000 viviendes que'l gobiernu taba construyendo.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Libyans protest over delayed subsidized housing units |url=http://www.almasryalyoum.com/en/node/297407 |fecha=16 de xineru de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Libya protest over housing enters its third day |url=http://www.mesop.de/2011/01/16/libya-protest-over-housing-enters-its-third-day/ |autor=Mohamed Abdel-Baky |fecha=16 de xineru de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110719061055/http://www.mesop.de/2011/01/16/libya-protest-over-housing-enters-its-third-day/ |fechaarchivu=19 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

Antes del [[27 de xineru]], el gobiernu respondiera a los disturbios con un fondu d'inversión de 24.000 millones de dólares p'apurrir vivienda ya impulsar el desenvolvimientu. A finales de xineru, [[Jamal al-Hajji]], escritor y comentarista políticu opositor a Gadafi, &quot;llamó vía Internet a que la xente manifestar en pos d'aumentar la llibertá d'espresión&quot;, inspiráu nos llevantamientos de Túnez y Exiptu.&lt;ref name=&quot;AI_JamalH&quot;&gt;{{cita web |títulu=Libyan writer detained following protest call |editorial=[[Amnesty International]] |fecha=8 de febreru de 2011 |url=http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/libyan-writer-detained-following-protest-call-2011-02-08 |fechaaccesu=8 de febreru de 2011 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/5wLwGDmVM?url=http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/libyan-writer-detained-following-protest-call-2011-02-08 |fechaarchivu=8 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; Al-Hajji foi deteníu'l [[1 de febreru]] por axentes de la policía y acusáu el 3 de febreru por mancar a una persona col so coche. [[Amnistía Internacional]] afirmó que al-Hajji fuera encarceláu poles sos opiniones polítiques non violentes; la verdadera razón de la detención sería la convocatoria de manifestaciones.&lt;ref name=&quot;AI_JamalH&quot; /&gt;

== Primeres manifestaciones y entamu de la guerra ==
Les primeres manifestaciones con demandes de reformes polítiques y económiques contra'l réxime de Gadafi, que llevaba 41 años nel poder, convocaes n'[[Internet]] por un grupu de mozos sol lema «''Revuelta del 17 de febreru: Día de la roxura en Libia''», bastiar cola detención el día 15 en [[Bengasi]] de [[Fethi Tarbel]], abogáu defensor de presos de conciencia acusáu pola policía d'arrobinar el rumor d'una quema provocada na cárcel d'[[Abu Salim]]. El choque ente policías y manifestantes que reclamaben la lliberación de los presos dexó un saldu de trés muertos y 38 mancaos, na so mayoría axentes de la policía.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/protesta/españa/Libia/elpepuint/20110216elpepuint_8/Tes |títulu=La protesta españa en Libia |fechaaccesu=15 d'abril de 2011 |autor=Ignacio Cembrero |fecha=16 de febreru de 2011 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;
Les manifestaciones fueron creciendo en magnitú y violencia siendo reprimíes, cada vez con mayor brutalidá, poles fuercies de seguridá, superando en pocos díes, según delles fontes, los cuarenta muertos. El 18 de febreru en [[Al Bayda]], ciudá onde primeramente dellos manifestantes morrieren a manes de la policía, dos axentes que trataben d'esvalixar a los manifestantes fueron prindaos por estos y aforcaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/02/21/int_esp_siete-dias-de-protes_21A5195501.shtml |títulu=Siete díes de protestes en Libia |fechaaccesu=15 d'abril de 2011 |autor=L'Universal, Caraques |fecha=21 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt; Les protestes dexeneraron nuna revuelta que s'estendió rápido pola [[Cirenaica]], la parte oriental del país, tradicionalmente contrariu a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Cirenaica/lidera/sulevacion/elpepiint/20110222elpepiint_1/Tes |fecha=22 de febreru de 2011 |títulu=La Cirenaica lidera la sulevación |autor=El País}}&lt;/ref&gt; Gran parte del exércitu nesta zona xunir a los opositores, mientres los lleales al réxime abandonaron les armes y los cuarteles.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/soldaos/zona/oriental/retiren/sofitu/Gadafi/elpepiint/20110222elpepuint_21/Tes |títulu=Los soldaos de la zona oriental retiren el so sofitu a Gaddafi |autor=El País |fecha=22 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;

Diversos medios de comunicación internacionales informaron de presuntes aiciones de represión estrema, incluyendo bombardeos indiscriminaos nes ciudaes per parte de la fuercia aérea. Escontra finales de febreru delles ciudaes de la zona occidental del país cayeron tamién sol control de los contrarios a Gadafi, quedando [[Trípoli (Libia)|Trípoli]], la capital del país, arrodiada de ciudaes controlaes pola oposición.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/revuelta/arima/oeste/Libia/elpepiint/20110224elpepiint_2/Tes |títulu=La revuelta arimar al oeste de Libia |autor=El País |fecha=24 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;

La cercanía de los opositores fizo que les fuercies lleales al réxime doblaren los sos ataques contra estes ciudaes pa recuperales, causando numberoses baxes inclusive na capital, onde tamién teníen lugar manifestaciones de valumbu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Gadafi/llucha/desesperada/caltener/control/oeste/Libia/elpepuint/20110223elpepuint_4/Tes |títulu=Gaddafi llucha a la desesperada pa caltener el control del oeste de Libia |fecha=23 de febreru de 2011 |autor=El País}}&lt;/ref&gt; Los rebeldes, sofitaos por soldaos y políticos desertores, entamaron el [[Conseyu Nacional de Transición]] con sede en [[Bengasi]] estableciendo un gobiernu paralelu nes zones fora del dominiu de Gadafi.

L'exércitu partidariu de Gadafi, que tuviera a la defensiva, empezó una ofensiva nel este y nel oeste, camudando la situación a principios de marzu. A partir del día [[5 de marzu]] les fuercies del réxime consiguieron recuperar diverses ciudaes principalmente nel oeste y la mariña central del país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/contraataques/Gadafi/frenen/ofensiva/rebelde/Libia/elpepuint/20110307elpepuint_5/Tes |títulu=Contraatacar de Gadafi frenen la ofensiva rebelde en Libia |fecha=7 de marzu de 2011 |autor=El País}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/regimen/Gadafi/anuncia/ofensiva/gran/escala/elpepuint/20110310elpepuint_11/Tes |títulu=El réxime de Gaddafi anuncia una ofensiva a gran escala |fecha=10 de marzu de 2010 |autor=El País}}&lt;/ref&gt; A partir d'esi momentu, les tropes de Gadafi tomaron la iniciativa, asediando Bengasi y [[Misurata]], les principales ciudaes so dominiu opositor.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/fuercies/Gadafi/tomen/Brega/aceleren/asediar/Bengasi/elpepuint/20110313elpepuint_4/Tes |títulu=Les fuercies de Gadafi tomen Brega y aceleren pa asediar Bengasi |autor=El País |fecha=13 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

A nivel internacional, la crisis en Libia tuvo impautu na economía: l'[[Euru (moneda)|euru]] baxó y el preciu del [[petroleu]] aumentó hasta niveles cimeros a los 110 dólares.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.eleconomista.es/energia/noticias/2853149/02/11/El-crudu-Brent-xube-un-517-per cientu-hasta-los-11125-dolareOnus.html |títulu=El crudu Brent xube un 5,17 per cientu, hasta los 111,25 dólares|axencia =www.eleconomista.es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Llega petroleu a 115 dólares por crisis n'Oriente Mediu |url= http://www.aztecanoticias.com.mx/notes/finances/43917/llega-petroleo-a-115-dolares-por crisis-n'oriente mediu |fecha=1 de marzu de 2011 | axencia = aztecanoticias.com}}&lt;/ref&gt; Miles de libios y de ciudadanos estranxeros residentes nel país fuxeron del conflictu escontra países vecinos, xenerando una [[crisis humanitaria]].

La mayoría de los gobiernos occidentales manifestaron de momentu un fuerte refugu al gobiernu de Gadafi y les sos midíes represives, esixendo'l so arrenunciu. La [[Lliga Árabe]] suspendió la membresía de Libia y sofitó l'establecimientu d'una [[zona d'esclusión aérea]] contra dichu gobierno.&lt;ref name=&quot;ABC_1&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=730565 |títulu=La Líga Árabe sofita la esclusión aérea en Libia y reconoz al mandu rebalbu |fecha=3 de marzu |obra=ABC}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Demonstration in Bayda (Libya, 2011-07-22).jpg|thumb|Manifestaciones en [[Al Bayda]] a favor de la rebelión.]]

El [[26 de febreru]] de [[2011]], el [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]] emitió la [[Resolvimientu 1970 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Resolvimientu 1970]] alvirtiendo a Muammar al-Gaddafi que los medios de represión emplegaos podría considerase como [[crímenes de lesa humanidá]]. Coles mesmes la resolución imponía sanciones al gobiernu libiu y los sos dirixentes. El [[17 de marzu]] de 2011 el Conseyu de Seguridá por aciu la [[Resolvimientu 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Resolvimientu 1973]] declaró l'establecimientu d'una zona d'esclusión aérea autorizando a los Estaos miembros de la ONX l'usu de «toles midíes que sían necesaries» pa protexer a la población civil de Libia, con esclusión espresa del usu de fuercies d'ocupación en cualquier llugar del territoriu.&lt;ref name=&quot;Naciones Xuníes_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.un.org/spanish/News/fullstorynews.asp?NewsID=20507 |títulu=Libia: ONX declara zona d'esclusión aérea pa protexer a civiles |fecha=17 de marzu de 2011 |autor=Naciones Xuníes |fechaaccesu=17 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.un.org/es/comun/docs/?symbol=s/res/1973%20(2011) |títulu=Resolución 1973 (2011) |autor=Naciones Xuníes |fechaaccesu=6 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt;

== Desenvolvimientu de la guerra ==
[[Ficheru:Flag of Libya (1951).svg|thumb|right|Antigua [[bandera de Libia]], utilizada [[Reinu de Libia|dende la independencia en 1951 y hasta'l golpe d'estáu de Gadafi en 1969]], foi usada pola oposición y restituyida como bandera nacional en 2011 como un símbolu de la resistencia y oposición a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kansascity.com/2011/02/18/2666087/violent-repression-of-protests.html |títulu=Violent repression of protests rocks Libya, Bahrain, Yemen |autor=Janathan S. Landay, Warren P. Strobel and Arwa Ibrahim |añu=18 de febreru de 2011 |obra=The Kansas City Star |fechaaccesu=19 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.guardian.co.uk/world/blog/2011/feb/17/bahrain-crisis-middle-east-protests-live-blog#block-20 |títulu=Bahrain in crisis and Middle East protests – live blog |autor=Mark Tran |añu=17 de febreru de 2011 |obra=The Guardian |fechaaccesu=19 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;]]

[[Ficheru:People on a tank in Benghazi2.jpg|thumb|Civiles sobre un tanque'l [[23 de febreru]] de [[2011]] en [[Bengasi]].]]

[[Ficheru:A revolutionary committee office after fire.JPG|thumb|Oficina del [[Congresos Populares de Base|Comité Revolucionariu de la Yamahiriya]] (pro-Gadafi) en [[Bengasi]] dempués de ser amburáu.]]

=== Estensión y desenvolvimientu de la insurrección (del 17 al 26 de febreru) ===
Ente'l 17 y [[19 de febreru]] de 2011 miles de ciudadanos salieron a la cai en [[Libia]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/02/18/les protestes-contra-gadafi-podrian-haber-dexáu-decenes-de-muertos/ |títulu=http://es.euronews.net/2011/02/18/les protestes-contra-gadafi-podrian-haber-dexáu-decenes-de-muertos/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Los manifestantes facer col control de la ciudá de [[Bengasi]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110220_libia_bengasi_violencia_protestes_az.shtml |títulu=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110220_libia_bengasi_violencia_protestes_az.shtml |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; onde se creó la [[Coalición 17 de febreru]] como gobiernu provisional del país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://“Free%20Benghazi”%20says%20united%20with%20people%20of%20Tripoli |títulu=http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle09.asp?xfile=data/international/2011/February/international_February890.xml&amp;section=international }}&lt;/ref&gt; Calcúlase la muerte de 173 persones na represión de les manifestaciones que cobraron fuercia en [[Trípoli (Libia)|Trípoli]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2011/02/110220_ultnot_libia_protestes_tripoli_lav.shtml |títulu=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2011/02/110220_ultnot_libia_protestes_tripoli_lav.shtml |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/200/muertos/brutal/represion/protestes/Libia/elpepuint/20110220elpepuint_1/Tes |títulu=https://www.elpais.com/articulo/internacional/200/muertos/brutal/represion/protestes/Libia/elpepuint/20110220elpepuint_1/Tes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El 20 de febreru de 2011, Estaos Xuníos, La Unión Europea y la Lliga Árabe pidieron a Muammar al-Gaddafi el fin de la violenta represión contra los manifestantes,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/965772/0/cese/represion/libia/ |títulu=http://www.20minutos.es/noticia/965772/0/cese/represion/libia/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; mientres el fíu d'ésti, [[Saif al Islam Gadafi]], acusó a terceros países d'intervenir nes protestes pa perxudicar a Libia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://tiempolibre.eluniversal.com/2011/02/20/int_ava_f%C3%ADu-de-gadafi-recon_20A5192733.shtml |títulu=http://tiempolibre.eluniversal.com/2011/02/20/int_ava_fíu-de-gadafi-recon_20A5192733.shtml |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220326210816/http://tiempolibre.eluniversal.com/2011/02/20/int_ava_f%C3%ADu-de-gadafi-recon_20A5192733.shtml |fechaarchivu=2022-03-26 }}&lt;/ref&gt;

El 21 de febreru de 2011 los manifestantes en [[Trípoli (Libia)|Trípoli]] amburaron la sede central del Gobiernu, el Salón del Pueblu, y l'edificiu qu'alluga'l Ministeriu de Xusticia. Calcúlase que pudieron morrer siquier 61 persones esi día nos enfrentamientos ente fuercies de seguridá y manifestantes na capital,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/965919/0/libia/gadafi/incendio/ |títulu=L'Exércitu libiu bombardea dende l'aire a los manifestantes que protesten en Trípoli}}&lt;/ref&gt; amás dellos políticos y militares desertaron poniéndose de llau de los manifestantes en contra de Gadafi, ente ellos el ministru de Xusticia y la delegación libia na ONX.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/02/22/los opositores-al-regimen-controlen-l'este-de-libia/ |títulu=http://es.euronews.net/2011/02/22/los opositores-al-regimen-controlen-l'este-de-libia/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Les protestes provocaron un aumentu nel preciu del petroleu qu'algamó'l so preciu más eleváu dende 2008.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2011/02/110221_ulnot_libia_protestes_aprecio_petroleo.shtml |títulu=Aumento récor del petroleu pol conflictu en Libia}}&lt;/ref&gt; Muammar al-Gaddafi aseguró en televisión:
{{cquote|«Voi Morrer como un mártir hasta'l final».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.noticiasve.com/gadaffi-morire-al-final-como-un-martir/ |títulu=«Gadaffi: 'Voi Morrer a la fin como un mártir'». }}&lt;/ref&gt;|Muammar al-Gaddafi}}

La rebelión popular contra'l réxime de Gadafi, que llevaba yá dellos díes produciéndose, convertir nun conflictu militar, calificáu per dellos medios como una guerra civil, cuando s'informó que l'aviación lleal al réxime había bombardiáu a los manifestantes opositores na capital [[Trípoli (Libia)|Trípoli]] causando siquier 250 muertos mientres unidaes del Exércitu sublevábense xuniéndose a los rebeldes na ciudá de [[Bengasi]], pa combatir xunto colos rebeldes contra les unidaes d'élite lleales al réxime.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/21/internacional/1298306695.html |títulu=Les fuercies de Gadafi causen 'un xenocidiu' ente los manifestantes, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-unidá-ejercito-suma-manifestantes-20110220210201.html |títulu=Una unidá del Exércitu sumir a los manifestantes, n'Europa Press. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.noticias.yahoo.com/9/20110221/twl-la-fidh-asegura-que-los manifestante-eae1567.html |títulu=La FIDH asegura que los manifestantes controlen delles ciudaes en Libia, en Yahoo España. }}&lt;/ref&gt; El mesmu día espublizáronse y desmintieron informaciones según les cualos Gadafi fuxera de Libia camín de Venezuela.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIE71K16D20110221 |títulu=Venezuela niega Gaddafi atópese camín al país, en Reuters América Llatina. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304120615/http://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIE71K16D20110221 |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

El 22 de febreru'l ministru del Interior, [[Abdul Fatah Younis]], anunció la so dimisión, sumándose a les protestes y reclamando la marcha de Muammar al-Gaddafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/ministru/Interior/libiu/dimite/une/protestes/elpepuint/20110222elpepuint_31/Tes |títulu=https://www.elpais.com/articulo/internacional/ministru/Interior/libiu/dimite/une/protestes/elpepuint/20110222elpepuint_31/Tes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/22/internacional/1298406580.html |títulu=El ministru d'Interior libiu dimite pa xunise a la revolución, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Esi mesmu día [[Daniel Ortega]], presidente de [[Nicaragua]], amosó'l so sofitu a Gadafi en casu d'una guerra armada siendo asina'l primer país en sofitar abiertamente al réxime de Gadafi.&lt;ref name=&quot;The Associated_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/22/AR2011022203086.html |títulu=Nicaragua prez call Gaddafi to expresses support |fechaaccesu=24 de febreru de 2011 |autor=The Associated Press |fecha=22 de febreru de 2011 |obra=The Washington Post |idioma=en}}&lt;/ref&gt; El país averóse más al caos cuando Gadafi amenació con esaniciar a los rebeldes, a los que calificó de &quot;aguarones&quot;, nun discursu tresmitíu per televisión.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/22/internacional/1298387020.html |títulu=Gaddafi alvierte de que va escorrer 'casa per casa' a 'los aguarones que semen la revolución', n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El 23 de febreru l'ex ministru de Xusticia, [[Mustafa Abdel Jalil]], aseguró que Muammar al-Gaddafi foi quien ordenó'l [[Vuelu 103 de Pan Am|atentáu terrorista de Lockerbie]] en [[1988]] que causó la muerte a 270 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/23/internacional/1298483172.html |títulu=L'ex ministru de Xusticia libiu asegura que Gaddafi ordenó l'atentáu de Lockerbie |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Dellos pilotos militares desertaron pa evitar cumplir les órdenes de disparar contra la población civil&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/23/internacional/1298472597.html |títulu=La tripulación d'un avión libiu opta por evacuar antes de bombardiar a civiles |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; y dellos ministros, embaxadores y líderes relixosos abandonaron a Gaddafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.larazon.es/noticia/7173-dos-caces-y-dos-helicopteros-libios-aterricen-en-malta |títulu=Militares y diplomáticos desierten del réxime |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Consolidóse tamién el control de les fuercies rebalbes sobre les rexones del este del país, mientres Gadafi y los sos lleales atrincherar en Trípoli nuna nueva esguilada del conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/23/internacional/1298462286.html |títulu=Gaddafi acantonar en Trípoli mientres pierde'l control del este de Libia, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/747125.html |títulu=Opositores controlen l'oriente de Libia, n'El Universal de Méxicu. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140117032341/http://www.eluniversal.com.mx/notas/747125.html |fechaarchivu=2014-01-17 }}&lt;/ref&gt;

El [[24 de febreru]] de 2011, Muammar al-Gaddafi aseguró que les revueltes taben siendo fomentaes por [[Al Qaeda]], y que [[Osama bin Laden]] taba distribuyendo drogues a los mozos libios.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/24/internacional/1298558361.html |títulu=Gaddafi asegura qu'Al-Qaeda ye'l 'celebru' de les revueltes en Libia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; La [[Xunión Europea]] dixo tar preparando una intervención militar en Libia col fin d'evacuar a los cerca de 5.000 ciudadanos europeos que s'atopaben nel país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/363088/la-ue-prepara-una-operacion-militar-humanitaria-en-libia |títulu=La XE prepara una &quot;operación militar humanitaria&quot; en Libia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Nel desenvolvimientu del conflictu les milicies rebalbes siguieron avanzando, estendiéndose tamién al oeste de Libia y avanzando escontra la capital en dos frentes dende l'oeste y l'este. Nes ciudaes ocupaes polos rebeldes formáronse gobiernos municipales provisionales y en Bengasi el gobiernu llocal nomó a un oficial d'altu rangu por que comandase a les fuercies antigubernamentales de la ciudá. Pero Gadafi nun daba señales de rindición y, otra manera, unvió tropes lleales a recuperar les ciudaes rebalbes del oeste más cercanes a Trípoli llibrándose sangrientos combates colos alzaos. Entrín y non los rebeldes del este entamaron les sos unidaes so un solu comandu pa colar sobre Trípoli y ayudar a los rebeldes del oeste.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/24/internacional/1298553552.html?a=0699c70a0f8906bb572d85f0y8615b5c&amp;t=1298589683&amp;numbero= |títulu=Milicies antigubernamentales espanden el so control y avérense a Trípoli, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.observa.com.uy/internacionales/nota.aspx?id=109431&amp;ex=25&amp;ar=1&amp;fi=23&amp;sec=10 |títulu=Gaddafi intenta recuperar l'Oeste y alvierte qu'industria del crudu puede frenase, en Repara d'Uruguái. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110226135732/http://www.observa.com.uy/internacionales/nota.aspx?id=109431&amp;ex=25&amp;ar=1&amp;fi=23&amp;sec=10 |fechaarchivu=26 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20110223/parte-del-ejercito-xúnese-revolucion-mientres-siguen-cayendo-provincies-manes-rebalbu/410811.shtml |títulu=Gaddafi xuégase'l so futuru nel oeste de Libia en perdiendo l'este traicionáu pol Exércitu, en Radio Televisión Española. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Gadafi/contraataca/recuperar/control/ciudad/oeste/elpepuint/20110224elpepuint_3/Tes |títulu=Gaddafi contraataca pa recuperar el control nes ciudaes del oeste, n'El País d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.afrol.com/es/articulos/37424 |títulu=Unidad en Bengasi preparar pa lliberar Trípoli, en Afrol News. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110226215711/http://www.afrol.com/es/articulos/37424 |fechaarchivu=26 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt;

El [[25 de febreru]] de 2011 pela mañana, Gadafi ufiertó beneficios económicos al traviés de la televisión pública, na cual aseguró que cada familia recibiría 500 dinares (unos 290 euros) y que los funcionarios públicos tendríen un aumentu de sueldu del 150%.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.diariosur.es/v/20110226/mundo/futuru-libia-decidi-tripoli-20110226.html |títulu=El futuru de Libia decidir en Trípoli |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Sicasí, dellos enfrentamientos violentos españaron en distintos puntos de la capital pocu dempués del rezu del mediudía. Los lleales a Gadafi enfrentar a los manifestantes en dellos barrios de la capital, dalgunos de los cualos podríen acabar en manes de los opositores, según los mensaxes unviaos por internautes en Trípoli al traviés de redes sociales. Periodistes de la cadena [[TeleSUR]], [[Caraques]] ([[Venezuela]]) pudieron constatar disturbios y enfrentamientos al este y al oeste de Trípoli y &quot;bien de esplegue de la policía, sobremanera escontra la zona del puertu&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aporrea.org/actualidad/n175790.html |títulu=Libia: Arrestáu, amenaciáu y afrelláu equipu de TeleSUR en Trípoli |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110228184928/http://www.aporrea.org/actualidad/n175790.html |fechaarchivu=28 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; Testigos en Trípoli aseguraron a delles axencies internacionales y televisiones árabes que les tropes de Gadafi habíen abiertu fueu contra los fieles que se rexuntaben nos esteriores de les mezquites, provocando «munchos, munchos muertos». Yá pela tarde, el mandatariu dirixir a los sos siguidores dende la muralla de la plaza Verde pa dici-yos que:
{{cita|«La xente que nun m'amar, nun merez vivir».{{ensin referencies}}}}

La prensa internacional señaló que'l coronel Gadafi reprimía con gran durez les manifestaciones emplegando mercenarios y ataques aéreos, retrasmitidos pola cadena árabe [[Al Jazeera]]. Según declaraciones de la [[Federación Internacional de Derechos Humanos]] con fecha de 25 de febreru, dende l'entamu de la rebelión produciríense yá 640 víctimes mortales por cuenta de la represión, ente elles 130 militares executaos en Bengasi por negase a disparar contra la población, magar el balance oficial amenorgaba'l númberu de víctimes a 300 muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/25/internacional/1298672026.html |títulu=L'embaxador de Libia n'EEXX iza bandera anterior al réxime de Gadafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latribuna.hn/2011/02/23/protestes-en-libia-dexen-mas-de-600-muertos/ |títulu=https://web.archive.org/web/http://www.latribuna.hn/2011/02/23/protestes-en-libia-dexen-mas-de-600-muertos/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111130075916/http://www.latribuna.hn/2011/02/23/protestes-en-libia-dexen-mas-de-600-muertos/ |fechaarchivu=30 de payares de 2011 }}&lt;/ref&gt; Como responsables d'estes muertes señaláronse grupos d'élite lleales al gobiernu y mercenarios estranxeros procedentes de [[Chad]].&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/Mercenarios/anos/elpepuint/20110225elpepiint_3/Tes Mercenarios de 15 años], artículu n'El País&lt;/ref&gt;

Tamién el 25 de febreru, [[Saif al Islam Gadafi]] pidió a la [[Xunión Europea]] qu'unviara una [[Rellaciones internacionales de la Unión Europea|misión]] a Libia pa desmentir los informes de prensa sobre les otomíes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/02/25/fíu-de-gadafi-repite-que-recuperaren-l'este-de-libia.shtml |títulu=Fíu de Gadafi repite que van recuperar l'este de Libia |fechaaccesu=26 de febreru de 2011 |obra=eluniversal.com}}&lt;/ref&gt; Gadafi remaneció nuna masiva manifestación de los sos lleales en Trípoli y en tonu griespu xuró ganar a los sos enemigos, mientres arengaba a los sos homes diciendo que'l so réxime yera &quot;la verdadera Revolución, la Revolución Verde&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/25/internacional/1298653092.html |títulu=Gadafi, na Plaza Verde: «¡Ésta ye la revolución verdadera! ¡Baillái y cantái!,» n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; A pesar del tonu de los discursos de Gadafi, les protestes y manifestaciones estender a les cais de la capital y les fuercies de Gadafi fueron acusaes de disparar indiscriminadamente contra manifestantes opositores y civiles, anque eso nun podría frenar l'emburrie de les tropes rebalbes que tomaron posiciones nos barrios de Trípoli. Delles informaciones falaron de insurreciones na principal base militar aérea del país, asitiada en Trípoli, lo mesmo que de la defección d'otres fuercies militar y policial, y del Fiscal Xeneral quien tamién se xunieron a la rebelión estrechando'l cercu sobre Gadafi, quien perdería los control d'importantes instalaciones petroleres.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://america.infobae.com/notas/19699-Les manifestaciones libies-acorrexen-a-Muammar-Khadafi-en-Tri |títulu=Libia: la mayor base aérea sulevaríase, en Infobae. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el%20mundu%20internacional/Gadafi_promete_lluchar_per%20Libia_mientres_la_oposicion_av%C3%A9rase.html?cid=29593572 |títulu=Gadafi promete lluchar per Libia mientres la oposición avérase, en Swissinfo. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120119164238/http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el |fechaarchivu=2012-01-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.que.es/ultimas-noticias/espana/201102251646-revuelta-estiende-tropes-disparen-tripoli-reut.html |títulu=La revuelta estiéndese y les tropes disparen en Trípoli, en Qué ye d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.afrol.com/es/articulos/37439 |títulu=Los manifestantes controlen la mayor parte de Trípoli, en Afrol News. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110228054832/http://www.afrol.com/es/articulos/37439 |fechaarchivu=28 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/fíu/Gadafi/propón/axustar/rebalbes/zona/oeste/elpepuint/20110225elpepuint_6/Tes |títulu=El fíu de Gadafi propón axustar colos rebeldes na zona oeste, n'El País d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[26 de febreru]] Trípoli amaneció con un relativu aselu dempués d'una nueche de combates, mientres los rebeldes aseguraben controlar zones de la capital, anque Gadafi y les sos fuercies calteníen el control de siquier el centru de la ciudá. Entrín y non un xeneral de brigada subleváu al mandu de les fuercies rebalbes nel este de la nación, afirmó dende Bengasi que los rebeldes atropaben fuercies y entamábense pa llanzar un asaltu definitivu contra Trípoli. El xeneral alzáu n'armes fixo tamién un llamamientu al restu del exércitu a xunise a la revolución contra Gadafi y colar contra les sos fuercies en Trípoli. Otru xeneral xuníu a la rebelión declaró qu'esperaba una feroz resistencia de Gadafi y que ésti &quot;va quemar Libia antes de perder el poder&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.infobae.com/notas/566655-Khadafi-cada-vez-mas-cercado-agora-un-jefe-militar-pide-al-Exercito-sofitar-protestes-opositores.html |títulu=Gadafi, cada vez más cercado: agora un xefe militar pide al Exércitu sofitar protestes opositores, en Infobae. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lavanguardia.es/internacional/20110226/54120311178/un-xeneral-subleváu-llama-al-ejercito-a-xunise-a-la-revuelta-popular-libia.html |títulu=Un xeneral subleváu llapada al Exércitu a xunise a la revuelta popular libia, en La Vanguardia d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,,14876180,00.html |títulu=Trípoli: la sele antes de la nube, en Deutsche Welle. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.milenio.com/node/656530 |títulu=Antes de dexar el poder, Gadafi va quemar Libia: xeneral rebalbu, en Mileniu de Méxicu. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Tripoli/foi//infierno/noche/elpepuint/20110226elpepuint_9/Tes |títulu=&quot;Trípoli foi un infiernu esta nueche&quot;, n'El País d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;Nel intre del día los habitantes de dellos barrios probes de Trípoli alzar contra Gadafi y protagonizaron duros enfrentamientos coles fuercies lleales; finalmente les fuercies de Gadafi retirar de delles d'estes zones de la capital dexándoles en manes de los opositores. Mentanto, l'ex-ministru de Xusticia de Gadafi, que dimitiera díes tras pa pasase a la rebelión, anunció la formación d'un gobiernu provisional d'unidá nacional integráu por civiles y militares con sede en Bengasi hasta la lliberación de Trípoli. Esti gobiernu tendría d'encargase de dirixir el país tres la salida de Gadafi hasta la celebración d'eleiciones democrátiques.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://eleconomista.com.mx/internacional/2011/02/26/zones-tripoli-desafian-gaddafi |títulu=Zones de Trípoli desafían a Gaddafi, n'El Economista de Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telecinco.es/informativos/internacional/noticia/100034431/Los defensores+de+Gadafi+abandonan+delles+zonas+de+la capital libia |títulu=Los defensores de Gadafi abandonen delles zones de la capital libia, n'Informativos de Telecinco d'España. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/26/internacional/1298759316.html |títulu=L'ex ministru de Xusticia libiu anuncia que se va formar un gobiernu opositor, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El mesmu día 26, Gadafi -atrincheráu na so residencia en [[Bab al-Azizia]]- fixo un llamamientu a los sos partidarios a &quot;dir casa per casa pa entartallar a los manifestantes&quot;, en tantu asegurábase que los rebeldes dispondríen de 10.000 voluntarios entrenaos pa formar les nueves fuercies armaes de la revolución.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/01/internacional/1298994027.html |títulu=La revolución yá entrenó a 10.000 voluntarios pal exércitu de lliberación, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Formación del Conseyu Nacional de Transición y direición de la revolución dende Bengasi ===
{{AP|Conseyu Nacional de Transición}}
El 27 de febreru formar en [[Bengasi]] un [[Conseyu Nacional de Transición]] encargáu de les xeres de gobiernu na zona rebalba, fundiendo dos órganos provisionales, el ''conseyu nacional libiu'' y el gobiernu provisional del antiguu ministru de xusticia [[Mustafa Abdul Jalil]]&lt;ref&gt;[http://www.lexpress.fr/actualites/2/monde/des-opposants-a-kadhafi-forment-un-conseil-national-libyen_966838.html L'Express, «Pulgue: Des opposants a Kadhafi forment un conseil national libyen», 27 de febreru de 2011.&lt;/ref&gt;

El [[28 de febreru]]. Muammar al-Gaddafi, declaró a la BBC y a otres axencies internacionales de noticies que tol so pueblu amar y negó que se produxeren protestes en Trípoli. El coronel Gadafi aseguró que'l so pueblu morrería por protexer lo. Amás, burllar de les propuestes por qu'abandonara el país y afirmó sentise traicionáu polos dirixentes que-y pidieren l'arrenunciu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110228_libia_gadafi_entrevista_protestes_bbc_amab.shtml |títulu=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110228_libia_gadafi_entrevista_protestes_bbc_amab.shtml |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[2 de marzu]] de 2011, fuercies lleales a Gadafi intentaron recuperar el control de la estratéxica ciudá de [[Brega]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/03/02/libia-brega-vuelve-a-manes-de-los-rebalbos/ |títulu=http://es.euronews.net/2011/03/02/libia-brega-vuelve-a-manes-de-los rebeldes/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; la segunda ciudá más importante en poder de los rebeldes nesi momentu, fracasando nel intentu mientres los líderes de la revuelta dirixir a la ONX solicitando l'aprobación d'una [[zona d'esclusión aérea]]. Tamién se producieron enfrentamientos en [[Gharyan]], a 40 quilómetros al sur de Trípoli, y en [[Sabratha]], a unos 40 quilómetros al este de la capital.

Muammar al-Gaddafi sollertó esi mesmu día de que si la Organización del Tratáu del Atlánticu Norte (OTAN) o los Estaos Xuníos invadíen el so país, xeneraríense &quot;miles de muertos&quot;, anunciando que defendería categóricamente la soberanía y condergando tou intentu d'intervención estranxera.

=== Contraofensiva de les tropes lleales ===
Les tropes lleales pasaron a la ofensiva'l [[5 de marzu]], lluchando pa recuperar [[Zauiya]] (Vease [[Primer Batalla de Zauiya]]) y [[Ben Yauad]], tomada esi mesmu día. Los díes posteriores centrar na conquista de Zauiya y [[Ras Lanuf]].

Dende'l día 9 y hasta'l 11 de marzu los combates fueron favorables pa les tropes gubernamentales. El 9, tres duros combates casa por casa, les tropes lleales tomaron Zauiya. El 11 tomaron el complexu petrolíferu de Ras Lanuf, tres un intensu bombardéu de l'aviación sobre la ciudá y sofitaos por un barcu de les fuercies lleales asitiáu a un quilómetru de la carretera onde s'atopaba'l nucleu de la resistencia rebalba.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Rebalbos reculen ante tropes de Gaddafi |url=http://www.sipse.com/noticias/92676-rebeldes-reculen-ante-tropes-gadafi.html |obra=www.sipse.com |fecha=11 de marzu}}&lt;/ref&gt; Darréu dempués les tropes de Gadafi bombardiaron Brega, a la qu'entraron el día 13 de marzu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Fuercies de Gaddafi recuperen Brega y diríxense a Bengasi |url=http://eleconomista.com.mx/internacional/2011/03/13/fuercies-gaddafi-recuperen-brega-diríxense-bengasi |obra=eleconomista.com.mx |fecha=13 de marzu }}&lt;/ref&gt;

El día 12, pela so parte, la [[Lliga Árabe]] dio'l so sofitu a la creación d'una [[zona d'esclusión aérea]] sobre Libia,&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/Lliga/Arabe/sofita/imponer/zona/exclusion/aerea/Libia/elpepuint/20110312elpepuint_17/Tes La Lliga Árabe sofita imponer una zona d'esclusión aérea sobre Libia], diariu ''[[El País]]'', 12 de marzu de 2011&lt;/ref&gt; con solo'l votu en contra de [[Siria]] y [[Arxelia]], onde teníen llugar protestes democrátiques en contra de los sos respeutivos gobiernos. Estos países, xunto con [[Zimbabue]] y [[Bielorrusia]], fueron acusaos pol [[Conseyu Nacional de Transición]] d'ayudar al réxime de Gadafi apurriendo armes y mercenarios.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Acusen a Siria y Arxelia de sofitar a Gadafi con armes y mercenarios |url=http://www.eltribuno.info/salta/1195-Acusen-a-Siria-y-Arxelia-de-sofitar-a-Gadafi-con-armes-y-mercenarios.note.aspx |obra=www.eltribuno.info |fecha=13 de marzu }}&lt;/ref&gt;

[[Fathi Terbil]], miembru del Conseyu Nacional de Transición, negaba'l día 15 que Brega tuviera en manes de los lleales:

{{Cita|«Les fuercies de Gadafi disponen de medios aéreos, terrestres y marítimos, pero tou lo que conquisten pela mañana nós retomar pela nueche».|[[Fathi Terbil]].&lt;ref name=&quot;aviones&quot;&gt;{{cita web |títulu=Aviones rebalbos funden dos barcos de guerra de Gadafi frente a Ajadabiya |url=https://www.abc.es/20110315/internacional/abci-gadafi-aviones-201103151724.html |obra=ABC |fecha=15 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;}}

Amás, los rebeldes cuntaben con aviones y pilotos na denomada [[Fuercia Aérea de la Libia Llibre]], de xuru provenientes de los desertores del exércitu que se xunieron a los rebeldes de primeres de la guerra. Según [[Terbil]], dos aviones rebalbos llograríen bombardiar a trés [[Barcu mercante|barcos mercantes]], reconvertíos en [[Buque de guerra|buques de guerra]], de los cualos consiguiríen fundir dos. Sicasí, y magar delles meyores nocherniegues de los rebeldes recuperando terrén perdíu pel día, [[Al Jazeera]] pudo confirmar el día 15 que Brega fuera abandonada polos rebeldes —dempués de camudar delles vegaes de manes nos últimos díes— pa crear una nueva llinia de resistencia en [[Ajdabiya]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.libyafeb17.com/ |títulu=Libya Feb17blogue with source from Al Jazeera Arabic - March 15 |obra=[[Al Jazeera Arabic]] |fecha=15 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El mesmu día 15 axuntóse'l [[G8]] p'aldericar la posible intervención militar en Libia, nun algamar nengún alcuerdu anque, según el so comunicáu, «l'alderique sobre la zona d'esclusión aérea [siguía] abiertu».&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=El G8 conclúi'l so cume ministerial ensin alcuerdu sobre intervención en Libia |url=http://noticias.terra.es/2011/mundo/0315/actualidad/el-g8-concluye-el so cume ministerial-ensin-alcuerdu-sobre-la-intervencion-en-libia.aspx |obra=terra.es |fecha=15 de marzu }}&lt;/ref&gt;

El [[16 de marzu]] les fuercies rebalbes y les lleales siguíen lluchando pol control de Ajdabiya. Los lleales atacaron [[Zintan]] y prosiguieron l'ataque a [[Misurata]], atacando'l sur y l'oeste de la ciudá, consiguiendo los rebeldes aguantar ya inclusive prindar tanques enemigos.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 16&quot;&gt;{{cita web |url=http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-16 |editorial=Al Jazeera |ubicación=Qatar |obra=Africa |títulu=Libya |fecha=16 de marzu}}.&lt;/ref&gt; La ONX pel so llau pidió un cese d'hostilidaes per dambes partes y empezó a preparar un proyeutu de resolución pa la creación d'una zona d'esclusión aérea.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 16&quot;/&gt;

=== Intervención de la comunidá internacional ===
[[Ficheru:US Navy 030604-N-2819P-153 USS Kearsarge (LHD-3) steams in the Gulf of Aqaba.jpg|thumb|left|El [[buque d'asaltu anfibiu]] [[USS Kearsarge (LHD-3)|USS ''Kearsarge'']].]]
{| {{tablaguapa}} style=&quot;float:right&quot; width=250px
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|'''Países participantes n'[[Intervención militar en Libia de 2011|intervención militar en Libia]]'''&lt;br /&gt;{{bandera|OTAN}} [[OTAN]] [[Operación Unified Proteutor|Operación ''Unified Proteutor'']]
|-
|
* Ataque a instalaciones militares.
** {{bandera2|Estaos Xuníos}}:&lt;br /&gt;[[Operación Odyssey Dawn|Operación ''Odyssey Dawn'']].&lt;ref name=&quot;frausagbr&quot;/&gt;
** {{bandera2|Francia}}: &lt;br /&gt;[[Operación Harmattan|Operación ''Harmattan'']].&lt;ref name=&quot;frausagbr&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/EE/UU/Reinu/Xuníu/xunen/Francia/bombardien/Libia/elpepuint/20110319elpepuint_7/Tes |títulu=EE UU y Reinu Xuníu xunir a Francia y bombardien Libia |autor=De Cózar, Álvaro; Jiménez Barca, A. |publicación=El País |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
** {{bandera2|Reinu Xuníu}}:&lt;br /&gt;[[Operación Ellamy|Operación ''Ellamy'']].&lt;ref name=&quot;frausagbr&quot;/&gt;
* Control del espaciu aereu.
** {{bandera2|Arabia Saudita}}&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;&gt;{{cita web |autor=Kirka, Danica; Lawless, Jill |fecha=18 de marzu de 2011 |url=http://www.forbes.com/feeds/ap/2011/03/18/xeneral-libya-diplomacy_8363542.html?feed=rss_europe |idioma=inglés |títulu=Amid uncertainty, allies prepare for non-fly zone |publicación=[Associated Press via Forbes |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
** {{bandera2|Bélxica}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.demorgen.be/dm/nl/9616/Onrust-in-het-Midden-Oosten/article/detail/1237810/2011/03/18/Zes-Belgische-F-16-s-klaar-om-ingezet-te-worden-in-Libie.dhtml |títulu=Belgische politici unaniem achter militaire interventie - Onrust in het Midden-Oosten |idioma=flamencu |autor=De Morgen |fecha=18 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
** {{bandera2|Canadá}}: &lt;br /&gt;[[Operación MOBILE|Operación ''MOBILE'']].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/03/17/libya-red-cross031711.html |títulu=CF-18 jets to help enforce Libya non-fly zone |autor=CBC News |idioma=inglés |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
** {{bandera|Qatar}} [[Qatar]]
** {{bandera2|Dinamarca}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cphpost.dk/news/international/89-international/51195-denmark-ready-with-f-16s-to-defend-libyan-people.html |títulu=F-16s readied to defend Libyan people |autor=The Copenhagen Post |fecha=18 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110318061939/http://www.cphpost.dk/news/international/89-international/51195-denmark-ready-with-f-16s-to-defend-libyan-people.html |fechaarchivu=18 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
** {{bandera2|Emiratos Árabes Xuníos}}&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;/&gt;
** {{bandera2|España}}&lt;ref name=&quot;frausagbr&quot;/&gt;
** {{bandera2|Grecia}}&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Alatzás, Kostas |url=http://www.skai.gr/news/politics/article/165299/i-rolos-tis-elladas-sto-endehomeno-epemvasis-sti-livui/ |títulu=Ο ρόλος της Ελλάδας στο ενδεχόμενο επέμβασης στη Λιβύη |publicación=Skai News |idioma=griegu |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
** {{bandera2|Italia}}
** {{bandera2|Xordania}}&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;/&gt;
** {{bandera2|Noruega}}
** {{bandera2|Países Baxos}}
** {{bandera2|Turquía}}

|}

La intervención de la comunidá internacional tuvo una llarga xestación. Tres una primer propuesta formulada per Francia a la Unión Europea, el 23 de febreru, pa l'adopción de sanciones concretes contra'l réxime libiu, y la decisión del gobiernu suizu de conxelar les cuentes bancaries de la familia Gadafi,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.tsr.ch/info/suisse/2980172-berne-bloque-les-eventuels-fonds-kadhafi-en-suisse.html |títulu=TSR.info, «Berne bloque les avoirs du cla Kadhafi» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110907154505/http://www.tsr.ch/info/suisse/2980172-berne-bloque-les-eventuels-fonds-kadhafi-en-suisse.html |fechaarchivu=2011-09-07 }}&lt;/ref&gt; [[David Cameron]] llamó'l 25 de febreru a la [[Organización de Naciones Xuníes|ONX]] a adoptar sanciones contra Gadafi por posibles crímenes contra la humanidá.&lt;ref&gt;[http://www.leparisien.fr/crise-egypte/en-direct-libye-kadahfi-doit-partir-pour-nicolas-sarkozy-25-02-2011-1331326.php/ Le Parisien, «Libye: Kadahfi doit partir pour Nicolas Sarkozy»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130132249/http://www.leparisien.fr/crise-egypte/en-direct-libye-kadahfi-doit-partir-pour-nicolas-sarkozy-25-02-2011-1331326.php/ |date=2018-11-30 }}, 25 de febreru de 2011&lt;/ref&gt;

La decisión suiza foi darréu siguida per Estaos Xuníos, Austria, Reinu Xuníu y España, en tanto'l Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes empecipiaba les deliberaciones el 26 de febreru. Yá'l 3 de marzu la [[Lliga Árabe]] suspendiera a Libia de participar nes sos sesiones y sofitáu l'establecimientu d'una [[zona d'esclusión aérea]] contra'l gobiernu de Gadafi.&lt;ref name=&quot;ABC_1&quot;/&gt;

El 17 de marzu'l [[New York Times]] publicaba qu'Estaos Xuníos taba pensando atacar per aire a los aviones, tanques y artillería pesao del exércitu de Gadafi. Tamién consideraba la posibilidá de tresferir dineru de les [[Cuenta bancaria|cuentes bancaries]] bloquiaes de Gadafi a los rebeldes por que pudieren mercar armes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url= http://www.nytimes.com/2011/03/17/world/africa/17diplomacy.html?_r=3&amp;partner=rss&amp;emc=rss |títulu=The New York Times |obra=[[New York Times]] |fecha=17 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; L'oficial del [[Departamentu d'Estáu de los Estaos Xuníos]] William Burns dixo que'l Conseyu Nacional de Transición podría abrir una oficina en [[Washington DC]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url= http://politiken.dk/newsinenglish/ECE1226374/denmark-ready-for-intervention-in-libya/ |títulu=Denmark ready for intervention in Libya' ' |obra=Politiken |editorial=[[Politiken]] |fecha=17 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; Esi mesmu día, el Conseyu de Seguridá de la [[ONX]] a propuesta de Francia, Reinu Xuníu y El Líbanu aprobó l'establecimientu d'una [[zona d'esclusión aérea]] sobre Libia per mediu de la [[resolución 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Resolvimientu 1973]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=La ONX da lluz verde p'atacar Libia |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/ONX/da/lluz/verde/atacar/Libia/elpepuint/20110317elpepuint_3/Tes |obra=[[El País]] |fecha=17 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

El [[18 de marzu]] [[Reinu Xuníu]] y [[Francia]] empezaron a preparar la unviada d'aviones pa imponer la zona d'esclusión aérea aprobada'l día anterior pola ONX. Ensin esperar a esta intervención los rebeldes atacaron a les fuercies gubernamentales cerca de la frontera tunecina en [[Nalut]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Libya rebels attack govt forces near Tunisia border |url= http://www.reuters.com/article/2011/03/18/libya-nalut-fighting-idUSLDE72H11720110318 |obra= Reuters |fecha=18 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

La flota d'Estaos Xuníos n'agües del Mediterraneu que yá s'atopaba preparada pa empecipiar l'ataque, cuntaba colos [[Buque d'asaltu anfibiu|buques d'asaltu anfibiu]] [[USS Kearsarge (LHD-3)|USS ''Kearsarge'']] y [[USS Ponce (LPD-15)|USS ''Ponce'']] xunto al submarín [[USS Providence (SSN-719)|USS ''Providence'']], el buque de mandu [[USS Mount Whitney (LCC-20)|USS ''Mount Whitney'']] y los destructores [[USS Mason (DDG-87)|USS ''Mason'']], [[USS Barry (DDG-52)|USS ''Barry'']] y [[USS Stout (DDG-55)|USS ''Stout'']].&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= US tells Gadhafi to pull back from east Libya |url= http://www.wmbfnews.com/story/14277524/clinton-world-has-non-choice-but-to-threaten-libya |obra= Wmbf news |fecha= 18 de marzu de 2011 |idioma= inglés }}&lt;/ref&gt;

Con oxetu de ganar tiempu Gadafi anunció una [[tregua]]. Sicasí ''Associated Press'' y ''Al Arabiya'' informaron que los combates prosiguíen n'[[Batalla de Ajdabiya|Ajdabiya]] y [[Batalla de Misurata|Misurata]] a pesar de la proclamada tregua.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Libya military action: live updates |url=http://www.guardian.co.uk/world/blog/2011/mar/18/libya-military-action-live-updates#block-17 |obra=The Guardian |fecha=18 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

==== Ataque aliáu ====
{{AP|Intervención militar en Libia de 2011}}
[[Ficheru:110319-N-7231E-001.jpg|thumb|El [[destructor]] USS ''Barry'' llanzando [[Misil Tomahawk|misiles Tomahawk]] nel empiezu de la [[Operación Amanecer de la Odisea|operación ''Odissey Dawn'']] (Amanecer de la Odisea).]]
[[Ficheru:Palmaria bengasi 1903 0612 b1.jpg|thumb|Restos d'un grupu de seis [[obús autopropulsado|obuses autopropulsados]] Palmaria lleales destruyíos por aviones franceses al suroeste de Bengasi, na [[Operación Harmattan]] el [[19 de marzu]] de [[2011]].]]
[[Ficheru:F-16 emerges from shelter.jpg|thumb|Un [[Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon|F-16C]] d'Estaos Xuníos saliendo d'un hangar reforzáu na base aérea de Spangdahlem n'[[Alemaña]] la nueche del [[20 de marzu]].]]
El [[19 de marzu]], mientres el gobiernu libiu siguía [[Segunda Batalla de Bengasi|atacando a la población de Bengasi]] per vía aérea, inorando'l [[ultimátum]] de la ONX, Francia decidió llanzase a la ofensiva usando 20 aviones de guerra,&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Primer disparu en suelu libiu d'aviones franceses |url= https://www.elpais.com/articulo/internacional/Primer/disparo/suelo/libio/aviones/franceses/elpepuint/20110319elpepuint_7/Tes |axencia= [[El País]] |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Aviones franceses abrieron fueu contra les tropes de Khadafi |url=http://america.infobae.com/notas/21144-Aviones-franceses-abrieron-fueu-contra-les tropes-de-Khadafi |axencia=[[Agence France-Presse]] - [[Reuters]] - [[Deutsche Presse-Agentur]] |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011 |cita=El voceru de la cartera, Laurent Teisseire, declaró ante periodista que &quot;un primer oxetivu foi detectáu y destruyíu&quot;. La operación contra'l réxime libiu inclúi l'actuación de 20 aviones nun área 100 quilómetros a 150 quilómetros alredor de Bengasi. Ente que el domingu va llegar a la rexón el portaviones Charles de Gaulle. }}&lt;/ref&gt; incluyendo caces [[Rafale]] y [[Mirage 2000]], [[avión cisterna|aviones cisterna]] y [[AWACS]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://latercera.com/noticia/mundo/2011/03/678-352557-9-primer-ataque-de-francia-a-libia-abren-fueu-contra-vehiculo.shtml |títulu=Primer ataque de Francia a Libia: abren fueu contra vehículu |autor=Axencies |editorial=LaTercera.com |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=21 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt; Los primeros oxetivos fueron cuatro tanques del exércitu libiu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Elianne Ros |títulu=Una ventena d'aviones franceses llancen el primer ataque contra Gadafi |url=http://www.elperiodico.com/es/noticias/internacional/una ventena-aviones-franceses-llancen-los-primeros-ataques-contra-gadafi/944950.shtml |axencia=El Periódico |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011 |cita=Una ventena d'aviones franceses han llanzando un primer ataque aereu en Libia, nel marcu del cumplimientu de la resolución 1973 del Conseyu de Seguridá de la ONX, qu'autoriza al usu de la fuercia militar pa protexer a la población civil de la ofensiva de Muamar Gadafi. L'ataque tuvo llugar a les 17.45 hores y algamó un vehículu de les tropes lleales al réxime, según informó l'Estáu Mayor francés. La cadena Al Jazeera informó que l'aviación francesa algamó cuatro tanques en Bengasi. }}&lt;/ref&gt;

Poques hores dempués aviones norteamericanos y británicos xunir a los franceses atancando les defenses aérees de la parte occidental del país y algamando oxetivos cerca de Trípoli y Misurata, la tercer ciudá más grande del país.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=
Estaos Xuníos, Reinu Xuníu y Francia ataquen a fuercies de Gadafi |url= http://www.eud.com/2011/03/19/estaos-xuníos-reino-unido-y-francia-ataquen-a-fuercies-de-gadafi.shtml |axencia= L'Universal de Venezuela |fecha=19 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Coalition Launches Operation Odyssey Dawn |url= http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=63225|axencia= Comunicáu Oficial Defense.gov |fecha=19 de marzu de 2011 |fechaaccesu=19 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Esa primer nueche, los barcos de guerra y submarinos d'Estaos Xuníos y Reinu Xuníu llanzaron más de 110 [[misil de cruceru|misiles de cruceru]] [[misil Tomahawk|Tomahawk]] contra los [[sistema antiaéreo|sistemes antiaéreos]] libios y confirmóse qu'algamaron más de 20 oxetivos estratéxicos de les fuercies de Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/20/internacional/1300603991.html |títulu=110 misiles Tomahawk, 20 blancos alcanzaos |autor=[[Agence France-Presse|AFP]] |editorial=El Mundo.es |fecha=20 de marzu de 2011 |fechaaccesu=21 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

El [[20 de marzu]] homes armaos en Trípoli prindaron un barcu petroleru italianu con cinco tripulantes italianos, dos d'[[India]] y unu d'[[Ucraína]].&lt;ref name=&quot;Sanskar Shrivastava&quot;&gt;{{cita web |autor=Sanskar Shrivastava |fecha=20 de marzu de 2011 |url=http://www.theworldreporter.com/2011/03/italian-ship-captured-in-libya-gaddafi.html |obra=The World Reporter |allugamientu=Indiu |títulu=Italian Ship Captured in Libya, Gaddafi Called West Barbarians; Full Speech |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Pela nueche destruyóse un edificiu cerca de la [[Tienda de campaña|jaima]] onde'l líder libiu recibía enantes a les autoridaes d'otros países; l'edificiu yera parte del complexu residencial de Gadafi y onde se tomaben les decisiones militares.&lt;ref name=&quot;El país 21&quot;&gt;{{cita web |títulu=Les tropes de Gadafi se parapetan nes ciudaes pa evitar los ataques aéreos |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/tropes/Gadafi/parapetan/ciudaes/evitar/ataques/aereos/elpepuint/20110321elpepuint_1/Tes |obra=El País |fecha=21 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; Los lleales esconder nes ciudaes pa evitar los ataques aéreos aliaos y los rebeldes sicasí intentaron tomar Ajdabiya ensin ésitu.&lt;ref name=&quot;El país 21&quot;/&gt;

Al Jazeera informó que nos bombardeos del día 20 nes proximidaes de [[Misurata]] fueron destruyíos 14 tanques, 20 blindaos y dellos camiones llenos de munición y llanzacohetes, matando a 14 soldaos del exércitu lleal a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.youtube.com/watch?v=rb-X14nH9kw |títulu=Gaddafi condemns attack on his forces |obra=Al Jazeera |fecha=20 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Sicasí trés de los tanques lleales llograron llegar al centru de la ciudá rebalba, según un voceru de la oposición, causando un eleváu númberu de baxes. Amás la ciudá víase asediada per mar, onde los barcos lleales a Gadafi torgaben la llegada d'ayuda humanitaria.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 20 M&quot;&gt;{{cita web |url=http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-20-0 |títulu=Libya live |obra=Al Jazeera |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110430090611/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-20-0 |fechaarchivu=30 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt;

El [[22 de marzu]] los aliaos bombardiaron a les fuercies lleales nes proximidaes d'[[Ajdabiya]], onde los rebeldes trataben de romper el cercu, y en Misurata, onde tanques gadafistas prosiguíen atacando nel mesmu centru de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Libya: air strikes continue live updates |url=http://www.guardian.co.uk/world/blog/2011/mar/22/libya-non-fly-zone-air-strikes-live-updates |obra=The Guardian |fecha=22 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Tropes de Gaddafi bombardien Misurata |url=http://www.elimparcial.com/EdicionEnLinea/Notas/Internacional/22032011/504758.aspx |autor=Elimparcial.com |fecha=22 de marzu}}&lt;/ref&gt; Un [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]] d'Estaos Xuníos estrellóse pela redolada de Bengasi por un fallu téunicu, dambos tripulantes salieron ilesos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8397587/Libya-US-fighter-jet-crash-lands-in-field-near-Benghazi.html |títulu=Libya: US fighter jet crash lands in field near Benghazi |idioma=inglés |fecha=22 de marzu de 2011 |obra=The Telegraph}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, nel senu de la [[OTAN]] abrióse una fienda por cuenta de la cesión per Estaos Xuníos del mandu de les operaciones. Francia y [[Turquía]] amosaron la so oposición a l'asunción del control de les operaciones per parte de la OTAN, por medrana a qu'eso estornara a los países árabes, en tanto Italia amenaciaba con dexar de dexar el so bases aérees —les más cercanes a Libia— si la OTAN nun se faía col mandu total de les operaciones militares.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=La OTAN nun consigue superar les sos divisiones internes sobre Libia |url=http://www.diariofrancia.com/__n1967154__La_OTAN_nun%20consigue_superar_les%20sos%20divisiones%20internes_sobre_Libia.html |obra=Diariu Francia |fecha=22 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130101231409/http://www.diariofrancia.com/__n1967154__La_OTAN_nun |fechaarchivu=2013-01-01 }}&lt;/ref&gt;

El 23 de marzu los aliaos bombardiaron Misurata pela mañana callando l'artillería lleal que bombardiaba la ciudá.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 23&quot;&gt;{{cita publicación |títulu= Live Blog Libya - March 2y |url= http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-23 |axencia= Al Jazeera |fecha= 23 de marzu de 2011 |idioma= inglés |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110325104152/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-23 |fechaarchivu= 25 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt; Pela tarde les tropes lleales llograron tomar el [[hospital]] y asitiaron [[francotirador]]es na azotea. Los rebeldes pidieron un barcu hospital pa la ciudá. En Ajdabiya los aliaos bombardiaron la puerta esti de la ciudá.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 23&quot;/&gt; Tamién hubo fuertes bombardeos de les tropes lleales a Gadafi en [[batalla de Zintan|Zintan]], onde se combatía dende'l 19 de marzu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Libya Live Blog - March 21 |url=http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-21-0 |obra=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/2011/03/19/libya-zintan-tanks-idUSWEA958320110319 |títulu=Gaddafi attacks Libya's Zintan - Al Arabiya |axencia =Reuters |fecha=23 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Esi día, un [[Oficial (fuercies armaes)|oficial]] del [[exércitu británicu]] afirmó que la fuercia aérea libia «yá nun esiste como una fuercia de combate» por cuenta de los ataques aéreos de la coalición, y añadió que los aviones de la coalición taben «operando con impunidá» en Libia. Firmes nes sos posiciones na zona oriental, los rebeldes formaron esi día un gobiernu provisional encabezáu por [[Mahmoud Jabril]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/201132316258646677.html |títulu=Libyan air force 'no longer exists' |axencia=Al Jazeera |fecha=23 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[24 de marzu]] les tropes lleales a Gadafi trataron de prindar el [[puertu]] de Misurata con buques de guerra, pero retirar por mieu a los aviones de combate de la coalición.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= French Official Apures Patience With Allies' Libya Effort |url= http://www.nytimes.com/2011/03/25/world/africa/25libya.html?pagewanted=2&amp;_r=1 |fecha=24 de marzu de 2011 | axencia = New York Times |idioma=inglés |cita= There were conflicting reports about the status of a port on the eastern approaches to the city of 300,000. Despite reports that loyalist forces may have moved into the port, the residents said rebels retained control of the area after two warships from the pro-Qaddafi camp pulled out, possibly in reaction to airstrikes against naval facilities around Tripoli. 'The port now is safe,' said Aiman
}}&lt;/ref&gt;

=== Nueva ofensiva rebalba ===
[[Ficheru:Gulf of Sirt Front 29 March.svg|thumb|Situación del frente'l [[29 de marzu]] de [[2011]]]]
El [[26 de marzu]] pela mañana los rebeldes, col sofitu de l'aviación aliada, consiguieron la so primer victoria dende l'entamu de la contraofensiva lleal y la intervención militar aliada n'[[Batalla de Ajdabiya|Ajdabiya]], llogrando asina retomar la iniciativa que llevaren nos primeros díes de marzu.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera 26&quot;&gt;{{cita publicación |títulu= Libyan rebels enter Ajdabiya town |url= http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/201132521323292102.html| axencia = Al Jazeera |fecha=26 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lepoint.fr/monde/ajdabiya-en-liesse-fete-l-entree-des-rebelles-26-03-2011-1311670_24.php |títulu=Ajdabiya, en liesse, fête l'entrée des rebelles |autor=AFP |obra=lepoint.fr |fecha=26 de marzu de 2011 |fechaaccesu=29 de xunetu de 2011 |idioma=francés}}&lt;/ref&gt; Esa mesma tarde los rebeldes retomaron la ciudá de [[Brega]] ensin apenes resistencia.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Videu-Libyan-Rebels-Retake-Brega-And-Ajdabiyah-After-Gaddafi-Forces-Flee-Amid-Coalition-Airstrikes/Article/201103415960556?lpos=World_News_Top_Stories_Header_3&amp;lid=ARTICLE_15960556_Video%3A_Libyan_Rebels_Retake_Brega_And_Ajdabiyah_After_Gaddafi_Forces_Flee_Amid_Coalition_Airstrikes_ |títulu=Libyan Rebels Push West To Prinde Brega |axencia=Sky News |fecha=26 de marzu de 2011 |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt;

El [[27 de marzu]] los rebeldes enfusaron en [[Tripolitania]] reconquistando la terminal petrolífera de [[Ras Lanuf]] según la población de [[Ben Yauad]], asitiada a 150 km al este de [[Sirte]], ciudá natal de [[Muammar al-Gaddafi]] y últimu apartaz importante antes de la cercada Misurata.&lt;ref&gt;[http://www.liberation.fr/monde/01012328043-libye-les-rebelles-avancent-vers-l-ouest Diariu Liberation.fr, «Libération de Ras Lanouf et Ben Jawad»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721182257/http://www.liberation.fr/monde/01012328043-libye-les-rebelles-avancent-vers-l-ouest |date=2013-07-21 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12873434 |títulu=Rebels take Ras Lanuf, Brega, Uqayla, Bin Jawad|axencia=BBC}}&lt;/ref&gt;

El [[28 de marzu]] los insurxentes siguieron la so meyora, tomando [[Naufaliya]], nel [[Sirte (distritu)|distritu de Sirte]]. La so progresión, sicasí, foi frenada poco primero de algamar [[Sirte]], onde les tropes del coronel Gadafi, forníes con armes pesaes, tendiéron-yos una emboscada,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.radio-canada.ca/nouvelles/International/2011/03/28/002-libye-syrte-lundi.shtml |títulu=Radio Canadá, 28 de marzu de 2011, Sirte. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; forzando a los insurxentes a recular hasta [[Ben Jawad]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://fr.news.yahoo.com/4/20110329/twl-libye-est-pulgue-bd5ae06_2.html |títulu=«Les insurgés se replient vers Ben Jawad» }}&lt;/ref&gt; Tamién siguieron los combates en Zintan, cercada y bombardiada pola artillería lleal.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Live: Libyan Unrest: Soldiers in the Kufra region have joined opposition forces |url= http://www.guardian.co.uk/world/blog/2011/mar/28/libya-arab-unrest-live-blog | axencia = The guardian}}&lt;/ref&gt; Amás según Al Jazeera hubo deserciones ente los militares lleales na rexón de [[Kufra]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Live: Libyan Unrest: Soldiers in the Kufra region have joined opposition forces |url=http://feb17.info/xeneral/live-libya-unrest-march-28-2011/ |obra=The libyan youth movement FEB 17th }}&lt;/ref&gt; Nel contestu internacional [[Qatar]] convertir nel segundu país, tres Francia, en reconocer al [[Conseyu Nacional de Transición]] como l'únicu gobernante llexítimu de Libia,&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Libya Live Blog - March 28 |url= http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-28 |axencia= Al Jazeera |fecha= 28 de marzu de 2011 |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110328100035/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-28 |fechaarchivu= 28 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt; pero coles mesmes, na prensa internacional, la evocación d'una guerra urdida pol interés de les potencies, y particularmente per Francia, siguió alimentando les crítiques, inclusive nos medios xeneralistas de los Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;[http://www.rue89.com/2011/03/29/les-americains-se-demandent-si-en-libye-ils-roulent-pour-sarkozy-197471?page=2 ''Rue 89'', 29 de marzu de 2011: «Los americanos pregunten si en Libia caminen tres Sarkozy»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915070814/http://www.rue89.com/2011/03/29/les-americains-se-demandent-si-en-libye-ils-roulent-pour-sarkozy-197471?page=2 |date=2011-09-15 }}.&lt;/ref&gt;

=== Frenu a la ofensiva rebalba y entamu d'una nueva contraofensiva lleal ===
El [[29 de marzu]] les dos columnes rebalbes qu'habíen tomáu Naufaliya y averábense a Sirte tuviéronse que retirar ante la intensidá del fueu d'artillería lleal. Asina los lleales recuperaben Ben Yauad.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Gaddafi troops force rebels back |url= https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12892798 | axencia = BBC News |fecha=29 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

El [[30 de marzu]] pela mañana [[Ras Lanuf]] foi recuperada poles fuercies lleales, obligando a los rebeldes a retirase escontra l'este.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lepoint.fr/monde/les-pro-kadhafi-reprennent-ras-lanouf-30-03-2011-1313112_24.php |títulu=''Le Point'', 30 de marzu de 2011, «Les pro-Kadhafi reprennent Ras Lanouf» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Obama Deployed CIA Agent To Libya To Aid And Supply Rebels Weeks Ago |url= http://www.businessinsider.com/libya-wednesday-march-30-2011-3 | axencia = businessinsider.com |fecha=30 de marzu de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; La coalición estableció formalmente este mesmu día los grupu de contautu» nuna xunta celebrada en [[Londres]] a la qu'allegaron cuarenta países de la comunidá internacional convocaos pa tratar de la era «posGadafi». El [[Conseyu Nacional de Transición]] libiu nun foi autorizáu a integrase nesti grupu de contautu, que s'encargaría de dirixir los aspeutos políticos, democráticos, humanitarios y de seguridá, pero tamién los relativos al comerciu, mientres la transición libia, antes de confiar la xestión a una direición nacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lejdd.fr/International/Actualite/le-groupe-de-contact-de-la-coalition-etudie-le-depart-de-Kadhafi-291585/ |títulu=''-y JDD'', 30 de marzu de 2011, «La coalition envisage l'après-Kadhafi» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180225064828/http://www.lejdd.fr/International/Actualite/Le-groupe-de-contact-de-la-coalition-etudie-le-depart-de-Kadhafi-291585 |fechaarchivu=2018-02-25 }}&lt;/ref&gt; Per otru llau, el Ministru d'Asuntos Esteriores libiu, [[Moussa Koussa]], presentó la so dimisión y se exilió en [[Londres]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lepoint.fr/monde/le-chef-de-la-diplomatie-libyenne-demissionne-31-03-2011-1313438_24.php |títulu=''Le Point'', 31 de marzu de 2011, «-y chef de la diplomatie libyenne démissionne». |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; dando pie a pensar nun debilitamientu del réxime, del que yera un elementu determinante.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lemonde.fr/libye/article/2011/03/30/le-ministre-des-affaires-etrangeres-libyen-a-fait-defection-et-a-fui-le-pays_1500956_1496980.html |títulu=''Monde 039;', 31 de marzu de 2011, «Libye: Paris et Londres évoquent une &quot;fin de régime&quot;». |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El 31 de marzu, aprovechando la so superioridá militar sobre los insurxentes mal armaos y en forzándo-yos a recular escontra la [[Cirenaica]], les tropes de Gadafi bombardiaron el [[Puertu de Marsa Brega]], acercándo de nuevos los combates a les proximidaes de [[Bengasi]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://fr.news.yahoo.com/3/20110331/twl-libye-situation-synthese-1be00ca_1.html |títulu=''Associated Press'', article du 31 mars 2011 : Libye, Les forces de Kadhafi pilonnent Brega }}&lt;/ref&gt;

A les 6h [[Tiempu universal coordináu|UTC]], la [[OTAN]] tomó'l control de les operaciones militares aérees asocediendo a la coalición multinacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lepoint.fr/monde/l-otan-a-pris-le-commandement-des-operations-en-libye-31-03-2011-1313625_24.php |títulu=Le Point, 31 de marzu de 2011, «L'Otan a pris le commandement des opérations en Libye» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Coles mesmes l'alianza reafitó la so oposición a armar a los insurxentes, cuestión nuevamente amenada poles principales potencies de la coalición tres el nuevu retrocesu rebalbu. La Organización del Tratáu del Atlánticu Norte, según el so secretariu xeneral [[Anders Fogh Rasmussen]], basó'l so refugu na [[Resolvimientu 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|resolución 1973]], que concreta la so misión en «protexer a la población civil ante una situación que podría dexenerar en catástrofe humanitaria».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lepoint.fr/monde/l-otan-s-oppose-a-l-escurra-d-armer-les-rebelles-libyens-31-03-2011-1313738_24.php |títulu=Le Point, 31 de marzu de 2011, «L'Otan s'oppose à l'idée d'armer les rebelles libyens» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[1 d'abril]] la batalla por Brega siguía. El [[Exércitu Popular Libiu]], perteneciente al bandu rebalbu, dio muestres d'una mayor organización, llogrando un mayor control del frente, al que nun dexaron pasar a civiles desarmaos nin a periodistes, al empar que llegaben nuevos soldaos bien formaos pa reforzar les llinies y antiguos [[Oficial (fuercies armaes)|oficial]]es del [[Exércitu de Libia|exércitu libiu]] asitiar colos rebeldes en primer llinia de batalla dando órdenes.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=The rebels are reorganizing to attack Libyan Brega |url=http://www.moneyzebra.com/business-news/the-rebels-are-reorganizing-to-attack-libyan-brega_5489.html |fecha=1 d'abril de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Darréu los combates en Brega y los bombardeos sobre Misurata, el gobiernu de Gadafi entamó aiciones diplomátiques encabezaes pol viceministru d'asuntos esteriores (tres la deserción a Londres del titular de la cartera, [[Musa Kusa]]&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=El ministru libiu d'Esteriores abandona a Gadafi |url=http://www.lavanguardia.es/internacional/20110330/54134692242/el ministru libiu-de-esteriores-abandona-a-gadafi.html |fecha=30 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;), unviáu a [[Ankara]] el 5 d'abril «pa solicitar la mediación turca nun posible alto'l fueu na guerra civil qu'afara'l país».&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Gadafi pide a Turquía qu'axuste una tregua |url=https://www.abc.es/20110405/internacional/abci-gadafi-tregua-201104051029.html |fecha=5 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt;

Estancaes les llinies del frente en Brega, onde les fuercies gadafistas llograron el día 5 d'abril recuperar el control del puertu petroleru, y Misurata,&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Fuercies de Gadafi espulsen a los rebeldes de Brega |url=http://www.lavanguardia.es/internacional/20110406/54137723942/fuercies-de-gadafi-espulsen-a-los rebeldes-de-brega.html |fecha=6 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt; el 6 d'abril [[Abdul Fatah Younis]], xefe de les fuercies rebalbes, dirixó duros reproches a la [[OTAN]], acusando a l'alianza militar de dexar morrer a miles d'inocentes en Misurata. Según Younis, desque asumió'l mandu la OTAN la intervención aliada convertiríase nun ''problema'': «Si la OTAN espera otra selmana más nun va haber yá namás en Misrata, va ser un crime que l'alianza tendrá de cargar sobre los sos llombos».&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Los rebeldes libios acusen a la OTAN de tar dexando a la xente morrer &quot;acaldía&quot; |url=http://www.lavanguardia.es/internacional/20110405/54137492040/los-rebeldes-libios-acusen-a-la-otan-de-tar-dejando-morir-a-la xente-de-misrata-cada-dia.html |fecha=6 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt; Pel so llau, [[Charles Bouchard]], comandante en xefe de les fuercies de la OTAN envaloró qu'un 30 % de la fuercia militar de Gadafi fuera destruyida dende l'entamu de la intervención aliada. Fuentes de l'alianza esplicaron el descensu nel númberu d'operaciones militares por causa del mal tiempu y l'orde de nun causar baxes ente civiles, lo que se vería enzancáu pol usu d'escudos humanos» poles tropes de Gadafi, que taríen escondiendo les sos armes pesaes en nucleos poblaos.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Francia almite que'l riesgu de baxes civiles complica la intervención militar en Libia |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Francia/almite/riesgu/baxu/civiles/complica/mision/militar/Libia/elpepuint/20110406elpepuint_4/Tes |fecha=6 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt;

En controlando Brega l'exércitu de Gadafi llanzó'l 9 d'abril un fuerte ataque sobre [[Ajdabiya]], obligando a los rebeldes a replegase escontra Bengasi colos pocos civiles qu'entá permanecíen na ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Evacuado el hospital de Ajdabiya ante la intensidad del bombardeo de las fuerzas leales a Gadafi |url=http://www.nortecastilla.es/rc/20110409/mas-actualidad/mundo/libia-gadafi-retoma-ofensiva-201104091549.html |autor=El Norte de Castilla |fecha=9 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt; Un día dempués, sicasí, un intensu bombardéu protagonizáu por aviones de la OTAN, centráu na destrucción d'equipamientu pesáu, llogró frenar la meyora lleal, dexando a les fuercies rebalbes caltener el control de la estratéxica ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=L'ataque de la OTAN pa frenar la meyora de les fuercies de Gadafi en Adjabiya dexa decenes de baxes |url=http://www.nortecastilla.es/rc/20110410/mas-actualidad/mundo/gadafi-gana-terrenal-ajdabiya-201104101109.html |autor=El Norte de Castilla |fecha=10 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt;

=== De mediaos d'abril a finales de xunetu: lenta meyora rebalba ===

==== Estancamientu del frente ente Brega y Ajdabiya ====
Dende'l [[16 d'abril]] los rebeldes, en consiguiendo asegurar la ciudá d'[[Ajdabiya]], centraron los sos esfuercios en tratar de recuperar [[Puertu de Marsa Brega|Brega]]. Sicasí nengunu de los dos bandos paeció tar en facultaes de torar al otru y l'últimu intentu de los lleales el día [[17 d'abril|17]] d'atacar el lladral derechu de los rebeldes p'abrir camín escontra Ajdabiya, mientres los rebeldes taben apexaos a les puertes de Brega, tamién fracasó, estancándose'l frente dende'l [[18 d'abril]] a metá de camín ente dambes poblaciones.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Close-quarters combat and bombardments kill 17 in key rebel foothold in western Libya |url= https://www.google.com/hostednews/canadianpress/article/ALeqM5ieaLnOQkZ2r_yjBJxHCKNsYzuseA?docId=6590604 | axencia = Asociation Press |obra= The Canadian Press |idioma=inglés |autor= Ben Hubbard |fecha=17 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt; El [[26 d'abril]] túvose noticies de que los lleales taben fortificando posiciones en Brega y que podíen cuntar hasta con 3000 efectivos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= UPDATE 1-Gaddafi forces dig in around Brega oil town - rebel |url= http://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFLDE73P19920110426 |axencia= Reuters |obra= Reuters Africa |idioma= inglés |fecha= 26 d'abril de 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20111130072827/http://af.reuters.com/article/libyaNews/idAFLDE73P19920110426 |archivedate= 2011-11-30 |fechaaccesu= 2018-02-24 }}&lt;/ref&gt;

A partir del 26 d'abril y mientres tol mes de xunu la llinia de frente ente Adjabiya y Marsa La Brega caltúvose estable.&lt;ref&gt;[http://www.rfi.fr/afrique/20110706-libye-le-front-fige-ajdabiya Radio France Internationales, «Libye: le front figé à Adjabiya»], 6 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; El 14 de xunetu los insurxentes decidieron llanzar una nueva ofensiva sobre Brega,&lt;ref&gt;[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2011/07/14/97001-20110714FILWWW00323-libye-les-rebelles-vont-attaquer-brega.php Le Figaro , «Les rebelles vont attaquer Brega»], 14 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; que va ser tomada'l 18 de xunetu tres duros combates.&lt;ref&gt;[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2011/07/18/97001-20110718FILWWW00327-libye-les-rebelles-ont-pris-brega.php Le Figaro , «Libye: les rebelles ont pris Brega»], 18 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; Sicasí, anque batiéndose en retirada escontra [[Ras Lanuf]], les fuercies lleales siguieron hostigando a los rebeldes y bombardenado les sos posiciones nos díes inmediatos.&lt;ref&gt;[http://www.thestar.com/news/world/article/1026920--7-rebels-dead-dozens-wounded-in-libyan-government-shelling «7 rebels dead, dozens wounded in Libyan government shelling»], Associated Press, 19 de xunetu de 2011, n'inglés.&lt;/ref&gt;

==== Asediu de Misurata ====
Nel frente occidental, na asediada ciudá de Misurata, les tropes lleales recibieron órdenes el día [[23 d'abril]] de retirase. A otru día los rebeldes tomaron l'hospital qu'entá taba en manes lleales y la ciudá quedó de nuevu totalmente nes sos manes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Libya Live Blog - April 23 |url= http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-april-23 |obra= Al Jazeera Blogue |fecha= 23 d'abril de 2011 |idioma= inglés |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110423103538/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-april-23 |fechaarchivu= 23 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt; Les fuercies lleales, sicasí, nun cesaron de bombardiar la ciudá los díes posteriores a la so retirada.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Libya Live Blog - April 23 |url= http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-april-24 |obra= Al Jazeera Blogue |fecha= 24 d'abril de 2011 |idioma= inglés |cita= [...] over the same period, said the spokesman, Safieddin. 'Gaddafi's brigades, using Grad rockets, carried out random bombardment on Sunday. They targeted several areas here. There are eight martyrs. Thirty-four people were also wounded,' he said. |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110424110159/http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-april-24 |fechaarchivu= 24 d'abril de 2011 }}&lt;/ref&gt; El 10 de mayu, tres dos díes de combates, los rebeldes anunciaron tomar del aeropuertu asitiáu al sur de Misrata,&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/tomen/aeropuertu/Misrata/elpepuint/20110511elpepuint_4/Tes Los rebeldes tomen l'aeropuertu de Misrata], diariu ''[[El País]]'', 11/05/2011&lt;/ref&gt; magar les fuercies lleales siguieron intentando faese col control del puertu de la mesma ciudá.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/denuncien/nueva/ofensiva/tropes/Gadafi/controlar/puertu/Misrata/elpepuint/20110512elpepuint_6/Tes Los rebeldes denuncien una nueva ofensiva de les tropes de Gadafi pa controlar el puertu de Misrata], diariu ''[[El País]]'', 12/05/2011&lt;/ref&gt;

A empiezos de xunu entá prosiguíen los bombardeos sobre la ciudá, pero a partir del día 13, los combates intensos na zona de [[Zauiya]], próxima a la frontera con [[Tunicia]] y vital pal suministru de Tripoli, dexó afloxar la presión sobre la ciudá sitiada.&lt;ref name=&quot;rfi13062&quot;&gt;[http://www.rfi.fr/afrique/20110613-libye-islamistes-CNT-experts-fran%C3%A7ais- RFI, «Des experts dénoncent la gestion de dossier libyen et les courants islamistes du CNT»], 13 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt;

==== Combates en Tripolitania ====
Na nueche del sábadu 30 d'abril, el menor de los fíos del líder libiu Muammar al-Gaddafi, [[Saif al Arab Gadafi]], y trés de los sos nietos, morrieron por cuenta de una incursión aérea de la OTAN según informó un voceru del réxime de Trípoli.&lt;ref&gt;[http://www.leparisien.fr/intervention-libye/frappes-de-l-otan-tripoli-annonce-la-mort-d-un-des-fils-kadhafi-01-05-2011-1430250.php Le Parisien, «Frappes de l'Otan: Tripoli annonce la mort d'un des fils Kadhafi»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233810/http://www.leparisien.fr/intervention-libye/frappes-de-l-otan-tripoli-annonce-la-mort-d-un-des-fils-kadhafi-01-05-2011-1430250.php |date=2016-03-03 }}, 1 de mayu de 2011.&lt;/ref&gt;

A empiezos del mes de mayu la OTAN siguió los sos ataques sobre Trípoli y la so contorna, bombardiando ente otros un edificiu de los servicios de seguridá interior, la sede del ministeriu d'inspección y control popular, encargáu de la llucha contra la corrupción en Libia, y les residencies de Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-deux-fortes-explosions-entendues-dans-l-ouest-de-tripoli-6442899.html |títulu=LCI.TF1.fr, «Libye: deux fortes explosions entendues dans l'ouest de Tripoli» |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110511103118/http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-deux-fortes-explosions-entendues-dans-l-ouest-de-tripoli-6442899.html |fechaarchivu=2011-05-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lci.tf1.fr/filnews/monde/l-otan-aurait-bombarde-le-complexe-de-kadhafi-a-tripoli-6444903.html |títulu=LCI.TF1.fr «Pulgue: l'Otan aurait bombarde le complexe de Kadhafi a Tripoli». |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110513070927/http://lci.tf1.fr/filnews/monde/l-otan-aurait-bombarde-le-complexe-de-kadhafi-a-tripoli-6444903.html |fechaarchivu=2011-05-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lci.tf1.fr/filnews/monde/deux-explosions-dans-le-secteur-de-la-residence-de-kadhafi-a-tripoli-6475618.html |títulu=LCI.TF1.fr. «Deux explosions dans le secteur de la résidence de Kadhafi à Tripoli». |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110520232938/http://lci.tf1.fr/filnews/monde/deux-explosions-dans-le-secteur-de-la-residence-de-kadhafi-a-tripoli-6475618.html |fechaarchivu=2011-05-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lci.tf1.fr/filnews/monde/l-otan-frappe-un poste-de-securite-et-le-ministere-anti-corruption-6475627.html LCI.TF1.fr, «Pulgue: l'Otan frappe un poste de securite et le ministere anti corruption».]&lt;/ref&gt;

El [[20 de mayu]], la OTAN inutilizó ocho barcos de guerra pertenecientes a les fuercies lleales nos puertos de Trípoli, Al Khoms y Sirte.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-l-otan-annonce-avoir-coule-huit-navires-de-guerre-de-kadhafi-6494974.html |títulu=LCI.TF1.fr |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110524011852/http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-l-otan-annonce-avoir-coule-huit-navires-de-guerre-de-kadhafi-6494974.html |fechaarchivu=2011-05-24 }}&lt;/ref&gt;

El [[11 de xunu]] les fuercies lleales bombardiaron la histórica ciudá de [[Ghadames]] controlada polos rebeldes, en tanto Zauiya, en poder de les fuercies gadafistas, foi atacada polos insurxentes que se replegaren a los montes pa entrenase (y recibir armes llanzaes en paracaíes per Francia a pesar de la disconformidá de los británicos).&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rfi.fr/afrique/20110629-libye-insurges-progressent-sud-ouest-tripoli |títulu=RFI, «En Libye, Les insurgés progressent vers Tripoli», 28 de xunu de 2011. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rfi.fr/afrique/20110630-il-y-pas-negociations-direutes-indireutes-le-regime-kadhafi-affirme-le-cnt RFI, «Depuis la publication du mandat d'arrêt du CPI, toutes les initiatives sont dans l'impasse»], 30 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt; La ciudá, de gran valor estratéxicu, cuntaba cola más importante refinería petrolifera que s'atopaba entá en poder de les fuercies lleales al réxime de Gadafi.&lt;ref name=&quot;rfi1306&quot;&gt;[http://www.rfi.fr/afrique/20110613-libye-islamistes-CNT-experts-fran%C3%A7ais- Des experts dénoncent la gestion du dossier libyen et les courants islamistes du CNT] Radio France internationale.&lt;/ref&gt;

A finales de xunu les meyores de los rebeldes en [[Yebel Nefusa|Nefusa]] confirmábense, en tantu los enfrentamientos prosiguíen en redol a Brega, nel centru del país.&lt;ref&gt;[http://www.rue89.com/explicateur/2011/06/28/comment-peut-se-finir-la-guerre-en-libye-211286 Pascal Riché, «Comment peut se finir la guerre en Libye»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107053146/http://www.rue89.com/explicateur/2011/06/28/comment-peut-se-finir-la-guerre-en-libye-211286 |date=2012-01-07 }}, ''Rue89'', 28 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt; Les fuercies de Gadafi centraron la so atención sobre la ciudá costera de [[Zliten]], ente Misurata y Trípoli, nuevamente sulevada.&lt;ref&gt;[http://www.almasryalyoum.com/en/node/473350 Reuters, «French arms to Libya expose tensions in war»], 1 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

Na última selmana de xunu los rebeldes fueron refugaos poles fuercies lleales a 80 quilómetros al sur de Trípoli. Pero dende'l 6 de xunetu desencadenóse una nueva ofensiva de los insurxentes protagonizada por bereberes procedentes del [[djebel]] [[Yebel Nefusa|Nefusa]] qu'atacaron nes rexones de Bir Al-Ghanam y [[Gharyan]] al sur de Trípoli,&lt;ref&gt;[http://www.rfi.fr/afrique/20110706-rebellion-mene-une-offensive-portee-canon-tripoli Claire Arsenault, «En Libye, la rébellion mène une offensive &quot;à portée de canon&quot; de Tripoli»], ''Radio France internationale'', 6 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt; avanzando'l día 8 escontra Zliten onde les fuercies lleales reagrupárense.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lemonde.fr/afrique/article/2011/07/08/libye-avancee-des-rebelles-vers-tripoli-cinq-morts_1546628_3212.html#xtor=RSS-3208 |títulu=Monde, «Libye: avancee des rebelles vers Tripoli: cinq morts». |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El 17 de xunetu tuvieron llugar intensos combates ente les fuercies armaes regulares de Libia y los insurxentes que buscaben romper les sos llinies pa colar escontra la capital, [[Trípoli (Libia)|Trípoli]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-violents-combats-dans-le-djebel-nefoussa-6581025.html |títulu=Monde, «Libye: violents combats dans le djebel Nefoussa». |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110720121902/http://lci.tf1.fr/filnews/monde/libye-violents-combats-dans-le-djebel-nefoussa-6581025.html |fechaarchivu=2011-07-20 }}&lt;/ref&gt;

Na madrugada del 28 los rebeldes asitiaos nos montes de la zona occidental llanzaron una nueva ofensiva contra Ghezaya, na frontera con Túnez, qu'anunciaron haber tomáu pocu más tarde con otres pequeñes llocalidaes. Los lleales a Gadafi na rexón montascosa nun reteníen nesi momentu más que'l bastión de [[Tiji]], onde 500 soldaos lleales taben arrodiaos.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/2011/07/30/us-libya-westernmountains-idUSTRE76T0XB20110730 Reuters, «Rebels attack last Gaddafi Western Mountain stronghold»], 30 de xunetu de 2011.&lt;/ref&gt;

==== Asesinatu de Abdul Fatah Younis: divisiones nes files rebalbes ====
El 27 de xunetu, el xeneral [[Abdul Fatah Younis]], xefe de les operaciones militares del [[Conseyu Nacional de Transición]] foi secuestráu al paecer cuando se dirixía del frente de Brega a Bengasi pa declarar ante una comisión xudicial. El día 28 anuncióse la so muerte, atribuyida primeramente a un comandu gadafista, lo que foi rápido desmentíu polos sos propios partidarios, qu'achacaron l'asesinatu a faiciones rivales dientro del sector rebalbu. El crime perpetáu namái un día dempués de que Gran Bretaña reconociera oficialmente a la CNT, semó'l desconciertu nes files rebalbes, poniendo de manifiestu severes diferencies internes; mientres en [[Bengasi]] celebrábense los funerales a los qu'asistieron miles de persones en tirante aselu, y tres oirse dellos disparos pela nueche, un voceru militar en [[Misurata]] aseguraba que la ciudá nun recibía órdenes de Bengasi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/asesinatu/xeneral/Yunis/agrava/division/rebeldes/libios/elpepuint/20110729elpepuint_6/Tes |títulu=El País, 29 de xunetu de 2011, «L'asesinatu del xeneral Yunis agrava la división ente los rebeldes libios». |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/29/abdel-fatah-younis-death-libya Guardian.co.uk., «Abdel Fatah Younis assassination creates division among Libya rebels»].&lt;/ref&gt;

=== Agostu: Rápido meyora rebalba ===

==== Combates nel Distritu de Zauiya y nel Distritu d'A los Jabal al Gharbi ====
Los rebeldes nel oeste de Libia avanzaron el 13 d'agostu escontra'l norte, llogrando llegar a la ciudá costera de [[Zauiya]], 50 km al oeste de Trípoli, na qu'atoparon una fuerte resistencia de les tropes lleales, estableciéndose'l frente de batalla a unos cinco quilómetros del pueblu de [[Bir Shuaib]].&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/13/internacional/1313251305.html Les tropes de Gadafi traten de frenar la meyora de los rebeldes libios en Zawiyah], diariu [[El Mundo (España)|El Mundo]], 13/08/2011&lt;/ref&gt; Pela so parte el voceru de los rebeldes libios afirmó que taben lluchando contra les fuercies de Gadafi pol control de [[Garian|Garyan]] ([[Al Jabal al Gharbi|Distritu d'A los Jabal al Gharbi]]), a 80 quilómetros al sur de Trípoli y que llograren el control de la ciudá costera de [[Surman]], a 70 quilómetros de la capital.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/libios/aseguren/tar/lluchando/control/Garyan/kilometros/Tripoli/elpepuint/20110814elpepuint_8/Tes Los rebeldes libios aseguren tar lluchando pol control de Garyan, a 80 quilómetros de Trípoli], diariu [[El País]], 14/08/2011.&lt;/ref&gt;
El 16 d'agostu, los rebeldes libios tomen [[Garian|Garyan]]. Según afirmó un voceru de los rebeldes, entartallaríen a la [[Brigada Sahban]] (principal centru de mandu de los gadafistas nos Montes Occidentales), tomando darréu les sos armes.&lt;ref&gt;[http://www.infobae.com/notas/599920-Los-rebeldes-libios-aseguren-que-el dictador-Khadafi-esta-aislláu.html Conquista de Garyan] Consultáu'l 16 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt; Estes meyores faíen abarruntar que'l conflictu libiu taba nuna fase decisiva, tal como lo anunciaba'l representante en [[Francia]] del [[Conseyu Nacional de Transición|Consejo Nacional libiu]], [[Mansur Saif al-Nasr]].&lt;ref&gt;[http://www.abc.com.py/nota/libia-al-menos-26-muertos-en-combates-en-brega/ Según el representante en Francia del Conseyu Nacional libiu, ta ye una fase decisiva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112230625/http://www.abc.com.py/nota/libia-al-menos-26-muertos-en-combates-en-brega/ |date=2012-01-12 }} Consultáu'l 16 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt;

==== Asediu y toma de Trípoli ====
Tres tomar de la importante ciudá petrolera de Brega'l día [[20 d'agostu]] ensin apenes resistencia&lt;ref&gt;[http://america.infobae.com/notas/31811-Libia-Brega-estaria-so-el control-de-los rebeldes Los rebeldes tomen Brega] Consultáu'l 20 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt; y tomar polos rebeldes de les estratéxiques ciudaes de Zauiya y Zlitan estrechóse'l cercu sobre la capital.&lt;ref&gt;[http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/dc54a422266fb01a3f09107d4d20b37y Conquista rebalba de Brega] Consultáu'l 20 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt; [[Mustafa Abdul Jalil]], líder de la CNT llamó a la «última batalla» en [[Trípoli (Libia)|Trípoli]], onde na madrugada del 21 produciéronse llevantamientos rebalbos en dellos barrios y na base aérea de Matica que pasaron a manes rebalbes.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/libios/declaren/caida/Gadafi/cercana/elpepuint/20110821elpepuint_3/Tes El País «Los rebeldes libios declaren que la cayida de Gadafi ta bien cercana»] [[21 d'agostu]] de 2011.&lt;/ref&gt;Les fuercies rebalbes llegaron a la ciudá capital de Trípoli dende distintes direiciones, una parte llegó per mar dende la ciudá rebalba de [[Misrata]] y otru importante contingente llegó dende los montes de [[Yebel Nefusa|Nefusa]], nel oeste, tomando'l control d'un cuartel asitiáu nel quilómetru 27”, incautándo armes municiones. Esti cuartel yera la torga más importante na ruta a Trípoli.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/22/internacional/1313995721.html |títulu=Los postreros fieles a Gadafi aguanten nel palaciu presidencial, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elnuevodiario.com.ni/internacionales/111447-requiem-a-kadhafi |títulu=Réquiem a Kadhafi, n'El Nuevu Diariu de Nicaragua. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140118163046/http://www.elnuevodiario.com.ni/internacionales/111447-requiem-a-kadhafi |fechaarchivu=18 de xineru de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.emol.com/noticias/internacional/2011/08/21/499057/rebeldes-ocupen-centru-de-tripoli-y-prinden-a-dos-fíos-de-jaddafi.html |títulu=Rebalbos ocupen centru de Trípoli y prinden a dos fíos de Jaddafi, n'El Mercuriu de Chile. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[22 d'agostu]], delles fontes dixeron que'l 95% de [[Trípoli]] taba en manes de los rebeldes llegaos del oeste, quedando dellos focos de resistencia, especialmente en redol al complexu de [[Bab al-Azizia]], bombardiáu por fuercies de la [[OTAN]] en sofitu a la meyora rebalba.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121004124149/http://noticiaaldia.com/2011/08/rebeldes-controlen-95-de-la capital libia/ Los Rebeldes controlen el 95% de Tripoli] Consultáu'l 22 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140422183747/http://www.terra.cl/actualidad/index.cfm?id_cat=303&amp;id_reg=1714401 Libia: los rebeldes en Tripoli] Consultáu'l 22 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt; Nos combates podríen perder la vida 1300 combatientes según delles fontes; amás dirixentes de la CNT anunciaben equivocadamente la captura de dos de los fíos de Gadafi: [[Saif al Islam Gadafi]], reclamáu pola Corte Penal Internacional, y [[Al-Saadi al-Gaddafi]], en tanto'l primoxénitu, Mohammad Gadafi, apurrir a los rebeldes ufiertando de siguío una entrevista a la cadena de televisión [[Al Jazeera]].&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/indepth/spotlight/libya/2011/08/201182243539902478.html Aljazeera: Gadafi sons in custody] Consultáu'l 22 d'agostu de 2011, n'inglés.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/lleguen/centru/Tripoli/combaten/torno/residencia/Gadafi/elpepuint/20110822elpepuint_5/Tes El País, Los rebeldes lleguen al centru de Trípoli] Consultáu'l 22 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt;Na mañana del 22 d'agostu tanques de guerra de les fuercies lleales a Gadafi salieron del complexu de Bab al-Azizia disparando contra les fuercies rebalbes qu'arrodien el complexu; los combates estender pela cai d'A los Sarine (axacente al complexu) y pela zona del puertu de la ciudá; a la fin de la xornada los rebeldes llograren controlar la zona costera de la ciudá, mientres nel sur los soldaos sobrevivientes de les fuercies de Gadafi adoptaben táctiques guerrilleres, y faíen apaición los francotiradores n'otres partes de la ciudá; según dellos informantes, militares gadafistas faíense pasar por rebeldes pa depués abrir fueu contra los civiles o los periodistes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/22/internacional/1314037820.html |títulu='Los mozos revolucionarios escribieron una páxina épica', n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nacion.com/2011-08-22/Mundu/rebelion-libia-controla-gran-parte-de-tripoli-y-proclama-fin-de-era-gadafi.aspx |títulu=Rebelión libia controla gran parte de Trípoli y proclama fin d'era Gadafi, en La Nación de Costa Rica. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.abc.com.py/nota/libia-caos-en-tripoli-combates-continuan/ |títulu=Libia: Caos en Trípoli, combates siguen, en ABC Color de Paraguay. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120112160832/http://www.abc.com.py/nota/libia-caos-en-tripoli-combates-continuan/ |fechaarchivu=2012-01-12 }}&lt;/ref&gt;Na nueche del llunes la OTAN llanzó un bombardéu contra'l complexu de Bab al-Azizia mientres los rebeldes atacar dende tierra nun esfuerciu pa tomar o destruyir l'últimu apartaz importante de resistencia gadafista y terminar la batalla pola capital.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://america.infobae.com/notas/31948-Libia-la-OTAN-bombardea-el-bunker-de-Muammar-Khadafi-en-Tripoli |títulu=Libia: la OTAN bombardea l'abellugu de Muammar Khadafi en Trípoli, en Infobae. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120712060721/http://america.infobae.com/notas/31948-Libia-la-OTAN-bombardea-el-bunker-de-Muammar-Khadafi-en-Tripoli |fechaarchivu=2012-07-12 }}&lt;/ref&gt;

La euforia con que se vivió en Bengasi y los barrios lliberaos de Trípoli lo que paecía un rápidu desmoronamiento del réxime, viose enturbiada pola comparecencia na nueche del día 22 de Saif al Islam ante los medios de prensa y un centenar de los sos siguidores, desmintiendo l'anunciada captura y llamando a prosiguir la llucha, en tantu la batalla siguía en Trípoli.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/Intensos/combates/Tripoli/comparecencia/Saif/Islam/elpepuint/20110823elpepuint_2/Tes El País, «Intensos combates en Trípoli tres la comparecencia de Saif l'Islam»], 23 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt;

La proximidá de la cayida del réxime gadafista anició nuevos motivos d'esmolición pa les autoridaes rebalbes, al confirmase actos de represalia indiscriminada, como la execución sumaria de 34 civiles, ente ellos delles muyeres, en [[Garian]], al noroeste de Libia, denunciada por voceru del réxime gadafista. [[Mustafa Abdul Jalil]], líder de la CNT, declaró sentise «inquietu» ante determináu aiciones de los sos homes, llegando a suxerir que podría dimitir de persistir tales aiciones. Tantu [[Amnistía Internacional]] como [[Human Rights Watch]] y la Comisión de Derechos Humanos de la ONX pudieron constatar actos de represalia, tortures y saqueos protagonizaos por fuercies rebalbes, al paecer incontrolaes, y llamaron l'atención sobre la situación de los subsaharinos en Libia, puestos nel puntu de mira de los rebeldes poles denuncies, nunca confirmaes, de que'l réxime de Gadafi taba utilizar como mercenarios.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/internacional/Conseyu/rebalbu/esixe/homes/cesen/represalies/elpepuint/20110823elpepuint_1/Tes El País, «El Conseyu rebalbu esixe a los sos homes que cesen les represalies»], 23 d'agostu de 2011.&lt;/ref&gt;

==== Toma del complexu de Bab al-Azizia ====
[[Ficheru:Arrott libya tripoli gadhafi effigy 480 29aug2011.jpg|thumb|Un moñecu representando a [[Muammar al-Gaddafi|Gadafi]] xunto a una bandera tricolor libia cuelguen d'una grúa na antigua Plaza Verde de Trípoli, agora renomada como Plaza de los Mártires.]]

Na mañana del [[23 d'agostu]] les fuercies rebalbes llanzar al asaltu del complexu de Bab al-Azizia empecipiando violentos combates colos defensores gadafistas del apartaz; los soldaos lleales a Gadafi opunxeron gran resistencia, ya inclusive llograron nun primer momentu repeler el primer gran asaltu contra una de les puertes de la enorme residencia, pero finalmente dempués de delles hores de combates munchos d'ellos tuvieron qu'apurrir les armes.

El momentu decisivu producióse cuando los asaltantes rebalbos tiraron embaxo les muralles de cementu del complexu ya ingresaron a él metanes un nutríu tirotéu no qu'un corresponsal de guerra presente calificó de &quot;escena increíble&quot;; los rebeldes siguieron avanzando, travesaron una tercer puerta y llegaron a un edificiu que yera consideráu la vivienda de Gadafi, onde ondearon la bandera rebalba. Cientos de rebeldes y civiles entraron al complexu y empezaron a apoderase de tol material de guerra que taba en manes de los gadafistas y a escalar les residencies y edificios del complexu; inclusive se vieron rebeldes pasiando nos vehículos que yeren de Gadafi.

Les imáxenes de televisión amosaron a los rebeldes corriendo polos jardínes del enorme complexu y glayando d'allegría pola cayida del baluarte. Dellos rebeldes destruyeron una estatua de bronce de Gadafi y otros posaron montaos enriba de la simbólica estatua que conmemoraba'l [[Operación El Doráu Canyon|ataque d'Estaos Xuníos de 1986]] y na que Gadafi acostumaba dar los sos discursos; anque tamién se siguíen escuchando tiroteos dientro del complexu por dellos francotiradores gadafistas qu'entá disparaben contra los rebeldes dientro de Bab al-Azizia.

Los rebeldes rexistraron toles edificaciones buscando a Gadafi pero nun pudieron atopalo faciéndose evidente qu'ésti fuxera d'ellí en dalgún momentu dempués del entamu de la batalla na capital; polo que, anque la conquista del complexu foi un golpe crucial dientro d'esta batalla, nun significaría nin el fin de la resistencia de Gadafi, nin el de la guerra. De fechu les fuercies lleales a Gadafi en delles zones de Trípoli siguíen repeliendo a les fuercies rebalbes con fueu d'armamentu pesáu (morteros y obuses), por casu na [[Plaza Verde (Libia)|Plaza Verde]] (rebautizada polos rebeldes como Plaza de los Mártires). Amás, nel barriu d'Al-Mansoura, al igual que n'otres ciudaes cercanes a Trípoli, como [[Shaba (Libia)|Shaba]] y [[Zaura]] siguía lluchándose.

== Afitamientu de los rebeldes ==
El [[24 d'agostu]] siguíen los combates en Trípoli. Les fuercies lleales a Gadafi llanzaron pela mañana un contraataque nes cercaníes del complexu de Bab al-Azizia y pela tarde bombardiaron el complexu y l'aeropuertu, qu'agora taben en manes de los rebeldes, según tamién otres zones del centru de la capital. D'alcuerdu a reportar de los medios de comunicación presentes, les fuercies gadafistas llanzaren siquier siete proyeutiles de morteru sobre'l complexu presidencial y dellos cohetes sobre l'Aeropuertu Internacional de Trípoli; aparentemente unu cayó sobre la mesma pista.

Tamién foi bombardiáu el barriu d'Al-Mansoura (escenariu'l día anterior de violentos combates ente rebeldes y lleales) y la zona cercana al hotel Rixos; fontes rebalbes afirmaben que les célules gadafistas responsables d'esos bombardeos taben allugaes na zona de Abu Salim, un barriu onde se llibraben fuertes combates ente rebeldes y gadafistas. Les milicies de Gadafi tamién siguíen controlando barrios como los de Salah ad din, el de Bab Anashir o'l d'A los Hadaba al Jadr.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/24/internacional/1314164154.html?a=2y5aa26c3cf39f4c1f3753d73f396b6a&amp;t=1314217350&amp;numbero= |títulu=Los rebeldes ufierten un millón de pagu y amnistía por Gadafi 'vivu o muertu', n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.proceso.com.mx/?p=279428 |títulu=Ufierten rebeldes 1.6 mdd por Gadafi, vivu o muertu, en Procesu de Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924104731/http://www.proceso.com.mx/?p=279428 |fechaarchivu=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;

Mentanto fora de Trípoli los rebeldes avanzaben escontra Sirte en dos frentes (dende l'oeste partiendo de Misrata y dende l'este partiendo de Ras Lanuf). Tomar de la ciudá natal de Gadafi y el so apartaz más importante depués de la perda de casi tola capital representaba'l tiru de gracia que p'acabar col réxime y polo tanto cola guerra (amás abarruntábase que Gadafi abellugárase nesa ciudá); pero la meyora rebalba foi deteníu poles fuercies gadafistas a la entrada de [[Ben Yawad]], una llocalidá asitiada 160 quilómetros al este de Sirte.

Los rebeldes llograron conquistar la estratéxica ciudá costera de [[Ben Yauad]] en sangrientos combates nos qu'hubo alredor de 700 muertos, amás de asediar [[Sirte]] ciudá natal de Gadafi, mientres los lleales intentaben caltener el control sobre l'accesu costeru ente Bisher, a 20&amp;nbsp;km al oeste de Brega, y Bani Walid, al suroeste de Misrata, pa caltener la llibertá de movimientos dende Trípoli a Shaba&quot;, d'alcuerdu a un voceru militar de la OTAN.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/23/internacional/1314112468.html |títulu=Los rebeldes tomen el complexu de Gadafi, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ipsnoticias.net/nota.asp?idnews=98932 |títulu=Rebalbos tomen cuartel xeneral de Gadafi en Trípoli, en IPS. |urlarchivu=https://archive.today/20120703154547/www.ipsnoticias.net/nota.asp?idnews=98932 |fechaarchivu=3 de xunetu de 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/08/23/rebeldes-ingresen-al complexu-de-gadafi-en-tripoli-tres-tirotéu.shtml |títulu=Rebalbos ingresen al complexu de Gadafi en Trípoli tres tirotéu, n'El Universal de Venezuela. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://america.infobae.com/notas/31969-Los-rebeldes-ocuparon-el-bunker-de-Khadafi-en-Tripoli |títulu=Los rebeldes ocuparon el búnker de Khadafi en Trípoli, en Infobae. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120518064424/http://america.infobae.com/notas/31969-Los-rebeldes-ocuparon-el-bunker-de-Khadafi-en-Tripoli |fechaarchivu=18 de mayu de 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telam.com.ar/vernota.php?tipu=N&amp;idPub=234850&amp;id=443452&amp;dis=1&amp;sec=5 |títulu=Libia: los rebeldes tomaron la residencia de Kaddafi, en Telam. |urlarchivu=https://archive.today/20120703154537/www.telam.com.ar/vernota.php?tipu=N&amp;idPub=234850&amp;id=443452&amp;dis=1&amp;sec=5 |fechaarchivu=3 de xunetu de 2012 }}&lt;/ref&gt;

Amás de Sirte la única otra gran ciudá libia en manes de los lleales a Gadafi yera [[Sabha]], nel suroeste del país; los rebeldes espresaron que al conquistar Sirte y por tanto asegurar el control de tola franxa norte costera del país, van poder avanzar al sur pa tomar Sabha y entós los gadafistas namái caltendríen pequeñes llocalidaes que podríen cayer con facilidá. Entrín y non otres fuercies rebalbes llograron conquistar el cuartel militar de Mazraq al Shams, allugáu 120 quilómetros al oeste de Trípoli, cerca de la frontera con Túnez; pero anque los rebeldes arrampuñáron-y el cuartel a los gadafistas los combates siguieron cerca d'él y el comandante rebalbu local anunció que se quedaren ensin municiones y por eso pidió con urxencia refuerzos y municiones al altu mandu rebalbu y sofitu aereu a la OTAN pa nun dexar el terrén conquistáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20110824/los rebeldes-controlen-casi-toa-libia-acorrexen-los-gadafistas-feudu-sirte/457097.shtml |títulu=Los rebeldes controlen casi toa Libia y acorrexen a los gadafistas nel so feudu de Sirte, en Radio Televisión Española. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/24/internacional/1314204773.html |títulu=Próximu oxetivu: Sirte, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Asaltu rebalbu a los últimos apartaces gadafistas ===
[[Ficheru:Libya rebel checkpoint by VOA.jpg|thumb|Puestu de control rebalbu en [[Trípoli (Libia)|Trípoli]] el [[26 d'agostu]] de [[2011]].]]
El [[25 d'agostu]] siguía la batalla ente los rebeldes y los remanentes de les fuercies gadafistas en Trípoli; nesta nueva xornada la llucha concentrábase especialmente nel barriu de Abu Salim, pela redolada del hotel Corinthia y na redoma del aeropuertu capitalín. Cientos de rebeldes llanzaron una ofensiva contra'l barriu de Abu Salim pa conquistalo y erradicar al gruesu de les fuercies gadafistas de Trípoli que s'abellugaron nél y que dende ellí hostigan les posiciones rebalbes nel restu de la ciudá; la unidá rebalba encargada d'ésta ofensiva ye la Brigada de los Mártires de Trípoli.

Nos encarnizados combates nésti barriu los rebeldes tuviéronse qu'enfrentar a una gran cantidá de francotiradores gadafistas, polo que van tomando edificiu per edificiu y sacando de cada unu a decenes de prisioneros; amás los rebeldes dispararon con bateríes antiaéreas contra 10 edificios ocupaos por gadafistas y siquier trés d'esos edificios amburaron en llapaes. Un comandante rebalbu dixo que los gadafistas qu'ocupaben el barriu teníen armamentu pesáu ya inclusive un tanque de guerra.&lt;ref&gt;https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/25/internacional/1314278214.html?a=2b0d5628a7eec0y3838y129d20666994&amp;t=1314302623&amp;numbero= 'Caza' a Gadafi en Trípoli mientres el gobiernu rebalbu llega a la capital, n'El Mundo d'España.]&lt;/ref&gt;

Tamién nel ataque a Abu Salim los rebeldes recibieron informaciones de que posiblemente Gadafi y los sos fíos despintar nun complexu d'apartamentos del barriu, polo que los insurxentes arrodiaron el complexu y atacar, anque nun toparon entá rastros de Gadafi. Nesi contestu surdieron reportes qu'indiquen que tanto los rebeldes como los gadafistas taríen asesinando a los sos respeutivos prisioneros de guerra; en concretu en Abu Salim topáronse los cuerpos de 30 supuestos gadafistas muertos y siquier dos d'ellos teníen puestes esposes de plásticu, lo qu'indicaría que fueron executaos tando prisioneros, y cerca d'ellí nun hospital de campaña había cinco cuerpos más, y unu d'ellos inda tenía una sonda intravenosa nel brazu. Pel so llau una trabayadora sanitaria británica dixo que toparen los cuerpos de 17 presuntos rebalbos prisioneros y según un sobreviviente seríen executaos por fuercies gadafistas antes de la cayida del complexu residencial de Gadafi. Conocióse qu'amás de Abu Salim tamién hai fuercies gadafistas concentraes nel barriu de Hatba Charkia.

Poco antes del entamu de la ofensiva contra Abu Salim, un grupu de rebeldes encargáu de curiar l'hotel Corinthia (onde s'agospia la prensa estranxera) intercambió disparos d'armes automátiques y de morteros con francotiradores gadafistas apostaos n'edificios cercanos; los rebeldes usaron granaes de morteru y armes antitanques pa barrer a los francotiradores enemigos, y amás apostaron a los sos propios francotiradores nel techu del hotel pa liquidar a los sos rivales del otru bandu. Los tiroteos siguen de forma esporádica pela redolada del hotel asitiáu a dos quilómetros de l'antigua Plaza Verde.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.proceso.com.mx/?p=279520 |títulu=Llama Gadafi a los sos siguidores a defender Trípoli de los rebeldes, en Procesu de Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210225053019/https://www.proceso.com.mx/?p=279520 |fechaarchivu=2021-02-25 }}&lt;/ref&gt;

Mientres se reportaron intensos combates cerca del aeropuertu, mientres nes principales cais de Trípoli hai instalaos controles de mozos rebalbos cada 100 metros. Tou nun día en que'l Gobiernu de los rebeldes fixo la so entrada trunfal en Trípoli, a pesar de que la llucha na capital falta de cesar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://peru21.pe/noticia/1179702/gadafi-arenga-estaria-abarganáu |títulu=Gadafi arenga, pero taría abarganáu, en Perú 21. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/08/25/caza-a-los-lleales-a-gadafi-en-tripoli/ |títulu=Caza a los lleales a Gadafi en Trípoli, en Euronews. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Les últimes informaciones indiquen que los rebeldes llograron conquistar la totalidá del barriu de Abu Salim y faer una gran cantidá de prisioneros, pero nun toparon a Gadafi nin a la so familia, y un voceru rebalbu reconoció que los dirixentes del réxime mover d'una zona a otra pa fuxir de la persecución rebalba.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.el-nacional.com/www/site/p_contenido.php?q=nodo/232258/Mundu/Rebalbos-facer con-el control-del barriu-de-Abu-Salim,-en-Tr%C3%ADpoli |títulu=Rebalbos facer col control del barriu de Abu Salim, en Trípoli, n'El Nacional de Venezuela. }}&lt;/ref&gt;

Na nueche del 25 d'agostu al [[26 d'agostu]] hubo duros combates na ciudá de Sabha, en plenu ermu del sur del país; decenes de rebeldes morrieron nun asaltu al cuartel xeneral del serviciu d'intelixencia militar nesa ciudá. Sicasí los rebeldes consiguieron tomar los barrios d'A los Karda y A los Manshiya de dicha ciudá, na que nun hai agua nin lletricidá. Mentanto en Sirte, la otra gran ciudá libia que queda en manes de Gadafi, tamién hai combates. Aviones británicos atacaron pela nueche un centru de comandu de les fuercies gadafistas na ciudá y 29 vehículos armaos de los lleales a Gadafi, nun esfuerciu pa facilitar la meyora rebalba contra'l feudu gadafista. Pela so parte los rebeldes unviaron más fuercies escontra la ciudá, forníes con tanques de guerra y cohetes, antemanando una dura batalla por Sirte si les negociaciones colos líderes tribales llocales pa llograr la so rindición pacífica nun llogren frutos. Nel intre del 26 d'agostu los rebeldes apoderar de Ras Jadir, el principal puestu de control de la frontera con Túnez, ensin apenes resistencia de los gadafistas que fuxeron al vecín país.

Mentanto en Trípoli, dempués de violentos combates cerca del aeropuertu na nueche pasada, la ciudá amaneció con un relativu aselu, pero los restos de les fuercies gadafistas siguieron cañoneando l'aeropuertu dende una base militar cercana (qu'había estáu controlada por Khamis, un fíu de Gadafi); polo que los rebeldes preparar pa llanzar una ofensiva contra esi remanente de fuercies lleales que permanez al llau de la terminal aérea. Per otru llau los medios de comunicación empezaron a percorrer l'estrozáu barriu de Abu Salim, escenariu de la espectacular batalla del día anterior y agora so control rebalbu; y pudieron acreitar les dantesques resultaos del encarnizado combate, como los siquier 200 cadabres topaos atropaos dientro d'un hospital del barriu, que foi abandonáu por casi tol so personal médico y sanitario ante'l peligru xeneráu pola selvaxe batalla.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/26/internacional/1314354280.html |títulu=Aviones británicos bombardien un búnker na ciudá natal de Gadafi, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.vanguardia.com.mx/lasfuerzasdegadafisiguencombatiendoensebhaysirte-1077290.html |títulu=Les fuercies de Gadafi siguen combatiendo en Sebha y Sirte, en vanguardia de Méxicu. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/08/26/la-otan-garrasti-a-los-insurxentes-en-libia.shtml |títulu=La OTAN garrasti a los insurxentes, n'El Universal de Venezuela. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20110826/amnistia-internacional-denuncia-abusos-parte-dos-bandos-batalla-tripoli/457464.shtml |títulu=Atopen más de 200 cadabres nun hospital al sur de Trípoli, onde siguen los combates, en Radio Televisión Española. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/26/internacional/1314389849.html |títulu=Los rebeldes libios facer col principal control de la frontera con Túnez, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[27 d'agostu]] Trípoli amaneció con relativu aselu depués d'una nueche d'esplosiones y rabaseres d'armes automátiques en distintos puntos de la ciudá; el xefe d'operaciones militares de los rebeldes aportuna en que les sos fuercies controlen el 95% de la ciudá, pero reconoz qu'entá esisten nucleos de resistencia gadafista nos barrios de Abu Salim y Salaheddin. Tamién dixo qu'anque controlaben l'aeropuertu, hai focos de resistencia gadafista na zona de Bin Qafr Ghirchir, asitiada a dos milles de la terminal aérea.

Darréu los rebeldes tomaron el cuartel de la Brigada 32 de tropes de elite gadafistas, la unidá que comandaba unu de los fíos de Gadafi (Khamis Gadafi); dichu cuartel ta asitiáu nel distritu de Salaheddine nel sur de Trípoli, y foi abandonáu polos gadafistas depués d'hores de combates y de un bombardéu de la OTAN. Na cárcel amiesta al cuartel toparon los cuerpos de siquier 50 rebeldes que yeren prisioneros de los gadafistas y aparentemente fueron executaos díes tras; amás los rebeldes apoderar d'una gran cantidá d'armes de fabricación alemana, americana, rusa ya italiana que s'atopaben nel cuartel.

Mentanto la OTAN sigue bombardiando Sirte, y destruyeron ente 11 y 15 vehículos armaos y un blindáu, amás de cuatro oxetivos en tierra; y pela so parte los rebeldes siguen lluchando p'abrir pasu escontra la ciudá natal de Gadafi, coles mesmes que siguen axustando colos líderes tribales de la ciudá pa evitar una batalla sangrienta y llograr la rindición pacífica de la urbe. Especulóse nes últimes hores cola posibilidá de que les fuercies gadafistas retirar de Sirte escontra'l sur, a la ciudá desértica de Sabha, pa evitar ser arrodiaes y destruyíes ante la meyora rebalba dende l'este y dende l'oeste; con esi eventual repliegue tácticu buscaríen reorganizar les sos menguaes fuercies en Sabha y llantar una resistencia más fuerte y eficiente nun terrén más favorable.

Nesi mesmu día los rebeldes tomaron tamién Jmayl, llocalidá d'orixe del primer ministru libiu, [[Baghdadi Mahmudi]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/27/internacional/1314441804.html |títulu=Sele tirante nes primeres hores del sábadu en Trípoli, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/08/27/internacional/1314462631.html |títulu=Topen 50 cadabres carbonizaos nuna base militar gadafista cerca de Trípoli, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el%20mundu%20internacional/La%20escasez_afara_Tripoli_mientres_los%20rebeldes_busquen_a_Gadafi.html?cid=31002344 |títulu=La escasez afara Trípoli mientres los rebeldes busquen a Gadafi, en Swissinfo.ch. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120119100924/http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el |fechaarchivu=2012-01-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20110827213135309100.html |títulu=AXUSTEN &quot;RENDICION&quot; EN SIRTE, ¿KADAFI N'ARXEL?, en Ansalatina. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/08/27/la-otan-sigue-bombardeando-sirte.shtml |títulu=La OTAN sigue bombardiando Sirte, n'El Universal de Venezuela. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/20110827/internacional/abci-libia-rebeldes-tomen-jmayl-201108271849.html |títulu=Los rebeldes tomen Jmayl, llocalidá natal del primer ministru gadafista, en ABC d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[29 d'agostu]] los rebeldes siguíen la so meyora a Sirte de forma lenta; la principal torga qu'enzanca a los rebeldes avanzar de forma más rápida, amás de la aportunante resistencia gadafista, ye la necesidá de caltener al gruesu de les sos fuercies en Trípoli p'asegurar la pacificación de la capital y evitar una eventual contraofensiva gadafista nella. Aun así los rebeldes llograron delles meyores importantes, ente ellos controlar la carretera que xune Trípoli cola sureña ciudá de Sabha (l'otru gran bastión gadafista) y al este de Sirte, dempués de conquistar la ciudá de Ben Yawad los rebeldes llograron avanzar siete quilómetros más en direición a Sirte y tomaron la llocalidá de Nawfaliyah, onde s'atopa un importante encruz carreteru. Pel oeste de Sirte los rebeldes tomaron un pequeñu destacamentu en Abu Grein, a unos 130 quilómetros de la ciudá; anque siguen llimpiando la zona ante la presencia de munchos gadafistas escondíos en dellos edificios.

Mentanto los rebeldes siguen concentrando fuercies pal ataque a Sirte y pela carretera costera al este de Trípoli unviaron vehículos tresportadores que llevaben tanques de guerra [[T-54/T-55|T-55]] de fabricación soviética; los rebeldes apoderar d'esos tanques nuna base militar abandonada na ciudá de Zlitan. Amás de tanques de guerra, les fuercies rebalbes que s'arrexunten nes cercaníes de Sirte tamién disponen de danzaderes de misiles [[BM-21|Grad]], otros armamentos pesaos y bayura d'armes llixeres; sicasí los rebeldes entá confíen nes negociaciones pa llograr una rindición pacífica y evitar la batalla, anque tamién afirmen que les fuercies gadafistas de Sirte tán obligando a los civiles a xuníse-yos pa engarrar colos rebeldes y qu'executaron a 45 de los sos propios soldaos que se negaben a siguir lluchando por una causa perdida.

Pela so parte la OTAN sigue bombardiando oxetivos gadafistas en Sirte.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://america.infobae.com/notas/32369-Los rebeldes-busquen-dar-el golpe-de-gracia-en-Sirte |títulu=Los rebeldes busquen dar el golpe de gracia en Sirte, en Infobae. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.terra.com.co/internacional/libios-primen-bastion-de-gaddafi-tripoli-alica,2dd06728b9612310VgnVCM10000098f154d0RCRD.html |títulu=Libios primen bastión de Gaddafi, en Terra. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/08/678-389384-9-rebeldes-afirmen-que-gaddafi-sigue-siendo-una amenaza-y-tripoli-vive-emerxencia.shtml |títulu=Rebalbos afirmen que Gaddafi sigue siendo una amenaza y Trípoli vive emerxencia sanitaria, en La Tercera de Chile. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticierostelevisa.esmas.com/internacional/325510/rebeldes-lluchen-sirte-ciud%C3%A1-natal-gadafi |títulu=Rebalbos lluchen por Sirte, ciudá natal de Gadafi, en Noticies de Televisa. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220326224043/http://noticierostelevisa.esmas.com/internacional/325510/rebeldes-lluchen-sirte-ciud%C3%A1-natal-gadafi |fechaarchivu=2022-03-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-rebalbes-achaquen-tacticas-terror-resistencia-opón-ciudá-sirte-20110829191753.html |títulu=Los rebeldes achaquen a táctiques de &quot;terror&quot; la resistencia qu'opón la ciudá de Sirte, en Europapress. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Setiembre. Sigue la incertidume ===
El [[1 de setiembre]] el coronel libiu Muammar al-Gaddafi dixo que &quot;toles tribus libies&quot; tán armaes, y pidió-yos que sigan la llucha duro y violento y tiendan emboscaes a los axentes (los rebeldes)”, nun discursu tresmitíu pola televisión per satélite siria “Al Rai”.

Na so alocución, atayada sópitamente ensin previu avisu, esplicó que les tribus de Sirte y Bani Walid -dos rexones entá en manes de gadafistas- “tán armaes y nun van poder ser sometíes”, reseñó Efe. Afp destaca que l'ex-home fuerte de Libia Muamar Gadafi, que'l so paradoriu desconocer, afirmó'l xueves que nun se rindirá” y “va siguir el so combate”, n'apartes d'un mensaxe audiu espublizaos por escritu na pantalla pola canal de televisión Arrai. Gadafi encamentó tamién a los sos partidarios a &quot;siguir la resistencia&quot;, al considerar qu'hai “diverxencies” ente los rebeldes y la OTAN.

“Inclusive si ustedes nun escuchen la mio voz, sigan la resistencia”, añadió a la cadena, qu'anunció que'l mensaxe d'audiu sería espublizáu darréu. “Hai diverxencies ente l'Alianza de l'agresión y los sos axentes rebalbos”, añadió según la cadena, con sede en Damascu.

Mentanto nel frente de Sirte la situación permanecía tranquila, yá que se caltién la posa nos combates que dispunxeron los líderes de la rebelión pa dar una oportunidá a les negociaciones de paz colos líderes de les tribus de Sirte. Inclusive'l gobiernu rebalbu prorrogó'l plazu del [[ultimátum]] por que los xefes tribales apurran la ciudá pacíficamente o tengan qu'enfrentase a un masivu ataque de les fuercies rebalbu que lo arrodien; agora tienen hasta'l [[10 de setiembre]] p'apurrir la ciudá a los rebeldes o enfrentar una batalla urbana pol so control. D'alcuerdu a los rebeldes, los líderes tribales (que crucien les llinies del frente p'axustar en persona colos oficiales rebalbos) comparten l'oxetivu d'evitar un gran derramamiento de sangre, pero tienen problemes pa convencer a una parte de los militares gadafistas que defenden Sirte de que se rindan.

Por eso los voceros rebalbos aportunen en que la torga pal fin definitivu de la guerra ye l'enfotu de delles unidaes sobrevivientes del Exércitu gadafista de siguir aguantando hasta'l final. Tamién los rebeldes axusten colos xefes tribales de la ciudá de [[Bani Walid]] por que la apurran y amás arresten a Gadafi y poner a disposición de les fuercies rebalbes, yá que informaciones d'intelixencia recién fáen-yos creer que Gadafi abellugóse nesa pequeña ciudá desértica cercana a Trípoli y qu'estableció el so cuartel xeneral ellí. Los voceros rebalbos dixeron que nun pueden atacar esa ciudá porque munchos de los sos homes que vienen de Bengasi y Zintan son orixinarios d'ella y tendríen problemes p'atacar la so propia ciudá d'orixe.

Pela so parte la OTAN sigue bombardiando oxetivos militares gadafistas concretos en Sirte y Bani Walid, debilitando la capacidá de los restos de les fuercies lleales a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/01/internacional/1314870207.html |títulu=Los rebeldes aseguren que Gadafi atópase en Bani Walid, nel desiertu, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/01/internacional/1314885330.html |títulu=Gadafi llama a los sos siguidores a preparar pa 'una guerra enllargada', n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lanacion.cl/libia-gadafi-llamo-a-lluchar-a-sangre-y-fueu/noticias/2011-09-01/120916.html |títulu=Libia: Gadafi llamó a lluchar “a sangre y fueu”, en La Nación de Chile. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/20110901/internacional/abci-selmana-rebalbes-201109011331.html |títulu=Los rebeldes dan una selmana más a les tropes de Gadafi por qu'apurran Sirte, en ABC d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.univision.com/mundo/noticias/article/2011-09-01/rebeldes-alderiquen-rendicion-sirte |títulu=Rebalbos alderiquen condiciones de rindición de Sirte, en Univision d'Estaos Xuníos. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[9 de setiembre]] pela tarde, faltando poques hores por que concluyera l'ultimátum pa la rindición pacífica de los apartaces lleales a Gadafi, produciéronse violentos combates ente les fuercies rebalbes y los defensores gadafistas de Bani Walid y Sirte. Los mandos militares rebeldes afirmaron que los combates en Bani Walid empecipiáronse entós que los gadafistas atacaren les posiciones rebalbes alredor de la ciudá llanzando cohetes dende l'interior de Bani Walid; eso asocedió hores dempués de qu'un bombardéu de la OTAN destruyera una danzadera de misiles de los lleales a Gadafi nesa población. En respuesta al bombardéu de les sos posiciones por cohetes gadafistas, los rebeldes llanzaron a les sos fuercies al asaltu de Bani Walid; les unidaes de vanguardia rebalbes avanzaron dende l'este y el sur peles carreteres de Trípoli y Misrata pa llimpiar de gadafistas les entraes norte, este y sur de la ciudá.

Los rebeldes atoparon una fuerte resistencia de los gadafistas, que repelieron con fusiles d'asaltu y cohetes la so meyora; tamién actuaron munchos francotiradores gadafistas apostaos en cases y edificios. Aun así los rebeldes llograron enfusase más d'un quilómetru nel interior de la ciudá; y pela nueche informábase que los rebeldes engarraben colos gadafistas a dos quilómetros del centru de Bani Walid. Nos combates hubo reportes de muertos y mancaos en dambos bandos, y los rebeldes llograron faer prisioneros a dellos gadafistas.

Los rebeldes calculen en 600 la cantidá d'homes que tienen les fuercies gadafistas dientro de Bani Walid. Mentanto nel frente de Sirte los gadafistas atacaron a les fuercies rebalbes qu'intentaben apoderase d'una aldega casi despoblada allugada 90 quilómetros al este de Sirte, na zona conocida como'l &quot;el valle coloráu&quot;; los gadafistas atrincheraos nuna zona de grandes dunes intentaron frenar la meyora rebalba con disparos de misiles Grad, cohetes de morteru y bateríes antiaéreas, desamarrando una batalla.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/09/internacional/1315577920.html |títulu=Los combates enfoscar a nos bastiones lleales a Muamar Gadafi, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/09/678-391890-9-duros-combates-en-sirte-y-bani-walid-a-poques hores-de-expirar-ultimatum-rebalba.shtml |títulu=Duros combates en Sirte y Bani Walid a poques hores de expirar ultimátum rebalbu, en La Tercera de Chile. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/792403.html |títulu=Rebalbos ataquen últimos bastiones de Gadafi, n'El Universal de Méxicu. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140422184557/http://www.eluniversal.com.mx/notas/792403.html |fechaarchivu=2014-04-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2011/09/110909_ultnot_libia_baniwalid_sao.shtml |títulu=Libia: enfrentamientos en Bani Walid, en BBC Mundo. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/97186011b1y2c6897862b4y1b2fb7497 |títulu=Libia: negociaciones bloquiaes, una ofensiva paez inminente: CNT, en Mileniu de Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[10 de setiembre]] siguíen los sangrientos combates en Bani Walid; los rebeldes llograren llegar a namái 500 metros del centru de la ciudá, onde engarraben colos defensores gadafistas que calteníen una aportunante resistencia. El xeneral rebalbu Daw Dejek axuntar con periodistes estranxeros a 3 quilómetros al norte del accesu a la ciudá (en díes pasaos los rebeldes namái podíen llevar a los periodistes a decenes de quilómetros de Bani Walid, lo qu'evidencia la meyora rebalba) y ellí informólos que los sos homes lliberaren el zoco de la ciudá y espulsáu a los combatientes gadafistas, que taben perbién adomaos y disciplinaos nel combate.

El xeneral amosóse optimista de tomar el restu de la ciudá dientro poco. Les columnes rebalbes entraron a la ciudá dende trés frentes: dende'l norte coles tropes rebalbes provenientes de Trípoli, y dende l'este y el sur (onde los gadafistas tienen mayor capacidá defensiva) colos batallones rebalbos de la ciudá de Misrata, los que soportaron mientres meses l'asediu de les fuercies gadafistas qu'atacaron esa ciudá. Na encarnizada batalla de Bani Walid engarróse casa per casa, y los gadafistas actuaron sofitaos por lanzagranadas [[Granada propulsada por cohete|RPG]] y por gran cantidá de francotiradores que hostigan a los rebeldes ensin fuelgu. Tamién hai fueu d'artillería y d'alcuerdu a combatientes rebalbos los gadafistas taríen disparando con misiles Grad dende residencies privaes pa evitar ser bombardiaos pola OTAN.

Sía comoquier los combatientes rebalbos replegar nun momentu de la batalla pa dexar que la OTAN bombardiara les posiciones gadafistas dientro de Bani Walid; hubo siquier siete ataques de l'aviación de la OTAN contra blancos gadafistas na ciudá. Nos duros combates morrieron dos comandantes rebalbos y siquier dos soldaos gadafistas el sábadu y otru na nueche del vienres; amás de cuatro o cinco civiles la nueche del vienres. Los rebeldes aportunen en tener información de que dos fíos de Gadafi comandan a les fuercies gadafistas na batalla de Bani Walid; seríen Saif al Islam (el más poderosu de los fíos del derrocáu gobernante y buscáu como él pola Corte Penal Internacional) y Mutasim. Tamién podríen tar na ciudá otru fíu de Gadafi (Saidi) y el voceru del so derrocáu réxime, Musa Ibrahim.

Entrín y non el frente de Sirte taría sele depués de que los rebeldes tuvieron que retirase de les sos posiciones del día anterior ante l'intensu fueu enemigo y en sufriendo graves perdíes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/10/internacional/1315652967.html |títulu=La OTAN bombardea el bastión gadafista de Bani Walid tres la meyora rebalba, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.informador.com.mx/internacional/2011/321252/6/pese-a-la resistencia-gadhafista-los rebeldes-combaten-dientro-de-bani-wallid.htm |títulu=Magar la resistencia gadhafista, los rebeldes combaten dientro de Bani Wallid, n'El Informador de Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/aseguren/fíos/Gadafi/lluchen/ciudá/Bani/Walid/elpepuint/20110910elpepuint_4/Tes |títulu=Los rebeldes aseguren que dos fíos de Gadafi lluchen na ciudá de Bani Walid, n'El País d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el%20mundu%20internacional/Los_combatientes_libios_lluchen_polos%20bastiones_de_Gadafi.html?cid=31107498 |títulu=Combatientes libios lluchen polos bastiones de Gadafi, en Swissinfo. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120119191832/http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el |fechaarchivu=2012-01-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-otan-confirma-operaciones-aereas-bani-walid-20110910194723.html |títulu=La OTAN confirma operaciones aérees en Bani Walid, en Europapress. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[13 de setiembre]] los rebeldes suspendieron les sos grandes operaciones militares en Bani Walid y dieron una nueva tregua de 48 hores (dos díes) pa dexar que los civiles que queden na ciudá puedan evacuala, depués de que dempués de dellos díes de combates nun llograren conquistar totalmente la ciudá ante la encarnizada resistencia de los gadafistas. Dende'l vienres 9 de setiembre que los rebeldes empecipiaron la so ofensiva en tenaza (dos frentes) sobre Bani Walid, los gadafistas refugaron numberosos asaltos de les fuercies del nuevu gobiernu libiu formáu polos insurxentes.

Los rebeldes afirmen qu'ocuparon la metá norte de Bani Walid pero nun llograron avanzar más dende va díes; eso a pesar de que los rebeldes recibieron refuerzos y munches armes que fueron abandonaes polos gadafistas. Ante esa situación los rebeldes empecipiaron una campaña de propaganda ente los civiles por qu'abandonen la ciudá y asina tener el terrén estenu pa llanzar un ataque a gran escala dientro de dos díes pa torar a los defensores gadafistas; pel so llau los civiles tán acatando'l llamáu y saliendo en grandes cantidaes de Bani Walid, que se convirtió nuna trampa mortal pa la población civil atrapada nella en mediu del fueu cruzao. Mentanto la OTAN sigue bombardiando oxetivos gadafistas, especialmente en Sirte y Sabha, destruyendo radares, misiles, bateríes artilleres, tanques y otros vehículos blindaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=922930 |títulu=Nueva tregua en Bani Walid mientres s'alvierte sobre abusos de dambos bandos, en ABC d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/2011/09/13/aviones-de-la-otan-ataquen-blancos-gadafistas.shtml |títulu=Aviones de la OTAN ataquen blancos gadafistas, n'El Universal de Venezuela. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/09/13/el-cnt-da-dos-dia-a-les families-pa-que-abandonen-bani-walid/ |títulu=La CNT da dos día a les families por qu'abandonen Bani Walid, en Euronews. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elnuevoherald.com/2011/09/13/1024098/aviones-de-la-otan-bombardien.html |títulu=Aviones de la OTAN bombardien apartaces gadafistas, n'El Nuevu Herald. }}&lt;/ref&gt;

Los combates volver# a entamar el [[15 de setiembre]] pero dos díes depués, al [[17 de setiembre]], la situación sigue estancada y les socesives ofensives de les fuercies del nuevu gobiernu formáu polos rebeldes contra Bani Walid y Sirte fracasaron ante la poderosa y obstinada resistencia de les fuercies gadafistas. En dambes ciudaes los gadafistas aguanten con artillería llixero y pesada, cohetes y l'usu recurrente de los francotiradores; forzar atacantes rebalbos a pesar de cuntar con munchos más homes y una cantidá abondosa d'armamentu son repelidas una y otra vez pola sólida defensa gadafista.

Dalgunos atribúin el fracasu de los rebeldes a la falta de más tropes, de coordinación y de disciplina ente les distintes brigaes rebalbes; y cítase como exemplu'l casu d'una unidá rebalba que nun oyó la orde de retirada y quedó atrapada y aisllada dientro de Bani Walid per hores dempués de que les otres unidaes atacantes retirárense. Eso xeneró descontentu ente les files rebalbes contra los sos comandantes. En Bani Walid los gadafistas valir de la complicada topografía del terrén pa faer un meyor usu de los sos francotiradores y detener cualquier meyora rebalba; amás los combatientes rebalbos reportaron que los gadafistas arramaron petroleu poles empináu cais de la ciudá pa faer entá más difícil la meyora rebalba.

Ente qu'en Sirte los gadafistas atacaron a les fuercies rebalbes en dellos barrios con artillería pesao y cohetes, y los rebeldes respondiéronlos con misiles Grad. La llucha en Sirte ye práuticamente casa por casa, nuna batalla terriblemente sangrienta; los gadafistas, acompañaos de dellos civiles de Sirte que se-yos xunieron, aguanten dende los edificios con fusiles d'asaltu, bateríes antiaéreas, cohetes y otres armes. Los rebeldes nun llograron casi progresos dientro de la ciudá, anque sí llograron conquistar l'aeropuertu nes contornes de la ciudá na xornada pasada. La única victoria'l 17 de setiembre foi la conquista polos rebeldes de la llocalidá costera de Herawa, a 60 quilómetros al este de Sirte, onde fueron recibíos con allegría pola población llocal que glayaba lemas contra Gadafi; pero la meyora rebalba detúvose ellí pel momento ante la resistencia gadafista, retrasando l'oxetivu d'entrar a Sirte pel este pa sofitar a les fuercies rebalbes qu'entraron a ella dende l'oeste'l vienres 16 de setiembre, y que son les que tán llibrando los encarnizados combates colos gadafistas.

La resistencia gadafista en Bani Walid y Sirte y el fracasu rebalbu pa torala faen prever que'l final de la guerra podría retrasase dellos díes. Entrín y non los bombardeos de la OTAN contra oxetivos gadafistas siguen, de la que los gadafistas denuncien qu'un ataque de la OTAN mataría a 354 civiles; una denuncia que nun pudo ser verificada por fontes independientes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/17/internacional/1316277128.html |títulu=Les tropes lleales a Gadafi frenen la meyora rebalba en Sirte y Bani Walid, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lta.reuters.com/article/topNews/idLTASIE7A7WL720110917?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0 |títulu=Lleales a Gaddafi dicen ataque OTAN dexó 354 muertos, en Reuters América Llatina. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304133540/http://lta.reuters.com/article/topNews/idLTASIE7A7WL720110917?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0 |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-gadafistas-atayen-meyora-rebalbes-sirte-20110917205536.html |títulu=Los gadafistas atayen la meyora de los rebeldes escontra Sirte pel este, en Europapress. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2011/09/17/los-rebeldes-libios-entren-al pueblu natal-de-gadhafi-en replegándose |títulu=Los rebeldes libios entren al pueblu natal de Gadhafi, en replegándose, en CNN Méxicu. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[21 de setiembre]] los rebeldes anunciaron que conquistaren casi tola ciudá sureña desértica de [[Sabha]], qu'al pie de Sirte y Bani Walid yera de les últimes ciudaes importantes en manes gadafistas; los voceros rebalbos dixeron que tola ciudá cayera nes sos manes, sacante'l distritu d'Al-Manshiya onde los gadafistas entá aguantaben, pero la ocupación d'esi distritu yera cuestión de poco tiempu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lta.reuters.com/article/worldNews/idLTASIE7A72T920110921 |títulu=Gobierno libiu diz que prinda bastión de Gaddafi, en Reuters América Llatina. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304201556/http://lta.reuters.com/article/worldNews/idLTASIE7A72T920110921 |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

Tamién los rebeldes tomaríen el 70% de la pequeña ciudá sureña de Waddan, que taba igualmente en manes de los gadafistas. Entrín y non la situación siguía estancada en Sirte y Bani Walid ensin progresos importantes de los rebeldes y cola encarnizada resistencia gadafista de pies.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/21/internacional/1316597882.html |títulu=La CNT asegura que tomaron Sabha, unu de los últimos bastiones de Gadafi, n'El Mundo d'España. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20110921135935319347.html |títulu=CNT CONTROLA CIUDAES DE SABHA Y GRAN PARTE DE WADDAN, en Ansa Llatina. }}&lt;/ref&gt;

=== Ochobre. Asaltu a los últimos apartaces gadafistas, muerte de Gaddafi y fin de la guerra ===
Depués de tar mientres más d'un mes sitiada, la ciudá de [[Bani Walid]] foi tomada'l [[17 d'ochobre]] nes últimes hores. Hores antes, llográrase tomar el centru de la ciudá llogrando alzar una bandera tricolor y el restu de la ciudá nun tardó en cayer.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.noticias.yahoo.com/especial/libia.html |títulu=https://web.archive.org/web/http://es.noticias.yahoo.com/especial/libia.html |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120624201607/http://es.noticias.yahoo.com/especial/libia.html |fechaarchivu=24 de xunu de 2012 }}&lt;/ref&gt;
[[Sirte]], l'últimu apartaz gadafista de pies, foi finalmente tomada'l día [[20 d'ochobre]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.clarin.com/mundo/Festejo-Sirte-caida-dictador_0_575942570.html |títulu=http://www.clarin.com/mundo/Festejo-Sirte-caida-dictador_0_575942570.html |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Na batalla, Muammar al-Gaddafi, foi prindáu polos rebeldes y finó por causes entá por determinar. Llueu apaecieron videos de Gadafi poco primero de la so muerte y del so cadabre.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/internacional/issue_31303.html |títulu=Videu polémicu:¿Gaddafi entá vivu en manes d'un ensame furioso? |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; La [[ONX]] demandó una investigación sobre la so muerte pos, anque'l [[Conseyu Nacional de Transición|CNT]] asegura que morrió por causa de les sos firíes nun tirotéu, hai bastantes nicios qu'apunten que foi asesináu polos soldaos rebalbos que-y curiaron dempués de la so detención.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/1195388/0/investigacion-ONX/muerte/gadafi/ |títulu=http://www.20minutos.es/noticia/1195388/0/investigacion-ONX/muerte/gadafi/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/1196194/0/muere-gadafi/executáu-forense/libia/ |títulu=http://www.20minutos.es/noticia/1196194/0/muere-gadafi/executáu-forense/libia/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El fíu de Gaddafi, [[Moatassem Gadafi|Moatassem]], tamién foi prindáu y executáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2051857/Gaddafi-dead-Dictators-son-Mutassim-pictured-moments-execution.html |títulu=A last cigarette and a swig of water, Gaddafi's son Mutassim pictured before he too died of new wounds acquired in captivity |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Saif al Islam Gadhafi sigue vivu y ye buscáu polos rebeldes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2011/10/21/los-revolucionarios-de-libia-busquen-vivu-a-saif-al islam-gadhafi |títulu=http://mexico.cnn.com/mundo/2011/10/21/los-revolucionarios-de-libia-busquen-vivu-a-saif-al islam-gadhafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

== La respuesta de la diplomacia al allongamientu del conflictu ==

=== Mediación de la Unión Africana ===
La xunta presidencial del Conseyu de Paz y Seguridá de la [[Xunión Africana]] estableció, el 10 de marzu de 2011, un plan pa poner fin a la guerra de Libia, y creó un Comité de Mediación, compuestu por cinco presidentes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=728815 |títulu=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=728815 |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Libia/ufierta/referendu/Gadafi/depués/rectifica/elpepiint/20110627elpepiint_3/Tes |títulu=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Libia/ufierta/referendu/Gadafi/depués/rectifica/elpepiint/20110627elpepiint_3/Tes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.au.int/en/content/peace-and-security-council-african-union-au-its-265th-meeting-held-level-heads-state-and-gov |títulu=http://www.au.int/en/content/peace-and-security-council-african-union-au-its-265th-meeting-held-level-heads-state-and-gov |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110315080241/http://www.au.int/en/content/peace-and-security-council-african-union-au-its-265th-meeting-held-level-heads-state-and-gov |fechaarchivu=2011-03-15 }}&lt;/ref&gt;
El Comité de la [[Xunión Africana]] integráu polos presidentes de [[Mali]], [[Amadou Toumani Touré]]; [[Sudáfrica]], [[Jacob Zuma]]; [[República del Congo]], [[Denis Sassou-Nguesso]], y [[Mauritania]], [[Mohamed Uld Abdelaziz]], xunto col ministru [[Uganda|ugandés]] d'Asuntos Esteriores, Sam Kutesa, viaxó a Trípoli el 11 d'abril nun intentu de mediación pa poner fin al sangrientu conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/teletipos/852491-el-comite-de-la-union-africana-prepara-viaxe-a-libia-pa-mediar-en-la crisis/ |títulu=http://es.euronews.net/teletipos/852491-el-comite-de-la-union-africana-prepara-viaxe-a-libia-pa-mediar-en-la crisis/ }}&lt;/ref&gt; El plan pa poner fin a la guerra, aceptáu pol coronel libiu [[Muammar al-Gaddafi]], axustaba una declaración d'alto'l fueu, l'apertura d'un corredor d'ayuda humanitaria y l'establecimientu de víes de diálogu pa favorecer una transición pacífica, pero foi refugáu polos rebeldes un día dempués en Bengasi, onde la delegación africana, ensin el líder sudafricano, foi recibida por un grupu de manifestantes contrarios a cualquier solución que nun fora precedida pola salida del país del mandatariu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Gadafi/acepta/propuesta/dialogo/Union/Africana/elpepuint/20110411elpepuint_1/Tes |títulu=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Gadafi/acepta/propuesta/dialogo/Union/Africana/elpepuint/20110411elpepuint_1/Tes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/2011410232126366150.html |títulu=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/2011410232126366150.html |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El [[secretariu xeneral de la OTAN]], [[Anders Fogh Rasmussen]], acoyó tamién con reserves el plan de la UA, poniendo en dulda la voluntá de Gadafi de llegar a un altu'l fueu real, de la que'l so exércitu intensificaba los bombardeos sobre la asediada Misurata.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/libios/refuguen/altu/fueu/propuesto/Union/Africana/elpepuint/20110411elpepuint_1/Tes |títulu=https://www.elpais.com/articulo/internacional/rebalbes/libios/refuguen/altu/fueu/propuesto/Union/Africana/elpepuint/20110411elpepuint_1/Tes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/04/11/los-rebeldes-libios-refuguen-el plan-de-paz-de-la-union-africana/ |títulu=http://es.euronews.net/2011/04/11/los-rebeldes-libios-refuguen-el plan-de-paz-de-la-union-africana/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.net/2011/04/11/rasumussen-un-altu-el fueu-en-libia-ten de ser-creible-y-verificable/ |títulu=http://es.euronews.net/2011/04/11/rasumussen-un-altu-el fueu-en-libia-ten de ser-creible-y-verificable/ |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
El presidente de [[Sudáfrica]], [[Jacob Zuma]], visitó al líder libiu, [[Muammar al-Gaddafi]], pa buscar una solución negociada al conflictu armáu, llegando a Trípoli el 30 de mayu onde foi recibíu por un grupu de neños que coriaba: “Queremos a Gadafi” mientres ondeaban banderes verdes y fotografíes del líder.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mundo.com/ultimas-noticias/zuma-llega-a-tripoli-pa-buscar-una salida-al conflictu libiu-17033 |títulu=http://www.mundo.com/ultimas-noticias/zuma-llega-a-tripoli-pa-buscar-una salida-al conflictu libiu-17033 }}&lt;/ref&gt; El Comité de Mediación volvió axuntase en Pretoria el 26 de xunu de 2011 onde aportunó nos sos esfuercios pacificadores y ellaboró una fueya de ruta más detallada con nuevos encamientos pa poner fin al conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.au.int/en/content/meeting-au-high%E2%80%90level-ad-hoc-committee-libya-pretoria-south-africa |títulu=http://www.au.int/en/content/meeting-au-high%E2%80%90level-ad-hoc-committee-libya-pretoria-south-africa |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110702191151/http://www.au.int/en/content/meeting-au-high%E2%80%90level-ad-hoc-committee-libya-pretoria-south-africa |fechaarchivu=2011-07-02 }}&lt;/ref&gt;

=== Xuntes del &quot;Grupu de Contautu&quot; y de les potencies emerxentes ===
El llamáu Grupu de Contautu formáu polos ministros d'esteriores de los países miembros de la coalición axuntáu en [[Doḥa]], [[Qatar]], el 13 d'abril, encamentó a Gadafi a abandonar el poder y abrió la puerta a facilitar sofitu económicu al [[Conseyu Nacional de Transición]]. Ente los aliaos surdieron diferencies, sicasí, sobre la intensificación de los bombardeos y sobre la posibilidá de facilitar armamentu a los rebeldes, una posibilidá que para dalgunos de los estaos miembros sería contraria al embargu d'armes decretáu pola ONX.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=El Grupu de Contautu va dar ayuda a los rebeldes libios y urge a Gadafi a colase |url=https://www.rtve.es/noticias/20110413/36-millones-persones-precisen-ayuda-humanitaria-libia-segun-ban-ki-moon/424299.shtml |autor=RTVE.es |fecha=10 d'abril de 2011}}&lt;/ref&gt;

El 14 d'abril, mientres los ministros d'esteriores de la OTAN axuntar en Berlín pa tratar de resolver les diferencies surdíes ente los aliaos sobre la conveniencia d'intensificar los bombardeos, los líderes de les &quot;potencies emerxentes&quot; -China, Rusia, India, Brasil y Sudáfrica- aconceyaos en China, de la que criticaben l'actuación de la OTAN fixeron un nuevu llamamientu a poner fin a la guerra civil y buscar un arreglu pacíficu al conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Les fuercies de Gadafi asedian Misrata; sigue la diplomacia |url=http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el |autor=swissinfo.ch, axencia Reuters |fecha=14 d'abril de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120120013453/http://www.swissinfo.ch/spa/suiza_y_el |fechaarchivu=2012-01-20 }}&lt;/ref&gt;

== Posición de les tribus ==
[[Ficheru:Libya ethnic-es.svg|thumb|Mapa de la composición étnico y tribal de Libia.]]

En Libia hai alredor de 140 cles tribales. Anque dellos libios consideren la persistencia del tribalismo como una torga a la movilidá social, la igualdá d'oportunidaes y el desenvolvimientu de la sociedá civil, lo cierto ye que munchos libios siguen identificándose como pertenecientes a una tribu. Los principales grupos tribales allugar de la siguiente forma:&lt;ref&gt;Souhail Karam, Jon Hemming, Tribal ties key to Gaddafi rule, Reuters (2011)[http://af.reuters.com/article/idAFLDE71L2K720110222] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716000305/http://af.reuters.com/article/idAFLDE71L2K720110222 |date=2011-07-16 }}&lt;/ref&gt;

* Tripolitania: Warfalla, Awlad Busayf, Al-Zintan, Al-Rijban.
* Cirenaica: Al-Awagir, Al-Abaydat, Drasa, Al-Barasa, Al-Fawakhir, Al-Zuwayya, Al-Majabra.
* Sirte: Al-Qaddadfa, Al-Magarha, Al-Magharba, Al-Riyyah, Al-Haraba, Al-Zuwaid, Al-Guwaid.
* Fezzan: Al-Hutman, Al-Hassawna; Tubu, Tuareg.
* Al-Kufra: Al-Zuwayya; Tubu.

Magar que Gadafi siempres favoreció la división ente les distintes tribus de Libia, el 23 de febreru produció una xunta de los líderes tribales en [[Al Bayda]] cola presencia de [[Mustafa Abdel Jalil]], ex-ministru de Xusticia. Según l'ex-ministru del Interior, [[Abdul Fatah Yunis]], de resultes d'esta xunta la mayoría de les tribus xunir n'oposición a Gadafi.&lt;ref name=&quot;tribewsj&quot;/&gt;

Esta ye la posición de les tribus principales:
* A favor de los opositores:&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12528996 |títulu=Libya crisis: what role do tribal loyalties play? |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
** [[Zauia|Al-Zawiya]] (o [[Zuwayya]]): Ye la mayor tribu de la rexón de Cirenaica, al este de Libia, y la primer tribu en tomar partíu a favor de la insurxencia. El líder de la tribu, [[Shaikh Faraj al Zuway]], amenació con detener el fluxu de petroleu si Gadafi nun dexaba de matar a los manifestantes.
** [[Migraha]]: El 21 de febreru la tribu anunció que retiraba'l so sofitu al réxime de Gadafi.
[[Ficheru:Tuareg map es.svg|thumb|Mapa de la zones habites pola tribu Tuareg.]]
** [[Al-Zintan]]: asitiar ente les ciudaes de Jado y Yefren, a poca distancia de Trípoli. El so voceru dirixir a los siguidores de Gadafi nos siguientes términos: &quot;Pidimos tamién a los fieles del réxime corruptu, que son pocos, que se xunan a esta revolución por que nun dexen pasar la oportunidá de ser perdonaos&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/01/internacional/1298985281.html?a=b968341a20d9c93hala255386b719f7c0y&amp;t=1298995469&amp;numbero= |títulu=Una de les principales tribus del oeste de Libia llama a la rebelión |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

* A favor de Gadafi:
** [[Warfalla]] (o [[Warfallah]]): Compuesta de 52 cles, ye'l grupu tribal más numberosu de Libia, con un 15% de la población, '''una parte d'ella abrazó la revuelta''', ente que'l restu caltuvo fiel al antiguu réxime y aguantó nos oasis meridionales de Bani Walid, Sabha y Jufrah, y la ciudá costera de Sirte, trubiecu de Gadafi.&lt;ref&gt;Libia mira escontra'l llaberintu de la transición mientres prosiguen los combates, El Mundo (2011)[https://www.elmundo.es/elmundo/2011/09/11/internacional/1315764980.html]&lt;/ref&gt; Los Warfalla formen parte de la resistencia en Bani Walid, allugada al noroeste de Libia, contra les fuercies del Conseyu Nacional de Transición (CNT) y de la Organización del Tratáu pal Atlánticu Norte (Otan).&lt;ref&gt;Gaddafi aguanta xunto a patriotes libios invasión estranxera, avn (2011)[http://www.avn.info.ve/node/79307]&lt;/ref&gt;
** [[Qadhadhfa]], (o Qadafa, o Qadhafa): Asitiada en [[Sirte]], ye la tribu a la que perteneció Gadafi. Esta tribu ganó protagonismu en [[1969]] al deponer al rei [[Idris de Libia]]. Tamién ye la tribu de los pilotos que desertaron a Malta, lo que podría indicar que nun hubo una posición común dientro de la mesma.
** [[Al-Magarha]] (o [[Magariha]]): ye la segunda mayor tribu dempués de la Warfalla. Dempués de la tribu Qadhafa, foi la que tuvo los llazos más fuertes col réxime de Gadafi. Munchos de los sos miembros tán en puestos sensibles inclusive nos servicios de seguridá. Sicasí, paez que munchos mozos Magariha xunir a la revuelta. La mesma tribu nun se pronunció. Al Magariha ye tradicionalmente bien allegáu a la tribu d'A los Zintan, que foi de les primeres en xunise a la revuelta tomando'l control de Zintan.
** [[Tuareg]]:La so población ye +1.200.000, los tuaregs sofitaron tradicionalmente a Gadafi n'agradecimientu pol respaldu que'l so réxime dio a los alzamientos armaos contra los gobiernos de Malí y Níxer, na década de los setenta, y por dexa-yos asitiase darréu nel sur de Libia.&lt;ref&gt;Los-tuaregs-la tribu-nomade-de-africa-que-sofita-a-gaddafi-en-el sur-de-libia[http://diario.latercera.com/2011/09/29/01/conteníu/mundo/8-85147-9-los-tuaregs-la tribu-nomade-de- africa-que-sofita-a-gaddafi-en-el sur-de-libia.shtml]&lt;/ref&gt;
** [[Tubu]]: Son un grupu étnicu que vive principalmente nel norte de Chad, pero tamién en Libia, Níxer y Sudán. Informaciones apunten a que los clanes de nómades negros del sur del Sahara de la etnia Tubú alcordaron sofitar a Gadafi y lluchar por llimpiar de rebeldes nes sos amplies zones d'influencia. La noticia nun foi estraña yá que el réxime de Gadafi sofitó movimientos de lliberación tubú como'l Movimientu pola Democracia y la Xusticia en Chad y les Fuercies Armaes Revolucionaries del Sahara (FARS).&lt;ref&gt;Últimu informe del Gobiernu Libiu (10/10/2011)[http://www.lahaine.org/index.php?p=56689]&lt;/ref&gt;

== Situación de ciudadanos estranxeros y campos de refuxaos ==
[[Ficheru:Refugie Choucha Tunisia 1.JPG|thumb|Campu de refuxaos en [[Tunicia]].]]

Munchos ciudadanos estranxeros pidieron ser evacuaos de Libia polos sos respeutivos gobiernos, los aeropuertos tán colapsaos, na so mayoría son aviones militares los que saquen a los estranxeros del país por cuenta de que'l gobiernu libiu cerró'l so espaciu aereu enzancando la salida d'estranxeros. Antes de la crisis había 10.000 turcos, 300 españoles, 70 venezolanos, 60 arxentinos,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.larazon.com.ar/internacional/argentinos-Libia-empezaron-dexar-pais_0_215700087.html |títulu=La Razón. Los 60 arxentinos en Libia &quot;tán bien&quot; y empezaron a dexar el país |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; 22 colombianos y munchos ciudadanos d'otros países qu'empezaron a salir del país.

La situación na frontera de Libia con Túnez algamaba un puntu desaxeradamente críticu por cuenta de les folaes de refuxaos que fuxen de la llucha sangrienta que se desamarraba en Libia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/03/110301_libia_abelugaos_egipto_tunez_onu_mt.shtml |títulu=Refuxaos l |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2011/03/01/la frontera libia-egipto-con-tunez-encara-la fuxida-de-150000-persones |títulu=15000-persones |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Fueron evacuaos munchos ciudadanos cola ayuda de los países cercanos de la Unión Europea escontra los sos países d'orixe y distribuyóse tamién ayuda humanitaria a los refuxaos, anque nun paran de llegar abellugaos a los campamentos asitiaos n'[[Exiptu]] y [[Tunicia]].

El [[29 d'agostu]], [[Jean Ping]], presidente de la [[Xunión Africana]] denuncia la matances de negros per parte de miembros de CNT, cola escusa de ser mercenarios.&lt;ref&gt;[[wikiquote:Jean Ping]] Declaraciones oficiales na Comisión de la Unión Africana. Addis Abeba, 29 d'agostu de 2011&lt;/ref&gt;

== Reaición internacional ==
[[Ficheru:Protesting Libya outside the White House, Washington, D.C..jpg|thumb|Manifestación de protesta na plaza Franklin McPherson de Washington, D.C. el 19 de febreru.]]
La mayoría de los estaos y organismos supranacionales condergaron los bombardeos de Libia en contra d'oxetivos civiles nes ciudaes más importantes del país, como la [[Lliga Árabe]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.reuters.com/article/2011/02/21/libya-arabs-moussa-idUSLDE71K1W520110221 |títulu=Lliga Árabe |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; la [[Xunión Europea]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://euobserver.com/9/31842 |títulu=Unión Europea |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Naciones Xuníes]],&lt;ref&gt;Naciones Xuníes, [[Ban Ki-moon]] &quot;if confirmed, would constitute a serious violation of international humanitarian law and would be condemned by the secretary-general in the strongest terms.&quot;&lt;/ref&gt; [[Francia]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110225234527/http://www.france24.com/en/20110221-top-sunni-cleric-says-army-should-kill-kadhafi Exiptu [[Yusuf al-Qaradawi]]]&lt;/ref&gt; [[España]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.deia.com/2011/02/22/mundo/jimenez-conderga-la-represion-libia-mientres-ve-normalidá-democratica-en-la-marroqui |títulu=«Trinidad Jiménez conderga la represión libia mientres ve &quot;normalidá democrática&quot; na marroquina». }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rtve.es/noticias/20110221/jimenez-adelantra-ue-estudia-evacuacion-ciudadanos-libia/409903.shtml Los ministros d'Esteriores de la Unión Europea conderguen la represión contra los manifestantes en Libia.] Intervención de la ministra Trinidad Jiménez.&lt;/ref&gt;[[Israel]],&lt;ref&gt;[http://blogs.aljazeera.net/africa/2011/02/22/live-blog-libya-feb-22 Israel, [[Simón Péres]]]&lt;/ref&gt; [[Kuwait]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kuwaittimes.net/read_news.php?newsid=NDEyOTAzMDI2 |títulu=Gobierno de Kuwait }}&lt;/ref&gt; [[Qatar]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20110222T105922ZSWJ50 |títulu=Gobierno de Qatar |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110718152230/http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20110222T105922ZSWJ50 |fechaarchivu=18 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt; [[Emiratos Árabes Xuníos]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.zawya.com/story.cfm/sidZW20110224000185/UAE%20Condemns%20Libya%20Violence,%20Offers%20Aid/ |títulu=Gobierno de los Emiratos Árabes Xuníos }}&lt;/ref&gt; [[Botsuana]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=1138&amp;dir=2011/February/Tuesday22 |títulu=Gobierno de Botsuana |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Mozambique]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.afriqueavenir.org/en/2011/02/25/mozambican-president-condemns-violence-in-arab-world/ |títulu=Gobierno de Mozambique |urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.afriqueavenir.org/en/2011/02/25/mozambican-president-condemns-violence-in-arab-world/ |fechaarchivu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Sudáfrica]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dfa.gov.za/docs/2011/libya0221.html |títulu=Gobierno de Sudáfrica |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Arxentina]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mrecic.gob.ar/com.php?buscar=5045 |títulu=Gobiernu d'Arxentina |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110706083423/http://mrecic.gob.ar/com.php?buscar=5045 |fechaarchivu=2011-07-06 }}&lt;/ref&gt; [[Canadá]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cbc.ca/news/canada/story/2011/02/21/libya-canada-react.html |títulu=Gobierno de Canadá |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Chile]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.minrel.gov.cl/prontus_minrel/site/artic/20110222/pags/20110222200007.php |títulu=Gobierno de Chile |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171020015121/http://www.minrel.gov.cl/prontus_minrel/site/artic/20110222/pags/20110222200007.php |fechaarchivu=2017-10-20 }}&lt;/ref&gt; [[Colombia]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eltiempo.com/mundo/mediu-oriente/violencia-en-libia-contra-protestantes-del-regimen-gadafi_8908184-4 |títulu=El Tiempu Gobierno de Colombia }}&lt;/ref&gt; [[Perú]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://news.yahoo.com/s/afp/20110222/wl_africa_afp/libyamideastunrest |títulu=Gobierno de Perú |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110225220118/http://news.yahoo.com/s/afp/20110222/wl_africa_afp/libyamideastunrest |fechaarchivu=25 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-02-17/bahrain-security-forces-kill-two-people-overnight-human-rights-groups-say.html |títulu=Gobierno de los Estaos Xuníos de Norteamérica }}&lt;/ref&gt; [[Uruguái]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5jeVFqibox7wLbLQIIXB0I5VJd94w?docId=1471516 |títulu=Gobierno d'Uruguái |urlarchivu=https://archive.today/20130124180015/www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5jeVFqibox7wLbLQIIXB0I5VJd94w?docId=1471516 |fechaarchivu=24 de xineru de 2013 }}&lt;/ref&gt; [[Irán]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.presstv.ir/detail/166418.html |títulu=Gobierno d'Irán |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110225011350/http://www.presstv.ir/detail/166418.html |fechaarchivu=25 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; [[Xapón]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.istockanalyst.com/article/viewiStockNews/articleid/4910296 |títulu=Gobierno de Xapón |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110713064422/http://www.istockanalyst.com/article/viewiStockNews/articleid/4910296 |fechaarchivu=13 de xunetu de 2011 }}&lt;/ref&gt; [[India]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hindu.com/2011/02/23/stories/2011022364481400.htm |títulu=Gobierno de la India |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110301020139/http://www.hindu.com/2011/02/23/stories/2011022364481400.htm |fechaarchivu=2011-03-01 }}&lt;/ref&gt; [[Indonesia]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internasional.kompas.com/read/2011/02/23/15502512/Ini.Sikap.Indonesia.soal.Libya |títulu=Gobierno d'Indonesia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Alemaña]], [[Bélxica]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.english.globalarabnetwork.com/201102219938/Libya-Politics/germany-france-belgium-condemn-violence-in-libya.html |títulu=Gobierno d'Alemaña, Francia y Bélxica |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://archive.today/20130102174458/http://www.english.globalarabnetwork.com/201102219938/Libya-Politics/germany-france-belgium-condemn-violence-in-libya.html |fechaarchivu=2013-01-02 }}&lt;/ref&gt; [[Dinamarca]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://politiken.dk/newsinenglish/ECE1202834/pm-reprimands-gaddafi/ |títulu=Gobierno de Dinamarca |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Finlandia]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://formin.finland.fi/Public/default.aspx?contentid=213640&amp;nodeid=15145&amp;culture=en-US |títulu=Gobierno de Finlandia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Islandia]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2011/02/22/segir_stjornvold_i_libiu_fremja_stridsglaepi/ |títulu=Gobierno d'Islandia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; [[Luxemburgu]],&lt;ref&gt;El ministru d'asuntos esteriores de Luxemburgu, [[Jean Asselborn]], calificó a Gadafi como &quot;un dictador que dispara al so propiu pueblu.&quot;&lt;/ref&gt; [[Rusia]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://news.asiaone.com/News/AsiaOne%2BNews/World/Story/A1Story20110224-265201.html |títulu=Gobierno de Rusia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160910031651/http://news.asiaone.com/News/AsiaOne%2BNews/World/Story/A1Story20110224-265201.html |fechaarchivu=2016-09-10 }}&lt;/ref&gt; [[Reinu Xuníu]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/02/20112184122210251.html |títulu=Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte}}&lt;/ref&gt; [[Eslovenia]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.slomedia.it/?p=8573&amp;g2_language=sl |títulu=Gobierno de Eslovenia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130617001050/http://www.slomedia.it/?p=8573&amp;g2_language=sl |fechaarchivu=2013-06-17 }}&lt;/ref&gt; y [[Australia]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.net.au/news/audiu/2011/02/22/3145538.htm |títulu=Gobierno d'Australia |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110628233059/https://www.abc.net.au/news/audiu/2011/02/22/3145538.htm |fechaarchivu=28 de xunu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

Tamién l'ex presidente del Gobiernu d'España y presidente de la Fundación pal Analís y los Estudios Sociales [[FAES]], [[José María Aznar]], del que se considera que tien &quot;amistá&quot; con Gadafi porque siendo presidente foi convidáu al so [[jaima]] personal y recibió regalos del líder libiu,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/espana/28247/asi-ye-la-jaima-de-gadafi |títulu=Asina ye la jaima de Gaddafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; celebró como una &quot;bona noticia&quot; que les nueves teunoloxíes faciliten &quot;un poder desconocío hasta agora&quot; a les sociedaes que viven primíes por rexímenes autoritarios. Y añadió que ''&quot;Nel norte d'África y n'Oriente Mediu, vemos el hartazgo de les poblaciones coles autocracies&quot;, constatando amás que &quot;dalgunes cayeron&quot; y qu'otros, &quot;enferronar al poder cola brutal represión&quot;.''&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.terra.es/2011/mundo/0224/actualidad/aznar-condena-la-brutal-represion-y-alvierte-contra-l'intentu-del fundamentalismu-de-aprovechar-el-hartazgo.aspx |títulu=Aznar conderga la &quot;brutal represión&quot; en Libia y avisa del riesgu del fundamentalismu |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Darréu criticó la intervención de la OTAN en Libia como hipócrita y calificó a Gaddafi como &quot;amigu d'occidente&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/371604/aznar-pon-en-dulda-que-espana-pueda-pagar-la so-delda |títulu=Aznar pon en dulda qu'España pueda pagar la so delda |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Tamién hubo delles protestes de solidaridá n'otros países que fueron compuestes na so mayoría de los expatriados libios. Los mercaos financieros de tol mundu tuvieron reaiciones adverses a la inestabilidá de los precios del petroleu a un máximu de dos años y mediu.

Sicasí hubo notables esceiciones o reticencies ente aquellos estaos con gobiernos d'[[esquierda]] que caltienen aliances y simpatíes ideolóxiques col [[estáu socialista]] o [[Yamahiriya]] del coronel Gadaffi, estos son: [[Zimbabue]], [[Cuba]], [[Nicaragua]] y [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110224_libia_america_latina_gadafi_rg.shtml L'ambigüedá de la izquierda llatinoamericana frente a Gaddafi]. 'Pa munchos n'América Llatina, Muamar Gaddafi nun ye un líder más del mundu árabe que güei s'atope en problemes, sinón una referencia histórica qu'alimentó sentimientos revolucionarios en Cuba o Nicaragua y, más apocayá, en Venezuela.' [[BBC Mundo]]&lt;/ref&gt;

L'ex [[Presidente del Gobiernu d'España]], [[José Luis Rodríguez Zapatero]], del que se considera que tuvo &quot;amistá&quot; col líder libiu&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telecinco.es/informativos/nacional/noticia/100030786/Zapatero+y+Gadafi+bien+a+gustu |títulu=Zapatero y Gaddafi, bien a gustu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.libertaddigital.com/multimedia/galerias/l'amistá-de-zapatero-y-gadafi/ |títulu=L'amistá de Zapatero y Gaddafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;porque foi recibíu delles vegaes por ésti na so [[jaima]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/363500/cuando-muamar-gadafi-yera-entá-un-bon-amigu-de-espana |títulu=Cuando Muamar Gaddafi yera entá un bon amigu d'España |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2010/06/24/espana/1277405607.html |títulu=Zapatero, na jaima 'de campu' de Gaddafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; y que'l so gobiernu vendió armes al réxime libiu por valor de 10,7 millones d'euros dende 2005,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/espana/363388/espana-viende-armes-a gobiernos baxu-abarrunta |títulu=España viende armes a gobiernos so barruntu |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/25/solidaridá/1298634355.html |títulu=Un informe denuncia qu'España vendió armes a Gaddafi violando la llexislación |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; el [[18 de marzu]] en presencia del secretariu xeneral de la ONX [[Ban Ki-moon]], presente en Madrid, afirmó qu'España, tres l'aprobación de la zona d'esclusión aérea'l día anterior, va participar nésta y esixó un altu'l fueu a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu= Zapatero confirma qu'España va participar nel ataque a Libia |url= http://www.larazon.es/noticia/5349-espana-pondra-a-disposicion-de-la-otan-les bases-de-rota-y-moron |obra= La Razón |fecha= 18 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://diariolasamericas.com/noticia/118801/ban-ki-moon-y-zapatero-reclamen-a-gadafi-un-altu-el fueu |títulu=Diariu Les Américas, 19 de marzu de 2011. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; La participación española na zona d'esclusión aérea y el bloquéu naval alcordada pol gobiernu foi ratificada pol Congresu de los Diputaos el 22 de marzu con solu trés votos en contra, dos del [[Bloque Nacionalista Galego]] y unu d'[[Izquierda Xunida]], y el respaldu de tolos restantes grupos políticos presentes na cámara.&lt;ref&gt;[https://www.elpais.com/articulo/espana/Zapatero/llogra/sofitu/unanime/accion/belica/Libia/elpepuesp/20110322elpepunac_2/Tes Diariu ''El País''], 22 de marzu de 2011.&lt;/ref&gt;

=== Organismos internacionales ===
* '''{{bandera2|Naciones Xuníes}}''': fixo una estimación de muertos civiles a manes del réxime y solicitó una investigación internacional sobre la violenta represión. El 26 de febreru de 2011 emítese la [[Resolvimientu 1970 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]] alvirtiendo a Muammar al-Gaddafi que la represión en Libia podría considerase como [[crímenes de lesa humanidá]] ya impon sanciones al gobiernu y los sos dirixentes. El 17 de marzu de 2011 la [[Resolvimientu 1973 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]] promovida por [[El Líbanu]] en nome de la Lliga Árabe, Francia y el Reinu Xuníu, declaró l'establecimientu d'una [[zona d'esclusión aérea]] y l'usu de «toles midíes que sían necesaries» pa protexer a la población civil de Libia, escluyida la intervención per tierra. China, Rusia, Alemaña, India y Brasil reticentes a la intervención abstener na votación.&lt;ref name=&quot;Naciones Xuníes_1&quot;/&gt; El [[16 de setiembre]] l'[[Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes|asamblea xeneral]] reconoció al [[Conseyu Nacional de Transición (Libia)|Conseyu Nacional de Transición]] como'l llexítimu representante de [[Libia]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/09/678-393322-9-asamblea-xeneral-de-la-onu-reconoz-al conseyu-de-transicion-libiu.shtml |títulu=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2011/09/678-393322-9-asamblea-xeneral-de-la-onu-reconoz-al conseyu-de-transicion-libiu.shtml |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Unión Europea}}''': La XE ye'l principal esportador d'armes a Libia, yá qu'en [[2009]] concedió llicencies pa esportar hasta 343 millones d'euros n'armes al réxime de Gadafi, incluyendo aeronaves d'asaltu y aviones militares por valor de 107 millones d'euros, venta de material de interceptación electrónica, llanza proyeutiles, 367 rifles pa francotiradores, 22.000 granaes, y material asociao.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/363014/europa-foi--el-principal-esportador-de-armes-a-libia |títulu=Europa foi'l principal esportador d'armes a Libia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Mientres el conflictu emitió sanciones contra'l réxime de Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/23/union_europea/1298465953.html |títulu=La XE va sancionar al réxime de Gaddafi |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* '''[[Xunión Africana]]''': La [[Xunión Africana]] encamentó a Gadaffi a que cese la violencia.
* '''{{bandera2|Lliga Árabe}}:''' [[Amr Moussa]], Secretariu Xeneral de la [[Lliga Árabe]], emitió una resolución contra la violencia con que fueron trataes les protestes. El 22 de febreru la Lliga Árabe decidió suspender de toles sos xuntes a Libia, hasta qu'ésti país resolviera los requerimientos de la organización.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/362719/la lliga-arabe-espulsa-a-libia |títulu=La Lliga Árabe espulsa a Libia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El 12 de marzu los ministros d'asuntos esteriores de la Lliga Árabe solicitaron a la ONX la imposición d'una [[zona d'esclusión aérea]] en Libia &quot;como una midida preventiva y non militar&quot; y reconocieron al mandu rebalbu libiu de la CNT como interlocutor.&lt;ref name=&quot;ABC_1&quot;/&gt;
* '''[[Ficheru:Emblem of the Bolivarian Alliance for the Americas.png|20px]] [[Alianza Bolivariana pa los Pueblos de La nuesa América - Tratáu de Comerciu de los Pueblos|ALBA]]:''' Los ministros d'asuntos esteriores del organismu interestatal llatinoamericanu, espresen el respaldu de los sos gobiernos a la iniciativa del Presidente de [[Venezuela]], [[Hugo Chávez]], de crear una comisión internacional pa buscar una solución negociao y pacífico al conflictu internu de Libia que nun incluya la salida del poder de Gadafi.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110307091217/http://www.aporrea.org/actualidad/n176230.html Países del ALBA sofiten iniciativa venezolana pa buscar la paz en Libia]. Nel contestu de la Xunta de Cancilleres del [[ALBA]], los cancilleres de [[Bolivia]], [[David Choquehuanca]], [[Ecuador]], [[Ricardo Patiño]], de [[Cuba]], [[Bruno Rodríguez Parrilla|Bruno Rodríguez]], y el viceministru de Rellaciones Económiques y de Cooperación Esterna del Ministeriu de Rellaciones Esteriores de [[Nicaragua]], [[Valdrack Jaentschke]], espresen el respaldu de los sos gobiernos a la iniciativa del Presidente de [[Venezuela]], [[Hugo Chávez]].&lt;/ref&gt;
* '''[[Interpol]]:''' La policía internacional fai una alerta naranxa tres Gadafi por entamar ataques o tar envolubráu n'ataques, incluyíu bombardeos aéreos en zones poblaes, de resultes de les resoluciones de les Naciones Xuníes que-y atayaron cualesquier tipu de viaxe al esterior y conxelaron la so cuenta d'aforros alegando que'l coronel ye perxudicial pa los ciudadanos de Libia y cualquier país del estranxeru.&lt;ref&gt;[http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2011/PR015ON.pdf ''INTERPOL issues global alert following threat identified in UN sanctions resolution targeting Libya's Colonel Al-Qadhafi and others ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121223011244/http://www.interpol.int/ |date=2012-12-23 }} http://www.interpol.int, 2 de marzu del 2011&lt;/ref&gt;

=== Gobiernos ===
* '''{{bandera2|Arxentina}}:''' El gobiernu arxentín primeramente nun fixo comentarios sobre la situación en Libia, pero'l 24 de febreru anunció que s'atopa «''fondamente esmolecíu poles graves violaciones a los derechos humanos en Libia''» y sofitó la convocatoria d'una sesión especial nel Conseyu de Derechos Humanos de les Naciones Xuníes en Xinebra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.clarin.com/mundo/Agora-Arxentina-investigar-represion-revuelta_0_433156753.html |títulu=Clarín. Agora l'Arxentina sofita investigar la feroz represión a la revuelta libia. 24/02/11 Dio'l so respaldu a un proyeutu de la ONX. Antes, evitara condergar a Gadafi. Por Natasha Niebieskikwiat |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Bolivia}}:''' El gobiernu [[bolivia]]nun refugó atayante y inminentemente una intervención [[militar]] y [[política]] en [[Libia]] per parte de los [[Estaos Xuníos]] y los sos aliaos europeos pa derrocar al gobiernu de [[Muammar al-Gaddafi]]. El gobiernu [[Bolivia|bolivianu]] aprofió que [[Estaos Xuníos]] solo quier tener un dominiu xeopolíticu na zona y el control del [[petroleu]] de [[Libia]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.noticiassin.com/2011/09/morales-diz-que-ee-uu-dividio-libia-como-intentu-en-bolivia-en-2008/. |títulu=Morales diz qu'EE.XX. “estremó” Libia como intentó en Bolivia en 2008 }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Canadá}}:''' Unvió aviones militares a Tripoli en busca de los sos ciudadanos. Un avión [[C-17 Globemaster III|C-17A]] aterrizó en Trípoli ensin autorización por cuenta de la falta de cooperación de les autoridaes libies y depués rescató a dellos ciudadanos australianos, británicos y canadienses, ente ellos l'embaxador y una parte del cuerpu diplomáticu canadiense que s'atopaba en Trípoli. D'esta forma, [[Ottawa]] manifiesta que cortó toa rellación diplomática col gobiernu libiu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cyberpresse.ca/international/dossiers/crise-dans-le-monde-arabe/201102/27/01-4374418-ottawa-severtue-a-evacuer-ses-ressortissants-de-la-libye.php?utm_categorieinterne=trafficdrivers |títulu=Ottawa s'évertue à évacuer ses ressortissants de la Libye |idioma=francés |obra=www.cyberpresse.ca}}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|China}}''': El gobiernu chinu oponer dende'l principiu a la intervención estranxera en Libia. El 22 de marzu, la vocera del [[Ministeriu d'Asuntos Esteriores de China]] refugó la intervención militar en Libia y pidió un altu al fueu con calter inmediatu, declarando: &quot;Llamamos nuevamente a les partes implicaes a un inmediatu alto al fueu pa resolver la cuestión de Libia de forma pacífica&quot; añadiendo que China ta &quot;bien esmolecida poles noticies de víctimes civiles nos ataques de les fuercies multinacionales&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.telesurtv.net/secciones/noticias/90630-NN/china-repito-oposicion-a-intervencion-en-libia-y-pidio-altu-al fueu Chino repitió oposición a intervención en Libia y pidió alto al fueu]. [[TeleSUR]]&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Colombia}}''': Sofitó les midíes d'esclusión aérea en Libia. El presidente [[Juan Manuel Santos]] señaló que la población &quot;ta siendo masacrada pol Gobiernu libiu&quot;, y dixo que con esta midida protexer a los civiles.&lt;ref&gt;[http://www.caracoltv.com/noticias/politica/videu-211206-santos-resalta-el votu-dio-colombia-la-onu-sobre-libia Santos resalta'l votu que dio Colombia na ONX sobre Libia]. [[Caracol Televisión]]&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Cuba}}''': Refugó ante'l [[Conseyu de Derechos Humanos de les Naciones Xuníes]] cualquier maniobra que favoreza una intervención militar estranxera en Libia y repitió pidir aselu a les autoridaes del país.&lt;ref&gt;[http://www.aporrea.org/actualidad/n175781.html Cuba refuga en Xinebra intervención militar estranxera en Libia]. [[TeleSUR]]&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Ecuador}}''': El gobiernu d'Ecuador condergó dende'l 25 de febreru los actos de violencia en Libia - antes abstener de comentarios - a pesar de les bones rellaciones del gobiernu de [[Rafael Correa]] con Libia y l'almiración personal del presidente ecuatorianu escontra'l coronel Gadaffi,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ns2.ecuadorinmediato.com/index.php?module=Noticias&amp;func=news_user_view&amp;id=93400&amp;umt=Ecuador%20-%20Libia:%20Correa%20y%20Gadafi%20%20falen%20de%20pol%C3%ADtica%20internacional%20la%20crisis%20y%20el%20petr%C3%B3lleo%20a%20el so%20pasu%20por%20Libia |títulu=Ecuador - Libia: Correa y Gaddafi falen de política internacional }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110225033953/http://www4.elcomercio.com/politica/Gadaffi-segun-Correa.aspx Gaddafi ye una figura maltratada, dixo Correa nel 2008]. [[El Comercio (Ecuador)|El Comercio]]&lt;/ref&gt; pero sollertó per mediu de la so cancillería sobre &quot;el riesgu de instrumentalización política del Sistema de Naciones Xuníes, y particularmente del Conseyu de Derechos Humanos&quot; y calificó d'inaceptable la posibilidá d'una intervención estranxera como l'asocedida n'Iraq.&lt;ref&gt;[http://www.eluniverso.com/2011/02/25/1/1355/ecuador-refuga-intervencion-estranxera-libia-similar-irak.html?p=1354&amp;m=27 Ecuador refuga una intervención estranxera en Libia similar a la d'Iraq]. [[L'Universu]]&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|España}}''': El 20 de febreru España suspendió la venta d'armes a Libia, revocando los dos llicencies concedíes l'añu anterior. El gabinete de crisis axuntar p'analizar la represión de les revueltes y alcordó amás unviar un avión pa dar en la evacuación de los españoles que deseyaren abandonar el país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/internacional/Espana/suspende/venta/armes/elpepiint/20110223elpepiint_5/Tes |títulu=El País, 23 de febreru de 2011: «España suspende la venta d'armes». |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El gobiernu d'España viose obligáu a amenorgar la velocidá nes autopistes a 110 km/h&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/espana/363387/la velocidá-en-autovias-llindar a-110-km-hora |títulu=La velocidá n'autovíes llindar a 110 km/hora |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; por cuenta de la xubida del barril de petroleu de resultes de la inestabilidá nos países árabes, cuantimás de Libia, que suministra'l 13% del petroleu que consume'l país diariamente, siendo'l tercer provisor petrolíferu d'España.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cadenaser.com/economia/articulo/cientu-petroleo-consume-espana-vien-libia/csrcsrpor/20110221csrcsreco_2/Tes |títulu=El 13 per cientu del petroleu que consume España vien de Libia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Estaos Xuníos}}''': El [[Presidente de los Estaos Xuníos|presidente]] [[Barack Obama]] primeramente condergó la violencia pero nun fixo nenguna alusión a la dimisión de [[Gadafi]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.noticias.yahoo.com/9/20110224/twl-obama-sopesa-les opciones-contra-gad-y1y34ad.html |títulu=Obama sopesa les opciones contra Gaddafi ante'l &quot;bañu de sangre&quot; en Libia }}&lt;/ref&gt; El 25 de febreru, el Gobiernu d'[[Estaos Xuníos|EE.&amp;nbsp;UU.]] anunció qu'impondría sanciones unillaterales contra Libia, y va buscar coordinar sanciones internacionales. Ente les midíes que s'estudiaron pa faer que'l réxime de Gadafi &quot;rinda cuentes&quot;, inclúyense la imposición d'un embargu d'armamentu y la conxelación de fondos de Libia ante l'usu de la violencia per parte del réxime de Muammar al-Gaddafi.&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/25/internacional/1298663583.html EEXX anuncia sanciones contra Gaddafi y nun refuga una intervención militar]. El Mundo&lt;/ref&gt; El 28 de febreru Estaos Xuníos moviliza tropes en redol a Libia y el pentágonu asegura tener &quot;a dellos planificadores trabayando y distintos planes de continxencia&quot;, mientres Hillary Clinton nun refuga una posible invasión: &quot;Siguimos esplorando toles aiciones posibles. Nada ta escluyíu de la mesa&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.publico.es/internacional/363750/eeuu-moviliza-a-el so-ejercito-en-tornu-a-libia EEXX moviliza al so Exércitu en redol a Libia]. Públicu&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Francia}}''': Francia, qu'en 2007 vendió a Gadafi misiles por valor de 168 millones d'euros y un sistema de comunicación per radiu por valor de 128 millones d'euros,&lt;ref&gt;[http://www.vilaweb.cat/noticia/2504361/20070803/noticia.html Sarkozy accepta una investigació parlamentària sobre l'alliberament dels Sis de Benghazi i vender d'armes a Líbia].&lt;/ref&gt; solicitó ante'l conseyu de seguridá de la ONX, xunto al [[Reinu Xuníu]], &quot;un embargu d'armes, sanciones y el recursu a la Corte Penal Internacional&quot; y que se xulgue a Gadafi por crímenes contra la humanidá.&lt;ref&gt;[http://www.20minutos.es/noticia/970799/0/obama/libia/gadafi/ Francia y Reinu Xuníu piden a la ONX que se xulgue a Gadafi por crímenes contra la humanidá].&lt;/ref&gt; El 10 de marzu, Francia reconoció al [[Conseyu Nacional de Transición]] como'l gobiernu oficial de Libia.&lt;ref&gt;[http://www.espanol.rfi.fr/francia/20110310-francia-primer-pais-en-reconocer-al gobiernu rebalbu-libiu Francia, primer país en reconocer al 'Gobiernu' rebelde libiu]. [[Radio France Internationale]]&lt;/ref&gt; El [[17 de marzu]] de [[2011]] Francia alvierte que va intervenir nel conflictu dempués de la resolución de la ONX del día anterior.
* '''{{bandera2|Italia}}''': El 23 de febreru'l ministru d'asuntos esteriores italianu, [[Franco Frattini]], dio credibilidá a la cifra de 1.000 muertos en Libia y calificó la situación de &quot;guerra civil&quot; y sollertó de la llegada de 300.000 inmigrantes dende Libia. Paralelamente, dende'l 21 de febreru les aiciones que tien Gadafi n'empreses italianes como, l'equipu de fútbol [[Juventus de Turín]], la petrolera [[Ente Nazionale Idrocarburi|ENI]] y dellos constructores que realicen infraestructures en Libia producieron cayíes considerables y el gasoductu Greenstream, qu'apurre gas natural a Italia dende Libia foi zarráu.&lt;ref&gt;[https://www.publico.es/internacional/362862/italia-sollerta-de-la llegada-de-300-000-inmigrantes-dende-libia Italia sollerta de la llegada de 300.000 inmigrantes dende Libia].&lt;/ref&gt; El 26 de febreru [[Italia]] suspendió'l tratáu d'amistá robláu'l 29 d'agostu de 2008 ente'l presidente Italianu [[Silvio Berlusconi]] y Gadafi na ciudá libia de [[Bengasi]], que contién alcuerdos de cooperación na llucha contra la inmigración irregular con una intensificación nos controles nes mariñes libies.&lt;ref&gt;[http://www.gara.net/azkenak/02/250803/es/Italia-suspende-Tratáu-Amistá-robláu-Libia Italia suspende'l Tratáu d'Amistá robláu con Libia]. Gara&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Méxicu}}''': La Secretaría de Rellaciones Esteriores espresó la so esmolición sobre la situación nel país africanu y llamó al gobiernu libiu a &quot;detener de manera inmediata les violaciones grave y masivu a los derechos humanos de la población civil&quot;. Coles mesmes, encamentó a Libia a acatar los términos de les resoluciones del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5jBk5jr1G62TDekgQKho06NU3gnDg?docId=1489977 |títulu=Méxicu encamienta a respetar los derechos humanos en Libia |fechaaccesu=26 de marzu de 2011 |autor=EFE |fecha=20 de marzu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110322033349/https://www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5jBk5jr1G62TDekgQKho06NU3gnDg?docId=1489977 |fechaarchivu=22 de marzu de 2011 }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Nicaragua}}''': [[Daniel Ortega]], presidente de [[Nicaragua]], amosó'l so sofitu fronteru a Gadafi en casu de dase una guerra civil,&lt;ref name=&quot;The Associated_1&quot;/&gt; cuntando que Libia ye víctima d'una &quot;arremetedura mediática feroz&quot; pol so petroleu, &quot;onde falen de bombardeos y nun se ven los bombardeos. Nun vimos un solu avión disparando sobre la población, pero la campaña ye feroz.&quot;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.correodelorinoco.gob.ve/multipolaridad/ortega-afirma-que-libia-ye-victima-arremetedura-mediatica-feroz-por-la so-petroleo/ |títulu=Ortega afirma que Libia ye víctima d'arremetedura mediática feroz” pol so petroleu |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Nun discursu proclamáu'l 29 d'abril del 2011, Daniel Ortega catalogó a la boda real de [[Kate Middleton]] y el Príncipe Guillermo como &quot;una ofiensa&quot;, una y bones la realeza británica &quot;tien tolos sos símbolos y les sos manes enllordiaes de sangre, porque se celebra la boda mientres tán bombardiando a los pueblos allá en Libia&quot;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20110503064648/http://www.laprensa.com.ni/2011/04/29/nacionales/59067 La Prensa.com.ni Ortega critica boda real&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Perú}}''': El presidente [[Alan García]] suspendió les rellaciones diplomátiques con [[Libia]], pa protestar pola violencia del líder libiu [[Muamar Gadafi]] contra'l so pueblu.&lt;ref&gt;[http://zerohora.clicrbs.com.br/zerohora/jsp/default.jsp?uf=1&amp;local=1&amp;section=Mundu&amp;newsID=a3218251.htm Peru curtia relações diplomáticas com a Líbia.] (En [[Português]])&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Rusia}}''': Mientres el Conseyu de Derechos Humanos de les Naciones Xuníes, el [[Ministeriu d'Asuntos Esteriores de Rusia|ministru rusu d'Asuntos Esteriores]], [[Serguéi Lavrov]], consideró inaceptable l'usu de la fuercia militar contra la población civil en Libia, coles mesmes defendió que'l pueblu tien de resolver &quot;ensin inxerencia&quot; esterior les causes qu'aniciaron les revueltes populares.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.adn.es/internacional/20110228/NWS-0503-Rusia-Libia-inxerencia-violencia-refuga.html |títulu=Rusia conderga la violencia contra civiles en Libia, pero refuga inxerencia }}&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Siria}}''': El presidente siriu, [[Bashar al-Asad]], refugó cualquier intervención estranxera en Libia y llamó al pueblu libiu p'aguantar cualquier amenaza y poner fin al conflictu. Siria foi l'únicu país xunto con Arxelia que votó en contra d'una solicitú de la Lliga Árabe nel Conseyu de Seguridá de la ONX pa la imposición d'una &quot;zona d'esclusión aérea&quot; en Libia. Siria tamién dixo que ta absolutamente en contra de la intervención de fuercies militares estranxeres en Libia y d'interferencies nesti país. El Ministeriu de Rellaciones Esteriores siriu dixo: &quot;Siria repite'l so refugu a toa forma d'inxerencia estranxera nos asuntos de Libia, una y bones eso sería una violación de la soberanía de Libia, la so independencia y la unidá de la so tierra&quot;. Rebeldes libios alieguen que mercenarios de Siria taben volando aviones pal réxime libiu, y que baltaron dos aviones de combate sirios.
* '''{{bandera2|Venezuela}}''': El presidente venezolanu [[Hugo Chávez]] denunció lo que pal mandatariu ye una doble moral de la comunidá internacional y refugó la inxerencia estranxera en Libia y dixo que naide ta en capacidá de condergar les aiciones de Gadaffi. Sentenció &quot;Los que conderguen de momentu a Libia faen mutis colos bombardeos del Estáu d'Israel sobre Falluyah, y los miles y miles de muertos incluyendo neños, muyeres, families enteres; quédense callaos col bombardéu y les masacres n'Iraq, n'Afganistán, nun tienen moral entós pa condergar a naide&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110302142230/http://www.telesurtv.net/secciones/noticias/89576-NN/chavez-denuncia-doble-moral-de comunidá internacional-y-refuga-intervencionismu-en-libia/ Chávez denuncia doble moral de comunidá internacional y refuga intervencionismu en Libia]. [[TeleSUR]]&lt;/ref&gt; Coles mesmes, el 24 de febreru, publicó &quot;Vamos Canciller Nicolás: da-yos otra lleición a esa ultraderecha pitiyanqui! Viva Libia y la so Independencia! Gadafi enfrenta una guerra civil!!&quot; na so cuenta de [[Twitter]]. Mientres el so canciller [[Nicolás Maduro]] criticó'l tratamientu internacional de la crisis, diz que la prensa ye favorable a los opositores de Gadaffi y a los intereses d'[[Occidente]].&lt;ref&gt;[http://www.univision.com/contentroot/wirefeeds/noticias/8365836.shtml Chávez cree que Gadafi &quot;enfrenta&quot; guerra civil y empondera independencia libia]. [[Univision]]&lt;/ref&gt;
* '''{{bandera2|Zimbabue}}''': El presidente [[Robert Mugabe]] unvió tropes pa defender a Gadafi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.thezimbabwemail.com/zimbabwe/7397.html |títulu=Mugabe dispatches Commandos to protect Gaddafi |urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.thezimbabwemail.com/zimbabwe/7397.html |fechaarchivu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Otres organizaciones ===

==== Medios de comunicación ====
[[TeleSUR]], la cadena pública de [[televisión]] con apurras de diversos estaos [[Suramérica|suramericanos]], con sede en Caraques (Venezuela), emitió reportes favorables a Gadaffi y a los sos partidarios, inclusive dixo que ye una mentira creada poles otres axencies internacionales de noticies que se dieren bombardeos d'aviones militares, afirmando que nun esistía nenguna masacre en Libia&lt;ref&gt;[http://www.avn.info.ve/node/44925 Telesur desvela campaña de desinformación sobre situación política en Libia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228014315/http://www.avn.info.ve/node/44925 |date=2021-02-28 }}. Axencia Venezolana de Noticies&lt;/ref&gt; y que la capital Trípoli topar en paz, al contrariu de reportar de la mayoría de cadenes internacionales.&lt;ref&gt;[http://www.paraguay.com/internacionales/pa-telesur-tripoli-vive-en-paz-64919 Pa Telesur, Trípoli vive en paz] 'La cadena de noticies llatinoamericana Telesur unvió un corresponsal a Trípoli, capital de Libia, quien reportó que nes cais vive una &quot;total normalidá&quot; y aseguró que les manifestaciones en sofitu a Muammar al-Gaddafi difieren a la &quot;desinformación&quot; de les axencies de noticies.' Diariu dixital Paraguay.com&lt;/ref&gt; Sicasí, el 25 de febreru, l'equipu de TeleSur que s'atopaba en Trípoli pudo constatar los enfrentamientos en dellos barrios de la capital y terminó siendo afrelláu por mozu non identificaos y darréu amenaciáu, afrelláu y arrestáu mientres 4 hores y media por policías, quien amás -yos requisaron les sos acreitaciones, según l'equipu de grabación, y tou ello magar viaxar nun vehículu diplomáticu venezolanu, que tamién requisaron.

==== ONG ====
El 26 de febreru delles ONG con sede n'[[España]] como [[Amnistía Internacional]], [[Fundació per la Pau]], [[Greenpeace]] y [[Intermón Oxfam]], xunto al [[Institutu d'Estudios sobre Conflictos y Aición Humanitaria]] (IECAH), solicitaron al gobiernu español que revisara &quot;casu per casu&quot; la venta d'armes a países onde se producen violaciones de derechos humanos especialmente nel casu de Libia al qu'España vendió nel primer semestre de [[2010]] pieces d'aeronaves militares por valor de 3,3 millones d'euros y equipos de visión nocherniega por otros 3,5 millones d'euros. Primeramente, España vendió en [[2005]] armes per valor de 10,7 millones d'euros, en [[2006]] empreses españoles esportaron a Libia armes de cañón per valor de 25.953 euros y dos años dempués, en [[2008]] España vendió material clasificáu como &quot;bombes, torpedos o cohetes&quot; por valor de más de 3 millones d'euros.&lt;ref&gt;[https://www.publico.es/espana/363388/espana-viende-armes-a-gobiernos-so-sospecha España viende armes a gobiernos so barruntu].&lt;/ref&gt;

==== Corte Penal Internacional ====
La [[Corte Penal Internacional]] anunció'l 27 de xunu que dictara una orde de detención por crímenes contra la humanidá contra'l xefe d'Estáu libiu. Según Sanji Mmasenono Monageng, xueza de dicha Corte, habría motivos razonables pa creer que [[Muammar al-Gaddafi]] con ayuda de persones del so círculu íntimu, diseñaron un plan pa reprimir y castigar a la población que s'alzara na so contra. A solicitú del fiscal, [[Luis Moreno Ocampo]], el fíu del coronel, [[Saif al Islam Gadafi|Saif al Islam]] y [[Abdulhah al Sanussi]], xefe de la intelixencia libia, quedaron entendíos na mesma orde d'arrestu.&lt;ref&gt;[http://www.lefigaro.fr/international/2011/06/27/01003-20110627ARTFIG00549-kadhafi-frappe-par-un-mandat-d-arret-international.php Le Figaro , «Kadhafi frappé par un mandat d'arrêt international»], 27 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt;

== Ver tamién ==
* [[Primavera Árabe]]
** [[Revolución tunecina de 2010-2011]]
** [[Revolución exipcia de 2011]]
** [[Guerra Civil Siria]]
* [[Iviernu Árabe]]
* [[Estáu Islámicu]]
* [[Conseyu Nacional de Transición]]
* [[Mustafa Mohamed Abud Al Jeleil]]
* [[Mahmoud Jabril]]

== Actualidá ==
# [[Violencia miliciana en Libia (2011-presente)]]
# [[Guerra de Libia de 2014-2015]]

== Notes y referencies ==

=== Notes ===
{{llistaref|group=&quot;n.&quot;}}

=== Referencies ===
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|2011 Libyan civil war}}
{{Wikinoticies|Categoría:Protestes en Libia de 2011}}
* [http://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/world/libya-uprising/ Mapa cola evolución del conflictu en Libia] - ''[[The Washington Post]]'' {{n'idioma|en}}
* «[https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110218_video_libia_protestes_gadafi_incognitas_jg.shtml La crisis en Libia en Videu]»
* «[https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/02/110218_libia_protestes_muertos_lav.shtml La crisis en Libia en Videu]»
* «[http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/02/2011223125256699145.html Gaddafi pierde más ciudaes libies]» ([[Al Jazeera]], 23 de febreru de 2011). {{n'idioma|en}}

{{traducíu ref|en|Timeline of the 2011 Libyan civil war|420014443|parcial}}

{{Tradubot|Guerra de Libia de 2011}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerra de Libia de 2011|Guerra de Libia de 2011]]
[[Categoría:Iviernu Árabe en Libia]]</text>
      <sha1>9muknwpsdlb0220sf81ttkkjw9z2wis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra de la Triple Alianza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114392</id>
    <revision>
      <id>4506056</id>
      <parentid>4501374</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 0 referencia(es) y marcando 20 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206125" sha1="3i1gy3n2ytex7q9jzts8ao6obcife3m" xml:space="preserve">{{otros usos|Triple Alianza|otres aliances del mesmu nome}}

{{Ficha de conflictu militar
|nome_batalla = Guerra de la Triple Alianza |imagen
= Escenas de la Guerra de la Triple Alianza.png
|descripción_imaxe = Escenes de la Guerra de la Triple Alianza, d'esquierda a derecha:&lt;br /&gt;
1. [[Batalla del Regatu]],&lt;br /&gt;
2. [[Batalla de Tuyutí]],&lt;br /&gt;
3. y 4. Bombardéu de la flota brasilana y posición paraguaya na [[batalla de Curupaytí]],&lt;br /&gt;
5. [[Batalla de Abay]],&lt;br /&gt;
6. [[Batalla de Llombes Valentinas]],&lt;br /&gt;
7. [[Batalla de Acosta Ñu]],&lt;br /&gt;
8. El [[Palaciu de los López]] mientres la [[Saquéu d'Asunción|ocupación aliada d'Asunción]] y&lt;br /&gt;
9. Prisioneros de guerra paraguayo.
|conflictu =
|fecha = [[12 de payares]] de [[1864]] - [[9 de marzu]] de [[1870]]&lt;ref&gt;El presidente López morrió'l 1 de marzu de 1870, pero les últimes tropes lleales rindiéronse'l 8 y 9 d'esi mes, cuando supieron de la muerte de López. Vease {{cita llibru |autor=Mendoza, Hugo |títulu=La Guerra contra la Triple Alianza, 2ª parte |editorial=El Llibru |añu=2010 |páxina=105 }}&lt;/ref&gt;
|llugar = [[Cuenca de la Plata|Territoriu]] ente los ríos [[Ríu Paraná|Paraná]], [[Ríu Paraguái|Paraguái]] y [[Ríu Uruguái|Uruguái]].&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt;
|resultáu = Trunfu de la Triple Alianza y trataos de paz y llendes favorables al Brasil y a l'Arxentina. Derrota devastadora de Paraguái, que perdió gran parte de la so población y territoriu.
|descripción = Apuesta hexemónica pola supremacía na cuenca de la Plata |casus
=Invasión brasilana al [[Estáu Oriental del Uruguái]], bombardéu coloráu y brasilanu a [[Paysandú]], captura paraguaya del buque brasilanu ''Marquês de Olinda'' y toma de la ciudá arxentina de [[Ciudá de Corrientes|Corrientes]] per parte de tropes paraguayas.
|territoriu =
|combatientes1 = {{bandera2|Paraguái|1842|nome=República de Paraguái|tamañu=25px}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1864-1870)&lt;/small&gt;
|combatientes2 = '''Triple Alianza''':&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|border|25px|Bandera de Brasil]] [[Imperiu de Brasil]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1864-1870)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|25px|Bandera d'Arxentina]] [[República Arxentina]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1865-1869)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|25px|border|Bandera d'Uruguái]] [[Estáu Oriental del Uruguái]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1865-1869)&lt;/small&gt;
|comandante1 = {{bandera|Paraguái|1842}} '''[[Francisco Solano López]]'''{{KIA}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Bernardino Caballero]] {{POW}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Pedro Ignacio Meza]]{{KIA}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Antonio de la Cruz Estigarribia]] {{POW}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[José Eduvigis Díaz]]{{KIA}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Wenceslao Carbayos]]{{KIA}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Elizardo Aquino]]{{KIA}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Francisco Isidoro Resquín]] {{POW}}&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Telmo López]]{{KIA}}
|comandante2 = [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] '''[[Pedru II de Brasil]]'''&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px]] [[Luis Alves de Lima e Silva]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[Gastón d'Orleans, Conde de Eu|Gastón d'Orleans]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[Francisco Manuel Barroso da Silva]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[:pt:Manuel Marques de Sousa|Manuel Marques de Sousa]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[Manuel Luis Osório]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[Juan Manuel Mena Barreto]]{{KIA}}&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|20px]] '''[[Bartolomé Mitre]]'''&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|20px]] '''[[Domingo Faustino Sarmiento]]'''&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|20px]] [[Juan Andrés Gelly y Obes]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|20px|border]] '''[[Venancio Flores]]'''&lt;br /&gt;[[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|20px|border]] [[Enrique Capo]]&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|20px|border]] [[Jose Pons de Ojeda|Lleón de Palleja]]{{KIA}}
|soldaos1 = {{bandera|Paraguái|1842}} [[Exércitu de Paraguái]]&lt;br /&gt;150&amp;nbsp;000 movilizaos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; &gt;{{cita web |url=http://remilitari.com/guias/victimario5.htm |títulu=Les mayores guerres y xenocidios del sieglu XIX |fechaaccesu=15 de mayu de 2013 |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra=Victimario Históricu Militar |editor= |editorial=De Re Militari |ubicación= |idioma= |cita=}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{bandera|Paraguái|1842}} [[Armada Paraguaya]]&lt;br /&gt;17 navíos&lt;ref name=&quot;Th1&quot;&gt;Thompson, George (2010): ''La Guerra de Paraguái'' (páxs.&amp;nbsp;65 a 67). Asunción: RP Ediciones, 2010.&lt;/ref&gt;
|soldaos2 = [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|border|20px]] [[Exércitu de Brasil]]&lt;br /&gt;123&amp;nbsp;000 movilizaos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg|20px|border]] [[Marina de Brasil]]&lt;br /&gt;30 navíos&lt;ref&gt;Tissera, Ramón (1971): &quot;Regatu, la batalla que cerró a Solano López la ruta al océanu&quot;, artículu na revista ''Tou ye Historia'', númberu 46, Buenos Aires, 1971;&lt;br /&gt;Doratioto: ''Maldita guerra'', páx. 306, 308 y 309.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|20px]] [[Exércitu Arxentín]]&lt;br /&gt;30&amp;nbsp;000 movilizaos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|border|20px]] [[Armada Arxentina]]&lt;br /&gt;7 navíos&lt;ref name= &quot;Garmendia60&quot; &gt;Garmendia, ''Campaña de Corrientes y de Ríu Grande'', páx. 60.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|20px|border]] [[Exércitu Nacional (Uruguái)|Exércitu del Uruguái]]&lt;br /&gt;5500 movilizaos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;
|baxes1 = {{bandera|Paraguái|1842}} ~300&amp;nbsp;000 muertos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ente militares y civiles)&lt;/small&gt;
|baxes2 = [[Ficheru:Flag of Empire of Brazil (1870-1889).svg|20px|border]] ~100&amp;nbsp;000 muertos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Argentina (civil).svg|20px|border]] ~30&amp;nbsp;000 muertos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt; [[Ficheru:Flag of Uruguay.svg|20px|border]] ~10&amp;nbsp;000 muertos&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ente militares y civiles)&lt;/small&gt;
|mancaos1 =
|mancaos2 =
|campaña = de la Guerra de la Triple Alianza }}

La '''Guerra de la Triple Alianza''' o '''Guerra de Paraguái''', llamada polos paraguayos '''Guerra Grande''', '''Guerra contra la Triple Alianza''' o '''Guerra Guasú''', y polos brasilanos '''''Guerra do Paraguái''''', foi'l conflictu militar nel cual la Triple Alianza ―una coalición formada pol [[Uruguái]],&lt;ref&gt;El gobiernu uruguayu yera exercíu pol xeneral [[Venancio Flores]], del [[Partíu Colorado (Uruguái)|Partíu Coloráu]], qu'aportó al poder por una revolución contra'l gobiernu llegal, exercíu pol [[Partíu Nacional (Uruguái)|Partíu Blanco]]. Esta revolución fuera un antecedente crucial na Guerra de la Triple Alianza. Los oficiales del exércitu uruguayu que combatieron nel Paraguái yeren toos partidarios de los Coloraos.&lt;/ref&gt; l'[[Arxentina]]&lt;ref&gt;Dende la [[batalla de Pavón]], el gobiernu arxentín fuera exercíu pol partíu del presidente [[Bartolomé Mitre]], que ganara al [[Partíu Federal (Arxentina)|Partíu Federal]]. Dellos líderes d'este terminaron xuntando al nuevu gobiernu, y dalgunos participaron como oficiales na guerra de Paraguái. Sicasí, la mayor parte de los oficiales del [[Exércitu Arxentín]] en campaña pertenecíen al vencedor [[Partíu Unitariu]]. Hai de solliñar que la mesma guerra significó l'empiezu de la profesionalización y nacionalización del Exércitu.&lt;/ref&gt; y l'[[Imperiu de Brasil]]― lluchó militarmente contra'l [[Paraguái]] ente 1864 y 1870.&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Dr. Walter Rela|títulu=La Guerra contra'l Paraguái: los países de la Triple Alianza y les condicionantes de la guerra.|url=http://www.estudioshistoricos.org/edicion8/eh0801.pdf|fechaaccesu=23 de mayu de 2014|fecha=xunetu de 2012}}&lt;/ref&gt;

Esisten delles teoríes respeuto de los detonantes de la guerra. N'esencia, el [[revisionismu históricu n'Arxentina|revisionismu arxentín]] y la visión tradicional&lt;ref&gt;Pero, según l'escritor escocés Roberto Cunninghame Graham, que na so mocedá vivió nel Paraguái pocu dempués de la Guerra, aprendió Guaraní y conoció a munchos de los arreyaos, la visión &quot;tradicional&quot; nun empezó hasta daqué dempués de 1905 (cuando Juan O'Leary publicó'l so llibru); hasta entós, diz Cunninghame Graham, los paraguayos ensin esceición odiaben l'alcordanza de López, a quien culpaben. R. B. Cunninghame Graham, 'Portrait of a Dictator', William Heinemann Ltd, Londres, 1935, páxines xi-xiii.&lt;/ref&gt; paraguaya atribúin un papel preponderante a los intereses del [[Imperiu británicu]].&lt;ref name=&quot;Gal&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.paginadigital.com.ar/articulos/2005/2005prim/noticias/triple-alianza-020305.asp |títulu=La guerra de la triple alianza contra'l Paraguái aniquiló la única esperiencia esitosa de desenvolvimientu independiente |fechaaccesu= |apellíu=Galeano |nome=Eduardo |enllaceautor= |fecha=3 de marzu de 2005 |formatu= |obra= |editor= |editorial=Paginadigital |allugamientu=Buenos Aires |idioma= |cita= |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190316120039/http://www.paginadigital.com.ar/articulos/2005/2005prim/noticias/triple-alianza-020305.asp |fechaarchivu=2019-03-16 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;En setiembre de 1864, l'embaxador Thornton unvió a Londres un estensu informe confidencial, fecháu n'Asunción. Describía a Paraguái como Dante al infiernu, pero ponía l'acentu onde correspondía: {{cita|Los derechos d'importación sobre casi tolos artículos son del 20 o 25 per cientu ''[[ad valorem]]''; pero como esti valor calcula sobre'l preciu corriente de los artículos, el derechu que se paga algama frecuentemente del 40 al 45 per cientu del preciu de factura. Los derechos d'esportación son del 10 al 20 per cientu sobre'l valor.}} N'abril de 1865, el ''Standard'', diariu británicu de Buenos Aires, celebraba yá la declaración de guerra d'Arxentina contra Paraguái, que'l so presidente «hai infringido tolos usos de les naciones civilizaes», y anunciaba que la espada del presidente arxentín Mitre «va llevar na so victoriosa carrera, amás del pesu de glories pasaes, l'impulsu irresistible de la opinión pública nuna causa xusta». ''Pro Diversitas, La guerra contra'l Paraguái'' por [[Eduardo Galeano]], 2005.&lt;/ref&gt;
La visión alternativa pon l'acentu na agresiva política del mariscal [[Francisco Solano López]] respectu de los asuntos d'El Ríu de la Plata.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.mflor.mx/materies/temas/triplealianza/Triple%20Alianza.htm |títulu=Antecedentes de la Guerra de la Triple Alianza. Consecuencies demográfiques sociales de la guerra de la Triple Alianza |fechaaccesu=15 de mayu de 2013 |apellíu=Ganson de Rivas |nome=Bárbara |enllaceautor= |fecha=1985 |formatu= |obra= |editor= |editorial=Litocolor |allugamientu=Asunción, Paraguái |idioma= |cita=}}&lt;/ref&gt;

El conflictu desencadenar a fines de [[1864]], cuando'l mariscal Solano López, presidente paraguayu, decidió allegar n'ayuda del gobiernu exercíu pol [[Partíu Nacional (Uruguái)|Partíu Blanco]] del [[Uruguái]], en guerra civil contra'l [[Partíu Colorado (Uruguái)|Partíu Coloráu]], sofitáu ésti militarmente pol Brasil. López alvirtió a los gobiernos de Brasil y l'Arxentina que consideraría cualquier agresión al Uruguái &quot;como atentatoriu del equilibriu de los Estaos de la Plata&quot;, pero tropes imperiales [[Invasión Brasilana de 1864|invadieron territoriu uruguayu]] n'ochobre de 1864.

El 12 de payares de 1864, en represalia pola invasión brasilana a Uruguái, el gobiernu paraguayu apoderar d'un buque mercante brasilanu y del gobernador de la [[Provincies del Imperiu de Brasil|provincia brasilana]] de [[Provincia de Mato Grosso|Mato Grosso]], dando entamu a la Guerra y declarándola a otru día. La primer etapa consistió na [[Campaña del Mato Grosso|invasión del Mato Grosso]], n'avientu de 1864, mientres la cual fuercies paraguayas ocuparon y escalaron gran parte d'esa provincia.

Ensin recibir inda ayuda esterna, y atacáu poles tropes de [[Venancio Flores]], los invasores brasilanos, la escuadra imperial y un importante sofitu loxísticu del gobiernu arxentín,&lt;ref&gt;[[Luis Alberto d'Herrera]], ''La culpa mitrista'', Ed. Pampa y Cielu, Bs. As., 1965.&lt;/ref&gt; el gobiernu uruguayu viose obligáu a rindise.

Solano López solicitó autorización al presidente arxentín [[Bartolomé Mitre]] pa travesar territoriu arxentín aldu al Uruguái coles sos tropes, solicitú refugada por Mitre. De dexar que tropes batalloses travesaren pol so territoriu constituyera un abandonu de la posición hasta entós públicamente neutral de l'Arxentina; per otru llau, el gobiernu arxentín simpatizaba col [[Partíu Colorado (Uruguái)|Partíu Coloráu]] del Uruguái. En respuesta, tropes paraguayas [[Invasión paraguaya de Corrientes|ocuparon]] la [[ciudá de Corrientes]] n'abril de [[1865]], forzando a l'Arxentina a entrar na guerra, aliada con Brasil y el nuevu gobiernu uruguayu. A partir d'esi momentu yá puede falase de «Guerra de la Triple Alianza».

Fora de [[Buenos Aires]] y [[Rosario (Arxentina)|Rosario]] (onde la [[prensa escrita|prensa]] faía fuerte [[propaganda política]] a favor de Brasil), la entrada arxentina nel conflictu foi impopular, hasta'l puntu de que gran parte de les tropes unviaes ser forzadamente.

La guerra terminó en [[1870]] con una derrota de Paraguái, que traxo tamién un desastre [[demografía|demográficu]]: según les distintes fontes, el país perdió ente'l 50&amp;nbsp;% y el 85&amp;nbsp;% de la so población y quiciabes más del 90&amp;nbsp;% de la so población masculina adulta.&lt;ref&gt;[[Felipe Pigna]], en [http://www.elhistoriador.com.ar L'historiador.com.], cree que la población amenorgar de 1,3 a 0,3&amp;nbsp;millones, la mayoría solo neños y muyeres&lt;/ref&gt;

Paraguái perdió gran parte de los territorios que tenía inda en disputa diplomática con Brasil ―334&amp;nbsp;126&amp;nbsp;km²―{{ensin referencies}} y foi condergáu a pagar una abuitada indemnización de guerra, magar el pagu foise atrasando al traviés de distintos gobiernos de post-guerra y nun se llegó a efeutuar. Sicasí, el préstamu de posguerra de 200&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[llibres esterlines|£]] (llibres esterlines) recibíu del [[Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda|Reinu Xuníu]] saldar con socesives refinanciaciones, llevando la suma a 3,22&amp;nbsp;millones de llibres esterlines.

== Antecedentes ==
=== Conflictos estremeros de Paraguái ===
Al entamu de la colonización española n'América del Sur, la [[gobernación de Paraguái]] tenía direuta salida al [[océanu Atlánticu]] al traviés de los territorios de [[Guayrá|La Guayrá]] o ''La Pinería'' y de [[Ybiazá]] o [[La Vera (Ybiazá)|La Vera]], esto ye, territorios que correspuenden anguaño a los estaos brasilanos de [[Paraná (Estáu)|Paraná]] y [[Santa Catarina (Brasil)|Santa Catarina]]. Pero la instalación de los [[Portugal|portugueses]] nel [[Brasil]] empecipió conflictos ente dambos territorios, que fueron gradualmente n'aumentu, inclusive mientres el periodu d'[[Portugal so la Casa d'Austria|unión dinástica ''aeque principaliter'']] de Portugal colos demás reinos españoles (1580-1640).&lt;ref&gt;John Huxtable Elliott (2002): [https://books.google.es/books?id=h-rlHXgCnAIC&amp;pg=PA79&amp;vq=Felipe+II&amp;dq=espa%C3%B1a+portugal+castilla&amp;source=gbs_search_s ''España n'Europa: Estudios d'Historia comparada: escritos escoyíos''] (páxs. 79-80). Valencia (España): Universidá de Valencia, 2002. ISBN 84-370-5493-1.&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Territorial disputes in the Platine region in 1864-es.svg|Conflictos territoriales escontra 1864 na rexón del [[ríu de la Plata]].|miniatura|upright=1.6]]
Les espediciones esclavistes de [[bandeirante]]s y [[mamelucu|mamelucos]] lusobrasileños afararon colos sos ''[[maloca|maloques]]'' ―al abellugu de la pasividá de les autoridaes españoles, qu'en dellos casos yeren socies de los portugueses― les zones de Guayrá y La Vera, algamando tamién el cursu altu del [[ríu Paraguái]]. Asina fueron destruyíes les ciudaes d'[[Villa de Ontiveros|Ontiveros]], [[Villa Rica del Espíritu Santu]], [[Ciudá Real del Guayrá]] y [[Santiago de Xerez]], y los misiones xesuites de [[Santu Inácio|San Ignacio Miní I]], [[Nuesa Señora de Loreto del Pirapó]], [[Santa María del Iguazú]], y les d'[[Itatín]] nel valle del [[ríu Mbotetey|ríu Mboteteý]] ―llamáu anguaño Miranda polos brasilanos―.&lt;ref name=&quot;Aguilar&quot;&gt;Ricardo Aguilar Cubillos, ''Conflictos Continentales d'América'', inéditu, publicáu al traviés de Galéon.com; consultáu'l 5 d'ochobre de 2005.&lt;/ref&gt;

Tres el final de les malocas, a mediaos del sieglu XVII, les fronteres siguieron indefiníes hasta'l [[Tratáu de Madrid (1750)|Tratáu de Madrid]], robláu por dambes corones en [[1750]]. Sicasí, los nomes utilizaos pol tratáu nun correspondíen a accidentes xeográficos definíos, de cuenta que les autoridaes coloniales portugueses y españoles siguíen teniendo conflictos de llendes. Nel casu de Paraguái, sería de la mayor importancia'l discutiniu sobre cuál yera'l ríu [[Ríu Igurey|Igurey]] mentáu polos artículos V y VI d'esi tratáu. La opinión española ―y depués la paraguaya― consideraba que'l ríu Ygurey yera'l que los brasilanos llamen [[ríu Vacaria|Vacaria]] nel so cursu cimeru y [[ríu Ivinhema|Ivinhema]] nel so cursu inferior; otra manera, los brasilanos llamaben y llamen Ygureý o Igureí al pequeñu ríu que cuerre muncho más al sur, y que los hispanos llamen [[ríu Carapá]].&lt;ref name=&quot;Audi&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.bvp.org.py/biblio_htm/audibert/audivert3.htm|títulu=Alejandro Audibert, ''Les llendes de l'antigua Provincia de Paraguái'', Cap. XVI, en Biblioteca Virtual de Paraguái.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120203212553/http://www.bvp.org.py/biblio_htm/audibert/audivert3.htm|fechaarchivu=3 de febreru de 2012}}&lt;/ref&gt;

Al producise en [[1811]] la independencia de la [[República de Paraguái]], el nuevu país consideraba como les sos llendes col Brasil, pel noroeste, al ríu Igureý ―l'actual Ivinhema― y pol nordés al [[río Miranda|río Mboteteý]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.davidrumsey.com/lluna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~33967~1170119:Carte-du-Bresil-et-d-une-partie-des?sort=Pub_List_Non_InitialSort%2CPub_Date%2CPub_List_Non%2CSeries_Non&amp;qvq=q:Uruguái;sort:Pub_List_Non_InitialSort,Pub_Date,Pub_List_Non,Series_Non;lc:RUMSEY~8~1&amp;el mio=2&amp;trs=83|títulu=Mapa de Brasil escontra 1825, nel cual apaez el ríu Mboteteý ―güei llamáu Miranda― como llende internacional con Paraguái.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt; (tamién llamáu na cartografía de la dómina Corrientes o Mondego).&lt;ref&gt;Equí la denominación varia, yá que se llamaba según los lusobrasileños &quot;Correntes&quot; al Ipané o a cuestes y según los hispanos el Corrientes yera'l Mboteteý, güei los brasilanos acepten como nome d'un ríu llamáu &quot;Correntes&quot; al que sirve de llende ente Mato Grosso do Sul y Mato Grosso).&lt;/ref&gt;
Tocantes a les llendes paraguayu-brasilanos nel [[Chaco Boreal]], Paraguái reivindicaba la frontera del [[ríu Jauru|ríu Yaurú]].&lt;ref name=&quot;Audi&quot;/&gt;

Tres la [[Revolución de mayu de 1811]] qu'empecipió la independencia de Paraguái, volvieron producise incursiones lusobrasileñas escontra'l nuevu estáu, cola escusa de defender la soberanía española sobre esi territoriu. Sicasí, mientres el gobiernu de [[José Gaspar Rodríguez de Francia]] el Paraguái pudo considerase aliáu de Brasil por dos razones: per un sitiu, habíense abiertu dos zones franques pa comerciar col Brasil, n'[[Encarnación (Paraguái)|Itapúa]] y en [[Fuerte Olimpo]]; pol otru, la negativa del gobernador [[Juan Manuel de Rosas]] a reconocer la independencia paraguaya y el so derechu a comerciar al traviés del [[ríu Paraná]] llevó a una alianza tácita ente les dos naciones. Tres el derrocamientu de Rosas en [[1852]], reiniciáronse los conflictos ente'l Paraguái y l'[[Imperiu de Brasil]], mientres el gobiernu imperial acentuaba la presión por que la república paraguaya aceptara les llendes pretendíes pol estáu brasilanu,&lt;ref name=&quot;Aguilar&quot;/&gt; principalmente la cesión de les árees de [[Ilex paraguariensis|yerbales]] de Tacurupyta, allugaes ente'l Igurey/Ivinhema y [[Punta Porá]].

Nuna actitú d'intención conciliatoria col Brasil, el Paraguái amenorgó les sos pretensiones nel Chaco al llamáu [[ríu Negru (Bolivia-Paraguái)|ríu Negru]], qu'aflúi dende'l noroeste al ríu Paraguái al norte de la [[Bahía Negra]]. Pel noroeste de Paraguái Occidental, retrajo les sos reivindicaciones hasta'l [[Ríu Tenerý|río Blanco]] (o Tenerý)&lt;ref&gt;Tamién apaez escritu como Terery, anque Tereny o Terery en ciertos mapes refieren a un cursu de menos caudal qu'escurre unes decenes de quilómetros al sur del ríu Blanco, desaguando al sur del Fuerte Borbón (güei Fuerte Olimpo) y un pocu al norte de les antigües llocalidaes de [[Toldano]] y San Ignacio, zones anguaño en Brasil.&lt;/ref&gt; que desagua nel ríu Paraguái casi frente al [[Fuerte Olimpo]]. Sicasí, l'Imperiu negar a vencer en nada les sos pretensiones.&lt;ref&gt;Doratioto, Francisco (2008): ''Maldita Guerra. Nueva Historia de la Guerra de Paraguái'' (páx. 30-35). São Paulo/Buenos Aires: Emecé, 2008. ISBN 978-950-04-2574-2.&lt;/ref&gt;

Yá en 1850 produxérase un conflictu pola fundación del fuerte de [[Fecho dos Morros]] al sur del [[Fuerte de Coímbra]] y práuticamente onde s'atopa l'actual llocalidá brasilana de [[Porto Murtinho]] na zona entós reivindicada per dambos países, episodiu que terminó cola espulsión de los brasilanos pola fuercia. Otru fuerte fundáu pol Imperiu nes Salinas, al norte de Fuerte Olimpo, tamién foi evacuáu ante un contraataque paraguayu en 1855.&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;&gt;Lleón Pomer, ''La guerra de Paraguái'', Ed. Leviatán, Bs. As., 2008. ISBN 978-897-514-141-4&lt;/ref&gt;

Un efímeru intentu de conciliación foi la declaración d'una zona neutral, que la so delimitación tenía de faese per víes pacífiques. Sicasí, escontra entamos de los [[años 1860]] les incursiones brasilanes volvieron amontase y el pactu foi violáu per Brasil al fundar la [[Colonia militar de Dourados]] al sur del ríu Ygurey/Ivinhema. Una esixencia de les fuercies militares paraguayas por que estos establecimientos fueren evacuaos foi protestada de la mesma pol gobiernu imperial, cola escusa de que nun fuera antecedida por una reclamación diplomática. El tao paraguayu presentó entós una enérxica protesta, pero trató d'evitar una reaición bélica.&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt;

=== La política esterior ya interior de Paraguái ===
Nel periodu darréu posterior a la independencia d'América, Paraguái foi gobernáu por un duru réxime dictatorial de ventiséis años encabezáu por [[Gaspar Rodríguez de Francia]], intelectual paraguayu, consideráu como una de les persones más ilustraes d'América del Sur, pero de la mesma conocíu pol so despotismu y tiranía.&lt;ref&gt;[http://www.biografiasyvidas.com/biografia/f/francia.htm Biografía de José Gaspar Rodríguez de Francia, en Biografíes y vides.com] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

A la muerte de Rodríguez de Francia, asocedió-y [[Carlos Antonio López]], quien goció de la suma del poder públicu al igual que'l so antecesor; pero ―a diferencia d'este― dictó una política económica modernizadora empuesta por conceutos [[Mercantilismu|mercantilistes]], rompiendo décades de aislacionismo y fomentando el desenvolvimientu de Paraguái. Les fronteres colos sos vecinos fueron reabiertes y les rellaciones internacionales desenvolver con rapidez.&lt;ref name=&quot;Chaves&quot;&gt;Julio César Chaves, ''El presidente López'', Ed. Depalma, Bs. As., 1968.&lt;/ref&gt;
Paraguái esportaba los sos productos distintivos, tales como'l tabacu guaraní y la [[Ilex paraguayensis|yerba mate]] con destín a l'Arxentina y l'Uruguái, y maderes pervalibles que viaxaben escontra [[Europa]].&lt;ref name=&quot;Gal&quot;/&gt; El tao paraguayu instaló n'Asunción una [[ferrocarril|linia ferroviaria]],&lt;ref&gt;La llinia ferroviaria paraguaya empecipiada en 1857 llegaba dos años más tarde a [[Luque (Paraguái)|Luque]], en 1862 a [[Areguá]], y n'ochobre de 1864 a [[Paraguarí (Paraguái)|Paraguarí]] y [[Sapucai (Paraguái)|Sapucai]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.ferrocarriles.com.py/portal/index.php/servicios.html|títulu=''Historia del Ferrocarril Paraguayu'', na páxina de Ferrocarriles de Paraguái S.A.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110927164615/http://www.ferrocarriles.com.py/portal/index.php/servicios.html|fechaarchivu=27 de setiembre de 2011}}&lt;/ref&gt; un arsenal y estelleros dende onde botó siete [[Barcu de vapor|barcos de vapor]] ente 1856 y 1870. Na ciudá de [[Ybicui|Ybycuí]], construyó la primer fundición de fierro de Suramérica. En 1864, inauguraría unu de los primeros [[telégrafu|telégrafos]] de la rexón.&lt;ref&gt;L'usu de la [[Historia de la telegrafía arxentina#El Telégrafu Militar|telegrafía llétrica mientres la Guerra de Paraguái]] nun foi uniforme. Paraguái cuntaba yá dende 1864 con un enllaz telegráficu ente les ciudaes d'[[Asunción]] y [[Villeta (Paraguái)|Villeta]], que s'estendió hasta Pasu de la Patria en 1865, añu en qu'españó la guerra. La construcción y esplotación de la telegrafía, al igual que'l ferrocarril, dependía del Ministeriu de Guerra y Marina de Paraguái. L'exércitu cuntaba con un cuerpu de telegrafistes militares que tuvieron destacada actuación nel sangrientu conflictu. Brasil utilizó un ''&quot;tren telegráficu&quot;'' qu'acompañaba'l desplazamientu de les tropes. Pero ente que Brasil y Paraguái fixeron usu del telégrafu mientres la guerra, tanto Arxentina como Uruguái siguieron utilizando [[chasqui|chasques]] pa les sos comunicaciones militares. De magar, el valor militar del telégrafu foi entendíu por munchos oficiales arxentinos que participaron de la guerra.&lt;/ref&gt;
El británicu [[Richard Francis Burton]] allabaría los sistema educativu paraguayu diciendo que &quot;taba n'enorme contraste col británicu, pos la educación obligatoria gratuita pa tolos nuevos paraguayos yera bien distintu a lo qu'asocedía colos casi 2&amp;nbsp;millones de mozos británicos ensin accesu a les escueles o colexos&quot;.&lt;ref&gt;Burton, Richard Francis [https://archive.org/search.php?query=creator%3A%22Burton%2C+Richard+Francis%2C+Sir%2C+1821-1890%22 &quot;Letters from the Battle Fields of Paraguay]&quot;; Tinsley Brothers Editions; Londres, Inglaterra (1870).&lt;/ref&gt;

El grau de desenvolvimientu alcanzáu pol Paraguái antes de la guerra ye fonte de discutiniu: el revisionismu n'Arxentina y Paraguái atribúye-y llogros qu'otros autores cuestionen. Por casu, na [[serie de televisión]] documental arxentina ''Daqué fadríen pola historia arxentina'', creada pol historiador [[Felipe Pigna]], dizse que la llinia ferroviaria paraguaya foi la primera de Suramérica, lo mesmo que'l so telégrafu, y que'l Yporá ―el primeru de los vapores producíos nos estelleros d'Asunción― foi'l primeru con cascu d'aceru construyío nel continente. Tamién se diz, nel documental, que'l Paraguái yera un país ensin paraos nin delda esterna, que la educación yera obligatoria y gratuita con 25&amp;nbsp;000&amp;nbsp;neños nes escueles, y que les industries testiles, siderúrxiques, del papel, tinta, lloza, pólvora y de la construcción empezaben a dar los sos primeros pasos, favorecíes poles polítiques [[proteicionismu|proteicionistes]] enllantaes. Amás, preséntase positivamente que l'Estáu tuviera grandes terrenales, llamaos ''Estancies de la Patria'', qu'arrendaba a los llabradores por que cultivaren.&lt;ref name=&quot;youtube1&quot; &gt;{{cita web |url=http://www.youtube.com/watch?v=XYD4O2muU3w|títulu=''Daqué fadríen pola historia arxentina''. &quot;Guerra de Paraguái&quot;. Primer Parte.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Sicasí, diverses fontes dan cuenta de que ferrocarriles en [[Guyana]], Brasil, [[Perú]] y [[Chile]] anteceden al de Paraguái,&lt;ref&gt;Harter, J. (2005): ''World Railways of the Nineteenth Century: A Pictorial History in Victorian Engravings'' (páxs. 201-202). Estaos Xuníos: [[Johns Hopkins University Press]], 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tarantini, J. (2000): ''Arquiteutura ferroviaria'' (páx. 37). Buenos Aires: Colihue. 2000.&lt;/ref&gt; que primero que nel Paraguái hubo siquier una llinia telegráfica en Brasil,&lt;ref&gt;MacLachlan, C. M. (2003): ''A History of modern Brazil: the past against the future'' (páx. 24). Rowman &amp; Littlefield, 2003.&lt;/ref&gt; y que los vapores botaos n'Asunción yeren de cascu de madera, non de fierro&lt;ref name=&quot;Pastore&quot; &gt;Pastore, M. H. (1994): [http://mpra.ub.uni-muenchen.de/27505/ «Estáu y industrializacion: dos hipótesis y la evidencia sobre'l Paraguái, 1852-1870»], artículu na revista ''Journal of Latin American Studies'', parte&amp;nbsp;1, nᵘ&amp;nbsp;26, 1994.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cooney, J. W.: “Economy and Manpower: Paraguái at War, 1864-1869”, en Kray, H.; y Whigham, T. (eds.): ''I die with my country: perspectives on the Paraguayan War, 1864-1870''; páxs. 23-43&lt;/ref&gt; nin tanto d'aceru, material col que la industria naviero europea apenes empezaba a esperimentar. Tocantes a la economía, ye malo de comprobar que nun hubiera desocupación, dada la falta d'encuestes a llares o similares. La supuesta inesistencia de delda esterna contradiz a Pastore,&lt;ref&gt;Pastore indica, amás de la falta d'evidencia concluyente sobre la delda esterna de Paraguái nos años anteriores a la guerra, que l'estáu recibió creitos dende'l Reinu Xuníu, pocu abuitaos pero en 1862 sumaríen un sestu de les esportaciones del país; y qu'en 1865 solicitó cinco millones de llibres más, anque'l pidíu nun espolletó. Ver Pastore, 1994.&lt;/ref&gt; quien tamién argumenta que nun habría evidencia empírica pa sostener la hipótesis d'una industrialización, ente qu'atopa signos d'escosamientu del modelu mercantilista mientres los años previos a la guerra.&lt;ref name=&quot;Pastore&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Sería amás estrañu que la industria testil tuviera desenvolviéndose, yá que l'algodón empezó a cultivase seriamente recién en 1862 y Paraguái nun importaba algodón en cantidaes importantes. La esistencia d'una incipiente industrial testil implicaría que'l país importara maquinaría de valor considerable, a pocu d'empezar la so producción de la materia primo y mientres años onde les prioridaes yeren otres. Amás, nun paecen haber rexistros d'asemeyada importación (ver Mulhall, 1864).&lt;/ref&gt;
Otros autores faen referencia a trabayos forzaos y l'esistencia d'esclavos nes llamaes ''Estancies de la Patria''.&lt;ref&gt;Soler, R.; ''Idea y cuestión nacional llatinoamericanes''; Sieglu XXI (1980); p. 64 https://books.google.com.ar/books?id=JIaJItHjlBQC&amp;lpg=PA64#v=onepage&amp;q&amp;f=false&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amás del arrendamientu a pequeños productores, nes ''Estancies de la Patria'' l'estáu producía yerba mate, tabacu, cueros y más tarde tamién algodón, qu'esportaba y d'onde provenía una porción significativa de los sos ingresos.&lt;/ref&gt;
Tamién s'argumenta que la inversión estatal y el progresu material resultante nun taben dirixíos escontra'l desenvolvimientu socioeconómico sinón escontra la medría del poder bélicu&lt;ref name=&quot;Pastore&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Bethell, L. (ed.); ''The Cambridge History of Latin America'', Vol. 3; [[Cambridge University Press]] (1985)&lt;/ref&gt; y l'arriquecimientu de la familia López.&lt;ref&gt;Leuchars, C.; ''To the bitter end: Paraguái and the War of the Triple Alliance''; Greenwood Press (2002); p. 6&lt;/ref&gt;

Esti discutiniu ye fonte de desalcuerdos sobre dalgunos causantes de la guerra. Los autores revisionistes frecuentemente argumenten que los ésitos de la política interna paraguaya causaron rocea y fueron vistos como “malos exemplos” que poderes estranxeros quixeron suprimir, ente qu'otros autores indiquen que les llimitaciones del modelu ―en particular la continuidá de l'autocracia― provocaron presiones internes en pos d'una organización constitucional, ante les que'l dictador qu'asocedió a Carlos Antonio López intentaría una fuxida escontra alantre” por aciu una política esterior agresiva.&lt;ref name=&quot;Pacho&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita|Casi tolos marinos d'aquella dómina [principios de los años 1860] yeren lliberales nes sos idees y sentimientos, y a esta razón pocu dispuestos a sostener el despotismu que s'había entronizado nel Paraguái. Provenía esta disposición del frecuente contautu que teníen colos pueblos de la Plata, muncho más avanzaos en civilización y na práutica de la vida democrática que'l paraguayu. Puede inferise d'esta circunstancia, que cola organización de la marina, López creó un poderosu elementu contra'l so poder, pos, tengo pa mi que, si non fora pola guerra cola Triple Alianza, la iniciativa de la revolución que la hubiera derrocáu, partiera de la marina.|Juan Carlos Centurión (1894): [http://archive.org/stream/memoriasdelcoro03centgoog#page/n143/mode/2up ''Memories del coronel Juan Crisóstomo Centurión, o Reminiscencies históriques sobre la guerra de Paraguái''.] Berra (1894); páx.&amp;nbsp;141.}}&lt;/ref&gt;
Los críticos de la hipótesis del “mal exemplu” suelen argumentar, amás, que munchos ésitos que se víen nel Paraguái al comparalo colos sos vecinos podíen ser esplicaos pola ausencia de les guerres esternes ya internes qu'afararon a estos.

El nacionalismu paraguayu clásicu nes obres de dellos autores representaos por [[Juan E. O'Leary]] y [[Manuel Domínguez (políticu)|Manuel Domínguez]] presenta una versión más tranquila del asuntu. Indiquen según los sos estudios que'l pueblu paraguayu siguía voluntariamente a los sos líderes, nun se consideraba a sí mesmu &quot;tiranizado&quot; y que'l desenvolvimientu económicu del país que yera sofitáu (coincidiendo cola versión revisionista arxentina poles esportaciones de ciertos productos naturales d'altu preciu en Európa, como yerba o maderes), magar nun tenía nada qu'envidiar en meyores teunolóxiques a munches otres naciones, destacábase más pola autarquía y l'autosuficiencia n'alimentos y materies primes que caracterizaba a la economía paraguaya y estremar de la del restu del [[continente]].&lt;ref&gt;El Paraguái, los sos Grandores y Glories. Domínguez, Manuel; Editorial Ayacucho, Buenos Aires (1946)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;El Llibru de los Héroes. O'Leary, Juan; Editorial Servilibro, Asunción (2007)&lt;/ref&gt;

Carlos Antonio López redactó un pliegu constitucional col cual designaba al so fíu, el brigadier [[Francisco Solano López]], presidente provisional, siendo obligatoria la convocatoria d'una Asamblea Constituyente pa la formación d'un nuevu gabinete. Tres la muerte del presidente, asocedida'l 10 de setiembre de [[1862]], el Congresu axuntar pa escoyer al socesor; el 16 d'ochobre del mesmu añu, designó a Francisco Solano López Presidente de la República de Paraguái por unanimidá.&lt;ref name=&quot;Dor36&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita Guerra'', páx. 36.&lt;/ref&gt;

Hasta [[1864]], el tao paraguayu intentó solamente amontar el so poderíu militar y la so influencia nel [[Conu Sur]], lo cual sería de la mesma unu de los motivos de resfregón col gobiernu de Buenos Aires. Inclusive antes del fallecimientu de Carlos Antonio López, el gobiernu paraguayu yá creía tar en cantu d'un conflictu, y ente febreru y abril de 1862 empecipióse'l reclutamiento de tola población masculina ente los 17 y los 40 años.&lt;ref name=&quot;Dor36&quot;/&gt; Sicasí, el presidente aconseyó al so fíu y herederu, nel so llechu de muerte:&lt;ref name=&quot;Chaves&quot;/&gt;{{cita|Hai munches cuestiones pendientes a ventilase, pero nun trate de resolveles pola espada, sinón cola pluma, principalmente col Brasil.}}

=== La diplomacia británica ===
La historiografía [[revisionismu históricu n'Arxentina|revisionista]] y d'esquierda na Arxentina y la mayor parte de Paraguái suel axudica-y la responsabilidá de la guerra a les ambiciones imperialistes o mercantiles del [[Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda|Reinu Xuníu]].&lt;ref&gt;[http://www.abc.com.py/nota/50898-leon-pomer-la guerra-del-paraguay-gran-negociu/ Lleón Pomer, ''La guerra de Paraguái, gran negociu”, entrevista en ABC dixital.] Consultáu'l 25 de payares de 2010.&lt;/ref&gt;
Sicasí, el revisionismu modernu pon en dulda la exactitú d'esa afirmación.&lt;ref name=&quot;Pacho&quot;&gt;[http://www.patriada.com.uy/controversies/guerra-del-paraguay/ ''La guerra de Paraguái: precisar la historia'', por Pacho O´Donnell, en Patriada pola Historia.] Consultáu'l 25 de payares de 2010.&lt;/ref&gt;
N'efeutu, magar el comerciu y les finances britániques viéronse beneficiaes cola guerra, el Reinu Xuníu oponer por principiu a la mesma, una y bones la visión xeneralizada yera que toa guerra perxudica'l comerciu internacional,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-010.htm|títulu=''Historiografía anglosaxona: Pelham Box y McLynn'', nel capítulu sobre ''La guerra de la Triple Alianza contra Paraguái'', na Historia Xeneral de les Rellaciones Esteriores de la República Arxentina, publicada pol Ministeriu de Rellaciones Esteriores de l'Arxentina.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; amás de ser Paraguái un escelente veceru d'industries completes, pa les cualos contrató más de 200 inxenieros y téunicos británicos que tuvieron nel país hasta casi'l final de la guerra.

Sicasí, ta claro que dende'l principiu'l ministru británicu en Buenos Aires, [[Edward Thornton]], sofitó la Triple Alianza. Tuvo presente na firma del Tratáu de les Puntes del Rosariu del 18 de xunu de 1864, pola cual el Brasil y l'Arxentina aliar a [[Venancio Flores]] contra'l gobiernu llegal uruguayu. De regresu del Uruguái, entrevistar col presidente arxentín Mitre, pa convencelo de roblar ensin protesta l'alianza. Años más tarde, nuna carta que foi publicada, el ministru brasilanu [[José Antonio Saraiva]] declararía que

{{cita|[La Triple Alianza] nun surdió dempués de la &quot;agresión&quot; paraguaya a l'Arxentina n'abril del 65, sinón nes Puntes del Rosariu en Xunu del 64....diches aliances empezaron el día en que [el ministru arxentín y el brasilanu] conferenciaron con Flores nes Puntes del Rosario y non el día en que Octaviano y yo, como ministros del Estáu, roblamos el pactu.}}

L'escritor y ministru arxentín en [[Rio de Janeiro]] mientres la guerra, [[José Mármol]], afirmó nun famosu discutiniu en 1869 (lo que refuerza la confesión de José Antonio Saraiva):

{{Cita|L'Alianza con Brasil nun provién d'Abril del 65, depués del ataque paraguayu a Corrientes, sinón de Mayu y Xunu del 64. Dambos gobiernos, arxentín y brasilanu, aliar en propósitos y medios dende esi momentu infausto y so les inspiraciones d'una política criminal y cobarde. Esi ye'l verdaderu momentu históricu de l'alianza.|[[José Mármol]], nel artículu «Mármol, un terceru n'escena» nel diariu ''La Tribuna'' (de Buenos Aires), 14 d'avientu de 1869.}}

El ministru embaxador francés en [[Montevidéu]], [[Martin Maillefer]], amás d'afirmar que'l británicu [[Edward Thornton]] atopar nel centru de la intriga, daba per fechu una alianza contra'l Paraguái per parte de Buenos Aires y el Brasil y fixo llegar al so Canciller en París:

{{Cita|Amás del interés permanente de Brasil n'estremar, debilitar y apoderar a la República del Uruguái, el puntu de partida d'esta alianza foi'l Paraguái, el so íntimu enemigu, los sos armamentos y l'eterna cuestión de llendes... Brasil puede jactarse d'amenorgar a Don Solano López a aceptar les llendes en pleitu; el gobiernu arxentín otru tantu y asina, Montevideo ye namái una primer etapa pa llegar a l'Asunción.|[[Martin Maillefer]] al canciller [[Drouyn de Lhuys]], carta fechada en Montevideo el 29 d'abril de 1864.&lt;br /&gt;Citáu por García Mellid en ''Procesu a los falsificadores de la Historia de Paraguái''.}}

Poco tiempu dempués, el mesmu Maillefer comunicaba a París les informaciones que llograba in situ:

{{Cita|Paraguái, anguaño la tabla de salvación del Partíu Blanco, ye'l principal oxetu de l'alianza ente Buenos Aires y Brasil y l'árbitru de la situación...&quot;. |[[Martin Maillefer]] al Canciller Drouyn de Lhuys, carta fechada en Montevideo el 13 d'agostu de 1864.&lt;br /&gt;Citáu por García Mellid en ''Procesu a los falsificadores de la Historia de Paraguái''.}}

Según les corrientes revisionistes, l'exemplu d'autonomía económica ya ideolóxica de Paraguái yera consideráu nefastu polos británicos, quien afitaríen la so atención nel Paraguái como productor d'algodón pa la so industria testil. Esta industria travesaba problemes de suministru, por cuenta de que la [[Guerra de Secesión]] nos [[Estaos Xuníos]] causaba una interrupción casi completa de les esportaciones d'[[algodón]] dende esi país, de cuenta que los británicos buscaben per tol mundu países capaces de producir algodón. A eso debió una etapa particularmente agresiva de conquista de la [[India Británica|India]] nesos años. El revisionismu dacuando presenta al Reinu Xuníu en crisis arriendes de esti problema, y al Paraguái como un gran productor d'algodón autoexcluido del sistema de llibrecambiu auspiciado per este.&lt;ref name=&quot;GG&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.inventario22.com.ar/textocomp.asp?id=31837 |títulu=La Guerra de la &quot;Triple Infamia&quot; y el xenocidiu del pueblo paraguayu |fechaaccesu=payares de 2010 |apellíu=García |nome=Gonzalo |fecha= |obra=Inventariu 22 |idioma= |cita=}}&lt;/ref&gt;
L'escritor, esplorador y cónsul británicu [[Richard Francis Burton]] sicasí nos sos ''Letters From the Battlefields of Paraguay'' almite que la so misión yera la de &quot;abrir les puertes de la Missisippi del Sur&quot; refiriéndose a Paraguái.&lt;ref&gt;Un Espía del Imperiu na Guerra de Paraguái - Diariu [[Clarín (periódicu)|Clarín]], edición impresa, Sábadu 29 d'agostu de 1998, Buenos Aires.&lt;/ref&gt;

Sicasí, López impulsó la industria algodonero paraguaya recién a partir de 1862. En 1865 la so producción yera promisoria, pero d'apenes unes decenes de miles de fardos, cuando'l Reinu Xuníu y [[Segundu Imperiu francés|Francia]] importaben millones de fardos al añu. Nada indicaba que la creciente producción paraguaya nun tuviera dirixida a los mercaos mundiales, pa lo cual les tases impositives pa la esportación yeren baxes; sicasí, les d'importación yeren altes, salvu pa ferramientes d'agricultura.&lt;ref&gt;Mulhall, M. G. (1864): [http://archive.org/details/cottonfieldspar00mulhgoog ''The Cotton Fields of Paraguay and Corrientes''.] Buenos Aires: Mulhall, 1864.&lt;/ref&gt;

Per otru llau, el problema de suministru nel Reinu Xuníu foi ameyoráu por aciu una medría de la producción na India y [[Exiptu]], y pol consumu d'esistencies nos almacenes europeos, que yeren abondosos al empezar la [[Guerra de Secesión]]. Gracies a estes fontes alternatives y a la diversidá de la economía británica, l'amenorgamientu del suministru d'Estaos Xuníos nun provocó consecuencies graves nel Reinu Xuníu, país qu'espolletó mientres esos años.&lt;ref&gt;Sexton, J. (2005): ''Debtor Diplomacy: Finance and American Foreign Relations in the Civil War Yera 1837-1873'' (páxs. 137-138). Londres: [[Oxford University Press]], 2005.&lt;/ref&gt;

Otru factor que frecuentemente se menta ye que'l Reinu Xuníu llogró un enorme beneficiu económicu de la guerra: a la provisión de la mayor parte del armamentu, municiones y embarcaciones utilizáu polos aliaos, sumáronse grandes emprestos a les tres naciones aliaes y al mesmu Paraguái dempués de la guerra. N'efeutu, ente 1863 y 1865, los bancos británicos emprestaron al Imperiu de Brasil más de diez millones de [[llibra esterlina|llibres esterlines]] y a l'Arxentina un total de 3,5 millones de llibres.&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt;

Pero, independientemente de los beneficios llograos polos sos comerciantes y [[finances|financistas]], el Reinu Xuníu nun enguizar la Guerra de la Triple Alianza.&lt;ref name=&quot;Pacho&quot;/&gt; Amás de Thornton, nengún otru diplomáticu tuvo actuación nel empiezu de la mesma, y este foi desautorizáu más tarde. El 2 de marzu de [[1866]], el [[Foreign Office]] decidió primir por que la guerra terminara cuanto antes, publicando'l Tratáu de la Triple Alianza, que permaneciera secretu; la maniobra fracasó pola resistencia personal del Emperador [[Pedru II de Brasil]].&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt;

=== La situación n'Uruguái ===
{{AP|Invasión brasilana de 1864}}
[[Ficheru:Venancio Flores.jpg|thumb|150px|El xeneral [[Venancio Flores]].]]
Magar les diferencies polítiques colos sos vecinos, la situación caltúvose estable hasta [[1863]], cuando l'Imperiu de Brasil facilitó la revolución del xeneral [[Venancio Flores]] contra'l llexítimu presidente d'Uruguái, [[Bernardo Prudencio Berro]], y los sos inmediatos socesores.&lt;ref&gt;En 1862 producióse un cambéu políticu nel Imperiu de Brasil, col ascensu del Partíu Lliberal, que movió al gobiernu Conservador de [[Luis Alves de Lima e Silva]], Marqués de Caxias (que más tarde sería comandante del exércitu brasilanu nel Paraguái). El gobiernu lliberal empecipió la esguilada d'agresiones al Uruguái y de prevocaciones al Paraguái, que llevaríen a la guerra. Una vegada empecipiada, tanto'l gabinete lliberal como l'Emperador negaríense firmemente a axustar nenguna salida diplomática que nun incluyera la rindición incondicional de Paraguái, l'exiliu de López, la fixación de les llendes nes pretensiones del Imperiu, y la indemnización al Brasil de parte del nuevu gobierno paraguayu. Vease Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 41.&lt;/ref&gt;
N'efeutu, so sida d'[[abigeato]], a entamos de [[1864]] l'Imperiu de Brasil encamentó al presidente uruguayu [[Atanasio Cruz Aguirre]] (del [[Partíu Nacional (Uruguái)|partíu nacional uruguayu]]) a qu'efeutuara resarcimientos al Brasil. El gobiernu uruguayu respondió que, mientres una guerra civil, non podía garantizase la seguridá de les propiedaes de naide, nin de brasilanos nin d'uruguayos; y menos entá, cuando munchos de los propietarios brasilanos del norte del Uruguái tomaren les armes a favor de la revolución.&lt;ref&gt;Barrán, José Pedro, ''Apoxéu y crisis del Uruguái pastoril y caudillesco'', Historia Uruguaya, tomu 4, [[Ediciones de la Banda Oriental]], Montevideo, 2007, páx. 82-86. ISBN 978-9974-1-0457-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dende'l final de la [[Guerra Grande]], la gran mayoría de les [[estancia|estancies]] del norte del país pasaren a manes d'inversores brasilanos. Estos beneficiábense del usu de mano d'obra esclava, qu'ingresaben al Uruguái ―onde la [[esclavitú]] taba prohibida― amparaos por supuestos contratos de trabayu a tiempu fixu. Per otru llau, los ganaos producíos nesta zona nun pagaben impuestos al salir escontra [[Rio Grande do Sul|Río Grande]]. El presidente Berro esixera la lliberación de los esclavos y el pagu de cánones d'esportación, lo que punxo a los estancieros brasilanos nel so contra. Estos, residentes na so mayoría en Ríu Grande, amenaciaron al Imperiu con empecipiar represalies nel Uruguái pola so cuenta, lo qu'abasnaría al gobiernu a sofitalos, empecipiando la invasión.&lt;/ref&gt;
Ante esto, n'abril de 1864 Francisco Solano López ufiertóse como mediador, ufierta que foi despreciada pol estáu brasilanu. Nel mes d'agostu, el presidente Aguirre solicitó formalmente al Paraguái la intervención de Paraguái a favor del gobiernu llegal del Uruguái, a lo que López respondió con declaraciones altisonantes, pero ensin definición dalguna al respeutu.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 46 y 53-54.&lt;/ref&gt;
El 4 d'agostu de 1864, el ministru brasilanu [[José António Saraiva]] unvió un ultimátum al gobiernu uruguayu de Atanasio Aguirre, amenaciando con represalies por desoyer les demandes plantegaes enantes pol Brasil. L'ultimátum foi refugáu.&lt;ref&gt;Barrán, ''Apoxéu y crisis del Uruguái pastoril y caudillesco'', páx. 92-94.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Carneiro de Campos, prisioneiro de Lopez.jpg|thumb|150px|[[Frederico Carneiro de Campos|Carneiro de Campos]], prisioneru de López.]]

Por esti motivu, el 30 d'agostu de 1864 el gobiernu paraguayu realizó una brengosa protesta ―conocida como [[Protesta del 30 d'agostu]]― ante'l ministru residente en [[Asunción]], [[Cesar Sauvan Vianna de Lima]], onde afirmaba que'l Brasil actuara en contra de lo establecío nel Tratáu del 25 d'avientu de 1850, y que consideraría &quot;''[[casus belli]]''&quot; la ocupación militar del Uruguái; mentando tamién que dicha aición atentaría contra l'equilibriu de los estaos de la cuenca del [[Ríu de la Plata]].&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;&gt;Zenequelli, Lilia, ''Crónica d'una guerra, La Triple Alianza,'' Ed. Dunken, Bs. As., 1997. ISBN 987-9123-36-0&lt;/ref&gt;

El 12 d'ochobre, el xeneral brasilanu [[José Luis Mena Barreto]], con 12&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes, empecipió la [[Invasión Brasilana de 1864|invasión brasilana al Uruguái]], y dos díes más tarde apoderóse de la ciudá de [[Melo]].&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 60.&lt;/ref&gt;

Depués, ente'l 9 y 10 de payares, López recibió la noticia de la efeutiva ocupación militar del Uruguái y ordenó el [[11 de payares]] de 1864 la captura del ''Marquês de Olinda'', buque mercante brasilanu que faía regularmente'l serviciu de cargues y pasaxeros ente Brasil y [[Corumbá]]. A otru día el vapor paraguayu ''Tacuarí'' prindó al navío brasilanu, que xubía pel ríu Paraguái, depués d'abastecese n'Asunción, llevando a bordu al coronel [[Frederico Carneiro de Campos]], apocayá nomáu presidente de la provincia del [[Mato Grosso]],&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt; quien foi fechu prisioneru hasta'l final de la guerra xunto a los oficiales que diben nel barcu; la marinería foi deportada a Buenos Aires. El 14 de payares, López rompió rellaciones col Brasil.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 62.&lt;/ref&gt;

== Fuercies disponibles ==
{| {{tablaguapa}} border=&quot;1&quot;
!'''País'''
!'''Total de combatientes&lt;br /&gt;movilizaos mientres&lt;br /&gt; la guerra'''
!'''Tropes en [[1864]]'''
!'''Tropes en [[1865]]'''
!'''Tropes en [[1866]]'''
!'''Tropes en [[1867]]'''
!'''Tropes en [[1868]]'''
!'''Tropes en [[1869]]'''
!'''Tropes en [[1870]]'''
|- style=&quot;background:lightgrey;&quot;
| '''Paraguái''' || || || || || || || ||
|-
| '''[[Paraguái]]'''
| 150&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;
| 38&amp;nbsp;173&lt;ref name=&quot;Gaz1&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.lagazeta.com.ar/tropes_paraguayas.htm|títulu=La Gazeta - Tropes paraguayas|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;
| 73&amp;nbsp;273&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;/&gt;
| [[Circa|c.]] 25&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Gran1&quot; &gt;{{cita web |url=http://www.elgrancapitan.org/portal/index.php/articulos/historia-militar/1388-la guerra-del-paraguay|títulu=El gran capitán - La guerra de Paraguái|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
|
| c. 18&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Gran1&quot; /&gt;
| c. 10&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt;
| c. 500&lt;ref name= &quot;Gran1&quot; /&gt;
|- style=&quot;background:lightgrey;&quot;
| '''Triple Alianza''' || || || || || || || ||
|-
| '''[[Imperiu de Brasil]]'''
| 123&amp;nbsp;418&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Doratioto_1&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 253-265.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;El mesmu_1&quot;&gt;El mesmu autor afirma, una páxina antes, que'l total de soldaos unviaos al frente fueron 139&amp;nbsp;000, basándose n'otra fonte. Esta contradicción dexa n'evidencia la dificultá d'establecer con precisión esti tipu de cifres a lo llargo del tiempu.&lt;/ref&gt;
| 9177 marinos&lt;ref name= &quot;Sal-yos1&quot; &gt;Salles, Ricardo. ''Guerra do Paraguái: Memórias &amp; Imagens''. Rio de Janeiro: Bibilioteca Nacional, 2003, páxs. 38.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;18 000 soldaos&lt;ref&gt;Pedrosa, J. F. Maya. ''A Catástrofe dos Errores''. Rio de Janeiro: Biblioteca do Exército, 2004, páxs. 235.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;440 000 de la&lt;br /&gt; Guardia Nacional&lt;ref&gt;Nabuco, Joaquim. ''Um Estadista do Império. Volume únicu''. 4 ed. Rio de Janeiro: Nova Aguilar, 1975, páxs. 503&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(10&amp;nbsp;025 n'Uruguái y&lt;br /&gt;2047 nel [[Mato Grosso]])&lt;/small&gt;&lt;ref name= &quot;Sal-yos1&quot; /&gt;
| 18&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Schwarcz&quot; &gt;Schwarcz, Lilia Moritz. ''As Barbes do Imperador: D. Pedru II, um monarca nos trópicos''. 2. ed. São Paulo: [[Companhia das Letras]], 2002, páxs. 303&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
| 67&amp;nbsp;365&lt;ref name= &quot;Schwarcz&quot; /&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
| 71&amp;nbsp;039&lt;ref name= &quot;Schwarcz&quot; /&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
|
| 82&amp;nbsp;271&lt;ref name= &quot;Schwarcz&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
|
|-
| '''[[Arxentina]]'''
| 30&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;
| 8500&lt;ref name= &quot;Scheina&quot; &gt;Scheina, Robert. Latin America's Wars: The Age of the Caudiellu, 1791-1899, Dulles, Virginia: Brassey's, 2003, páxs. 318&lt;/ref&gt;
| 24&amp;nbsp;522&lt;ref name= &quot;Garmendia1&quot; &gt;[[José Ignacio Garmendia (militar)|Garmendia]], ''Campaña de Corrientes y de Ríu Grande: alcordances de la guerra de Paraguái'', Ed. Peuser, Bs. As., 1904, páx. 57.&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
|
|
|
| 6276&lt;ref name= &quot;Vedoya1&quot; &gt;Vedoya, Juan Carlos, ''La magra collecha''. Memorial de la Patria, tomu XIII, Ed. La Bastilla, Bs. As., 1984.&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
|
|-
| '''[[Uruguái]]'''
| Más de 5500&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt;
| Menos de 2000&lt;ref name= &quot;Scheina&quot; /&gt;
|
| 800&lt;ref name= &quot;Evolucion&quot; &gt;{{cita web|url=http://www.ucema.edu.ar/ceieg/arg-rree/6/6-035.htm|títulu=Historial Xeneral de les Rellaciones Esteriores de la República Arxentina - La evolución de la guerra.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100418030825/http://www.ucema.edu.ar/ceieg/arg-rree/6/6-035.htm|fechaarchivu=2010-04-18}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
| 300&lt;ref name= &quot;Evolucion&quot;/&gt;-5583&lt;ref name=&quot;Dor1&quot;/&gt; &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(nel frente)&lt;/small&gt;
|
|
|
|}

=== Paraguái ===
==== Exércitu Paraguayu ====
[[Ficheru:Exército Paraguayo - Uniforme da cavallaria e infantaria.jpg|thumb|300px|Uniformes de la caballería y la infantería del exércitu paraguayu.]]

Les fuercies de tierra incorporaes al exércitu de Paraguái fueron en constante aumentu: Carlos Antonio López había dexáu movilizaos alredor de 7000&amp;nbsp;soldaos, pero en mayu de 1864, el cónsul brasilanu n'Asunción informaba que l'exércitu paraguayu cuntaba con 16&amp;nbsp;680&amp;nbsp;homes, más 7000 o 8000&amp;nbsp;reservistas.

El gobiernu paraguayu, per otru llau, informó al Congresu que disponía de 64&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes n'armes, cifra que de xuru incluyía reclutes n'ensayamientu y milicianos ensin incorporar al exércitu.&lt;ref name=&quot;Doratioto_2&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 59 y 86.&lt;/ref&gt;

L'inxenieru militar británicu al serviciu de Paraguái teniente coronel [[Jorge Thompson]] afirmaba qu'antes de la movilización xeneral de 1864 l'exércitu paraguayu cuntaba con 28&amp;nbsp;000&amp;nbsp;veteranos. A empiezos d'esi añu López empezó a preparar viviegamente pa la guerra y reclutó a homes ente 16 y 50 años d'edá qu'entrenó dende marzu nos campamentos de [[Turismu rural de Paraguái#Estancia Cerro Lleón|Cerro Lleón]] (30&amp;nbsp;000), [[Encarnación (Paraguái)|Encarnación]] (17&amp;nbsp;000), [[Fortaleza de Humaitá|Humaitá]] (10&amp;nbsp;000), [[Asunción de Paraguái|Asunción]] (4&amp;nbsp;000) y [[Concepción (Paraguái)|Concepción]] (3&amp;nbsp;000). Esos 64&amp;nbsp;000&amp;nbsp;combatientes (a los que teníen de sumase 6000 que morrieron nesi periodu) taben entrenaos p'agostu.&lt;ref name=&quot;Th0&quot;&gt;George Thompson, ''La Guerra de Paraguái'', RP Ediciones, Asunción, Paraguái, 2010. Páxina 30&lt;/ref&gt;

Al momentu del ingresu d'Arxentina a la guerra, Paraguái cuntaba con 80&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes n'armes, un terciu de caballería. Los meyores soldaos destinar a esa arma y a l'artillería.

La caballería regular estremar en reximientos compuestos de cuatro escuadrones de 100 homes. Cada reximientu tenía de ser teóricamente comandado por un coronel, aidáu por un teniente coronel y 2 sarxentos mayores, pero nos fechos n'ocasiones yeren mandaos inclusive por tenientes y rares vegaes por oficiales de graduación mayor a la de capitán. Utilizaben sable, llances de 3 [[yarda|yardes]] de llargor y [[carabina|carabines]] de chispa.&lt;br /&gt;
Esistíen tamién un cuerpu de caballería d'escolta presidencial de 250 homes armaos con carabines rayaes de retrocarga sistema [[Carabina Turner|Turner]], y un reximientu de [[Dragones de la Escolta (Paraguái)|Dragones de la Escolta]] armáu de carabines rayaes, pero nun se comprometieron en combate hasta los últimos momentos de la guerra.&lt;ref name=&quot;Th1&quot; /&gt;

[[Ficheru:Officiers et soldats paraguayens (Guerre du Paraguay).jpg|thumb|300px|Oficiales y soldaos paraguayos.]]

La infantería entamar en batallones de 6 compañíes de 100 homes, una de granaderos y una de dragones. Sicasí, al empiezu del conflictu los batallones cuntaben con ente 800 y 1000 homes, con más de 6 compañíes y más de 120&amp;nbsp;homes en caúna. Trés de los batallones cuntaben con fusiles Witton, otres tantes con [[Llave de percusión|fusiles de percusión]] y el restu con vieyos fusiles de chispa [[Fusil Tower|Tower]].&lt;br /&gt;
Solo'l batallón 6 cuntaba con [[machete]]s, los prindaos nos vapores arxentinos frente a Corrientes, y aportaría en batallón d'infantería de marina.&lt;ref name=&quot;Th1&quot;/&gt;

L'artillería paraguaya cuntaba con ente 300 y 400 pieces de fierro, de too tamañu y condición. L'arma estremar n'artillería llixero o volante y de plaza. Sumaba tres regimientos d'artillería volante de 4 bateríes de 6 cañones caúna del calibre del 2 al 32 y otra batería de cañones rayaos d'aceru d'a 12,&lt;ref name=&quot;Th1&quot;/&gt; los únicos que podíen furar les proteiciones de los buques acorazaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://html.rincondelvago.com/guerra-de-paraguay-contra-la-triple-alianza.html|títulu=''Guerra de Paraguái contra la Triple Alianza''.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
L'artillería de plaza yera llisa y cuntaba con 24 pieces d'a 8, 2 de 56 y otres 100 de calibres 24 y 32 (solo en Humaitá concentrábense 18 d'a 8, los 2 de 56 y otres 70 pieces).&lt;ref name=&quot;Th1&quot;/&gt;

No que respecta al tresporte, nun esistíen convóis especiales d'organización centralizada, a cencielles apurríase a cada comandante les carretes y gües que pidía.&lt;ref name=&quot;Th1&quot;/&gt;

Hasta 1864 el sueldu nominal del soldáu yera de 7 [[patacón (moneda)|patacones]] al mes pagaderos cada dos, un terciu en metálicu, otru en papel moneda y el restante n'efeutos. Empecipiada la guerra l'exércitu dexó de percibir salariu y solo hubo dos compenses d'un mes de sueldu.&lt;ref name=&quot;Th0&quot;/&gt; Sufríase una severa escasez d'uniformes y ropa d'iviernu; gran parte de los soldaos lluchaben descalzos.

L'ataque a l'Arxentina en Corrientes llevó a esi gobiernu a detener una remesa d'armes escontra'l Paraguái, y el posterior bloquéu del Río de la Plata per parte de la escuadra brasilana torgó la llegada al Paraguái de gran cantidá d'armamentu de cimera calidá que yá fuera mercáu n'Europa.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 87.&lt;/ref&gt;
Sicasí, la campaña al Matto Grosso aprovió a Paraguái de gran cantidá d'armes, municiones y pólvora, al puntu de que «''surtir naquellos depósitos brasilanos de casi tou cuanto consumió nesta guerra''».&lt;ref name=&quot;Th2&quot;&gt;George Thompson, ''obra citada'', p.47&lt;/ref&gt;

La única ventaya n'armamentu que teníen los paraguayos yera la fundición de [[Ybycuí]] ―darréu treslladada a [[Caacupé]]― na que podíen fabricar dellos miles d'[[arma blanca|armes blanques]] y de [[arma de fueu|fueu]].&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt;

==== Armada paraguaya ====
[[Ficheru:Brazilian officer and Paraguayan soldier.jpg|thumb|Oficial de caballería brasilanu (a la izquierda) y soldáu paraguayu prisioneru (a la derecha), ente 1865 y 1868.]]

L'armada paraguaya cuntaba con 17 vapores pequeños, mercantes armaos con esceición del [[Vapor Añabay|''Añabay'']] y el [[Vapor Tacuarí|''Tacuarí'']] que yeren verdaderos buques de guerra y cuntaben con cañones llisos de 32. Los marinos portaben fusiles Witton con sables-bayoneta.&lt;ref name=&quot;Th1&quot;/&gt;
Dalgunos d'esos buques fueron:
* [[Vapor Tacuarí|''Tacuarí'']]: 421 tonelaes, 6 cañones
* [[Vapor Añabay|''Añabay'']] o ''Anhambahy'': 300 tonelaes
* [[Vapor Paraguarí|''Paraguarí'']]: 627 tonelaes, 4 cañones
* [[Vapor Ygurey|''Ygurey'']]: 548 tonelaes, 5 cañones
* [[Vapor Yporá|''Yporá'']]: 205 tonelaes, 4 cañones
* [[Vapor Marquês de Olinda|''Marqués de Olinda'']]: 300 tonelaes, 4 cañones (prindáu al Brasil).
* ''Jejuí:'' 120 tonelaes, 2 cañones (unu rayáu de retrocarga y de a 12).
* ''Saltu Oriental:'' 250 tonelaes, 4 cañones (prindáu a l'Arxentina).
* [[Vapor Pirabebé|''Pirabebé'']]: 120 tonelaes, 1 cañón

Cuntó amás con 6 lanchones artillados (chates) con un cañón cada unu d'a 8 y 14 unidaes auxiliares de menor tonelaxe, ente ellos el ''Yberá''.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://generalyegros.com/index.php/component/content/article/340 |títulu=''L'artillería paraguaya na Guerra contra la Triple Alianza'', en GeneralYegros.com. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150522110318/http://generalyegros.com/index.php/component/content/article/340 |fechaarchivu=2015-05-22 }}&lt;/ref&gt;
Cuntó amás colos barcos prindaos en Corrientes: [[25 de Mayu (1859)|''25 de Mayu'']] y [[Vapor Gualeguay|''Gualeguay'']].

=== Arxentina ===
==== Exércitu Arxentín ====
[[Ficheru:Armée de la République Argentine — Cavalerie et artillerie.jpg|thumb|300px|[[Caballería]] y [[artillería]] del [[Exércitu Arxentín|Exércitu de la República Arxentina]] (''[[L'Illustration]]'', nᵘ 1.132, [[1864]].).]]

Apangáu'l territoriu nacional dende 1863, l'[[Exércitu Arxentín]], nuevamente pasaba a los sos asientos de paz, ye dicir a guarniciones de les unidaes de llinia, en delles ciudaes principales y mayormente sobre les fronteres contra l'indiu. Cabo acutar que'l sistema militar arxentín constaba d'un pequeñu exércitu regular, denomináu ''[[Exércitu de Llinia (Arxentina)|Exércitu de Llinia]]'', del cual tamos falando, y, en casu de conflictu armáu, esti víase reforzáu poles milicies provinciales o [[Guardia Nacional (Arxentina)|Guardias Nacionales]], como los empezar a denominar dempués de 1852.

'''Exércitu de Llinia'''

Dichu exércitu formárase pola unión del exércitu del [[Estáu de Buenos Aires]] qu'invadió munches de les provincies interiores de la estinguida [[Confederación Arxentina]] dempués de la [[batalla de Pavón]], y qu'incluyía ciertu númberu de [[mercenariu|mercenarios]]. A eses tropes amestárense-yos parte de les fuercies de milicies (Guardia Nacional) de líderes provinciales aliaos al presidente Mitre, como les de [[Provincia de Santiago del Estero|Santiago del Estero]] y [[Provincia de Corrientes|Corrientes]].&lt;ref&gt;Cámara de Diputaos (Congresu Nacional): ''Diariu de sesiones de 1865''. Buenos Aires: J. A. Bernheim, 1866, páx.&amp;nbsp;39. {{Cita| (...) Según el Gobiernu de Corrientes hai 8000&amp;nbsp;soldaos y yo puedo asegurar que van dir 7000, cuandoquier de la provincia d'Entre Ríos; de manera que pa completar el númberu del exércitu falta bien pocu.}}&lt;/ref&gt;
Nun taben cuntaes, sicasí, les milicies provinciales ―especialmente numberoses na [[provincia de Buenos Aires]]― que participaben na [[Campañes previes a la Conquista del Desiertu|llucha contra los indíxenes]], de les cuales una parte sería asignada al frente paraguayu.{{ensin referencies}}

Los efeutivos d'esti Exércitu de Llinia pa empiezos de 1865, yeren aproximao unos 6.500 homes esvalixaos a lo llargo y a lo ancho del país. Constaba de siete batallones y de compañíes sueltes d'Infantería, de nueve regimientos y de compañíes y escuadrones sueltos de Caballería y de una sola unidá de l'arma d'Artillería.

Con esceición de bien poques unidaes que teníen la so guarnición na ciudá de Buenos Aires, tol restu del Exércitu de Llinia taba distribuyíu nel serviciu de frontera contra los [[Indíxenes d'América|indios]]; inmensa llinia que cubría la estensión de 554 llegües solamente pa les fronteres sur y este de la República Arxentina. La insuficiencia de les unidaes de Llinia y de los sos efeutivos pa cubrir el serviciu indicáu obligaba al gobiernu arxentín a echar mano de la Guardia Nacional de delles provincies. Ye asina que a principios de 1865, les Guardias Nacionales de Buenos Aires, Córdoba, Santiago del Estero, Santa Fe, Mendoza y San Luis, teníen en xunto 1.700 homes del so Guardia Nacional nel serviciu activu de fronteres. Sumábense tamién los indios amigos en serviciu activu, qu'a les ordenar de los sos caciques y capitanejos reforzaben el serviciu de frontera, algamaben nesa mesma dómina a 41 oficiales (indios) y 532 de tropa.

Los efeutivos yeren bien variables según la zona d'asientu de caúna de les unidaes y polo xeneral, toes taben ruinamente forníes yá seya d'armamentos y de vestuarios, miseries que s'acentuaben na sanidá y l'alimentación, productu de partíes presupuestaries miserables o dacuando, inesistentes. 

L'Exércitu de Llinia se estructuraba, dependiente del Ministeriu de Guerra, asitiáu obviamente en Buenos Aires, con una Comandancia Xeneral. Esta de la mesma tenía otros seis Comandancies: 
* Frontera Norte ([[Rojas (Arxentina)|Rojas]], [[Provincia de Buenos Aires|prov. de Buenos Aires]]);
* Frontera Oeste ([[9 de Julio (Buenos Aires)|9 de Julio]], prov. de Buenos Aires);
* Frontera Sur ([[Tapalqué]], prov. de Buenos Aires);
* Frontera Mariña Sur ([[Tres Arroyos]], prov. de Buenos Aires);
* Frontera Norte de Santa Fé ([[Cayastacito]], [[Provincia de Santa Fe|prov. de Santa Fe]]);
* Frontera San Luis-Mendoza ([[Mendoza (Arxentina)|ciudá de Mendoza]]).

De menor rangu, esistíen Comandancies militares sueltes en: 
* [[Isla Martín García]];
* [[Bahía Blanca]];
* [[Carmen de Patagones|Fuerte Patagones]];
* [[San Nicolás de los Regueros]];
* Frontera Norte de Salta ([[San Ramón de la Nueva Orán]], [[Provincia de Salta|prov. de Salta]]);
* Frontera de Santiago del Estero sobre'l Chaco ([[Guardia El Bracho (Santiago del Estero)|El Bracho]], [[fuerte]] militar asitiáu a vera del [[Ríu Saláu (norte d'Arxentina)|ríu Saláu]], próximu a [[Añatuya]], [[Provincia de Santiago del Estero|prov. de Santiago del Estero]]).

Unos 3.000 homes formaben les unidaes d'Infantería de Llinia:
* Batallón 1° d'Infantería en 9 de Julio;
* Batallón 2° d'Infantería en Buenos Aires;
* Batallón 3° d'Infantería en Tapalqué;
* Batallón 4° d'Infantería en [[Junín (Buenos Aires)|Junín]], prov. de Buenos Aires;
* Batallón 5° d'Infantería en [[La Rioxa (ciudá)|La Rioxa]];
* Batallón 6° d'Infantería en Fuerte San Rafael del Diamante, actual [[San Rafael (Mendoza)|San Rafael]], [[Provincia de Mendoza|prov. de Mendoza]];
* Batallón ''Lexón Militar'' (compuestu de mercenarios d'orixe italianu) en Buenos Aires;
* Batallón ''Lexón de Voluntarios'' en Tapalqué;
* Once compañíes sueltes distribuyíes a lo llargo de tola llinia de fortines na [[Rexón pampeana|Pampa]] y sobre el [[Gran Chaco|Chaco]].

La Caballería de Llinia tenía unos 2.850 efeutivos, aproximao:
* Reximientu 1° de Caballería en Fuerte San Rafael del Diamante;
* Reximientu 2° de Caballería en Les Tunes, cerca de l'actual [[La Carlota]], [[Provincia de Córdoba|prov. de Córdoba]];
* Reximientu 3° de Caballería en Junín;
* Reximientu 4° de Caballería en [[Villa Mercedes]], [[Provincia de San Luis|prov. de San Luis]];
* Reximientu 5° de Caballería en 9 de Julio;
* Reximientu 6° de Caballería en Cayastacito;
* Reximientu 7° de Caballería en San Bernardo-[[Río Cuarto]], prov. de Córdoba;
* Reximientu 8° de Caballería en [[Morteros (ciudá)|Morteros]], prov. de Córdoba;
* Reximientu de ''Dragones de Buenos Aires'' en Tres Arroyos;
* Compañíes y escuadrones sueltos na llinia de fortines na Pampa y sobre el Chaco.

Los efeutivos de l'Artillería de Llinia yeren casi de 600 homes:
* Reximientu d'Artillería Llixero en Buenos Aires;
* Cinco compañíes sueltes; una na islla Martín García y cuatro na llinia de fortines nel Desiertu.

L'Exércitu d'aquel tiempu, escarecía d'unidaes de sofitu al combate tales como [[Inxeniería militar|Inxenieros o zapadores]], [[Sanidá militar]], [[Comunicación militar|Comunicaciones]] o Suministros. Estes unidaes formábense ''ad hoc'' cuando dalgún xefe implementar en dalgún conflictu, por cuenta de la so imperiosa necesidá, si quería faese una campaña esitosa.

Al empiezu de la guerra, el gobiernu arxentín, al ser les úniques fuercies armaes terrestres que disponía, echó mano de casi toles unidaes d'Infantería de Llinia (batallones 1°, 2°, 3°, 4°, 5°, 6°, ''Lexón Militar'' y ''Lexón de Voluntarios''), de 3 escuadrones d'Artillería Llixero de Llinia y del Reximientu 1° de Caballería de Llinia. Estes unidaes de Llinia fueron puestos a disposición del xeneral [[Wenceslao Paunero]], que, ente fines d'abril y principios de xunu de 1865, formó con elles y el Batallón 1° d'Infantería de Guardia Nacional de la Campaña de Buenos Aires el Primer Cuerpu del Exércitu Arxentín d'Operaciones, que foi destináu a la provincia de Corrientes. La función d'esti Cuerpu d'Exércitu, apostáu sobre'l ríu Paraná, sería ganar tiempu, sofitando a la caballería correntina y oponiendo resistencia la invasión paraguaya, mientres s'operaba la concentración y l'ensayamientu d'un segundu Cuerpu d'Exércitu Arxentín en Concordia y la llegada de los refuerzos brasilanu y uruguayu a dichu puntu.

La mayor parte de la Caballería de Llinia, sicasí, quedó nes sos guarniciones de frontera, ensin participar nesta guerra.

'''Guardia Nacional'''

L'otru elementu (el más importante pol so númberu y poles sos tradiciones) qu'entraba na composición de les fuercies militares de la República Arxentina, yera la Guardia Nacional. La denominación ''Guardia Nacional'' foi aplicada a les antigües milicies provinciales por decretu del 17 de marzu de 1852. 

Reemplazaron a les antigües milicies nun réxime mistu ente los gobiernos nacional y provincial. La Guardia Nacional yera sostenida pol erariu nacional; pero'l gobiernu provincial escontra les designaciones d'oficiales, que recayíen en ciudadanos con escalafón.

La obligación del serviciu pa tou ciudadanu arxentín na Guardia Nacional yera dende los 17 hasta los 60 años d'edá, coles llimitaciones que que naturalmente imponía los fechu de tar clasificáu na activa o na pasiva.

Magar a principios de 1865 calcular en 184.478 homes l'efeutivu de la Guardia Nacional de tola República Arxentina, sicasí tien de considerase que'l valor d'esta cifra yera nominal no qu'a la eficacia del so inmediatu emplegu en campaña refierse, pos, con esceición d'un pequeñu numbero de guardias nacionales que fixeren el so aprendizaxe militar nes lluches sosteníes ente la Confederación Arxentina y l'Estáu de Buenos Aires o nel serviciu de fronteres contra los indios, tol restu de la Guardia Nacional del país (la inmensa mayoria) representaba un elementu totalmente bisoño pa la guerra.
 
Asina, oficialmente, al producise la invasión paraguaya a Corrientes, l'Exércitu Arxentín cuntaba con 6.391 homes: 2.993 de l'arma d'infantería, 2.858 de caballería y 540 d'artillería.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 131.&lt;/ref&gt;

Apenes empecipiada la participación arxentina na guerra, una llei ordenó la formación de contingentes que teníen de ser reclutados polos gobiernos provinciales. 

Asina, el 17 d'abril de 1865 el gobiernu arxentín ordenó que les provincies d'Entre Ríos y de Corrientes movilizaren caúna 5.000 caballeru del so Guardia Nacional, nomando xefes d'eses fuercies, respeutivamente, a los xenerales [[Justo José de Urquiza]] y [[Nicanor Cáceres]]. Con esto tratábase d'oponer una valla a la meyora del enemigu paraguayu nel territoriu de Corrientes, tantu pa ganar el tiempu necesariu a los trabayos d'organización, como pa enzancar l'aición del invasor paraguayu, hostilizándolo ensin fuelgu y retirando toa clase de recursos sobre'l frente de meyora.

Tomada esta midida preliminar, correspondió pensar en daqué decisivu. El calter que revistiríen les operaciones contra les disciplinaes tropes regulares del enemigu aconseyó la organización d'un exércitu d'operaciones sobre la base d'una fuerte proporción d'infantería, lo cual foi resueltu disponiéndose la formación de 19 batallones d'Infantería de Guardia Nacional, de 500 places cada unu, que sería entamaos: cuatro pela ciudá y cuatro pola campaña de Buenos Aires, dos por caúna de les provincies de Corrientes y de Entre Ríos, unu pola de Santa Fe, ya igual númberu poles de Córdoba y de Santiago del Estero, teniendo d'allegar d'a dos pa formar un batallón les de Salta y Jujuy, Tucumán y Catamarca, La Rioxa y San Luis, San Juan y Mendoza. Sicasí, esti decretu sufrió dellos cambeos pocos dias mas tarde, pos se determinó que dalgunes de les provincies que teníen de dar d'a dos un batallón entamaren caúna'l so propiu batallón con un efeutivu de 350 places. En previsión de la necesidá de reforzar les unidaes d'infantería del Exércitu d'operaciones, el gobiernu arxentín dictó'l 9 de xunu de 1865 un decretu disponiendo la organización nel país de 12 nuevos batallones de reserva, que colaron más tarde a campaña namái los de la ciudá y de la campaña de Buenos Aires y los de les provincies de Santa Fe y de Córdoba.

Nun parte del 15 de payares de 1865 detállase les fuercies coles que contribuyeron les provincies arxentines conformando la Guardia Nacional:&lt;ref name= &quot;Garmendia1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cita noticia|títulu=La compañía de Rifleros Ingleses nel Exércitu Arxentín|url=https://surcosenlahistoria.wordpress.com/2017/03/20/la-compania-de-rifleros-ingleses-en-el-ejercito-arxentín/|fecha=20 de marzu de 2017|fechaaccesu=28 d'avientu de 2017|periódicu=riegos na historia|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt;

{|Class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
! bgcolor =&quot;efefef&quot; |Provincia
!bgcolor =&quot;efefef&quot; |Fuercies
! bgcolor =&quot;efefef&quot; |Efeutivos
|-
|Buenos Aires||10 batallones d'infantería y 2 reximientos de caballería||5000
|-
|Catamarca||1 batallón||282
|-
|Córdoba||2 batallones||459
|-
|Corrientes||1 batallón||219
|-
|Entre Ríos||2 batallones, artillería y piquete||751
|-
|La Rioxa||1 batallón||360
|-
|Mendoza||1 batallón||271
|-
|Salta||1 batallón||298
|-
|San Juan||1 batallón||336
|-
|San Luis||1 batallón||195
|-
|Santa Fe||3 batallones d'infantería, un escuadrón d'artillería llixero y un reximientu de caballería||1025
|-
|Tucumán||1 batallón||300
|-
|&lt;span style=&quot;color:#FAFBFD&quot;&gt;x&lt;/span&gt;'''Total''' ||25 batallones, 3 reximientos de caballería, artillería y piquete ||'''9496'''
|}

[[Ficheru:Armée de la République Argentine — Infantarie.jpg|thumb|300px|[[Infantería]] del [[Exércitu Arxentín|Exércitu de la República Arxentina]] (''[[L'Illustration]]'', nᵘ 1.132, [[1864]].).]]

A estes fuercies tienen d'amestase mas de 5.000 correntinos de caballería que formaron la primer resistencia al mandu de los xenerales [[Manuel Fornos|Fornos]] y Cáceres, y de los coroneles [[Simeón Paiva|Paiva]], [[Raimundo Regueral|Regueral]] y otros.

El gobiernu solicitó tamién 1.150 soldaos a les provincies del interior pa remontar los cuerpos de llinia, que de la mesma daríen llugar a nueves sulevaciones.&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt;

El comandante en xefe de la Guardia Nacional d'Entre Ríos, xeneral Urquiza, el so punxo acordies con el gobiernu provincial sobre d'executar la movilización ordenada. Urquiza ordenó a tolos homes de la so provincia aptos pa llevar armes a allegar al campamentu de Calá el 26 d'abril. Pa mayu de 1865, Urquiza, entepasando'l pidíu del gobiernu nacional de 5.000 places, tenía axuntaos en Calá unos 8.000 caballeros. Sicasí, la mayoria de la oficialidá y la tropa entrerrianas taba opuesta a la guerra pol so antagonismu escontra'l gobiernu nacional. El 14 de mayu, les fuercies entrerrianas avanzaron hasta'l regueru Basualdo, na frontera con Corrientes, onde detuvo la so meyora. El 3 de xunetu, mientres el xeneral Urquiza atopábase conferenciando col xeneral Mitre en Concordia, producióse una sulevación de parte de la Guardia Nacional entrerriana en Basualdo, lo cual motivó a que'l xeneral Urquiza ordene la retirada pa llicenciar la fuercia al so mandu.

Les fuercies de llinia destinaes a la guerra en payares de 1865 yeren: 12 batallones (inclusive 3 cuerpos d'estranxeros contrataos n'Europa), 2 brigaes d'artillería de 4 escuadrones, 2 reximientos de caballería y l'escolta del comandante en xefe. El parte señala que l'exércitu arxentín completu destináu a la guerra en payares de 1865 tenía:
8&amp;nbsp;xenerales, 241&amp;nbsp;xefes, 2059&amp;nbsp;oficiales, 5402

suboficiales y 16&amp;nbsp;812 soldaos, ensin incluyir les fuercies tremaes n'Entre Ríos.

N'abril de 1866, les fuercies arxentines disponibles pa empecipiar la invasión al Paraguái yeren 25&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes.&lt;ref name=&quot;Dor1&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 198.&lt;/ref&gt;
En comparanza colos demás batallosos, nel casu arxentín resulta llamativu qu'en total se movilizaron daqué menos de 30&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes, ye dicir que la gran mayoría de los mesmos yá fueren movilizaos antes de cumplise un añu del empiezu de la guerra.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 441.&lt;/ref&gt;

Nel momentu de realizase'l [[censu arxentín de 1869]], cuntáronse 6276 militares arxentinos nel Paraguái.&lt;ref name= &quot;Vedoya1&quot; /&gt;

==== Armada Arxentina ====
Un informe del Departamentu de Marina de 1866 diz que la escuadra arxentina cuntaba de los buques operativos siguientes:&lt;ref name= &quot;Garmendia60&quot; /&gt;
* [[Guardia Nacional (1859)|''Guardia Nacional'']]
* [[Corbeta Chacabuco|''Chacabuco'']]
* [[Llibertá (1865)|''Llibertá'']]
* [[Pavón (1861)|''Pavón'']]
* [[Buenos Aires (1862)|''Buenos Aires'']]
* ''Gualeguaychú''
* [[Itapirú (1866)|''Itapirú'']]
Dicía amás l'informe que «los buques en desarme: [[Vapor Hércules|''Hércules'']], [[Vapor Pinto|''General Pinto'']], [[Caaguazú (1859)|Caaguazú]], Constitución y goleta [[Concordia (1859)|''Concordia'']] fueron vendíos pol Gobiernu dempués de constatar que yeren casi del tou inservibles y que l'importe de la compostura n'otros, sería más eleváu que'l so valor».

La mayoría actuaría básicamente como tresportes. Solo'l ''Guardia Nacional'' tendría un papel destacáu en combate mientres el [[combate de camín de Cueves]]. Inda en campaña, el ministru de Guerra y Marina del nuevu presidente Sarmiento, coronel [[Martín de Gainza (militar arxentín)|Martín de Gainza]], comunicaba na so memoria l'estáu de l'armada afirmando: «Siento tener que cumplir col penosu deber de dar cuenta a VVHH qu'escarecemos absolutamente d'escuadra. Dellos buques en mala traza y dellos xefes y oficiales, anque bien dignos, nun constitúin una escuadra». Les esperiencies del conflictu y de la incapacidá arxentina d'asegurar el cumplimientu del Tratáu per parte de Brasil impulsaríen la modernización de la fuercia naval cola formación de la llamada [[Escuadra de Sarmiento]].&lt;ref&gt;Héctor Raúl Ratto, José Craviotto, Humberto F. Burzio, ''Sarmiento y la marina de guerra''. Buenos Aires: Secretaría d'Estáu de Marina, 1963.&lt;/ref&gt;

=== Brasil ===
[[Ficheru:Guerra do Paraguai - Voluntários da Pátria.JPG|thumb|Voluntarios brasilanos.]]

==== Exércitu de Brasil ====
El Brasil disponía, a fines de 1864, solamente 18&amp;nbsp;000&amp;nbsp;soldaos profesionales esvalixaos por tol país; sicasí, pola so población de más de 9 millones d'habitantes, yera'l país d'América Llatina que más homes podía reclutar col pasu del tiempu. Esi mesmu añu, el gobiernu foi autorizáu a aumentar les sos fuercies en tiempos de paz a 22&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes.&lt;ref name=&quot;Doratioto_2&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 59 y 86.&lt;/ref&gt;

Dende l'españíu de la guerra, l'Imperiu empecipió una campaña sistemática de reclutamiento de voluntarios. Al momentu d'empecipiase la invasión al Paraguái, taben axuntaos en Corrientes un total de 37&amp;nbsp;870 soldaos.&lt;ref name=&quot;Dor1&quot;/&gt; Mientres la guerra, ente los aliaos sería l'Imperiu quien perdería más cantidá de soldaos, polo que s'encamentó a les autoridaes. Per otru llau, dempués d'empecipiada la campaña de Humaitá frenar por completu l'ingresu de voluntarios. El reclutamiento volvióse forzosu, y les autoridaes provinciales y municipales fueron les encargaes d'axuntar los contingentes, formaos mayoritariamente por homes llibres de raza negra o mulatos. A ellos añadieron miles d'esclavos que fueron puestos a disposición del gobiernu por distintes razones, pero'l total d'esclavos nel exércitu nunca pasó del 10%, anque si suman los esclavos que tuvieron nel frente en distintos momentos, la proporción tien de ser muncho más alta.&lt;ref name=&quot;Doratioto_1&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 253-265.&lt;/ref&gt;

En total, a lo llargo de la guerra, el Brasil reclutó y unvió al frente ―o quedaron en reserva, disponibles pa la so unviada inmediata al frente― 123&amp;nbsp;418 homes.&lt;ref name=&quot;Doratioto_1&quot;&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 253-265.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;El mesmu_1&quot;&gt;El mesmu autor afirma, una páxina antes, que'l total de soldaos unviaos al frente fueron 139&amp;nbsp;000, basándose n'otra fonte. Esta contradicción dexa n'evidencia la dificultá d'establecer con precisión esti tipu de cifres a lo llargo del tiempu.&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Barro-g.jpg|thumb|L'almirante Francisco Manuel Barroso da Silva.]]
[[Ficheru:Batalha de Campo Grande - 1871.jpg|thumb|350px|Batalla de Campo Grande.]]

==== Escuadra brasilana del Paraná y el Paraguái ====
[[Ficheru:Abordagem da corveta Maceió e da escuna Dois de Dezembro by Eduardo de Martino at MHN.jpg|thumb|right|300px|Batalla de Regatu, por [[Eduardo de Martino]].]]

Nel momentu de la [[Batalla del Regatu]], el Brasil movilizara escontra'l ríu Paraná los siguientes vapores, toos ellos [[acorazáu|acorazaos]]:&lt;ref&gt;Tissera, Ramón, ''Regatu, la batalla que cerró a Solano López la ruta al océanu'', Revista Toa ye Historia, númberu 46, Bs. As., 1971.&lt;/ref&gt;
* Fragata [[Amazones (1851)|''Amazones'']] ([[Buque insignia|insinia]]).
* Corbeta [[Corbeta Belmonte|''Belmonte'']]
* Corbeta [[Jequitinhonha (1854)|''Jequitinhonha'']]
* Corbeta [[Parnahyba (1858)|''Parnaíba'']]
* Corbeta [[Beberibé (1853)|''Beberibé'']]
* Cañonero [[Iguatemy (1858)|''Iguatemy'']]
* Cañonero [[Mearim (1858)|''Mearim '']]
* Cañonero [[Araguary (1858)|''Araguarí'']]

El 21 d'avientu de 1867 incorporáronse los [[Monitor (barcu)|monitores]] encorazados:&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 306.&lt;/ref&gt;
* [[Pará (1866)|''Pará'']]
* [[Alagoas (1866)|''Alagoas'']]
* [[Rio Grande do Sul (1867)|''Rio Grande do Sul'']]

Poco antes incorporárense los acorazaos:&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 308-9.&lt;/ref&gt;
* Encorazado [[Barroso (1865)|''Barroso'']]
* Encorazado [[Tamandaré (1865)|''Tamandaré'']]
* Monitor [[Xibláu (1866)|''Xibláu'']]
* Monitor [[Cabral (1865)|''Cabral'']]
* Monitor [[Lima Barros (1866)|''Lima Barros'']]
* Monitor [[Barroso (1865)|''Barroso'']]
* Monitor [[Tamandaré (1865)|''Tamandaré'']]
* Monitor [[Colombo (1865)|''Colombo'']]
* Monitor [[Brasil (1864)|''Brasil'']]
* Monitor [[Herval (1865)|''Herval'']]
* Monitor [[Mariz y Barros (1866)|''Mariz y Barros'']]
* Cañonero [[Ipiranga (1854)|''Ipiranga'']]
* Cañonero [[Recife (1849)|''Recife'']]
* Cañonero ''Mayé''
* Bombardera [[Forte de Coimbra (1866)|''Forte de Coimbra'']]
* Bombardera ''Pedro Afonso''
* Chata acorazada [[Cueves (pontón de 1867)|''Cueves'']]
* Chata acorazada [[Lindóia (1865)|''Lindóia'']]
* Chata acorazada ''Regatu''.

=== Uruguái ===
Según un estáu de fuercies del 15 de xineru de 1865, la '''División Oriental''' al mandu de [[Venancio Flores]] taba compuesta de: 3&amp;nbsp;xenerales, 42&amp;nbsp;xefes, 234&amp;nbsp;oficiales y 2887&amp;nbsp;suboficiales y soldaos. Constituyir los reximientos de caballería de guardias nacionales&amp;nbsp;nᵘ&amp;nbsp;1, 2 y 4, al mandu del xeneral [[Enrique Capo]]; la escolta del xeneral Flores; la 1° brigada d'infantería al mandu del mercenariu español [[José Pons de Ojeda|Lleón de Palleja]], compuesta de los batallones ''Florida'' y ''24 d'Abril''; la 2° brigada d'infantería al mandu del coronel [[Marcelino Capo]], compuesta de los batallones ''Llibertá'' y ''Independencia''; el 1° escuadrón d'artillería llixero; y el parque al mandu del capitán González. L'estáu mayor lo comandaba el xeneral [[Gregorio Suárez]].&lt;ref&gt;[[José Ignacio Garmendia (militar)|Garmendia, José Ignacio]], ''Campaña de Corrientes y de Ríu Grande'', páx. 61.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:War of the Triple Alliance composite.jpg|thumb|500px|Fotografíes de la guerra.]]

Nos dos años siguiente, l'Uruguái siguió unviando tropes a la guerra, llegando a unos 5583&amp;nbsp;homes.&lt;ref name=&quot;Dor1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;David N. Camp, editor. ''[https://books.google.cl/books?id=dhhesoIKZS4C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false The american year-book and national register for 1869]''. Tomu I. Hartford: O. D. Case &amp; Company, páxs. 533. En 1864 les fuercies armaes uruguayes componer de 1300 regulares en Montevideo, 1500 nel restu del país y una guardia nacional de 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes.&lt;/ref&gt;

Uruguái nun contribuyó con buques al esfuerciu bélicu aliáu.

== Desenvolvimientu de les aiciones béliques ==
=== Frente del Mato Grosso ===
{{VT|Campaña del Mato Grosso}}

La guerra tuvo dos fases bien estremaes; la primer etapa foi la [[Campaña del Mato Grosso]], que duró un añu y tuvo carauterizada na so totalidá y puramente pol enfrentamientu ente Paraguái y Brasil. López aprovechó la debilidá de les fuercies brasilanes nel Mato Grosso,&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 61.&lt;/ref&gt; lo que-y dexó trunfar nesi frente, pero al empecipiar esa aición retardó la so entrada na guerra nel Uruguái, onde'l presidente Aguirre y los sos partidarios yeren los sos únicos aliaos posibles.&lt;ref&gt;Per otru llau, el momentu y llugar escoyíu foi un error por otra razón: el bloquéu del Río de la Plata per parte de la escuadra brasilana torgó la llegada al Paraguái de gran cantidá d'armamentu que yá fuera mercáu n'Europa, incluyendo cuatro acorazaos, fusiles d'alta calidá y dellos cañones &quot;rayaos&quot;. Vease Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 87.&lt;/ref&gt;

Siguiendo les llinies del ríu Paraguái y del camín de [[Nioaque]] (o Nibolaque) y el Mbotetey (o [[río Miranda]]), les fuercies paraguayas desallugaron a les brasilanes de les fortaleces y colonies militares de [[Fuerte de Coimbra|Coimbra]], [[Presidiu de Albuquerque|Albuquerque]], [[Corumbá]], [[Fuerte de Miranda|Miranda]], [[Colonia militar de Dourados|Dourados]] y, yá a entamos de 1865, la villa de [[Coxim]]. Magar el plan ellaboráu pol altu mando paraguayu nun lu especificaba, tou indica que l'oxetivu últimu yera la ciudá de [[Cuiabá]], capital del Mato Grosso. Sicasí, la meyora per tierra detúvose pocu más delantre de Coxim, mientres la meyora pel ríu Paraguái nun pasó más allá de Sará, a casi 400 km. de Cuiabá.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 92-100.&lt;/ref&gt;

El fuerte de Coimbra foi atacáu'l 27 d'avientu de 1864 por cinco batallones d'infantería y dos reximientos de caballería a cuerpu, con un total de 3200&amp;nbsp;homes, armaos con doce cañones rayaos, una batería de trenta foguetes franceses de 24&amp;nbsp;mm, protexíos por diez embarcaciones de guerra (ente les cualos el ''Marquês de Olinda'', afechu) sol mandu del coronel paraguayu [[Vicente Barrios]], xefe de la División d'Operaciones del Alto Paraguay. Dos díes depués, el teniente coronel [[Hermenegildo de Albuquerque Porto Carrero]], comandante del ''Corpo de Artilharia de Mato Grosso'', sacupó'l fuerte a bordu de la cañonera ''Anhambaí''.&lt;ref&gt;cf. Barreto, 1958:303&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Expédition brésilienne pour Matto-Grosso. Campement de la division expéditionnaire dans les forèts vierges de Goyaz, à Rio des Bois. - D'après un croquis envoyé par M. Paranhos junior.jpg|thumb|300px|Espedición brasilana para [[Mato Grosso]] en [[Goiás]].]]

La Colonia Militar de Doraos foi tomada por una columna d'asaltu paraguaya de cerca de 300 homes el 29 d'avientu, morriendo'l so comandante, el teniente de caballería Antônio João.&lt;ref&gt;Aníbal Barreto: ''Fortificaçõye no Brasil (resumo históricu)''. Rio de Janeiro: Biblioteca do Exército Editora.&lt;/ref&gt;

[[Corumbá]] foi tomada'l 3 de xineru de [[1865]] y fortificada polos paraguayos con 6 pieces d'artillería. Poco tiempu dempués, empecipiada la ofensiva nel frente sur, López ordenaría al xeneral [[Vicente Barrios]], comandante del exércitu nel Mato Grosso, retirar la mayor parte de les tropes escontra'l sur.&lt;ref name=&quot;Pagni&quot;&gt;[http://www.edhistorica.com/pdfs/El frente_de_Mato_Grosso.pdf ''Mato Grosso: el frente escaecíu de la Guerra de Paraguái'', por Florencia Pagni y Fernando Cesaretti, n'Editorial Histórica.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422222854/http://www.edhistorica.com/pdfs/El |date=2016-04-22 }} Consultáu n'avientu de 2010.&lt;/ref&gt;

La reaición brasilana a la invasión sería bien lenta: una columna entamada en [[São Paulo]] n'abril de 1865 recién llegó a Coxim a fines d'esi añu, ocupando socesivamente les llocalidaes sacupaes polos paraguayos. Hasta xunu de 1867 nun foi recuperada Corumbá, fecha en que les fuercies paraguayas evacuaron tamién [[São Joaquim]], [[Pirapitangas]], [[Urucú]] y el presidiu de Albuquerque, qu'en xunto integraben el Distritu Militar brasilanu del Alto Paraguay.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Souza, 1885:136.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;op. cit., p. 167.&lt;/ref&gt;
Corumbá foi abandonada polos brasilanos por causa de la viruela el 23 de xunetu de 1867, tornando a manes paraguayas hasta que n'abril de 1868 López ordenó la evacuación d'esa población y del Fuerte de Coimbra, que fueron reocupados polos brasilanos n'agostu de 1868, casi cuatro años dempués de la invasión paraguaya.&lt;ref name=&quot;Pagni&quot;/&gt;

=== Declaración de guerra a l'Arxentina ===
Dada la enorme estensión del territoriu brasilanu, magar les sos victories Paraguái nun podía llograr una aición decisiva. Entós López pidió autorización al presidente arxentín ―el xeneral [[Bartolomé Mitre]]― por que les tropes paraguayas pudieren cruciar per territoriu arxentín escontra'l territoriu uruguayu. Lliberando a Uruguái de la influencia brasilana, López esperaba atopar un aliáu y un llugar de gran importancia estratéxica: una salida al mar. Mitre nun aportó a lo demandao por López por dos motivos. Si l'Arxentina dexaba'l pasu de tropes d'un estáu batallosu nesta guerra, quedaba arreyada direutamente nella; l'otru motivu yera l'antigua rellación d'afinidaes ente Mitre y el xefe del partíu coloráu uruguayu [[Venancio Flores]], enemigu declaráu de López.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-030.htm|títulu=&quot;López solicita permisu pa travesar territoriu arxentín (xineru-febreru de 1865) &quot;, n'Historia de les Rellaciones Esteriores Arxentines.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Sicasí'l gobiernu de Mitre ayudara nel financiamiento del golpe d'estáu d'Uruguái, amás de dexar a buques brasilanos el pasu pelos ríos [[Ríu Paraguái|Paraguái]], [[Ríu Uruguái|Uruguái]] y [[Ríu Paraná|Paraná]] pasando por [[Provincia de Corrientes|Corrientes]] y [[Entre Ríos]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.monografias.com/trabayos12/guetrip/guetrip.shtml#escontra|títulu=La guerra de la triple alianza.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Donatioto, ''Maldita guerra'', páx. 45-46.&lt;/ref&gt;

L'ingresu de López na guerra nel Uruguái yera tardíu: yá se produxera la [[Defensa de Paysandú|cayida de Paysandú]] y la so consecuencia inmediata, l'arrenunciu d'Aguirre. Sicasí, López creyó qu'inda podía salvar al Partíu Blanco, daqué que nun llograría: el 20 de febreru, Flores y l'exércitu brasilanu ingresaben en Montevideo.&lt;ref&gt;Barrán, ''Apoxéu y crisis del Uruguái pastoril y caudillesco'', páx. 92-96.&lt;/ref&gt;

López convocó a axuntase dende'l 15 de febreru de 1865 al Congresu paraguayu, que aprobó lo fecho en contra de Brasil y dio-y el grau de ''mariscal de los exércitos patrios''. Una comisión del congresu espresó que la guerra producir poles ''les maquinaciones de los de Buenos Aires... porque lloñe ta la mente d'esta comisión al confundir al pueblu arxentín con esa fraición demagóxica de Buenos Aires''. El 18 de marzu, el Congresu paraguayu sancionó una llei autorizando a López a declarar la guerra ''al actual gobiernu de la República Arxentina''.&lt;ref&gt;Ruiz Moreno, Isidoro, ''Campañes militares arxentines'', Tomu IV, Ed. Emecé, Bs. As., 2008, páx. 9-12. ISBN 978-950-620-257-6&lt;/ref&gt;
Esi día López promulgó la llei y declaró la guerra a l'Arxentina, lo cual foi publicáu en ''El Selmanariu'' el 23 de marzu. El 29 de marzu notificó al gobiernu arxentín los motivos de la declaración de guerra:&lt;ref name=&quot;Declaraci_1&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.mec.gov.py/cms/recursos/6959|títulu=Declaración de guerra a l'Arxentina, na páxina del Ministeriu d'Educación y Cultura de Paraguái.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111109044240/http://www.mec.gov.py/cms/recursos/6959|fechaarchivu=9 de payares de 2011}}&lt;/ref&gt;

{{cita|1º. La negativa del gobiernu de Buenos Aires á conceder el tránsitu inocente pol so territoriu de les tropes paraguayas que llevaben la guerra al Brasil.&lt;br /&gt;2º. La proteición emprestada pol mesmu gobiernu á la revolución del xeneral Flores nel [[Estáu Oriental del Uruguái|Tao Oriental]], pa derrocar á el so gobiernu llexítimu.&lt;br /&gt;3º. Connivencia del gobiernu arxentín col Imperiu de Brasil por que esti apoderar del Estáu Oriental, fechu qu'alteriaba l'equilibriu políticu del Río de la Plata.&lt;br /&gt;4º. Tolerancia del presidente Mitre pa la formación d'una lexón paraguaya en Buenos Aires, destinada a xunise al exércitu brasilanu.&lt;br /&gt;5º. &quot;Sicasí'l gobiernu de V.E. nun xulgó inda abondu esti proceder contrariu é illegal pa realizar los fines de la so política col Paraguái: el llevantu y los insultos á la nación y gobierno paraguayu nun-y detuvieron, y los órganos oficiales de la prensa de [[Cultura de la Ciudá de Buenos Aires#Medios Gráficos|Buenos Aires]] abonden en producciones tan soeces é insultantes qu'en nengún tiempu la más desenfrenada llicencia y abusu en nengún país supo producir&quot;.&lt;br /&gt;6º. El pidíu d'esplicaciones fechu al gobiernu de l'Asunción alrodiu de la xunta de fuercies nacionales na vera izquierda del Paraná.&lt;br /&gt;7º. Los insultos y los llevantos de la prensa oficial de Buenos Aires al Paraguái y el so gobiernu.|Motivos de la declaración de guerra a l'Arxentina.}}

La noticia de la declaración de guerra llegó en pocos díes a Buenos Aires, pero nun foi dada a conocer pol gobiernu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-033.htm|títulu=&quot;Declaración de guerra de Paraguái al gobiernu arxentín (18 de marzu de 1865). El so ocultamiento per parte del postreru. La ocupación de Corrientes (abril de 1865)&quot;, n'Historia Xeneral de les Rellaciones Esteriores de la República Arxentina.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Nun ta comprobáu que la mesma fuera oficialmente recibida pol gobiernu de Mitre, anque sí ye seguro que la noticia llegara al presidente y a los sos ministros,&lt;ref&gt;El día 8 d'abril, una selmana antes del ataque a Corrientes, un decretu robláu pol presidente Mitre confiscaba toles armes que pasaren per agües arxentines con destín al Paraguái, afirmando que'l Paraguái había-y yá declaráu &quot;una guerra de fechu&quot;. Vease Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 125.&lt;/ref&gt; y foi deliberadamente despintada hasta'l 9 de mayu.&lt;ref&gt;Ruiz Moreno, ''Campañes militares arxentines'', Tomu IV, páx. 15-18.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;&gt;[[José María Rosa]], ''La guerra de Paraguái y les montoneras arxentines''. Buenos Aires: Hyspamérica, 1986. ISBN 950-614-362-5&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Declaraci_1&quot;/&gt;

=== Campaña de Corrientes ===
{{AP|Invasión paraguaya de Corrientes}}

El 13 d'abril de 1865 empecipióse la campaña paraguaya contra l'Arxentina: les tropes paraguayas prindaron barcos arxentinos nel ríu Paraná y ocuparon la ciudá arxentina de [[Ciudá de Corrientes|Corrientes]]. Al mandu d'estes operaciones atopaben los xenerales paraguayos [[Wenceslao Carbayos]] y [[Francisco Isidoro Resquín]]; el xeneral Carbayos, embarcáu en tres vapores y encabezando a 2000&amp;nbsp;soldaos, desembarcó na ciudá de Corrientes el 15 d'abril de 1865. Esi mesmu día llegó a la mesma ciudá arxentina una columna de caballería paraguaya que fixera la so meyora per tierra.&lt;ref&gt;Castello, Antonio Emilio, ''Historia de Corrientes'', Ed. Plus ultra, Bs. As., 1991, páx. 413-414. ISBN 950-21-0619-9&lt;/ref&gt;

Los invasores impunxeron un triunviratu de gobiernu interín na provincia de Corrientes: [[Teodoro Gauna]], [[Víctor Silvero]] y [[Sinforoso Cáceres]],&lt;ref&gt;Nos documentos presentes nel Archivu Históricu de Corrientes y en llibros d'historiadores de dicha provincia identificar a cencielles como &quot;triunviratu de traidores&quot; en minúscula.&lt;/ref&gt; toos ellos miembros del [[Partíu Federal (Arxentina)|partíu federal]], y opositores al gobiernu nacional, que yera detentado por continuadores del [[partíu unitariu]]. Esti gobiernu provincial, teóricamente autónomu, taba supervisáu por trés comisionados paraguayos; unu d'ellos yera'l canciller [[José Bergés]].&lt;ref&gt;Castello, ''Historia de Corrientes'', páx. 414-417.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Guerre de la Plata - Capitulation des paragueéns enfermés dans la ville Uruguayana. - D'aprés un croquis de M. Francisco Rubio.jpg|thumb|280px|Rindición de Uruguayana, por Cosson-Smeeton &amp; [[Janet Lange]].]]

[[Ficheru:Cándido Lopez - Soldados paraguayos heridos prisioneros de la batalla de Yatay - Google Art Project.jpg|thumb|280px|Soldaos paraguayos mancaos, fechos prisioneros mientres la [[batalla de Yatay]], por [[Cándido López (pintor)|Cándido López]].]]

Tres la ocupación de Corrientes, al mandu d'una tropa de 25&amp;nbsp;000&amp;nbsp;soldaos, Carbayos empezó la so meyora sobre la mariña del [[ríu Paraná]], ocupando toles poblaciones hasta'l ríu Santa Lucía, na redoma de [[Goya (Arxentina)|Goya]].&lt;ref&gt;Castello, ''Historia de Corrientes'', páx. 416.&lt;/ref&gt;

Simultáneamente, avanzó dende [[Encarnación (Paraguái)|Encarnación]] una columna daqué menor, con unos 12&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes, al mandu del teniente coronel [[Antonio de la Cruz Estigarribia]]. N'ocupando [[Santo Tomé (Corrientes)|Santo Tomé]], una parte de la columna crució'l [[ríu Uruguái]], ocupó [[São Borja|San Francisco de Borja]] el 12 de xunu de 1865, y avanzó hasta ocupar el 5 d'agostu [[Uruguayana]], en territoriu brasilanu. Otros 3000&amp;nbsp;homes, al mandu del mayor [[Pedro Duarte]], ocuparon [[Paso de los Libres]], nel llau correntino del mesmu ríu. Ellí teníen de recibir l'ayuda de la columna de Carbayos.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

El 25 de mayu, la ciudá de Corrientes foi efímeramente recuperada pol xeneral [[Wenceslao Paunero]], que se vio obligáu a sacupala dos díes depués. El 11 de xunu, la escuadra paraguaya foi destruyida nun intentu de sorprender a la brasilana na [[batalla del Regatu]].&lt;ref&gt;Tissera, ''Regatu, la batalla que cerró a Solano López la ruta al océanu'', Revista Toa ye Historia, númberu 46, Bs. As., 1971.&lt;/ref&gt;
Dambos fechos d'armes provocaron la detención de la meyora de la columna de Carbayos, qu'empezó a replegase escontra'l norte, y nun pudieron emprestar ayuda a les columnes del ríu Uruguái.

[[Ficheru:Nen exercit argenti.jpg|thumb|175px|Neñu soldáu, &quot;tambor&quot; de la infantería arxentina.]]

Mitre estableció na ciudá entrerriana de [[Concordia (Arxentina)|Concordia]] el cuartel xeneral del Exércitu Aliáu. Dende ellí avanzó un exércitu comandado pol presidente uruguayu [[Venancio Flores]] ―con participación de les fuercies de Paunero y de contingentes brasilanos― en busca de la división de Duarte, que foi vencida na [[batalla de Yatay]].&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

De siguío, l'exércitu de Flores y un gran contingente brasilanu punxeron sitiu a Estigarribia en Uruguayana, onde tamién tuvieron l'emperador [[Pedru II de Brasil|Pedru II]] y Mitre. Tres un llargu asediu, mientres el cual les sos tropes viéronse bien menguaes pola fame ―y mientres el cual prometió aguantar hasta la muerte― Estigarribia punxo fin al [[sitiu de Uruguayana]] el 16 d'agostu, aceptando rindise ensin condiciones.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt; Tres la rindición, munchos soldaos paraguayos fueron convertíos n'esclavos en Brasil,&lt;ref&gt;[[José Ignacio Garmendia (militar)|Garmendia]], ''Campaña de Corrientes y Ríu Grande''.&lt;/ref&gt; o incorporaos a los exércitos aliaos, obligaos a lluchar contra la so patria.&lt;ref&gt;[[Jose Pons Ojeda|Lleón de Palleja]], ''Diariu de campaña de les fuercies aliaes contra'l Paraguái'', Imprenta d'El Pueblu, Montevideo, 1865, tomu I, páx. 98.&lt;/ref&gt;

Estos fechos señalaron un cambéu radical del cursu de la guerra: precipitadamente les tropes paraguayas tuvieron d'abandonar Corrientes y ponese a la defensiva na rexón paraguaya allugada ente los ríos Paraná y Paraguái. Tres la retirada, les fuercies paraguayas intentaron dalgunos contraataques al sur del ríu Paraná, mientres los cualos llograron la victoria na Batalla de [[Batalla de Pehuajó|Pehuajó]]. La so única resultancia foi retrasar ―pero nun torgar― la invasión a territoriu paraguayu.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

López esperaba que la población de les provincies de Corrientes y Entre Ríos pronunciar al so favor. Cuando esti pronunciamientu nun se produció, dexó en descubiertu la errónea estratexa d'operar con dos columnes tan separaes, que terminaron per ser tres formaciones y una escuadra, toes autónomes una d'otra. Per otru llau, los comandantes atroparon errores tácticos bien graves. Neses condiciones, la derrota volvióse inevitable.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

El coronel [[Isidoro Reguera]] avanzó sobre Misiones per orde de Mitre, batió al destacamentu de Capón Paraguayu, cerca de [[Playadito]], y el 3 d'ochobre de 1865 ganó a la guarnición de Trinchera de los Paraguayos (güei [[Posadas (Arxentina)|Posadas]]), y avanzó y ocupó Candelaria.&lt;ref&gt;Misiones y Leandro N. Alem: síntesis histórica; dende la conquista española hasta l'actualidá. Páx. 38-39. Autor: Alba Isabela Durán. Editor: Editorial Dunken, 2005. ISBN 987-02-0863-0, 9789870208631&lt;/ref&gt;
Con eses aiciones, l'Arxentina recuperó los territorios misioneros al sur del Paraná, ocupaos per Paraguái dende 1834.

El frente norte quedaba tamién práuticamente abandonáu, lo que dexó cruentes razzias de los &quot;guaycurúes&quot;&lt;ref&gt;El nome de &quot;guaycurúes&quot; ye'l más xeneralizáu pa esti grupu étnicu, pero nun ye apropiáu, yá que se trata d'un nome dau polos [[guaranís]], que significaría “selvaxe”, aparentemente en sentíu despreciatible.&lt;/ref&gt;
[[mbayá]]s, cuantimás los [[caduveos]] (o ''kadigüegodís''), aliaos coyunturales de Brasil y armaos entós per esi país. Otros grupos indíxenes, los [[terena|terenes]] y los [[kinikinaos]] ―quiciabes por oportunismu, al presentir la derrota paraguaya, y sobremanera por ancestrales conflictos colos guaraníparlantes― participaron tamién a favor de Brasil, llevando alantre una guerra de guerrilles, apurriendo asistencia a les tropes y realizando xeres d'intelixencia. Los caduveo en 1865 realizaron una cruenta razzia qu'ente otros efeutos tuvo la destrucción de la población paraguaya de [[Tevego|San Salvador]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://nuevomundo.revues.org/index1667.html|títulu=''Los Guaikurú y la Guerra de la Triple Alianza'', por María de Fátima Mariña|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
El sector nordés (los [[Campos de Vaquería]], ricos en pasturas y onde s'allugaba la llocalidá de [[Tigre Manso]]) ente'l ríu Ygurey y el baxu cordal d'[[Iguatemí]], fueron fácilmente ocupaos per Brasil, al trate obligaes les tropes paraguayas a reconcentrarse nel sur.{{ensin referencies}}

=== Tratáu de la Triple Alianza ===
{{wikisource|Tratáu Secretu de la Triple Alianza|Testu del tratáu secretu de la Triple Alianza}}
[[Ficheru:BartolomeMitre.jpg|thumb|175px|[[Bartolomé Mitre]], presidente de l'Arxentina.]]

La declaración de guerra fuera despintada por Mitre unes selmanes,&lt;ref&gt;[[José María Rosa]], ''La guerra de Paraguái y les montoneras arxentines''. Buenos Aires: Hyspamérica, 1986, páx. 178 a 181. ISBN 950-614-362-5&lt;/ref&gt; con cuenta d'alimentar la indignación pol ataque paraguayu &quot;a traición”, y cohesionar al so alredor a les provincies arxentines y a dellos caudiellos ―como [[Justo José de Urquiza]]― que consideraben qu'ello sería una guerra fratricida ente Arxentina y Paraguái. Paralelamente, enardeció los ánimos arxentinos la noticia de que delles muyeres correntinas fueren raptaes y llevaes a Paraguái.&lt;ref&gt;Castello, ''Historia de Corrientes'', páx. 417.&lt;/ref&gt;

Al recibir l'anunciu de la invasión paraguaya, Mitre pronunció una arenga, esixendo la collaboración de tola población a lo que presentaba como una agresión inxustificada en plena paz. El so discursu terminó con una frase que se fadría famosa pol optimismu esaxeráu que demostraba:&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt;
{{cita|...en venticuatro hores a los cuarteles, en quince díes en Corrientes, ¡en tres meses n'Asunción!|Bartolomé Mitre}}

Pocos díes dempués de conocida la invasión a Corrientes, el 1 de mayu de 1865 roblar en Buenos Aires el Tratáu de la Triple Alianza, que se caltuvo secretu. Los historiadores revisionistes afirmen&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-005.htm|títulu=''Versión revisionista arxentina: el rol expansionista del Imperiu y l'interés de Paraguái por caltener l'equilibriu d'El Ríu de la Plata'', n'Historia de les Rellaciones Esteriores Arxentines.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
que'l calter secretu del tratáu deber a que, anque l'Alianza nun yera «contra'l pueblu paraguayu sinón contra'l so Gobiernu», en definitiva sería la nación paraguaya quien pagaría pola guerra.&lt;ref&gt;[http://www.lagazeta.com.ar/triple.htm «La Triple Alianza contra Paraguái. Tratáu secretu de Infamia de la Guerra de Paraguái»], artículu en ''La Gazeta Federal'' (Buenos Aires).&lt;/ref&gt;
En particular, l'artículu 14 especificaba que los aliaos esixiríen al Paraguái

{{cita|el pagu de los gastos de la guerra que se vieron obligaos a aceptar, según l'arreglu ya indemnización de los daños y perxuicios causaos a les sos propiedaes públicu y particular y a les persones de los sos ciudadanos.}}

Igualmente, l'artículu 16 especificaba que s'afitaríen les llendes de Paraguái de forma tal que tanto'l Brasil como l'Arxentina incorporaren la totalidá de los territorios en disputa. Los artículos adicionales amestaos en forma de protocolu especificaben tamién el repartu de botín de guerra y toles armes del país, según la destrucción de les fortificaciones paraguayas.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-034.htm|títulu=''El tratáu secretu de la Triple Alianza (mayu de 1865) '', n'Historia de les Rellaciones Esteriores Arxentines.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Nengún de los trés aliaos taba realmente preparáu pa la guerra, pero yéra-yos útil por razones internes. El Brasil taba travesando dende ochobre de 1864 una seria crisis comercial y financiera, con quiebres de numberosos bancos; per otru llau, el Reinu Xuníu rompiera rellaciones por un incidente naval, y humildara al gobiernu lliberal, obligándolo a roblar un tratáu desventayosu. El gobiernu brasilanu, poro, precisaba distrayer comoquier a la opinión pública d'eses crisis.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 47 y 72.&lt;/ref&gt;

Pela so parte, tanto'l gobiernu arxentín como l'uruguayu llegaren apocayá al poder y nun llograren unificar el sentimientu d'autoridá en redol so, cuntando con repitíes insurrecciones nel interior ―nel casu arxentín― y na capital ―pal Uruguái―. La guerra dexaría galvanizar el sentimientu d'unidá nacional detrás de los sos gobiernos.&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt; L'oxetivu foi algamáu en cierta midida, tantu nel Uruguái como na Arxentina: la guerra foi bien popular ―siquier nun principiu― na ciudá de Buenos Aires y en zones cercanes, como [[Rosario (Arxentina)|Rosario]], onde la prensa faía fuerte [[propaganda]] a favor de Brasil.&lt;ref&gt;El presidente Mitre yera dueñu d'unu de los principales diarios, y collaborara n'otros dos.&lt;/ref&gt;

=== Refugu arxentín a la guerra ===
Con tou, hubo en casi tol restu de l'Arxentina una corriente xeneralizada d'oposición a participar nesta guerra, hasta'l puntu que gran parte de los soldaos unviaos yeren de raza negra. A diferencia de los soldaos brasilanos, estos nun yeren esclavos pero formaben les capes más probes de la sociedá. Los paraguayos llamaben xeneralmente &quot;cambás&quot; a los brasilanos de raza negra, y mientres la guerra estendieron dacuando'l términu a los arxentinos, evidenciando l'alta proporción de soldaos de raza negra ente les tropes d'esi país.{{ensin referencies}}

Los exemplos del refugu arxentín a lluchar contra Paraguái abonden. Ente ellos destáquense'l [[Desbande de Basualdo]], asocedíu en xunetu de [[1865]], na cual ocho mil soldaos arxentinos ―na so inmensa mayoría [[provincia d'Entre Ríos|entrerrianos]]― negar a lluchar contra Paraguái. Nesa ocasión, el gobiernu central abstener de represalies contra los sulevaos, que tornaron a los sos llares. A la precedente siguiólu la [[Sulevación de Toledo]], de payares de 1865, que foi duramente reprimida col auxiliu de tropes brasilanes y floristes.&lt;ref&gt;[[Beatriz Bosch]]: ''Historia d'Entre Ríos''. Buenos Aires: Plus ultra, 1991. ISBN 950-21-0108-1&lt;/ref&gt;
Unu de los líderes de la oposición contra la guerra n'Entre Ríos, el xeneral [[Ricardo López Jordán]], escribiera a [[Justo José de Urquiza|Urquiza]]:&lt;ref&gt;[[Fermín Chávez|Chávez, Fermín]], ''Vida y muerte de López Jordán''. Buenos Aires: Institutu Urquiza d'Estudios Históricos, 2000.&lt;/ref&gt;

{{cita|Usté llámanes pa lluchar contra'l Paraguái. Nunca, xeneral; él ye'l nuesu amigu. Llámenos pa lluchar contra los de Buenos Aires y brasilanos. Tamos llistos. Esos son los nuesos enemigos.}}

En payares de [[1866]] producir na [[provincia de Mendoza]] la llamada [[Revolución de los Coloraos]] y, el [[10 d'avientu]], el coronel [[Felipe Varela]] xunir a la mesma, llanzando la siguiente Proclama:&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt;
{{Cita|¡Arxentinos! El [[Bandera Arxentina|pabellón de mayu]] que radiante de gloria flameó victoriosu dende Andar hasta [[batalla d'Ayacucho|Ayacucho]], y que na desgraciada xornada de [[batalla de Pavón|Pavón]] cayó fatalmente nes ineptes y febrinas manes del caudiellu Mitre, foi cobardemente arrastráu polos fangales d'[[Batalla d'Estero Bellacu|Estero Bellacu]], [[Tuyuty|Tuyutí]], [[Fuerte de Curuzú|Curuzú]] y [[Curupayty|Curupaití]] (...)&lt;br /&gt;¡Embaxo los traidores de la Patria! ¡Embaxo los mercaderes de les cruces d'[[Uruguayana]], a preciu d'oru, de llárimes y de sangre arxentino y oriental!&lt;br /&gt;
El nuesu programa ye la práutica estricta de [[Constitución Arxentina de 1853|la constitución xurada]], del orde común, la paz y l'amistá col Paraguái, y la xunión coles demás repúbliques americanes.&lt;br /&gt;
¡Compatriotes nacionalistes! El campu de la lid va amosanos l'enemigu. Ellí convidar a recoyer los lloreos del trunfu o la muerte, el vuesu xefe y amigu.|''Manifiestu'' de Felipe Varela.}}

La Revolución estendióse rápido a les provincies arxentines de [[provincia de San Luis|San Luis]], [[provincia de San Juan|San Juan]] y [[provincia de La Rioxa (Arxentina)|La Rioxa]] y les fuercies nacionales tardaron más d'un añu en vencela.&lt;ref&gt;Chianelli, Trinidá Delia: ''El gobiernu del puertu'', Coleición Memorial de la Patria, tomu XII. Buenos Aires: La Bastilla, 1984.&lt;/ref&gt;

Retrasaos na represión d'estes rebeliones, Mitre y los sos subalternos recién pudieron tornar a la guerra en Paraguái escontra xunetu de 1867. Sicasí, pa esi entós la impopularidá n'Arxentina de la guerra contra'l Paraguái provocó una nueva rebelión, esta vegada na [[provincia de Santa Fe]].&lt;ref&gt;Anque tamién tuvo otres causes, como la reforma llevada a cabu pol gobernador [[Nicasio Oroño]], qu'afectaba privilexos tradicionales de la Ilesia Católica.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Miguel Ángel De Marco: «Nicasio Oroño, el lluchador santafesino», na revista ''Tou ye Historia'', nᵘ&amp;nbsp;98.&lt;/ref&gt;
En [[1868]] españó na [[provincia de Corrientes]] una revolución en sofitu de la política de Mitre, que la so impopularidá obligó a distrayer fuercies militares p'asegurar el trunfu de los sediciosos.&lt;ref&gt;Castello, Antonio Emilio, ''Homes y muyeres de Corrientes'', Ed. Moglia, Corrientes, 2004.&lt;/ref&gt;

Un casu estremu, y que nun ta solamente rellacionáu cola Arxentina, ye un comentariu d'un cónsul británicu nuna carta unviada a Gran Bretaña n'abril de 1869, en qu'afirmaba qu'en territoriu del [[rexón chaqueña|Chaco Gualamba]] formaríase un abellugu de desertores de tolos países arreyaos, que convivíen en paz.&lt;ref&gt;Carta del cónsul británicu [[Richard Burton]] del 10 d'abril de 1869, camín a Asunción: «Del llau opuestu del ríu Paraguái, el del Gran Chaco, fundóse un ampliu [[quilombo]] o establecimientu de fuxitivos, onde brasilanos y arxentinos, orientales y paraguayos viven xuntos en mutua amistá y n'enemistá col restu del mundu y la guerra».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.alfaguara.com/es/llibru/los-conxuraos-del-quilombo-del-gran-chaco/ Reseña del llibru d'[[Augusto Roa Bastos]] et a., ''Los conxuraos del Quilombo del Gran Chaco'', Ed. Alfaguara, Bs. As., 2001, nel sitiu de la editorial Alfaguara.]&lt;/ref&gt;

D'esa manera, de los 25&amp;nbsp;000&amp;nbsp;combatientes arxentinos de 1866, solo aproximao'l 10&amp;nbsp;% siguía en 1869 nel frente, siendo na so mayoría los ex prisioneros paraguayos.&lt;ref name= &quot;youtube1&quot; /&gt; Mientres el penúltimu y últimu añu de la guerra, Arxentina participó casi nominalmente de la mesma. Tamién se sabe del casu de grupos de soldaos correntinos que desertaron y camudáronse al bandu paraguayu.&lt;ref name= &quot;youtube1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Díaz Gavier, Mario, ''En tres meses n'Asunción'', Ed. del Boulevard, Rosario, Arxentina, 2005, páx. 39. ISBN 987-556-118-5&lt;/ref&gt;

Al concluyir esta guerra, qu'alzó delles reconocíes voces arxentines na so contra,&lt;ref&gt;Les espresiones más conocíes contra la guerra fueron les de [[Carlos Guido y Spano]], [[José Hernández]] y [[Juan Bautista Alberdi]]; esti postreru escribió un estensu llibru ''[[ad hoc]]'' tituláu ''[[El crime de la guerra]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Eduardo Luis Duhalde|Duhalde, Eduardo Luis]], ''Contra Mitre; los intelectuales y el poder, de Caseros al 80'', Ed. Puntu Críticu, Bs. As., 2005. ISBN 987-20493-1-9&lt;/ref&gt;
producióse otra rebelión que tenía ente los sos motivos el refugu a la guerra de Paraguái: n'abril de [[1870]] la población [[provincia d'Entre Ríos|entrerriana]] sumóse mayoritariamente a la [[rebelión jordanista|rebelión]] liderada por [[Ricardo López Jordán]]. La mesma foi entartallada poles tropes que volvíen de la Guerra de Paraguái.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lagazeta.com.ar/lopezjordan.htm|títulu=Ricardo López Jordán, en La Gazeta.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Otra personalidá relevante que s'opunxo públicamente contra la guerra, foi [[Juan Bautista Alberdi]],&lt;ref&gt;Peña, Milcíades: ''Historia del pueblu arxentín''. Buenos Aires: Emecé, 2012.&lt;/ref&gt;
que moraba en [[París]]; este condergó la guerra, llamándola &quot;la guerra de la triple infamia&quot;, y al rematar la mesma publicó unu de los sos llibros más conocíos, ''El crime de la guerra''.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.serysociedad.com.ar/noticiagral_v2.php?idnew=2457&amp;tipu=1 |títulu=Alberdi y el derechu de la guerra Primera parte |obra=Ser y Sociedad |autor=Hernán Kruse |cita=“El crime de la guerra” (1870) ye, dempués de les Bases”, unu de los llibros más conocíos de Juan Bautista Alberdi, l'ideólogu de la Constitución de 1853. Nel capítulu primero analiza'l derechu históricu de la guerra}}&lt;/ref&gt;

=== Campaña de Humaitá o del Cuadriláteru ===
{{AP|Campaña de Humaitá}}
Les llinies defensives paraguayas allugaes nel sur del país yeren terribles:&lt;ref&gt;Oficiales ya inxenieros brasilanos collaboraren na construcción de les defenses del sur paraguayu en tiempos en que dambos países habíen estáu engarraos cola Arxentina, en términos xenerales ente 1825 y 1852. La conocencia qu'esta collaboración otorgaba a los brasilanos relativizaba la efeutividá de les defenses. Xustamente, la radical reorganización de les defenses en Curupaytí daría la única victoria importante a los paraguayos.&lt;/ref&gt;
y taben centraes nos fuertes de [[Fuerte de Curuzú|Curuzú]], [[Fuerte de Curupayty|Curupaití]], [[fortaleza de Humaitá|Humaitá]] ―toos elles sobre'l ríu Paraguái, artilladas pa enzancar el pasu de buques enemigos― y el de [[Fuerte de Tuyú Cué|Tuyú Cué]], alloñáu de la mariña. Xunto al [[Fuerte Timbó]],&lt;ref&gt;Los aliaos identificaren una fortaleza allugada a curtia distancia agües arriba de Humaitá, que por referencies de prisioneros paraguayos llamaron &quot;Reducto Ciervo&quot;, y que creíen que completaba la llinia defensiva sobre'l ríu Paraguái. El datu yera confusu, una y bones lo que los esploradores habíen vistu yera un depósitu de ganáu conocíu como &quot;Establecimientu&quot;, allugáu a curtia distancia de la Fortaleza, pero sobre la Llaguna Venada. La flota aliada nun sabría de la esistencia del Timbó hasta'l día que superaron el pasu de Humaitá. Sía que non, esti nun sería efeutivu pa detener los buques brasilanos.&lt;/ref&gt;
allugáu na marxe opuesta del ríu Paraguái (actual [[provincia del Chaco]]), el más completu zarru del pasu escontra Asunción yera'l fuerte de Humaitá, nucleu de la defensa paraguaya.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

==== Hasta Curupaytí ====
[[Ficheru:Tuyuti.jpg|thumb|280px|Representación artística (1876-1885) de la [[batalla de Tuyutí]], por [[Cándido López (pintor)|Cándido López]]).]]
[[Ficheru:Ataque de la escuadra Brasileña a las baterias de Curupaytí, el 22 de Septiembre de 1866.jpg|thumb|280px|Representación artística del ataque de la escuadra brasilana a les bateríes paraguayas na [[Batalla de Curupaytí]], el 22 de setiembre de 1866, por [[Cándido López (pintor)|Cándido López]]).]]

El 16 d'abril de [[1866]], un exércitu aliáu de pocu menos de 50&amp;nbsp;000&amp;nbsp;homes empezó a cruciar el ríu Paraná, ingresando en territoriu paraguayu.&lt;ref name= &quot;youtube1&quot; /&gt; El día 18, les fuercies aliaes tomaron la [[Fortaleza de Itapirú]] na marxe derecha del ríu Paraná, amenorgada a escombros polos cañonazos de la flota brasilana.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 44-45.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:TuyutiDetail.jpg|thumb|left|280px|La [[batalla de Tuyutí]], según la pintura de [[Cándido López (pintor)|Cándido López]].]]

Mitre avanzó en llinia recta hasta'l dispositivu defensivu entamáu por López, esponiendo en imprudentemente les sos tropes. Pero, en llugar d'esperar a los invasores nes sos llinies defensives, les fuercies paraguayas atacaron a les aliaes na [[Batalla d'Estero Bellacu|Estero Bellacu]], siendo derrotaes,&lt;ref&gt;Les fuercies unviaes a interceptar la meyora invasora n'Estero Bellacu teníen órdenes de llindase a causar el mayor dañu que pudieren y retirase. Pero, viéndose vencedores, siguieron la so meyora, lo qu'avagó la reaición de les tropes arxentines.&lt;/ref&gt; anque llogrando que la meyora detener nel &quot;potreru&quot; de Tuyutí. Ellí, les fuercies invasores llindar a esperar ser atacaes pa defendese. El 24 de mayu de [[1866]], un ataque fronteru del exércitu paraguayu foi estrozáu na [[Batalla de Tuyutí]], perdiendo 6000&amp;nbsp;homes muertos más una cantidá similar de mancaos.&lt;ref&gt;López diseñó una estratexa complexa d'ataque sorpresivu, que podría tener ésitu en superioridá numbérica, pero destinó a la mesma pocu más de la metá que les fuercies aliaes que teníen d'enfrentar. El so error resultó na destrucción de les tropes más veteranes y los oficiales más destacaos.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 44-45.&lt;/ref&gt;
Foi la batalla más grande y la más sangrienta de la historia d'América del Sur.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

Magar la gran victoria llograda, el xeneral Mitre siguió llindándose a esperar, colo qu'avagó López a axuntar nuevos contingentes de soldaos. Sicasí, los nuevos reclutes yeren na so mayoría adolescentes y vieyos, que nun reemplazaben en cantidá nin en calidá les baxes sufríes. Meses más tarde, nel mesmu sitiu tuvieron llugar la [[Batalla de Boquerón (1866)|Batalla de Boquerón]], la de [[Batalla de Yataytí Corá|Yataytí Corá]] y les dos Batalles de Sauce.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 61-105.&lt;/ref&gt;

Les fuercies brasilanes pasaron a la ofensiva ensin participación arxentina nin uruguaya, desembarcando cerca del [[Fuerte de Curuzú]], que foi prindáu'l [[3 de setiembre]] de 1866.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 106-109.&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:La entrevista de Yatayti-Corá.jpg|thumb|left|La [[entrevista de Yataytí Corá]].]]

El 12 de setiembre de 1866 el mariscal López entrevistar en [[Yatayty Corá]] col xeneral Mitre en busca d'un avenimientu pacíficu, pero la entrevista foi infructuosa por cuenta de la absoluta oposición de Brasil a faer una paz col Paraguái ensin una total rindición del mesmu.&lt;ref&gt;Ruiz Moreno, ''Campañes Militares Arxentines'', Tomu IV, páx. 163-167.&lt;/ref&gt;
Mitre, como l'uruguayu Flores, que tamién allegó a la entrevista, topábase comprometíu con Brasil pol Tratáu Secretu de la Triple Alianza, robláu'l 1 de mayu de 1865, a nun roblar por separáu nengún tratáu con Paraguái.&lt;ref&gt;[http://www.revisionistas.com.ar/?p=6990 ''Entrevista de Yataity Corá'', en Revisionistes.com.] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

Tres el fracasu de les negociaciones, Mitre decidió asonsañar la victoria de Curuzú y atacar el [[Fuerte de Curupayty]]. El mal tiempu reinante dio a los paraguayos la oportunidá de reforzar les defenses, y obligó amás a los atacantes a combatir al traviés d'esteros anubiertos. La poderosa flota brasilana al mandu del [[marqués de Tamandaré]] comprometiérase a &quot;''descangalhar''&quot;&lt;ref&gt;La pallabra en portugués ''descangalhar'' tien el so equivalente na cuenca de la Plata hispanofalante como ''descangallar'' o ''descangayar'' y significa producir enforma dañu ya inclusive faer inútil y anonadado daqué porque foi descangalhado o descangayado, ye dicir bien intensamente damnificado, casi destruyíu.&lt;/ref&gt; cola so artillería dende'l ríu Paraguái les fortificaciones paraguayas, pero'l bombardéu realizóse bien ineficazmente.&lt;ref name=&quot;DG2&quot;&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 127-147.&lt;/ref&gt;

El 22 de setiembre de 1866 tuvo llugar la [[batalla de Curupaytí]] (o Curupayty), na que l'ataque de les tropes aliaes ―na so mayoría arxentines― foi dafechu atayáu poles tropes paraguayas al mandu de [[José Eduvigis Díaz]]. Les tropes arxentín y brasilanu, creyendo yá desmantelada l'artillería paraguaya, avanzaron resuelta y casi desprevenidamente a campu traviés, siendo práuticamente barríes por esa mesma artillería a la que consideraben esbaratada.&lt;ref name=&quot;DG2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Nesta aición morrió [[Domingo Fidel Sarmiento]], el fíu del futuru presidente arxentín [[Domingo Faustino Sarmiento]], xunto a millares de los sos compatriotes.&lt;/ref&gt;
Los arxentinos tuvieron 983&amp;nbsp;muertos y 2002&amp;nbsp;mancaos; los brasilanos, 408&amp;nbsp;muertos y 1338&amp;nbsp;mancaos. Pela so parte, los paraguayos tuvieron 92&amp;nbsp;baxes en total.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

[[Ficheru:Guerra do Paraguai-Operações Passagem Humaita 1866-1868.png|thumb|277px|Primer etapa de la campaña sobre territoriu paraguayu.]]

==== Dende Curupaytí hasta la cayida de Humaitá ====
[[Ficheru:Le marquis de Caxias.jpg|thumb|left|[[Luís Alves de Lima e Silva]], duque de Caxias.]]
[[Ficheru:Humaita 05.jpg|thumb|300px|Ruines d'[[Fortaleza de Humaitá|Humaitá]].]]
La derrota de Curupaytí detuvo per munchos meses les aiciones de los aliaos, más per parte de los arxentinos que de les fuercies de Brasil.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.youtube.com/watch?v=2jwEv99X-Yg&amp;NR=1|títulu=''Daqué fadríen pola historia arxentina''. &quot;Guerra de Paraguái&quot;. Segunda Parte|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
El xeneral Flores tornó a Uruguái, dexando nel frente solamente a 700 soldaos uruguayos al mandu del xeneral [[Gregorio Suárez]],&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 148.&lt;/ref&gt; que foi llueu reemplazáu por [[Enrique Capo]].&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

Los xenerales brasilanos aldericaron ente ellos, y toos culparon a Mitre pola derrota. Pidieron al Emperador qu'esixera a Mitre tornar a Buenos Aires, cosa qu'esti negar a faer. N'avientu, por cuenta de la [[Revolución de los Coloraos]], treslladar a [[Rosario (Arxentina)|Rosario]], pero tornó al poco tiempu. Un intentu de paz, mediáu polos embaxadores de los [[Estaos Xuníos]] n'Asunción y Buenos Aires, fracasó pola doble negativa de López y Pedru II.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

En marzu de [[1867]], ensin que s'hubiera recomenzado la campaña, desamarróse una epidemia de [[cólera]], trayida por soldaos brasilanos. La mesma cobró la vida de 4000&amp;nbsp;soldaos brasilanos, y estendióse peles ciudaes y campos de l'Arxentina y el Paraguái.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 152.&lt;/ref&gt;
Tamién l'exércitu arxentín sufrió munches baxes, incluyíos oficiales notables como'l xeneral [[Cesáreo Domínguez]]. La población civil paraguaya, qu'hasta entós nun sufriera daños direutos pola guerra, resultó terriblemente afeutada pola peste.&lt;ref&gt;[http://www.revisionistas.com.ar/?p=9491 ''Roxura nel frente paraguayu'', en Revosionistas.com.] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

Magar que nominalmente Mitre caltenía los mandu de tolos aliaos, el xeneral Caxias afirmaba que siguía toles sos indicaciones, de la qu'amestaba dos graves acusaciones:
{{cita|El Xeneral Mitre ta resignáu dafechu y ensin reserves a los mios órdenes: él fai cuanto yo indícolu, como ta d'alcuerdu conmigo en tou, inclusive en que los cadabres griespos tirar al Paraná, yá de la escuadra como de Itapirú pa llevar l'andada a les poblaciones riberanes, principalmente les de Corrientes, Entre Ríos y Santa Fe que-y son opuestes (...) El xeneral Mitre tamién ta convencíu que tienen d'esterminase los restos de les fuercies arxentines qu'inda-y queden, pos d'elles solo ve peligru pa la so persona.|Felipe Pigna&lt;ref&gt;[[Felipe Pigna]], ''Los mitos de la historia'' (tomu 2), Buenos Aires: Planeta, 2005. ISBN 950-49-1342-3&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gazeta&quot;&gt;[http://www.lagazeta.com.ar/guerradelparaguay.htm#20 ''La Guerra de Paraguái'', en La Gazeta.com.] Consultáu'l 17 de xineru de 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elcomercial.com.ar/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12390:enfoques-cooperativos-hoy-qla-verdá-os-hara-libresq-juan-8-32&amp;catid=6:opinion&amp;Itemid=59|títulu=''Enfoques cooperativos. Güei: &quot;La verdá va faevos llibres...&quot; (jn. 8,32)'', en Diariu El Comercial de Formosa, del 3 de xunetu de 2010.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.logalia.net/5/Historia-Arxentina-Mitre-segunda-parte_319591.aspx|títulu=''Historia Arxentina: Mitre, segunda parte'', en Logalia.net }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://sites.google.com/site/mateamargobrown/mitre-el-gran-mentirosu|títulu=''Mitre, el gran mentirosu'', en Mate Amargoso|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;}}

Nos primeros meses d'esi añu, les fuercies brasilanes intentaron invadir territoriu paraguayu dende'l Mato Grosso, que solo fuera reconquistáu en parte. Les epidemies y la efeutiva aición de la caballería paraguaya fixeron fracasar l'intentu. La ciudá de [[Corumbá]] foi reconquistada, pero abandonada poques selmanes más tarde, ante una epidemia de [[viruela]].&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 149.&lt;/ref&gt;

A finales de xunetu, finalmente, les tropes brasilanes al mandu de Caxias abandonaron Tuyutí escontra'l fuerte de Tuyú Cué, que foi prindada ensin combatir l'últimu día d'esi mes. Hasta fines d'ochobre asocedieron otros seis batalles de menor importancia.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt; El 3 de payares produció la [[Batalla de Tuyutí (1867)|segunda batalla de Tuyutí]], que resultó nuna dura derrota pa los paraguayos, pero que-yos dexó reaprovisionarse y hasta prindar munchos cañones.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 155.&lt;/ref&gt;

Mientres Mitre ocupaba nuevamente'l mandu, una escuadra brasilana superó los cañones de Curupaití, pero quedó fondiada ente esta fortaleza y la de Humaitá mientres meses, obligando a construyir una llinia ferroviaria pol Chaco pa suministrala.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt; La defensa paraguaya quedó centrada nuna llinia defensiva conocida como &quot;Cuadriláteru&quot;, formada por decenes de quilómetros de trincheres, qu'enzancaben al accesu terrestre a Humaitá.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111230194304/http://www.bvp.org.py/biblio_htm/jc_centurion3/jc_cent3_cap01.pdf Juan Crisóstomo Centurión, ''Memories'', Tomu Terceru, Capítulu I.] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

El 2 de xineru de [[1868]] finó en Buenos Aires el vicepresidente [[Marcos Paz]], víctima del cólera, y Mitre abandonó definitivamente'l frente'l día 18.&lt;ref&gt;Ruiz Moreno, ''Campañes Militares Arxentines'', Tomu 4, páx. 270.&lt;/ref&gt;
El mandu supremu quedó en manes de Caxias, que pudo llevar alantre la so estratexa ensin problemes. El 19 de febreru, dellos buques brasilanos pudieron cruciar per delantre del fuerte de Humaitá, y tres díes más tarde dos d'ellos bombardiaron de volao Asunción.&lt;ref&gt;Masterman, Jorge Federico. ''Siete años d'aventures nel Paraguái'', Impr. Couydan, 1870, Capítulu XV, páx. 132.&lt;/ref&gt;

Les fortaleces perdieren la so razón de ser: Curupaytí foi evacuada polos sos defensores y López partió al traviés del Chaco escontra Asunción, dexando al Fuerte de Humaitá defendíu solamente por 3000&amp;nbsp;homes. El xeneral Caxias unvió pa la so captura a la división al mandu del xeneral Osório, pero esta foi refugada'l 16 de xunetu con más de mil baxes, contra menos de cien paraguayas. Dos díes más tarde, les tropes del coronel arxentín [[Miguel Martínez de Hoz]] fueron emboscaes n'[[combate de Acayuazá|Acayuazá]] polos paraguayos, morriendo'l so xefe y 64 de los sos homes; el so segundu, [[Gaspar Campos]], xunto con otros 30 prisioneros, morrieron selmanes dempués por cuenta de la durez de la prisión.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 157-160.&lt;/ref&gt;

El 24 de xunetu, la guarnición de Humaitá ―unos 3000&amp;nbsp;homes― foi evacuada polos sos defensores, por aciu canoes. Sicasí, la mayor parte de los mesmos nun algamar a llegar a territoriu en poder del presidente López. La metá foi tomada prisionera'l 5 d'agostu y casi tol restu morrió pola artillería naval brasilana.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 160-161.&lt;/ref&gt;
La campaña de Humaitá durara casi trés años, dende ochobre de [[1865]],&lt;ref&gt;Al capitular Humaitá les tropes arxentines rindieron honores d'héroes a los combatientes paraguayos.&lt;/ref&gt; los paraguayos perdieren cerca de 60&amp;nbsp;000 homes nel so defensa.&lt;ref&gt;Núñez Jiménez, Antonio (1994): [https://books.google.cl/books?id=7bCeLdTCan4C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Un mundu estreme: aproximamientu a la historia d'América Llatina y el Caribe''] (páx.&amp;nbsp;329) Madrid: Ediciones de la Torre, 1994. ISBN 84-7960-043-8. Tres la cayida de Humaitá quedáben-y al exércitu praguayo unos 10&amp;nbsp;000 homes, que tres la derrota de les [[Llombes Valentinas]] n'avientu d'esi mesmu añu amenorgar a apenes mil.&lt;/ref&gt;

=== Campaña del Pikysyry ===
{{AP|Campaña del Pikysyry}}

[[Ficheru:War in Paraguay - Advanced Division of the Brazilian Squadron Reducing the Batteries of Tebicuary.jpg|thumb|300px|División avanzada de la Escuadra Brasilana, pasando per delantre de les [[Batería (artillería)|bateríes]] del [[ríu Tebicuary|Tebicuary]] el [[23 de xunetu]] de [[1868]], a les 3 pm (''Harper's Weekly: A Journal of Civilization'', vol.&amp;nbsp;XII, nᵘ&amp;nbsp;617, 24 d'ochobre de 1868).]]

Debíu a la meyora naval brasilanu, el presidente López ―que s'instalara en [[San Fernando (Paraguái)|San Fernando]], a curtia distancia al norte del [[ríu Tebicuary]]― arrenunció a defender la llinia sobre esi ríu, instalando un frente defensivu muncho más cerca d'Asunción, sobre'l regueru Piquisiry. La meyora terrestre yera bloquiáu per una llinia defensiva de más de 10&amp;nbsp;km d'anchu, mientres la meyora pel ríu Paraguái quedaba apexáu por un nuevu nucleu de bateríes costeres en Angostura.&lt;ref&gt;Hugo Mendoza, ''La Guerra contra la Triple Alianza, 2ª parte'', páx. 39-44, Coleición Historia Xeneral de Paraguái (Tomu 7), Ed. El Llector, Asunción de Paraguái, 2010. ISBN 978-99953-1-079-0&lt;/ref&gt;

En comprobando que l'ataque direutu o'l treslláu de les sos tropes pel ríu yeren impracticables, Caxias decidió arrodiar les posiciones: unvió a los sos acorazaos a cruciar frente a Angostura con tola so tripulación so cubierta, ente que les fuercies terrestres fueron treslladaes a la mariña chaqueña. Dende ellí abrió una picada al traviés del Chaco, pola cual treslladó 23&amp;nbsp;000 soldaos pa cruciar el ríu Paraguái agües arriba de Angostura, operación en que participaron namái tropes brasilanes.&lt;ref name=&quot;Dez&quot;&gt;[http://www.portalsaofrancisco.com.br/alfa/guerra-do-Paraguái/dezembrada.php ''Dezembrada'', na Páxina d'Historia de Brasil del Portal São Francisco (en portugués).] Consultáu'l 19 de setiembre de 2011.&lt;/ref&gt;

Dende'l puntu de desembarcu treslladar escontra'l sur, escontra la posición del Piquisiry, empecipiando'l 3 d'avientu l'ataque masivu dende la retaguardia paraguaya: la ofensiva que siguió ye conocida polos brasilanos como la ''&quot;dezembrada&quot;''.&lt;ref name=&quot;Dez&quot;/&gt;

Nel trayeutu fueron atacaos pol xeneral [[Bernardino Caballero]] nes [[Batalla de Itororó]] y d'[[Batalla de Avay|Abay]], de los díes 6 y 11 d'avientu, sangrientes victories aliaes que costaron a los paraguayos más de 4000&amp;nbsp;muertos y miles de prisioneros.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 163-164.&lt;/ref&gt;

El mariscal López atrincherar nes [[Llombes Valentinas]], xusto al norte del Piquisiry, onde infligió una dura derrota a los brasilanos na primera [[Batalla de Itá-Ibaté]] el 21 d'avientu. Pero'l día 27, dempués d'incorporase les tropes arxentín y uruguayu, los aliaos llograron una sangrienta victoria na segunda batalla de Itá Ibaté, tamién llamada [[Batalla de Llombes Valentinas]], de la qu'escapó López con non más de 60 homes.&lt;ref&gt;Ruiz Moreno, ''Campañes Militares Arxentines'', Tomu 4, páx. 310-316.&lt;/ref&gt;
El 30 d'avientu, tres otru combate, la batería de Angostura cayó en manes de los invasores; ellí los brasilanos toparon per primer vegada muyeres, de lo que resultó la [[violación]] masiva de les mesmes.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 165-167.&lt;/ref&gt;

=== Ocupación d'Asunción ===
{{VT|Saquéu d'Asunción}}
[[Ficheru:Paraguayan POW and Brazilian soldiers.jpg|thumb|300px|Prisioneros paraguayos.]]

El día 5 de xineru de [[1869]], fuercies brasilanes y dellos pocos contingentes uruguayos entraron na yá indefensa Asunción, onde malapenes atoparon dalguna resistencia. La ciudá foi escalada y esfarrapada. Lo que nun foi escaláu foi amburáu, nun salvándose nin siquier les ilesies nin les embaxaes europees. El xeneral arxentín [[Emilio Mitre (militar)|Emilio Mitre]] negar a ingresar a Asunción, pa {{cita|nun
autorizar cola presencia de la bandera arxentina na ciudá d'Asunción los escándalos inauditu y vergonzosu... que tuvieron llugar.&lt;ref&gt;Díaz Gavier, ''En tres meses n'Asunción'', páx. 167-168.&lt;/ref&gt;}}

Los restos del exércitu paraguayu viéronse forzaos a retirase escontra'l nordés, abandonando la población de [[Luque (Paraguái)|Luque]], que dende'l 22 de febreru hasta'l 7 d'avientu funcionara como capital de Paraguái.&lt;ref&gt;[http://www.infoluque.com.py/historia/vivencies/01anton.htm ''Historia de la Ciudá de Luque'', seición ''&quot;Luque foi la capital de la República&quot;'', en Infoluque.com.] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

Los ocupantes nun s'esmolecieron por formar un gobiernu independiente pal Paraguái hasta'l 15 d'agostu de 1869, en que se formó nes ruines d'Asunción un &quot;gobiernu provisional&quot; o Triunviratu, constituyíu por [[Cirilo Antonio Rivarola]], [[Carlos Loizaga]] y [[José Díaz de Bedoya|José Antonio Bedoya]]. El Triunviratu, nominalmente electu pol pueblu paraguayu, dir de fechu por una xunta de 21 persones,&lt;ref name=&quot;gobiernu&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-047.htm|títulu=&quot;La formación del gobiernu provisional tres la ocupación aliada d'Asunción (xunu de 1869)&quot;, n'Historia de les Rellaciones Esteriores Arxentines.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; que representaben a les distintes faiciones que respondíen a les autoridaes militares brasilanes y ―en menor midida― al mandu militar arxentín.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 407-413.&lt;/ref&gt;
Loizaga y Bedoya fueren oficiales de la pequeña Lexón Paraguaya, un cuerpu que fuera formáu pa dar un viso de sofitu paraguayu a la invasión estranxera. Pela so parte, Rivarola participara en combalechadures contra los gobiernos de los López y fuera incorporáu a encomalo como sarxentu al exércitu paraguayu, del cual desertara. Poco dempués, Loizaga y Bedoya arrenunciaron y retiráronse a Buenos Aires, asumiendo Rivarola como presidente.&lt;ref name=&quot;gobiernu&quot;/&gt;

=== Execuciones nel campu de López ===
Dende'l principiu de la guerra, López amosóse inclináu a arrestar y executar a los oficiales que fracasaben nes misiones que-yos encamentaba. Eso asocedió, por casu, col comodoro [[Pedro Ignacio Meza]], el derrotáu na [[Batalla del Regatu]], y el xeneral [[Wenceslao Carbayos]], el conquistador de Corrientes, anque'l primeru morrió como resultáu de les sos firíes.&lt;ref&gt;Bareiro Saguier, Rubén; Villagra Marsal, Carlos, ''Testimonios de la Guerra Grande. Muerte del Mariscal López'', Tomu II, Ed. Servilibro. Asunción, Paraguái, 2007, páx. 71.&lt;/ref&gt;
El padre [[Fidel Maíz]] pasó dellos meses arrestáu de primeres del so gobiernu, como sospechosu de conspirar nel so contra; lliberáu, exercería como fiscal nos xuicios y sumarios contra los acusaos por López.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

Al avanzar la guerra y a la vista de les derrotes sufríes, el presidente escorrió cada vez más cruelmente a los sos oficiales, especialmente los sos propios xenerales. En marzu de 1868, López afayó ―o creyó afayar― una combalechadura na so contra, de la que formaben parte los sos propios hermanos y la so madre, como asina tamién dellos oficiales y el ministru de rellaciones esteriores [[José Berges]], cuñáu del presidente; toos ellos fueron arrestaos. La so madre foi perdonada tres delles selmanes de prisión y les sos hermanes fueron desterraes. El so hermanu [[Venancio López]] morrió mientres el treslláu del exércitu al interior. Sicasí, el so otru hermanu, [[Benignu López]], xunto col ministru Berges, l'obispu [[Manuel Antonio Palacios]], el xeneral [[Vicente Barrios]] ―tamién cuñáu de López― y munchos otros altos oficiales y funcionarios, fueron executaos a fines de 1869.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

Nel camín escontra los Cordales fueron executaes otros centenares de persones, ente elles les esposes d'oficiales del exércitu paraguayu. Víctima d'una zuna persecutoria o [[Trestornu delirante|paranoya]], López vía a cada pasu nueves combalechadures na so contra, que llevaben a nueves execuciones.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;/&gt; En total, a lo llargo del añu 1869, el gobieno de López executó alredor de 400 paraguayos, más munchos procesaos que morrieron en prisión.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.avizora.com/publicaciones/biografias/textos/textos_s/0028_solano_lopez_francisco.htm|títulu=Biografía de Francisco Solano López, en Avizora publicaciones.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Campaña de los Cordales ===
{{AP|Campaña de los Cordales}}
[[Ficheru:José Ignacio Garmendia-Soldado paraguayo ante el cadáver de su hijo.jpeg|thumb|''Soldáu paraguayu ante'l cadabre del so fíu'', oleu de [[José Ignacio Garmendia (militar)|José Ignacio Garmendia]] (1841-1925).]]
[[Ficheru:Gran Panteón de Asunción by Felipe Méndez.jpg|thumb|250px|El Panteón Nacional de los Héroes, mausoléu onde reposen los restos del mariscal [[Francisco Solano López]].]]
[[Ficheru:Image-CerroCora DesdeCerroMuralla.jpg|thumb|250px|L'escenariu, el 1 de marzu de 1870, de la última batalla de la guerra: el [[combate de Cuetu Corá]].]]

El 8 d'avientu de [[1868]], López decretó'l treslláu de la capital paraguaya a [[Piribebuy|Piribebuý]].{{ensin referencies}} Ellí colaron el vicepresidente Sánchez y la llegación del ministru plenipotenciario de los Estaos Xuníos d'América, el xeneral Martin McMahon. A midida que producíense los sucesos d'[[Ita Ybaté]] y la reorganización del exércitu paraguayu en Azcurra, la madre y hermanes de López, la so esposa [[Elisa Lynch]] y los fíos del Mariscal estableciéronse temporalmente en Piribebuý.&lt;ref&gt;Mendoza, ''La Guerra contra la Triple Alianza'', 2ª parte, páx. 62.&lt;/ref&gt;

A fines de xunetu de [[1869]], el príncipe [[Gastón d'Orleans, Conde d'Eu]] y xenru del Emperador [[Pedru II de Brasil|Pedru II]], entamó la campaña de Los Cordales atacando [[Ybytymí (Paraguái)|Ybytymí]], entrando'l 4 d'agostu de 1869 a [[Sapucai (Paraguái)|Sapucay]], depués a [[Valenzuela (Paraguái)|Valenzuela]], llegando'l 10 d'agostu a Piribebuý.&lt;ref&gt;Mendoza, ''La Guerra contra la Triple Alianza'', 2ª parte, páx. 73.&lt;/ref&gt;
Considérase que'l de Piribebuý foi unu de los pueblos que más careció la guerra, yá que foi sometíu a degüellos masivos y violaciones. Según les fontes paraguayas, ellí combatieron unos 20&amp;nbsp;000 aliaos ―na so enorme mayoría brasilanos― contra 1600&amp;nbsp;defensores y un centenar de muyeres, a les que se recuerda como &quot;Les Heroínes de Piribebuý&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.archive.org/stream/memoriasdelcoro02centgoog/memoriasdelcoro02centgoog_djvu.txt Juan Crisóstomo Centurión, ''Memories, esto ye, reminiscencies históriques sobre la Guerra de Paraguái.''] Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

El pueblu foi abarganáu y intimada la rindición al teniente coronel [[Pedro Pablo Caballero]], quien contestó testualmente: &quot;Toi equí pa engarrar y si ye necesariu morrer, pero non pa rindime.&quot;{{ensin referencies}} A l'amanecida del 12 d'agostu, previu bombardéu, empecipióse l'ataque. La batalla duró cinco hores, una y bones les fuercies aliaes fueron refugaes en dos causes. El xeneral brasilanu [[Juan Manuel Mena Barreto]], que diba a la cabeza de les fuercies aliaes pa envalentonar a les sos huestes, foi mancáu de muerte a veres del regueru [[Mboreví]] por una bala de fusil na vería, disparada pol cabu [[Gervasio Lleón]] por orde del capitán [[Manuel Solalinde]]. Mena Barreto expiró a veres del regueru.&lt;ref&gt;[http://legionarios.webhispana.net/31%20Especiales/Paraguái%20Crono.htm Cronoloxía histórica de Paraguái, en Lexonarios.webhispana.net.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208104546/http://legionarios.webhispana.net/31%20Especiales/Paragu%C3%A1i%20Crono.htm |date=2019-12-08 }} Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.&lt;/ref&gt;

El brasilanu conde D'Eu, apoderáu pola cólera, ordenó que se pasara a tolos prisioneros a degüello, asocediéndose en Piribebuý los actos más avergonzantes de la guerra.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.larueda.com.py/rll007.htm|títulu=''Piribebuý-Icuá Bolaños'', por Rubén Lluces Lleón, en La Rueda.com.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111107232509/http://www.larueda.com.py/rll007.htm|fechaarchivu=7 de payares de 2011}}&lt;/ref&gt;
L'hospital de Piribebuý foi amburáu con 600 mancaos, médicos y enfermeres dientro, depués de que se cerraren toles puertes y ventanes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.misionesonline.net/paginas/noticiaPrint.php?db=nacionales&amp;id=16326|títulu=''Paraguái: Güei conmemórense 136 años de la batalla de Piribebuý'', en Misiones On line.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'historiador brasilanu Francisco Doratioto, nel so ''Maldita guerra'', páx. 393, llindar a afirmar que {{cita|...paez que nun ye verdadera la versión que presenten distintos autores de que'l príncipe mandara amburar l'hospital, dientro del cual morrieron carbonizaos más de cien mancaos.}}
Teniendo en cuenta la gravedá de l'acusación, y la diferencia marcada ente esti pasaxe y los rellatos detallaos en que'l so llibru abonda, esta afirmación nun paez ser otra cosa qu'una opinión pa xustificar el remanar del exércitu brasilanu, especialmente cuando nun apurre testimonios que sofiten el so aserto.&lt;/ref&gt;
El pueblu foi sometíu a degüellos masivos y violaciones, y l'Archivu Nacional de la República foi sacáu a la cai y colos documentos históricos fixéronse fogatas; los documentos que se salvaron fueron llevaos a Rio de Janeiro. Según la espresión de los testigos paraguayos, el sangre corría peles cais como agua de lluvia, cuando se degolló a 900 prisioneros.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.abc.com.py/2009/08/17/nota/14083-La batalla-de-Piribebuy/|títulu=''La Batalla de Piribebuy'', por Luis Verón, en ABC Dixital.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;
Ante tal otomíes, el de Piribebuý (o Peribebuý) foi l'últimu combate con dalguna participación arxentina.&lt;ref&gt;El Muséu Históricu &quot;Comandante Pedro Caballero&quot; espón oxetos recuperaos de la guerra contra la Triple Alianza y otros oxetos antiguos de tiempos de la colonia.&lt;/ref&gt;

Díes dempués, ente'l 15 y 16 d'agostu de 1869, producióse la batalla d'[[Acosta Ñu]]: el pueblu de Acosta Ñu foi sitiáu por fuercies brasilanes, a les que solo pudieron oponese adolescentes y neños mal armaos, casi puramente con palos, fondes, llances y machetes. La batalla empezó nel pobláu y estendióse hasta los montes que lu arrodien, que fueron amburaos poles tropes brasilanes morriendo asina la mayor parte de los neños que s'aguantaben. La ilesia y los edificios más importantes del pueblu fueron quemaos, y tamién tolos documentos orixinales del establecimientu fundáu'l 8 de marzu de 1636.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lagazeta.com.ar/acosta-nu.htm|títulu=''Batalla de Acosta Ñu'', en La Gazeta.com.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Por cuenta de la participación de los neños nesta batalla conmemorar nel Paraguái esi actu d'heroísmu declarando al 16 d'agostu como [[Día del Neñu]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.larueda.com.py/rll008.htm|títulu=''Acosta Ñu'', por Rubén Lluces Lleón, en La Rueda.com.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111107231926/http://www.larueda.com.py/rll008.htm|fechaarchivu=7 de payares de 2011}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Lopez1870-2.jpg|thumb|150 px|Última semeya del mariscal [[Francisco Solano López]], tomada selmanes antes de la so muerte.]]

El xeneral [[José Antônio Correia da Câmara|Correia da Câmara]] desembarcó en [[Concepción (Paraguái)|Concepción]] y empecipió la marcha escontra'l Cordal de Amambay. En respuesta, López treslladar a [[Curuguaty]], a veres del regueru Tandey, pueblu que declaró como la cuarta capital de Paraguái; ellí instalóse'l vicepresidente Sánchez. Columnes secundaries del exércitu paraguayu fueron ganaes en dos combates en [[Itapytangua]] y [[Tacuaty]]. El 28 d'ochobre de 1869, Curuguaty foi asaltada, escalada y amburada poles tropes brasilanes.&lt;ref name=&quot;Riquelme&quot;&gt;Manuel Riquelme, ''Héroes. Compendiu de la Guerra de la Triple Alianza'', Ed. Servilibro, Asunción, Paraguái, 2008.&lt;/ref&gt;

El pueblu paraguayu empecipió una sacrificada campaña al traviés de la [[cordal de Amambay]], siguiendo a Francisco Solano López. Poco dempués tuvieron llugar otros trés combates, en [[Llombes-Rugua]], [[Itanarami]] y [[Ríu Verde (Paraguái)|Ríu Verde]]. López siguió la so retirada al mandu de unos mil homes, gran parte d'ellos mancaos, desimíos y pésimamente armaos, munchos d'ellos solo con llances. Munchos d'ellos, apuraos pola fame, se desbandaron nel camín.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt; El 8 de febreru de [[1870]], la columna llegó a [[Parque Nacional Cuetu Corá|Cuetu Corá]], sobre la mariña del [[ríu Aquidabán]], na actual llende impuesta per Brasil al Paraguái. Negándose a abandonar el so país, López disponer a esperar a Correia da Câmara.&lt;ref name=&quot;Riquelme&quot;/&gt;

Recién el 1 de marzu foi algamáu poles tropes brasilanes: el [[Combate de Cuetu Corá]] foi más una masacre qu'un combate, si tener en cuenta la enorme disparidad de tropes y recursos: 2600 brasilanos bien armaos&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páx. 429.&lt;/ref&gt; contra 409 defensores.&lt;ref&gt;Mendoza, ''La Guerra contra la Triple Alianza'', 2ª parte, páxs. 99-101.&lt;/ref&gt;
López foi mancáu d'un llanzazu nel baxu banduyu y de un sablazu na frente. Auxiliáu, llegó a veres de les nacientes del [[ríu Aquidabán]], onde foi algamáu poles tropes al mandu de Correia da Câmara, quien -y intimaron a la rindición. El Mariscal López batióse sable en mano hasta'l final. Negándose a apurrir la so espada, foi mancáu por otru soldáu que lo peracabó d'un tiru al corazón. Según cuenta la lleenda, el mariscal Francisco Solano López antes de morrer, intentó tragase la bandera paraguaya, por que los enemigos nun la llevaren como troféu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.monografias.com/trabayos59/cuetu-cora/cuetu-cora2.shtml|títulu=''Cuetu Corá, la epopeya d'un pueblu'', por Gustavo Carrère Cadirant, en Monografíes.com.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;La so última frase sigue siendo hasta la fecha una materia de discutiniu. Dellos historiadores señalen que dixo: «¡Muerro pola Patria!» y otros: «¡Muerro cola Patria!». Los historiadores que sostienen que les últimes pallabres del presidente paraguayu fueron «¡Muerro '''con''' la Patria!» facer basándose nel convencimientu de qu'esti pensaba que tres el términu de la guerra les tierres de Paraguái diben ser amestaes al Brasil.&lt;/ref&gt;

== Consecuencies ==
=== Perdes territoriales de Paraguái ===
[[Ficheru:Sudamerica-rioplata 1864-1873.svg|thumb|Fronteres de Paraguái dempués de la guerra.]]
Al rematar la guerra, Brasil llogró tolos territorios que deseyaba y Paraguái quedó tresformáu nun [[estáu satélite]] de Brasil, hasta'l puntu de que'l ministru plenipotenciario brasilanu, [[José Maria da Silva Paranhos Júnior]], yera llamáu casi oficialmente en Brasil «[[virréi]] de Paraguái» ''(o Vice-Rei do Paraguái)''.&lt;ref&gt;{{cita llibru |autor=Buarque d'Holanda, Sérgio |títulu=História geral da civilização brasileira |volume=Vol. 2 |editorial=Difusão Européia do Livro |añu=1977 |páxina=122 }}&lt;/ref&gt; La ocupación brasilana perduró hasta [[1876]], cuatro años dempués del [[Tratáu Cotegipe-Lóizaga]], pol cual Brasil ocupaba nuevos territorios y llograba «arreglos» y diverses concesiones económiques.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-050.htm |títulu=Los efeutos del tratáu Cotegipe-Lóizaga (9 de xineru de 1872) na política interna arxentina |autor=[[Carlos Escudé|Escudé, Carlos]] y Cisneros, Andrés |obra=Historia de les Rellaciones Esteriores de la República Arxentina }}&lt;/ref&gt;

Ante les imposiciones brasilanes al Paraguái, l'estáu arxentín espresó la so protesta al traviés del ministru de rellaciones esteriores [[Mariano Adrián Varela|Mariano Varela]], quien utilizó una frase que buscaba llindar les pretensiones de Brasil por aciu l'atueldu arxentín:&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.argentina-rree.com/6/6-049.htm |títulu=La guerra llega al so fin. L'incidente de Villa Occidental (payares de 1869) |autor=[[Carlos Escudé|Escudé, Carlos]] y Cisneros, Andrés |obra=Historia de les Rellaciones Esteriores de la República Arxentina }}&lt;/ref&gt;
{{Cita|El Gobiernu arxentín sostuvo fai bien pocu tiempu ―en discutinios col representante de la so maxestá l'emperador de Brasil― que la victoria nun da derechu a les naciones aliaes pa declarar por sigo llendes sos los que'l tratáu señala [el denunciáu «Tratáu secretu»].}}

Si la paz nun foi inda más costosa pal Paraguái tocantes a territoriu, foi porque los aliaos nun impunxeron la paz de forma conxunta, sinón que por separáu; esto dio la oportunidá al país derrotáu a aldericar derechos sobre los territorios en pleitu. A los diplomáticos aliaos foi-yos imposible imponer una paz conxunta, polos intereses contrapuestos de los sos gobiernos, teniendo de vencer en delles de les sos ambiciones pa nun terminar nel zarru de les rellaciones diplomátiques colos sos aliaos.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.temakel.com/ghdegparaguay.htm |títulu=Paraguái |fechaaccesu= |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra= |editor= |editorial=Temakel.com |ubicación= |idioma= |cita=}}&lt;/ref&gt;

En 1870, ante lo que paecía una anexón de Paraguái al Brasil, l'Arxentina reclamó tol [[Chaco Boreal]], dende l'encruz del paralelu 22ºS col ríu Pilcomayo hasta la [[Bahía Negra]] del ríu Paraguái (casi nos 20ºS). Anque, poco tiempu dempués, les pretensiones arxentines sobre'l Chaco Boreal amenorgar al territoriu al sur del [[Ríu Verde (Paraguái)|ríu Verde]], territoriu na que se topaba [[Villa Occidental]] (L'antigua [[Nueva Burdeos]], l'actual [[Villa Hayes]]) ocupada por un hermanu de Bartolomé Mitre, [[Emilio Mitre (militar)|Emilio Mitre]] en 1869. Tamién tuvo d'arrenunciar a esi territoriu al se-y desfavorable'l laude arbitral solicitáu al presidente de los [[Estaos Xuníos]], [[Rutherford Hayes]], emitíu'l 12 de payares de 1878 ([[Laude Hayes]]), polo que l'Arxentina quedó fora del [[Chaco Boreal]] al apurrir Villa Occidental el 14 de mayu de 1879.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.portalguarani.com/obres_autores_detalles.php?id_obres=13091|títulu=Portal Guaraní|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Sicasí, l'Arxentina confirmó la so posesión sobre un territoriu tamién hasta entós litigado, l'allugáu ente los ríos Pilcomayo y Bermejo, o [[Chaco Central]], territoriu sobre'l cual tantu l'Arxentina como'l Paraguái fixeren reclamaciones, anque nengún estáu exerciera soberanía efeutiva ellí hasta dempués de 1870, sacante en llugares puntuales. Esi territoriu tuviera nel control de los [[guaycurú]]es, etnies ensin [[estáu]], como les de los [[toba|qoms]], [[pilagá]]es, [[chulupí]]es y [[tapieté]]s, casi toes elles acérrimas enemigues de Paraguái.{{ensin referencies}} Recién coles campañes del comandante arxentín [[Luis Jorge Fontana]], posteriores a la guerra de la Triple Alianza, el territoriu foi controláu pola Arxentina; anguaño correspuende a la parte oriental de la [[provincia de Formosa]].{{ensin referencies}}

Pel este, según el «[[Tratáu Arxentín-Paraguayu]]» del 3 de febreru de 1876,&lt;ref&gt;Durán, Alba Isabela; en ''&quot;Misiones y Leandro N. Alem. Síntesis histórica dende la conquista española a l'actualidá&quot;'' (p. 39, Ed. Dunken, Buenos Aires, República Arxentina, añu 2005). ISBN 987-02-0863-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Comisión Post Congresu Nacional d'Historia Arxentina en ''&quot;Congresu Nacional de Historia Arxentina: celebráu na Ciudá de Buenos Aires del 23 al 25 de payares de 1995 so la advocación de los 150 años de la Batalla de la Vuelta d'Obligáu&quot;'' (Vol. II, p. 137, añu 1997).&lt;/ref&gt;
la República de Paraguái tendría que devolver a l'Arxentina l'actual [[provincia de Misiones]], territoriu que la so xurisdicción fuera litigada dende los años darréu posteriores a la [[Revolución de Mayu]] y la [[Independencia de Paraguái]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.urquizadenis.com.ar/Documentos%20Fundamentales%20d'el%20Constitucionalismo/Tratáu_de_llindes_BuenosAires_Paraguay.htm#adicional|títulu=Tratáu de Llendes ente les Xuntes Gubernatives de Buenos Aires y de Paraguái|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080510223711/http://www.urquizadenis.com.ar/Documentos%20Fundamentales%20d'el%20Constitucionalismo/Tratáu_de_llindes_BuenosAires_Paraguay.htm#adicional|fechaarchivu=10 de mayu de 2008}}&lt;/ref&gt; que, aprovechando la guerra civil n'Arxentina, el Estáu paraguayu rexíu pol doctor Francia amestárase en [[1834]] el [[departamentu Candelaria#El gran departamentu de Candelaria nel periodu virreinal d'El Ríu de la Plata|gran departamentu de Candelaria]] y en [[1841]], por aciu el «Tratáu Paraguayu-Correntino» reconocía dicha ocupación, anque aquélla terminara ocupando'l [[departamento Concepción (Misiones)|de Concepción]], esto ye tola actual provincia de Misiones.&lt;ref&gt;Durán (op. cit., p. 37).&lt;/ref&gt;
En cierto, el control efeutivu» que Paraguái tuvo ente 1841 y 1865 sobre dalguna parte de la Misiones mesopotámica amenorgar a les axacencies de la Trinchera de San José (actual ciudá de [[Posadas (Arxentina)|Posadas]]) y la ruta que dende la mesma llevaba hasta'l ríu Uruguái. La [[isla del Cerrito]], na confluencia de los ríos Paraná y Paraguái, permaneció ocupada per Brasil hasta'l 8 de setiembre de 1876, fecha en que foi apurrida a la República Arxentina.&lt;ref&gt;Comisión Post Congresu Nacional de Historia Arxentina (op. cit., páxs. 135-142)&lt;/ref&gt;

Tocantes a la República Oriental del Uruguái, l'únicu beneficiariu foi [[Venancio Flores]] colos sos allegaos del Partíu Colorado uruguayu. Sicasí, mientres el tiempu que duró la guerra, la ciudá de Montevideo viose bien beneficiada por cuenta que'l so puertu funcionó como centru de suministru de les fuercies aliaes, especialmente de les de Brasil. Per esos años, el comerciu montevideano vivió un aumentu inusitado, y tamién hubo una esplosión de l'actividá financiera. El final de la guerra empecipió una fonda crisis económica nel Uruguái.&lt;ref&gt;Barrán: ''Apoxéu y crisis del Uruguái pastoril y caudillesco'', páx. 109-112.&lt;/ref&gt;

=== Desastre demográficu ===
[[Ficheru:Panteón Recoleta Guerreros del Paraguay.jpg|thumb|250px|Panteón de los guerreros de Paraguái nel [[Campusantu de la Recoleta]] (Buenos Aires).]]

La resultancia más tarrecible d'esta guerra foi la masiva morrina de la población paraguaya, cuantimás d'homes. Les cifres de población paraguaya muerta por causes direutes (aiciones béliques) ya indireutes (fame, [[estrés]], epidemies como la del [[cólera]]) inda son variables, pero tolos autores acepten que la morrina foi enorme.

Esisten, sicasí, fondes diferencies na midida de la perda de población nel Paraguái. Estes básense nes diferencies sobre la población que tenía los Paraguái antes de la guerra. N'efeutu, una de les bases posibles pa esti cálculu ye un llibru de Benignu Martínez, qu'afirmaba que se realizara un censu en [[1857]], del que resultara una población de 1&amp;nbsp;337&amp;nbsp;439 persones.&lt;ref&gt;Doratioto, ''Maldita guerra'', páxs. 435.&lt;/ref&gt;
Aparentemente, l'afirmación orixinal sobre esti censu provién d'un llibru d'[[Alfredo Marbais du Graty]]. El mesmu Du Graty publicaría en 1857 un testu de propaganda a favor de les inversiones públiques nel Paraguái, afirmando qu'esi país tenía nesi añu una población de 800&amp;nbsp;000 habitantes. Y antes inclusive, en 1852, el mesmu Du Graty publicara la so opinión de que'l Paraguái tenía aproximao 300&amp;nbsp;000 habitantes.&lt;ref&gt;[http://www.archive.org/stream/lapoblacindelpa00carrgoog/lapoblacindelpa00carrgoog_djvu.txt &quot;La población de Paraguái, antes y dempués de la guerra; rectificación d'opiniones xeneralmente aceptaes&quot;, por Gabriel Parrasco, serie d'artículos publicaos en “La Nación”, de Buenos Aires, en 1902.] Consultáu'l 21 d'avientu de 2010.&lt;/ref&gt;
Sicasí, la cifra de Martínez de 1857 foi aceptada na historiografía tradicional paraguaya y en dellos historiadores estranxeros d'entamos del sieglu XX.&lt;ref name= &quot;Holocaustu&quot; &gt;Armando Rivarola (26 de setiembre de 2009). &quot;[http://www.abc.com.py/0/vnc/nota.vnc?id=28486 Holocaustu paraguayu en Guerra del '70]&quot;. ''ABC Dixital''. Consultáu'l 23 d'avientu de 2011.&lt;/ref&gt;
La diferencia ente estes estimaciones tocantes a la población orixinal forma la base de la mayor parte de los discutinios sobre la perda poblacional de Paraguái.

Los demás historiadores prefieren dexar de llau esti censu ―que consideren nunca se realizó― y basase nel otru censu conocíu, el de [[1846]], que cuntó 238&amp;nbsp;862 habitantes, anque grandes partes del territoriu nun fueron incluyíes nel censu; de lo que s'esprendería que, basándose nuna tasa de crecedera normal d'aquella dómina,&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;/&gt; en [[1864]] la población paraguaya sería de 420&amp;nbsp;000 a 450&amp;nbsp;000 persones.&lt;ref name= &quot;Holocaustu&quot; /&gt;

Tres la guerra realizó un censu ([[1870]]-[[1871]]) en que se contabilizaron 116&amp;nbsp;351 habitantes, anque hubo dellos de los territorios más aisllaos que nun s'incluyeron nél, y en munchos casos a los neños, daqué común nesa dómina. Por ello envalórase población ente 150&amp;nbsp;000 y 160&amp;nbsp;000 habitantes, de los que 28&amp;nbsp;000 seríen homes adultos.&lt;ref name= &quot;Holocaustu&quot; /&gt;

Asina, diverses fontes afirmen que la perda de la población paraguaya sería de 937&amp;nbsp;500,&lt;ref&gt;[http://www.lagazeta.com.ar/solano.htm &quot;Mariscal Francisco Solano López, la muerte d'un gran americanu&quot;], artículu en ''La Gazeta'' (Buenos Aires).&lt;/ref&gt;
1&amp;nbsp;100&amp;nbsp;000, 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;Dere&quot;/&gt; o de 1&amp;nbsp;304&amp;nbsp;000 muertos,&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;/&gt; lo que resulta nuna mortalidá total de más del 60%, y una mortalidá masculina de quiciabes un 90%. Esi númberu ye, tamién el qu'utilizó la edición de la Enciclopedia Británica de 1911, qu'envaloraba que la población paraguaya amenorgar de 1&amp;nbsp;337&amp;nbsp;439 habitantes a 221&amp;nbsp;079 sobrevivientes, malapenes un 17&amp;nbsp;% de sobrevivencia.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;&gt;{{cita web |url=http://necrometrics.com/wars19c.htm#Paraguayan|títulu=Nineteenth Century Death Tolls.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Una opinión asemeyada ye la ufiertada por Boris T. Urlanis, qu'afirma que la población paraguaya yera d'un millón de persones, y morrieron un total de 300&amp;nbsp;000, na so mayoría combatientes.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;

Otra manera, les fontes que se basen nel censu de 1846 afirmen que la mortalidá total de la población sería d'alredor de 440&amp;nbsp;000, tal como s'esprende, por casu, d'un estudiu de la historiadora d'Estaos Xuníos Bárbara Ganson de Rivas.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot;/&gt; La historiografía clásica ―o académica― arxentina reconoz un amenorgamientu de la población de 500&amp;nbsp;000 a 116&amp;nbsp;000 sobrevivientes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.youtube.com/watch?v=pb-MmsD9Mdc|títulu=''Daqué fadríen pola historia arxentina''. &quot;La guerra de Paraguái&quot;. Tercer parte|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Esti segundu puntu de vista ye'l qu'utilizó la Enciclopedia Británica en [[1992]], en qu'amenorgó les cifres a una población inicial de 528&amp;nbsp;000 habitantes, que s'amenorgaríen a 221&amp;nbsp;000 (42% de sobrevivencia).&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;

Otros autores siguen esti segundu puntu de vista, como Eckhardt, qu'envalora les muertes en 300&amp;nbsp;000 civiles y 310&amp;nbsp;000 soldaos muertos; Scheina, que calcula les baxes en 300&amp;nbsp;000 paraguayos y 180&amp;nbsp;000 aliaos, de los cualos 100&amp;nbsp;000 soldaos brasilanos, 20&amp;nbsp;000 arxentinos y 1400&amp;nbsp;uruguayos; Clodfelter, qu'envalora 190&amp;nbsp;000 muertos aliaos ―30&amp;nbsp;000 uruguayos y arxentinos― y 200&amp;nbsp;000 paraguayos.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt; Tamién afirma cifres asemeyaes Kleinpenning, qu'envalora 221&amp;nbsp;000 sobrevivientes, aceptando un porcentaxe de muertos cimeru al 50%.&lt;ref name=&quot;Holocaustu&quot;/&gt; Según los estudios de Thomas Whigham, de les Universidaes de [[Universidá de Stanford|Stanfod]] y [[Universidá de Georgia|Georgia]] ([[Estaos Xuníos]]), y Barbara Potthast, de la [[Universidá de Colonia]] ([[Alemaña]]), basándose nel primer censu de post-guerra, la cifra de muertos foi de 300&amp;nbsp;000 persones, esto ye, d'un 50 a 70% de los paraguayos.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt; Fontes modernes falen d'un 50% de muertos paraguayos, esto ye, unos 250&amp;nbsp;000 finaos.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.slideshare.net/gallegu538/el llamentu-de-la selva|títulu=''El Llamentu De La Selva''.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;

Tan solo en 1867, los paraguayos tuvieron 60&amp;nbsp;000 muertos, viéndose obligaos a movilizar un númberu similar d'homes, neños, vieyos y esclavos, y amás a forzar a les muyeres a sirvir como auxiliares na retaguardia.&lt;ref&gt;[http://www.elortiba.org/guepy.html «La guerra de Paraguái»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140515080939/http://www.elortiba.org/guepy.html |date=2014-05-15 }}, artículu nel sitiu web Elortiba.org. Les fuercies paraguayas llegaron a trate forzaes a combatir semidesnudas y los sos oficiales descalzos a partir d'esi añu pola falta de recursos.&lt;/ref&gt;

Pero'l desastre demográficu de Paraguái viose sensiblemente agraváu pol virtual aniquilamientu de la población masculina n'edá de reproducción: un gran porcentaxe de los homes d'ente 15 y 60 años d'edá morrieron direuta o indireutamente por causa de la guerra. Delles fontes envaloraron que mientres los años de posguerra quedó conformada una población compuesta aproximao por un 90% de muyeres y tan solo una décima parte d'homes, los cuálos na so gran mayoría yeren neños, preadolescentes, y vieyos sexagenarios y octogenarios, que nun fueron convocaos al conflictu bélicu, o fueron eximidos de participar por ancianidad o discapacidá.&lt;ref&gt;Potthast, Bárbara: «Demografía y muerte nel Paraguái mientres el sieglu XIX», páxs.&amp;nbsp;202 y siguientes, n'Hernández Palomo, José Jesús (coord.): ''Enfermedá y muerte n'América y Andalucía (sieglos&amp;nbsp;XVI-XX)''. Madrid (España): Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques, impresu por Ebro Composición, 2004.&lt;/ref&gt;
Sicasí, según datos de la ''Enciclopedia británica'' de 1911, la población paraguaya yera de 86&amp;nbsp;079&amp;nbsp;neños de dambos sexos, 106&amp;nbsp;254 muyeres adultes y vieyes y 28&amp;nbsp;746 homes adultos y vieyos.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot; /&gt;
Un censu de 1886 determinó qu'había tres muyeres mayores de trenta años per cada home, lo que desmiente les estimaciones de dellos historiadores paraguayos que señalen una diferencia de 10 muyeres per cada home adultu.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot; /&gt;

Considerando la peralta morrina de la población masculina, Whigham considera que gran parte d'esta morrió en combate, ente que munchos de los civiles de fame y enfermedaes. Al quedar ensin homes, gües o reserves d'alimentos, la capacidá de los sobrevivientes de producir alimentos menguó sensiblemente, dexándolos débiles ante'l embate de les enfermedaes. Tamién dellos de los refuxaos terminaron per fuxir al [[Mato Grosso]].&lt;ref name= &quot;Holocaustu&quot; /&gt;

Otra fonte de perda de población pal Paraguái foi'l destín de la mayor parte de los sobrevivientes del exércitu paraguayu que cayíen en manes brasilanes ―na so mayoría neños y adolescentes― que diversos autores creen que fueron vendíos como [[esclavitú|esclavos]] a los cafetales [[São Paulo|paulistas]].&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rosa&quot;/&gt;

Débese tamién tener en cuenta que López foi despiadáu cola oficialidá qu'intentó axustar o rindise ante l'enemigu, inclusive cuando la guerra taba perdida, llegando a executar hasta 500&amp;nbsp;oficiales de diversos rangos y miles de soldaos y estranxeros.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;
A lo último, una gran proporción de les tropes paraguayas morrieron nos cuarteles y fortaleces, o en marcha, por cuenta de la so estrema debilidá, causada pola mala alimentación que se-yos ufiertaba. En particular, los paraguayos, acostumaos a una alimentación basada en productos vexetales como'l [[maíz]] y la [[mandioca]], viéronse obligaos a alimentase de carne o pexe, que los causó diversos entueyos gástricos; seya que non, l'alimentación de los soldaos paraguayos nunca foi abondosu.&lt;ref name=&quot;Zeneq&quot;/&gt;

Ye importante pa envalorar la población de Paraguái previa a la guerra l'entender que la crecedera demográfica producíu dende'l censu de 1846 viose afeutáu por una epidemia en viruela en 1848.&lt;ref&gt;Portthast, Bárbara (2004). “Demografía y muerte nel Paraguái mientres el sieglu XIX”. En José Jesús Hernández Palomo. ''Enfermedá y muerte n'América y Andalucía, sieglos XVI-XX''. Madrid: Editorial Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques-Escuela d'Estudios Hispanoamericanos, páxs. 201-225 (vease páxs. 215). ISBN 9788400082253.&lt;/ref&gt;
Basándose nos datos estrayíos de rexistros censales de 1792, 1814, 1817 y 1825 sobre dichu crecedera, Portthast calcula en más de 400&amp;nbsp;000 paraguayos en 1864, probablemente ente 420&amp;nbsp;000 y 450&amp;nbsp;000,&lt;ref&gt;Hernández Palomo, 2004: 215-216&lt;/ref&gt; anque hai quien los alcen a mediu millón.&lt;ref name=&quot;Villalobos11&quot;&gt;De Villalobos, Ruy &amp; Gary N. Howe (1992). ''Escontra una estratexa de desenvolvimientu llabrador en Paraguái''. San José de Costa Rica: Fondu Internacional de Desenvolvimientu Agrícola-Institutu Interamericano de Cooperación pa l'Agricultura, páxs. 11. ISBN 9789290391890.&lt;/ref&gt;

Según el viaxeru Richard Burton, quien visitó los campos paraguayos ente setiembre de 1868 y mayu de 1869, conxeturaba que orixinalmente la población paraguaya tenía de ser de 450&amp;nbsp;000&amp;nbsp;persones, incluyendo 110.000 homes ente quince y cincuenta y cinco años o elevable a 150&amp;nbsp;000 si amplíase'l marxe d'edá de dolce a sesenta años.&lt;ref name=&quot;Lillis&quot;&gt;Lillis, Michael; y Fanning, Ronan (2011): ''Llevantu. La historia de Elisa Lynch y la Guerra contra la Triple Alianza''. Taurus. ISBN 9789995390761.&lt;/ref&gt;
Mientres la guerra los matrimonios menguaron considerablemente, llegando a sumir nes etapes finales del conflictu. D'acordies con Burton, tres la guerra quedaben en Paraguái menos de 200&amp;nbsp;000&amp;nbsp;muyeres y neños, con bien pocos homes porque la mayoría fueren muertos o deportaos,&lt;ref name= &quot;Lillis&quot; /&gt; ello ye que esto coincide cola opinión de que dos terceres partes de la población yeren muyeres y 60% de los homes tenía menos de quince años.&lt;ref name= &quot;Villalobos11&quot; /&gt; Comparando col censu de 1870-1871, Portthast da la mesma cifra de sobrevivientes, esto ye, un 60% de morrina total a lo menos,&lt;ref&gt;Hernández Palomo, 2004: 216&lt;/ref&gt; pero posiblemente llegara a los dos tercios.&lt;ref name= &quot;Weber25&quot; &gt;Weber, Wagner Enis (2004). ''Paraguái: un milagru americanu'' (páx. 25). Asunción: Editorial El Llector, 2004.&lt;/ref&gt;
La mesma cifra que da Enrique Amayo, quien tamién señala que 330&amp;nbsp;000&amp;nbsp;vides paraguayas perdiéronse; salvándose apenes 30.000 homes adultos, esto ye, un 75&amp;nbsp;% de morrina nesi segmentu,&lt;ref&gt;Amayo, Enrique (1988). ''La política británica na Guerra del Pacíficu''. Lima: Editorial Horizonte, páxs. 52&lt;/ref&gt;
anque hai quien lo alcen al 90%.&lt;ref name= &quot;Weber25&quot; /&gt; Los porcentaxes más altos falen d'una morrina total d'un 80% pa tola población, quedando un home por cada 28 muyeres.&lt;ref&gt;Abramson, Pierre-Luc (2012) [1993]. ''Les utopíes sociales n'América Llatina nel sieglu XIX''. Méxicu: Fondu de Cultura Económica. ISBN 9786071609823.&lt;/ref&gt;

Finalmente la población paraguaya llogró recuperase gracies al [[concubinato]] y a una [[polixinia]] ''[[de facto]]'', que se fixo bien frecuente na sociedá. Por cuenta de la obvia escasez d'homes, la escasa inmigración y l'altu costu en vides que tuvieron los constantes golpes d'estaos y enfrentamientos de los años de posguerra, esti comportamientu dexó la lenta recuperación de la población.&lt;ref&gt;Pablo González Casanova (2003) [1977]. ''[https://books.google.cl/books?id=glKDIQvhE0MC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false América Llatina: Historia de mediu sieglu]''. Tomu I. Ciudá de Méxicu: Sieglu XXI Editores. páxs. 333. ISBN 968-23-0280-03.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot; /&gt;
El censu de 1886 cuntó 239&amp;nbsp;774 paraguayos (la correición propia de los censos d'aquellos tiempos alza la cifra a 263&amp;nbsp;751), unos 100&amp;nbsp;262 homes y 139&amp;nbsp;512 muyeres de toles edaes. Sicasí, recién a entamos del [[sieglu XX]] la población llogró recuperar los sos niveles de pre-guerra: el rexistru censal de [[1914]] indicó 635&amp;nbsp;571 habitantes.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100622154640/http://net.lib.byu.edu/fslab/researchoutlines/LatinAmerica/Paraguái.pdf Fuentes Principales de Rexistros Xenealóxicos en Paraguái El Departamentu Xenealóxicu de la Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes Serie H, Non. 16, Edición Español] Páx. 7; 11; 12&lt;/ref&gt;

Dellos autores acepten la cifra de 100&amp;nbsp;000 muertos brasilanos,&lt;ref name= &quot;Dere&quot; /&gt; ya inclusive 150&amp;nbsp;000.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;
Pel llau arxentín el cálculu más baxu ye de 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;muertos.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;
Ente diches versiones, les baxes paraguayas algamen los 200&amp;nbsp;000 o 304&amp;nbsp;000.&lt;ref name= &quot;NCDT&quot;/&gt;

Les consecuencies de morrina indireuta debíes a esta guerra afectaron tamién a la población civil de gran parte de l'Arxentina y l'Uruguái: solo na ciudá de Buenos Aires finaron más de 3000&amp;nbsp;persones pola epidemia de [[cólera]] aniciada nel Paraguái mientres el conflictu en 1867,&lt;ref&gt;Cortese, Luis O. (2005): [http://buenos-aires.idoneos.com/index.php/UN CAMPUSANTU DESCONOCÍU_DEL SUR_PORTE%C3%91O «Un campusantu desconocíu del sur de Buenos Aires»], trabayu presentáu nes IIª Xornaes Nacionales de Patrimoniu Simbólicu en Campusantos (Rosario, 2005) y publicáu col títulu «El Campusantu Provisional de la Convalecencia: un enterratorio casi desconocíu», por Baires Popular, coleición Informes del Sur. Buenos Aires, 2006.&lt;/ref&gt;
siguida por un segundu biltu al añu siguiente,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://patriciospq.com.ar/nuestracomunidad/demostoricas/colera.htm|títulu=Cólera, el campusantu del sud en Parque Patricios|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090606164734/http://patriciospq.com.ar/nuestracomunidad/demostoricas/colera.htm|fechaarchivu=6 de xunu de 2009}}&lt;/ref&gt; que se llevó consigo 5000&amp;nbsp;vides,&lt;ref name= &quot;Siglomedico&quot; &gt;Dr. F. Mendéz Alvaro, M. Nieto Serrano &amp; S. Escolar (direutores). ''El sieglu médicu: revista clínica de Madrid''. Volume 15. Númberos 731-782. Públicada pola Real Academia Nacional de Medicina d'España y la Sociedá de Socorros Mutuos de Madrid, 1868. Imprenta de Manuel de Rojas, páxs. 192.&lt;/ref&gt; forzando a la construcción d'un sistema d'alcantarielles en 1869.&lt;ref&gt;Nora Sánchez (24 d'abril de 2005). &quot;[http://edant.clarin.com/diario/2005/04/24/laciudad/h-05615.htm 1860-1870. Buenos Aires, de l'aldega a la gran ciudá&quot;]. ''Clarín''. Consultáu'l 23 d'avientu de 2011.&lt;/ref&gt;
Les mesmes epidemies mataron o forzaron a emigrar a 20&amp;nbsp;000 de los 30&amp;nbsp;000 habitantes de [[Córdoba (Arxentina)|Córdoba]].&lt;ref name= &quot;Siglomedico&quot;/&gt;
Podríen sumar otres 5000&amp;nbsp;baxes productu de les [[Revolución de los Coloraos]] y una cifra similar d'homes que fuxeron al estranxeru pa evitar el reclutamiento o por sofitar a los rebeldes.&lt;ref name=&quot;Pomer110&quot;&gt;Lleón Pomer (2007). ''[https://books.google.com.ar/books?id=bdtiZFIo6tQC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false Hestories de gauchos y gauchisoldados]''. Buenos Aires: Ediciones Colihue SRL, páxs. 110. ISBN 978-950-563-851-2.&lt;/ref&gt;
Coles mesmes, na rexón [[Rio Grande do Sul|riograndense]] considérase que finaron unos 1000&amp;nbsp;civiles, na so mayoría por cuenta de la mesma epidemia.&lt;ref&gt;Mendengo Filho, Pedro: [http://www.aldeiamaracu.org.br/colera.pdf «Roxura, doença negligenciada»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029152541/http://www.aldeiamaracu.org.br/colera.pdf |date=2012-10-29 }}, Rio de Janeiro, 29 d'abril de 2008, páxs. 5. Consultáu'l 23 d'avientu de 2011.&lt;/ref&gt;
Tamién destaca'l casu de los afroargentinos, que según tolos historiadores d'esi país sufrieron un gran númberu de baxes, yá que yeren reclutados de manera desproporcionada, munchos de manera forzosa, ya inclusive unviaos al frente engrillados,&lt;ref name= &quot;youtube1&quot; /&gt; lo que según la historiografía clásica llevó a la so desapaición. Postures más crítiques acusen que'l reclutamiento y masacre d'esi grupu foi de manera intencional, yá que yera parte del procesu de ''ablancazamientu'' de l'Arxentina.&lt;ref&gt;[[:w:en:Afro_Argentine#Causes_of_reduction|Afro Argentine. ''Causes of reduction of the African Population in Argentina''. (Wikipedia n'inglés)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Población negra n'Arxentina#.C2.BFQu.C3.A9 sucedi.C3.B3 cola poblaci.C3.B3n afroargentina.3F|¿Qué asocedió cola población afroargentina? (Wikipedia n'español)]]&lt;/ref&gt;
L'exércitu brasilanu tamién yera formáu na so mayoría por negros y mulatos ―principalmente llibertos― con una oficialidá blanca,&lt;ref&gt;[http://www.lagazeta.com.ar/ht.htm#1 La guerra de Paraguái: El xenocidiu - ''La Gazeta''.] Calcúlase que per cada blancu había 45 negros nel exércitu imperial que lluchó nel Paraguái. Munchos de los esclavos volvieron ser propiedá de los sos amos tres la guerra, lo que foi bien criticáu por grupos abolicionistes.&lt;/ref&gt; tamién unos 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;esclavos brasilanos combatieron na guerra.&lt;ref&gt;Carl N. Degler (1986). ''[https://books.google.cl/books?id=WoxhWdTSAp8C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false Neither Black Nor White: Slavery and Race Relations in Brazil and the United States]''. Madison: University of Wisconsin Press, páxs. 77. ISBN 0-299-10914-3.&lt;/ref&gt;

L'historiador arxentín [[Felipe Pigna]] estima que morrieron 50&amp;nbsp;000 de los sos nacionales nel cursu de la guerra,&lt;ref name= &quot;youtube1&quot; /&gt;&lt;ref name= &quot;cambéu&quot;&gt;[http://www.andinia.com/b2evolution/index.php/noticies-aire-llibre/aire_llibre/sobrevivencia-emergencia-sobrevivir/sobrevivencia-al aire llibre/sobrevivencia-refugio-vivaques-vivacs/ Categoría: Abellugos y vivaques - Noticies al campu. La sobrevivencia, la economía y la reproducción - Cambeos qu'inducen los desastres y catástrofes.]
{{Cita|A estes cifres hai qu'amestar la muerte de casi doscientos mil brasilanos, unos cincuenta mil arxentinos y cinco mil uruguayos. Hai autores que citen diverses cifres por cuenta de les variaciones provocaes polos irregulares censos nuna rexón del mundu que permanez parcialmente inexplorada hasta l'actualidá, pero tolos analises son coincidentes en señalar la enormidad de les perdes humanes y materiales provocaes polo qu'agora la historia conoz como &quot;La guerra de la triple alianza&quot;; esta conflagración nun produció beneficiu netu a nengún de los contrincantes.}}&lt;/ref&gt;
―unos 18&amp;nbsp;000 militares―&lt;ref name= &quot;Pomer110&quot; /&gt; y hasta 168&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt; o 200&amp;nbsp;000&lt;ref name= &quot;cambéu&quot; /&gt; brasilanos y 5000&lt;ref name= &quot;cambéu&quot; /&gt; a 10&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt; uruguayos,&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt;&lt;ref name= &quot;Dere&quot;/&gt; la mayoría d'ellos poles epidemia qu'afectaron la rexón nesa dómina.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt;

=== Consecuencies económiques ===
Más allá de les razones polítiques qu'afalaron a Mitre a participar na guerra, el xeneral taba convencíu de que tenía la obligación moral d'introducir nel Paraguái les instituciones [[lliberalismu económicu|económiques lliberales]]. Nun discursu de 1869 afirmó que {{cita|Cuando los nuesos guerreros vuelvan de la so llarga y gloriosa campaña…va poder el comerciu ver inscrites nes sos banderes los grandes principios que los apóstoles del [[llibrecambismu|llibre cambéu]] proclamaron pa mayor gloria y felicidá de los homes.|Arengues de Mitre, 1869.&lt;ref name=&quot;Gazeta&quot;/&gt;}}

Al añu del fin del conflictu, el Gobiernu paraguayu viose obligáu a contraer el so primer emprestu de los bancos británicos, empeñándose en 1,44&amp;nbsp;millones de [[llibres esterlines|£]] (llibres esterlines), de les cualos llegaron al país solu 200&amp;nbsp;000. El monto inicial foi menguáu darréu a alredor de £ 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000, en cuenta de la entrega a los bancos de 3000&amp;nbsp;[[quilómetros cuadraos|km²]] de tierra fiscal.&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt;

El ferrocarril nacional y les nacientes industries fueron destruyíos, o interveníos por compañíes britániques. El mesmu Conde D'Eu supervisó la destrucción pieza per pieza de la fundición de Ibicuy, que foi darréu amburada y anubierta.&lt;ref name=&quot;Pomer&quot;/&gt; La producción agrícola foi puesta sol so control al traviés d'empresarios brasilanos y fuercies militares brasilanes, financiaes por estos y polos inversionistas británicos. Esta guerra condicionó'l desenvolvimientu ulterior de Paraguái.{{ensin referencies}}

L'esfuerciu bélicu foi bien costosu económicamente tamién para [[Brasil]]: l'Imperiu quedó bien empeñáu colos británicos, y siguiría perdiendo dineru inclusive dempués de la guerra, por cuenta de los gastos causaos pola ocupación de Paraguái.{{ensin referencies}}
Dellos historiadores brasilanos consideren aquella guerra l'entamu de la delda esterna d'esi país.{{ensin referencies}}

Pal gobiernu arxentín, anque nun pudo amestar tolos territorios que deseyaba, la guerra foi beneficiosa en dos sentíos: de primeres, fortaleció la posición política del partíu del presidente [[Bartolomé Mitre|Mitre]];&lt;ref&gt;Sicasí, el partíu de Mitre terminó per estremar se en dos, y la faición que sofitaba'l xeneral foi ganada nes eleiciones nacionales de 1868, aportando al gobiernu'l so rival Sarmiento.&lt;/ref&gt;
per otru llau, la guerra cohesionó al [[Exércitu Arxentín]], que dexó de ser un conglomeráu de milicies provinciales y fuercies d'ocupación de Buenos Aires nel interior, pa empecipiar el camín del so profesionalización y despolitización.&lt;ref&gt;Vedoya, Juan Carlos, ''La magra collecha''. Memorial de la Patria, tomu XIII. Buenos Aires: La Bastilla, 1984.&lt;/ref&gt;
El puertu de [[Buenos Aires]] confirmó la so posición como centru económicu, cultural y políticu del país. Sicasí, al igual qu'asocedió col so aliáu, la economía arxentina foi bien afeutada y nun pudo recuperase hasta fines de la década siguiente, impulsada pola masiva inmigración europea que la convertiría nuna potencia rexonal.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_1&quot; /&gt;

La delda esterna de Brasil creció hasta los 56&amp;nbsp;millones de llibres esterlines, la d'Arxentina hasta 9&amp;nbsp;millones y la uruguaya hasta 0,248&amp;nbsp;millones.&lt;ref name=&quot;ref_duplicada_2&quot; /&gt;

== Postura de Colombia y Perú frente al conflictu ==
[[Ficheru:Eustorgio Salgar 1.jpg|thumb|[[Eustorgio Salgar]], presidente de los [[Estaos Xuníos de Colombia]], ufiertó formalmente a los paraguayos que, si por efeutos de la guerra Paraguái sumiera, ellos tendríen en Colombia status de colombianos.&lt;ref&gt;{{cita noticia |nome= Rafael |apellíu= Nieto Navia |títulu= La Triple Alianza |url= http://www.elnuevosiglo.com.co/articulos/7-2012-rafael-nietu-navia.html-0 |obra= [[El Nuevo Siglo]] |editorial=  |fecha= 10 de xunetu de 2012 |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 }}&lt;/ref&gt;]]

Mientres el periodu de la guerra, Paraguái namái recibió sofitu de tipu &quot;moral&quot; de [[Estaos Xuníos de Colombia|Colombia]], al traviés d'una nota de protesta colombiana unviada al [[Imperiu de Brasil]], [[Uruguái]] y [[Arxentina]].&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.mec.gov.py/cms/recursos/5474-protesta-de-colombia---guerra-contra-la-triple-alianza |títulu= Protesta de Colombia - Guerra contra la Triple Alianza |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 |obra= Ministeriu d'Educación y Cultura |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20130118145425/http://www.mec.gov.py/cms/recursos/5474-protesta-de-colombia---guerra-contra-la-triple-alianza |fechaarchivu= 18 de xineru de 2013 }}&lt;/ref&gt;

Les alministraciones de los presidentes [[Santos Acosta]] y [[Santos Gutiérrez]] ente 1867 y 1870, siguieron la política del derrocáu presidente [[Tomás Cipriano de Mosquera]], al protestar contra la invasión de Paraguái.&lt;ref name=&quot;GOMEZ&quot;&gt;{{cita noticia |nome= Rafael |apellíos= Gomez Hoyo |títulu= La Epopeya de Paraguái |url= https://news.google.com/newspapers?nid=1706&amp;dat=19700301&amp;id=SOwcAAAAIBAJ&amp;sjid=pWYEAAAAIBAJ&amp;pg=4335,119308 |obra= |editorial= [[El Tiempo (Colombia)]] |fecha= 1 de marzu de 1970 |fechaaccesu=18 d'avientu de 2012}}&lt;/ref&gt;
El canciller [[Carlos Marin (diplomáticu)|Carlos Marin]], censuró'l [[s:Tratáu Secretu de la Triple Alianza|tratáu secretu]] declarando que'l so país nun dexaría que se fixera de Paraguái una colonia.&lt;ref name=&quot;GOMEZ&quot;/&gt;

El [[Congresu de Colombia|Congresu]] de 1870 mientres el gobiernu d'[[Eustorgio Salgar]] fíxose solidariu col executivu,&lt;ref name=&quot;GOMEZ&quot;/&gt; y 27 de xunu aprobó la Llei 78/1870, na cual espresó la so simpatía y almiración per pueblu paraguayu, al traviés de los artículos 1º y 2º d'esti congresu, que se trescriben de siguío:&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www1.mre.gov.py:82/procesador/embaparcolombia/?page_id=271 |títulu= La historia xúnenos |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 |obra= [[Ministeriu de Rellaciones Esteriores de Paraguái]] }}&lt;/ref&gt;

{{cita|El Congresu de Colombia almira la resistencia patriótico y heroico opuesta pol pueblu de Paraguái a los aliaos que combinaron les sos fuercies y recursos poderosos pa avasallar a esa república, débil pol númberu de los sos ciudadanos y pola estensión de los sos elementos materiales, pero tan respetable pola puxanza del so sentimientu y aición, que tou lo qu'hai de noble nel mundu contempla'l so grandor, llamenta la so desgracia y -y ufrienda vives simpatíes.|Artículu primeru}}

{{cita|El Congresu de Colombia participa del dolor de los paraguayos amigos de la so patria pola muerte del mariscal Francisco Solano López, que'l so valor y esfotu indomables, puestos al serviciu de la independencia de Paraguái, diéron-y llugar distinguíu ente los héroes, y faen la so memoria digna de ser encamentada a les xeneraciones futures.|Artículu segundu}}

A la fin de la guerra, Colombia propunxo como xestu solidariu la doble nacionalidá,&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/en-tornu-a-maria-de-jorge-isaacs/html/b97386d9-7abc-4883-ba34-a8d00309263f_2.html |títulu= En redol a «María» de Jorge Isaacs |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 |apellíu= De Mora |nome= Carmen |obra= [[Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]] }}&lt;/ref&gt; nun documentu que nunca foi ratificáu pol Senáu paraguayu.&lt;ref&gt;{{cita noticia |nome=  |apellíos=  |coautores=  |títulu= &quot;Nomenklaturas&quot; y les cais |url= http://www.abc.com.py/edicion-impresa/opinion/nomenklaturas-y-les cais-176674.html |obra= [[ABC Color]] |fecha= 25 d'ochobre de 2010 |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 }}&lt;/ref&gt;
Finalmente, cuando la comunidá internacional americana realizó un cume, onde s'aldericó'l futuru de Paraguái, foi Colombia, al traviés del so canciller, quien presentó un decretu pa respetar y caltener la soberanía paraguaya, moción secundada por tolos presentes.&lt;ref&gt;{{cita noticia |nome=  |apellíos=  |coautores=  |títulu= Nueva Colombia, ciudá puxante y en crecedera |url= http://www.abc.com.py/edicion-impresa/interior/nueva-colombia-ciudá-puxante-y-en-crecedera-199537.html |editorial= ABC Color |fecha= 21 d'avientu de 2010 |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012 }}&lt;/ref&gt;

Tamién la opinión pública de [[Perú]] sofitó al Paraguái contra la Triple Alianza; el gobiernu peruanu, sicasí, llindóse a realizar dellos intentos de mediación, intentando salvar la posición paraguaya.&lt;ref&gt;Aljovín de Losada, Cristóbal (2008): [https://nuevomundo.revues.org/48562 «El Perú y la guerra de Paraguái (1864-1870)»], artículu del 2008 nel sitiu web de la revista ''Nuevu Mundu, Mundos Nuevos''. Buenos Aires.&lt;/ref&gt;

== Devolución de los trofeos de guerra ==
[[Ficheru:Delegación_uruguaya_en_Paraguay.png|thumb|400px|Devolución de los trofeos de guerra tomaos pol Uruguái a la República de Paraguái, realizada en mayu de 1885.]]

En [[1885]], mientres la presidencia de [[Bernardino Caballero]], la República Oriental del Uruguái, siendo presidente'l xeneral [[Máximo Santos]], realizó la devolución de los trofeos de guerra al Paraguái y la condonación de la so delda de guerra. La delegación foi presidida pol Ministru de Guerra, xeneral [[Máximo Tajes]], y acompañada pela Banda de Músicos y una Seición del Batallón 5° de Cazadores. Por esti xestu, la plaza San Francisco de la ciudá d'Asunción camudó'l so nome pol de Plaza Uruguaya.{{ensin referencies}}

El 16 d'agostu de [[1954]], el presidente arxentín teniente xeneral [[Juan Domingo Perón]], apurrió n'Asunción al presidente paraguayu xeneral [[Alfredo Stroessner]] los trofeos de guerra que les fuercies arxentines conquistaren a les paraguayas. Los trofeos devueltos fueron treslladaos nos rastreadores de l'[[Armada Arxentina]]: [[ARA King (P-21)|ARA ''King]]'' y [[ARA Murature (P-20)|ARA ''Murature]]''.

{{cita|Vengo como un home que vien rindir homenaxe al Paraguái nel nome del so queríu mariscal Francisco Solano López y faigo llegar l'abrazu del pueblu arxentín a esta Patria tan respetable y tan quería. En nome d'esa amistá y de esa devolución del pueblu arxentín, pongo en manes del mandatariu d'esti pueblu, como les reliquies, el testimoniu de la nuesa hermandá infrayable.|Juan Domingo Perón&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://generalyegros.com/index.php/tte-xeneral-juan-domingu-peron/37-peron/63-tte-xeneral-juan-domingu-peron|títulu=''Trofeos de guerra''.}}&lt;/ref&gt;}}
[[Ficheru:Canhão El Cristiano.jpg|miniaturadeimagen|El Cristianu nel [[Muséu Históricu Nacional (Brasil)]]]]
En cuanto al moblame del palaciu de Francisco Solano López, esti nun yera puramente un troféu de guerra yá que se trataben de muebles mercaos n'Alemaña por López pa usu personal y que fueron prindaos pol Estáu Arxentín al aportar al puertu de Buenos Aires apenes se supo la declaración de guerra. Pasaron como bien priváu a manes de privaes hasta que tales muebles fueron coleccionaos como antigüedaes pol [[Muséu Históricu d'Entre Ríos]]; esi moblame de luxu recién foi afayáu n'Arxentina nel 2011 y consideróse un oprobio que fueren reteníos, decidiéndose la entrega de los mesmos al tao paraguayu. Na primer selmana de xunetu de 2014 fueron devueltos pol Estáu Arxentín ―y l'estáu provincial entrerriano― al Estáu Paraguayu, devolución que se fixo oficial el martes 12 d'agostu del mesmu añu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.analisisdigital.com.ar/noticias.php?ed=1&amp;di=0&amp;non=205116|títulu=Los muebles de Solano López llegaron al Paraguái|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.diarioregistrado.com/politica/99487-cristina-viaxa-a-paraguay-pa-restituyir-pertenencies-de-francisco-solano-lopez.html|títulu=http://www.diarioregistrado.com/politica/99487-cristina-viaxa-a-paraguay-pa-restituyir-pertenencies-de-francisco-solano-lopez.html|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.telam.com.ar/notas/201408/74980-muebles-solano-lopez-cristina-paraguay.html|títulu=http://www.telam.com.ar/notas/201408/74980-muebles-solano-lopez-cristina-paraguay.html|fechaaccesu=1 d'abril de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20230426142011/https://www.telam.com.ar/notas/201408/74980-muebles-solano-lopez-cristina-paraguay.html|fechaarchivu=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;

Tocantes a los gastos de guerra que'l Paraguái tenía de pagar como indemnización a los aliaos d'alcuerdu al artículu 14 del tratáu del 1 de mayu de 1865, la República Arxentina lliberó al Paraguái de la continuidá de los pagos el 12 d'agostu de [[1942]] por votu unánime del Congresu Nacional, mientres la presidencia de [[Ramón Castillo]].&lt;ref&gt;Historia diplomática de Paraguái de 1869 a 1990: Antonio Salum-Flecha. Páx. 151. Autor: Antonio Salum-Flecha. Edición 4. Editor: Ediciones Comuñeros, 1990&lt;/ref&gt;
Pela so parte, Brasil facer el 4 de mayu de 1943, mientres la presidencia de [[Getulio Vargas]], cuando la delda taba saldada práuticamente na so totalidá.&lt;ref&gt;Paraguái, prisioneru geo-políticu. Páx. 126. Institutu d'estudios xeopolíticos ya internacionales. Autor: Luis J. González. Edición 2. Editor: Institutu Paraguayu d'Estudios Geopolíticos ya Internacionales, 1990&lt;/ref&gt;

Sicasí, hasta'l presente Brasil enxamás devolvió los varios trofeos de guerra que llogró en Paraguái, como'l célebre gran cañón defensivu de bronce llamao [[El Cristianu]], por ser forxáu col bronce de delles de les campanes de les ilesies católiques paraguayas, y que foi prindáu polos brasilanos n'ocupando la fortaleza de Humaitá; nin lo que queda de los archivos militares, ente otros oxetos y bienes polo xeneral que Brasil escaló.{{ensin referencies|date=February 2016}} Anque Brasil fixo sopelexar la noticia de la devolución nel 2010 ―por casu al traviés de l'Axencia Reuters― lo concreto ye que tal arreglu entá ta en falta. En cuanto al enorme cañón de 12 [[tonelaes]] El Cristianu moteyáu polos brasilanos como ''O Cristão''― entá s'atopaba n'esposición nel [[Muséu Históricu Nacional (Brasil)|Muséu Históricu Nacional en Brasil]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2013/04/1264506-Paraguái-esixe-do-brasil-a-volta-do-cristao-trazido-como-trofeu-de-guerra.shtml|títulu=Paraguái-esixe-do-Brasil-a-volta-do-cristao-trazido-como-trofeu-de-guerra|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brezzo, Liliana M.: ''La devolución de los trofeos de guerra'', 2014. ISBN 978-99953-1-441-5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140714201625/http://www.lanacion.com.py/articulo/114977-francu-pidio-a-brasil-devolucion-de-trofeos-de-la guerra-de-la-triple-alianza-.html «Franco pidió a Brasil la devolución de trofeos de guerra de la Triple Alianza»], artículu nel diariu ''La Nación'' (Asunción).&lt;/ref&gt;

== Discutiniu actual ==
En 2007, cuando [[Cristina Fernández de Kirchner|Cristina Fernández]] yera primer dama arxentina, emponderó nun discursu públicu a [[Francisco Solano López]], y calificó a la Triple Alianza como una triple traición a los intereses de [[Llatinoamérica]] frente a los [[imperialismu|imperialismos]]. A ello sumóse'l 14 de setiembre de 2007 la imposición del nome ''Mariscal Francisco Solano López'' a una unidá militar del Exércitu Arxentín, el Grupu d'Artillería Blindao 2, con asientu en [[Rosario del Balta]] ([[provincia d'Entre Ríos]]).&lt;ref&gt;{{enllaz rotu|1=[http://www.soldadosdigital.com/2007/138-payares/nota_principal.htm Grupu d'Artillería Blindao 2, Mariscal Francisco Solano López] |2=http://www.soldadosdigital.com/2007/138-payares/nota_principal.htm |bot=InternetArchiveBot }}, artículu de 2007 nel sitiu web Soldáu Dixital (Buenos Aires).&lt;/ref&gt;

Frente a esto, el diariu ''[[La Nación (Arxentina)|La Nación]]'' respondió con un editorial,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.lanacion.com.ar/968480-absurdu-tributu-a-un dictador|títulu=''Absurdu tributu a un dictador''|fechaaccesu=1 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt; robláu pol so direutor, tresnietu del xeneral [[Bartolomé Mitre]], fundador del mesmu diariu, en que comparaba a Solano López con [[Adolf Hitler]]. Esti editorial provocó una respuesta enérxica na intelectualidá paraguaya y tamién nos intelectuales d'esquierda polo xeneral.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rebanadasderealidad.com.ar/wagner-07-01.htm|títulu=''Kirchner, Mitre y Solano López'', Rebanadas de realidá. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://argentina.indymedia.org/news/2007/12/571424|títulu=''Polémica sobre la Guerra de la Triple Alianza''.|fechaaccesu=1 d'abril de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170916095027/http://argentina.indymedia.org/news/2007/12/571424|fechaarchivu=2017-09-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.somosparaguay.com.py/despachos.asp?cod_des=13660&amp;ID_Seccion=51|títulu=''Respuesta a la diatriba del diariu ''La Nación'' de Buenos Aires'', en Somos Paraguái.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080213083134/http://www.somosparaguay.com.py/despachos.asp?cod_des=13660&amp;ID_Seccion=51|fechaarchivu=2008-02-13}}&lt;/ref&gt;

Al respeutu, la presidenta Cristina Fernández espresó:&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.somosparaguay.com.py/despachos.asp?cod_des=13603&amp;ID_Seccion=52|títulu=''Cristina K. recordó de nuevu al mariscal López y criticó a ''La Nación'' de Buenos Aires'', en Somos Paraguái.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080105050434/http://www.somosparaguay.com.py/despachos.asp?cod_des=13603&amp;ID_Seccion=52|fechaarchivu=2008-01-05}}&lt;/ref&gt;
{{cita|Dalgún mediu de comunicación, fundáu seique por unu de los qu'encabezó aquella triple traición, criticóme duramente. Nun importa, la verdá histórica nun puede tapase con editoriales. Ta escrita, desgraciadamente a sangre y fueu nel corazón del pueblo paraguayu.}}

== Impautu na lliteratura y nel cine ==
=== Lliteratura ===
''[[L'ayalga del presidente de Paraguái]]'' (1894) ye una novela d'[[Emilio Salgari]]. Narra les aventures de dos marineros ficticios de l'Armada Paraguaya mientres la guerra. La novela amuesa una visión favorable de Paraguái y de Francisco Solano López.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.abc.com.py/edicion-impresa/artes-espectaculos/llancen-l'ayalga-del presidente-del-paraguay-de-emilio-salgari-1311723.html#|títulu=Llancen “L'ayalga del presidente de Paraguái”, d'Emilio Salgari|fechaaccesu=13 de setiembre de 2015|fecha=2 d'avientu de 2014|editorial=[[ABC Color]]}}&lt;/ref&gt;

La guerra de la Triple Alianza tamién ta representada na triloxía del escritor arxentín [[Manuel Gálvez]] compuesta por ''Los caminos de la muerte'', ''Humaitá'' y ''Xornaes d'agonía''.

Nel so llibru ''[[Una escursión a los indios ranqueles]]'', orixinalmente publicáu por tiraes nel diariu La Tribuna, [[Lucio V. Mansilla]] remembra dellos pasaxes de la guerra, que lo tuvo como coronel del Batallón 12 d'infantería de linia.

=== Cine ===
El cine paraguayu encetó la Guerra de la Triple Alianza en producciones como ''[[Cuetu Corá (película)|Cuetu Corá]]'' (1978), de Guillermo Vera Díaz; ''[[Acosta Ñu (película)|Acosta Ñu]]'' (2008), del pilarense Ramón Ramoa Salcedo; ''Felipe Canastru'' (2010), de Darío Cardona; según el llargumetraxe inéditu ''[[Kamiseta Pyta'i]]'' (2012), de [[Hérib Godoy]], y del mesmu direutor, ''[[Llates vacíes]]'' (2014), que recrea'l mitu popular de [[plata yvyguy]], sobre ayalgues soterraes mientres la guerra.

Tamién esisten documentales importantes como ''Cándido López-Los campos de batalla'' (2005), de José Luis García, una coproducción d'Arxentina y Paraguái; y ''Eliza Lynch: Queen of Paraguay'' (2013), de Alan Glisenan, d'[[Irlanda]].

== Ver tamién ==
* {{wikisource|Tratáu Secretu de la Triple Alianza|Testu del tratáu secretu de la Triple Alianza}}
* {{wikisource|Guerra de Paraguái contra la Triple Alianza|la Guerra de Paraguái contra la Triple Alianza}}
* [[Defensa de Paysandú]]
* [[Felipe Varela]]
* [[Saquéu d'Asunción]]
* [[Sanidá Militar na Guerra de la Triple Alianza]]
* [[Disputa de Curupayty y Llombes de Pedro González]]

== Fuentes ==
=== Notes ===
{{llistaref|2}}

=== Bibliografía ===
* Alonso J. L. y Peña J. M. (2017) ''L'añu del sangre 1865-1866''. Buenos Aires: Editorial Abrazos. ISBN 978-987-26509-8-8
* {{cita llibru |apellíu=Chasteen |nome=John Charles |enllaceautor= |títulu=Born in blood &amp; fire: a concise history of Latin America |fechaaccesu= |idioma= |otros= |edición= |añu=2006 |editor= |editorial=W.W. Norton &amp; Company |allugamientu=Nueva York |isbn=}}
* {{cita llibru |apellíu=Díaz Gavier |nome=Mario |enllaceautor= |títulu=En tres meses n'Asunción |idioma= |otros=Estudiu de les causes de la Guerra y les sos campañes militares, centráu nel analís de la campaña de Humaitá, con un analises minuciosos de la [[Batalla de Curupaití]] |edición= |añu=2005 |editor= |editorial=del Boulevard |ubicación=Rosario Arxentina |isbn=987-556-118-5}}
* {{cita llibru |apellíu=Doratioto |nome=Francisco |enllaceautor= |títulu=Maldita Guerra. Nueva Historia de la Guerra de Paraguái |idioma= |otros=Estensu analís de la Guerra, les sos causes y consecuencies, dende'l puntu de vista brasilanu, con abondoses notes bibliográfiques |edición= |añu=2008 |editor= |editorial=Emecé |allugamientu=São Paulo/Buenos Aires |isbn=978-950-04-2574-2}}
* {{cita publicación |apellíu=Ganson |nome=Barbara J. |enllaceautor= |títulu=Following their children into battle: women at war in Paraguay, 1864-1870 |id=base de datos [[JSTOR]] |fechaaccesu=18 d'abril de 2007 |idioma=inglés |otros= |edición= |añu=1990 |editor= |editorial= |allugamientu= |publicación=The Americas |volume=46 |númberu=3 |cita=}}
* {{cita llibru |apellíu=Garmendia |nome=José Ignacio |enllaceautor=José Ignacio Garmendia (militar) |títulu=Campaña de Corrientes y de Ríu Grande: alcordances de la guerra de Paraguái |url= |fechaaccesu= |idioma= |otros=Rellatu de les campañes iniciales de la guerra, según el puntu de vista d'un oficial arxentín que participó na mesma, con notes adicionales. Bien pervalible poles sos ilustración, del mesmu Garmendia. |edición= |añu=1904 |editor= |editorial=Peusar |allugamientu=Bs. As. |isbn=}}
* {{cita llibru |apellíu=Pomer |nome=Lleón |enllaceautor= |títulu=La guerra de Paraguái |url= |fechaaccesu= |idioma= |otros=Estudiu sobre les causes y les consecuencies de la Guerra de Paraguái según el puntu de vista [[revisionismu históricu n'Arxentina|revisionista]] |edición= |añu=2008 |editor= |editorial=Leviatán |allugamientu=Bs. As. |isbn=978-897-514-141-4}}
* {{cita llibru |apellíu=Rosa |nome=José María |enllaceautor=José María Rosa |títulu=La guerra de Paraguái y les montoneras arxentines |idioma= |otros=Analís revisionista arxentín de la guerra, les sos causes y consecuencies, con un analís detalláu de les reaiciones federales contraries a la guerra nel interior de l'Arxentina |edición= |añu=1986 |editor= |editorial=Hyspamérica |allugamientu=Buenos Aires |isbn=950-614-362-5}}
* {{cita llibru |apellíu=Ruiz Moreno |nome=Isidoro J. |enllaceautor= |títulu=Campañes militares arxentines |idioma= |otros=Cuartu tomu de la historia militar arxentina del sieglu XIX, dedicáu en gran parte al analís diplomático y militar de la Guerra de Paraguái. |edición= |añu=2008 |editor=Emecé |editorial= |allugamientu=Bs. As. |isbn=978-950-620-257-6 |capítulu=Tomo IV}}
* {{cita llibru |apellíu=Zenequelli |nome=Lilia |enllaceautor= |títulu=Crónica d'una guerra, La Triple Alianza |url= |fechaaccesu= |idioma= |otros=Analís estensu y detalláu de la Guerra de Paraguái dende'l puntu de vista arxentín, ensin enclín revisionista nin “clásica” |edición= |añu=1997 |editor= |editorial=Dunken |allugamientu=Bs. As. |isbn=987-9123-36-0 |capítulu= |páxina= |cita=}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|War of the Triple Alliance}}

* [http://www.portalguarani.com/993_periodico_de_guerra_la centinela/9066_la centinela_coleccion_del selmanariu_de_los paraguayos_en_la guerra_de_la_triple_alianza__1867_.html Diariu La Centinela Coleición del selmanariu de los paraguayos en Guerra de la Triple Alianza 1867]
* [http://www.lagazeta.com.ar/guerradelparaguay.htm «La Guerra de Paraguái (Visión Arxentina)», en LaGazeta.com.ar.]
* [http://www.infoluque.com.py/historia/mlopez.htm «Causes que provocaron la Guerra contra la Triple Alianza», en InfoLuque.com.py.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213071438/http://www.infoluque.com.py/historia/mlopez.htm |date=2007-02-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20140515080939/http://www.elortiba.org/guepy.html «La Guerra de Paraguái», en ElOrtiba.org.]
* [http://nuevomundo.revues.org/document1623.html «La guerra de la Triple Alianza na lliteratura paraguaya», en NuevoMundo.revues.org.]
* [http://www.argentina-rree.com/6/6-003.htm «Les causes de la guerra», n'Historia de les Rellaciones Esteriores Arxentines.]
* [http://www.meucat.com/main.php?LOXA=album&amp;SCR=1280 Semeyes de la guerra de 1870, en Meucat.com.]
* [http://www.paginadigital.com.ar/articulos/2005/2005prim/noticias/triple-alianza-020305.asp «La Guerra de la Triple Alianza contra'l Paraguái aniquiló la única esperiencia esitosa de desenvolvimientu independiente», en PaginaDigital.com.ar.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190316120039/http://www.paginadigital.com.ar/articulos/2005/2005prim/noticias/triple-alianza-020305.asp |date=2019-03-16 }}
* [http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/organizacion_nacional/guerra_de_la_triple_alianza.php «La Guerra de la Triple Alianza», en ElHistoriador.com.ar.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605094406/http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/organizacion_nacional/guerra_de_la_triple_alianza.php |date=2014-06-05 }}
* [http://www.temakel.com/ghdegparaguay.htm «La guerra de Paraguái», en Temakel.com.]
* {{Enllaz rotu|1=«South American Military History», en Reocities.com. |2=http://www.reocities.com/ulysses_lleal/capa.html |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{Enllaz rotu|1=Mapa de la Guerra de la Triple Alianza. |2=http://www.er-saguier.org/obres/udhielal/pdfs/Tomo_09/TripleAlianza.JPG |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=-rDZCXajua0 Guerra Guazú], capítulos 1, 2, 3 y 4, videu sobre la Guerra de la Triple Alianza nel sitiu web YouTube.
* [http://www.youtube.com/watch?v=EZLS3ofltYE &quot;Daqué fadríen&quot;], videu nel sitiu web YouTube sobre la Guerra de la Triple Alianza.
* [https://web.archive.org/web/20130918101444/http://blogosfera.tvpublica.com.ar/guerraguasu/?p=18 &quot;Guerra guasú&quot;], documental sobre la guerra realizáu pola [[TV Pública (Arxentina)]]

{{Tradubot|Guerra de la Triple Alianza}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerra de la Triple Alianza| ]]
[[Categoría:Xenocidios]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>3i1gy3n2ytex7q9jzts8ao6obcife3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra ruso-ucraína</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116276</id>
    <revision>
      <id>4506075</id>
      <parentid>4501383</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T03:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 12 referencia(es) y marcando 29 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370699" sha1="9kivwct1qzeqkqnvmjafb29tigqoig6" xml:space="preserve">{{referencies|t=20200412075807}}
{{desactualizáu|conflictu armáu|sección=1}}
{{problemes artículu|non neutral|copyedit|t=}}
{{Ficha de conflictu militar
|nome_batalla = Guerra ruso-ucraína
|imaxe = Map of the war in Donbass.svg
|descripción_imaxe = {{color box|red}} Ciudad sol control de la República Popular de Donetsk y de la República Popular de Lugansk.&lt;br /&gt; {{color box|cyan}} Ciudaes sol control del gobiernu d'Ucraína.&lt;br /&gt; {{color box|orange}} Ciudaes o poblaciones que tán en combate.
|parte_de = Parte de la [[crisis n'Ucraína de 2013-2015]] y [[Nueva Guerra Fría]] 
|conflictu = 
|fecha = [[12 d'abril]] de [[2014]] - Actualidá&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/02/09/la guerra-en-ucrania-enfóscase-segun-la-osce|títulu=La guerra n'Ucraína enfoscar según la OSCE|editorial=EuroNews|fecha=9 de febreru de 2017|fechaaccesu=15 de febreru de 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=La guerra despierta de la so letargo nel este d'Ucraína|url=http://www.playgroundmag.net/noticias/actualidad/guerra-despierta-letargo-Ucraína_0_1913808624.html|editorial=playgroundmag.net|fecha=3 de febreru de 2017|fechaaccesu=15 de febreru de 2017}}&lt;/ref&gt;
|llugar = Ucraína
|resultáu = En cursu.
* Intervención de voluntarios mayoritariamente rusos y de distintes etnies.
* Sanciones económiques a Rusia per parte de la Unión Europea y Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.rpp.com.pe/2014-08-28-obama-y-merkel-amenacien-a-rusia-con-mas-sanciones-por-esguilada-en-ucrania-noticia_720667.html|títulu=Obama y Merkel amenacien a Rusia con más sanciones por esguilada n'Ucraína|fecha=28 d'agostu de 2014|axencia=EFE}}&lt;/ref&gt;
* Intervención militar rusa (Rusia niega tropes del gobiernu).
* Esplegue de tropes de la OTAN nos países d'alredor d'Ucraína y Rusia.
* [[Protocolu de Minsk|Alcuerdu d'alto'l fueu]] ente Ucraína y les repúbliques populares de Donetsk y Lugansk auspiciado per Rusia y la OSCE.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/139358-partes-conflictu-alcuerdo-cese-fueu-ucrania|títulu=Les partes del conflictu n'Ucraína roblen l'alcuerdu del cese al fueu nel este del país editorial=RT|fecha=5 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;
* Violación del altu'l fueu y continuación de les hostilidaes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/163789-kiev-arreyar-ue-guerra-fria-rusia|títulu=Kiev colos sos ataques pretende &quot;arreyar a la XE nuna guerra fría con Rusia&quot;|periódicu=RT|fecha=19 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[Alto'l fueu]] decretáu'l 10 de febreru de 2015, previu al entamu de nueves negociaciones en Minsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/2373483/0/kiev-separatistes/prorusos/negociacion-minsk/|títulu=Kiev y los separatistes prorrusos alcuerden un altu'l fueu|obra=20 minutos|fecha=10 de febreru de 2015|fechaaccesu=10 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.abc.es/internacional/20150210/abci-ucrania-cume-minsk-201502102059.html|títulu=Rusia y los rebeldes acepten un altu'l fueu n'Ucraína previu al cume de Minsk|obra=ABC|fecha=10 de febreru de 2015|fechaaccesu=10 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;
* Rompimientu esporádicu del altu al fueu a lo llargo de 2016
* Reavivanmiento del conflictu a empiezos de 2017
|casus =
'''Internes'''
* Derrocamientu de [[Víktor Yanukóvich]].
* Oposición al movimientu [[Euromaidán]] y al nuevu gobiernu.
* Redistribución del poder ente los [[Oligarquía|oligarques]].&lt;ref name=&quot;oligarques60814&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/radio_brief/20140806/1019008888.html|títulu=США объявили войну до последнего украинца – мнение|publicación=RIA Novosti |fecha=6 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* Firma del tratáu económicu cola Unión Europea.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.dinero.com/internacional/articulo/conflicto-entre-ucrania-rusia-2014/198000|títulu=Ucraína robla alcuerdu históricu con XE|publicación=Dineru|fecha=27 de xunu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140815204716/http://www.dinero.com/internacional/articulo/conflicto-entre-ucrania-rusia-2014/198000|fechaarchivu=2014-08-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu33&quot;/&gt;
'''Esternes'''
* Ofensiva económica d'[[Estaos Xuníos]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140701/160618184.html|títulu=Los sucesos n'Ucraína son una prueba de la política de contención a Rusia|editorial=RIA Novosti|fecha=1 de xunetu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsna-ostavlenie-slavyanska-opolcheniem-kto-v-itoge-proigral/|títulu=На оставление Славянска ополчением: кто в итоге проиграл|editorial=Odnako|fecha=6 de xunetu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://ria.ru/tv_politics/20140702/1014475560.html|títulu=У дипломатии нет шанса - американский политолог о кризисе на Украине|axencia=RIA Novosti|fecha=2 de xunetu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140624/1013375964.html|títulu=Медведев: события на Украине были навязаны с помощью особых технологий|editorial=RIA Novosti|fecha=24 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USRegime&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.globalresearch.ca/us-regime-change-operation-in-ukraine-exposed-in-leaked-diplomatic-phone-call/5367807|títulu=US Regime-Change Operation in Ukraine Exposed in Leaked Diplomatic Phone Call|publicación=Global Research |fecha=7 de febreru de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.euractiv.com/sections/global-europe/brok-economic-sanctions-are-much-more-costly-europe-america-300826|títulu=Brok: 'Economic sanctions are much more costly for Europe than for America'|editorial=EurActiv|fecha=19 de marzu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1tvOdnakoGP&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.1tv.ru/news/leontiev/262234 |títulu=Аналитическая программа &quot;Однако&quot;|editorial=''1TV'' |fecha=2 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oligarques60814&quot; /&gt;
* Intervención de la [[Xunión Europea]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dw.de/schr%C3%B6der-atribúi-crisis-rusu-ucraniana-a-la-ue/a-17627437 |títulu=Schröder atribúi crisis rusu-ucraniana a la XE |publicación=Deutsche Welle |fecha=11 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu33&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140430/159915930.html |títulu=L'asociación cola XE amenacia con colapsar la industria ucraniano |publicación=RIA Novosti |fecha=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129863--y-pen-europa-eeuu-ucrania |títulu=&quot;Europa tien de tener la so opinión y nun mirar colos güeyos d'EE.XX.&quot; |publicación=RT |fecha=1 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;
|territoriu = &lt;li&gt;
* Los insurxentes tomen el control de partes de los óblasts de [[Óblast de Donetsk|Donetsk]] y [[Óblast de Lugansk|Lugansk]].&lt;ref name=&quot;control&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27222023|títulu=Ukraine unrest: Kiev 'helpless' to quell parts of east|editorial=BBC News|fecha=30 d'abril de 2014|fechaaccesu=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
|combatientes1 = 
{{bandera2|República Popular de Donetsk}}
* {{bandera2|República Popular de Lugansk}}
* ''Organizaziones estranxeres:''
** [[Ficheru:The Other Russia flag.png|border|22px]] «Otra Rúsia»
*** «Interbrigadas»
** Batallón «Muerte»
** y otros
----
* [[Ficheru:Flag of Don Cossacks.svg|border|22px]] Toupoderosu exércitu de Don &lt;small&gt;(hasta l'abril de 2015)&lt;/small&gt;
** [[Ficheru:Don Cossacks National Guard Banner.jpg|border|22px]] Guardia nacional cosaca del Toupoderosu exércitu de Don
----
* Divisiones de caudiellos independientes:
** Brigada «Восток»&lt;br /&gt;
** Grupu de Bezler
** [[Ficheru:Flag of the Ghost Brigade.svg|border|22px]] Brigada «Fantasma»
* y otros
----
* ''{{RUS}}''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(según la posición d'Ucraína)&lt;/small&gt;
|combatientes2 =
{{bandera2|Ucraína}}
* ''Formaciones militares non gobernamentales:''
** [[Ficheru:Прапор Добровольчого українського корпусу Правого сектору.jpg|border|22px]] DUK «Pravi sektor»
** [[Ficheru:Flag of the Donbas Battalion.svg|border|22px]] Batallón «Donbass» &lt;small&gt;(del abril al mayu de 2014)&lt;/small&gt;
** [[Ficheru:Patch of the &quot;OUN&quot; Battalion.svg|15px]] Batallón «OUN» &lt;small&gt;(del xunetu de 2014 al mayu de 2015)&lt;/small&gt;
** [[Ficheru:Окрема добровольча чота «Карпатська Січ».png|15px]] Rota voluntária «Karpatska sich» &lt;small&gt;(del 2014 al mayu de 2015)&lt;/small&gt;
* ''Organizaziones estranxeres:''
** [[Ficheru:Atrad Pagonya.png|15px]] «Pogonya»
** [[Ficheru:CRI flag emblem.png|border|22px]] OPD «Cáucasu Llibre»
*** [[Ficheru:Батальйон імені Джохара Дудаєва.png|15px]] Batallón de Dzhohar Dudayev
*** [[Ficheru:Батальйон Шейха Мансура.png|15px]] Batallón del Sheij Mansur
** [[Ficheru:Georgia National Legion Ukr.png|15px]] Lexón nacional xeorxanu &lt;small&gt;(del 2014 al 24 de febreru de 2016)&lt;/small&gt;
** y otros comandante1 = &lt;Li&gt;
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Alexánder Zajárchenko]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Vladímir Antyuféyev]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Aleksandr Borodái]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Denís Pushilin]] 
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Ígor Guirkin]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Vladímir Kónonov]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Pável Gubárev|Pável Gúbarev]]
* {{bandera|República Popular de Donetsk}} [[Ígor Kakidzyánov]] 
* {{bandera|República Popular de Lugansk}} [[Valeri Bólotov]] 
* {{bandera|República Popular de Lugansk}} [[Ígor Plótnitski]] 
|comandante2 = &lt;Li&gt;
* {{bandera|Ucraína}} [[Petró Poroshenko]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Oleksandr Turchínov]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Arseniy Yatsenyuk]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Oleh Tyahnybok]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Andriy Parubiy]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Valentyn Nalyvaichenko]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Serguéi Kunitsyn]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Igor Teniuj]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Mykhailo Kutsyn]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Serhiy Hayduk]]
* {{bandera|Ucraína}} [[Arsén Avákov]]
|unidaes1 = 
[[Ficheru:Flag of the St George Ribbon.png|20px|border]] Milicies prorruses&lt;ref name= &quot;Marches16marzu&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/122535-ucrania-referendu-desintegracion |títulu=Otres rexones d'Ucraína miren de regüeyu a Crimea y cuestiónense la so autonomía editorial=RT n'Español|fecha= 16 de marzu de 2014 |fechaaccesu= 16 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;
: {{bandera|República Popular de Donetsk}} Unión de Trabayadores Mineros&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.reuters.com/article/2014/05/28/us-ukraine-crisis-miners-idUSKBN0Y80VX20140528|títulu=Miners rally in favor of separatists in eastern Ukraine|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Ucraína}} (ciudadanos prorrusos)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-26427848 |títulu= Ukraine's Yanukovych asked for troops, Russia tells UN |editorial=BBC |fecha=4 de marzu de 2014 |fechaaccesu=11 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Flag_of_Don_Cossacks.svg|20px|border]] Cosacos voluntarios del Don y del Térek&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=1587581|títulu=Донбасс: силы самообороны намерены стоять до конца|idioma=rusu|fecha=16 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://thekievtimes.ua/politics/374500-fiktivnaya-granica-ukrainy.html|títulu=Фиктивная граница Украины|idioma=ucraín|fecha=17 de marzu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140520095318/http://thekievtimes.ua/politics/374500-fiktivnaya-granica-ukrainy.html|fechaarchivu=2014-05-20}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Русское Национальное Единство.jpg|20px|border]] Siguidores del líder neonazi Aleksandr Barkashov espresaos na [[Unidá Nacional Rusa]]&lt;ref name= &quot;Rusosneonazis&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-crisis-who-are-russian-neo-nazi-groups-fighting-separatists-1463489 |títulu=Ukraine Crisis: Who Are the Russian Neo-Nazi Groups Fighting with Separatists? |editorial=IBTimes|fecha= 1 de setiembre de 2014 |fechaaccesu= 6 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Rusia|tamañu=15px}}{{bandera|Serbia|tamañu=15px}}{{bandera|Hungría|tamañu=15px}}{{bandera|Polonia|tamañu=15px}}{{bandera|España|tamañu=15px}}{{bandera|Francia|tamañu=15px}}{{bandera|Bielorrusia|tamañu=15px}}{{bandera|Uzbequistán|tamañu=15px}}{{bandera|Alemaña|tamañu=15px}}{{bandera|Armenia|tamañu=15px}}{{bandera|Turquía|tamañu=15px}}{{bandera|Italia|tamañu=15px}}{{bandera|Brasil|tamañu=15px}} Voluntarios internacionales, destacando aquellos veníos d'otros países d'Europa y Asia,{{#tag:ref|Ver&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 8&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 9&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 10&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 11&quot;/&gt;}}&lt;ref name=&quot;BBC foreign fighters&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Ukraine war pulls in foreign fighters (Guerra n'Ucraína atrai combatientes estranxeros)|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-28951324|idioma=inglés|editorial=BBC|fecha=31 d'agostu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt; destacando Rusia, Serbia y Hungría (estos postreros arrexuntaos nes autodefenses o en brigaes propies)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nytimes.com/2014/03/04/world/europe/russias-hand-can-be-seen-in-the-protests.html?_r=1|títulu=From Russia, 'Tourists' Stir the Protests|idioma=inglés|fechaaccesu=27 de marzu de 2014|editorial=New York Times|fecha=3 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc2&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.bbc.com/news/blogues-trending-26435333|títulu=#BBCtrending: Russian site recruits 'volunteers' for Ukraine|idioma=inglés|fechaaccesu=28 de marzu de 2014|editorial=BBC|fecha=5 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lagranepoca.com/31998-ucrania-chechenos-ingresen-zona-combati-que-dexo-unos-100-muertos-ultimas-horas|títulu=Ucraína: chechenos ingresen a zona de combate que dexó unos 100 muertos n'últimes hores|editorial=La Gran Dómina|fecha=28 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://yucatan.com.mx/internacional/europa/ucrania-y-rusia-intercambien-acusaciones-en-conseyu-de seguridá editorial=Diariu de Yucatán|fecha=28 de mayu de 2014|títulu=Ucraína y Rusia intercambien acusaciones en Conseyu de Seguridá}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/internacional/20140529/abci-ucrania-poroshenko-guerra-201405281938.html|títulu=Poroshenko declara l'estáu de guerra al este d'Ucraína|editorial=ABC|fecha=28 de mayu de 2014|cita=&quot;Chechenia ye una de la entidaes de la Federación de Rusia y, de conformidá cola Constitución rusa, nun tien fuercies armaes. Si na zona del conflictu daquién vio a dalgún checheno, ta ellí a títulu personal&quot;, escribió Kadírov na so páxina de Instagram}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 12&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/164868-donbass-brasileno-combate-autodefenses-ucrania|títulu=Rodolfo, un brasilanu que combate xunto coles autodefenses nel este d'Ucraína|periódicu=RT|fecha=29 de xineru de 2015|fechaaccesu=29 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;
----
* {{bandera|Rusia}} [[Rusia]]&lt;ref name=&quot;rt_1&quot;/&gt; (negáu per Rusia)&lt;ref name=&quot;wehaveevidence&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wpproof&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=U.S. releases images it says show Russia has fired artillery over border into Ukraine|url=http://www.washingtonpost.com/world/national-security/us-releases-images-it-says-show-russia-has-fired-artillery-over-border-into-ukraine/2014/07/27/f9190158-159d-11y4-9y3b-7f2f110c6265_story.html|editorial=Washington Post|fecha=27 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rt_1&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{bandera|Rusia}} [[Fuercies Armaes de Rusia]]
: [[Ficheru:Emblem of the GRU.svg|20px|link=]] [[Departamentu Central d'Intelixencia]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.laprensa.com.ni/2014/04/29/planeta/192495-ue-sanciona-al-maximo|títulu=La XE sanciona al máximu xefe del exércitu rusu y al direutor d'intelixencia militar|editorial=La Prensa.com.ni|fecha=29 d'abril de 2014|cita=El xeneral Valeri Guerasimov, xefe d'estáu mayor, y el direutor del Departamentu Central d'Intelixencia militar (GRU), Igor Sergun, son sancionaos por aiciones que &quot;amenacien la integridá territorial, la soberanía y la independencia d'Ucraína&quot;, según la decisión publicada nel diariu oficial de la Unión Europea|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140617114518/http://www.laprensa.com.ni/2014/04/29/planeta/192495-ue-sanciona-al-maximo|fechaarchivu=2014-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.la-razon.com/mundo/Kiev-prorrusos-abandonen-Seguridá-Lugansk_0_2031396906.html|títulu=Gobierno ucraín va ordenar disparar si prorrusos nun abandonen sede de Seguridá en Lugansk|editorial=la-razon.com|fecha=10 d'abril de 2014|cita=Denunció que la toma del edificiu del Serviciu de Seguridá ye parte d'una operación del GRU, la intelixencia militar de Rusia, contra Ucraína}}&lt;/ref&gt;
: [[Ficheru:Flag of Foreign Intelligence Service (Russia) 2009.gif|20px|border]] [[Serviciu d'Intelixencia Estranxera]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.abc.es/internacional/20140505/abci-alemania-espionaxe-rusu-201405041911.html|títulu=Los servicios secretos alemanes sollerten del espionaxe rusu sobre Ucraína|editorial=ABC|fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
|unidaes2 = 
[[Ficheru:Emblem of the National Guard of Ukraine.svg|20px|border]] [[Guardia Nacional d'Ucraína]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/03/13/53219892268y3ead508b4577.html |títulu=El Parllamentu ucraín aprueba la creación d'una Guardia Nacional |publicación=El Mundo |fecha=13 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Flag of Right Sector.svg|20px|border]] [[Pravy Sektor|Sector Derechu]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140413/1003712395.html |títulu=В Славянск прибыли боевики &quot;Правого сектора&quot;, сообщают протестующие |idioma=rusu |editorial=RIA Novosti|fecha=13 d'abril de 2014 |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Svoboda_logo-2.svg|20px|border]] [[Svoboda (partíu)|Svoboda]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.segodnya.ua/regions/donetsk/doneckaya-miliciya-obnarodovala-semeya-podozrevaemogo-v-ubiystve-22-letnego-aktivista-svobody-509756.html |títulu=Донецкая милиция обнародовала фото подозреваемого в убийстве активиста &quot;Свободы&quot; (фото) |idioma=ucraín |publicación=Сегодня |fecha=3 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241227205224/https://www.segodnya.ua/regions/donetsk/doneckaya-miliciya-obnarodovala-semeya-podozrevaemogo-v-ubiystve-22-letnego-aktivista-svobody-509756.html |fechaarchivu=2024-12-27 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Polonia|tamañu=15px}}{{bandera|Estonia|tamañu=15px}}{{bandera|Letonia|tamañu=15px}}{{bandera|Lituania|tamañu=15px}}{{bandera|Finlandia|tamañu=15px}}{{bandera|Suecia|tamañu=15px}}{{bandera|Xeorxa|tamañu=15px}}{{bandera|Francia|tamañu=15px}}{{bandera|Italia|tamañu=15px}}
{{bandera|Méxicu|tamañu=15px}}{{bandera|Estaos Xuníos|tamañu=15px}}{{bandera|Bielorrusia|tamañu=15px}} [[Mercenariu|Mercenarios]] y voluntarios [[Polonia|polacos]], [[Países bálticos|bálticos]],&lt;ref name=&quot;POL y países bálticos1&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140503/1006399279.html |títulu=Источник: иностранцы участвуют в борьбе с ополченцами на Украине |publicación=RIA Novosti |fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;POL y países bálticos2&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127086-gobiernu-kiev-mercenarios-estranxeros-ucrania |títulu=El Gobiernu ucraín llapada a 300 estranxeros a xunise a la ofensiva contra l'este editorial=RT|fecha=3 de mayu de 2014|cita=300 ciudadanos de Polonia y los países bálticos van recibir pasaportes ucraínos pa poder participar na llucha contra les autodefenses, informó una fonte del Ministeriu del Interior d'Ucraína a l'axencia rusa RIA Novosti. La orde, señaló la fonte, foi unviada al Serviciu de Migraciones pol ministru del Interior, Arsén Avákov.}}&lt;/ref&gt; [[Finlandia|finlandeses]], [[Suecia|suecos]], [[georgia]]nos, [[Francia|franceses]], [[Bielorrusia|bielorrusos]], d'[[Italia]] , [[Mexico|mexicanos]] y [[Estaos Xuníos]]&lt;ref name=&quot;FinSueFra&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140721/1016949914.html |títulu=РФ требует расследования возможного участия наемников на стороне Киева |publicación=RIA Novosti |fecha=21 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC foreign fighters&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Belarusians Batallion Donbas&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140721/1016949914.html |títulu=Ukraine's battalion 'Donbas': Belarusian volunteers hoist national flag (Batallón d'Ucraína 'Donbáss': los voluntarios bielorrusos izan la bandera nacional)|publicación=Belsat TV |fecha=18 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;
----
'''Sofitu internacional:'''
* {{bandera2|EEXX}}&lt;ref name=&quot;El País EEXX ayuda militar&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/09/18/actualidad/1411059212_586581.html|títulu=EE UU ufierta más ayuda militar a Ucraína pero ensin asistencia letal|editorial=El País|fecha=18 de setiembre de 2014|fechaaccesu=24 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
: [[Ficheru:Seal of the U.S. Central Intelligence Agency.svg|20px|link=]] [[Axencia Central d'Intelixencia]]&lt;ref name=&quot;CIA1&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140413/1003732800.html |títulu=Источник: глава ЦРУ действительно встречался с силовиками в Киеве |idioma=rusu |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA2&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140413/1003749504.html |títulu=Целый этаж здания СБУ занимают американские спецслужбы, заявил Царев |idioma=rusu |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;YanukovCIA&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125114-yanukovich-ucrania-cia |títulu=Yanukóvich: Kiev decidió la so operación especial nel este en atopándose col direutor de la CIA |editorial=RT |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BildCIA&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.bild.de/politik/ausland/nachrichtendienste-usa/dutzende-agenten-von-cia-und-fbi-beraten-kiew-35807724.bild.html |títulu=Agenten von CIA &amp; FBI beraten Kiew |idioma=alemán |editorial=Bild |fechaaccesu=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140518/160117041.html|títulu=La CIA niega sufrir baxes n'Ucraína|fecha=18 de mayu de 2014|fechaaccesu=22 de mayu de 2014|editorial=RIA Novosti}}&lt;/ref&gt;
: [[Academi|Academi–Greystone Limited]]&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsob-amerikanskih-nayomnikah-na-vosstavshem-xugu-vostoke/ |títulu=Об американском вкладе в карательную операцию на восставшем Юго-Востоке |idioma=rusu |editorial=Odnako |fechaaccesu=13 d'abril de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bild.de/politik/ausland/ukraine/us-soeldner-von-blackwater-im-einsatz-34992896.bild.html|títulu=Kämpfen US-Söldner in der Ukraine? |idioma=alemán |publicación=Bild |fecha=9 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;400US&quot;&gt;{{cita web |url=http://rt.com/news/158212-academi-blackwater-ukraine-military/ |títulu=400 US mercenaries 'deployed on ground' in Ukraine military op |idioma=inglés |publicación=RT |fecha=11 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
* {{bandera2|OTAN}}
* {{bandera2|XE}}
|soldaos1 = 
'''Milicies rebalbes y voluntarios estranxeros:'''&lt;br /&gt;
Aproximao 40&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;[https://www.abc.net.au/news/2015-06-09/ukrainian-rebels-have-army-the-size-of-small-european-state/6530828 Pro-Russian rebels have 40,000-strong army, sufficient for 'mid-sized European state': Ukraine defence minister] ABC - 8 Jun 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tass.ru/en/world/747005 Around 3-4 thousand Russian volunteers fighting for Donetsk People's Republic militia] TASS - August 28, 2014&lt;/ref&gt;
----
'''Según Estaos Xuníos y la OTAN'''.&lt;br/&gt;
'''{{bandera2|Rusia}}:''' Más de 1000 soldaos&lt;br/&gt; Vehículos blindaos y tanques rusos&lt;ref&gt;[http://www.infobae.com/2014/08/29/1591063-la-otan-amuesa-imagenes-que-confirmen-la-invasion-militar-rusa-ucrania La OTAN amuesa imáxenes que confirmen la invasión militar rusa a Ucraína] INFOBAE - 29 d'agostu de 2014&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''Según el Comité de Madres de Soldaos Rusos:'''
15&amp;thinsp;000 soldaos&lt;ref name=&quot;WPost&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TGuardian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;YNews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LTribune&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NWeek&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ok.ru&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Vice&quot; /&gt;
|soldaos2 = {{bandera|Ucraína}} 60&amp;nbsp;000 soldaos&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://rt.com/news/270139-ukraine-troops-operation-refugees/ |títulu=60,000 military involved in Y. Ukraine op – President Poroshenko |periódicu=RT |fecha=27 de xunu de 2015 |fechaaccesu=27 de xunu de 2015 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
|baxes1 = '''Según la RPD:'''&lt;br/&gt;2.000-3.000 ente muertos y mancaos&lt;br/&gt;
'''Según Ucraína:'''&lt;br/&gt;608 muertos y 2.258 mancaos&lt;ref name=&quot;RIAnovosti_infografia&quot;&gt;{{cita web |títulu=Perspectives del conflictu nel sureste d'Ucraína|url=http://sp.ria.ru/infografia/20140808/161185918.html|fechaaccesu=10 d'agostu de 2014|fecha=8 d'agostu de 2014 |axencia=RIA Nóvosti}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''Otres fontes:'''&lt;br /&gt;
Siquier 300 mancaos&lt;ref name=&quot;Ofensiva en Kramatorsk&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Siquier cuatro muertos n'ataque a un aeródromu nel este d'Ucraína|url=http://sp.ria.ru/international/20140415/159784166.html|editorial=RIA Novosti|fecha=15 d'abril de 2014|fechaaccesu=17 d'abril de 2014|ubicación=Moscú|cita=Siquier cuatro milicianos morrieron y otros dos resultaron mancaos esta tarde dempués de que militares ucraínos llanzaren un ataque pa recuperar el control d'un aeródromu asitiáu ente les ciudaes de Kramatorsk y Slaviansk, nel este d'Ucraína, comunicó un voceru de les milicies populares. (...) Fuentes citaes pola emisora Kommersant FM menten 11 víctimes mortales. L'axencia de noticies ucraniana UNN informó pela so parte que nel combate morrieron delles decenes de persones.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RT_16Abr2014_Mariupol&quot;/&gt;&lt;br /&gt;
Siquier 203 deteníos&lt;ref name=&quot;march15lifenews&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://lifenews.ru/news/129084|títulu=В Донецке митингующие начали штурмовать здание СБ Украины (In Donetsk, the protesters began to storm the building of the SBU)|editorial=LifeNews.ru|fecha=15 de marzu de 2014|fechaaccesu=15 de marzu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RT_16Abr2014_Mariupol&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Trés muertos y 13 mancaos nel asaltu a una base militar ucraniana|url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125499-ucrania-ejercito-mariupol-tirotéu-mancaos|editorial=RT Actualidá|fecha=16 d'abril de 2014|fechaaccesu=17 d'abril de 2014|cita=Trés persones morrieron y otres 13 resultaron mancaes nel asaltu a una base militar na ciudá ucraína de Mariupol, nel sureste del país, per parte de les fuercies d'autodefensa. 63 persones fueron arrestaes, añadió'l ministru del Interior del autoproclamado Gobiernu ucraín, Arsén Avákov, citáu por Interfax.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
----
'''{{bandera2|Rusia}}:'''&lt;br/&gt;
'''Según Estaos Xuníos'''&lt;br/&gt;
400–500 soldaos muertos&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sputniknews.com/europe/20150310/1019307525.html |títulu=Nuland Claims 400-500 Russian Soldiers Killed in Eastern Ukraine |publicación=Sputnik News |fecha=10 de marzu de 2015 |fechaaccesu=10 de marzu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''Según soldaos rusos'''&lt;br/&gt;
Más de 200 soldaos muertos&lt;ref name=&quot;teinteresa_1&quot;/&gt;&lt;br/&gt;
'''Según un asesor del ministru de defensa rusu y un asesor del ministru de defensa d'Ucraína:'''&lt;br/&gt;
Siquier 2.000 soldaos muertos&lt;ref&gt;[http://www.teinteresa.es/mundo/soldaos-Ucraína-testigos-callada-Kremlin_0_1205280066.html Los soldaos rusos mancaos n'Ucraína, la realidá sobre la que Putin nun fala] 3 de setiembre de 2014 - TEINTERESA.es&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2740436/Russia-updates-military-doctrine-claiming-West-poses-increasing-threat-national-security-Putin-warns-Kiev-two-weeks-wanted-to.html|títulu=Body of Ukrainian soldier found hanging from high-voltage overhead cables after being blown clean out of armoured vehicle after shell attack|fecha=2 de setiembre de 2014|periódicu=Mail Online|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
10 soldaos prindaos (depués lliberaos)&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/138788-militares-rusia-ucrania-volver|títulu=Los militares rusos deteníos n'Ucraína vuelven a Rusia|periódicu=RT|fecha=30 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
'''Según activistes de Rusia:'''&lt;br/&gt;
3.500 — 4.000 soldaos muertos '''(2014)'''&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.interpretermag.com/3500-russian-soldiers-died-in-putins-war-in-ukraine-rights-activists-say/ |títulu=3,500 Russian Soldiers Died in Putin's War in Ukraine, Rights Activists Say |fecha=15 de setiembre de 2014 |editorial=The Interpreter |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180331053124/http://www.interpretermag.com/3500-russian-soldiers-died-in-putins-war-in-ukraine-rights-activists-say/ |fechaarchivu=2018-03-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/activist-says-4000-russians-killed-or-missing-in-ukraine-war-366118.html?flavour=mobile|títulu=Activist says 4,000 Russians killed or missing in Ukraine war|fecha=26 de setiembre de 2014|periódicu=KyivPost|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;'''(2015)'''&lt;br/&gt;2 soldaos prindaos (Rusia niega que pertenecen a les sos fuercies actives)&lt;ref&gt;[http://www.oem.com.mx/oem/notes/n3812752.htm Imputa Ucraína por terrorismu a dos militares rusos prindaos prisioneros - Sede more at: http://www.oem.com.mx/oem/notes/n3812752.htm#sthash.GDgAyHGH.dpuf] EFE - 20 de mayu de 2015&lt;/ref&gt;
|baxes2 = '''Según el gobiernu d'Ucraína:'''&lt;br/&gt; 1207-2237 [[Muertu en combate muertos]];&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://ria.ru/world/20140904/1022739745.html|títulu=Более 800 украинских военных погибли в ходе спецоперации, заявил СНБО|idioma=rusu|axencia=RIA Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''Cifres peneraes:'''&lt;br/&gt;12&amp;thinsp;000 muertos&lt;br/&gt;19&amp;thinsp;000 mancaos&lt;br/&gt;5.000 sumíos&lt;ref name=&quot;bajasUcraínaNoOficial&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140715/1016082663.html|títulu=Царев: за время спецоперации на Украине погибли около 4 тыс силовиков|editorial=RIA Novosti|fecha=15 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140904/1022739745.html|títulu=Более 800 украинских военных погибли в ходе спецоперации, заявил СНБО|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;desaparecidosUcraínaOficial&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140809/1019417780.html|títulu=Источник: около 3,5 тыс украинских военных пропали без вести|editorial=RIA Novosti|fecha=9 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UkraineNationalists&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.ibtimes.co.uk/two-killed-ukraine-protesters-clash-kharkiv-1440436|títulu=Two Killed in Ukraine as Protesters Clash in Kharkiv|editorial=[[International Business Times]]|idioma=inglés|fecha=15 de marzu de 2014|fechaaccesu=9 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
|notes = '''Baxes civiles:'''&lt;br /&gt;{{bandera|Ucraína}} N'Ucraína: Más de 6500 finaos (según la ONX),&lt;ref name=&quot;bajasCivilesOficialONU&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140829/161532617.html|títulu=La ONX informa sobre más de 4.317 muertos y 9.000 mancaos per conflictu n'Ucraína |editorial=RIA Novosti|fecha=29 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; Más de 9000 mancaos&lt;ref name=&quot;bajasCivilesOficialONU&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RIAnovosti_infografia&quot; /&gt;&lt;br /&gt;
50&amp;thinsp;000 muertos ente civiles y militares (según Alemaña)&lt;ref&gt;[http://actualidad.rt.com/actualidad/165787-baxes-ucrania-intelixencia-alemana 50.000 baxes n'Ucraína: la intelixencia alemana desmiente los datos oficiales] RT - 8 feb 2015&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
* 298 civiles del [[Vuelu 17 de Malaysia Airlines]]
* {{bandera|Rusia}} En Rusia: 1 fináu, 3 mancaos&lt;ref name=&quot;fallecidoscivilesRusia&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/133838-proyeutil-ucrania-rusia-muertu|títulu=Siquier un muertu en Rusia pol impautu d'un proyeutil ucraín nuna vivienda editorial=RT|fecha=13 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;
260&amp;thinsp;000 movíos internos.&lt;ref name=&quot;movíos2.9.14&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/09/02/actualidad/1409651345_488195.html|títulu=Rusia va alteriar la so doctrina militar ante la presencia de la OTAN nel Este editorial=El País|fecha=2 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
814&amp;thinsp;000 ucraínos abellugaos en Rusia.&lt;ref name=&quot;movíos2.9.14&quot; /&gt;&lt;br /&gt;
6 periodistes muertos por disparu de les fuercies ucraínes.&lt;ref name=&quot;periodistes muertos&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.rsf-es.org/news/ucrania-la muerte-de-anton-voloshin-alza-a-cinco-el-numbero-d'informadores asesinaos-en-ucrania-en-2014/|títulu=La muerte de Anton Voloshin alza a cinco'l númberu d'informadores asesinaos n'Ucraína en 2014|editorial=Reporteros ensin fronteres|fecha=18 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Andréi Stenin&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/138006-muerre-semeya-periodista-rusia-andrei-stenin-ucrania|títulu=Fotoperiodista rusu Andréi Stenin morrió por disparos efectuaos poles Fuercies Armaes d'Ucraína|editorial=RT|fecha=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
Siquier 200 periodistes atacaos o mancaos. Dellos periodistes rusos secuestraos por fuercies ucraínes.&lt;ref name=&quot;periodistes atacaos&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.rsf-es.org/news/ucrania-asesináu-el-periodista-rusu-igor-korneliouk-/|títulu=Asesináu'l periodista rusu Igor Korneliouk|editorial=Reporteros ensin fronteres|fecha=18 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
17 periodistes secuestraos por prorrusos&lt;ref name=&quot;periodistes secuestraos&quot;&gt;{{cita web|url=http://periodistas-es.com/periodistes-secuestraos-por separatistes-en-ucrania-33603|títulu=Periodistes secuestraos por separatistes n'Ucraína|editorial=Periodistes n'español|fecha=25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ibtimes.com/ukrainian-journalist-activist-irma-krat-arrested-pro-russian-separatists-war-crimes-1574000|títulu=Ukrainian Journalist And Activist Irma Krat Arrested By Pro-Russian Separatists For 'War Crimes'|editorial=International Business Times|fecha=20 d'abril de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/internacional/2014/04/23/prorrusos-acusan-periodista-estadounidense-secuestrado-slaviansk-espionaje/00031398266922098797655.htm|títulu=Los prorrusos acusen al periodista d'Estaos Xuníos secuestráu en Slaviansk d'espionaxe editorial=La Voz de Galicia|fecha=23 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; (3 lliberaos)&lt;ref name=&quot;periodistes secuestraos&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.infobae.com/2014/04/24/1559554-lliberaron-al-periodista-eeuu-secuestráu-ucrania|títulu=Lliberaron al periodista d'EEXX secuestráu n'Ucraína|editorial=infobae|fecha=24 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
13 observadores de la [[OSCE]] secuestraos por prorrusos (lliberaos)&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.abc.es/internacional/20140503/abci-lliberaos-observadores-europeos-slaviansk-201405031013.html|títulu=Les milicies prorruses de Slaviansk lliberen a los inspeutores europeos reteníos n'Ucraína|editorial=ABC|fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;hr /&gt;&lt;center&gt;&lt;small&gt;''Los datos pueden tar desactualizados''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
}}

La '''Guerra rusu-ucraína''' ye un conflictu bélicu ente la Federación de [[Rusia]] y [[Ucraína]], que s'atopa anguaño en cursu y que s'amontó tres el tirante periodu de la crisis ruso-ucraína de 2021-2022, conflictu que'l 24 de febreru de 2022 finalmente desaguó na invasión rusa d'Ucraína, magar esta confrontación desenvolvióse dende 2014 y tuvo delles etapes ente les que se destacar l'adhesión de [[Crimea]] a Rusia y la guerra nel Donbás qu'empezó esi mesmu añu. Coles mesmes, les manifestaciones de Euromaidán que marquen l'entamu del conflictu ucraín empezaron en payares de 2013 en Kiev, la capital ucraína, por cuenta de la suspensión de la firma del Alcuerdu d'Asociación ente Ucraína y la [[Xunión Europea]].

La Guerra nel Donbáss,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.aljazeera.com/news/europe/2014/05/putin-says-ukraine-full-scale-civil-war-2014523105526315334.html|títulu=Putin says Ukraine in 'full-scale civil war'|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.globalresearch.ca/how-the-ukrainian-civil-war-started/5383982|títulu=How the Ukrainian Civil War Started }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kp.ru/daily/26229.3/3110976/|títulu=Писатель Юрий Поляков: На Украине началась гражданская война, которая зрела годами|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20140723/54412159651/crisis-en-ucrania-convertida-en guerra civil-segun-cruz-colorada-internacional.html |títulu=Crisis n'Ucraína convertida en conflictu armáu, según la Cruz Roja Internacional |editorial=La Vanguardia |fechaaccesu=24 de xunetu de 2014 }}&lt;/ref&gt; ye una serie d'[[Guerra|enfrentamiento armaos]] asocedíos nes rexones del [[Rexón oriental d'Ucraína|este]] de [[Ucraína|dichu país]] a partir del [[12 d'abril]] de [[2014]], como reaición contraria al [[Euromaidán]],{{#tag:ref|Delles fontes rellaten la formación de grupos paramilitares prorrusos antes de la salida de [[Viktor Yanukovich]] del gobiernu ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rferl.org/content/ukraine-maidan-vixilantes-violence/25247025.html |títulu=Mushrooming Citizen Patrols In Ukraine Raise Fear Of More Violence, Divisions |editorial=rferl.org |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;|group=nb}} y que se producieron tres les [[Protestes prorruses n'Ucraína de 2014|protestes prorruses]] nesti país y la declaración d'independencia de [[Óblast de Donetsk|Donetsk]] y [[Óblast de Lugansk|Lugansk]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Armed pro-Russian insurgents in Luhansk say they are ready for police raid|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/armed-pro-russian-insurgents-in-luhansk-say-they-are-ready-for-police-raid-343167.html|editorial=Kyiv Post|fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Ukraine to deploy troops to quash pro-Russian insurgency in the east|url=https://ca.news.yahoo.com/ukraine-special-forces-sent-eastern-city-retake-buildings-082049113.html|editorial=AP|fechaaccesu=15 d'abril de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140414125950/https://ca.news.yahoo.com/ukraine-special-forces-sent-eastern-city-retake-buildings-082049113.html|fechaarchivu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Dende principios de [[marzu]] de 2014, realizáronse manifestaciones prorruses y de grupos contrarios al nuevu gobiernu establecíu en [[Kiev]] tres el Euromaidán nes provincies de [[Donetsk]] y [[Lugansk]], territorios llamaos nel so conxuntu [[Cuenca Donéts|Donbass]]. Estes manifestaciones intensificar tres l'[[Declaración d'Independencia de Crimea y Sebastopol|anexón de Crimea y Sebastopol a la Federación rusa]], onde tamién se realizaron movimientos similares. La esguilada del conflictu desaguó nun conflictu armáu ente les fuercies independentistes de los autu proclamaes [[República Popular de Donetsk|Repúbliques Populares de Donetsk]] y [[República Popular de Lugansk|Lugansk]] y el gobiernu d'Ucraína. Primero que hubiera un gran cambéu na cúpula dirixente n'agostu de 2014, el lideralgu de les fuercies separatistes consistía nun númberu bien significativu de ciudadanos rusos. Amás, según les distintes informaciones, los paramilitares rusos que se treslladaron a combatir xunto a los independentistes representen del 10&amp;nbsp;% al 80&amp;nbsp;% de los combatientes totales. Ente'l 22 y el [[25 d'agostu]], Rusia unvió un convói humanitariu a la zona, cruciando la frontera escontra territoriu ucraín ensin permisu del gobiernu del país —dende entós unvió hasta una decena;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Rusia prepara'l so décimu convói humanitariu pal este d'Ucraína|url=http://actualidad.rt.com/ultima_hora/160402-rusia-nuevu-convói-humanitariu-ucrania|editorial=RT Actualidá|fecha=15 d'avientu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt; denuncióse que nestos convóis Rusia ingresó supuestamente artillería y personal en territoriu ucraín. Según les noticies recibíes dende la zona, les fuercies prorruses controlen la parte suroriental del [[Oblast de Donetsk]], cerca de [[Novoazovsk]].

Los insurxentes llograron recuperar gran parte del territoriu que controlaben antes de la ofensiva del exércitu ucraín dende'l [[seronda]] de 2014, que los fixera recular considerablemente. El [[5 de setiembre]] roblóse'l [[Protocolu de Minsk]], qu'establecía un altu'l fueu. Ante l'afitamientu d'un frente de combate, tres los socesivos alto'l fueu, los señores de la guerra ocuparon grandes estensiones de terrén na zona prorrusa.

== Visión xeneral ==
[[Ficheru:Euromaidan Kyiv 1-12-13 by Gnatoush 004.jpg|thumb|left|Euromaidán, Kiev, el 2 d'avientu de 2013]]
El conflictu empezó en payares de [[2013]], cuando dellos manifestantes salieron a protestar a la [[Plaza de la Independencia (Kiev)|Plaza de la Independencia]] de [[Kiev]], por cuenta del discutiniu por escándalos de corrupción del gobiernu ucraín, según la polarización en redol a la negativa del gobiernu de [[Mikola Azarov|Mikola Azárov]] de roblar el [[Alcuerdu de Asociación Ucraína - Unión Europea|largamente axustáu Alcuerdu d'asociación]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eeas.europa.eu/ukraine/assoagreement/assoagreement-2013_en.htm|títulu=EU-Ukraine Association Agreement – the complete texts|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; d'Ucraína cola [[Xunión Europea]]. Miles de manifestantes, ente los que s'atopaben simpatizantes del partíu d'[[estrema derecha]] [[nacionalismu|nacionalista]] [[Svoboda (partíu)|Svoboda]],&lt;ref&gt;{{cita web |títulu= Sigue viva la llapada de les barricaes en Kiev|url=https://www.publico.es/publico-tv/video/169772/continua-viva-la llapada-de-les barricaes-en-kiev|editorial= Público}}&lt;/ref&gt; protagonizaron protestes que s'agravaron conforme radicalizábense les posiciones polítiques. En febreru de [[2014]], metanes les protestes cayó'l gobiernu de [[Víktor Yanukóvich]], al que los bancos occidentales conxeláren-y el so activos y sobre el que s'abrir procesos penales.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu= La XE conxela activos de Yanukóvich |url=https://www.publico.es/internacional/506065/la-ue-conxela-los activos-de-yanukovich-y-otros-17-ucraínos|editorial=Público}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Suiza abre un procesu penal contra Yanukóvich y el so fíu |url=https://www.publico.es/internacional/505059/suiza-abre-un procesu penal-contra-yanukovich-y-el so-hijo-por blanquéu-de dineru editorial= Público}}&lt;/ref&gt; Yanukóvich viose forzáu a exiliase en [[Rusia]]. La revolución del [[Euromaidán]] (Euru: ''Europa'', Maidán: ''plaza'' n'ucraín, pola Plaza de la Independencia) significó la nacencia de nueves xuntes europeístes para [[Ucraína]]. Pero nel este del país, rexón fronteriza con Rusia, delles llocalidaes prefirieron siguir con un gobiernu prorruso, o amestase direutamente a la mesma [[Rusia]], lo que supunxo acusaciones ucraínes d'una intervención militar dende'l [[Kremlin]]. Dellos manifestantes tomaron sedes de gobiernos na [[Ucraína]] oriental, proclamando de facto la independencia de ciertes llocalidaes, lo que causó fuertes enfrentamientos armaos ente europeístes, prorrusos y separatistes.

El 14 de marzu, asocedieron enfrentamientos violentos ente manifestantes anti-Maidan y policías en [[Kharkiv]].&lt;ref name=&quot;RIAN_15mar2014&quot;/&gt; El 7 d'abril, manifestantes proclamaron la República Popular de Donetsk nun edificiu de l'alministración rexonal na ciudá de [[Donetsk]].&lt;ref name=&quot;Ucraína_1&quot;/&gt; El 12 d'abril, miembros armaos de la Milicia Popular del Donbass (que sofita a la República Popular de Donetsk) ocuparon la sede del Comité executivu, el departamentu de policía y les oficines de la fiscalía en [[Sloviansk]] na parte norte de la rexón de Donetsk.&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;/&gt; 

El [[13 d'abril]], les autoridaes de Kiev punxeron en marcha una operación especial nel este del país cola participación de les [[Fuercies Armaes d'Ucraína|Fuercies Armaes]].&lt;ref name=&quot;13abrl&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125112-rusia-orde-kiev-ejercito-protestes-criminal |títulu=Rusia: La orde de Kiev d'utilizar al Exércitu pa encalorar les protestes ye criminal |editorial=RT |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.antena3.com/noticias/mundo/ucrania-empieza-operacion-antiterrorista-milicies-prorrusas_2014041500056.html|títulu=Ucraína empieza una operación &quot;antiterrorista&quot; contra les milicies prorruses|editorial=Antena 3 Noticias|fecha=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Según el depuestu presidente d'Ucraína [[Víktor Yanukóvich]], esto dexaba a Ucraína al cantu d'un [[conflictu armáu]]».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/internacional/2014/04/13/rusia-quier-reunion-urxente-conseyu-seguridá-otan/00031397414215361523446.htm|títulu=Yanukovich: «Ucraína tien un pie a les puertes del conflictu armáu»|editorial=La Voz de Galicia|fecha=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; El Gobiernu de Rusia condergó repitíes vegaes les aiciones del gobiernu ucraín, refiriéndose a los sos integrantes como «''criminales''», encamentando a les autoridaes a detener «''la matanza de los sos propios ciudadanos''» y a entablar un diálogu a favor de los habitantes del este ucraín.&lt;ref name=&quot;rtkrama&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;merkel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;putinlinea&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;13abrl&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rusia11&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot; /&gt; Tamién pidió que s'anularen les eleiciones de mayu.&lt;ref name=&quot;tresmayodw&quot; /&gt;

El [[17 d'abril]] celebróse una xunta en [[Xinebra]], [[Suiza]], ente los xefes de la diplomacia d'Ucraína, la Unión Europea, Estaos Xuníos y Rusia, siendo aprobáu un documentu con midíes pa poner fin al conflictu, que seríen supervisaes por observadores de la [[Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa|OSCE]].&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DEPRuBBC&quot; /&gt; Tamién s'alcordaron revisiones a la [[Constitución d'Ucraína]].&lt;ref name=&quot;alcuerdu1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu2&quot; /&gt; Sicasí, esto nun foi aceptáu poles milicies prorruses.&lt;ref name=&quot;alcuerdu3&quot;/&gt;

Pal [[1 de mayu]], hasta 16 ciudaes y pueblos del esti ucraín topábense parcial o totalmente en manes de los grupos armaos prorrusos,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/01/actualidad/1398964878_699900.html|títulu=Kiev reintroduce la mili obligatoria pa frenar derivar nel Este editorial=El País|fecha=1 de mayu de 2014|cita=Hasta 16 ciudaes y pueblos del Oriente ucranio topábense esti xueves parcial o totalmente en manes prorruses, nun pulsu a les autoridaes interines d'Ucraína que s'intensifica a midida que avérase'l 11 de mayu, fecha del referendu federalista; mientres, dende Kiev, un nuevu elementu tizaba l'enfrentamientu con Moscú, la detención del agregáu militar de la Embaxada rusa n'Ucraína, acusáu d'espionaxe y declaráu persona non prestosa.}}&lt;/ref&gt; a otru día de qu'Ucraína reconociera públicamente que la situación nos oblasts de Donetsk y Lugansk escapaba al so control.&lt;ref name=&quot;sincontrol&quot;/&gt; El 2 de mayu, les autoridaes de Kiev punxeron en marcha una nueva operación especial cola participación de les Fuercies Armaes en Sloviansk.&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot; /&gt; El 9 de mayu entraron na ciudá de Mariupol tanques de guerra y tropes de la Guardia Nacional y l'exércitu ucraín qu'atacaron con lanzagranadas la sede de la policía llocal partidaria de los federalista y dispararon contra les barricaes y contra persones que protestaben na cai.&lt;ref name=&quot;rt9m1&quot;/&gt;

[[Ficheru:2014-05-11. Референдум в Донецке 016.jpg|thumb|left|Votantes na fila pa votar el referendu del 11 de mayu de 2014 en Donetsk.]]
El 11 de mayu llevar a cabu un referendu sobre l'autodeterminación de los óblast de Donetsk y Lugansk,&lt;ref name=&quot;11m2014&quot;/&gt; a pesar del pidimientu de Rusia d'aplazalos &quot;pa crear les condiciones necesaries pal diálogu&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.laregion.es/articulo/mundo/rusia-pide-aplazar-referendu-separatista-y-sofita-presidenciales-ucrania/20140507162740466125.html|títulu=Rusia pide aplazar el referendu separatista y sofita les presidenciales n'Ucraína|editorial=La Rexón|fecha=7 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; La participación en Donetsk algamó'l 74,87% de los ciudadanos y en Lugansk el 81%.326 El 89.7% de los eleutores del óblast de Donetsk votó a favor de la independencia de la República Popular de Donetsk y según la Comisión Eleutoral nel óblast de Lugansk el 96,2% de los votantes optó por dixebrar se d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;referendu&quot;/&gt; Les rexones de Donetsk y Lugansk declaráronse independientes d'Ucraína como Repúbliques Populares.&lt;ref name=&quot;independencia&quot;/&gt; 

[[Ficheru:Headquarters of the Euromaidan revolution.jpg|thumb|left|Retrato del líder [[Stepán Bandera]] nel Conceyu de Kiev, el 14 de xineru de 2014]]
En mediu del conflictu, la [[Xunión Europea]] acomuñóse col gobiernu interín d'Ucraína,&lt;ref name=&quot;alcuerdu11&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.jornada.unam.mx/2014/03/22/mundo/021n2mun |títulu=Robla la Unión Europea un alcuerdu d'asociación política con Ucraína |publicación=La Xornada |fecha=22 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu22&quot;&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2014/04/29/la crisis-en-ucrania-la-union-europea-sanciona-a-15-persones |títulu=La crisis n'Ucraína: La Unión Europea sanciona a 15 persones |apellíu=Smith-Spark |nome=Laura |apellíu2=Gumuchian |nome2=Marie-Louise |publicación=CNN |fecha=29 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu33&quot; /&gt; ente que [[Estaos Xuníos]] aumentó la [[Llista d'individuos sancionaos mientres la Crisis de Crimea de 2014|llista de sancionaos]], alegando que [[Rusia]] ye l'únicu responsable de les tensiones separatistes.&lt;ref name=&quot;usauno&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dosmayousa&quot;/&gt; El [[Reinu Xuníu]] tamién llanzó acusaciones similares contra Rusia.&lt;ref name=&quot;UKrusia&quot; /&gt; Amás, per parte de Rusia, los opositores al nuevu gobiernu de Kiev y medios de comunicación occidentales&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2014/may/13/ukraine-us-war-russia-john-pilger |editorial=The Guardian |títulu=In Ukraine, the US is dragging us towards war with Russia |fecha=13 de mayu de 2014 |fechaaccesu=14 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; como ''[[Bild]]'' denuncien participaciones de l'[[Axencia Central d'Intelixencia]]&lt;ref name=&quot;CIA1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CIA2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;YanukovCIA&quot; /&gt; y d'[[Academi|Academi - Greystone Limited]] sofitando con homes y material d'intelixencia a los militares unviaos por Kiev.&lt;ref name=&quot;400US&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=302508098 |editorial=NPR |títulu=Kiev Government To Deploy Troops In Ukraine's East |fecha=13 d'abril de 2014 |fechaaccesu=3 de mayu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140417100723/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=302508098 |fechaarchivu=17 d'abril de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/04/15/here-s-what-the-cia-direutor-was-really-doing-in-kiev.html |títulu=Here's What the CIA Direutor Was Really Doing in Kiev |editorial=The Daily Beast |fecha=15 d'abril de 2014 |fechaaccesu=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.presstv.ir/detail/2014/04/15/358650/cia-caught-red-handed-in-ukraine/ |títulu=CIA caught red handed in Ukraine |editorial=[[PressTV]] |fecha=15 d'abril de 2014 |fechaaccesu=3 de mayu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140620025354/http://www.presstv.ir/detail/2014/04/15/358650/cia-caught-red-handed-in-ukraine/ |fechaarchivu=2014-06-20 }}&lt;/ref&gt; Per otra parte, la [[Organización del Tratáu del Atlánticu Norte|OTAN]], en respuesta al conflictu armáu, esplegó les sos tropes en países cercanos a les fronteres ruses y ucraínes: [[Polonia]], [[Rumanía]] y los [[países bálticos]].&lt;ref name=&quot;otanuno&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;otandos&quot;/&gt;

A principios de mayu, la exjefa del gobiernu ucraín, [[Yulia Timoshenko]], culpó a Rusia de la crisis y aseguró que «los disturbios fueron entamaos polos servicios secretos rusos y que Moscú intentaba estremar a la población ucraína con cuenta de torgar les [[Eleiciones presidenciales d'Ucraína de 2014|eleiciones del 25 de mayu]]».&lt;ref name=&quot;tresmayodw&quot; /&gt; Finalmente, los comicios presidenciales del día 25 pudieron celebrase, pero cinco millones d'eleutores nun pudieron exercer el so derechu al votu debíu al boicotio de les milicies prorruses nes rexones orientales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/05/25/5381feb9268y3y56728b456y.html|títulu=El magnate Poroshenko, vencedor na primer vuelta de les eleiciones ucraínes|editorial=El Mundo|fecha=26 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El 26 de mayu empezaron intensos combates a gran escala nel aeropuertu Internacional de Donetsk y la so contorna,&lt;ref name=&quot;mayu26&quot;/&gt; que se prologaron mientres dellos meses. El 27 de mayu los trabayadores de les mines de carbón del Donbáss declarar en fuelga indefinida pa esixir el retiru de les tropes ucraínes de les rexones de Donetsk y Lugansk.&lt;ref name=&quot;fuelga&quot;/&gt;

El [[1 d'agostu]], el [[fiscal xeneral]] de Rusia [[Yuri Chaika]] calificó los sucesos de los meses del conflictu armáu n'Ucraína de «xenocidiu del pueblu ucraín».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140801/1018449729.html|títulu=Генпрокурор РФ: происходящее на Украине - геноцид украинского народа |axencia=RIA Novosti|fecha=1 d'agostu de 2014 |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

=== Supuesta intervención militar rusa nel conflictu contra'l gobiernu ucraín ===
Mientres la tensión diba creciendo, Ucraína acusó a Rusia d'intervenir nel conflictu ayudando a los separatistes prorrusos, pero diches acusaciones fueron negaes per Rusia; el so presidente Vladímir Putin negó que la so nación tea ayudando a los insurxentes prorrusos y que participe nel conflictu bélicu, pero Estaos Xuníos apurrió pruebes que poníen en duda si Rusia taba interviniendo o non na guerra.

Amás de les acusaciones d'Estaos Xuníos y Ucraína de que Rusia ta participando del conflictu anque Rusia desmentir, [[Amnistía Internacional]] distribuyó imáxenes satelitales que, según esta organización, confirmen la participación de fuercies ruses tantu con artillería como con soldaos dientro'l territoriu ucraín y hasta inclusive manifestaciones de los mesmos soldaos rusos, quien declararon que fueron llevaos engañaos a la guerra pol gobiernu rusu&lt;ref name=&quot;teinteresa_1&quot;/&gt; (el gobiernu'l cual desmiente tar en guerra con Ucraína) lo que la llevaría a Rusia a un supuestu enfrentamientu seguru contra Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.rtve.es/noticias/20140907/amnistia-denuncia-intervencion-rusa-ucrania-crimenes-guerra-dambos bandos/1007061.shtml|títulu=Amnistía denuncia la intervención rusa n'Ucraína y crímenes de guerra por dambos bandos|axencia=EFE|fecha=7 de payares de 2014}}&lt;/ref&gt; Amás el Comité de Madres de Soldaos, la principal organización civil que representa a los militares, afirma que cerca de 15&amp;thinsp;000 soldaos rusos podríen ser unviaos a Ucraína.&lt;ref name=&quot;WPost&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2014/08/29/what-does-russia-tell-the-mothers-of-soldiers-killed-in-ukraine-not-much/|títulu=What does Russia tell the mothers of soldiers killed in Ukraine? Not much. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TGuardian&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.theguardian.com/world/2014/sep/01/russian-soldiers-ukraine-rights-groups|títulu=Thousands of Russian soldiers sent to Ukraine, say rights groups|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;YNews&quot;&gt;{{cita web |url=http://news.yahoo.com/15-000-russian-soldiers-sent-ukraine-rights-groups-190059440.html|títulu='Up to 15,000 Russian soldiers' sent to Ukraine say rights groups|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LTribune&quot;&gt;{{cita web |url=http://en.delfi.lt/central-eastern-europe/15000-russian-soldiers-reportedly-sent-to-ukraine.d?id=65716490|títulu=15,000 Russian soldiers reportedly sent to Ukraine|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NWeek&quot;&gt;{{cita web |url=http://europe.newsweek.com/poroshenko-accuses-russia-bringing-troops-ukraine-15000-russian-soldiers-join-267169|títulu=Ukraine Leader Accuses Moscow as '15,000 Russian Soldiers Join Separatists'|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ok.ru&quot;&gt;{{cita web |url=http://ok.ru/video/5784077698|títulu=15,000 Russian soldiers in Ukraine: Mothers of troops slam Putin for 'Dirty War' in Ukraine|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vice&quot;&gt;{{cita web|url=https://news.vice.com/video/russias-ghost-army-in-ukraine-full-length|títulu=Russia's Ghost Army in Ukraine (Full Length)|fechaaccesu=1 d'abril de 2017|urlarchivu=https://archive.today/20150510174510/https://news.vice.com/video/russias-ghost-army-in-ukraine-full-length|fechaarchivu=2015-05-10}}&lt;/ref&gt;

El 14 de febreru de 2015 una fráxil tregua foi alcordada en negociaciones na ciudá bielorrusa de [[Minsk]].&lt;ref name=&quot;tregua2015&quot;/&gt;

== Antecedentes ==
{{AP|Protestes prorruses n'Ucraína de 2014}}
[[Ficheru:2014. Харьков 002.jpg|thumb|left|175px|Mitin prorruso en [[Kharkiv]] el 23 de febreru. La cinta naranxa y negra convertir nun símbolu del movimientu separatista.]]
[[Ficheru:2014-03-09. Протесты в Донецке 022.jpg|thumb|left|175px|Manifestación pro-rusa en [[Donetsk]].]]
[[Ficheru:2014-05-09. День Победы в Донецке 231.jpg|thumb|left|175px|9 de mayu [[Día de la Victoria]] en Donetsk.]]
Dende'l [[23 de febreru]] de 2014, cuando metanes [[Euromaidán|manifestaciones europeístes]] el [[Rada Suprema|parllamentu ucraín]] realiza un [[xuiciu políticu]] col que destitúi al presidente Yanukóvich, quien s'atopaba exerciendo na ciudá ucraína de Kharkiv por «abandonar el so cargu»,&lt;ref name=&quot;abolicion-lenguas-minorias&quot;&gt;{{cita publicación|títulu=Ukraine abolishes law on languages of minorities, including Russian|url=http://rbth.ru/news/2014/02/23/ukraine_abolishes_law_on_languages_of_minorities_including_russian_34486.html|editorial=Russia Beyond The Headlines|fecha=23 de febreru de 2014|fechaaccesu=24 de febreru de 2014|axencia=Interfax|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; asocediéronse reaiciones de malestar ente la población del sur y este d'Ucraína, predominantemente de [[idioma rusu|fala rusa]].&lt;ref name=&quot;FaroDeVigo&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Diputaos del Este rusófilo y de Crimea llamen a la resistencia al Maidán|url=http://www.farodevigo.es/mundo/2014/02/23/diputaos-rusofilo-y-crimea-llamen/972647.html|editorial=Faro de Vigo|fecha=23 de febreru de 2014|fechaaccesu=23 de febreru de 2014|formatu=html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Protesters raise Russian flag in two east Ukrainian cities|url=http://www.reuters.com/article/2014/03/01/us-ukraine-crisis-kharkiv-idUSBREA200LU20140301|editorial=Reuters|fecha=1 de marzu de 2014|fechaaccesu=1 de marzu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LeMonde&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Des manifestations prorusses massives dans l'est de l'Ukraine|url=http://www.lemonde.fr/europe/article/2014/03/01/des-manifestations-pro-russes-massives-dans-l-est-de-l-ukraine_4376119_3214.html|editorial=Monde|fecha=1 de marzu de 2014|fechaaccesu=1 de marzu de 2014|idioma=francés}}&lt;/ref&gt;

El [[13 de marzu]], un defensor del réxime ucraín{{#tag:ref|Delles fontes falen d'hasta trés muertos.|group=nb}} morrió a manes de militantes prorrusos en disturbios tres una concentración en [[Donetsk]]. Tamién morrió un manifestante prorruso y hubo dellos mancaos.&lt;ref name= &quot;Minutoaminuto2&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/121955-minutu-ucrania-pasu-desintegracion |títulu=Minutu a minutu: Ucraína, a un pasu de la desintegración editorial=RT |fecha=22 de marzu de 2014 |fechaaccesu=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rte&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.rte.ie/news/2014/0315/602466-ukraine/|títulu=Russia vetoes UN resolution on Crimea referendu|idioma=inglés|fechaaccesu=24 de marzu de 2014|editorial=RTE|fecha=15 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/13/7018700/|títulu=Дві людини загинуло під час сутичок між учасниками мітингів у Донецьку|idioma=ucraín|fechaaccesu=24 de marzu de 2014|editorial=Pravda|fecha=13 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.ukrinform.ua/ukr/news/na_mitingu_v_donetsku_zaginula_lyudina_10_o_likarnyah_1917846|títulu=На мітингу в Донецьку загинула людина, 10 у лікарнях|idioma=ucraín|fechaaccesu=24 de marzu de 2014|editorial=Ukrinform|fecha=13 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/13/7018700/|títulu=Дві людини загинуло під час сутичок між учасниками мітингів у Донецьку|idioma=ucraín|fechaaccesu=27 de marzu de 2014|fecha=13 de marzu de 2014|editorial=Pravda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.reuters.com/article/2014/03/13/us-ukraine-crisis-donetsk-idUSBREA2C20Z20140313|títulu=One dead in Ukraine clash in eastern city|idioma=inglés|fechaaccesu=27 de marzu de 2014|idioma=inglés|fecha=13 de marzu de 2014|editorial=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vr&quot;&gt;{{cita web|url=http://voiceofrussia.com/news/2014_03_13/Euromaidan-protestors-start-fight-with-pro-Russia-activists-in-Donetsk-6806/|títulu=Euromaidan protestors start fight with pro-Russia activists in Donetsk|idioma=inglés|fechaaccesu=28 de marzu de 2014|fecha=13 de marzu de 2014|editorial=Voice of Russia|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140727093018/http://voiceofrussia.com/news/2014_03_13/Euromaidan-protestors-start-fight-with-pro-Russia-activists-in-Donetsk-6806/|fechaarchivu=2014-07-27}}&lt;/ref&gt;

El [[14 de marzu]], dos persones más morrieron en [[Kharkiv]] por disparu de nacionalistes ucraínos,&lt;ref name=&quot;rte&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ibtimes.co.uk/two-killed-ukraine-protesters-clash-kharkiv-1440436 Two Killed in Ukraine as Protesters Clash in Kharkiv], n'inglés, consultáu'l 24 de marzu de 2014.&lt;/ref&gt; produciéndose enfrentamientos violentos, con dos finaos y cinco mancaos, ente policías y activistes prorrusos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/122441-ucrania-enfrentamientos-jarkov |títulu=Videu: Miembros del Sector Derechu abren fueu contra los activistes en Kharkiv |editorial=RT n'español |fecha= 14 de marzu de 2014 |fechaaccesu=14 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RIAN_15mar2014&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Interior d'Ucraína responsabiliza a los radicales del tirotéu en Kharkiv|url=http://sp.ria.ru/international/20140315/159543165.html|editorial=RIA Novosti|fecha=15 de marzu de 2014|fechaaccesu=15 de marzu de 2014|axencia=RIA Novosti|allugamientu=Kiev}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RTVE_15mar2014&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Rusia veta la resolución de la ONX contra'l referendu de Crimea y China abstiense|url=https://www.rtve.es/noticias/20140315/rusia-veta-resolucion-onu-contra-referendu-crimea-china-abstiense/897280.shtml|editorial=RTVE|fecha=15 de marzu de 2014|fechaaccesu=16 de marzu de 2014|axencia=Axencia EFE}}&lt;/ref&gt; una trentena de pistoleros pertenecientes a esta agrupación fueron deteníos.&lt;ref name=&quot;RTEnglish_15mar2014&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Confirmed: Right Sector nationalists behind deadly shooting in Kharkov|url=http://rt.com/news/ukraine-kharkov-radicals-attack-982/|editorial=RT|fecha=15 de marzu de 2014|fechaaccesu=15 de marzu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[7 d'abril]], dellos manifestantes proclamaron la [[República Popular de Donetsk]] nun edificiu de l'alministración rexonal na ciudá de Donetsk.&lt;ref name=&quot;Ucraína_1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Donetsk quier celebrar nun mes un referendu pa xunise a Rusia |url=http://sp.ria.ru/international/20140407/159716836.html |editorial=RIA Novosti |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=7 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; La nueva república pidió que Rusia la defendiera d'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140407/159717312.html |títulu=L'Asamblea Popular de Donetsk encamienta a introducir na rexón fuercies de paz ruses |editorial=RIA Novosti |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=7 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Mientres, un grupu de [[diputáu|diputaos]] rexonales de Kharkiv asumía los control de les instituciones gubernamentales y proclamaba la República Popular de Kharkiv,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/124625-ucrania-proclamar-creacion-republica-popular-jarkov |títulu=Manifestantes proclamen la creación de la República Popular de Kharkiv |editorial=RT Actualidá |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=7 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; ante lo qu'Ucraína llanzó una operación pa recuperar el control del edificiu&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://edition.cnn.com/2014/04/07/world/europe/ukraine-crisis/ |títulu=Ukraine says it retakes building seized by protesters |editorial=CNN |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=8 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;8abril&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/08/actualidad/1396936988_339474.html |títulu=Kiev intenta recuperar el control nel este del país editorial=El País |fecha=8 d'abril de 2014 |fechaaccesu=8 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/08/53438912268y3y45448b456a.html |títulu=La policía ucraniana desalluga la sede gubernamental en Kharkiv 'tomada' por prorrusos |editorial=El Mundo |fecha=8 d'abril de 2014 |fechaaccesu=8 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Na [[Rada Suprema]] foi presentáu un [[proyeutu de llei]] sobre la imposición del [[estáu d'emerxencia]] nes rexones de Lugansk, Donetsk y Kharkiv. Amás, comunicóse que Kiev unviara militares a les zones en conflictu.&lt;ref name= &quot;Esteucraniano&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/124539-protestes-ucrania-donetsk-lugansk-jarkov |títulu=Minutu a minutu: Protestes prorruses percuerren les ciudaes del este d'Ucraína |editorial=RT Actualidá |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=7 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Otru edificiu alministrativu rexonal del Serviciu de Seguridá d'Ucraína foi tomáu en [[Lugansk]]. Más tarde informóse de qu'había 60 rehenes aproximao nel edificiu y que los separatistes qu'ocupaben l'edificiu teníen esplosivos y un arsenal de 300 ametralladores.&lt;ref name=&quot;luganskrep&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.newrepublic.com/article/117298/ukrainian-parliament-fight-breaks-out-videu-news-roundup-april-8 |títulu=There's Violence on the Streets of Ukraine—and in Parliament A news roundup for April 8 |editorial=New Republic |fecha=8 d'abril de 2014 |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; El 10 d'abril, unu de los líderes de la insurxencia, [[Alekséi Mozgovói]], visitó [[Moscú]] y axuntóse col políticu d'estrema derecha, [[Vladímir Zhirinovski]], y [[Serguéi Mirónov]] pidiendo'l so sofitu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/8/7021757/ |títulu=Сепаратисти в луганській СБУ вирішили стати '&amp;#39;парламентом'&amp;#39; |editorial= Українська правда |idioma=ucraín |fecha=9 d'abril de 2014 |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.interfax.com.ua/news/xeneral/199762.html |títulu=SBU demands separatists release hostages, defuse bombs in its office in Luhansk region |editorial=[[Interfax-Ukraine]] |fecha=9 d'abril de 2014 |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.unian.net/politics/905593-v-luganske-separatistyi-zaminirovali-zdanie-sbu-i-uderjivayut-okolo-60-zalojnikov.html |títulu=В Луганске сепаратисты заминировали здание СБУ и удерживают около 60 заложников |editorial=Новости УНИАН |idioma=ucraín |fecha=9 d'abril de 2014 |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/11/on_the_barricades_of_donetsk_ukraine_russia |títulu=On the Barricades of Donetsk. The armed Russian protesters in Eastern Ukraine llabren't leaving any time soon and that could lead to war. |editorial=''www.foreingpolicy.com'' |fechaaccesu=13 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140415024809/http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/11/on_the_barricades_of_donetsk_ukraine_russia |fechaarchivu=15 d'abril de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://voiceofrussia.com/news/2014_04_11/Lugansk-militia-leader-visits-Moscow-8093/ |títulu=Lugansk militia leader visits Moscow |editorial=La Voz de Rusia |fechaaccesu=13 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140727071243/http://voiceofrussia.com/news/2014_04_11/Lugansk-militia-leader-visits-Moscow-8093/ |fechaarchivu=2014-07-27 }}&lt;/ref&gt;

Les autoproclamadas autoridaes del Gobiernu de la República Popular de Donetsk anunciaron el [[10 d'abril]] la creación d'un Exércitu Popular».&lt;ref name= &quot;Esteucraniano&quot; /&gt; Esi mesmu [[10 d'abril]], los separatistes de Donetsk votaron decidiendo establecer llazos con Rusia, [[Kazajstán]], [[Bielorrusia]] y les instituciones internacionales, como les Naciones Xuníes, pa romper con Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kyivpost.com/multimedia/photo/pro-russians-fortify-barricade-of-gubernatorial-building-in-donetsk-342941.html |títulu=
Pro-Russians fortify barricade of gubernatorial building in Donetsk |editorial= Kyivpost|idioma=inglés |fecha=10 d'abril de 2014 |fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Desenvolvimientu ==

=== 2014 ===

==== Empiezu de los enfrentamientos armaos (12-16 d'abril) ====
[[Ficheru:VOA-Pro-Russian Militants Seize More Public Buildings in Eastern Ukraine.jpg|thumb|Militares prorrusos nun edificiu públicu ocupáu.]]
El [[12 d'abril]], miembros armaos de la Milicia Popular del Donbáss (que sofita a la República Popular de Donetsk) ocuparon la sede del Comité executivu, el departamentu de policía y les oficines de la fiscalía en [[Sloviansk]] na parte norte de la rexón de Donetsk.&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;&gt;{{cita web |títulu=Аваков: В Славянске неизвестные захватили здания милиции |editorial=Komsomolskaya Pravda |fechaaccesu=12 d'abril de 2014 |url=http://www.kp.ru/online/news/1709579/ |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LF 131097&quot;&gt;{{cita web |títulu=Сторонники федерализации захватили здание горадминистрации Славянска |editorial=Life News |fechaaccesu=12 d'abril de 2014 |url=http://lifenews.ru/news/131097 |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LF 131099&quot;&gt;{{cita web |títulu=Над зданием милиции в Славянске водрузили российский флаг |editorial=Life News |fechaaccesu=12 d'abril de 2014 |url= http://lifenews.ru/news/131099 |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; Acordies con informes de prensa, l'alcalde de Sloviansk, Nelya Shtepa, dixo que l'edificiu de l'alministración de la ciudá foi tomáu polos activistes y voluntarios de la milicia, que arriaron la bandera d'Ucraína y izaron la rusa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://voiceofrussia.com/2014_04_12/Mass-media-report-Russian-flag-raised-above-Sloviansk-town-administration-2649/ |títulu=Mass media report Russian flag raised above Sloviansk town administration |editorial=La Voz de Rusia |fechaaccesu=12 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140819062433/http://voiceofrussia.com/2014_04_12/Mass-media-report-Russian-flag-raised-above-Sloviansk-town-administration-2649/ |fechaarchivu=2014-08-19 }}&lt;/ref&gt; Según información de la policía ucraína, fueron homes armaos vistíos con uniformes de camuflaje que dispararon y utilizaron granaes d'amoriadura p'apoderase de los edificios cerca de la frontera con Rusia. El ministru del Interior d'Ucraína, Avákov, afirmó qu'evaluaben unviar fuercies especiales pa repeler l'ataque,&lt;ref name=&quot;sabadodoce&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/04/140412_ultnot_ucrania_toma_sloviansk_ch.shtml? |títulu=Pro rusos intensifiquen tomes y protestes nel este d'Ucraína |editorial=BBC Mundu |fechaaccesu=12 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; y confirmó que'l Conseyu de Seguridá Nacional y Defensa d'Ucraína axuntárase con calter urxente en Kiev, informando de tiroteos na llocalidá de [[Kramatorsk]] (al sur de Slaviansk), ente qu'en [[Krasni Llimen]] (al norte de Slaviansk) produxérase un ataque a la comisaría de policía llocal per parte de los rebeldes prorrusos que, según Avákov, portaben fusiles de producción rusa AK de les Fuercies Armaes de la Federación Rusa. Tamién s'informó qu'en Slaviansk fuera destruyida la torre de comunicaciones móviles.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/12/actualidad/1397298900_988197.html |títulu=Los rebeldes prorrusos ármense y avancen nel este d'Ucraína |editorial=El País|fecha=12 d'abril de 2014 |fechaaccesu=12 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; En Donetsk, los [[Berkut (Ucraína)|Berkut]] (unidá de Crimea) pasar al bandu de los manifestantes prorrusos.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt;

El mesmu día, nes ciudaes de Lugansk, Mykolaiv&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://nikvesti.com/news/politics/52062 |títulu=Николаевцы встали в «Цепь единения» |idioma=ucraín |editorial=Nikvesti |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Zaporiyia&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/12/7022224/ |títulu=Запоріжжя не чекатиме &quot;допомоги Авакова&quot; і готує мобілізацію самостійно |idioma=ucraín |editorial=Pravda |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; y Odesa tamién hubo protestes, tomes y barricaes.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt; Ente qu'en Kharkiv, manifestantes intentaron apoderase de la oficina del fiscal xeneral de la ciudá, pero fueron deteníos pola policía.&lt;ref name=&quot;sabadodoce&quot; /&gt; Nesta ciudá, miles de partidarios de la federalización d'Ucraína salieron a les cais de Kharkiv, paralelamente a la manifestación de ciudadanos que sofiten la integridá territorial d'Ucraína. Amás, na ciudá de [[Kramatorsk]] manifestantes izaron la bandera de la República Popular de Donetsk. Nes llocalidaes de [[Druzhovka]], [[Krasnoarmeisk]], [[Sloviansk]] y [[Krasni Limán]] tamién protestaron, tomaron les sedes policiales y fixeron barricaes.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/124915-protestes-rexones-contra-gobiernu-ucrania-crisis |títulu=Minutu a Minutu: Pulsu ente'l Gobiernu autoproclamado de Kiev y rexones d'Ucraína |editorial=RT n'español |fechaaccesu=12 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Amás, cerca de Kharkiv, el Ministeriu del Interior informó qu'unos 70 homes nuevos fueron arrestaos xunto a la llende con [[Poltava]]. Estos homes viaxaben nun autobús y disponíen d'esplosivos, cócteles molotov, palos, escudos, cascos, cuchiellos y otres armes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/12/7022219/ |títulu=У Авакова рапортують: борються з сепаратизмом. Активісти: Б'ють наших |idioma=ucraín |editorial=Pravda |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:2014-04-15. Протесты в Донецке 010.jpg|thumb|Barricaes na ciudá de Donetsk el 15 d'abril.]]
El domingu [[13 d'abril]], los manifestantes prorrusos ocuparon tamién el Conceyu de [[Mariupol]], dempués d'una manifestación d'un millar de persones que ciscaben la creación d'una república independiente nel este del país. Esi mesmu día, el Gobiernu d'Ucraína llanzó una operación pa faer frente a la rebelión nel este del país, produciéndose tiroteos al norte de Donetsk, más precisamente en Slaviansk, nos que finó siquier un activista prorruso, un oficial del Serviciu de Seguridá d'Ucraína, dexando mancaos a otros cinco.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/13/actualidad/1397381469_980258.html |títulu=Ucraína unvia tropes nuna operación contra los separatistes prorrusos |editorial=El País |fecha=13 d'abril de 2014 |fechaaccesu=13 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140413/159764718.html |títulu=Partidarios de la federalización tomen la Administrarión d'otra ciudá del este ucraín |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

En Zaporiyia y Kharkiv enfrentáronse manifestantes proucraínos y prorrusos dexando como saldo dellos mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.unian.net/politics/907771-posle-napadeniya-antimaydanovtsev-na-miting-evromaydana-v-harkove-postradalo-50-chelovek.html |títulu=После нападения антимайдановцев на митинг Евромайдана в Харькове пострадало 50 человек |idioma=ucraín |editorial=Unian |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Nesta última ciudá unos 1000 separatistes intentaron entrar nel edificiu del conceyu, pero caltener nel so accesu.&lt;ref name=&quot;kharkivinfiltrate&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/pro-russian-militants-attack-pro-ukrainian-demonstrators-in-kharkiv-including-at-least-three-severely-343292.html | títulu=Kharkiv city government building infiltrated by pro-Russian protesters |editorial=Kyiv Post |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Ellí axuntáronse xunto col alcalde de la ciudá [[Hennadiy Kernes]], que declaró'l so sofitu a un referendu y a l'amnistía pa los separatistes deteníos.&lt;ref name=&quot;kernessep&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/13/7022301/ |títulu=Кернес пообіцяв допомогти звільнити затриманих сепаратистів |idioma=ucraín |editorial=Pravda |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién hubo protestes en Odesa y [[Dnepropetrovsk]]. Coles mesmes, observadores de la OSCE llegaron a Slaviansk. En [[Enakievo]], partidarios de la federalización d'Ucraína tomaron dellos edificios alministrativos, ente ellos l'edificiu de la Fiscalía, la sede policial y l'Alcaldía, onde han izado la bandera rusa y la bandera de la República Popular de Donetsk.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt;

El [[14 d'abril]], la oficina de la prensa de la Rada Suprema informó que'l presidente ucraín caltuvo una comunicación telefónica col secretariu xeneral de les [[Naciones Xuníes]] [[Ban Ki-moon]], na que-y solicitó que se lleve a cabu una operación antiterrorista conxunta» nel este del país, xunto coles [[Fuercies de paz de les Naciones Xuníes|fuercies de paz del organismu]]. Turchinov tamién dixo que nun ta en contra de que se celebre un referendu sobre la estructura del Estáu ucraín y que podría coincidir coles eleiciones del [[25 de mayu]], anque s'amosó convencíu de que «la mayoría de los ucraínos van pronunciase a favor d'una Ucraína indivisible, independiente, democrática y unitaria».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.minutouno.com/notas/319423-el gobiernu-ucrania-quier-llevar-alantre-una-operacion-antiterrorista-la-onu |títulu=El Gobiernu d'Ucraína quier llevar alantre una operación &quot;antiterrorista&quot; cola ONX |editorial=Minutouno |fechaaccesu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, activistes prorrusos tomaron dellos edificios gubernamentales de diverses ciudaes del óblast de Donetsk como [[Mariupol]], [[Horlivka]], [[Yenakiieve]], [[Makiivka]], [[Sloviansk]], [[Druzhkivka]], [[Zhdanivka]] y [[Kramatorsk]], ente otres. Na gran mayoría d'estes ciudaes han ondeado banderes de la República Popular de Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27008054|títulu=Live - East Ukraine crisis|editorial=BBC News|fechaaccesu=14 d'abril de 2014|idioma=inglés|cita=&quot;11:19:Pro-Russian forces have now also taken control of the town council building in Mariupol in the Donetsk region, according to a Ukrainian news website. This would mean five towns or cities in eastern Ukraine have now had government buildings taken over by pro-Russians: Mariupol, Yenakiyeve, Kramatorsk, Druzhkovka and Sloviansk.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://news.sky.com/story/1241376/ukraine-fatal-clashes-as-protests-spread|títulu=Ukraine: Fatal Clashes As Protests Spread|editorial=Sky News|fechaaccesu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gorlovkafox&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.foxnews.com/world/2014/04/14/deadline-for-pro-russian-gunmen-to-leave-ukraine-government-buildings-passes/|títulu=Another government building in eastern Ukraine attacked by pro-Russia militants|editorial=Fox News|fechaaccesu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:2014-04-15. Протесты в Донецке 026.jpg|thumb|Pancartes nun edificiu ocupáu por prorrusos en Donetsk el 15 d'abril.]]
[[Ficheru:Sloviansk standoff - 18-20 April 2014 - 04.jpg|thumb|Barricada en Sloviansk.]]
El [[15 d'abril]], el presidente ucraín informó al Parllamentu qu'empezara un operativu «antiterrorista» pa desallugar a combatientes prorrusos qu'ocupaben edificios del gobiernu nel este del país. L'operativu empezó nel norte de Donetsk. Coles mesmes, según la policía, los activistes nel cuartel de policía de [[Kramatorsk]] abandonaron voluntariamente l'edificiu que teníen ocupáu dende'l día 12.&lt;ref name=&quot;bbc15abril&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/04/140415_ucrania_operacion_lp.shtml? |títulu=Ucraína &quot;empieza operación antiterrorista&quot; pa desallugar a combatientes pro rusos|editorial=BBC Mundu|fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; L'aeródromu militar de Kramatorsk foi'l primer sitiu onde empezó la operación. Ellí, activistes prorrusos qu'ocupaben el sitiu intentaron axustar colos efectivos del exércitu ucraín, pero produció un tirotéu; mientres los fechos aterrizaron dos [[helicópteru|helicópteros]],&lt;ref name=&quot;muertos15abril&quot;/&gt; dexando como saldo siquier 4 activistes muertos y dellos mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140415/159783163.html |títulu=Milicies prorruses informen de mancaos n'operación especial en Kramatorsk |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;4actm&quot;&gt;{{cita web |títulu=Четыре ополченца погибли в бою с армией за аэродром Краматорска |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=15 d'abril de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140415/1004030295.html |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;muertos15abril&quot;/&gt; Dempués d'estos fechos, el presidente interín d'Ucraína, [[Alexandr Turchínov]], confirmó que l'aeródromu fuera «recuperáu» poles fuercies ucraínes,&lt;ref name=&quot;muertos15abril&quot;/&gt; n'apuntando la creencia de que Rusia alluga «planes brutales».&lt;ref name=&quot;El Mundo asalto aeródromu&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/15/534d1a6322601dd96y8b4575.html|títulu=L'Exércitu ucraín facer col control del aeródromu de Kramatorsk tres un tirotéu editorial=El Mundo|fecha=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién se reportaron, per parte de rebeldes prorrusos atrincheraos, movimientos del exércitu ucraín en [[Sloviansk]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125363-ucrania-asalto-aeropuerto-kramatorsk |títulu=Videu: L'Exércitu ucraín asalta l'aeropuertu de Kramatorsk, nel este del país editorial=RT |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;El Mundo asalto aeródromu&quot; /&gt; llocalidá a la que llegó un convói d'una ventena de [[vehículu blindáu|vehículos blindaos]] y 500 soldaos del exércitu ucraín, veníu dende la llocalidá d'[[Izium]].&lt;ref name=&quot;muertos15abril&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/15/actualidad/1397554038_065755.html |títulu= L'Exércitu ucranio empecipia una operación especial” en dos ciudaes del este editorial= El País |fecha=15 d'abril de 2014|fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[16 d'abril]], nel marcu de la operación antiterrorista», fuercies ucraínes tomaron la ciudá de [[Kramatorsk]], nel óblast de Donetsk. Los soldaos llegaron sobre les nueve de la mañana (hora llocal) y los vecinos enfrentáronse verbalmente a ellos. Seis blindaos del convói pasar al bandu prorruso dempués de parolar coles persones que -yos increpaban.&lt;ref name=&quot;El Mundo blindaos&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/16/534y40b4268y3y4b638b456y.html|títulu=Blindaos ucraínos pasar al bandu prorruso en Kramatorsk|editorial=El Mundo|fecha=16 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125451-vehiculos-blindaos-anti-kiev-ucrania|títulu=Seis vehículos blindaos pásense al llau anti-Kiev nel este d'Ucraína|editorial=RT|fecha=16 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Otros trés blindaos, procedentes de Dniepropetrovsk, pasar a les milicies en Sloviansk, dempués de que los sos tripulantes decidieren «nun lluchar contra'l pueblu defendiendo al réxime».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140416/159788767.html |títulu=Trés blindaos pásense al llau de les milicies nel este d'Ucraína |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=16 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Mentanto, l'aeródromu de Kramatorsk siguía en poder de les Fuercies Armaes ucraínes, mientres les milicies prorruses calteníen les barricaes alredor del mesmu.&lt;ref name=&quot;El Mundo blindaos&quot; /&gt; Esi mesmu día, [[Vladímir Putin]], nuna conversación cola canciller alemana [[Angela Merkel]], afirmó que «la esguilada del conflictu n'Ucraína llevar en cantu d'un conflictu armáu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125399-putin-rusia-ucrania-guerra-civil|títulu=Putin: &quot;La esguilada del conflictu n'Ucraína llevar en cantu d'un conflictu armáu&quot;|editorial=RT|fecha=16 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/16/534y153y22601d15728b456a.html|títulu=Putin alvierte a Merkel de qu'Ucraína ta 'en cantu del conflictu armáu'|editorial=El Mundo|fecha=16 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, la República Popular d'[[Odesa]] foi proclamada al paecer por un grupu prorruso del óblast d'Odesa al traviés d'internet.&lt;ref&gt;{{cita web | url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/16/7022611/ | títulu=Одеські сепаратисти в інтернеті оголосили &quot;Одеську республіку&quot; (Odessa separatists declared the Internet &quot;Odessa republic&quot;) |editorial=Ukrayinska Pravda |fechaaccesu=16 d'abril de 2014 |idioma=ucraín}}&lt;/ref&gt; Depués, esta versión foi desmentida por activistes y líderes de los grupos prorrusos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/16/7022625/ |títulu=Одеський Антимайдан божиться, що ніякої республіки не оголошував (Odessa antimaidan swears that non republic is declared) |editorial=Ukrayinska Pravda |fechaaccesu=16 d'abril de 2014 |idioma=ucraín}}&lt;/ref&gt; Mentanto, una columna de seis vehículos blindaos de les fuercies de tierra ucraínes que participen na operación antiterrorista» fueron prindaos por manifestantes prorrusos en Kramatorsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27053500 |títulu=Ukraine crisis: Military column 'seized' in Kramatorsk |editorial=BBC News |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Alcuerdos de Xinebra ente Kiev y Moscú (17-18 d'abril) ====
El [[17 d'abril]] producióse un principiu d'alcuerdu en [[Xinebra]] mediáu pol secretariu d'Estáu d'Estaos Xuníos, [[John Kerry]], y l'alta representante pa la Política Esterior europea, [[Catherine Ashton]]. El compromisu obligaba a Moscú a favorecer el desarme de les milicies prorruses nel este d'Ucraína y, a cambéu, Kiev ellaboraría una Constitución que consagrara la organización federal del país y el respetu a toles minoríes.&lt;ref name=&quot;alcuerdu1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu2&quot;/&gt;

En paralelu, Ucraína avisó a l'aereollinia [[Aeroflot]] de que prohibía la entrada al so territoriu a tolos homes rusos d'edaes entendíes ente 16 y 60 años.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125571-ucrania-aeroflot-prohibicion-entrada-rusia |títulu=Ucraína prohibe la entrada a los homes rusos d'ente 16 y 60 años |editorial=RT|fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Mentanto, una decena d'activistes prorrusos ocuparon el centru de tresmisión de les señales de radio y televisión na ciudá de Kramatorsk, cortando la tresmisión de les canales ucraínes y ordenaron al personal restablecer la tresmisión de la televisión rusa, prohibida por Kiev en tol territoriu del país mientres el [[crisis de Crimea de 2014|conflictu en Crimea]]. En [[Górlovka]], Donetsk, activistes denunciaron el secuestru del denomináu «alcalde popular» [[Alexándr Sapunov]] y dos persones más.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt;

Esi mesmu día, en Mariúpol asocedieron enfrentamientos ente prorrusos y militares ucraínos, que dexaron como saldo trés finaos y trelce mancaos del llau de los activistes. Esto asocedió tres un asaltu perpetáu por un grupu de 300 persones contra un cuartel de la Guardia Nacional. Informóse que los militares abrieron fueu en respuesta a los [[Cóctel mólotov|cócteles mólotov]] y disparos contra los guardias y que 63 persones fueron deteníes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140417/159804692.html |títulu=Dos muertos y 14 mancaos en Mariúpol, según últimos datos de la Fiscalía d'Ucraína |editorial=RIA Novosti |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2014/04/17/un ataque-de-prorrusos-a-una base militar-de-ucrania-dexa-trés-muertos |títulu=Un ataque de prorrusos a una base militar d'Ucraína dexa trés muertos |editorial=CNN Méxicu|fecha=17 d'abril de 2014 |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; La Fiscalía Xeneral d'Ucraína consideró «llexítimu» l'usu de les armes polos militares.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt; Mientres el día, el cielu de la ciudá de Donetsk foi cruciáu delles vegaes por [[caza (avión)|caces militares]] ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/17/actualidad/1397760541_277394.html |títulu=Mariúpol alza la tensión editorial=El País |fecha=17 d'abril de 2014|fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

L'alcuerdu de Xinebra, sicasí, nun foi bien recibíu poles milicies prorruses: el [[18 d'abril]], el voceru de los rebeldes separatistes de Donetsk, [[Alexander Gnezdilov]], declaró que'l gobiernu de Kiev yera «illegal» y que nun abandonaríen la so posición hasta que la Rada Suprema eslleiérase y l'alministración arrenunciara.&lt;ref name=&quot;alcuerdu3&quot;/&gt; Unu de los líderes separatistes de Donetsk, [[Denis Pushilin]], afirmó qu'ellos nun participaren nes conversaciones de Xinebra y, por tanto, nun cumpliríen l'alcuerdu, señalando que'l ministru d'Asuntos Esteriores rusu, Serguéi Lavrov, nun actuaba en representación de Donetsk, sinón en nome de Rusia, polo que l'alcuerdu nun los afectaba.&lt;ref name=&quot;alcuerdu3&quot;/&gt;

==== Esguilada de los enfrentamientos (20-24 d'abril) ====
El [[20 d'abril]], día de la [[Pascua]], una emboscada quebró la tregua apautada: un puestu de control de la milicia prorrusa del pueblu de Bylbásovka nes contornes de Sloviansk foi atacáu por homes armaos non identificaos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Pilar Bonet|títulu=Slaviansk sotierra a los trés muertos na emboscada de Pascua|fechaaccesu=24 d'abril de 2014|fecha=22 d'abril de 2014|enllaceautor=Pilar Bonet|url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/22/actualidad/1398163591_226258.html|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140424195411/http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/22/actualidad/1398163591_226258.html|fechaarchivu=24 d'abril de 2014|editorial=El País|allugamientu=Slaviansk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Telegraph-20Apr2014&quot;/&gt; La milicia del pueblu mató a dos de los atacantes, pero ellos llograron trés muertos primero que llograren repeler l'ataque.&lt;ref name=&quot;Telegraph-20Apr2014&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/ukraine/10776865/Ukraine-crisis-Bodies-on-display-in-Ukraine.html|títulu=Ukraine crisis: Bodies on display in Ukraine|editorial=[[Daily Telegraph]]|fechaaccesu=20 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/20/535371a9268y3hala51d8b456a.html|títulu=Rusia amuesa'l so 'indignación' pol tirotéu mortal en Donetsk y la rotura de la tregua de Pascua editorial=El Mundo|fecha=20 d'abril de 2014|fechaaccesu=20 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Na mesma xornada, una manifestación en Odesa esixó la dimisión del gobernador impuestu pol gobiernu ucraín y el cese de les represiones polítiques. Tamién espresaron la voluntá de sustituyir a les autoridaes municipales esistentes por una xunta territorial.&lt;ref name=&quot;habana21&quot; /&gt; Los líderes de los activistes prorrusos aportunaron en que nun apuntaben a la secesión, pero sí al establecimientu d'un Estáu federativu más ampliu llamáu «[[Nueva Rusia]]» (en rusu: Новоро́ссия, ''Novoróssiya'') dientro d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;OSCEmonitor20&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.osce.org/ukraine-smm/117881 |títulu=Latest from the Special Monitoring Mission in Ukraine – based on information received up until 20 April 2014, 20:00 (Kyiv time) |editorial=OSCE |fecha=20 d'abril de 2014 |fechaaccesu=22 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Esi mesmu día, los ocupantes del edificiu gubernamental del óblast de Lugansk dixeron a los observadores de la OSCE qu'abandonaríen los edificios ocupaos cuando fueren revocaos los líderes pro-Euromaidán de Kiev.&lt;ref name=&quot;OSCEmonitor20&quot; /&gt;
[[Ficheru:2014-04-14 Sloviansk city council - 2.jpg|thumb|El conceyu de [[Sloviansk]] baxu control de persones armaes.]]
[[Ficheru:Sloviansk standoff - 18-20 April 2014 - 01.jpg|thumb|Milicianos patrullen les cais de Sloviansk.]]
[[Ficheru:Civilians block ukrainian military near Slavyansk.jpg|thumb|Sloviansk, abril de 2014]]
El ministru d'Asuntos Esteriores rusu, [[Serguéi Lavrov]], acusó'l [[21 d'abril]] al Gobiernu de Kiev d'incumplir los alcuerdos alcanzaos en Xinebra, tres los enfrentamientos en Sloviansk.&lt;ref name=&quot;21abril&quot;/&gt; Esi mesmu día, el vicepresidente d'Estaos Xuníos, [[Joe Biden]], viaxó a Kiev nuna visita de dos díes en sofitu a les nueves autoridaes ucraínes,&lt;ref name=&quot;21abril&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140421/159828851.html |títulu=Moscú acusa a Kiev de violar los alcuerdos de Xinebra en víspores de la visita de Biden |editorial=RIA Novosti|fecha=21 d'abril de 2014|fechaaccesu=21 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; mientres el presidente rusu, Vladímir Putin, aprobaba enmiendes llegales pa facilitar a los rusofalantes de les [[URSS|antigües repúbliques soviétiques]] el llogru de la [[ciudadanía]] rusa ya iniciatives rellacionaes cola [[crisis de Crimea de 2014|crisis de Crimea]].&lt;ref name=&quot;21abril&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/21/actualidad/1398077407_927075.html|títulu=Lavrov acusa a les autoridaes ucranias de violar los alcuerdos de Xinebra|editorial=El País|fecha=21 d'abril de 2014|fechaaccesu=21 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

En Lugansk anuncióse esi mesmu día la creación d'un cuartel pa la xestión del sureste d'Ucraína per parte de los activistes prorrusos. El líder local, [[Vitali Bólotov]], afirmó que Lugansk foi'l «primeru en llevantar la bandera» contra'l gobiernu en Kiev y que «agora tien d'amosar al sureste del país cómo llograr los oxetivos». Tamién dixo que la ciudá «ta a puntu d'algamar oxetivos como determinar l'estatutu del idioma rusu y la celebración d'un referendu», pese a la unviada militar per parte de Kiev. Amás, l'alcalde interín de Sloviansk, [[Viacheslav Ponomariov]], ordenó «máxima alerta» a les fuercies d'autodefensa por cuenta de posibles asaltos contra puestos de control y edificios alministrativos.&lt;ref name=&quot;habana21&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.radiohc.cu/noticias/internacionales/20992-crean-en-lugansk-cuartel-xeneral-pa-la-gestion-en-el-sureste-de-ucrania|títulu=Crean en Lugansk cuartel xeneral pa la xestión nel sureste d'Ucraína|editorial=Radio Habana Cuba|fecha=21 d'abril de 2014|fechaaccesu=21 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Na mesma xornada, los separatistes anunciaron dos referendos, unu'l 11 de mayu (pa decidir sobre la conveniencia de ganar autonomía o si tenía de caltenese la situación actual de la rexón) y un segundu'l día 18 (sobre la posibilidá de xunise a Rusia o declarar la independencia).&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/21/7023176/ |títulu=У Луганську сепаратисти вирішили провести два референдуми |editorial=Pravda |idioma=ucraín|fecha=21 d'abril de 2014 |fechaaccesu=22 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Mientres, el Ministeriu del Interior d'Ucraína creó un batallón especial llamáu ''Timur'' pa lluchar contra'l separatismu na rexón.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.unian.net/politics/910156-na-luganschine-sozdali-batalon-mvd-dlya-borbyi-s-separatizmom.html |títulu=На Луганщине создали батальон МВД для борьбы с сепаратизмом |idioma=ucraín |editorial=Unian |fechaaccesu=22 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, esi mesmu día, cerca de Sloviansk, fueron atopaos dos cuerpos de persones torturaes y asesinaes, una de les cualos foi reconocida como [[Vladímir Rybak]], diputáu desapaecíu del conceyu de [[Gorlovka]] y afiliáu al partíu Patria de [[Yulia Timoshenko]].&lt;ref name=&quot;Rybak&quot;/&gt; Tamién na redoma de Sloviansk foi tirotiáu un avión militar ucraín [[An-30]].&lt;ref name=&quot;Rybak&quot;/&gt;

[[Ficheru:Sloviansk standoff - 18-20 April 2014 - 09.jpg|thumb|Vehículu de los observadores de la [[OSCE]], ente Sloviansk y Kramatorsk.]]
El [[22 d'abril]], celebráronse los funerales de los finaos díes antes nos enfrentamientos en Sloviansk, metanes multitudinarios actos prorrusos, mientres el presidente en funciones y xefe de la Rada, Alexandr Turchínov, anunciaba la continuación de la operación &quot;antiterrorista&quot; de los cuerpos militares y del orde públicu nel este d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;Rybak&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/22/actualidad/1398163591_226258.html |títulu=Slaviansk sotierra a los trés muertos na emboscada de Pascua editorial=El País |fecha=22 d'abril de 2014|fechaaccesu=23 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[23 d'abril]], el Ministeriu del Interior ucraín anunció que tuvo ésitu l'asaltu a la ciudá de Sviatoguirsk, que taba en manes prorruses.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Advertencia de Rusia ante un posible ataque|url=http://www.lanacion.com.ar/1684551-alvertencia-de-rusia-ante-un-posible-ataque|editorial=La Nación|fecha=24 d'abril de 2014 (Publicáu n'edición impresa)|fechaaccesu=24 d'abril de 2014|axencia=Agencies AP, AFP y Reuters}}&lt;/ref&gt; Dellos puestos de control de les milicies prorruses nos accesos a la ciudá fueron tirotiaos esi día, según [[Misroslav Rudenko]], unu de los líderes de les milicies prorruses de Donbáss.&lt;ref name=&quot;25deabril&quot;/&gt; Coles mesmes, el ministru del Interior d'Ucraína dixo que na nueche les fuercies especiales llograron refugar un ataque prorruso na ciudá d'[[Artemivsk (Donetsk)|Artémivsk]].&lt;ref name=&quot;mariupolabril&quot; /&gt;

El [[24 d'abril]], vehículos blindaos y tanques del exércitu ucraín atacaron un puestu de control de les autodefenses de la ciudá de [[Sloviansk]], causando cinco muertos a les mesmes.&lt;ref name=&quot;rt25a&quot;&gt;[http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126238-ucrania-muertos-tirotéu-slaviansk Minutu a Minutu: Dellos muertos y mancaos en severos combates cerca de Sláviansk]; ''RT Actualidá'', 24 d'abril de 2014.&lt;/ref&gt; Les fuercies d'autodefensa en Sloviansk, xunto con un refuerzu de [[Krasni Limán]], repelieron l'ataque de los militares ucraínos y darréu esplegar, una parte nel centru y otra parte pa faer un gordón en redol a la ciudá, ensin caltener puestos de control pa evitar ser blancu d'ataques,&lt;ref&gt;[http://en.itar-tass.com/world/729442 Sloviansk self-defense militants redeploy to city's downtown]; ''ITAR-TASS, 24-04-2014.&lt;/ref&gt; mientres les tropes ucraínes concentrar en [[Malinivka (Sloviansk)|Malínivka]], al sur de Sloviansk, ya instalaben ellí defenses en redol a seis vehículos blindaos llixeros [[BMD-1|BMD]].&lt;ref name=&quot;25deabril&quot;/&gt; Tamién s'informó d'un ataque a un puestu de control na llocalidá de [[Jrestyshche]], na ruta dende [[Izium]] a Slaviansk, al norte de Donetsk.&lt;ref name=&quot;25deabril&quot;/&gt; En [[Mariúpol]], les fuercies especiales ucraínes desallugaron a los separatistes del edificiu del conceyu. Reportáronse cinco muertos. Depués del desallugu, el gobiernu de Kiev anunció que recuperara'l control de la ciudá.&lt;ref name=&quot;mariupolabril&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.dw.de/soldaos-ucraínos-recuperen-control-de-mariupol/a-17589245|títulu=Soldaos ucraínos recuperen control de Mariupol|editorial=[[Deutsche Welle]]|fecha=24 d'abril de 2014|fechaaccesu=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El presidente de Rusia, Vladímir Putin, calificó a les autoridaes de Kiev como «xunta militar» porque usaron al Exércitu contra los sos ciudadanos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Putin: Si Kiev usó l'Exércitu contra la población, tratar d'una xunta militar|url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126251-putin-delitu-grave-kiev-ejercito-ciudadanos|editorial=RT|fecha=24 d'abril de 2014|fechaaccesu=24 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; El ministru de Defensa rusu, [[Serguéi Shoigú]], anunció l'empiezu de maniobres militares cerca de la frontera con Ucraína.&lt;ref name=&quot;25deabril&quot;&gt;{{cita web |url= http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/24/actualidad/1398331490_441077.html|títulu=Tropes ucranias lluchen por encalorar la sulevación en Slaviansk|editorial=El País |fecha=24 d'abril de 2014|fechaaccesu=24 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién el día 24, les autoridaes de la autoproclamada [[República Popular de Donetsk]] declararon la movilización xeneral de tolos activistes pa faer frente a les tropes ucraínes.&lt;ref name=&quot;25deabril&quot;/&gt;

==== Observadores europeos (25 d'abril-2 de mayu) ====
El [[25 d'abril]], un helicópteru militar [[Mi-8]] del exércitu ucraín esplotó en siendo tirotiáu nel aeropuertu de [[Kramatorsk]]. Según el ministeriu de Defensa d'Ucraína la esplosión producióse por causa de disparos efectuaos por un francotirador con un lanzagranadas. Les milicies de Kramatorsk atribuyéronse l'autoría de los disparos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140425/159863644.html |títulu=Milicies destrúin un helicópteru militar na ciudá ucraína de Kramatorsk|editor= ''RIA Novosti''|fecha= 25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 25 d'abril, el ministeriu del Interior d'Ucraína informó que na entrada a [[Sloviansk]] unos desconocíos detuvieron un autobús con observadores de la [[Organización pa la Seguridá y Cooperación n'Europa]] (OSCE), amás de cinco militares d'Ucraína y el conductor.&lt;ref name=&quot;osce-yuri&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/25/actualidad/1398417586_204612.html |títulu=La medrana a una guerra imponer a les esperances d'una solución pacífica |editorial=El País |fecha=25 d'abril de 2014 |fechaaccesu=25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Sicasí, la OSCE esclarió que nengún de los sos espertos y observadores unviaos a Ucraína atopar ente los reteníos y de que'l mesmu tratábase d'un contingente d'observadores militares unviaos a Ucraína en virtú d'alcuerdos billaterales: cuatro alemanes, un polacu, un checu, un danés y un suecu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.eldiario.es/politica/OSCE-esclaria-observadores-reteníos-Ucraína_0_253375508.html |títulu= La OSCE esclaria que los sos observadores nun tán ente los reteníos n'Ucraína|autor=EFE |editor=''El Diariu''|fecha= 25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Viacheslav Ponomariov, alcalde interín de Sloviansk, declaró que les milicies de la ciudá teníen deteníu a esi grupu d'observadores militares na sede de los Servicios de Seguridá d'Ucraína (SBU), ocupada poles milicies prorruses dende va dos selmanes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20140425/milicianos-prorrusos-retienen-siete-observadores-osce-esti-ucrania/927600.shtml |títulu= Prorrusos retienen a siete europeos d'una misión d'observación militar nel este d'Ucraína |editor=RTVE |fecha= 25 d'abril de 2014, 20:30h}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día los representante d'Ucraína nel [[Conseyu de Seguridá de la ONX]], [[Yuri Serguéiev]], afirmó que na frontera suroeste ucraína reparábase una gran concentración d'[[artillería]], tanques y tropes ruses de los distritos del Centru y Norte y tamién sistemes [[BM-21|Grad]].&lt;ref name=&quot;osce-yuri&quot;/&gt;

El [[26 d'abril]], el [[Departamentu de Defensa de los Estaos Xuníos]] comunicó que «en delles ocasiones nes postreres 24 hores, aeronaves ruses entraron nel espaciu aereu ucraín», lo que significaría una violación del [[espaciu aereu]].&lt;ref name=&quot;espaciu aereu&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/26/535aeaeb268y3y3d688b458c.html?a=21f26391c4c687669480d71c892efaa6&amp;t=1398509191|títulu=Rusia violó l'espaciu aereu ucraín delles vegaes, según el Pentágonu editorial=El Mundo|fecha=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/04/140425_ultnot_ucrania_rusia_espaciu_aereo_jgc.shtml|títulu=Aviones rusos entraron n'espaciu aereu d'Ucraína|editorial=BBC Mundu|fecha=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; El coronel [[Steve Warren]], voceru d'[[El Pentágonu]], pidió «a los rusos que dean pasos inmediatos pa rebaxar la esguilada de la situación». [[Chuck Hagel]], [[secretariu de Defensa de los Estaos Xuníos]], afirmó que los últimos movimientos de tropes, aeronaves y tanques nes cercaníes d'Ucraína son «peligrosos y desestabilizadores».&lt;ref name=&quot;espaciu aereu&quot; /&gt; Según el diariu norteamericanu ''The Daily Best'', Vladímir Putin cursaría al so gabinete la orde de detener les comunicaciones cola Casa Blanca.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/04/25/exclusive-putin-halts-all-talks-with-white-house.html|títulu=Exclusive: Putin Halts All Talks With White House|editorial=The Daily Best|idioma=inglés|fecha=25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, el Ministeriu de Defensa rusu comunicó que los aviones militares rusos nun trespasaren nenguna de les fronteres estatales d'Ucraína;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126434-rusia-aviones-nun entrar-ucrania |títulu=Moscú: Los aviones rusos nun entraron nel espaciu aereu d'Ucraína |editorial=RT |fecha=26 d'abril de 2014|fechaaccesu=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; tamién el ministru de Defensa d'Ucraína, [[Mijail Koval]], desmintió la información d'Estaos Xuníos, negando que Rusia violara l'espaciu aereu ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/25/actualidad/1398446330_103905.html |títulu=El Pentágonu acusa a Rusia de violar l'espaciu aereu d'Ucraína |editorial=El País |fecha=26 d'abril de 2014|fechaaccesu=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El mesmu día l'axencia de noticies [[RIA Novosti]] publicó fotografíes satelitales de les tropes ucraínes aparcaes cerca de Sloviansk. Según el Ministeriu de Defensa rusu, el grupu militar ta creándose «coles mires de borrar del mapa la ciudá con tolos sos habitantes».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140426/1005594998.html |títulu=РИА Новости публикует снимки, запечатлевшие войска Украины у Славянска |editorial=RIA Novosti |fecha=26 d'abril de 2014|fechaaccesu=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

La OSCE unvió un grupu p'axustar la lliberación del contingente d'observadores militares, mientres la ministra de Defensa [[Alemaña|alemana]], [[Ursula von der Leyen]], esixía la lliberación inmediata del grupu. Pela so parte dende les fuercies prorruses aseguróse que seríen lliberaos nun truecu con presos del so bandu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/26/actualidad/1398519688_278102.html |títulu=La detención d'observadores internacionales alza la tensión n'Ucraína |editorial=El País |fecha=26 d'abril de 2014|fechaaccesu=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/26/535b7445268y3y7a088b456a.html|títulu=Los prorrusos quieren trocar por otros prisioneros a los observadores de la OSCE reteníos|editorial=El Mundo|fecha=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; L'alcalde interín de Sloviansk, Vyacheslav Ponomarev, declaró entrín y non que&quot;«el observadores militares europeos nun son quien dicen ser». Yevgeny Gorbik, un voceru de los partidarios de la federalización, dixo a los periodistes que «el observadores militares deteníos participaben n'actividaes d'intelixencia, teníen criptogrames y cuadiernos con notes secretes».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/729701 |títulu=Military observers detained in Slavyansk claim they were on 'sightseeing tour' |autor= ITAR-TASS |fecha=27 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Pela nueche de la mesma xornada, un grupu d'axentes de la Guardia Nacional ucraína abrió fueu contra un puntu de control d'homes armaos prorrusos cerca de la ciudá de [[Soledar]], nel óblast de Donetsk. Les autodefenses repelieron l'ataque, que dexó como fináu a un miembru de la Guardia Nacional y otru resultó mancáu. Un autodefensa tamién foi mancáu. Amás reportóse que fueron tomaos como rehenes un soldáu ucraín y dos prorrusos, de los cualos unu llogró fuxir. Tres el sucesu, los militares ucraínos retirar n'helicópteru y los activistes prorrusos convocaron a la población nos puestos de control en Kramatorsk, [[Artiómovsk]] y dos ciudaes asitiaes a delles decenes de quilómetros de Sloviansk, pa repeler más ataques en casu de qu'asocedieren.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126451-ucrania-ataquen-puntu-donetsk |títulu=Combates tres un ataque a un puntu de control na rexón de Donetsk, esti d'Ucraína |editorial=RT |fecha=26 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Según declaraciones de representantes de la milicia de la [[República Popular de Donetsk]], en [[Horlivka|Gorlivka]] fueron reteníos pola milicia trés oficiales de la fuercia de xera especial del Serviciu de Seguridá d'Ucraína (SSU) que llegaron de Kiev.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/729707 |títulu=People's militia fighters in Donetsk region prinde three force officers from Kiev |autor=ITAR-TASS |fecha=27 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[27 d'abril]], rebeldes prorrusos tomaron el control de les oficines de la [[televisión pública]] rexonal en Donetsk, anunciando que cortaríen la emisión y emitiríen una canal rusa sofitáu pol Kremlin, [[Rossiya 24]]. Esi mesmu día, foi lliberáu por motivos de salú unu de los observadores de países de la OSCE, de nacionalidá sueca, permaneciendo'l restu reteníos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/27/actualidad/1398615480_352359.html |títulu=Rebalbos prorrusos tomen la televisión pública rexonal de Donetsk |autor=El País |fecha=27 d'abril de 2014|fechaaccesu=27 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Na mesma xornada, produciéronse enfrentamientos na ciudá de Donetsk ente ultranacionalistes y manifestantes antigubernamentales nos que resultaron mancaes 14 persones.&lt;ref name=&quot;paisKernes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Donetsk28abril&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/video/actualidad/view/126604-ucrania-choques-nacionalistes-manifestantes-donetsk |títulu=Violentos choques ente ultranacionalistes y autodefenses en Donetsk |autor=RT |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[28 d'abril]], nel [[óblast de Lugansk]] los federalistes proclamaron la República Popular de Lugansk»,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=1524076 |títulu=В Луганске провозглашена &quot;народная республика&quot; |editorial=Vesti |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; mientres na ciudá de [[Stajánov (Ucraína)|Stajánov]] de la mesma rexón, un grupu de ciudadanos construyó un puestu de control.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.teinteresa.es/mundo/alcalde-Slaviansk-observadores-mintieron-identidá_0_1127887515.html#sr=g&amp;m=o&amp;cp=or&amp;ct=-tmc&amp;st=%28opu%20qspwjefe%29&amp;ts=1398532245 |títulu=El observadores militares reteníos en Slaviansk dicen que nun son prisioneros |fecha=27 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Na llocalidá de [[Schastie]] los ciudadanos detuvieron a 20 miembros d'un batallón policial especial de supresión del separatismu xunto col so comandante y apurrir a les fuercies de seguridá de la República Popular de Lugansk na capital de la rexón.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsgrazhdanskaya-voyna-v-luganskoy-oblasti-grazhdane-poymali-glavnogo-verbovshchika-v-karatelnuyu-miliciyu/ |títulu=Гражданская война: в Луганской области граждане поймали главного вербовщика в «карательную милицию». Константиновка укрепляет баррикады |autor=Odnako |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsgrazhdanskaya-voyna-podstrelenniy-mer-harkova-evakuirovan-v-izrail-karatelnie-specbataloni-konchayut-ne/ |títulu=Гражданская война: подстреленный мэр Харькова эвакуирован в Израиль, «карательные спецбатальоны» кончают не начав |autor=Odnako |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién esi día, l'alcalde de [[Kharkiv]], [[Hennadiy Kernes]], que s'atopaba so arrestu domiciliariu nocherniegu per parte de les autoridaes de Kiev acusáu de dellos delitos mientres les [[protestes prorruses n'Ucraína de 2014|protestes prorruses]],&lt;ref name=&quot;paisKernes&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/28/actualidad/1398684011_241094.html |títulu=L'atentáu contra l'alcalde de Kharkiv agrava la violencia nel este d'Ucraína |autor=El País |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; recibió un disparu pel costazu que lu afecto al [[Pulmones|pulmón]] y al [[fégadu]], quedando n'estáu grave.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/517255/disparen-pol llombu-al alcalde-de-la-principal-ciudá-del este-de-ucrania |títulu=Disparen pel costazu al alcalde de la principal ciudá del este d'Ucraína |fechaaccesu=28 d'abril de 2014 |fecha=28 d'abril de 2014 |editorial=[[Público (España)|Público]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rtKernes&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126553-alcalde-jarkov-ucrania-asalto |títulu=Ucraína: L'alcalde de Kharkiv, mancáu de gravedá por un impautu de bala |autor=RT |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Hores más tarde, abrióse una causa penal pa investigar l'ataque. Amás, dar a conocer qu'enantes fuera amenaciáu delles vegaes.&lt;ref name=&quot;Donetsk28abril&quot; /&gt; El mesmu día, manifestantes milicianos de la [[República Popular de Donetsk]] ocuparon la Comisaría de Policía de la ciudá de [[Kostiantynivka]] y controlaron les cais alredor del conceyu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Prorrusos de Donetsk tomen la comisaría y el conceyu de Kostyantynivka |nome=Manu |apellíu=Gil |publicación=La Información |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; La mayoría de los manifestantes retiróse, dexando un grupu na Comisaría.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140428/159890376.html |títulu=Atentáu contra alcalde marca otra xornada de tensión nel este d'Ucraína|publicación=RIA Novosti |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Na mesma xornada, Estaos Xuníos y la Xunión Europea aumentaron la [[Llista d'individuos sancionaos mientres la Crisis de Crimea de 2014|llista de persones y empreses sancionaes]], yá non solo pola crisis en Crimea, sinón tamién pola situación nel este ucraín.&lt;ref name= &quot;sanciones28abril&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126551-obama-sanciones-rusia-eeuu-ucrania |títulu=La Casa Blanca anuncia sanciones contra 7 ciudadanos y 17 empreses ruses |editorial=RT |fecha=28 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt; Los miembros del [[G-7|Grupu de los 7]] tamién decidieron realizar sanciones. Ucraína, Estaos Xuníos y la Xunión Europea consideraron que Rusia «nun ta dando pasos pa cumplir l'alcuerdu» polo que decidieron amontar la presión sobre'l Kremlin con nueves sanciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.minutouno.com/notas/320659-el-g7-aplicara-nueves-sanciones-rusia-la crisis-ucrania |títulu=El G7 va aplicar nueves sanciones a Rusia pola crisis n'Ucraína |editorial=Minutouno.com |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; El ministru de Defensa rusu, [[Serguéi Shoigú]], acusó a Estaos Xuníos y a la OTAN d'establecer una presencia militar «ensin precedentes» nes fronteres de Rusia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126608-defensa-rusia-eeuu-guarda-militar |títulu=Rusia acusa a EE.XX. d'una presencia militar &quot;ensin precedentes&quot; nes sos fronteres |publicación=RT |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, el voceru de la canciller [[Alemaña|alemana]] [[Angela Merkel]] esixó la puesta en llibertá de los otros siete observadores de la OSCE &quot;darréu y ensin condiciones&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/28/actualidad/1398712258_470273.html |títulu=Merkel prime pa lliberar a los siete inspeutores reteníos |autor=El País |fecha=28 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[29 d'abril]], cerca de 3000 persones participaron conxuntamente con milicianos de la República Popular de Lugansk na ocupación de la sede de l'alministración del [[óblast de Lugansk]]. Los federalistes tamién tomaron el conceyu de la ciudá de [[Pervomaisk (Lugansk)|Pervomaisk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126682-manifestantes-administracion-ucrania-lugansk |títulu=Los manifestantes anti-Kiev tomen l'edificiu de l'Alministración rexonal en Lugansk |publicación=RT |fecha=29 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Pal [[30 d'abril]], milicies armaes prorruses tomaron el Conceyu y la policía de [[Gorlovka]], colo que yá yeren siquier una docena de ciudaes del este d'Ucraína les que pasaren a manes d'activistes prorrusos dende l'entamu de los enfrentamientos armaos: Donetsk, Sloviansk, Gorlovka, Makiivka, Artemivsk, Yenakieve, Khartsyzk, Zhdanivka, Kirovske, Torez, Kostiantynivka, Pervomaisk y Mariupol (recuperada por Kiev el [[25 d'abril]]).&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/30/actualidad/1398848313_544543.html |títulu=Hombre armaos tomen el Conceyu y la policía de Gorlovka |autor=El País |fecha=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, en Lugansk foi tomada la sede de la televisión llocal LOT. Amás, el presidente interín ucraín, reconoció que les fuercies de seguridá so les órdenes de Kiev «nun son capaces de controlar la situación en Donetsk y Lugansk».&lt;ref name=&quot;fragmentu&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126544-crisis-ucrania-rusia-manifestaciones-crimea |títulu=Minutu a minutu: El conflictu armáu estaza Ucraína |editorial=RT |fechaaccesu=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Turchínov, nun alcuentru con gobernadores rexonales, aseguró que l'Exércitu Ucraín ta en «máxima alerta» por cuenta de la amenaza que representa Rusia n'Ucraína». Tamién apuró a acelerar la creación de milicies rexonales lleales a Kiev en tol territoriu nacional,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126769-presidente-interín-ucrania-ejercito-sollerta |títulu=Presidente autoproclamado d'Ucraína: &quot;El nuesu Exércitu ta n'alerta máximo&quot; |editorial=RT |fecha=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; reconociendo públicamente que la situación nos óblats de Donetsk y Lugansk escapaba al control de l'autoridá de Kiev.&lt;ref name=&quot;sincontrol&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/30/actualidad/1398848313_544543.html |títulu=El Gobiernu de Kiev almite la perda de dos provincies nel Esti |autor=El País |fecha=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[1 de mayu]], la Policía ucraína esvalixó con gases lacrimógenos a un grupu de manifestantes prorrusos na ciudá de Donetsk. Un grupu de persones tamién se dirixó a la sede de la Policía p'axustar la lliberación de dellos presos, llogrando la puesta en llibertá de cuatro activistes. Más tarde, los manifestantes llanzaron piedres, ingresaron a encomalo y tomaron la Fiscalía de Donetsk y los axentes policiales trataron d'esvalixalos usando gases lacrimógenos. La bandera de la República Popular de Donetsk foi izada nel edificiu. Amás, reportáronse disparu per parte de los policías y 26 activistes mancaos, cuatro d'ellos por firida de bala. Tamién hubo un efectivu policial mancáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126896-choques-manifestantes-anti-kiev-policia-ucrania |títulu=La Policía ucraniana esvalixada con gases lacrimógenos a manifestantes en Donetsk |editorial=RT |fecha=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/05/140501_ultnot_prorusos_ucrania_donetsk_fiscal_mz.shtml |títulu= Prorrusos tomen la oficina del fiscal rexonal en Dontesk, esti d'Ucraína |editorial=BBC Mundu |fecha=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2014/05/01/activistes-pro-rusia-enfrentar con-la-policia-en-donetsk |títulu=Activistes pro-Rusia enfrentar cola policía en Donetsk |editorial=CNN Méxicu |fecha=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Na nueche, activistes de la milicia prorrusa del [[Cuenca Donéts|Donbás]] ocuparon la estación de policía na ciudá de [[Krasnoarmiisk]], nel óblast de Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730198 |títulu=Federalization supporters occupy police station in eastern Ukraine |axencia=Itar Tass |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, Ucraína volvió adoptar el [[serviciu militar]] obligatoriu, por cuenta de la falta de militares pa faer frente al conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Ukraine reinstates conscription as crisis deepens |editorial=BBC |fecha=1 de mayu de 2014 |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27247428}}&lt;/ref&gt;

==== Operación en Sloviansk y Kramatorsk (2-8 de mayu) ====
{{otros usos|1=Enfrentamientos en Odesa del 2 de mayu de 2014|pa=llograr información sobre la masacre d'Odesa}}

El [[2 de mayu]], un voceru de les milicies prorruses informó que dellos vehículos blindaos taben nes contornes de la ciudá de [[Sloviansk]], según helicópteros militares, y según el so testimoniu, l'exércitu ucraín paecía tar llistu pa executar una operación de barríu en gran escala».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730202 |títulu=Militia spokesman says sweep operation underway against civilians in Slavyansk |axencia=Itar Tass |fecha=2 de mayu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Una fonte del Estáu Mayor ucraín informara enantes que l'asaltu a les sedes públiques y puestos fortificaos que los milicianos controlaben&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20140429/prorrusos-tomen-sede-del gobiernu-lugansk-sureste-ucrania/930061|títulu=Milicianos prorrusos tomen delles sedes del Gobiernu nel esti ante la pasividá de la policía|editorial=Radiotelevisión Española|fecha=29 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; nel sureste d'Ucraína empezaría esi día. La operación taba dirixida pol xefe del [[Serviciu de Seguridá Ucraín|Serviciu de Seguridá ucraín]] (SBU), [[Valentyn Nalyvaichenko]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140501/159926356.html |títulu=Afiten pal 2 de mayu l'asaltu a les sedes públiques ocupaes nel este d'Ucraína |publicación=RIA Novosti | fecha=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

A les cuatro de la mañana, les fuercies lleales a les nueves autoridaes de Kiev empezaron la operación especial masiva con usu d'alredor de 20 [[helicópteru|helicópteros]], de los cualos les milicies llocales consiguieron baltar con [[lanzagranada|lanzagranaes]]&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot; /&gt; siquier dos helicópteros de combate [[Mi-24]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/30/5361248ee2704ec64d8b457c.html|títulu=Siquier dos muertos y dellos mancaos na ofensiva a gran escala d'Ucraína pa retomar Slaviansk|editorial=El Mundo|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/05/140502_ultnot_ucrania_sloviansk_combates_men.shtml|editorial=BBC Mundu|títulu=Rebalbes prorrusos balten dos helicópteros nel este d'Ucraína|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nytimes.com/2014/05/03/world/europe/ukraine.html?ref=world&amp;_r=0|títulu=Clashes in Eastern Ukraine as Moscow Issues New Warnings|editorial=The New York Times|fecha=2 de mayu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/internacional/20140502/abci-prorrusos-helicoptero-201405020616.html|títulu=Los prorrusos de Slaviansk afirmen baltar dos helicópteros mientres una operación ucraniana|editorial=ABC|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.infolibre.es/noticias/mundo/2014/05/02/el_exercito_ucrania_pierde_dos_helicopteros_una_operacion_especial_slaviansk_16486_1022.html|títulu=L'Exércitu d'Ucraína pierde dos helicópteros nuna operación especial en Slaviansk|editorial=infoLibre|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; —según delles fontes fueron trés&lt;ref name=&quot;Od&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogshunta-shturmuet-slavyansk/ |títulu=Хунта штурмует Славянск |idioma=rusu |publicación=Odnako |fecha=2 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/internacional/2014/05/02/fuercies-ucraínes-empezaron-operacion-retomar-slaviansk/00031399008013512487293.htm|títulu=Trés helicópteros baltaos y dos militares muertos na operación d'Ucraína en Slaviansk|editorial=La Voz de Galicia|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; ya inclusive otres afirmen que cuatro—.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/video/actualidad/view/126984-kiev-ofensiva-militar-slaviansk-acuerdo-ginebra|títulu=Kiev llanza una ofensiva militar en Slaviansk abrasando los alcuerdos de Xinebra|editorial=RT|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Foi prindáu un pilotu mancáu quien según los habitantes llocales foi abandonáu polos sos compañeru.&lt;ref name=&quot;Od&quot;/&gt; El líder de los prorrusos de Sloviansk dixo qu'había cinco muertos ente les sos files y dellos mancaos.&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot; /&gt; Pela so parte, les autoridaes de Kiev reconocieron de que dos de los sos helicópteros fueron baltaos y siquier dos militares morrieron,&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20140502/prorrusos-acusen-ucrania-llanzar-operacion-gran-escala-pa-retomar-slaviansk/931640.shtml|títulu=Los prorrusos balten dos helicópteros y aguanten la ofensiva del Exércitu en Slaviansk|editorial=Radiotelevisión Española|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; y afirmaron amás que foi averiáu unu de los sos helicópteros de tresporte militar [[Mi-8]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730241 |títulu=Ukraine helicopters strike on massive gatherings of Sloviansk civilians |axencia=Itar-Tass |idioma=inglés |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Los habitantes de la ciudá construyeron barricaes pa bloquiar el pasu de los blindaos ucraínos. Según les fuercies d'autodefensa, pela radio pueden escuchase comunicaciones n'inglés, lo que según delles interpretaciones indicaría la presencia de tropes estranxeres.&lt;ref name=&quot;Od&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt; El Serviciu de Seguridá d'Ucraína aseguró qu'ente los defensores prorrusos habíen «fuercies estranxeres con preparación militar» y el Ministeriu d'Esteriores rusu afirmó qu'ente les fuercies que llanzaron la ofensiva habíen «estranxeros de fala inglesa».&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt;

Dempués de que 10 de los puestos de control nes carreteres fueron destruyíos pol exércitu ucraín, habitantes desarmaos de Sloviansk formaron un escudu humanu encarando los tanques de guerra alredor de la ciudá, en que'l so interior hai barricaes cada 100 metros.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140502/159929270.html |títulu=Los vecinos de Slaviansk corten los accesos a la ciudá con un escudu humanu |publicación=RIA Novosti |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les milicies populares esplegar por tolos barrios urbanos. Efectivos de la milicia de Sloviansk distribuyir polos barrios de la ciudá y taben armaos con rifles d'asaltu, escopetes y cócteles molotov. Grupos d'asaltu del exércitu ucraín y contratistes apoderar de la llomba Karachún, qu'apodera la ciudá y tomaron el control de la emisora de televisión llocal y la estación del ferrocarril, mientres les fuercies armaes ucraínes bloquiaron el tráficu ferroviariu alredor de Sloviansk. Tamién se reportaron baltaderes y disparos escontra edificios redoma a los puestos de control.&lt;ref name=&quot;operacionrt&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126946-empiezu-operacion-militar-ucrania-slaviansk |títulu=Kiev empieza una operación militar a gran escala na ciudá ucraína de Slaviansk |publicación=RT |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Moscú calificó la ofensiva de «criminal» y convocó una xunta estraordinaria del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126999-rusia-consejo-seguridad-onu-slaviansk-ucrania |títulu=Rusia convoca al Conseyu de Seguridá de la ONX pola operación militar en Slaviansk |publicación=RT | fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El voceru de Vladímir Putin, [[Dmitri Peskov]], dixo que «mientres Rusia fai esfuercios pa rebaxar la tensión ya iguar el conflictu, el réxime de Kiev ordenó a la so aviación de combate disparar contra ciudaes y pueblos, y llanzar una operación de castigu que de fechu destruyó toa esperanza de viabilidá de los alcuerdos alcanzaos en Xinebra».&lt;ref name=&quot;rtve sloviansk&quot; /&gt; El representante permanente de Rusia na ONX, [[Vitali Churkin]], dixo na xunta convocada que si non se detién l'aventura criminal de ''la banda de Kiev'', les consecuencies pa Ucraína van ser catastrófiques» y que l'actual gobiernu ta tomando midíes contra'l so propiu pueblu, lo que «demuestra la incapacidá de Kiev pa cumplir col alcuerdu de Xinebra».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127008-rusia-onu-ucrania-slaviansk |títulu=Rusia ante la ONX: &quot;Si nun cesa l'aventura criminal de Kiev, les consecuencies van ser catastrófiques&quot; |publicación=RT | fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tres diez hores de conflictu, Sloviansk volvía a la tirante normalidá. Los accesos per carretera atópense bloquiaos. Los milicianos llevantaron barricaes nes víes de comunicación, tomaron la estación de ferrocarril de la [[Yasynuvata|capital]] del [[raión de Yasynuvata]] y cortaron la lletricidá y la comunicación per vía ferrial col norte, trupa aglomeración industrial. Los avisos por megafonía nel bastión rebalbu sorrayaben la situación d'escepcionalidá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/02/actualidad/1399011896_660369.html|títulu=Ucraína empieza una operación pa retomar Slaviansk|editorial=El País|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Coles mesmes qu'asocedía la operación en Sláviansk, l'autoridá aérea ucraína prohibió los vuelos d'aerollinies ruses escontra Ucraína, yá que-yos foi cerráu l'espaciu aereu ucraín. [[Aeroflot|Aeroflot–Llinies Aérees Ruses]] yá atayara un vuelu previstu ente Moscú y Kharkiv. L'Axencia federal de Tresporte Aereu de Rusia calificó la midida adoptada como «una violación ensin precedentes de los alcuerdos internacionales» y consideró que «va causar graves perxuicios a los habitantes de les rexones orientales d'Ucraína».&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.infobae.com/2014/05/02/1561365-moscu-amenacia-cortar-el gas-y-ucrania-prohibe-vuelos-rusos|títulu=Moscú amenacia con cortar el gas y Ucraína prohibe vuelos rusos|editorial=Infobae|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; En Odesa, produciéronse disturbios que dexaron 4 muertos ente los manifestantes prorrusos, munchos de los cualos abellugar darréu nun edificiu oficial, denomináu Casa de los Sindicatos, al que grupos de partidarios de Kiev prendieron fueu, dexando 31 muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/02/actualidad/1399011896_660369.html |títulu=La quema d'un edifico mientres los choques en Odesa dexa 31 muertos|editorial=El País|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

En [[Kramatorsk]], la [[Guardia Nacional d'Ucraína|Guardia Nacional Ucraína]] empezó una ofensiva contra la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140502/1006334508.html |títulu=Украинская Нацгвардия штурмует Краматорск|idioma=rusu|editorial=RIA Novosti|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Ente la población llocal hubo diez muertos y decenes de mancaos.&lt;ref name=&quot;Od2&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsboy-za-slavyansk-onlayn-translyaciya-obnovleno-2255/ |títulu=Бой за Славянск и Краматорск |idioma=rusu |publicación=Odnako |fecha=2 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rtkrama&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140503/1006336192.html |títulu=Врач: счет убитых и раненых в ходе штурма Краматорска идет на десятки|idioma=rusu|editorial=RIA Novosti|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Mientres el día una caravana de más de 10 vehículos blindaos y otros equipos militares foi bloquiada por manifestantes civiles y poles milicies, pero al anochecerín los blindaos empezaron a disparar les sos ametralladores.&lt;ref name=&quot;rtkrama&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127020-asaltu-kramatorsk-ejercito-ucrania |títulu=La Guardia Nacional d'Ucraína asalta la ciudá de Kramatorsk |publicación=RT |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El xefe de gabinete de la Presidencia ucraína en funciones, [[Serguéi Pashinski]], dixo que «l'operativu desenvolvióse conforme colo programao y contiunuará». El primer ministru rusu criticó les aiciones de Kiev y encamentó a les autoridaes a detener la matanza de los sos propios ciudadanos.&lt;ref name=&quot;rtkrama&quot; /&gt;

El día [[3 de mayu]] fueron finalmente lliberaos los observadores de la OSCE, a los que les milicies prorruses acusaben d'espiar pa la OTAN.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/03/actualidad/1399092847_849257.html |títulu=Lliberaos los observadores de la OSCE reteníos n'Ucraína |publicación=El País |fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El observadores fueron apurríos nun puestu de control cerca de Sloviansk al secretariu xeneral del [[Conseyu d'Europa]], [[Thorbjørn Jagland]]. Los secuestraos yeren cuatro alemanes, un checu, un danés y un polacu y cinco soldaos ucraínos que los acompañaben. Depués, pela nueche llegaron al aeropuertu de [[Berlín]], onde fueron recibíos por funcionarios alemanes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.dw.de/observadores-de-la-osce-lleguen-a-alemania-tres-la so-liberaci%C3%B3n/a-17610909|títulu=Observadores de la OSCE lleguen a Alemaña tres la so lliberación editorial=Deutsche Welle|fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, en [[Andréevka]], pela rodiada de Sloviansk, diez persones finaron y otros cuarenta resultaron mancaes cuando miembros del ''Sector Derechu'' dispararon contra civiles que formaben una cadena humana. Los atacantes tamién abrieron fueu contra les persones que trataben d'asistir a los mancaos y reportóse que siquier 15 vehículos blindaos fueron neutralizaos polos civiles.&lt;ref name=&quot;rt3m&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127064-ucrania-sector-derechu-matar-civiles|títulu=Ultranacionalistes ucraínos disparen contra una cadena humana matando a 10 persones|publicación=RT |fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Amás, les fuercies especiales ucraínes ([[Guardia Nacional d'Ucraína|Guardia Nacional]] y exércitu) empecipiaron un operativu en [[Mariupol]]. Na plaza central rexuntáronse cerca de 300 civiles dispuestos a «oponer resistencia a los atacantes». Informar de la presencia de delles unidaes de les tropes especiales na zona urbana y de un asaltu al edificiu del Conceyu, controláu por prorrusos. Reportáronse dellos mancaos en dambos bandos. Un combate ente les tropes de Kiev y milicies prorruses asocedió nuna torre de televisión pela rodiada de [[Konstantínovka]]. Tamién se reportó que vehículos blindaos de Kiev esplegar na ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127103-puertu-mariupol-ucrania-operativu-ejercito |títulu=Kiev empecipia un operativu militar na ciudá portuaria de Mariupol|publicación=RT |fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién se reportaron más operaciones militares en Kramatorsk y Sloviansk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dw.de/ff-aa-de-ucrania-contin%C3%BAan-ofensiva-contra-separatistes/a-17609976 |títulu=FF. AA. d'Ucraína siguen ofensiva contra separatistes editorial=Deutsche Welle|fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; En Kramatorsk, les tropes gubernamentales repondríen el control d'una torre de televisión y reportóse de que siquier dos persones morrieron y 12 resultaron mancaes. Un portal d'Internet local falaba sobre 5 muertos y 17 mancaos, citando fontes médiques. Ente que, en Sloviansk un voceru de los separatistes prorrusos informó de la muerte de 11 civiles y cuatro homes armaos.&lt;ref name=&quot;tresmayodw&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.dw.de/rusia-lleva-a-cabo-una guerra ensin declarar-contra-ucrania/a-17610976|títulu=“Rusia lleva a cabu una guerra ensin declarar contra Ucraína”|editorial=Deutsche Welle|fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[4 de mayu]] les milicia del este d'Ucraína recuperaron el control de les ciudaes de Sloviansk, y Kramatorsk y el pobláu de Andréevka. Como resultáu d'un ataque de les fuercies d'autodefensa, los militares ucraínos tuvieron que dexar la zona del aeropuertu de Kramatorsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730390 |títulu=East-Ukraine's self-defense forces regain control of several important towns |axencia=Itar-Tass |idioma=inglés |fecha= 4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les milicies de Slaviansk llograron qu'un destacamentu de guardias nacionales ucraínos saliera de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730411 |títulu=Federalization supporters force Ukraine's national guards off Slavyansk |axencia=Itar-Tass |idioma=inglés |fecha= 4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; En Donetsk manifestantes ocuparon l'alministración del [[Raión de Lenin (Donetsk)|distritu de Leninski]],&lt;ref name=&quot;fsod&quot;&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/730435 |títulu=Ukraine's federalization supporters occupy Donetsk city executive committee |idioma=inglés |axencia=Itar-Tass |fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; según tamién l'edificiu del fiscal militar Donetsk,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140504/1006515057.html |idioma=rusu |títulu=Активисты: митингующие в Донецке заняли здание военной прокуратуры |publicación=RIA Novosti |fecha=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; ente que l'alcalde de la ciudá apurrió a delegaos de la ciudá les llaves de l'alcaldía como símbolu de que &quot;el poder ye trasferido al pueblu&quot;,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140504/1006525604.html |idioma=rusu |títulu=Активисты: Мэр Донецка передал полномочия сторонникам федерализации |publicación=RIA Novosti |fecha=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; anque l'alcalde siguió n'exerciciu de les sos funciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140505/1006538112.html |idioma=rusu |títulu=Пресс-служба горсовета: мэр Донецка не отказывался от полномочий |publicación=RIA Novosti |fecha=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 4 de mayu les autoridaes de la República Popular de Donetsk anunciaron la fundación del primer reximientu del Exércitu Republicanu que va xunir a toles fuercies de les autodefenses de la rexón y la conformanza'l so primer reximientu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127171-donetsk-autodefenses-ejercito-republicanu-ucrania |títulu=Autodefenses de Donetsk xunir pa formar l'Exércitu Republicanu |publicación=RT |fecha=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Vehículos blindaos del exércitu ucraín que diben en direición de la ciudá de Donetsk entraron disparando a la ciudá de Konstantinovka, onde al empezar el [[5 de mayu]] rexistrábense quemes y sonaben serenes y les campanes de les ilesies.&lt;ref name=&quot;fsod&quot;/&gt; Nes contornes de Sloviansk volver# a entamar los combates na mañana del 5 de mayu, con saldu inicial de 4 militares ucraínos muertos y 30 mancaos;&lt;ref name=&quot;rt5m&quot;&gt;{{cita web | url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127228-ucrania-slaviansk-victimas | títulu=Combates pela rodiada de Slaviansk dexen víctimes |publicación=RT | fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; 25 mancaos y siquier 10 muertos del llau de les autodefenses de Sloviansk.&lt;ref name=&quot;ria5m&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140505/159955546.html |títulu=Siquier 10 muertos del llau de les milicies en Slaviansk |publicación=Ria Novosti |fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día otru helicópteru [[Mi-24]] de la Fuercia Aérea d'Ucraína foi baltáu en Sloviansk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140505/159955981.html |títulu=Otru helicópteru de la Fuercia Aérea d'Ucraína baltáu en Slaviansk |publicación=Ria Novosti |fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2014-05-09. День Победы в Донецке 237.jpg|thumb|Manifestación pro-rusa en Donetsk el 9 de mayu]]

El [[6 de mayu]] Fuercies Especiales d'Ucraína atacaron los puestos de control de les autodefenses de la ciudá de [[Mariupol]]; a lo menos hubo un muertu y trés mancaos de les autodefenses.&lt;ref name=&quot;rt16m&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127357-ucrania-tiroteos-mariupol |títulu=Siquier un muertu y trés mancaos tres l'asaltu de Mariupol |publicación=RT |fecha=6 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Na población de Debáltsevo activistes que llevaben banderes de la [[República Popular de Donetsk]] ocuparon la sede del parllamentu municipal.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140506/159961692.html |títulu=L'este d'Ucraína preparar pa enfrentar nuevos ataques |publicación=RIA Novosti |fecha=6 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Entrín y non, en [[Kiev]], la [[Rada Suprema d'Ucraína]] realizó una secreta sobre la situación militar nel este y sureste del país y los sucesos d'[[Odesa]], na cual por mayoría de votos fueron espulsaron de la Rada a tolos diputaos [[Partíu Comunista d'Ucraína|comunistes]], y el [[Partíu de les Rexones]] retirar de la sesión, en protesta porque nun foi pública. La Rada ratificó'l decretu que reimplanta parcialmente'l serviciu militar obligatoriu y ordenó un reclutamiento parcial mientres los siguientes 45 díes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140506/159972738.html |títulu=El Parllamentu d'Ucraína espulsa a los comunistes y restaura la mili |publicación=RIA Novosti |fecha=6 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de mayu]] les autodefenses de [[Sloviansk]] intercambiaron a trés axentes del grupu d'élite Alfa pol escoyíu por una manifestación como gobernador popular de Donetsk, [[Pável Gúbarev]], el vicealcalde de Slaviansk, Ígor Perepechayenko y otru deteníu poles autoridaes ucraínes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127437-autodefenses-slaviansk-intercambiar-axente-gobernador-popular-donetsk |títulu=Autodefenses intercambien a 3 axentes especiales pol 'gobernador popular' de Donetsk |publicación=RT |fecha=7 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día fuercies de seguridá ucraínes detuvieron al ministru de Defensa de la República Popular de Donetsk, Ígor Kakidziánov.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |url=http://www.telemetro.com/internacionales/Prinden-Defensa-autoproclamada-Republica-Donetsk_0_695330595.html#.O2rtp4F5Oso |títulu=Prinden al ministru de Defensa de la autoproclamada República de Donetsk |publicación=Telemetro |fecha=7 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt; En [[Mariupol]] los partidarios de la República recuperaron el control del Conceyu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.republica.com/2014/05/07/los-prorrusos-vuelven controlar-conceyu-de-mariupol-al sur-de-donetsk_800395/ |títulu=Les milicies prorruses recuperen el control del Conceyu de Mariupol |publicación=República |fecha=7 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2014-05-09. День Победы в Донецке 355.jpg|thumb|Donetsk el 9 de mayu]]

El presidente rusu, [[Vladímir Putin]], llamó a los sectores d'oposición al gobiernu central de Kiev a retardar el referendu pa l'autonomía de Donetsk y Lugansk previstu pal 11 de mayu. El candidatu a la presidencia d'Ucraína [[Petro Poroshenko]] aseguró que la situación nel este d'Ucraína puede ameyorar gracies a esi llamamientu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127460-ucrania-putin-eleiciones-guerra-rusia |títulu=Candidatu a la presidencia d'Ucraína: La situación ameyora gracies al llamamientu de Putin |publicación=RT |fecha=7 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Sicasí, el [[8 de mayu]] los integrantes de l'asamblea popular de Donetsk y el Conseyu Civil de Lugansk decidieron nun aplazar la celebración del referendu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/519350/los-prorrusos-de-ucrania-desoyen-a-putin-y-caltienen-el referendu separatista |títulu=Los prorrusos d'Ucraína desoyen a Putin y caltienen el referendu separatista |publicación=Público |fecha=8 de mayu de 2014.}}&lt;/ref&gt;

==== Confrontación en Mariupol (9-10 de mayu) ====
{{AP|Conflictu en Mariupol de mayu de 2014}}
El [[9 de mayu]] entraron na ciudá de [[Mariupol]] tanques de guerra y tropes de la Guardia Nacional y l'exércitu ucraín qu'atacaron con lanzagranadas la sede de la policía llocal partidaria de los federalista y dispararon contra les barricaes y contra persones que protestaben na cai. Como resultancia morrieron a lo menos 20 defensores de la ciudá y un militar ucraín y la sede de la policía foi consumida poles llapada.&lt;ref name=&quot;rt9m1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127591-combates-mariupol-dia-victoria |títulu=Combates na ciudá de Mariupol nel Día de la Victoria |publicación= RT |fecha=9 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.principiamarsupia.com/2014/05/09/recopilacion-de-videos-de-mariupol/ |apellíu=Sicilia |nome=Alberto |títulu=Recopilación de videos de Mariupol |publicación=Público |fecha=9 de mayu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180627144808/http://www.principiamarsupia.com/2014/05/09/recopilacion-de-videos-de-mariupol/ |fechaarchivu=2018-06-27 }}&lt;/ref&gt; Los habitantes de la Mariupol prindaron un tanque de guerra ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rt.com/files/news/26/92/c0/00/20.jpg|títulu=People climb an armored vehicle captured after Ukrainian forces attacked police headquarters in Mariupol. May 9, 2014.(Reuters / Marko Djurica)|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url= http://rt.com/news/157996-civilians-block-apc-mariupol/ |autor1=Reuters|autor2=Marko Djurica |títulu=Citizens block APCs shooting their way through Mariupol |idioma=inglés |fecha=9 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; N'otres ciudaes del sureste d'Ucraína, como [[Donetsk]] y [[Sloviansk]], realizáronse manifestaciones de conmemoración del [[Día de la Victoria]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20140509/54406756252/miles-de-prorrusos-desafíen-a-kiev-al-celebrar-dia-de-la victoria-en-donetsk.html |autor=EFE |títulu=Miles de prorrusos desafían a Kiev al celebrar Día de la Victoria en Donetsk |publicación=La Vanguardia |fecha=9 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140509/160011739.html |títulu=Slaviansk celebra'l Día de la Victoria sitiáu poles fuercies de Kiev |publicación=''RIA Novosti |fecha=9 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127592-pesar-advertencia-sureste-ucrania-celebra-dia-victoria |títulu= A pesar de les alvertencies, el sureste d'Ucraína celebra'l Día de la Victoria |publicación= RT |fecha=9 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

La Guardia Nacional d'Ucraína y los tanque retirar de Mariupol el [[10 de mayu]], ente que los sos habitantes dexaben ufriendes florales nes puertes de la sede quemada de la policía.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Blair|nome=David|coautores=AFP|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/ukraine/10821859/Ukraine-pro-Russian-protesters-control-streets-of-Mariupol-on-day-after-deadly-fighting.html|títulu=Ukraine: pro-Russian protesters control streets of Mariupol on day after deadly fighting|idioma=inglés|periódicu=The Telegraph|fecha=10 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Un vehículu blindáu abandonáu poles tropes ucraínes nes cais amburó en llapaes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rt.com/news/158080-mariupol-shooting-fire-assault/ |apellíu=Phillips |nome=Graham |idioma=inglés |títulu=APC set on fire |publicación=RT | fecha=10 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Referendos separatistes en Donetsk y Lugansk (11-12 de mayu) ====
{{AP|Referendu sobre'l estatus políticu de Donetsk de 2014|Referendu sobre'l estatus políticu de Lugansk de 2014}}
[[Ficheru:2014-05-11._Референдум_в_Донецке_017.jpg|thumb|Cola pa votar nel referendu en Donetsk, el 11 de mayu de 2014.]]
El [[11 de mayu]] llevar a cabu un [[referendu]] sobre l'autodeterminación de los óblast de Donetsk y Lugansk.&lt;ref name=&quot;11m2014&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/galerias/actualidad/view/127772-referendu-ucrania-federal |títulu=Xigantesques coles en Lugansk y Donetsk pa votar sobre la independencia |publicación=RT |fecha=11 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; La participación en Donetsk algamó'l 74,87% de los ciudadanos y en Lugansk el 81%.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127722-donetsk-lugansk-referendu-ucrania |títulu=Minutu a minutu: Donetsk y Lugansk votaron nel referendu sobre la so soberanía |publicación=RT |fecha=11 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Na ciudá de [[Krasnoarmiisk]] un comandu de la Guardia nacional d'Ucraína detuvo la votación nun colexu eleutoral y disparó rabaseres de fusil contra los ciudadanos desarmaos, matando a unu d'ellos; los vecinos allegaron de forma masiva al puestu de votación pa defendelo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/520074/milicies-pro-kiev-maten-a-un vecín-en deteniendo-la-votacion-en-un colexu eleutoral |títulu= Milicies pro-Kiev maten a un vecín, en deteniendo la votación nun colexu eleutoral |publicación =Público'' | fecha= 11 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El 89.7% de los eleutores del óblast de Donetsk votó a favor de la independencia de la República Popular de Donetsk y según la Comisión Eleutoral nel óblast de Lugansk el 96,2% de los votantes optó por dixebrar se d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;referendu&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127805-ucrania-referendu-donetsk-lugansk/ |títulu=Ucraína: Lugansk y Donetsk votaron masivamente a favor de l'autodeterminación |publicación=RT |fecha=12 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les rexones de Donetsk y Lugansk declaráronse independientes d'Ucraína como Repúbliques Populares.&lt;ref name=&quot;independencia&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.elperiodico.com/es/noticias/internacional/donetsk-declara-independencia-ucrania-pide-integrase-rusia-3271349 |títulu=Donetsk y Lugansk declaren la so independencia d'Ucraína y pide integrase en Rusia |publicación=El Periódico |fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; La República Popular de Donetsk solicitó a Rusia que considere la so incorporación na Federación Rusa, pero'l Kremlin amosóse cautelosu y nun dio una respuesta inmediata.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/revista_de_prensa/20140513/160045253.html |títulu=Moscú cautelosa ante la solicitú d'adhesión de Donetsk |publicación=RIA Novosti |fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el llunes 12 dar a conocer una iniciativa pa xunir les Repúbliques Populares de Donetsk y Lugansk nun [[Estáu soberanu]] conxuntu y anuncióse que se realizaríen negociaciones pal efeutu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/127914-republica-donetsk-lugansk-negociaciones-union|títulu=Les repúbliques de Donetsk y Lugansk empecipien negociaciones pa conformar un estáu editorial=RT|fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Esguilada de violencia (13-24 de mayu) ====
Na mañana del [[13 de mayu]], cuando se dirixía a les negociaciones pa la conformanza del nuevu estáu, el gobernador popular de Lugansk, [[Valeri Bólotov]], foi mancáu a bala nun atentáu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-mancáu-bala-gobernador-republica-popular-lugansk-20140513140655.html|títulu=Mancáu de bala'l gobernador de la República Popular de Lugansk|autor=Europa Press|fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://voiceofrussia.com/news/2014_05_13/Attempt-made-at-life-of-Lugansk-Peoples-governor-8444/ |títulu=Attempt made at life of Lugansk People's governor |idioma=inglés |publicación=The Voice of Russia |fecha=13 de mayu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140727015347/http://voiceofrussia.com/news/2014_05_13/Attempt-made-at-life-of-Lugansk-Peoples-governor-8444/ |fechaarchivu=2014-07-27 }}&lt;/ref&gt;Los disparos fueron fechos a llarga distancia, cuando Bolotov treslladar nun vehículu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Prensa Llatina|fecha=13 de mayu de 2014|url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=2676071&amp;Itemid=1|títulu=Mancáu n'atentáu gobernador popular de Lugansk, Ucraína}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, el ministru de Defensa d'Ucraína comunicó que siete soldaos morrieren por una emboscada na ciudá de [[Kramatorsk]]. Nun principiu, les víctimes mortales yeren seis, pero un militar morrió dempués por causa de les firíes. Kiev tamién precisó qu'una columna de blindaos recibió disparos cuando s'averaba a una ponte, a unos 20 quilómetros de Kramatorsk escontra les 13:00 hora llocal; los atacantes emplegaron [[lanzagranada|lanzagranaes]].&lt;ref name=&quot;El País 13 de mayu&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/13/actualidad/1399980526_437175.html|títulu=Siete soldaos ucranios muerren nuna emboscada na rexón de Donetsk|editorial=El País|fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Según un voceru de la milicies de Donetsk, l'enfrentamientu armáu empecipióse cuando un convói de vehículos blindaos diba pela carretera cerca de l'aldega d'[[Oktiábrskoye (Sloviansk, Donetsk)|Oktiábrskoye]] y la milicia bloquió la vía; fueron destruyíos un tresporte blindáu de personal y un vehículu con municiones, que s'amburó y españó mientres media hora. Oktiábrskoye foi depués dafechu arrodiada por fuercies de la Guardia Nacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/731476 |títulu=Ukrainian National Guard surrounds village in Donetsk Region — militia spokesman |idioma=inglés |axencia=Itar-Tass |fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/520525/los-insurxentes-ucraínos-retomen-les armes-en proclamando-la so-independencia |títulu=Los insurxentes ucraínos retomen les armes en proclamando la so independencia |publicación=Público |fecha=13 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Na nueche del [[14 de mayu]], una columna de 10 vehículos blindaos escoltaos por helicópteros entró na aldega de Solntsevo, onde s'empecipió un tirotéu intensu, que duró trenta minutos.&lt;ref name=&quot;tass15m&quot;/&gt; Según les fontes ucraínes los militares trataben de rescatar funcionarios de seguridá reteníos por milicianos,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dt.ua/UKRAINE/pid-kramatorskom-rozpochavsya-finalniy-etap-arreyo-143267_.html |títulu=Під Краматорськом розпочався фінальний етап АТО |idioma=ucraín |autor=Дмитро Тимчук |publicación=Дзеркало Тижня |fecha=15 de mayu de 2014. }}&lt;/ref&gt; trés de los cualos fueron prindaos, unu de los cualos con una granada antitanque, según informaron los militares.&lt;ref&gt;{{cita web | url = http://www.ukrinform.ua/ukr/news/siloviki_vshchent_znishchili_bazu_teroristiv_pid_kramatorskom_1938711 |títulu= Силовики вщент знищили базу терористів під Краматорськом |idioma=ucraín |publicación= УкрІнформ |fecha= 15 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[15 de mayu]] trés persones morrieron y trés quedaron mancaes na carretera cerca del pobláu de [[Starovarvarivka]], cuando vehículos blindaos del exércitu d'Ucraína abrieron fueu contra vehículos civiles, matando a trés persones y mancando a otros trés. Según un voceru de la milicia de Kramatorsk, una de les finaes ye una señora que diba nel so coche pa la so casa cola so familia y recibió un tiru na cabeza; dos homes nuevos que diben nun microbús tamién morrieron al ser algamaos polos disparu. El coche en que viaxaben dos periodistes de l'axencia [[Ruptly]] tamién foi tirotiáu, pero los ocupantes salieron ilesos.&lt;ref name=&quot;tass15m&quot;&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/731820 |títulu=Ukrainian APCs open fire at RT's videu crew near Kramatorsk |idioma=inglés |axencia=Itar-Tass |fecha=15 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Na tarde del 15 de mayu, unidaes militares ucraínes dispararon nutríu fueu d'[[artillería]] nes contornes de [[Sloviansk]], principalmente contra les posiciones de les autodefenses en [[Andréevka]], [[Semenivka (Kramatorsk)|Semenivka]], [[Krasni Limán]] y nel monte Kargun. La carretera ente Sloviansk y [[Kramatorsk]] foi bloquiada pola Guardia Nacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/731850 |títulu=On the outskirts of Slavyansk, volunteer corps members are battling against Kiev's army |idioma=inglés |apellíu=Pochuev |nome=Mikhail |axencia=Itar-Tass |fecha=16 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El gobernador de la [[República Popular de Donetsk]], [[Pável Gúbarev]], anunciu na nueche del 15 de mayu qu'a la media nueche vencía los plazu por que les fuercies militares d'Ucraína retirar de la rexón y afirmó que si nes próximes hores Kiev nun retira les sos tropes del territoriu de la república, les autodefenses van empecipiar una ofensiva contra los que llamó «invasores ucraínos».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128190-ucrania-donetsk-gubarev-estado-guerra |títulu=Declaren la llei marcial na República del Donetsk |publicación=RT |fecha=15 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[17 de mayu]] foi deteníu nun puestu fronterizu'l gobernador de Lugansk, Valeri Bólotov, uando tornaba d'un tratamientu médicu que ta recibiendo en Rusia poles firíes que sufrió nun atentáu.&lt;ref name=&quot;pub17m&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/521335/separatistes-prorrusos-rescaten-a-la so-líder-antes-de-les negociaciones-de-paz-en-ucrania |títulu=Separatistes prorrusos rescaten al so líder antes de les negociaciones de paz n'Ucraína |publicación=Público |fecha=17 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Más d'un centenar de milicianos de la República de Lugansk llograron lliberar a Bólotov hores dempués.&lt;ref name=&quot;pub17m&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;umm&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128315-ucrania-kiev-guerra-caos-crisis-topetes |títulu=Minutu a minutu: Situación de guerra nel este d'Ucraína |publicación=RT |fechaaccesu=18 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[18 de mayu]] na Plaza de la Llibertá de [[Kharkiv]] llevar a cabu una manifestación convocada pol Movimientu del Sureste», que'l so coordinador, [[Yuri Apujtin]], anunció que na [[Óblast de Kharkiv|rexón de Kharkiv]] va llevar a cabu un referendu similar al que se cumplió en Donetsk y en Lugansk y llamó a nun participar nes eleiciones presidenciales del 25 de mayu de 2014.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/732062 |títulu=East Ukraine's Kharkov region to hold independence referendu - movement “Southeast” |idioma=inglés |fecha=18 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 18 de mayu, según información de les milicies, en barrios periféricos de Donetsk morrieron en combate 7 militares de les fuercies armaes d'Ucraína y foi mancáu de gravedá un integrante de les milicies de la ciudá. Según el sitiu web de la Guardia Nacional un grupu de soldaos del exércitu ucraín desertó y xuró llealtá a la República de Donetsk.&lt;ref name=&quot;umm&quot;/&gt;

El mesmu día, La Policía de la ciudá d'[[Energodar]] detuvo a unos 20 militantes armaos de [[Pravy Sektor|Sector Derechu]] qu'intentaron apoderase de la central nuclear de [[Óblast de Zaporiyia|Zaporozhie]].&lt;ref name=&quot;umm&quot;/&gt; La Guardia Nacional d'Ucraína empezó un ataque intentando avanzar con seis vehículos blindaos, dende l'aeropuertu hasta'l centru de la ciudá [[Kramatorsk]], reiniciándose los combates nes contornes de la ciudá. La guardia ucraína detuvo cerca de Kramatorsk a dellos reporteros de la cadena de televisión rusa ''[[LifeNews]]''. El denomináu Exércitu Xuníu del Sureste detuvo a un grupu de 18 integrantes del [[Pravy Sektor|Sector Derechu]] que viaxaben a Lugansk, procedentes de [[Kiev]].
&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128469-ucrania-asaltu-kramatorsk-combates | títulu=Guardia Nacional d'Ucraína empieza l'asaltu a la ciudá de Kramatorsk |publicación=RT}}.&lt;/ref&gt;

El [[20 de mayu]], l'oligarca más ricu d'Ucraína, Rinat Ajmétov, convocó a una manifestación de protesta contra la República Popular en [[Donetsk]]; fixo sonar toles serenes de les sos fábriques, dempués de lo cual una caravana de carros denomada «Marcha de la Paz» percorrió les cais de la ciudá con símbolos ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/521853/l'oligarca-mas-ricu-de-ucrania-lidera-un movimientu-contra-los-independentistes |autor=EFE |títulu=L'oligarca más ricu d'Ucraína lidera un movimientu contra los independentistes |publicación=Público |fecha=20 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día, cerca de [[Mariúpol]] foi deteníu poles fuercies de seguridá ucraínes el periodista británicu Graham Phillips, quien trabaya cola axencia ''[[Russia Today]]''.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128663-ucrania-detener-periodista-rt-graham-phillips |títulu=El periodista británicu Graham Phillips, collaborador de RT, foi deteníu n'Ucraína pola Guardia Nacional |publicación=RT |fecha=20 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 20 de mayu, la [[Rada Suprema]] d'Ucraína aprobó un «Memorando de Paz y Concordia» qu'aprueba retirar les tropes del este d'Ucraína; determina que «xunto col estatus constitucional del [[idioma ucraín]] como llingua estatal, Ucraína va garantizar l'estatus del [[idioma rusu]], lo mesmo que de otros idiomes rexonal y minoritariu»; conderga l'usu illegal de les armes; sofita la realización de les eleiciones presidenciales; comprometer a aprobar una llei d'[[amnistía]] en favor de quien depongan les armes y pide que les partes del conflictu dean les manes, abandonen les aiciones radicales y l'odiu y vuelvan trabayar xuntes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128679-rada-ucrania-aprobar-memorando-paz |títulu=La Rada aprueba retirar les tropes del este d'Ucraína |publicación=RT |fecha=20 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; La Rada condicionó'l repliegue militares nes rexones del este, al desarme de les milicies.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140520/160149883.html |títulu=La Rada pon condiciones a la retirada de militares de les rexones del esta publicación=RIA Novosti |fecha=20 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[21 de mayu]] foi lliberáu en [[Kiev]] el periodista de ''RT'' Graham Phillips, anque los sos colegues de LifeNews siguen deteníos poles autoridaes ucraínes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128830-ucrania-graham-phillips-periodista-rt |títulu=Graham Phillips: &quot;Les coses complicáronse cuando vieron que trabayu pa RT&quot; |publicación=RT |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Dende la nueche del 21 de mayu desencadenóse una ofensiva de les fuercies armaes ucraínes na rexón de [[óblast de Lugansk|Lugansk]] y los líderes de la llamada República Popular de Lugansk declararon la llei marcial na mañana del [[22 de mayu]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Europa Press |fecha=22 de mayu de 2014 |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-ucrania-republica-popular-lugansk-impon-llei-marcial-20140522114437.html |títulu=Ucraína.- La República Popular de Lugansk impon la llei marcial}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140522/160164870.html |títulu=Les autoridaes de la República Popular de Lugansk declaren la llei marcial |publicación=RIA Novosti |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Más tarde informóse que na llocalidá de [[Lisichansk]], les milicies de Lugansk apoderar de tres vehículos blindaos de combate [[BMP-2]] del Exércitu ucraín, ente que los militares que disparen con sistemes artilleros contra los milicianos, impactaron un edificiu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140522/160176590.html |títulu=Milicianos de Lugansk apoderar de trés blindaos del Exércitu |publicación=RIA Novosti |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Cerca de [[Rubizhne]], los militares ucraínos dispararon y dieron muerte a 4 persones, mientres 16 más quedaron mancaes.&lt;ref name=&quot;tass23m&quot;&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=23 de mayu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/732801 |títulu=Ukrainian forces kill four, injure 16 near Rubezhnoye - military doctor |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El Ministeriu d'Enerxía d'Ucraína informó que'l mesmu día insurxentes armaos prorrusos ocuparon 4 mines de carbón na rexón de Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=AFP |fecha=22 de mayu de 2014 |url=http://www.lanacion.cl/noticias/mundo/ucrania/a-hores-de-eleiciones-en-ucrania-prorrusos-tómense-4-mines-de-carbon/2014-05-22/102217.html |títulu=A hores d'eleiciones n'Ucraína, prorrusos tómense cuatro mines de carbón |publicación=La Nación }}&lt;/ref&gt;

Tamién el 22 de mayu, un puestu de control de la 51ª brigada del exércitu ucraín na carretera ente [[Volnovaja]] y [[Blahodatne (Volnovaja)|Blagodátnoe]], na rexón de [[Óblast de Donetsk|Donetsk]], foi atacáu con lanzagranadas y ametralladores por un grupu que llegó en dos camperos y tres carros blindaos de ''PrivatBank''&lt;ref name=&quot;PrivatBank&quot;/&gt; y causó la muerte a 17 militares&lt;ref name=&quot;Pais22M&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Sánchez Vallina |nome=M.A. |fecha=22 de mayu de 2014 |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/05/22/actualidad/1400745339_867770.html |títulu=El númberu de soldaos ucranios muertos en combates aumenta a 17 |publicación=El País}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ostroB&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.ostro.org/xeneral/society/news/445260/ |títulu=Уточненные данные. В бою под Волновахой погибли 16 человек |idioma=rusu |publicación=ОстроВ |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; y mancaes a otros 30. Los atacantes fueron sofitaos por helicópteros.&lt;ref name=&quot;PrivatBank&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128849-mercenarios-matar-soldaos-ucrania |títulu=Provocación a gran escala: Mercenarios de Kiev maten a soldaos por negase a matar a civiles |publicación=RT |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Los medios de comunicación ucraínos responsabilizaron del ataque al grupu separatista d'Igor Bezler;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ru.tsn.ua/politika/napadenie-na-silovikov-pod-volnovahoy-boeviki-na-dzhipah-neozhidanno-rasstrelyali-lager-boycov-367110.html |títulu=Нападение на силовиков под Волновахой: боевики на джипах неожиданно расстреляли лагерь бойцов idioma=rusu |publicación= TCH |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; otra manera, el gobernador de la República de Donetsk atribuyó l'ataque a militantes del ultranacionalista [[Pravy Sektor|Sector Derechu]], ente que pobladores de la zona manifestaron que los militares negárense hores antes a acatar la orde de dispara-yos y l'ataque sería una represalia por esi fechu.&lt;ref name=&quot;PrivatBank&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lifenews.ru/news/133650 |títulu=Командир украинской бригады: Нападавшие были проплачены |idioma=rusu |publicación=LifeNews |fecha=22 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Un videu qu'amuesa l'ataque de los helicópteros paez indicar que se trató d'un casu de &quot;fueu amigo&quot; por males comunicaciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rt.com/news/161044-ukraine-helicopter-checkpoint-attack/ |títulu=Donetsk bloodbath: Insider videu shows Ukraine helicopters firing at own checkpoint |idioma=inglés |publicación=RT |fecha=23 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Karlovka 23 May 2014.jpg|thumb|derecha|[[Karlivka (Donetsk)|Kárlivka]], [[23 de mayu]] de [[2014]], tres los enfrentamientos.]]
El primer ministru ucraín, [[Arseni Yatseniuk]], solicitó la convocatoria urxente del Conseyu de Seguridá de la ONX y acusó a Rusia d'intentar sabotear les eleiciones presidenciales ucraínes.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=22 de mayu de 2014 |url=http://www.noticias24.com/internacionales/noticia/81429/ucrania-pidio-la convocatoria urxente-del conseyu-de-seguridad-de-la-onu/ |títulu=Ucraína pidió esti xueves la convocatoria urxente del Conseyu de Seguridá de la ONX |publicación=noticies24 }}&lt;/ref&gt;

En [[Dnipropetrovsk]], onde se concentren unidaes del Exércitu, la Guardia Nacional, el [[Serviciu de Seguridá d'Ucraína]] y dellos batallones de fuercies especiales del Ministeriu del Interior, ye un secretu a voces ente oficiales y soldaos que dempués de les eleiciones del domingu llanzaráse una ofensiva contra [[Donetsk]], pa &quot;pa llimpiar la ciudá de milicianos prorrusos&quot;.&lt;ref name=&quot;El País 13 de mayu&quot;/&gt;

El [[23 de mayu]], un batallón de voluntarios ucraínos,&lt;ref name=&quot;BVD&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.unian.ua/politics/920917-batalyon-donbas-potrapiv-o-zasidku-biytsi-v-otochenni-armiya-ignorue-prohannya-pro-dopomogu.html |títulu=Батальйон &quot;Донбас&quot; потрапив у засідку: бійці в оточенні, армія ігнорує прохання про допомогу |idioma=ucraín|publicación= УНІАН |fecha=23 de mayu de 2013}}&lt;/ref&gt; procedentes de Dnipropetrovsk, nel qu'había militantes del [[Pravy Sektor|Sector Derechu]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.unian.ua/politics/921045-yarosh-praviy-sektor-dopomig-donbasu-virvatisya-z-otochennya-la mio-vtratili-dekilka-biytsiv.html |títulu=Ярош: &quot;Правий сектор&quot; допоміг &quot;Донбасу&quot; вирватися з оточення, ми втратили декілька бійців |idioma=ucraín|publicación= УНІАН |fecha=23 de mayu de 2013}}&lt;/ref&gt; atacó un puestu de les milicies de la República de Donetsk, en [[Karlivka (Donetsk)|Kárlivka]], a 30 [[km]] de [[Donetsk]]. El choque enllargar mientres unos trés hores. Según los milicianos l'ataque foi refugáu y más de 10 homes armaos morrieron.&lt;ref name=&quot;tassmDR&quot;&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=23 de mayu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/732985 |títulu=Mobilisation starts in self-proclaimed Donetsk Republic |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Los medios ucraínos informaron que nueve de los soldaos recibieron mancaes de diversa gravedá.&lt;ref name=&quot;BVD&quot;/&gt; Mentanto, la ciudá de Sloviansk y la so contorna de nuevu fueron sometíos a un intensu fueu d'artillería.&lt;ref name=&quot;tassmDR&quot;/&gt;

==== Proclamación del Estáu de Nueva Rusia y casos de los periodistes (24 de mayu) ====
{{AP|Estáu Federal de Nueva Rusia}}

El [[24 de mayu]], el periodista italianu Andrea Rocchelli,&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Gioffreda |nome=Alberto |fecha=25 de mayu de 2014 |url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Andrea-Rocchelli-il-fotoreporter-ucciso-in-craino-24d93be6-d279-41d3-b760-8d5y3da4759b.html?refresh_ce |títulu=Chi è Andy Rocchelli, il fotoreporter ucciso in Ucraína |idioma=italianu |publicación=Rai News }}&lt;/ref&gt; fundador ya integrante del coleutivu ''Censuralab'' y el so intérprete rusu Andrei Mironov morrieron y el fotógrafu francés William Roguelon resultó mancáu, víctimes d'un proyeutil de morteru disparáu contra'l carru en que viaxaben en cerca de l'aldega d'[[Andréevka]] pela redolada de Sloviansk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129082-morrer-periodista-italia-fotografo-frances-ucrania |títulu=Muerre un periodista italianu y un fotógrafu francés resulta mancáu nos combates cerca de Slaviansk |publicación=RT |fecha=24 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Associated Press |fecha=25 de mayu de 2014 |url=http://www.elnuevoherald.com/2014/05/25/1756459/fotografo-italianu-muerre-en-el.html |títulu=Fotógrafu italianu muerre nel este d'Ucraína |publicación=El Nuevu Herald |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140525232643/http://www.elnuevoherald.com/2014/05/25/1756459/fotografo-italianu-muerre-en-el.html |fechaarchivu=25 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Nóvosti |fecha=25 de mayu de 2014 |url=http://sp.ria.ru/news/20140525/160202999.html |títulu=Roma esixe esplicaciones a Kiev pola muerte del periodista italianu en Slaviansk |publicación=RIA Novosti}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rt.com/news/161380-italian-journalist-killed-ukraine/ |títulu=Confirmed: Italian journalist killed in Eastern Ukraine |publicación=RT |fecha=25 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 24 de mayu, los periodistes rusos de ''LifeNews'' deteníos dende'l 18 de mayu, Oleg Sidiakin y Marat Sáichenko, fueron puestos en llibertá poles autoridaes d'Ucraína y viaxaron a [[Grozny]], acompañaos pol primer ministru de [[Chechenia]], [[Ramzán Kadýrov]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129087-lliberar-periodistes-rusos-ucrania |títulu=Lliberen a los dos periodistes rusos reteníos n'Ucraína |publicación=RT |fecha=24 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día en Donetsk roblóse un documentu sobre la formación del estáu de [[Estáu Federal de Nueva Rusia|Novorossia]] ([[Nueva Rusia]]). Esto asocedió mientres el Congresu de les rexones del sureste d'Ucraína, empecipiáu pol políticu ucraín [[Oleg Tsariov]]. La creación de Novorossia nun significó la unión de les repúbliques independientes de Lugansk y Donetsk, alvirtió'l xefe de la República Popular de Lugansk, [[Valeri Bólotov]]. Afirmó que dambos estaos son «autónomos ya independientes». El documentu sobre la fusión de les dos rexones foi robláu pol primer ministru de la República Popular de Donetsk, [[Aleksandr Borodái]], y pol xefe de la República Popular de Lugansk, [[Alekséi Kariakin]].&lt;ref name=&quot;novor&quot; /&gt;

La nueva unión va tar controlada por un conseyu especial, que va tar integráu por trés representantes de cada ''república popular''. [[Pável Gúbarev]] declaró que s'entama la entrada d'otros seis rexones d'Ucraína a esti nuevu Estáu: [[Dnipropetrovsk]], [[Zaporozhie]], [[Odesa]], [[Mykolaiv]], [[Kherson]] y [[Kharkiv]]. De la mesma, la separación d'estes rexones llevar a cabu de referendus.&lt;ref name=&quot;novor&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129065-rexones-lugansk-donetsk-xunise-novorossia|títulu=Les rexones de Lugansk y Donetsk xunir en Novorossia|publicación=RT |fecha=24 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Batalla pol aeropuertu de Donetsk (26 de mayu-1 de xunu) ====
{{AP|Batalla pol Aeropuertu de Donetsk}}

El [[26 de mayu]] desamarráronse combates a gran escala nel [[aeropuertu Internacional de Donetsk]] y la so contorna. Les milicies de la República de Donetsk decidieron asumir el control del aeropuertu pa torgar la entrega de cargamentos militares a los destacamentos de les fuercies armaes ucraínes que realizaben operaciones en Sloviansk. Tres intensos combates,&lt;ref name=&quot;mayu26&quot;&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=26 de mayu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/733426 |títulu=Leader of the DNR: self-defence units bring down 2 helicopters of Ukraine's Armed Forces |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; al anochecerín, dambos bandos aseguraron prindar l'aeropuertu.&lt;ref&gt;[http://www.smh.com.au/world/battle-of-donetsk-airport-proves-inconclusive-20140527-zrp2w.html Battle of Donetsk airport proves inconclusive], por Paul McGeough [[The Sydney Morning Herald]], 27 de mayu de 2014&lt;/ref&gt; A lo menos 100 persones morrieron, ente ellos 50 milicianos de les autodefenses de Dontesk.&lt;ref name=&quot;RT27m1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129324-ucrania-100-muertos-autodefenses-civiles-ejercito |títulu=Autodefenses informen de más de 100 muertos na operación militar de Kiev en Donetsk |publicación=RT |fecha=27 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién se rexistraron fuertes combates na estación de tren, onde morrieron dos persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/523080/caces-españes-y-disparos-en-l'aeropuertu-de-donetsk-en-manes-de-prorrusos |títulu=Caces, esplosiones y disparos nel aeropuertu de Donetsk, en manes de prorrusos |publicación=Público |fecha= 26 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Otru combate asocedió na ponte Putílovski, onde un destacamentu de [[Pravy Sektor|Sector Derechu]] dispararon lanzagranadas.&lt;ref name=&quot;CR&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129272-kamaz-lanzagranadas-aeropuerto-donetsk-ucrania |títulu=35 muertos al impautar un proyeutil contra un camión que llucía la Cruz Roja nel este d'Ucraína |publicación=RT |fecha=26 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; La República Popular de Lugansk unvió refuerzos de tropes y armes qu'empezaron a llegar el 27 de mayu a Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140527/160225803.html |títulu=Los milicianos de Donetsk reciben refuerzo |publicación=RIA Novosti |fecha=27 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

En [[Mariupol]], nes primeres hores del [[27 de mayu]], tropes d'uniforme negru ensin distintivos dispararon contra los cuarteles de la República de Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=27 de mayu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/733436 |títulu=Headquarters of Donetsk Republic are attacked in Mariupol |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En Sloviank anuncióse la muerte de 4 civiles nun ataque d'artillería ucraniano.&lt;ref name=&quot;sl27m&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140527/160223032.html |títulu=Milicianos denuncien la muerte de cuatro civiles nun ataque artilleru a Slaviansk |publicación=''Ria Novosti |fecha=27 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Nel aeropuertu de Donetsk, tantu fontes proucranianas como prorruses confirmaron que l'Exércitu consiguiera prindar l'aeropuertu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Fighting rages in eastern Ukraine city, dozens dead|url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN0Y70F620140527|editorial=Reuters|fecha=27 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Герб_Кировского_района.jpg|thumb|190px|Fuelga nel raión de Kírov, dende'l 27 de mayu.]]
Tamién el 27 de mayu los trabayadores de 6 mines de carbón del [[Cuenca Donéts|Donbáss]] declarar en fuelga indefinida pa esixir el retiru de les tropes ucraínes de les rexones de Donetsk y Lugansk.&lt;ref name=&quot;fuelga&quot;&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=27 de mayu |url=http://en.itar-tass.com/world/733524 |títulu=Donbass coalminers go on open-ended strike to demand troop withdrawal from region |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Una d'estes mines, la de Skochinsky nel [[Raión de Kirov (Donetsk)|raión de Kirov]], ye la mayor d'Ucraína y produz más de dos mil tonelaes diaries.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=U.S. Environmental Protection Agency |fecha=2001 |url=http://www.epa.gov/cmop/docs/ukraine_handbook.pdf |títulu=Coal Mine Methane in Ukraine: Oppotunities for Production and Investmen in the Donetsk Coal Basin |idioma=inglés |fechaaccesu=28 de mayu de 20014}}&lt;/ref&gt; Les otres son les de Abakúmov, Chelyúskintsev, Trudovskaya y dos mines en [[Makiivka]]. Trés mil mineros colaron el [[28 de mayu]] peles cais de Donetsk, esixendo'l retiru de les tropes ucraínes.&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=28 de mayu |url=http://en.itar-tass.com/world/733713 |títulu=Donbass coalminers protest against Kiev's punitive operation in Ukraine's south-east |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[28 de mayu]], milicianos separatistes ocuparon la sede del [[Serviciu de Seguridá Ucraín]] (SBU) en Donetsk;&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Separatistes prorrusos tomen la sede del Serviciu de Seguridá en Donetsk |autor=Europa Press |fecha=28 de mayu de 2014 |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-separatistes-prorrusos-tomen-sede-servicio-seguridad-donetsk-20140528134426.html}}&lt;/ref&gt; amás, les autodefenses baltaron un avión ensin tripular que sobrevolaba l'área.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129431-dron-donetsk-ucrania-guerra-civil |títulu=Balten un dron que sobrevolaba Donetsk |publicación=RT |fecha=28 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Un voceru de les autoridaes ucraínes declaró qu'alcontraron a cuatro observadores de la OSCE provenientes de [[Dinamarca]], [[Suiza]], [[Estonia]] y [[Turquía]], colos que la so organización nun tenía contautu dende'l 26 de mayu y que tán deteníos por un grupu prorrusos;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telesurtv.net/articulos/2014/05/28/kiev-acusa-a-rebeldes-de-retener-a-cuatro-miembro-de-la-osce-en-donestk-3284.html |títulu=Alluguen a cuatro miembros de la OSCE xunto a prorrusos de Donetsk |publicación=Telesur |fecha=28 de mayu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210923021840/https://www.telesurtv.net/articulos/2014/05/28/kiev-acusa-a-rebeldes-de-retener-a-cuatro-miembro-de-la-osce-en-donestk-3284.html |fechaarchivu=2021-09-23 }}&lt;/ref&gt; les autodefenses de Sloviansk declararon pela so parte que retuvieron transitoriamente a los observadores pa comprobar la so actividá.&lt;ref name=&quot;RT29m&quot;/&gt;

El mesmu día, en [[Lugansk]], 80 soldaos ucraínos rindiéronse ante les autodefenses y tornaron a los sos llugares d'orixe.&lt;ref name=&quot;RT29m&quot;/&gt;

El [[29 de mayu]], milicianos baltaron un helicópteru [[Mil Mi-8|Mi-8]] del Exércitu ucraín nes contornes de [[Sloviansk]]; el presidente interín d'Ucraína, [[Oleksandr Turchínov]], informó que 12 militares ucraínos, incluyíu un xeneral, morrieron nesti sucesu.&lt;ref name=&quot;RT29m&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129544-ucrania-autodefenses-ejercito-slaviansk |títulu=Balten un helicópteru del Exércitu ucraín en Slaviansk |publicación=RT |fecha=29 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; L'aviación y l'artillería ucraín llanzaron un bombardéu a gran escala nes ciudaes orientales de Sloviansk y [[Kramatorsk]].&lt;ref name=&quot;RT29m&quot;/&gt;

El [[30 de mayu]] l'artillería ucraniano bombardeó con [[Obús|obuses]] y [[morteru (arma)|morteros]] el barriu Artiom y el centru urbanu de [[Sloviansk]], según l'aldega de [[Semenivka (Kramatorsk)|Semenivka]], causáu delles víctimes. Les autodefenses destruyeron un [[vehículu touterrén]] [[Hummer]] del exércitu d'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129713-ejercito-bombardeo-slaviansk-civiles-ucrania |títulu=El bombardéu mortal dexa delles víctimes ente civiles en Slaviansk |publicación=RT |fecha=30 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[31 de mayu]] rexistráronse combates en [[Kramatorsk]] y les aldegues de Chervonni Molochar, Semenivka y Cherevkivka, ente qu'en [[Sloviansk]] morrieron 2 civiles al recibir disparos.&lt;ref name=&quot;pub31m&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/524300/los-prorrusos-denuncien-ocho-muertos-en-combates-seis-mientres-retiraben-cadaveres |títulu=Los prorrusos denuncien ocho muertos en combates, seis mientres retiraben cadáver |publicación=Publico |fecha=31 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140531/160288245.html |títulu=Milicianos reporten intensos combates y muertos en Slaviansk |publicación=RIA Novosti |fecha=31 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Per otra parte, tamién el 31 de mayu, aproximao 200 neños de Sloviansk y otres llocalidaes de la rexón de Donetsk, abellugar en [[República de Crimea|Crimea]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129752-ninos-ucrania-crimea-bombardeo-tropes-kiev |títulu=Ciento de neños ucraínos fuxen escontra Crimea de los bombardeos de tropes de Kiev |editorial=RT |fecha=31 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Un autobús que llevaba a abellugase en [[Rusia]] a 21 neños ente dos meses y 12 años y 17 muyeres, foi deteníu polos guardias fronterizos ucraínos en [[Izvarine]], pero'l grupu llogró pasar la frontera a cuerpu.&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=31 de mayu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/734168 |títulu=Ukraine border guards not permit 38 refugees from east Ukraine to enter Russia |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[1 de xunu]], mientres prosiguíen los ataques d'artillería contra Sloviansk,&lt;ref&gt;{{cita web |autor=DPA - Reuters |fecha=1 de xunu de 2014 |url=http://www.jornada.unam.mx/2014/06/02/mundo/023n1mun |títulu=Nueva ofensiva aire-tierra del exércitu sobre la separatista Slaviansk; fuxen los civiles |publicación=La Xornada |fecha=2 de xunu de 2012}}&lt;/ref&gt; na ciudá de [[Donetsk]] más de mil persones desfilaron con cartelos que dicíen «¡Salven a los neños de Donbas del Exércitu ucraín!»&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129878-padres-donetsk-seguridad-hijo-ucrania |títulu=FOTOS, VIDEO: Los padres en Donetsk esixen seguridá pa los sos fíos |publicación=RT |fecha=1 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Conflictu armáu en Lugansk y Sloviansk (2-12 de xunu) ====
El [[2 de xunu]] más de 100 milicianos separatistes atacaron el puestu del Serviciu de Guardias Fronterizos d'Ucraína en Mirny, suburbiu de [[Lugansk]].&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Oliphant |nome=Roland |fecha=2 de xunu de 2014 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/ukraine/10869358/Ukraine-crisis-Troops-clash-with-separatists-in-Lugansk-assault.html |idioma=inglés |títulu=Troops clash with separatists in Lugansk assault |publicación=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; Según informó'l serviciu hai guardias fronterizos mancaos, según les milicies, combatíen tamién Guardias Nacionales y militantes del [[Pravy Sektor|Sector Derechu]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |axencia=Itar-Tass|url=http://en.itar-tass.com/world/734282|títulu=Militia storm east Ukraine's Luhansk border unit — Ukraine Border Service|idioma=inglés|fecha=2 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 2 de xunu un avión [[Su-25]] de la [[Fuercia Aérea d'Ucraína]] atacó la sede de l'alministración provincial de Lugansk y de resultes morrieron ellí siquier cinco persones,&lt;ref name=&quot;ria2j&quot;&gt;{{cita web |autor=Nóvosti |fecha=2 de xunu de 2014 |url=http://sp.ria.ru/international/20140602/160301555.html |títulu=Autoridad de la República de Lugansk ordenen fornir abellugos antiaéreos |publicación=RIA Novosti}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=CCTV |fecha=2 de xunu de 2014 |url=http://www.liveleak.com/view?i=4ba_1401717988 |títulu=CCTV Captures Su-25 Rocket Attack in Central Lugansk |publicación=LiveLeak}}&lt;/ref&gt; diez más quedaron mancaes. La ministra de Salú de la República Popular de Lugansk taba ente los finaos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |axencia=Itar-Tass|fecha=2 de xunu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/734392|títulu=Health minister of self-proclaimed Luhansk People's Republic dies in air strike|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Les autoridaes ucraínes nieguen que los cohetes [[S-8]] que cayeron nel edificiu fuera disparáu pol avión militar que pasaba,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130031-semeya-videu-efectos-ataque-ucrania-lugansk |títulu=Espeluznantes semeyes dende Lugansk: Víctimes del ataque aereu que &quot;nun tuvo llugar&quot; |publicación=RT|fecha=3 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; ente que un informe de la OSCE &quot;con base n'observación llindada&quot; diz que fueron &quot;cohetes ensin emponer disparaos dende un avión&quot;.&lt;ref name=&quot;kp3j1&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Miller |nome=Cristopher J. |fecha=3 de xunu de 2014 |url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/heavy-fighting-in-eastern-ukraine-as-government-restarts-active-phase-of-anti-terror-operation-350453.html |títulu=Two Ukrainian troops killed in battles with insurgents on June 3; OSCE says Luhansk blast on June 2 likely caused by airstrike (UPDATES, VIDEO) |idioma=inglés |publicación=KyivPost}}&lt;/ref&gt; N'otru ataque aereu, a un puestu de les autodefenses cerca de Lugansk, morrieron dos milicianos y un civil.&lt;ref name=&quot;rt2jn&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129948-avion-combati-fueu-administracion-lugansk | títulu=Videos: Ataque aereu contra l'alministración de Lugansk dexa numberoses víctimes mortales |publicación=RT |fecha=2 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[3 de xunu]] vehículos blindaos y dos aviones de la Fuercia Aérea d'Ucraína atacaron Sloviansk y según les autodefenses morrieron polos menos dos milicianos nos combates. Tamién cinco helicópteros abrieron fueu contra les aldegues de [[Semenivka (Kramatorsk)|Semenivka]] y Vostochni. En [[Kramatorsk]], rexistráronse fuertes combates alredor del aeropuertu ente l'exércitu ucraín y milicianos separatistes.&lt;ref name=&quot;rt3j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130014-ejercito-ucrania-asalta-slaviansk-caces |títulu=L'Exércitu d'Ucraína asalta Slaviansk: caces y coches blindaos, según testigos |publicación=RT |fecha=3 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; [[Krasni Llimen]] foi atacada con fueu de morteru. les autoridaes ucraínes anunciaron que l'aviación destruyó un campamentu de milicianos en Voyevodivka, al norte de [[Sievierodonetsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=3 de xunu de 2004 |url=http://www.nanduti.com.py/v1/noticies-mas.php?id=86564&amp;cat=Internacionales |títulu=L'aviación ucraniana destrúi un campamentu de rebeldes prorrusos en Lugansk |publicación=Ñandutí}}&lt;/ref&gt; Les milicies de Sloviansk atribuyéronse la destrucción d'un avión [[Su-25]], un helicópteru de combate y 4 vehículos blindaos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=3 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/734517 |títulu=Fighter jet, combat helicopter downed as battles still rage in Ukraine's Sloviansk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.kyivpost.com/content/ukraine/sloviansk-militants-claim-to-have-shot-down-ukraine-army-plane-350431.html |títulu=Sloviansk militants claim to have shot down Ukraine army plane |idioma=inglés |publicación=KyivPost |fecha=3 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les autoridaes ucraínes nieguen que dalgún avión fuera baltáu,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.nrcu.gov.ua/en/148/567083/ |títulu=None of Ukrainian army's aircraft shot down near Sloviansk |idioma=inglés |publicación= National Radio Company of Ukraine |fecha=3 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; y declararon qu'unu de los sos vehículos blindaos foi destruyíu y que morrieron dos militares nes operaciones.&lt;ref name=&quot;kp3j1&quot;/&gt;

El [[4 de xunu]], tres dos díes de combates, los milicianos de la República Popular de Lugansk tomaron la base del Serviciu de Guardias Fronterizos d'Ucraína de Mirny y lliberaron a los guardias y militares ucraínos que taben ellí.&lt;ref name=&quot;LA4j&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Wlliams |nome=Carol J. |fecha=4 de xunu de 2014 |url=http://www.latimes.com/world/europe/la-fg-ukraine-russia-fighting-martial-law-20140604-story.html |títulu=Kiev calls for martial law in east Ukraine as fighting intensifies | idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rt4j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130152-minutu-ataques-aereos-tanques-sureste-ucrania |títulu=Minutu a minutu: El sureste d'Ucraína, ente tanques y ataques aéreos |publicación=RT| fecha=4 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/photolents/20140604/160333300_4.html |títulu=Lugansk: los enfrentamientos siguen |publicación=RIA Novosti |fecha=4 de xunu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140714215944/http://sp.ria.ru/photolents/20140604/160333300_4.html |fechaarchivu=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt; El mesmu día aviones de combate ucraínos [[Su-25]] dispararon delles vegaes contra [[Sloviansk]] y contra los poblaos de [[Mykolaivka|Nikoláievka]] y [[Semenivka (Kramatorsk)|Semenivka]].&lt;ref name=&quot;rt4j1&quot;/&gt; Nun ataque ucraín contra [[Krasni Llimen]] foi algamáu l'hospital, onde de resultes morrieron 25 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=4 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/734712 |títulu=Ukrainian troops kill more than 25 people in Krasny Llimen hospital |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; L'Exércitu ucraín informa que nos combates d'esti martes cerca de Slaviansk y Krasni Llimen morrieron 300 milicianos de les autodefenses.&lt;ref name=&quot;LA4j&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rt4j1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ANSA |fecha=4 de xunu de 2014 |url=http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20140604202935677142.html |títulu=300 prorrusos muertos; Poroshenko promete paz |publicación=AnsaLatina |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140605205134/http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20140604202935677142.html |fechaarchivu=5 de xunu de 2014 }}&lt;/ref&gt; Les milicies baltaron un helicópteru de combate que cayó cerca d'una fábrica de lladriyu.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=4 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/734645 |títulu=Militia fighters down Ukrainian helicopter as air strikes continue in Sloviansk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Según el representante del Presidente de Rusia pa los derechos del neñu [[Pável Astájov]], el 4 de xunu 8.386 [[Asilu humanitariu|refuxaos]] ucraínos llegaron al [[óblast de Rostov]], una rexón rusa estremera colos óblast ucraínos de Donetsk y Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/society/20140605/1010773745.html |títulu=За сутки 8,3 тыс беженцев с Украины въехали в Ростовскую область |idioma=rusu |publicación=RIA Novosti |fecha=5 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; El gobernador del óblast de Rostov declaró'l [[estáu d'emerxencia]] nos distritos y ciudaes estremeres.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/society/20140604/1010672960.html |títulu=Ростовский губернатор решил ввести ЧС из-за наплыва беженцев с Украины |idioma=rusu |publicación=RIA Novosti |fecha=5 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[6 de xunu]] dos periodistes de la cadena de televisión ''Zvezdá'', Andréi Sushenkov y Antón Málishev, fueron deteníos pola Guardia Nacional d'Ucraína nes contornes de [[Sloviansk]] y acusaos d'espionaxe por filmar los puestos de control ucraínos na carretera.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=7 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/russia/735229 |títulu=Zvezda reporters detained by Ukraine's National Guard |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Los ataques siguíen contra la ciudá de Sloviansk, onde les autodefenses baltaron un avión de tresporte militar ucraín [[An-30]], qu'efectuaba llabores de reconocencia.&lt;ref name=&quot;rt7j1&quot;/&gt; Trés aviadores ucraínos morrieron.&lt;ref name=&quot;sXIX7j&quot;/&gt; En Lugansk les milicies abrieron fueu sobre dos aviones [[Su-27]] que sobrevolaben la ciudá.&lt;ref name=&quot;rt7j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130152-minutu-ataques-aereos-tanques-sureste-ucrania |títulu=Minutu a minutu: El sureste d'Ucraína, ente tanques y ataques aéreos |publicación=RT |fecha=8 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de xunu]] la Guardia Nacional atacó a les milicies de la ciudá d'[[Artemivsk (Donetsk)|Artemivsk]], pero tres un combate que duró delles hores y nel que se rexistraron muertes, guardar retiróse. En Luganksk morrieron 10 civiles y 3 milicianos como resultáu d'un bombardéu.&lt;ref name=&quot;sXIX7j&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.ilsecoloxix.it/p/mondu/2014/06/07/ARDUd3c-ancora_ribelli_lugansk.shtml |títulu=Ancora morti a Lugansk, i ribelli: «Kiev ritiri -y truppe» |idioma=italianu |publicación=Il Secolo XIX |fecha=7 de xunu de 2014 }}&lt;/ref&gt; Les autodefenses de Sloviansk declararon que baltaron un avión ensin tripular ucraín,&lt;ref name=&quot;rt7j1&quot;/&gt; mientres na ciudá como resultáu de los bombardeos con cohetes sobre los barrios de Artoim y Mashmet y el centru, ente'l 7 y el [[8 de xunu]] finaron a lo menos cinco persones, incluyida una neña;&lt;ref name=&quot;ria8j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140608/160380306.html |títulu=Siquier cinco muertos, incluyida una neña, por bombardeos a Slaviansk |publicación=RIA Novosti|fecha=8 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; la [[ilesia ortodoxa]] del centru foi algamada por un proyeutil, desamarrándose una quema.&lt;ref name=&quot;rt7j1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ria8j1&quot;/&gt; Mentanto, les autodefenses de [[Krasni Llimen]] recuperaron el puestu de control a la entrada d'esa ciudá.&lt;ref name=&quot;rt7j1&quot;/&gt; En [[Mariupol]] rexistróse una quema nun edificiu vecín al aeropuertu, por causes non determinaes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://voiceofrussia.com/news/2014_06_09/Building-near-Mariupol-airport-catches-fire-shooting-reported-1575/ |títulu=Building near Mariupol airport catches fire, shooting reported |idioma=inglés |publicación=The Voice of Russia |fecha=9 de xunu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140611075527/http://voiceofrussia.com/news/2014_06_09/Building-near-Mariupol-airport-catches-fire-shooting-reported-1575/ |fechaarchivu=2014-06-11 }}&lt;/ref&gt;

Tamién el 8 de xunu les autoridaes ucraínes dexaron en llibertá a los dos periodistes de la cadena de televisión ''Zvezdá'' reteníos dos díes antes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130528-llibera%D0%BA-periodistes-rusos-ucrania |títulu=Periodistes lliberaos n'Ucraína: &quot;Nun nos torturaron, pero sí sufrimos maltratu físicu&quot; |publicación=RT |fecha=8 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[9 de xunu]] les milicies de Sloviansk destruyeron una plataforma lanzamisiles múltiple [[BM-21|Grad]],&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=10 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/735531 |títulu=One Grad MLRS of Ukraine's military destroyed near Sloviansk - militia |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; que taba disparando contra la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130602-ucrania-autodefenses-destruyir |títulu=La milicia popular de Slaviansk destrúi la instalación que bombardea la ciudá |publicación=RT |fecha=9 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; [[Sloviansk]] vese práuticamente en ruines, con cientos d'edificaciones destruyíes o amburando pol fueu por causa de les esplosiones causaes por ataques d'artillería, cohetes y bombardeos aéreos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Prensa Llatina |fecha=9 de xunu de 2014 |url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2766041 |títulu=Bombardeo destrúin ciudá de Slavyansk, en sureste Ucraína |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140714133732/http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2766041 |fechaarchivu=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;

El [[11 de xunu]] les milicies denunciaron l'usu de bombes incendiaries con [[fósforu blancu]] pela rodiada de Slaviansk poles fuercies ucraínes. El so usu n'árees residenciales ta prohibíu polos [[Convenios de Xinebra]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RT |fecha=11 de xunu de 2014 |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130862-militares-ucraínos-usen-fosforo-blancu-civiles |títulu=Videu: Militares ucraínos usen bombes incendiaries nel este d'Ucraína}}&lt;/ref&gt;

==== Intensificación de la guerra (13-26 de xunu) ====
Na madrugada del [[13 de xunu]] la Guardia Nacional d'Ucraína y unidaes especiales empezaron un ataque contra [[Mariupol]], mientres el cual 5 milicianos de les autodefenses de la ciudá morrieron y un vehículu blindáu ucraín foi destruyíu.&lt;ref name=&quot;rt13j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/130978-mariupol-ucrania-operacion-militar-autodefenses-muertos |títulu=Milicies: cinco miembros de les autodefenses morrieron en combate en Mariúpol |publicación=RT |fecha=13 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El mesmu día un [[vehículu de combate d'infantería]] ucraín crució la frontera de Rusia nel [[óblast de Rostov]]. El blindáu averiar nel territoriu rusu. Otru blindáu ucraín recoyó a los sos ocupantes y evitó la detención apuntando a los guardias fronterizos rusos. El vehículu averiáu quedar nel territoriu rusu.&lt;ref&gt;{{cita web |publicación=RIA Novosti |fecha=13 de xunu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140613/1011898519.html |títulu=Украинская БМП нарушила российскую госграницу в Ростовской области | idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |publicación=RIA Novosti |fecha=13 de xunu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140613/1011898558.html |títulu=Путин поручил МИД ответить на вторжение украинских БТР на границу РФ |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

El [[14 de xunu]] según les autoridaes d'Ucraína, un bombardéu aereu en cercaníes de [[Kramatorsk]] mató a 50 milicanos separatistes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131111-autodefenses-ucrania-bombardeo-kramatorsk |títulu=Muerren 50 miembros de les autodefenses nun bombardéu cerca de Kramatorsk |publicación=RT |fecha=14 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién esi día 100 habitantes de la llocalidá de [[Schastie]] fueron asesinaos por soldaos ucraínos, qu'empezaron a disparar contra los homes que víen, según declaró'l líder de la República Popular de Lugansk, Valeri Bólotov.&lt;ref name=&quot;ria15j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140615/160441693.html |títulu=Les autoridaes de Lugansk anuncien que nuna ciudá de la provincia hubo 100 muertos |publicación= RIA Novosti |fecha=15 de juno de 2014}}&lt;/ref&gt;

El mesmu 14 de xunu les autodefenses de Lugansk baltaron un avión de tresporte militar ucraín [[Il-76]], que pretendía aterrizar nel aeropuertu de [[Lugansk]], controláu por fuercies ucraínes. Como resultancia morrieron tolos 49 militares que diben a bordu, 40 paracaidistes y 9 tripulantes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.clarin.com/mundo/separatistes-prorrusos-ablayen-Ucraína-muertos_0_1157284292.html |títulu=Los separatistes prorrusos ablayen un avión d'Ucraína: 49 muertos |publicación=Clarín |fecha=15 de xunu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RT49IL76&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131050-muertos-lugansk-baltáu-avion-combate-ucraín |títulu=Lugansk: Siquier 49 muertos tres el valtamientu d'un avión de tresporte militar ucraín |publicación=RT |fecha=14 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ria15j1&quot;/&gt; Na rexón de Donetsk les milicies baltaron un cazabombarderu [[Sukhoi Su-24|Su-24]] y prindaron al pilotu.&lt;ref&gt;{{cita web |publicación=RIA Novosti |fecha=14 de xunu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140614/1011968518.html |títulu=Ополчение Горловки заявило, что сбило украинский Су-24 |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

Ente'l 14 y el [[15 de xunu]] llegaron a [[óblast de Rostov]], en [[Rusia]], 13.536 refuxaos ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=15 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/russia/736139 |títulu=Over 13,000 Ukrainian refugees arrive in Russia's Rostov region over past 24 hours |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Según el ministru de Defensa d'Ucraína, [[Mijail Koval]], les fuercies ucraínes mataron a más de 250 insurxentes separatistes ente los díes 14 y 15 de xunu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/06/14/539c7701ca4741db7a8b4578.html |títulu=Ucraína diz que mató a 250 rebeldes en 24 hores y embaraxa cerrar la frontera con Rusia |publicación =El Mundo |fecha=15 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[16 de xunu]] les autodefenses de la República Popular de Donetsk declararon baltaron un avión de combate ucraín [[Su-25]], que taba atacáu la llocalidá [[Gólmovski]]. El mesmu 16 de xunu, presidente del Conseyu Supremu de la República de Novorossia, [[Denis Pushilin]], proclamó la creación del &quot;Exércitu Popular de Novorossia&quot; sobre la base de la unión de los yá esistentes exércitos de Donetsk y Lugansk. Tamién esi día, el vizprimer ministru d'Ucraína, [[Vitali Yarema]], declaró que desque empezaron les operaciones nel este del país morrieron 125 militares ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131240-ucrania-guerra-civil-gas-rusia |títulu=Minutu a minutu: Amás del conflictu armáu, Ucraína apuésta-y a la guerra del gas |publicación=RT |fecha=17 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[17 de xunu]], el periodista ucraín de la cadena de TV rusa [[Compañía estatal de televisión y radioemisora de toa Rusia|VGTRK]] Ígor Korneliuk y l téunicu de soníu de la mesma cadena, Antón Voloshin finaron en siendo blancu de disparos de morteru de l'artillería ucraniano na carretera que xune les llocalidaes de [[Mirne (Lutugino)|Mírne]] y [[Metalist (Slovianoserbsk)|Metalist]], cerca de [[Lugansk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140617/160465130.html |títulu=Confirmada la muerte d'un periodista rusu cerca de Lugansk |publicación =RIA Novosti |fecha=17 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=17 de xunu de 2014 |url=http://www.caracol.com.co/noticias/internacionales/muerre-un-periodista-rusu-y-sume-otru-en-el sureste-de-ucrania/20140617/nota/2278336.aspx |títulu=Muerre un periodista rusu y sume otru nel sureste d'Ucraína |publicación=Caracol }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131328-periodista-rusu-mancáu-lugansk-ucrania |títulu=Dos periodistes rusos muerren tres el bombardéu cerca de Lugansk |publicación=RT |fecha=17 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=7 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/736458 |títulu=Fate of Russian sound engineer unclear yet, VGTRK press service report |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[18 de xunu]] más de 10&amp;nbsp;000 mineros del [[Donbás]] colaron pela avenida Leninski de [[Donetsk]], con pancartes contra los ataques militares ucraínos; depués concentráronse na plaza de Lenin d'esa ciudá, onde anunciaron que se van llevantar n'armes si les autoridaes de Kiev nun detienen la so operación militar na rexón antes de dos díes.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=18 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/736576 |títulu=At least 10,000 gather in Donetsk to protest against Kiev's military operation |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=18 de xunu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/736686 |títulu=Miners from Eastern Ukraine to take arms if Kiev fails to stop army operation |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[19 de xunu]] les tropes ucraínes llanzaron un ataque masivu utilizando 20 tanques, 50 vehículos blindaos, dos batallones d'infantería, aviones d'asaltu [[Su-25]] y artillería de gran calibre, contra los separatistes, nes llocalidaes de [[Yampil (Donetsk)|Yampil]], [[Zakitne]] y [[Siversk]]. Según un voceru del gobiernu en [[Kiev]] nestos combates finaron 7 militares ucraínos y 30 resultaron mancaos y los separatistes tuvieron 300 muertos.&lt;ref&gt;{{cita web | url=https://www.publico.es/internacional/528951/kiev-asegura-que-mato-a-unos-300-insurxentes-en-los combates-del xueves |títulu=Kiev asegura que mató a unos 300 insurxentes nos combates del xueves |publicación=Público |fecha=20 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; Según les autoridaes ruses, la Guardia Nacional ucraína disparó proyeutiles d'artillería contra un puestu de control fronterizu de [[Rusia]] en [[Novoshajtinsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131645-rusia-ucrania-bombardear-guerra-frontera |títulu=Guardia Fronteriza de Rusia: Disparen con morteros a territoriu rusu dende Ucraína |publicación=RT |fecha=20 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Tregua formal (20-30 de xunu) ====
El [[20 de xunu]] el presidente d'Ucraína [[Piotr Poroshenko]] anunció que les tropes ucraínes repararíen un [[alto al fueu]] por 7 díes, dempués del cual los separatistes que nun depunxeren les armes &quot;van ser esaniciaos&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131597-poroshenko-anunciar-plan-paz-ucrania |títulu=Poroshenko anuncia un altu'l fueu: &quot;Quien nun deponga les armes va ser esaniciáu&quot; |publicación=RT |fecha=20 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; La tregua viose atayada delles vegaes, por casu el [[23 de xunu]] cuando l'artillería del exércitu ucraín bombardeó la ciudá de [[Privilnie (Lugansk)|Privolnoe]],,&lt;ref name=&quot;rt27j1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131240-ucrania-guerra-civil-gas-rusia |títulu=Minutu a minutu: Amás del conflictu armáu, Ucraína apuésta-y a la guerra del gas |publicación=RT |fecha=27 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; pol valtamientu'l [[24 de xunu]] cerca de Sloviansk d'un helicópteru [[Mi-8]] ucraín y por repitíos incidentes con intercambios de disparos nes llocalidaes de Slaviansk y Snezhni,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/06/24/53a9b3b522601dba718b4599.html |títulu=Prorrusos balten un helicópteru con 9 militares a bordu nel este d'Ucraína |publicación=El Mundo |fecha=24 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140624/160546637.html |títulu=Baltáu un helicópteru militar nel este d'Ucraína |publicación=RIA Novosti |fecha=24 de xunu}}&lt;/ref&gt; con un saldu total de 11 muertos pal [[24 de xunu]].&lt;ref name=&quot;putin&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/06/24/actualidad/1403605922_935501.html |títulu=Putin arrenunciu a poder esplegar de nuevu al so Exércitu n'Ucraína|publicación=El País |fecha=24 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[25 de xunu]] el [[Comité Internacional de la Cruz Bermeya]] reconoció a les autodefenses del sureste d'Ucraína como &quot;parte nel conflictu&quot;.&lt;ref name=&quot;rt27j1&quot;/&gt;

El [[26 de xunu]], dempués de 7 hores de combates 400 integrantes de la Guardia Nacional d'Ucraína rindieron ante les milicies de Dontesk qu'ocuparon la base en que s'atopaben y dexar llibres, dempués de tomar les sos armes y equipos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/ultima_hora/view/132278-milicia-donetsk-prinda-guardia-nacional-ucrania |títulu=Unos 400 axentes de la Guardia Nacional ríndense ante la milicia de Donetsk |publicación= RT |fecha=27 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[27 de xunu]], el gobiernu d'Ucraína y los separatistes de les rexones de Donetsk y Lugansk alcordaron prorrogar la tregua por 72 hores más.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Klimenko |nome=Borís |fecha=27 de xunu de 2014 |url=https://www.heraldo.es/noticias/internacional/2014/06/27/ucrania_los rebeldes_prorrusos_roblen_una tregua_hasta_proximo_llunes_296439_306.html |títulu=Ucraína y los rebeldes prorrusos roblen una tregua hasta'l próximu llunes |publicación=Heraldo de Aragón }}&lt;/ref&gt;

El [[29 de xunu]] les autodefenses de Donetsk acusaron al exércitu ucraín d'atacar con [[armes químiques]] a los milicianos de l'aldega de Semenivka, dos de los cualos teníen mancaes graves por intoxicación con fósforu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/132497-ucrania-ejercito-armes-quimicas-donetsk |títulu=Autodefenses de Donetsk: &quot;L'Exércitu d'Ucraína utilizó armes químiques&quot; |publicación=RT |fecha=29 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; L'exércitu ucraín bombardeó les contornes de Slaviansk con cañones de 240 milímetros y de resultes rexistráronse delles quemes.&lt;ref&gt;{{cita web|autor=Prensa Llatina|fecha=30 de xunu de 2014|url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=2835951|títulu=Ucraína utiliza armes químiques en llimpieza étnica del sureste|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160311022214/http://prensa-latina.cu/index.php?id=2835951&amp;idioma=1&amp;option=com_content&amp;task=view|fechaarchivu=2016-03-11}}&lt;/ref&gt; Tres ataques rexistraos pela rodiada de Slaviansk, el [[30 de xunu]] los hospitales empezaron a recibir persones con síntomes de contaminación per cloru.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/132571-autodefenses-acusar-ejercito-ucraín-usar-armes-quimicas |títulu=Les autodefenses acusen al Exércitu ucraín d'usar armes químiques |publicación=RT |fecha=30 de xunu}}&lt;/ref&gt;

Na madrugada del [[30 de xunu]], en [[Donetsk]], foi asesináu'l camarógrafu rusu Anatoli Klian, de 68 años, de la ''Canal Una'' de TV de Rusia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140630/160597937.html |títulu=La fiscalía de Donetsk abre espediente penal pola muerte de periodista rusu |publicación=RIA Novosti |fecha=30 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; Klian y otros periodistes acompañaben a un grupu de madres de soldaos ucraínos que viaxaron hasta un cuartel n'autobús, decoráu con cartelos que dicíen &quot;Fíu, torna a la to casa&quot;, pa esixir que nun usaren como carne de cañón a los sos fíos reclutados nel serviciu militar obligatoriu; cuando'l vehículu detúvose frente al cuartel, militares ucraínos empezaron a disparar y resultaron muertos el camarógrafu, identificáu col so chalecu de prensa, y el chofer.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Prensa Llatina |fecha=30 de xunu de 2014 |url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=2836091 |títulu=Tropes ucraínes siguen asesinatos de periodistes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=30 de xunu de 2014 |url=https://www.publico.es/internacional/531136/muerre-un-camara-rusu-tirotiáu-en-donetsk |títulu=Muerre un cámara rusu tirotiáu en Donetsk |publicación=Publico}}&lt;/ref&gt;

==== La guerra reactívase (1-7 de xunetu) ====
El [[1 de xunetu]] el presidente de la Rada Alexánder Turchínov, declaró que por decisión del presidente d'Ucraína Piotr Poroshenko dau a múltiples ataques de les posiciones del exércitu ucraín polos insurxentes dar por terminada la tregua que rixó ente'l 20 y el 30 de xunu. Les tropes ucraínes atacaron en [[Donetsk]], na cercana llocalidá de [[Karlivka (Donetsk)|Karlivka]], según tamién a [[Lugansk]] y al puestu fronterizu d'[[Izvarine]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/132543-ucrania-tregua-combates-victimas-mortales |títulu=Minutu a minutu: Kiev vuelve a entamar la so operación de castigu nel esti |publicación=RT |fecha=5 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; Según les milicies separatistes, cinco aviones de combate ucraínos atacaron l'aldega de [[Luganska]], de los cualos fueron baltaos dos, unu de los cualos yera un [[Su-27]].&lt;ref name=&quot;rt5jul&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140701/160625704.html |títulu=Milicianos de Lugansk afirmen baltar dos aviones de Fuercia Aérea ucraniana |publicación=''RIA Novosti |fecha=1 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Prensa Llatina |fecha=1 de xunetu de 2014 |url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2842161&amp;Itemid=1 |títulu=Milicianos reporten valtamientu d'aviones ucraínos en Lugansk |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140714134651/http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2842161&amp;Itemid=1 |fechaarchivu=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web | autor=ITAR-TASS |fecha=2 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/738597 |títulu=Southeastern militiamen shoot down Ukrainian attack aircraft - eyewitnesses |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[2 de xunetu]] l'Exércitu ucraín cercó dafechu la ciudá de [[Sloviansk]], al cortar les víes ente esa ciudá y [[Mykolaivka|Nikoláyevka]], la última conexón que-y quedaba a Sloviansk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/132788-ejercito-ucrania-aisllar-slaviansk |títulu=L'Exércitu ucraín cerca la ciudá de Slaviansk |publicación=RT |fecha=2 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les tropes ucraínes atroparon vehículos blindaos, morteros y obuses autopropulsados y llanzacohetes [[BM-21|Grad]] pela redolada de la ciudá, que foi sobrevolada por un avión [[An-30]]. Según l'alcaldía de Sloviansk rexistráronse ataques aéreos y les milicies baltaron el mesmu día un avión de combate [[Su-25]] y un helicópteru de combate d'Ucraína y destruyeron cuatro vehículos blindaos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=2 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/734484 |títulu=East Ukraine militia down fighter plane, helicopter gunship, 4 APCs |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 2 de xunetu, un avión [[Su-25]] atacó y destruyó la pequeña llocalidá de [[Kindrashivka (Lugansk)]], nes afu, causando la muerte de 7 civiles ente ellos un neñu de cinco años y mancando a 8 más.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lifenews.ru/news/135940 |títulu=Украинские силовики разбомбили Кондрашовку в Луганской области |idioma=rusu |publicación=LifeNews |fecha=2 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/132866-ucrania-acusar-kiev-matar-civiles |títulu=&quot;Gracies per tou, Fuercia Aérea d'Ucraína&quot;: Lugansk acusa a Kiev de matar a civiles |publicación=RT |fecha=3 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[3 de xunetu]] foi gravemente estropiada, polos ataques del exércitu ucraín, la estación termoeléctrica de Sloviansk. El [[4 de xunetu]], 6 persones morrieron al ser algamáu por proyeutil d'artillería un edificiu de Sloviansk.&lt;ref name=&quot;rt5jul&quot;/&gt;

El [[5 de xunetu]] les milicies separatistes retiráronse de la cercada ciudá de [[Sloviansk]] y [[Kramatorsk]] hacia [[Donetsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/532230/los rebeldes-abandonen-slaviansk-simbolo-de-la-sulevacion-prorrusa |títulu=Los rebeldes abandonen Slaviansk, símbolu de la sulevación prorrusa |publicación=Público |fecha=5 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140705/160677685.html |títulu=Milicianos abandonen Slaviansk sitiada poles fuercies de Kiev |publicación=RIA Novosti |fecha=5 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; Les tropes ucraínes ocuparon Sloviansk, [[Mykolaivka|Nikoláyevka]] y Kramatorsk. El voceru de les autoridaes d'Ucraína, Alexei Dmitrashovski, aseguró que nes postreres 24 hores les tropes ucraínes mataron a lo menos a 150 milicianos nel área de Slaviansk.&lt;ref name=&quot;com5j&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.elcomercial.com.ar/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=145343:confirmáu-muerren-nueve-soldaos-en-combates-con-rebeldes-en-ucrania&amp;catid=74&amp;Itemid=75 |títulu=Confirmáu: Muerren nueve soldaos en combates con rebeldes n'Ucraína |publicación=El Comercial |fecha=5 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día dos aviones de combate ucraínos atacaron oxetivos cerca del aeropuertu de [[Donetsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/133098-españes-disparo-aeropuerto-donetsk-ucrania |títulu=Dos caces llancen ataques cerca del aeropuertu de Dontetsk |publicación=RT |fecha=5 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El mesmu 5 de xunetu, fracasó un ataque de les tropes ucraínes a la ciudá de [[Lugansk]]. Según el serviciu de prensa de les milicies separatistes, l'exércitu ucraín perdió na operación dos obuses, una batería de morteros y 30 homes. Darréu les milicies atacaron l'aeropuertu en poder de les tropes ucraínes, destruyendo un avión [[Il-76]], una batería de morteru, un sistema de defensa aérea, 7 vehículos blindaos y otros 5 vehículos militares;&lt;ref name=&quot;tass5jul&quot;&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=5 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/739174 |títulu=LNR press service: 130 soldiers of Ukrainian army killed in Lugansk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; morreríen ellí 100 soldaos ucraínos, anunció'l serviciu de prensa de Lugansk.&lt;ref name=&quot;com5j&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;tass5jul&quot;/&gt; Les autoridaes de Kiev dixeron que 9 soldaos morrieron y 13 resultaron mancaos en combates colos separatistes,&lt;ref name=&quot;com5j&quot;/&gt;

El [[6 de xunetu]], l'exércitu ucraín ocupó les ciudaes de [[Druzhkivka]] y [[Artemivsk (Donetsk)]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Europa Press |fecha=6 de xunetu de 2014 |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-ejercito-ucraín-toma-dos-llocalidá-mas-sureste-pais-20140706180948.html |títulu=L'Exércitu ucraín toma dos llocalidaes más del sureste del país}}&lt;/ref&gt; Tamién el 6 de xunetu la fuercia aérea d'Ucraína bombardeó el [[Raión de Kamianobridski|distritu de Kamianobridski]] de la ciudá de Lugansk,&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Новороссия: оперативная сводка за 6 июля 2014 года|url=http://warfiles.ru/show-63363-novorossiya-operativnaya-svodka-za-6-iyulya-2014-goda.html|obra=warfiles.ru|idioma=rusu|fecha=7 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; intentando destruyir una batería de morteros de les milicies, y la cercana llocalidá d'[[Olevsandrivka (Lugansk)|Alexándrovka]] onde l'aviación destruyó un radar, nuna instalación qu'acababa de ser abandonada por reclutes ucraínos que desertaron; por un error de coordinación morrieron 10 oficiales ucraínos que permanecíen na so base, mientres los aviadores creíen que s'habíen alloriáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://vozciudadanachile.cl/internacional-el-ejercito-ucraín-bombardea-el so-propiu-radar-y-matu-a-los sos-homes-en-lugansk/ |títulu=L'exércitu ucraín bombardea el so propiu radar y mata los sos propios homes |publicación=Voz Ciudadana Chile |fecha=6 de xunetu de 2014 }}&lt;/ref&gt;

==== Retrocesu de les fuercies ucraínes (8-17 de xunetu) ====
El [[8 de xunetu]], centenares de milicianos de la República de Lugansk ocuparon n'hores de la madrugada la ciudá de [[Popasna]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=8 de xunetu de 2014 |url=http://ecodiario.eleconomista.es/politica/noticias/5923454/07/14/Los separatistes-prorrusos-tomaron-el llunes-Popasnaya-en-l'este-de-Ucraína.html |títulu=Los separatistes prorrusos tomaron el llunes Popasnaya, nel este d'Ucraína |publicación=elEconomista}}&lt;/ref&gt;

El [[11 de xunetu]] les autodefenses de Lugask atacaron con lanzacoetes [[BM-21|Grad]] una unidá militar d'Ucraína cerca del pueblu [[Zelenopillia (Lugansk)|Zelenopillia]] matando 30 soldaos,&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Iaccino |nome=Ludovica |fecha=11 de xunetu de 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-crisis-rocket-strike-kills-30-ukrainian-soldiers-lugansk-1456309 |títulu=Rocket Strike Kills 30 Ukrainian Soldiers in Lugansk |publicación=International Business Times |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; 93 quedaron mancaos. Según un voceru de les autoridaes ucraínes nun bombardéu aereu en [[Izvarino]] fueron liquidaos 50 milicianos separatistes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/533408/los combates-en-l'este-ucrania-dexen-cerca-de-un centenar-de-muertos |títulu=Los combates nel este ucrania dexen cerca d'un centenar de muertos |publicación=Público |fecha=11 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; Según un voceru de les milicies, estes baltaron un avión ucraín de combate [[Su-25]] nel área de [[Perevalsk]].&lt;ref&gt;{{cita web | autor=ITAR-TASS |fecha=11 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740167 |títulu=Militia claim shooting down another Ukraine air force plane in Donetsk region |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tass12j1&quot;/&gt; L'aviación ucraniana destruyó una base de les milicies cerca de [[Dzerzhinsk (Donetsk)|Dzerzhinsk]],&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Balmforth |nome=Richard |coautor=Natalia Zinets |publicación=Reuters |fecha=12 de xunetu de 2014 |url=http://es.reuters.com/article/topNews/idESKBN0FH0HV20140712 |títulu=Aviones ucraínos ataquen a rebeldes tres un ataque mortal con misiles |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140714121536/http://es.reuters.com/article/topNews/idESKBN0FH0HV20140712 |fechaarchivu=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt; unu de los aviones foi baltáu.&lt;ref name=&quot;tass12j1&quot;&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=12 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740250| títulu=Donetsk militia downs Ukraine's Air Force aircraft |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Na madrugada del [[12 de xunetu]] un bombardéu de l'artillería del exércitu ucraín mató 30 persones na llocalidá de [[Marinka]] nel óblast de Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://peru21.pe/mundo/ucrania-al-menos-30-civiles-muerren-donetsk-ataques-ejercito-2191654?href=cat7pos|títulu=Siquier 30 civiles muerren en Donetsk por ataques del Exércitu|publicación=Perú21|fecha=12 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; A la mesma hora, otru avión de combate [[Su-25]] foi baltáu pola artillería de les autodefenses cerca de [[Górlovka|Gorlivka]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/la so-25-plane-shot-down-over-horlivka-351863.html |títulu=Su-25 plane shot down over Horlivka |publicación=Kyiv Post |idioma=inglés |fecha=12 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; Esi mesmu día un helicópteru artillado [[Mi-24]] del exércitu ucraín foi baltáu poles milicies cerca de la ciudá de [[Snizhné]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=12 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740288 |títulu=Donetsk militia downs Ukraine's Mi-24 chopper |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[13 de xunetu]] l'artillería ucraniano atacó'l suburbiu d'[[Olevsandrivka (Lugansk)|Alexándrovka]]; según les autoridaes d'Ucraína morrieron 30 milicianos separatistes.&lt;ref name=&quot;LI14jl&quot;&gt;{{cita web |url=http://noticias.lainformacion.com/mundo/tropas-ucranianas-recuperen-el control-del aeropuertu-del-bastion-rebalbu-de-lugansk_yjiNPkxhmggm8wo474ocf/ |títulu=Tropes ucraínes recuperen el control del aeropuertu del bastión rebalbu de Lugansk |publicación=LaInformación |fecha=14 de xunetu de 2014 }}&lt;/ref&gt; El mesmu día les milicies atacaron l'aeropuertu de [[Lugansk]] y aseguraron ocupar l'área.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740408 |títulu=Militia fighters of Lugansk People's Republic take Lugansk airport |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 13 de xunetu foi atopáu muertu y con buelgues de tortura, nun monte cerca de [[Dnipropetrovsk]], el cuerpu del periodista Sergei Dolgov, redactor xefe de los periódicos ''Corréu del Azov'' y ''Quiero tar na URSS'', quien fuera sacáu de la so oficina en [[Mariupol]] el 18 de xunu por homes armaos vistíos de civil,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.minutenews.net/ucrania-mato-al xefe-de-redaccion-de-quiero-tar-en-la-urss/ |títulu=Ucraína mató al xefe de redaición de “Quiero tar na URSS” |publicación=Minute News |fecha=13 de xunetu de 2014 }}&lt;/ref&gt; que-y arreyaron el so manes con alambres. Serhiy Spasitel, xefe de la delegación rexonal del [[Serviciu de Seguridá d'Ucraína]] (SBU) dixo unos díes dempués que Dolgov taba vivu y bien, pero que les entrugues sobre'l so paradoriu teníen de dirixise al &quot;Centru Antiterrorista d'Ucraína&quot;, una axencia SBU.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Dolgov |nome=Anna |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/editor-of-russian-language-newspaper-tortured-and-killed-in-eastern-ukraine/503362.html |títulu=Editor of Russian-Language Newspaper Tortured and Killed in Eastern Ukraine |idioma=inglés |publicación=The Moscow Times}}&lt;/ref&gt;

El [[14 de xunetu]] asocedieron intensos combates pela redolada de [[Rozkishnie (Lugansk)]]; según les autoridaes ucraínes el pobláu, según Alexándrovka y dos aldees fueron tomaes poles sos tropes,&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Ukranian News Agency |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://un.ua/eng/article/520794.html |títulu=ARREYO Forces Clear Terrorists From Oleksandrivsk, Bile, Rozkishne, Sabivka, Conducting Battle For Metalist Of Luhansk Region |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ap14jl1&quot;/&gt; y l'aeropuertu de Lugansk reconquistáu,&lt;ref name=&quot;LI14jl&quot;/&gt; pero voceru de les milicies del área declararon qu'entá permanecen dientro de Rozhkisnie y aseguraron destruyir ellí 9 tanques, un vehículu blindáu y un camión de suministru del exércitu ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740492 |títulu=Luhansk republican militia denies Ukraine's military &quot;liberate&quot; Roskoshnoye village |idioma=inglés}}{{cita web |url=http://en.itar-tass.com/world/740505 |títulu=Ukrainian militiamen destroy nine army tanks |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Tamién el 14 de xunetu foi baltáu un avión militar de carga [[An-26]].&lt;ref name=&quot;ap14jl1&quot;&gt;{{cita web |autor=The Associated Press |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://www.milenio.com/internacional/crisis_en_Ucraína-avion_militar-prorrusos-frontera_con_Rusia-ministru_de_Defensa_0_335366551.html |títulu=Balten avión militar con 20 tripulantes n'Ucraína |publicación=Milenio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://aeronoticias.com.pe/noticiero/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=49143:ucrania-balten-avion-an-26-en-frontera-con-rusia&amp;catid=14:14&amp;Itemid=574 |títulu=Ucraína: Balten avión An-26 en frontera con Rusia |publicación=Aeronoticias |fecha=14 de xunetu de 2014 }}&lt;/ref&gt; Les autoridaes ucraínes acusaron a Rusia de disparar contra l'aeroplanu,&lt;ref name=&quot;ferreira&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Ferreira |nome=Ana Gomes |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://www.publico.pt/mundo/noticia/separatistes-do-leste-da-ucrania-perdem-aeroporto-de-lugansk-1662810 |títulu=Governo de Kiev acusa Rússia de ter derrubado um avião ucraín |publicación=Público |idioma=portugués}}&lt;/ref&gt;pero, según el serviciu de prensa de los separatistes esti avión foi baltáu poles autodefenses d'[[Izvarino]], que prindaron a 5 de los 8 integrantes de la tripulación, que llevaron hasta [[Krasnodon]].&lt;ref name=&quot;ferreira&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=15 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740698 |títulu=Ukraine's military suspends combat aviation flights in offensive area |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El An-26 cayó cerca de [[Davido-Mikilskie]]. El mesmu día les milicies baltaron un avión de combate ucraín [[Su-25]] cerca de [[Lysychansk]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Prensa Llatina |fecha=15 de xunetu de 2014 |url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=2880651&amp;Itemid=1 |títulu=Descarga exércitu ucraín ataques a sectores civiles del esti}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=14 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740477 |títulu=Luhansk fighters claim downing two Ukrainian attack aircraft |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[16 de xunetu]] les tropes ucraínes replegáronse, retirándose de les sos posiciones n'[[Olevsandrivka (Lugansk)|Alexandrovka]], cerca de Lugansk y pela redolada de [[Snizhné]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=16 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740722 |títulu=Ukrainian army leaves positions near Luhansk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[17 de xunetu]] les milicies de la rexón de Donetsk tomaron la llocalidá fronteriza de [[Marinivka]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/740940 |títulu=Donetsk People's Republic militia gains control over village on border with Russia |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El mesmu día les tropes ucraínes retirar de les sos posiciones en Sabivka, Govoruja y Georgivka cerca de [[Lugansk]] y de la contorna de [[Rozkishnie (Lugansk)|Rozkishnie]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/741085 |títulu=Ukraine's military retreats from Luhansk, leaves settlements near Donetsk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El [[Serviciu Federal de Seguridá]] de Rusia informó de la esplosión de 15 municiones ucraínes en territoriu rusu dempués d'un ataque de l'artillería ucraniano. Otros cinco proyeutiles quedaron ensin esplotar.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140717/1016448998.html |títulu=Более 15 украинских снарядов разорвалось на территории России |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

==== La traxedia del vuelu MH17 (17 de xunetu) ====
{{AP|Vuelu 17 de Malaysia Airlines}}
Tamién el 17 de xunetu cayó un jet comercial [[Boeing 777]] de [[Malaysia Airlines]], con 295 pasaxeros, na llocalidá de [[Grabovo]], cerca de la ciudá de [[Torez]], rexón de Donetsk. Les autoridaes ucraínes culparon a les milicies prorruses y les autoridaes de les repúbliques autoproclamadas de Donetsk y Lugansk culparon a Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=BBC |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/07/140717_ultnot_accidente_avion_malayu_ucrania_en.shtml |títulu estréllase un avión malayu con 295 pasaxeros nel este d'Ucraína}}&lt;/ref&gt; Según les autoridaes de la República Popular de Donetsk, les milicies escarecen de [[misil]]es capaces d'algamar los 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m d'altor a los que volaba'l jet.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140717/1016427976.html |títulu=Бородай: у ДНР нет оружия, чтобы сбить самолет на высоте 10 км |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; Según les autoridaes de la República Popular de Lugansk, testigos presenciales vieron a un caza ucraín que llanzó dellos misiles qu'esplotaron nel aire. Dempués d'esto escuchóse una fuerte esplosión y empezaron a cayer pieces del avión malayu.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140717/1016438333.html |títulu=Власти ЛНР: малайзийский Boeing был сбит украинским самолетом CУ-25 |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=17 de xunetu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140717/1016451269.html |títulu=Очевидцы: перед авиакатастрофой в небе был виден боевой самолет |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

==== Ofensiva sobre Donetsk y Lugansk (18 de xunetu-14 d'agostu) ====
[[Ficheru:2014-07-24. Батальйон Січ 004.jpg|thumb|170px|El batallón &quot;Sich&quot;, [[Guardia Nacional d'Ucraína]], el 20 de xunetu]]
El [[18 de xunetu]], un bombardéu de l'artillería ucraniano mató a siquier 30 civiles en Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Odnako |fecha=19 de xunetu de 2014 |url=http://www.odnako.orgblogsnovorossiya-protiv-hunti-19-iyulya/ |títulu=Новороссия против хунты, 19 июля |idioma=rusu }}&lt;/ref&gt;

El [[19 de xunetu]], l'artillería ucraniano mató a 19 civiles en Lugansk, según les autoridaes municipales.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Odnako |fecha=20 de xunetu de 2014 |url=http://www.odnako.orgblogsnovorossiya-protiv-hunti-20-iyulya/ |títulu=Новороссия против хунты, 20 июля |idioma=rusu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=''Europa Press'' |fecha=19 de xunetu de 2014 |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-menos-16-civiles-muertos-fueu-morteru-lugansk-20140719132233.html |títulu=Siquier 16 civiles muertos por fueu de morteru en Lugansk}}&lt;/ref&gt;

El [[20 de xunetu]], Lugansk volvió ser bombardiada y quedó ensin suministru d'lletricidá.&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=RIA Novosti |fecha=20 de xunetu de 2014 |url=http://ria.ru/world/20140720/1016783653.html |títulu=Минобороны ЛНР: Луганск под обстрелом и отрезан от электроэнергии |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

Dende la madrugada del [[21 de xunetu]], les fuercies armaes ucraínes llanzaron una ofensiva xeneral contra [[Donetsk]];&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=Itar-Tass |fecha=21 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/741594 |títulu=Ukraine's army launches massive offensive operation on Donetsk |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; foi bombardiada la estación de ferrocarril,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elmercuriodigital.net/2014/07/tropas-ucranianas-bombardien-la.html#.O90DpuN5Oso |títulu=Tropes ucraínes bombardien la estación de trenes de Donetsk |publicación=El Mercurio Dixital| fecha=21 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=AFP |fecha=21 de xunetu de 2014 |url=http://eleconomista.com.mx/internacional/2014/07/21/bombardeos-cerca-estacion-trenes-donetsk |títulu=Bombardeo cerca d'estación de trenes en Donetsk |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160820183115/http://eleconomista.com.mx/internacional/2014/07/21/bombardeos-cerca-estacion-trenes-donetsk |fechaarchivu=2016-08-20 }}&lt;/ref&gt; una ponte, un supermercáu y dellos edificios residenciales,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/134621-tropes-ucrania-bombardeo-artilleria-estacion-donetsk |títulu=Tropes ucraínes bombardien con artillería la estación de trenes de Donetsk |publicación=RT |fecha=21 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt; ente que les tropes avanzaron sobre les víes que conducen al aeropuertu&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=21 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/741610 |títulu=Ukrainian troops take control of roads to Donetsk from airport |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; y recapturaron les llocalidaes de [[Soledar]] y [[Dzerzhinsk (Donetsk)|Dzerzhinsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=21 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/741679 |títulu=Ukrainian troops take control of three settlements in Donetsk region |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Cerca de [[Lugansk]] les tropes ucraínes atacaron [[Sievierodonetsk]], [[Lisichansk]] y [[Rubizhne]] y según les autodefenses de Lugansk, éstes baltaron un avión de combate [[Su-25]] y destruyeron tres tanques.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=21 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/741627 |títulu=Luhansk self-defense fighters claim downing Ukrainian attack aircraft |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[22 de xunetu]] l'artillería ucraniano mató a 3 civiles en Lugansk.&lt;ref name=&quot;odnako23.07.14&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.odnako.orgblogsnovorossiya-protiv-hunti-23-iyulya/ |títulu=Новороссия против хунты. 23 июля |editorial=Odnako |fecha=23 de xunetu de 2014 |idioma=rusu }}&lt;/ref&gt;

El [[23 de xunetu]] les tropes ucraínes ocuparon [[Sievierodonetsk]], [[Lisichansk]] y [[Rubizhne]], na rexón de Lugansk y [[Karlivka (Donetsk)|Karlivka]] y otros dos llocalidaes na rexón de Donetsk; ente que los milicianos separatistes atacaron 16 vegaes les posiciones y los puestos de control ucraínos y baltaron dos aviones de combate [[Su-25]] cerca de l'aldega de [[Dmitrivka (Sloviansk)|Dmítrovka]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140723/160929015.html |títulu=Los milicianos retirar de dellos pueblos y ablayen dos aviones n'Ucraína |publicación=RIA Novosti |fecha=23 de xunetu de 2014.}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Blown up railway bridge in Donbass.jpg|thumb|Donbáss, el 25 de xunetu]]
El [[25 de xunetu]] disparos de morteru de les fuercies ucraínes mataron a 15 civiles en Lugansk, según fontes allegaes a los separatistes. Aproximao 60 persones quedaron mancaes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140726/1017616302.html |títulu=При обстреле Луганска в пятницу погибли 15 жителей, около 60 ранены|publicación=RIA Novosti |fecha=26 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;
El mesmu día al oeste de l'aldega [[Primiusski]], óblast de Rostov, Rusia miembros del Comité d'investigación de Rusia fueron atacaos con morteru dende'l territoriu d'Ucraína. Según un voceru del Comité, los disparos fueron «intencionales» y teníen como oxetivu «matar a los miembros de los órganos d'investigación rusos». Nun se producieron mancaos ente los investigadores, sicasí seis viviendes de la zona resultaron estropiaes, y una persona civil resultó mancada leve.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140725/1017554266.html |títulu=Следственная группа СК РФ подверглась обстрелу с территории Украины|publicación=RIA Novosti |fecha=25 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/135046-comite-investigacion-rusia-blancu-ataque-ucrania |títulu=Miembro del Comité d'Investigación de Rusia, atacaos con morteru dende Ucraína|publicación=RT |fecha=25 de xunetu de 2014.}}&lt;/ref&gt;

Los insurxentes denunciaron que mientres la nueche del 25 al 26 de xunetu les fuercies ucraínes utilizaron bombes de [[fósforu blancu]] (prohibíu pola Convención de Xinebra) pela redolada de la estación Mandrýkino, cercana a Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.ru/news/world/formerussr/ukraine/26-07-2014/1217996-donbass-0/ |títulu=Украинские военные применили фосфорные бомбы. ВИДЕО|publicación=Pravda.ru |fecha=26 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

El [[26 de xunetu]] desertaron 41 soldaos ucraínos. Pidieron collaboración a les milicies pa cruciar la frontera con Rusia nel pasu fronterizu Izvarino. Xustificaron la so decisión por non querer lluchar contra'l so propiu pueblu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://itar-tass.com/mezhdunarodnaya-panorama/1343426 |títulu=Погрануправление по Ростовской области: 41 украинский военный перешел на территорию РФ|publicación=ITAR-TASS |fecha=26 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;
El mesmu día l'artillería ucraniano destruyó cuatro edificios de viviendes en Donetsk.&lt;ref name=&quot;odnako27.07.14&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.odnako.orgblogsnovorossiya-protiv-hunti-27-iyulya/|títulu=Новороссия против хунты, 27 июля. Дополнено 19.10|publicación=Odnako|fecha=27 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2014-07-30. War in Donbass 03.jpg|thumb|160px|Pro-separatista deteníu por soldaos ucraínos, 30 de xunetu]]

El [[27 de xunetu]] l'artillería ucraniano realizó un ataque masivu de la ciudá de [[Górlovka]]. A lo menos 13 civiles, incluyendo una neña de 1 añu y otru neñu, resultaron muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=ATANANTES IMÁXENES: Górlovka tres los bombardeos de Kiev |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/135300-semeyes-videu-imagenes-gorlovka-ataque-ucraín |fecha=28 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;odnako27.07.14&quot;/&gt; El mesmu día en [[Avdiivka]] les fuercies ucraínos mataron siquier 5 civiles. La guardia nacional entró na llocalidá de [[Shajtarsk]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140727/1017751916.html |títulu=Ополченцы: Горловка снова обстреляна, есть попадания в жилые дома|publicación=RIA Novosti |fecha=27 de xunetu de 2014.|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; onde s'enfrentaron coles milicies separatistes.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Prensa Llatina |fecha=28 de xunetu de 2014 |url=http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=294529 |títulu=Decenes de civiles muertos por ataques d'exércitu ucraín}}&lt;/ref&gt; En [[Lugansk]], los ataques de l'artillería ucraniano causaron 5 muertos y 15 mancaos, pero foi deteníu la meyora de les tropes ucraínes sobre la ciudá,&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=28 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/742558 |títulu=Five civilians killed, 15 wounded in Luhansk as shelling continued |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Según les autodefenses de Lugansk, ente'l 27 y el [[28 de xunetu]] morrieron en combate 23 soldaos ucraínos del Batallón Aidar.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=28 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/742602 |títulu=Luhansk People's Republic militias kill 23 Ukrainian servicemen |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[30 de xunetu]] les milicies separatistes la rexón de Donetsk retomaron el control de la mayoría de la ciudá de [[Shajtarsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=30 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/742851 |títulu=Militias fight Ukrainian troops in advance on eastern city |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Según un voceru de los separatistes, mientres los combates previos les milicies destruyeron 125 vehículos blindaos ucraínos, ente ellos dellos tanques de guerra.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS |fecha=30 de xunetu de 2014 |url=http://en.itar-tass.com/world/742935 |títulu=Ukrainian troops lost 125 armored vehicles in eastern Ukraine in one day — source |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Mentanto, los combates intensificar na redolada d'[[Avdiivka]]; l'artillería ucraniano atacó nuevamente la estación de tren y la sede de l'alministración de [[Donetsk]] y la ciudá de [[Górlovka]] y; amás, siguieron fuertes bombardeos a [[Lugansk]], afectando dellos barrios y un ancianato. El primer ministru de [[Países Baxos]], [[Mark Rutte]], solicitó a les autoridaes ucraínes que declaren un altu'l fueu na zona del [[Vuelu 17 de Malaysia Airlines|accidente del MH-17]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/134665-situacion-ucrania-traxedia-mh17 |títulu=Minutu a minutu: La situación n'Ucraína tres la traxedia del MH17 |publicación=RT|fecha=30 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/536305/el gobiernu-prorruso-evacua-la so-sede-en-donetsk-ante-la durez-de-los bombardeos |títulu=El Gobiernu prorruso evacua la so sede en Donetsk ante la durez de los bombardeos |publicación=Publico |fecha=30 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[1 d'agostu]], tropes de la 25ª Brigada Aerotresportada d'Ucraína cayeron nuna emboscada tendida poles milicies separatistes, cerca del estadiu de [[Shajtarsk]]. Los muertos ente los militares ucraínos podríen xubir a 21; otru mediu centenar ingresó ayeri n'hospitales de [[Dnipropetrovsk]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hromadske.tv/society/25-desantna-brigada-potrapila-v-zasidku-v-shakhtar/ |títulu=25 десантна бригада потрапила в засідку в Шахтарську: мінімум 14 осіб загинули |idioma=ucraín |publicación=Громадське телебачення|fecha=1 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE |fecha=1 d'agostu de 2014 |url=https://www.publico.es/internacional/536780/al-menos-10-soldaos-ucraínos-muerren-al-cayer-en-una emboscada-de-prorrusos |títulu=Siquier 10 soldaos ucraínos muerren al cayer nuna emboscada de prorrusos |publicación=Público}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Europa Press|fecha=1 d'agostu de 2014|url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-menos-20-militares-muertos-ataque-separatistes-misiles-grad-ucrania-20140801090004.html |títulu=Siquier 20-militares muertos n'ataque de los separatistes con misiles Grad nel este d'Ucraína}}&lt;/ref&gt; De la mesma, según informó'l líder de [[Pravy Sektor|Sector Derechu]], [[Dmitro Yarosh]], el cercu sobre Donetsk estrechóse entá más tres la captura de la llocalidá de [[Krasnogórivka (Marinka, Donetsk)|Krasnogórivka]] pol Exércitu ucraín y milicies de Sector Derechu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hromadske.tv/society/sili-arreyo-zvilnili-shche-odin-naselenii-punkt/ |títulu=Сили АТО звільнили ще один населений пункт |idioma=ucraín |publicación=Громадське телебачення|fecha=1 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[2 d'agostu]], según unu de los sos voceros, les milicies de Donetsk baltaron un avión de combate [[Su-25]] d'Ucraína, que cayó cerca de [[Yenákiievo]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140803/161100037.html|títulu=Otru avión del Exércitu ucraín baltáu nel esti|publicación=''RIA Novosti|fecha=3 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Burning apartment building in Shahtersk, August 3, 2014.jpg|thumb|[[Shajtarsk]], el 3 d'agostu]]
El [[3 d'agostu]], les tropes ucraínes entraron na ciudá de [[Yasynuvata]], un importante encruz ferroviariu, que tomaron, según información del Conseyu de Seguridá Nacional y Defensa d'Ucraína, que declaró que les tropes ucraínes tuvieron 5 muertos y 15 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Reuters|fecha=4 d'agostu de 2014|url=http://www.estadao.com.br/noticias/geral,ucrania-diz-ter-retomáu-centru-ferroviariu-non-leste-do-pais-5-soldaos-mortos,1538533|títulu=Ucrânia diz ter retomáu centru ferroviário non leste do país; 5 soldaos mortos|idioma=portugués|publicación=Táião}}&lt;/ref&gt; L'axencia de prensa de los separatistes negó los informes según los cualos l'exércitu ucraín llogró controlar esa ciudá y afirmó que los combates ellí siguíen.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=4 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/743495|títulu=
Ukrainian army, militias continue fighting for Donetske|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[4 d'agostu]], 438 soldaos ucraínos, de los cualos 164 pertenecíen a la Guardia de Frontera y 264 a la 72ª Brigada Mecanizada d'Ucraína que fuera abarganada poles milicies separatistes cerca [[Sverdlovsk (Lugansk)|Sverdlovsk]], cruciaron ensin armes a territoriu pol puestu fronterizu de [[Gukovo]]; 180 tornaron dempués a Ucraína pa intentar volver a casa, un militar gravemente mancáu foi conducíu al hospital y el restu solicitaron abellugu y fueron instalaos y atendíos nun campamentu nes cercaníes; el día anterior otros 12 soldaos de la mesma Brigada yá solicitaren asilu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/135930-militares-ucrania-asilu-rusia |títulu=438 militares ucraínos piden asilu a Rusia |publicación=RT|fecha=4 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140803/161097174.html|títulu=Militares ucraínos bloquiaos en Lugansk axusten la so rindición, según milicianos|publicación=''RIA Novosti|fecha=3 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=4 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/743450|títulu=
Some 180 out of 438 military who fled to Russia return to Ukraine|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Tamién el 4 d'agostu l'axencia de prensa de les milicies separatistes informó qu'en [[Shajtarsk]] rindiéronse 702 soldaos ucraínos&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=4 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/743514|títulu=Militias report surrender of over 700 Ukrainian troops in Donetsk region|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[5 d'agostu]], según l'axencia de noticies de les milicies de Donetsk, grandes concentraciones de tropes d'Ucraína desamarraron una ofensiva en rexones al occidente y sur de [[Donetsk]] que los insurxentes contuvieron, de cuenta que caltuvieron el control de la ciudá de [[Marinka]] al occidente; establecieron el control de la vecina [[Krasnogórivka (Marinka, Donetsk)|Krasnogórivka]] y del cuetu Saur-Mogila na llende de los óblast de Donetsk y Lugansk con Rusia; llograron refugar mientres los combates prosiguíen nos alredores de [[Shajtarsk]]. Según l'informe, al norte de Donetsk les milicies separatistes siguíen controlando de [[Yasynuvata]] y infligieron &quot;graves daños&quot; a les tropes ucraínes en [[Debáltsevo]], llendes col óblast de Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=5 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/743615|títulu=Donetsk self-defense fighters deter large Ukrainian force advance|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[6 d'agostu]], según voceros del gobiernu d'Ucraína, un avión caza ucraín [[MiG-29]] foi baltáu polos rebeldes separatistes cuando atacaba [[Yenákiievo]]. Según el mandu ucraín tamién foi baltáu un helicópteru sanitariu.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE|fecha=7 d'agostu de 2014|url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/internacional/2014/08/07/avion-combate-baltáu-zona-prorrusa-ucrania/00031407429814117740335.htm|títulu=Rebalbos prorrusos balten un caza y un helicópteru sanitariu ucraín|publicación=La Voz de Galicia}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Shells hit residential building in Lugansk, August 7, 2014.jpg|thumb|Lugansk, el 8 d'agostu]]

El [[8 d'agostu]] la Guardia Nacional ucraniana entró na ciudá de [[Krasnyi Luch]] y tomó la llocalidá de [[Vajrusheve]]. Según un resume de prensa de los separatistes, el mesmu día l'artillería de les milicies separatistes destruyó una columna de militares ucraínos que s'atopaba en [[Panteleimonivka]].&lt;ref name=&quot;ANR9a&quot;&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-opolcheniya-mo-dnr-09-08-2014-12-10-msk|títulu=Сводка от Штаба ополчения МО ДНР 09.08.2014 (обновлено)|publicación=Заря Новороссии|idioma=rusu|fecha=9 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821114239/http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-opolcheniya-mo-dnr-09-08-2014-12-10-msk|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

El [[9 d'agostu]] les fuercies armaes ucraínes llanzaron una ofensiva contra la ciudá d'[[Ilovaisk]], según un resume de noticies de los separatistes les milicies destruyeron una columna y equipos ucraínos, pero los combates ente les tropes siguieron mientres tol día, al igual qu'en diversos puntos de la ciudá de [[Krasnyi Luch]] y la llocalidá de [[Miusynsk]], ente que l'artillería ucraniano bombardéu nuevamente [[Donetsk]]. Les tropes ucraínes tomaron nuevamente la llocalidá de [[Diakove]].&lt;ref name=&quot;ANR9a&quot;/&gt;

El [[10 d'agostu]] les fuercies armaes ucraínes que desenvuelven la ofensiva contra [[Donetsk]] y les milicies separatistes combatieron en [[Avdiivka]], [[Pisky]], [[Miusynsk]], [[Krasnyi Luch]] y en dellos puntos a les llongura de la carretera Donetsk - [[Shajtarsk]]. Misiles cayeron en cuatro zones residenciales de Donetsk. L'aviación ucraniana bombardeó la ciudá d'[[Antratsyt]]; mientres, les milicies separatistes tomaron una llomba que taba en poder del exércitu ucraín en [[Novoganivka (Lugansk)|Novoganivka]] y destruyeron un puestu de control ucraín que taba al oriente de [[Krasne (lugansk)|Krasne]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/ukrainskaya-armiya-ne-smogla-vzyat-doneck-v-okruzhenie|títulu=Украинская армия не смогла взять Донецк в окружение|publicación=Заря Новороссии|idioma=rusu|fecha=10 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821113029/http://novorossy.ru/news/news_post/ukrainskaya-armiya-ne-smogla-vzyat-doneck-v-okruzhenie|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

El [[11 d'agostu]] al norte de [[Donetsk]], tropes ucraínes tomaron la llocalidá de [[Krinichne (Donetsk)|Krinitchne]] y entraron nes ciudaes de [[Górlovka]] y [[Makiivka]], ente que al sureste de Donetsk, les milicies separatistes llograron caltener [[Ilovaisk]] y avanzaron hasta tomar la llocalidá de [[Grabske]] y enfrentar a les tropes ucraínes en [[Fedorivka (Donetsk)|Fedorivka]]. Los combates siguieron nes víes d'accesu a [[Miusynsk]] y [[Krasnyi Luch]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-opolcheniya-mo-dnr-12-08-2014-01-00-msk|títulu=Сводка от Штаба ополчения МО ДНР за 12 августа|publicación=Заря Новороссии|idioma=rusu|fecha=12 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821121516/http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-opolcheniya-mo-dnr-12-08-2014-01-00-msk|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

El [[13 d'agostu]] desamarráronse grandes combates ente les tropes ucraínes y les autodefenses en [[Yenákiievo]]. El mesmu día l'artillería ucraniano siguió'l bombardéu de Donetsk y atacó una mina en [[Zugres]], causando delles víctimes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-za-14-avgusta|títulu=Сводка от Штаба МО ДНР за 14 августа|publicación=Заря Новороссии|idioma=rusu|fecha=14 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821114254/http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-za-14-avgusta|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

El [[14 d'agostu]] les milicies separatistes de Lugansk tomaron la ciudá de [[Zimogiria]] y [[Rodakove]] y les milicies de Donetsk tomaron dos aldees del [[raión de Shajtarsk]] nes cercanía de la ciudá de [[Snizhné]]: Stepanika y Marinivka.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-na-15-avgusta-2014-goda|títulu=Сводка от Штаба МО ДНР на 15 августа 2014 года|publicación=Заря Новороссии|idioma=rusu|fecha=15 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821120337/http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-na-15-avgusta-2014-goda|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt; Tamién el 14 d'agostu, tropes ucraínes tomaron [[Novosvitlivka]], cortando la carretera que xune a [[Lugansk]] cola frontera rusa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.milenio.com/internacional/Ejercito-ucraín-prorrusos-Lugansk-frontera_0_353964868.html|títulu=Ucraína aislla a rebeldes prorrusos de Lugansk de la frontera rusa|publicación=Milenio|fecha=14 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día siguieron los bombardeos de l'artillería ucraniano contra [[Donetsk]] y unu de los sos ataques mató siquier dos civiles na Universidá Politéunica&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/08/14/actualidad/1408008689_848872.html|títulu=Tropes ucraínes ataquen con artillería la ciudá de Donetsk|publicación=El País|fecha=14 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

==== Contraofesiva separatista (15 d'agostu-5 de setiembre) ====
El [[15 d'agostu]] guerrilleros separatistes de la rexón de Lugansk emboscaron al Batallón Aydar nes cercaníes de [[Krasna Talivka]], mataron a 22 de los sos integrantes y mancaron a 36.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://thekievtimes.ua/society/394385-uzhasayushhie-Poteri-ajdara.html|títulu=Ужасающие потери «Айдара»|idioma=ucraín|publicación=The Kiev Times|fecha=15 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821122054/http://thekievtimes.ua/society/394385-uzhasayushhie-Poteri-ajdara.html|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:OTR-21_Tochka_missiles_of_the_Ukrainian_Military.JPG|thumb|derecha|Misiles Tochka desfilen en Kiev en 2008.]]
El [[16 d'agostu]] desamarráronse combates nel aeropuertu y la contorna de la llocalidá de [[Lisky (Donetsk)|Litsky]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dialog.ua/news/13460_1408210607|títulu=Дончане сообщают о серьезных боях в районе аэропорта и поселка Пески|idioma=rusu|publicación=ДИАЛОГ|fecha=16 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién el 16 d'agostu, les milicies separatistes llograron controlar la ciudá de [[Miusynsk]] y prindaron ellí a un númberu indetermináu de soldaos del exércitu ucraín, dempués de destruyir una batería llanzacohetes [[BM-21|Grad]] y dos tanques ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://lifenews.ru/news/138542|títulu=Отряд Моторолы зачистил Миусинск от карателей|idioma=rusu|publicación=LifeNews|fecha=17 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día, Pascal Cuttat, xefe de la delegación rexonal del [[Comité Internacional de la Cruz Bermeya]], anunció que s'algamara un alcuerdu pal pasu d'una columna de 280 camiones cola [[ayuda humanitaria]] rusa al territoriu del este d'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/137362-cruz-colorada-alcordar-convói-humanitariu|títulu=Cruz Roja: Alcuerden los detalles sobre l'encruz de la frontera del convói humanitariu|publicación=RT|fecha=16 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[17 d'agostu]], el voceru militar ucraín Leonid Matiujin informó de que los separatistes baltaren (la nueche anterior) un avión caza ucraín [[MiG-29]] que taba atacando posiciones de les milicies, na rexón de Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Europa Press|fecha=17 de xunetu de 2014|url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-kiev-informa-valtamientu-mig-29-separatistes-prorrusos-20140817131442.html|títulu=Kiev informa del valtamientu d'un MiG-29 por separatistes prorrusos}}&lt;/ref&gt; Según los separatistes, les autodefenses de [[Krasnodon]] baltaron tamién un avión de combate [[Su-25]],&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/opolchency-lnr-soobschili-o-sbitom-ukrainskom-la so-25|títulu=Ополченцы ЛНР сообщили о сбитом украинском Су-25|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=18 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; mientres per otra parte la ciudá de [[Lugansk]] yera atacada pola artillería ucraniana con misiles balísticos [[OTR-21 Tochka|Tochka-O]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/137410-ejercito-atacar-lugansk-misil-balistico|títulu=Autodefenses: L'Exércitu ataca Lugansk con misiles balísticos Tochka-O |publicación= RT|fecha=17 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[18 d'agostu]] les milicies separatistes desallugaron a les tropes ucraínes de [[Fashchivka]] y [[Yasynuvata]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-18-08-2014|títulu=Сводка от Штаба МО ДНР 18.08.2014|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=18 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821113803/http://novorossy.ru/news/news_post/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-18-08-2014|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

El [[21 d'agostu]] les milicies de Donetsk tomaron la ciudá de [[Novoazovsk]], sobre la mariña del [[mar d'Azov]], y ocuparon les llocalidaes de Petrivskie y Manuílivka, cerca de [[Shajtarsk]] y [[Snizhné]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/svodka-s-frontov-ot-shtaba-mo-dnr-22-avgusta-2014-goda/|títulu=Сводка с фронтов от Штаба МО ДНР, 22 августа 2014 года|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=22 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Battalion &quot;Donbas&quot; 02.jpg|thumb|150px|[[Batallón Donbass]], Óblast de Lugansk]]
El presidente d'Ucraína, Petró Poroshenko, decretó una nueva movilización d'oficiales de tropa. &quot;Nesta tercer folada van ser llamaos a files los especialistes: militares de fuercies especiales, artilleros y otros&quot;, dixo.

El [[22 d'agostu]] llegó a [[Lugansk]] el convói de camiones con ayuda humanitaria que transitó la [[ruta europea Y40]] dende [[Kámensk-Shájtinski]], totalmente controlada dende [[Izvarino]] poles milicies separatistes.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=VIDEO: El convói humanitariu rusu llega al so destín n'Ucraína|url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/137957-rusia-mover-convói-humanitariu-lugansk|publicación=RT|fecha=22 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Les fuercies armaes d'Ucraína destruyeron nes contornes de Snezhnoe (provincia de Donetsk) once lanzadera de misiles Grad, tres tanques y cinco vehículos de combate d'infantería&quot;. Los milicianos perdieron más de cien homes. Mientres, amestó, siguen los combates nes cercaníes de Donetsk, Lugansk, Ilovaisk, Yasinovátaya, Shajtiorsk, Torez, Snezhnoe y Górlovka.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|títulu=L'Exércitu destrúi venti pieces d'equipu militar de los milicianos|url=http://sp.ria.ru/international/20140822/161424819.html|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[23 d'agostu]] les milicies separatistes de Donetsk entraron na ciudá d'[[Olenivka (Donetsk)|Olenivka]];&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/press-konferenciya-predsedatelya-soveta-ministrov-dnr-aleksandra-zaxarchenko-i-ministra-oborony-dnr-vladimira-kononova/|títulu=Состоялась пресс-конференция Председателя Совета Министров ДНР Александра Захарченко и Министра обороны ДНР Владимира Кононова|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=25 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; amás tomaron l'aldega de [[Novoivainivka (Donetsk)|Novoivanivka]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/voyska-novorossii-zamknuli-amvrosievskiy-kotyol-i-vyshli-k-azovskomu-moryu|títulu=Войска Новороссии замкнули Амвросиевский котёл и вышли к Азовскому морю|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=24 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821114135/http://novorossy.ru/news/voyska-novorossii-zamknuli-amvrosievskiy-kotyol-i-vyshli-k-azovskomu-moryu|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt; Según los separatistes, les sos milicies llanzaron una contraofensiva contra les tropes gubernamentales, mientres la cual, en dos díes (hasta'l [[24 d'agostu]]) consiguieren prindar a les tropes ucraniana 4 sistemes de llanzamientu de cohetes [[BM-30|Smerch]], 12 llanzacohetes múltiples [[BM-21|Grad]], 17 tanques, más de 30 vehículos blindaos y más de 50 vehículos, y llograren ocupar a siete llocalidaes y arrodiar a cuatro brigaes del Exércitu ucraín y tres batallones de la Guardia Nacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/138173-autodefenses-contraofensiva-ejercito-ucrania|títulu=Les autodefenses d'Ucraína llancen una contraofensiva y arrodien a 7.000 militares |editorial=RT |fecha=24 d'agostu de 20014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Lysychansk 16.jpg|thumb|[[Lysychansk]], el 4 d'agostu de 2014]]

El [[25 d'agostu]] les milicies de Donetsk informaron d'abarganar a un tercer grupu del exércitu ucraín, cerca de [[Donetsk]]. Les tropes abarganaes cuntaben con más de 40 tanques, un centenar de vehículos blindaos, unes 50 danzaderes múltiples Grad y Uragán y más de 60 pieces d'artillería. Tamién el mesmu día, los independentistes tomaron el control sobre tres llocalidaes na rexón –Luganskoe, Svetloe y Dolia– y destruyeron 8 tanques, 19 vehículos blindaos y una batería de morteros; amás, destruyeron nes contornes de Kutéinikovo 5 danzaderes Grad, según 28 vehículos blindaos cerca d'[[Ilovaisk]], 4 vehículos de combate d'infantería y 14 automóviles militares na redoma de Mnogopolye y 8 camiones con munición cerca de Novoivánovka. Les baxes de los batallones ucraínos Dnepr, Aidar y Shajtiorsk algamaron 107 militares muertos y 75 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|url=http://sp.ria.ru/international/20140825/161452587.html|títulu=Milicies afirmen bloquiar otru grupu de militares ucraínos|fecha=25 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién el 25 d'agostu los separatistes llograron el plenu control les ciudaes costeres de [[Novoazovsk]] y [[Sedove]], sobre'l [[mar d'Azov]]. La ofensiva siguió n'otres direiciones y dende otros puntos. Les milicies de la rexón de Lugansk tomaron les llocalidaes de [[Borivske (Lugansk)|Borivske]], [[Bila Gora (Popasna)|Bila Gora]] y [[Rodakove]] y empezaron un ataque contra les ciudaes [[Sievierodonetsk]], [[Lysychansk]] y [[Debáltsevo]]. El mesmu día rexistráronse fuertes combates nes cercaníes del monesteriu de San Nicolás Basilio nel [[raión de Volnovaja]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/svodka-s-frontov-ot-shtaba-mo-dnr-za-poslednie-sutki-25-avgusta-2014/|títulu=Сводка с фронтов от Штаба МО ДНР за последние сутки, 25 августа 2014|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=25 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Shootings from AK. Aidar, Lugansk region 80.jpg|thumb|El batallón ucraín de voluntarios &quot;Aidar&quot;, Óblast de Lugansk]]
El [[26 d'agostu]], les milicies separatistes de Donetsk declararon asumir el plenu control del cuetu de Saur Mogila.&lt;ref name=&quot;tass26a1&quot;&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=26 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/746704|títulu=Donetsk militia claims assuming control of border stretch to Azov Sía|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Según el serviciu de prensa de les milicies, cerca de [[Krasna Talivka]] morrieron en combate 54 miembros de la Guardia Nacional ucraniana y otros 42 militares ucraínos fueron tomaos prisioneros cerca d'[[Olevsandrivka (Lugansk)|Olevsandrivka]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140826/161474333.html|títulu=Les milicies del este d'Ucraína informen de decenes de militares muertos en combates|publicación='RIA Novosti''|fecha=26 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; En [[Kuteinikove]], [[raión de Amvrosiivka]], 94 miembros de les fuercies armaes ucraínes rindiéronse, previes negociaciones.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/rota-ukrainskih-soldat-sdalas-v-plen-armii-dnr|títulu=Рота украинских солдат сдалась в плен армии ДНР|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=27 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821113801/http://novorossy.ru/news/rota-ukrainskih-soldat-sdalas-v-plen-armii-dnr|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, el mandu ucraín informó que les sos tropes llograron controlar la llocalidá d'[[Olenivka (Donetsk)|Olenivka]] y destruyir un llanzacohetes [[BM-21|Grad]], 7 tanques y otros equipos de los separatistes.&lt;ref name=&quot;tass26a1&quot;/&gt; Tamién el 26 d'agostu, el serviciu de noticies de la República Popular de Donetsk informó que les milicies tomaron sol so control la ciudá de [[Starobésheve]],&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=26 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/746795|títulu=Donetsk militia forces claim seizing control of Starobeshevo from pro-Kiev troops|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; según la contorna de la ciudá d'[[Ilovaisk]], que yá controlaben. Mientres les hostilidaes na rexón morrió'l comandante del batallón ucraín Kherson, Ruslán Storchius.&lt;ref&gt;{{cita web |publicación=RIA Novosti|url=http://sp.ria.ru/international/20140826/161471466.html|títulu=Milicianos del este tomen los suburbios de Ilovaisk|fecha=26 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día fueron lliberaos los periodistes Maxim Vasilenko, de l'[[Axencia France Press]] y ''Rossiya Segodnya'' (''Ria-Novosti'') y Evguenia Koroliova, del ''Krimski Telegraf'', quien fueren reteníos por militantes del grupu ultranacionalista ucraín [[Pravy Sektor|Sector Derechu]] cuando tornaben de Donetsk a [[Crimea]].&lt;ref&gt;{{cita web|autor=AFP|fecha=26 d'agostu de 2014|url=http://www.laprensa.com.ni/2014/08/26/planeta/209299-llibertá-periodistes-crimeos-deteníos|títulu=En libertad dos periodistes crimeos deteníos n'Ucraína|publicación=La Prensa}}&lt;/ref&gt;

El [[27 d'agostu]] los milicianos informaron que l'exércitu de la autoproclamada República Popular de Donetsk (RPD) obligara a los batallones Donbás y Azov a abandonar el depósitu de trenes nes contornes de la ciudá de Ilovaisk, que taba sol so control.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|títulu=Milicianos del este d'Ucraína tomen sol so control la ciudá de Ilovaisk|url=http://sp.ria.ru/international/20140827/161489592.html|fechaaccesu=28 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; Al anochecer del 27 d'agostu una avanzadura de tanques de RPD entró en [[Novoazovsk]], una llocalidá estratéxica del sur de la rexón de Donetsk. Na mañana casi tolos militares ucraínos yá abandonaren Novoazovsk, capital comarcal asitiada na mariña del mar d'Azov, con una población de 11&amp;nbsp;000 habitantes.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|títulu=Avance milicianu con vistes al mar|url=http://sp.ria.ru/revista_de_prensa/20140828/161511950.html|fechaaccesu=28 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[28 d'agostu]] les milicies separatistes de la rexón de Lugansk tomaron y asumieron el control de les ciudaes de [[Kirovsk]] y [[Slovianoserbsk]] y de la llocalidá de [[Krimske (Slovianoserbsk)|Krimske]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/shtab-dnr-opolchency-zanyali-tri-naselennyh-punkta-v-luganskoy-oblasti|títulu=Штаб ДНР: ополченцы заняли три населенных пункта в Луганской области|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=28 d'agostu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170918202407/http://novorossy.ru/news/shtab-dnr-opolchency-zanyali-tri-naselennyh-punkta-v-luganskoy-oblasti|fechaarchivu=2017-09-18}}&lt;/ref&gt; Les milicies separatistes de la rexón de Donetsk avanzaron dende'l [[raión de Telmanove]] escontra'l suroeste del óblast, tomando delles llocalidaes de los raiones de [[Raión de Volodarske (Donetsk)|Volodarske]] y [[Raión de Pershotravnevyi|Pershotravnevyi]], como Starchenkove, Respúblika, Zeleny Yar, Boiove, Malinivka, Demyanivka, Starodubivka y Osipenko, llegando hasta Chervone Pole, nel [[óblast de Zaporiyia]].&lt;ref name=&quot;dnp28a&quot;&gt;{{cita web |títulu=Сводка от штаба МО ДНР с фронтов за последние сутки, 28 августа 2014|url=http://dnr.today/news/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-s-frontov-za-poslednie-sutki-28-avgusta-2014/|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=28 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; El mesmu día la ciudá de [[Donetsk]] foi sometida a un intensu y estensu bombardéu de l'artillería ucraniano que mató a 15 civiles.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=RT dende l'infiernu' de Donetsk: &quot;Güel a quemáu, hai munchu sangre na cai&quot;|url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/138596-rt-donetsk-horrible-sangre-ucrania|publicación=RT|fecha=28 d'agostu de 2014.}}&lt;/ref&gt; Tamién el 28 d'agostu, 62 soldaos de les tropes del ministeriu del Interior d'Ucraína que taben abarganaos dexaron les sos armes y pasaron la frontera a l'aldega rusa de Shramko.&lt;ref name=&quot;dnp28a&quot;/&gt; Cerca de 400 soldaos d'Ucraína occidental, del destacamentu Prikarpatie, retirar del frente de guerra cerca [[Amvrosiivka]] y viaxaron de regresu a [[Ivano-Frankivsk]], ente que ellí, en casa, esposes y madres desesperaes bloquiaron carreteres esixendo'l regresu de los sos homes y fíos.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Hyde|nome=Lily|fecha=28 d'agostu de 2014|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/western-ukrainian-fighters-leave-war-cite-poor-support-362472.html|títulu=Western Ukrainian fighters leave war, cite poor support|idioma=inglés|publicación=KyivPost}}&lt;/ref&gt;

El [[29 d'agostu]] siguieron los bombardeos del exércitu ucraín sobre [[Donetsk]]; esi día los milicianos separatistes baltaron 4 [[Avión d'ataque a tierra|aviones d'ataque a tierra]] [[La so-25]], dos d'ellos sobre [[Donetsk]], unu en Voikovo y otru en Merezhki,&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=29 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747295|títulu=Donetsk militias shoot down four Ukrainian assault planes|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; y destruyeron 20 unidaes de blindaos y unidaes de tresporte de la Guardia Nacional qu'intentaben salir del cercu na zona de [[Novokaterinivka]], [[raión de Starobesheve]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Ополченцы сбили четыре украинских штурмовика на юге Донецкой области|idioma=rusu|url=http://ria.ru/world/20140829/1021992877.html|publicación=RIA Novosti|fecha=29 d'agostu de 2014.}}&lt;/ref&gt; Según el ministru de Defensa de los separatistes de Donetsk, 250 militares ucraínos apurrir a les autodefenses. L'artillería de les milicies de la rexón Donetsk atacó les posiciones ucraínes en [[Zhdanivka]], destruyendo un tanque de guerra y dellos vehículos ucraínos. Les milicies de Lugansk llograron el completu control de les llocalidaes de [[Novosvitlivka]] y Jriashuvate, y enfrentáronse les tropes ucraínes en [[Metalist (Lugansk)|Metalist]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/svodka-s-frontov-ot-shtaba-mo-dnr-na-utro-29-avgusta/|títulu=Сводка с фронтов от Штаба МО ДНР на утро 29 августа|idioma=rusu |publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=29 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;
 
El [[30 d'agostu]], les milicies separatistes de Lugansk tomaron les llocalidaes de Oríjivka, Sholkovaia y Protoka. Mientres la nueche les milicies de Donetsk repararon un [[alto'l fueu]] temporal y apurrieron a les autoridaes ucraínes 223 prisioneros ente militares y miembros de la Guardia Nacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140831/161558786.html|títulu=Milicianos apurren a la parte ucraniana más de 220 prisioneros militares|publicación=RIA Novosti|fecha=31 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[31 d'agostu]], otru centenar de soldaos ucraínos apurrir a les milicies separatistes de Donetsk, cerca d'[[Ilovaisk]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=31 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747438|títulu=More than 100 Ukrainian troops surrender to Novorossia army|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El mesmu día les autodefenses de [[Donetsk]] llograron avanzar escontra'l norte y cerrar dafechu'l cercu a les tropes ucraínes acantonaes nel aeropuertu de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=31 d'agostu de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747455|títulu=Airport in Donetsk encircled by opposition forces but still held by Ukrainian Army|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Tamién el 31 d'agostu, según informó ''LifeNews'' y reconocer darréu les autoridaes ucraínes, les autodefenses de Lugansk tomaron l'aeropuertu d'esa ciudá,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossia.su/ru/node/5927|títulu=Ополченцы ЛНР взяли аэропорт Луганска под контроль|idioma=rusu|publicación=Информационное агентство Новороссия|fecha=31 d'agostu de 2014.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170131011157/http://novorossia.su/ru/node/5927|fechaarchivu=2017-01-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE|fecha=1 de setiembre de 2014|url=https://www.publico.es/internacional/541781/kiev-apurre-l'aeropuertu-de-lugansk-a-los-separatistes|títulu=Kiev apurre l'aeropuertu de Lugansk a los separatistes|publicación=Público}}&lt;/ref&gt; según la llocalidá de Georgiivka.&lt;ref name=&quot;znr1s&quot;&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/kiev-oficialno-priznal-poteryu-luganskogo-aeroporta|títulu=Киев официально признал потерю луганского аэропорта|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=1 de setiembre de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821113926/http://novorossy.ru/news/kiev-oficialno-priznal-poteryu-luganskogo-aeroporta|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Arseniy Yatsenyuk awarding wounded volunteers.jpg|thumb|El primer ministru ucraín, [[Arseni Yatseniuk]], el 1 de setiembre]]
El [[1 de setiembre]] les milicies separatistes de Donetsk destruyeron dos [[Cañonero|embarcaciones cañoneras]] ucraínes que dende les agües del [[Golfu de Taganrog]] atacaben les llocalidaes de [[Shirokine]]. Amás, los separatistes declararon baltar el mesmu día nes contornes de [[Mariupol]] un avión de combate ucraín [[Su-25]] y dos helicópteros militares [[Mi-8]], y prindáu dellos blindaos y equipos d'artillería ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=1 de setiembre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747529|títulu=Militia inflicts heavy losses on Ukrainian troops in battle for Mariupol|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; La ciudá de Mariupol quedó arrodiada dafechu poles milicies.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossia.su/ru/node/5972|títulu=Ополченцы окончательно окружили Мариуполь|idioma=rusu|publicación=Информационное агентство Новороссия|fecha=1 de setiembre de 2014.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140904010342/http://novorossia.su/ru/node/5972|fechaarchivu=2014-09-04}}&lt;/ref&gt; Otru avión de combate, un [[Su-27]] ucraín foi baltáu poles autodefenses de Merezhky ([[raión de Amvrosiivka]]).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossia.su/ru/node/5966|títulu=Ополченцы ДНР сбили еще один Су-27|idioma=rusu|publicación=Информационное агентство Новороссия|fecha=1 de setiembre de 2014.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160818193420/http://novorossia.su/ru/node/5966|fechaarchivu=2016-08-18}}&lt;/ref&gt; Na rexón de Lugansk les milicies separatistes abarganaron les ciudaes de [[Lutugine]] y [[Shchastia]]&lt;ref name=&quot;znr1s&quot;/&gt;

El [[2 de setiembre]], Artemivka ([[raión de Kostiantynivka]]) y [[Jartzysk]] y la so contorna amanecieron tomaes poles milicies separatistes,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/svodka-ot-shtaba-mo-dnr-za-proshedshie-sutki-po-sostoyaniyu-na-utro-2-sentyabrya/|títulu=Сводка от штаба МО ДНР за прошедшие сутки по состоянию на утро 2 сентября|idioma=rusu|publicación= Пресс-центр|fecha=2 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; que mientres el mesmu día asumieron el control de la carretera Donetsk-Mariupol, incluyíes les ciudaes d'[[Olenivka (Donetsk)|Olenivka]], [[Dokuchaievsk]] y Novotroitskoye.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=2 de setiembre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747784|títulu=Militia fighters seize control of major highway in eastern Ukraine|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El mesmu día, l'[[ACNUR|Altu Comisionado de Naciones Xuníes pa los Refuxaos]] informó que'l conflictu ucraín obligara yá a más d'un millón de persones a abandonar los sos llares y convertise en movíos internos, [[refuxáu|refuxaos]] o solicitantes d'asilu n'otros países.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=EFE|fecha=2 de setiembre de 2014|url=https://www.publico.es/internacional/541951/mas-de-un-millon-de-persones-fuxeron--de-los sos-llares-a-causa-del conflictu-en-ucrania|títulu=Más d'un millón de persones fuxeron de los sos llares pola mor del conflictu n'Ucraína|publicación=Público}}&lt;/ref&gt;

El [[3 de setiembre]] confirmóse qu'unu de los trés cuerpos xamuscaos, que s'atopaba n'unu de los 10 vehículos con civiles que fueron destruyíos nun ataque del Exércitu ucraín contra un convói de refuxaos, cerca de Dimirivka ([[raión de Shajtarsk]]), yera'l del periodista de ''[[RIA Novosti]]'' (''Rossiya Segodnya''), Andrés Stein, desapaecíu dende'l 5 d'agostu, día en qu'asocedieron los fechos que causaron la muerte del reporteru gráficu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Fotoperiodista rusu Andréi Stenin morrió por disparos efectuaos poles Fuercies Armaes d'Ucraína|url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/138006-muerre-semeya-periodista-rusia-andrei-stenin-ucrania|fecha=3 de setiembre de 2014|publicación=''RT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/neighbor_relations/20140903/161605064.html|títulu=Declaración del direutor de Rossiya Segodnya pola muerte de Andréi Stenin n'Ucraína |publicación=''RIA Novosti|fecha=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/photolents/20140812/161237171.html|títulu=Fotos de Andrei Stenin: zones de conflictu|publicación=RIA Novosti|fecha=12 d'agostu de 2014|fechaaccesu=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 3 de setiembre, les milicies separatistes llograron el control plenu del [[aeropuertu de Donetsk]];&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=3 de setiembre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747825|títulu=Militia regain control of Donetsk airport|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; nel [[raión de Amvrosiivka]], baltaron un avión de combate ucraín [[Su-25]], que cayó cerca de la llocalidá de Petrenki. Según la oficina de prensa de los separatistes, l'exércitu ucraín perdió amás mientres los combates asocedíos dende la nueche anterior, tres tanques, un cañón [[Armamentu antitanque|antitanque]] MT-12, 80 equipos nocherniegos de combate y un vehículu de combate.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=ITAR-TASS|fecha=3 de setiembre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/747885|títulu=Ukrainian army loses plane, three tanks, 80 troops in night combat — militia|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
El mesmu día informóse que la Oficina Rexonal de Medicina Forense de [[Zaporizhzhya]] recibiera un total de 87 cadabres pertenecientes a soldaos de les LI y XCIII Brigaes Mecanizadas del Exércitu Ucraín y de los Batallones de Voluntarios nos últimos dos díes,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140903/1022618585.html|títulu=Тела 87 погибших под Иловайском доставили в Запорожье|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; de la mesma les autodefenses señalaron que la nueche del 2 al 3 dieren muerte o mancáu a unos 60 soldaos ucraínos, calculando les perdíes de los ucraínos en 3.600 muertos y mancaos dende'l 1 d'agostu al 1 de setiembre; coles mesmes aseguraron mientres esi periodu baltar 14 aviones y 10 [[dron]]es&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140903/1022591324.html|títulu=Ополченцы: около 60 украинских военных ранены и убиты за минувшую ночь|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; En [[Volnovaja]], la población dirixir a abellugos, porque nuna parte de la ciudá tán les tropes separatistes y na otra l'exércitu ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/s-mest-soobshhayut-na-yuge-novorossii-napryazhyonnaya-obstanovka|títulu=С мест сообщают: на Юге Новороссии напряжённая обстановка|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр ДНР|fecha=3 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Secretary Kerry Holds Bilateral Meeting With Ukrainian President Poroshenko at NATO Summit in Wales (15138223502).jpg|thumb|Petró Poroshenko y [[John Kerry]], el 4 de setiembre]]
El [[4 de setiembre]], el gobiernu d'Ucraína reconoció sufrir hasta'l momentu 3.881 baxes, correspondiendo 837 a muertos y 3.044 mancaos;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140904/1022739745.html|títulu=Более 800 украинских военных погибли в ходе спецоперации, заявил СНБО|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; esi mesmu día los rebeldes anunciaron que mientres la nueche anterior les tropes Ucraínanes sufrieren 70 baxes ente mancaos y muertos, según la destrucción de 16 vehículos blindaos, rexistrándose un fuerte combate na aldega de Dmitrovka, onde se rexistraron 35 baxes y fueron destruyíos 5 blindaos ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140904/1022711096.html|títulu=Ополчение: украинские силовики в Донбассе потеряли за ночь 70 человек|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; Los rebeldes señalaron tamién destruyir una unidá de misiles Tochka-O, ente Dmitrovka y Pobeda.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140904/1022803198.html|títulu=Ополченцы уничтожили украинский ракетный комплекс &quot;Точка-У&quot;|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

Tamién el 4 de setiembre rexistraron combates al norte y oriente [[Mariupol]]. El gobiernu ucraín informó de la creación d'un Batallón na sitiada ciudá de Mariupol, sobre la base d'un pelotón del Batallón &quot;Azov&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140904/1022711849.html|títulu=В Мариуполе создают батальон для защиты города, сообщают СМИ|idioma=rusu|publicación=Ria Novosti|fecha=4 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[5 de setiembre]] les tropes ucraínes retirar de [[Debáltsevo]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://novorossy.ru/news/ukrainskie-siloviki-otstupili-esche-iz-treh-naselennyh-punktov-donbassa|títulu=Украинские силовики отступили еще из трех населенных пунктов Донбасса|idioma=rusu|publicación=Заря Новороссии|fecha=5 de setiembre|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180821121539/http://novorossy.ru/news/ukrainskie-siloviki-otstupili-esche-iz-treh-naselennyh-punktov-donbassa|fechaarchivu=2018-08-21}}&lt;/ref&gt; Na mañana del mesmu día al occidente de [[Zhdanivka]] foi destruyíu un vehículu de radar de siguimientu pa llocalización d'oxetivos [[MT-LBu|MT-LBu Zoopark 1N]] ucraín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://dnr.today/news/svodka-ot-mo-dnr-za-05-09|títulu=Сводка от МО ДНР за 05.09|idioma=rusu|publicación=Пресс-центр|fecha=5 de setiembre de 2014.}}&lt;/ref&gt;

==== Cese al fueu apautáu (5-30 de setiembre) ====
{{AP|Protocolu de Minsk}}

Los representantes del gobiernu d'[[Ucraína]] y de les repúbliques populares de Donetsk y Lugansk roblaron na capital [[Bielorrusia|bielorrusa]], [[Minsk]], un alcuerdu sobre l'altu al fueu a partir del [[5 de setiembre]] a les 18:00 hora llocal (15:00 GMT). Este alcuerdo si tornó conocíu como'l [[Protocolu de Minsk]]. Apautaron un protocolu de 12 puntos, qu'inclúin l'intercambiu de prisioneros y tolos aspeutos relativos al control del non usu de les armes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/139358-partes-conflictu-alcuerdo-cese-fueu-ucrania|títulu=Les partes del conflictu n'Ucraína roblen l'alcuerdu del cese al fueu nel este del país|publicación=RIA Novosti|fecha=5 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanoticias.com/content/ucrania-combates-mariupol/2439555.html|títulu=Ucraína y separatistes roblen cese'l fueu|publicación=Voz d'América|fecha=5 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Ukrainian government troops in Donbass, September 10, 2014.jpg|thumb|Soldaos ucraínos en Donbáss, el 10 de setiembre de 2014]]

El [[6 de setiembre]] na nueche, unidaes de les milicies populares fueron blancu de fueu de morteros ucraínos en [[Górlovka]] y [[Makiivka]], cerca de Donetsk. A les 21:15, efeutuáronse disparos contra'l pobláu de Yasinovátaya dende un sistema artilleru Nona-K ”, reportó la plana mayor de los milicianos. Tamién qu'a les 22.30 fueron atacaes con lanzagranadas les posiciones de los milicianos nel [[Aeropuertu Internacional de Donetsk|aeropuertu de Donetsk]], con un saldu d'ocho mancaos nes sos files.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|títulu=Milicianos de Donetsk denuncien dellos ataques nocherniegos de los militares|url=http://sp.ria.ru/international/20140906/161679987.html|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de setiembre]] los habitantes de [[Donetsk]] escucharon na mañana'l soníu d'esplosiones y disparos cerca del aeropuertu de la ciudá, informaron les autoridaes llocales al traviés d'un comunicáu. Tamién los habitantes de [[Mariupol|Mariúpol]] reportaron la continuación de disparos d'artillería na redoma de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|títulu=Autoridad de Donetsk informen d'esplosiones cerca del aeropuertu|url=http://sp.ria.ru/international/20140907/161688712.html |publicación=RIA Novosti''|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[9 de setiembre]] informóse que dende l'entamu de la tregua morrieren cuatro militares ucraínos y otros 29 habíen resultancia mancaos, según el xefe del Departamentu de Medicina Militar en Defensa d'Ucraína, Vitali Andronati.

[[Ficheru:Yurkevych-Andriy-pohoron-5513.jpg|thumb|Funeral d'un soldáu ucraín, el 11 de setiembre]]
El [[11 de setiembre]] el Conseyu de Seguridá Nacional y Defensa d'Ucraína (SNBO) reconoció que los milicianos teníen sol so control una parte de la zona fronteriza con Rusia, ente les llocalidaes de Shirókine y Márkino, na provincia de Donetsk. Según estes informaciones, les milicies controlaben tola frontera estatal na mariña del mar d'Azov, dende Lugansk hasta Novoazovsk, amás d'una parte del territoriu dientro d'Ucraína que taba al algame de la so artillería.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Kiev diz que milicianos tien sol so control la zona fronteriza de Lugansk a mar d'Azov|url=http://sp.ria.ru/neighbor_relations/20140911/161787538.html|axencia=RIA Novosti|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[12 de setiembre]] representantes de la República Popular de Donetsk denunciaron el mala traza de los prisioneros intercambiaos con Ucraína. Según afirmaron los 31 prisioneros lliberaos, nun los alimentaron mientres 15 díes. Según les sos afirmaciones, unu de los prisioneros que diba ser intercambiáu finara y foi sustituyíu por otru.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140912/1023799258.html|títulu=ДНР: освобожденные ночью ополченцы находятся в очень плохом состоянии|publicación=RIA Novosti|fecha=12 de setiembre de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

El [[14 de setiembre]] rexistráronse delles hores d'intensos ataques d'artillería contra la ciudá de Donetsk. Delles bales algamaron el territoriu d'un mercáu, lo que provocó una quema. El trabayu de los bomberos foi atrabancáu por incesantes tiroteos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Siguen ataques d'artillería contra la ciudá ucraína de Donetsk|url=http://sp.ria.ru/international/20140914/161836817.html|axencia=RIA Novosti|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

Amás el ministru de Defensa d'Ucraína, Valeri Gueletei informó que l'Exércitu ucraín perdió más de 107 homes nos combates que se llibraron antes de la tregua cerca de la llocalidá d'[[Ilovaisk]]. El fiscal xeneral ucraín, Vitali Yarema, informó qu'a finales d'agostu unos 200 efectivos ucraínos morrieron cuando los milicianos consiguieron abarganar a delles unidaes gubernamentales cerca de Ilovaisk. Señaló que los xueces instructores van entrugar a los comandantes pa determinar a los culpables del eleváu númberu de muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti|cita=El fiscal xeneral ucraín, Vitali Yarema, informó de la mesma el pasáu miércoles qu'a finales d'agostu unos 200 efectivos ucraínos morrieron cuando los milicianos consiguieron abarganar unes cuantes unidaes gubernamentales cerca de Ilovaisk. Señaló que los xueces instructores van entrugar a los comandantes pa determinar a los culpables del eleváu númberu de muertos.|url=http://mundo.sputniknews.com/mundo/20140914/161831646.html|títulu=Más de 100 militares cayeron na batalla de Ilovaisk, según Defensa d'Ucraína|fechaaccesu=14 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:2014. Кузнечный фестиваль в Донецке 370.jpg|thumb|Separatista de la República Popular de Donetsk, el 20 de setiembre]]
[[Ficheru:2014-09-20. Кузнечный фестиваль в Донецке 068.jpg|thumb|Donetsk, el 20 de setiembre]]
Esi mesmu día, l'exércitu ucraín y les autodefenses realizaron un intercambiu de 146 prisioneros — 73 cada unu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/140291-ucrania-autodefenses-militares-intercambiase-prisioneros |títulu=Ucraína: Les autodefenses y los militares intercámbiense 73 prisioneros caúnu |publicación=RT |fechaaccesu=14 de setiembre de 2014 }}&lt;/ref&gt;

El [[21 de setiembre]] de 2014, una manifestación de 30&amp;nbsp;000 persones&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Duch|nome=Juan Pablo|fecha=22 de setiembre de 2014|url=http://www.jornada.unam.mx/2014/09/22/mundo/028n2mun|títulu=Unes 30 mil persones colen en Moscú contra la guerra n'Ucraína|publicación=La Xornada|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141007030913/http://www.jornada.unam.mx/2014/09/22/mundo/028n2mun|fechaarchivu=7 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt; convocada pola oposición extraparlamentaria Rusa y denomada &quot;''Marcha de la Paz''&quot; partió en Moscú dende la Plaza Pushkin hasta l'avenida Sakharov en contra de la guerra n'Ucraína llevando [[bandera de Rusia|banderes de Rusia]] y [[bandera d'Ucraína|Ucraína]] pa denunciar la &quot;agresiva política esterior de Rusia&quot;, entamada sol lema &quot;Putin, basta de mentir y de faer la guerra&quot; y llevando pancartes con frases como: &quot;Non a la Guerra&quot;, &quot;Les manes fora d'Ucraína&quot; o &quot;Fora les tropes Ruses d'Ucraína&quot; dempués de que la oposición rusa denunciara selmanes anteriores la muerte de soldaos rusos n'[[Ucraína]], y esixendo a Vladímir Putin qu'ordenara replegar a les [[Fuercies Armaes de Rusia|tropes ruses]] nel estranxeru, empecipiara casos penales contra quien obligaron a soldaos rusos a combatir n'[[Ucraína]] —presencia que foi negada repitíes vegaes per Moscú— y el fin del sofitu a los rebeldes del este de dichu país. Envaloróse la cantidá de 50&amp;nbsp;000 participantes en San Petersburgu, Moscú y otres ciudaes importantes de Rusia amás asocedieron eventos similares nes ciudaes ucraínes de [[Kharkiv]] y [[Dniepropetrovsk]], coles mesmes tamién na Plaza Pushkin axuntáronse partidarios de los separatistes prorrusos llevando banderes d'estos, ente ellos miembros del proscritu [[Partíu Nacional Bolxevique]] qu'a lo llargo del percorríu llanzaron güevos, botes y tomates a los manifestantes y rompieron una bandera ucraniana.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-29300213|títulu=Ukraine crisis: Thousands march in Moscow anti-war rally=''BBC''|fechaaccesu=21 de setiembre de 2014|fechaarchivu=30 de xineru de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130015107/http://www.bbc.com/news/world-europe-29300213}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.dw.de/mosc%C3%BA-gran-manifestaci%C3%B3n-contra-la%20guerra-en-ucrania/a-17938334|títulu=Moscú: gran manifestación contra la guerra n'Ucraína=''DW''|fechaaccesu=21 de setiembre de 2014|fechaarchivu=2015-01-30|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130014906/http://www.dw.de/mosc%C3%BA-gran-manifestaci%C3%B3n-contra-la}}&lt;/ref&gt;

La posición de Putin na crisis ucraniana alzó la so popularidá a un nivel máximu d'aprobación de 83%, según encuestes de Gallup.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.gallup.com/poll/173597/russian-approval-putin-soars-highest-level-years.aspx|títulu=Russian Approval of Putin Soars to Highest Level in Years|publicación=GALLUP World|fechaaccesu=22 de setiembre de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130014741/http://www.gallup.com/poll/173597/russian-approval-putin-soars-highest-level-years.aspx|fechaarchivu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt; El Gobiernu rusu alvirtió que los organizadores de la manifestación contra la guerra seríen sancionaos alministrativamente, si los eslóganes y testos de pancartes contradicíen la solicitú presentada, so la polémica llei sobre manifestaciones polítiques, siendo requisadas pancartes con conseñes en contra de [[Vladímir Putin|Putin]] ente los participantes. Enantes [[Vladímir Putin|Putin]] calificara como &quot;traidores&quot; a políticos y activistes de [[Rusia]] que &quot;negar a defender los intereses nacionales&quot;.&lt;ref name=&quot;dw&quot;/&gt;

El [[1 d'ochobre]], día d'entamu de clases escolares, l'artillería ucraniano bombardeó la ciudá de [[Donetsk]], causando 26 muertes y mancaes a 26 persones.&lt;ref name=&quot;sp9oct&quot;&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20141009/162347170.html|títulu=Les milicies, “forzaes” a abrir fueu pa detener los bombardeos de Donetsk|publicación=''RIA Novosti|fecha=9 d'ochobre de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130014616/http://mundo.sputniknews.com/mundo/20141009/162347170.html|fechaarchivu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt; El [[2 d'ochobre]] foi muertu Laurent Etienne funcionariu suizu de la Cruz Roja, víctima d'un ataque d'artillería contra la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |editorial=ITAR-TASS|fecha=7 d'ochobre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/752529|títulu=Red Cross official killed in Donetsk shelling — DPR defense ministry|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130014450/http://itar-tass.com/en/world/752529|fechaarchivu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Cese al fueu apautáu (1 d'ochobre al presente) ====
{{VT|Eleiciones xenerales de Nueva Rusia de 2014}}
El [[7 d'ochobre]] de 2014 morrieron 19 persones y 36 quedaron mancaes en [[Donetsk]] como resultáu d'otru bombardéu de l'artillería ucraniano.&lt;ref&gt;{{cita web |fecha=2 d'ochobre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/753073|títulu=At least 19 dead in Donetsk shelling over past 24 hours — DPR Interior Ministry|idioma=inglés|editorial=ITAR-TASS|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130015522/http://itar-tass.com/en/world/753073|fechaarchivu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt; Hasta'l [[8 d'ochobre]] siquier 331 persones morrieren nel este d'Ucraína como resultáu d'enfrentamientos armaos dempués d'entrar en vixencia l'alcuerdu de cese a fueu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |axencia=ITAR-TASS|fecha=8 d'ochobre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/753286|títulu=331 people die in east Ukraine since ceasefire — UN idioma inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141130124552/http://en.itar-tass.com/world/753286|fechaarchivu=30 de payares de 2014}}&lt;/ref&gt; Según l'asesor presidencial d'Ucraína, Yuri Lutsenko, cientos de vehículos ucraínos fueron unviaos al oriente del país.&lt;ref&gt;{{cita web |fecha=8 d'ochobre de 2014|url=http://en.itar-tass.com/world/753249|títulu=Kiev moves hundreds of armoured vehicles to east of Ukraine amid ceasefire|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[9 d'ochobre]], Andréi Purguín, vizprimer ministru de la autoproclamada República Popular de Donetsk, declaró que les milicies de la ciudá enfrentaron a les tropes ucraínes y del [[Pravy Sektor|Sector Derechu]] que s'atopen nun sector del destruyíu aeropuertu, dende onde atacaron reiteradamente Donetsk con artillería de gran calibre.&lt;ref name=&quot;sp9oct&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20141009/162350049.html|títulu=Llucha pol aeropuertu de Donetsk (Semeyes)|publicación=''RIA Novosti|fecha=9 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

Mientres los díes [[11 d'ochobre|11]] y [[12 d'ochobre]] l'artillería ucraniano bombardeó la ciudá de [[Kirovske (Donetsk)|Kirovske]], fueron destruyíes delles cases y un proyeutil impactó na oficina de correos, causando la muerte de cuatro persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20141013/162418089.html|títulu=Milicies denuncien bombardéu de Kírovskoe pola artillería ucrania|publicación=RIA Novosti|fecha=12 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Ruins of Donetsk International airport (29).jpg|thumb|Aeropuertu Internacional de Donetsk]]
El [[13 d'ochobre]] centenares de soldaos de la Guardia Nacional d'Ucraína protestaron cerca de l'alministración presidencial en [[Kiev]], esixendo ser desmovilizados. Reclamaron que se cumpla'l términu de seis meses a lo más pal serviciu militar obligatoriu de los reclutes y que se-yos dexe tornar a casa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/143372-soldaos-ucraínos-protesta-kiev-esixen-desmovilizacion|títulu=Soldaos ucraínos protesten cerca de l'alministración presidencial en Kiev|publicación=RT|fecha=13 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[29 d'ochobre]] según el primer ministru de la autoproclamada República Popular de Donetsk, [[Alexánder Zajárchenko]], Ucraína anunció que revoca la so firma del documentu sobre la llinia de separación, ensin dar más detalles de los motivos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Kiev revocó la so firma del alcuerdu sobre la llinia de separación nel este|url=http://sp.ria.ru/international/20141029/162762761.html|editorial=RIA Novosti|fechaaccesu=29 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de payares]] dempués de refugar l'ataque de les Fuercies Armaes d'Ucraína en Yasinovataya, les Fuercies Armaes de Novorrusia partieron dende'l Distritu de Petrovsky, en Donetsk y contraatacaron en Marinka y Makievka, onde hubo unes feroces batalles caleyeres.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Kiev ta concentrando en masa les sos fuercies cerca de la capital de la RPD|url=http://es.novorossia.today/novorossia-news/kiev-est-concentrando-en-masa-les|editorial=Novorossia News|fecha=7 de payares de 2014|fechaaccesu=7 de payares de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326144654/http://es.novorossia.today/novorossia-news/kiev-est-concentrando-en-masa-les|archivedate=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;

El [[9 de payares]] el Presidente de la RPD, Alexánder Zajárchenko, llegó al aeropuertu de Donetsk pa faer una inspeición del aeropuertu, pero'l so serviciu de seguridá viose obligáu a entablar un combate colos militares ucraínos. Los soldaos ucraínos atacaron 2 veces artillería pesada.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Ataque contra Zajárchenko mientres una inspeición nel aeropuertu|url=http://es.novorossia.today/main-news/ataque-contra-zaj-rchenko-mientres-una-in.html|editorial=Novorossia News|fechaaccesu=10 de payares de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326144655/http://es.novorossia.today/main-news/ataque-contra-zaj-rchenko-mientres-una-in.html|archivedate=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2014-12-20. Праздник солидарности 064.jpg|thumb|Manifestación pro-rusa en Donetsk el 20 de payares]]

El [[24 de payares]], la canal ucraniana 'Canal 5' informó que ''“pela redolada de Slaviansk tán llevándose a cabu una serie de midíes anti partisanes pa detectar y destruyir los grupos subversivos”''. Reportóse amás que dende la mañana producieron bombardeos na contorna de Slaviansk y Kramatorsk.&lt;ref name=&quot;partisanos&quot;&gt;{{cita publicación|títulu=En Slaviansk y Kramatorsk ta llevándose a cabu una operación especial contra los partisanos|url=http://es.novorossia.today/novorossia-news/los|editorial=Novorussia news|fecha=23 de payares de 2014|fechaaccesu=25 de payares de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326144654/http://es.novorossia.today/novorossia-news/los|archivedate=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;

Esi mesmu día, partisanos de Novorrusia fixeron un llamamientu nes redes sociales a los residentes de Slavyansk y Kramatorsk cola siguiente alvertencia: ''&quot;Como resultáu de l'actividá de los Grupos de Sabotaxe y Reconocencia de Novorrusia güei, los axentes del Serviciu de Seguridá d'Ucraína (SBU) van visitar les cases de los civiles, pa llevar a cabu una 'llimpieza'&quot;''. En dichu mensaxe amás instrúin midíes de procuru a tomar en casu de presentase miembros del exércitu, según evitar la comunicación per vía telefónica o SMS, sinón al traviés d'Internet utilizando los servidores Proxy o VNP.&lt;ref name=&quot;partisanos&quot;/&gt;

El [[29 de payares]], grupos d'asaltu de les milicies de la RPD tomaron lo que quedaba del edificiu de l'antigua terminal del aeropuertu de Donetsk, en combates cuerpo a cuerpu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Les milicies espulsaron a los mercenarios de l'antigua terminal del aeropuertu en Donetsk|url=http://es.novorossia.today/novorossia-news/les|editorial=Novorossia News|fechaaccesu=29 de payares de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326144740/http://es.novorossia.today/novorossia-news/les|archivedate=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2014-12-20. Праздник солидарности 074.jpg|thumb|El primer ministru de la República Popular de Donetsk, [[Alexánder Zajárchenko]]]]

El [[30 d'avientu]], dempués d'intensos combates les milicies de la RPD facer cola parte Oriental de Peski, dende esti pueblu l'exércitu ucraín lleven meses bombardiando violentamente les zones residenciales de la ciudá de Donetsk.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La milicia lliberó l'este del pueblu de Peski|url=http://novorossia.today/la milicia-llibero-l'este-del pueblu-de-peski/|fechaaccesu=3 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El [[31 d'avientu]], los militares ucraínos confirmen que minaron una parte de la mariña del mar d'Azov, nel sur de la rexón de Donetsk, detállase qu'asitiaron unos diez mines a lo llargo de la mariña pa «prevenir un desembarcu enemigu per mar».&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=L'Exércitu ucraín mina la mariña del mar d'Azov pa torgar un &quot;desembarcu enemigu&quot;|url=http://mundo.sputniknews.com/mundo/20141231/1032985847.html|fechaaccesu=3 de xineru de 2015|axencia=Sputnik}}&lt;/ref&gt;

=== 2015 ===
{{desactualizáu}}

El 15 de xineru, el comandante de la unidá “Sparta”, Motorola, dixo que l'edificiu fuera dafechu tomáu pol exércitu de la RPD. Sobre la terminal esplegar banderes de Novorrusia y una enorme cinta de San Jorge.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Sobre la terminal nueva del aeropuertu de Donetsk ondea la bandera de Novorrusia|url=http://novorossia.today/sobre-la-terminal-nueva-del aeropuertu-de-donetsk-ondea-la bandera-de-novorrusia/|fechaaccesu=16 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;
Amás, informóse qu'en tola llinia del frente de la RPL taben produciéndose bombardeos y enfrentamientos d'intensidá media. Según los informes, tamién cayó Novotoshkovka. Na bolsa de Debaltsevo, la Brigada «Prizrak» volvió a bombardiar les posiciones enemigues en Chernujino con tanques, morteros y obuses; y xunto a los cosacos atacaron Troitskoye. Magar nun llograr prindar nun tomaron el pueblu, intensificar de los combates cerca Kolesnikovka.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Debáltsevo: cosacos y «Prizrak» tán tomando Troitskoye y ataquen Chernujino; grandes fuercies de les FAU mover escontra'l frente|url=http://novorossia.today/debaltsevo-cosacos-y-prizrak-estan-tomando-troitskoye-y-ataquen-chernujino-grandes-fuercies-de-les-fau-mover escontra-el frente/|fechaaccesu=16 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 27 de xineru les Fuercies Armaes d'Ucraína trataron d'entrar en Peski y Makeyevka, pero l'ataque foi repelido. Gorlovka una vegada más foi sometida a intensos bombardeos. Hai combates activos en Mayorsk, Novoluganskoye y Uglegorsk. Na zona de Debáltsevo rexístrense combates en Troitskoye (el pueblu pasa d'unu a otru bandu), Svetlodarsk, Popasnaya, Novoorlovka y Shevchenko. El cercu alredor de Debáltsevo va estrechándose. L'exércitu Ucraín atacó'l puestu de control Nº 31. Los milicianos atacaron los puestos de control Nº 28 y Nº 37, según Krymskoye, Nizhneye, Orlovoye y Zolotoye. Dende'l pueblu de Trejizbenka bombardiaron Slavianoserbsk.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Situación de los combates en Novorrusia, 27 de xineru de 2015|url=http://novorossia.today/combates-en-novorrusia-27-de-xineru-de-2015/|fechaaccesu=29 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 28 de xineru la milicia de la RPD asaltó la estación de tren de Magdalinovka y tomó sol so control el pueblu Shumy y la ciudá Artyomovo qu'entren na municipalidá de la ciudá de Dzerzhinsk. Lo que dexaría a les milicies emburriar la llinia de defensa de Gorlovka escontra l'oeste pa un mayor desenvolvimientu de la ofensiva en direición escontra Konstantinovka y Avdeevka.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=L'Exércitu de Novorrusia ta cerca de Dzerzhinsk|url=http://novorossia.today/el-ejercito-de-novorrusia-esta-cerca-de-dzerzhinsk/|fechaaccesu=29 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 29 de xineru, les unidaes del Exércitu ucraín en Debáltsevo quedaron asediadas pola milicia de la RPD. En Krasny Pájar y Mironovsky, los separatistes cortaron una de les dos rutes que conecten l'agrupación de les Fuercies Armaes d'Ucraína en Debaltsevo cola retaguardia. La carretera de Kharkiv a Rostov cayó so intensu fueu d'artillería, que pasa al traviés de Svetlodarskoe.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Los castigadores en Debáltsevo tán a puntu de ser arrodiaos|url=http://novorossia.today/los-castigadores-en-debaltsevo-estan-a-puntu-de-ser-arrodiaos/|fechaaccesu=29 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 30 de xineru, produciéronse bombardeos ininterrumpíos sobre Donetsk, Makeevka y Yasinovataya. Coles mesmes, los combates nos pueblos de Peski, Marinka y Avdeevka nun cesaron.
Cerca de Gorlovka, siguía la llimpieza» de les llocalidaes de Verjnetoretskoye y Mayorskoye. Atacóse la caldera» de Debáltsevo dende toles direiciones.
Les Fuercies Armaes de Novorrusia entraron en Uglegorsk, Maloorlovka y Chernujino. Amás, avanzaron sobre Troitskoye y Krasni Payar. La carretera de Debáltsevo a Artiomovsk —única salida de les Fuercies Armaes d'Ucraína— foi severamente bombardiada.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Resumen de los combates en Novorrusia, 29 de xineru de 2015|url=http://novorossia.today/resumen-de-los combates-en-novorrusia-29-de-xineru-de-2015/|fechaaccesu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;
Los efectivos del batallón voluntariu ''Aidar'' atacaron l'edificiu del Ministeriu de Defensa ucraín, en Kiev, tres espublizase nos medios una información na que s'afirmaba que fuera disueltu. El serviciu de prensa del batallón desmintió con posterioridá estos planes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=El batallón ucraín Aidar cesa'l so mitin pa retomalo'l llunes|url=http://mundo.sputniknews.com/mundo/20150130/1033816823.html|fecha=30 de xineru de 2015|fechaaccesu=30 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:OSCE SMM monitoring the movement of heavy weaponry in eastern Ukraine (16731644405).jpg|thumb|Donbáss, el 4 de marzu de 2015]]
El 31 de xineru, siguíen los bombardeos de les Fuercies Armaes d'Ucraína sobre les llocalidaes de Telmanovo, Dokuchaevsk, Yelenovka y Dolya. Pela so parte, Donetsk, Gorlovka y Makeevka sufrieron ataques despiadaos día y nueche. Na zona de Debáltsevo, les llocalidaes de Uglegorsk, Nikishino y Kalinovka fueron «llimpiaes» de combatientes ucraínos, d'esta forma, les Fuercies Armaes de Novorrusia averáronse abondo a Debáltsevo, y yá s'atopaben na parte occidental de la ciudá y cerraron ''la caldera''. En total, ellí tán asediados ente 5.000 y 8.000 combatientes de les Fuercies Armaes d'Ucraína. El pueblu de Krasni Payar, y parte de los pueblos de Mironovsky y Mironovka tán controlaos poles Fuercies de Novorrusia. El pueblu de Troitskoye ta dafechu so control ucraín.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Resumen de los combates en Novorrusia, 31 de Xineru de 2.015|url=http://novorossia.today/resumen-de-los combates-en-novorrusia-31-de-xineru-de-2-015/|fechaaccesu=2 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;

Pal 2 de febreru, namái nel área [[Debáltsevo]] siguíen les hostilidaes. Les Fuercies Armaes de Novorrusia controlaben con fueu d'artillería la carretera de Artemovsk. Amás, teníen sol so poder la totalidá de los pueblos Krasni Payar, Uglegorsk, Nikishino, Sanzharovka, Lozovoye, Kalinovka, Novogrigorevka y Novoorlovka, la parte oriental de Debáltsevo, delles cais en Chernujino y la metá de Maloorlovka.
Pela so parte, Troitskoe y Popasnaya siguíen so control de les Fuercies Armaes d'Ucraína. L'Exércitu ucraín bombardeó ininterrumpidamente Donetsk y les llocalidaes circundantes, Makeevka, Gorlovka, Elenovka, Dokuchaevsk, Stajanov, Pervomaisk y Bryanka. Tamién volvieron a entamar bombardeos sobre Lugansk.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Resumen de los combates en Novorrusia|fecha=2 de febreru de 2015|url=http://novorossia.today/resumen-de-los combates-en-novorrusia-2-de-febreru-de-2-015/|fechaaccesu=4 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 12 de febreru cerca de Mariúpol les Fuercies Armaes de Novorrusia (FAN) llanzaron una ofensiva que fizo recular a les Fuercies Armaes d'Ucraína (FAU) hasta'l pueblu de Sajanka. Tán lluchando polos pueblos de Shirokino y Kominternovo. Les Fuercies Armaes d'Ucraína, de nuevu trataron de romper el cercu, casi llogrando entrar na llocalidá de Logvinova.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Resumen de los combates en Novorrusia, 12 de Febreru de 2.015|url=http://novorossia.today/resumen-de-los combates-en-novorrusia-12-de-febreru-de-2-015/|fechaaccesu=18 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:2015-04-24. День солидарности молодёжи в Донецке 394 .jpg|thumb|Donetsk, el 24 d'abril de 2015]]

==== Tregua de Minsk II ====
El día 14 de febreru, hores antes del entamu de la nueva tregua de [[Minsk II]], roblada unos díes antes, l'área de [[Debáltsevo]] taba sufriendo importantes combates y la guerra averábase nuevamente más a la contorna de [[Mariupol]].&lt;ref name=&quot;tregua2015&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2015/02/14/actualidad/1423920496_939826.html|títulu=http://internacional.elpais.com/internacional/2015/02/14/actualidad/1423920496_939826.html|fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El 17 de febreru'l Presidente de la RPD, Alexandr Zajarchenko, recibió un disparu mientres una batalla coles fuercies ucraínes nel centru de Debáltsevo, la batalla desenvolver nes cais centrales de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Alexandr Zajarchenko foi mancáu en Debáltsevo|url=http://novorossia.today/alexandr-zajarchenko-foi--mancáu-en-debaltsevo/|fechaaccesu=18 de febreru de 2015}}&lt;/ref&gt; Les operaciones de desarme de los combatientes del Exércitu y de la Guardia Nacional d'Ucraína executar so los bombardeos de l'artillería ucraniano que queda en Debáltsevo. Per primer vegada tán realizándose operaciones conxuntes de les milicies de la RPD y de la RPL. Debáltsevo que progresivamente ta siendo tomada sol control de la milicia y la so contorna son un focu de tensión dempués de la entrada a valir del alcuerdu d'alto'l fueu. La milicia informó que'l fueu d'artillería ucraniano realizar dende l'interior de la caldera. El [[15 d'abril]] de [[2015]] los separatistes tomen sol so control el pueblu de Shirokino. El [[20 de mayu]] de 2015 anuncióse que la [[Nueva Rusia (confederación)|confederación de Nueva Rusia]] quedaba eslleida.&lt;ref name=&quot;utenrp&quot;&gt;{{cita web |url=http://uatoday.tv/politics/russian-backed-novorossiya-breakaway-movement-collapses-428372.html |títulu=Russian-backed 'Novorossiya' breakaway movement collapses|work=[[Ukraine Today]] |fecha=20 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |author=Vladimir Dergachev|author2=Dmitriy Kirillov|url=http://m.gazeta.ru/politics/2015/05/19_a_6694441.shtml |títulu=ru:Проект «Новороссия» закрыт|trans-title=Project &quot;New Russia&quot; is closed |idioma=ru|work=[[Gazeta.ru]] |fecha=20 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;

La tregua ruempe la primer selmana de xunu con una esguilada intensa de la violencia en redol a Marinka y na práutica totalidá de les fronteres de les Repúbliques de Donetsk y Lugansk.{{ensin referencies}} Combates ente infantería, blindaos y artillería pesao, qu'afectaron tamién a zones civiles y que xubieron el grau de violencia d'esti conflictu. Les milicies informaron d'haber abatíu 60 blindaos y causáu hasta 400 baxes nes files del exércitu ucraín.{{ensin referencies}}

En febreru de 2016 rexistráronse cuatro persones muertes nun puestu d'accesu a la República Popular de Donetsk, y un soldáu ucraín muertu en [[Avdiivka]], en dambos casos por causa de una mina.&lt;ref&gt;[http://internacional.elpais.com/internacional/2016/02/11/actualidad/1455216980_086796.html El conflictu ucranio se enquista un añu dempués del alcuerdu], diariu ''El País'', 11 de febreru de 2016.&lt;/ref&gt;

== Voluntarios estranxeros ==
Voluntarios veníos de [[Rusia]], [[Serbia]], [[Hungría]], [[Polonia]], [[Israel]], [[España]],&lt;ref&gt;[http://politica.elpais.com/politica/2014/08/07/actualidad/1407443428_738165.html Dos españoles nel Batallón Vostok], diariu ''El País'', 7 d'agostu de 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://politica.elpais.com/politica/2015/02/27/actualidad/1425026528_611328.html Deteníos ocho españoles por lluchar nel bandu prorruso n'Ucraína], diariu ''El País'', 27 de febreru de 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://politica.elpais.com/politica/2015/02/27/actualidad/1425044924_696253.html “Combatíamos comunistes y nazis xuntos”], diariu ''El País'', 27 de febreru de 2015.&lt;/ref&gt; [[Francia]], [[Bielorrusia]], [[Uzbequistán]], [[Armenia]], [[Alemaña]], [[Italia]], [[Turquía]], [[Rumanía]] y [[Brasil]] llucharon al llau de les fuercies separatistes.&lt;ref name=&quot;bbc2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC foreign fighters&quot;/&gt;{{#tag:ref|Ver&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 8&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 9&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 10&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 11&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 12&quot; /&gt;}}.
Al llau de les fuercies gubernamentales llucharon voluntarios veníos de [[Polonia]], [[Estonia]], [[Letonia]], [[Lituania]], [[Finlandia]], [[Suecia]], [[Xeorxa]], [[Francia]], [[Italia]], [[Estaos Xuníos]] y [[Bielorrusia]].&lt;ref name=&quot;POL y países bálticos1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;POL y países bálticos2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC foreign fighters&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FinSueFra&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Belarusians Batallion Donbas&quot;/&gt;

== Problemes humanitarios ==
[[Ficheru:Lugansk-2014-06-18.jpeg|thumb|left|Civiles muertos por un bombardéu en [[Lugansk]], 18 de xunu de 2014]]
[[Ficheru:Yasynuvata resident standing inside her shelled flat.jpg|thumb|left|Residentes d'Ucraína oriental nun apartamentu bombardiáu, setiembre de 2014]]
[[Ficheru:Yasynuvata residents hiding in a makeshift bomb shelter.jpg|thumb|left|Residentes d'Ucraína oriental escondíos nun búnker improvisáu, setiembre de 2014]]
A mediaos de mayu de 2014, la [[Organización de les Naciones Xuníes]] publicó un informe nel que reparaba un deterioru alarmante» de los derechos humanos nel territoriu controláu por insurxentes.&lt;ref name=&quot;onuderechos&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27438422|títulu=Ukraine crisis: UN sounds alarm on human rights in east|fecha=16 de mayu de 2014|editorial=BBC News|fechaaccesu=17 de mayu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; La ONX informó d'una creciente falta de llei na rexón, documentando casos d'asesinatos selectivos, tortura y secuestros, llevaos a cabu principalmente poles fuercies de la República Popular de Donetsk.&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt; Tamién informó d'amenaces, ataques y secuestros de periodistes y observadores internacionales, según palices y ataques contra simpatizantes de la unidá ucraniana.&lt;ref name=&quot;un&quot;&gt;{{cita llibru |fecha=15 de mayu de 2014|títulu=Report on the human rights situation in Ukraine|url=http://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/HRMMUReport15May2014.pdf|editorial=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En respuesta, Rusia condergó l'informe de la ONX, afirmando qu'ignoraba los abusos cometíos pol gobiernu ucraín y acusando a los sos autores de siguir «órdenes polítiques» pa tapar a los nuevos líderes ucraínos pro-occidentales.&lt;ref name=&quot;onuderechos&quot;/&gt;

Nun informe de la Misión d'Observación de Derechos Humanos les Naciones Xuníes,&lt;ref&gt;{{cita publicación|url=http://www.newsroomamerica.com/story/422998/human_rights_situation_in_ukraine_continues_to_deteriorate.html|títulu=Human Rights Situation in Ukraine Continues To Deteriorate|fecha=22 de mayu de 2014|obra=Русский Мир Украина|fechaaccesu=22 de mayu de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524022631/http://www.newsroomamerica.com/story/422998/human_rights_situation_in_ukraine_continues_to_deteriorate.html|archivedate=2014-05-24}}&lt;/ref&gt; [[Ivan Šimonović]], Secretariu Xeneral Axuntu de la ONX pa los Derechos Humanos,&lt;ref name=&quot;Русский Мир Украина&quot;&gt;{{cita publicación|url=http://rusmir.in.ua/pol/5435-obraschenie-doneckoy-narodnoy-respubliki.html|títulu=Обращение ДНР ко всему цивилизованному миру|fecha=28 d'abril de 2014|obra=Русский Мир Украина|fechaaccesu=28 d'abril de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140523230316/http://rusmir.in.ua/pol/5435-obraschenie-doneckoy-narodnoy-respubliki.html|fechaarchivu=23 de mayu de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140523230316/http://rusmir.in.ua/pol/5435-obraschenie-doneckoy-narodnoy-respubliki.html|archivedate=2014-05-23}}&lt;/ref&gt; faló de detenciones illegales, secuestros y intimidación de funcionarios eleutorales, y pidió una aición urxente pa evitar una guerra similar a [[Guerres de Yugoslavia|la de Yugoslavia]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.ibtimes.co.uk/uns-ivan-simonovic-fears-ukraine-heading-bloody-balkans-style-war-1449023|títulu=UN's Ivan Simonovic Fears Ukraine Heading for Bloody Balkans-Style War|fecha=18 de mayu de 2014|obra=IBT|fechaaccesu=18 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Tamién alvirtió d'una crisis humanitaria debíu a la corte de los servicios sociales na rexón, y un éxodu de persones de les zones afeutaes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/2014/05/19/us-ukraine-crisis-election-un-idUSBREA4I0JF20140519|títulu=O.N. sees abductions, intimidation of election officials in Ukraine|fecha=19 de mayu de 2014|axencia=Reuters|fechaaccesu=19 de mayu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Dixo que «Donetsk ta en cantu del colapsu de los sos servicios sociales» por cuenta de la escasez de los suministros cruciales, incluyendo medicines como la insulina.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/05/20/un-warns-exodus-east-ukraine|títulu==UN warns of exodus from east Ukraine|fecha=20 de mayu de 2014|editorial=SBS|fechaaccesu=20 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; El Primer Ministru [[Arseni Yatseniuk]] faló tamién de la escasez de medicines.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://vlasti.net/news/192702|títulu=Опасность инсулинозависимых людей на Юго-Востоке Украины|fecha=23 de mayu de 2014|editorial=Vlasti.net|fechaaccesu=23 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Nun informe de [[Human Rights Watch]], esta organización acusó les fuercies gubernamentales, milicies pro-gubernamentales y los insurxentes del usu indiscrimináu de [[cohete]]s non empuestos n'árees poblaes, resultando na muerte d'un númberu significativu de civiles. Esta organización de derechos humanos apuntó n'este reporte que l'usu indiscrimináu de cohetes nes zones poblaes viola'l derechu internacional humanitariu, o les lleis de la guerra, y puede equivalir a crímenes de guerra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hrw.org/news/2014/07/24/ukraine-unguided-rockets-killing-civilians|títulu= Ukraine: Unguided Rockets Killing Civilians (Ucraína: cohetes ensin emponer tán matando a civiles)|fecha=24 de xunetu de 2014|editorial=Human Rights Watch|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Según el [[Ministeriu de Sanidá d'Ucraína]], a fecha del 11 de xunu, 225 persones morrieren dende l'entamu de la contraofensiva gubernamental. Ente 15&amp;nbsp;000 y 20&amp;nbsp;000 [[refuxaos]] llegaron a [[Sviatohirsk]] provenientes de Sloviansk tres la intensificación del bombardéu na ciudá per parte de les Fuercies Armaes d'Ucraína a finales de mayu. El restu de los residentes de la ciudá sitiada atopar ensin agua, gas nin lletricidá. A pesar de la precaria situación, la mayoría de residentes quedáronse. Según fontes ruses, 70&amp;nbsp;000 refuxaos cruciaron la frontera escontra Rusia dende l'entamu de los combates.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/12/ukraine-humanitarian-crisis-tens-of-thousands-flee|títulu=Ukraine's humanitarian crisis worsens as tens of thousands flee combat in east|fechaaccesu=15 de xunu de 2014|apellíu=Luhn|nome=Alec|fecha=12 de xunu de 2014|obra=Guardian|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Secuestros ===
Dende l'entamu del conflictu, siquier dolce persones, incluyendo periodistes, funcionarios, políticos llocales y miembros de la [[Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa]] (OSCE) fueron tomaos como rehenes poles fuercies de la República Popular de Donetsk. Los insurxentes en Donetsk asaltaron la oficina llocal del [[Comité Internacional de la Cruz Bermeya]] el 9 de mayu a les 19:00, y prindaron gran cantidá de suministros médicos.&lt;ref name=&quot;Unian10May&quot;&gt;[http://www.unian.net/politics/916434-v-donetske-napali-na-ofis-krasnogo-kresta-i-zahvatili-7-zalojnikov.html UNIAN], ''В Донецке напали на офис &quot;Красного креста&quot; и захватили 7 заложников [In Donetsk, the office of the &quot;Red Cross&quot; was attacked and seven hostages were seized''], 10 de mayu de 2014.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;DeutcheWelle10May&quot; &gt;[http://www.dw.de/red-cross-hostages-freed-in-donetsk-eastern-ukraine/a-17626580 Deutche Welle], ''Red Cross hostages 'freed' in Donetsk, eastern Ukraine'', 10 de mayu de 2014.&lt;/ref&gt; Detuvieron a ente siete y nueve trabayadores de la Cruz Roja,&lt;ref name=&quot;Unian10May&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;DeutcheWelle10May&quot;/&gt; a los qu'acusaron d'espionaxe. El 10 de mayu fueron lliberaos, y comprobóse qu'unu de los prisioneros fuera cutíu brutalmente.&lt;ref name= &quot;DeutcheWelle10May&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MSNNZ10May&quot;&gt;[http://news.msn.co.nz/worldnews/8842886/red-cross-says-workers-released-in-ukraine MSN New Zealand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512225244/http://news.msn.co.nz/worldnews/8842886/red-cross-says-workers-released-in-ukraine |date=2014-05-12 }},''Red Cross says workers released in Ukraine'', 10 de mayu de 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JP10May14&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Red-Cross-workers-held-for-seven-hours-by-east-Ukraine-activists-351828|periódicu=The Jerusalem Post|títulu=Red Cross workers held for seven hours by east Ukraine activists|fecha=10 de mayu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

La misión de la OSCE n'Ucraína perdió'l contautu con cuatro de los sos observadores nel Óblast de Donetsk el 26 de mayu, y otros cuatro nel Óblast de Lugansk el 29 de mayu.&lt;ref name=&quot;OSCE617&quot;&gt;{{cita press release |url=http://www.osce.org/ukraine-smm/119945 |títulu==Latest news from the OSCE Special Monitoring Mission to Ukraine (SMM), based on information received until 18:00 hrs, 17 June |editorial=Organization for Security and Co-operation in Europe |fecha=18 de xunu de 2014 |fechaaccesu=24 de xunu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Abellugaos ===
La guerra provocó miles de movíos internos n'Ucraína, y abellugaos en Rusia. Los movíos internos dirixéronse a zones centrales y occidentales del país, como'l [[Óblast de Poltava]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Refugees from Donetsk, Luhansk oblasts arriving in Poltava Oblast|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/refugees-from-donetsk-luhansk-regions-arriving-in-poltava-region-349520.html|periódicu=Kyiv Post|editorial=[[Interfax-Ucraína]]|fecha=26 de mayu de 2014|fechaaccesu=24 de xunu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Sobre 2&amp;nbsp;000 families de Donetsk y Lugansk abellugar na ciudá d'[[Odesa]], nel sur d'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Refugees from Donetsk and Luhansk regions seek refuge at Odessa resorts|url=http://en.itar-tass.com/world/736776|axencia=ITAR-TASS|fecha=19 de xunu de 2014|fechaaccesu=24 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; El [[16 de xunu]] la ONX envaloró n'ente 19&amp;nbsp;000 y 34&amp;nbsp;000 los movíos internos n'Ucraína.&lt;ref name=&quot;movíos internos&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.eluniversal.com.mx/el-mundo/2014/ucrania-rusia-movíos-1017279.html|títulu=Movíos internos n'Ucraína suman 19 mil: ONX|editorial=L'Universal|fecha=16 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Pela so parte, Rusia esplegó más de 200 puntos de receición temporal de refuxaos, nos que'l [[20 de xunu]] había 9&amp;nbsp;700 persones, incluyendo 5&amp;nbsp;300 neños. Alredor de 12&amp;nbsp;000 permanecíen nes cases de los sos familiares y conocíos.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=20 de xunu de 2014 |url=http://ria.ru/society/20140620/1012880896.html |títulu=Более десяти регионов РФ уже приняли беженцев с Украины, сообщает МЧС |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; Alredor d'esta fecha solo al [[óblast de Rostov]] llegaben unos 10&amp;nbsp;000 ucraínos diariamente, sumando a los 400&amp;nbsp;000 ucraínos que llegaron y permanecieron en Rusia dende principios de 2014, principalmente dende marzu. 1&amp;nbsp;000 persones solicitaron l'estatus de refuxáu, y 6&amp;nbsp;000 solicitaron abellugu temporal por causes humanitaries.&lt;ref&gt;{{cita web |autor=RIA Novosti |fecha=20 de xunu de 2014 |url=http://ria.ru/society/20140620/1012838231.html |títulu=Более 400 тысяч украинцев прибыли в Россию с начала кризиса |idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; Otros refuxaos de Lugansk dirixéronse a Rusia mientres la tregua declarada'l 23 de xunu y efectiva hasta'l 27.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.aljazeera.com/news/europe/2014/06/rebels-agree-respect-ukraine-ceasefire-201462322425823648.html|títulu=Rebels agree to respect Ukraine ceasefire|axencia=AlJazeera/AP|fecha=24 de xunu de 2014|fechaaccesu=24 de xunu de 2014|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[4 de xunetu]] el vizprimer ministru de Rusia [[Dmitri Kozak]] cifró en 100&amp;nbsp;000 el númberu de pidimientos del estatus de refuxáu per parte de los movíos ucraínos. El númberu de ciudadanos ucraínos residentes en Rusia yera de 1,9 millones de persones, comparáu con 1,1 millones nes mesmes feches del añu 2013.&lt;ref name=&quot;refugiadosR100000&quot;&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/society/20140704/1014748358.html|títulu=Уже 100 тысяч беженцев с Украины попросили убежища в РФ, заявил Козак|editorial=RIA Novosti|fecha=4 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;

Según Alexéi Begún del Departamentu de Ciudadanía ya Inmigración de Bielorrusia, pal [[28 d'ochobre]] llegaron cerca de 30&amp;nbsp;000 ciudadanos ucraínos al so país y precisó que se trata solo de los refuxaos del este d'Ucraína y el númberu d'ucraínos que lleguen a Bielorrusia ye enforma mayor. Amás que 150 ucraínos recibieron l'estatus de refuxaos y más de 400 pidieron la ciudadanía.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Bielorrusia recibe a unos 30&amp;nbsp;000 refuxaos del este d'Ucraína|url=http://sp.ria.ru/international/20141029/162768094.html|axencia=RIA Novosti|fecha=28 d'ochobre de 2014|fechaaccesu=29 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Bloquéu informativu ==
So amenaza de revocación de llicencies, Ucraína prohibió a los sos provisores de televisión retresmitir una serie de canales de televisión rusos por «poner en peligru la seguridá informativa del país».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140717/1016404565.html |títulu=Украинских провайдеров лишат лицензий за трансляцию российских каналов |axencia=RIA Novosti |fecha=17 de xunetu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140624/1013349175.html |títulu=Киев требует запретить на Украине трансляцию ряда российских каналов |axencia=RIA Novosti |fecha=24 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://society.lb.ua/accidents/2014/07/22/273741_sud_otkril_proizvodstvo_delu.html |títulu=Суд запретил транслировать телеканал &quot;ТВ Центр&quot; в Украине |editorial=LB |fecha=22 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; El Ministeriu d'Asuntos Esteriores rusu calificó esti fechu de violación de la [[llibertá de prensa]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140722/1017114108.html |títulu=Киев приостановил ретрансляцию российского телеканала &quot;ТВЦ&quot; на Украине |editorial=RIA Novosti |fecha=22 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt; Coles mesmes diversos medios y políticos acusaron a los medios ucraínos de «desinformación» y «manipulación psicolóxica» de los ucraínos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.ru/world/formerussr/ukraine/09-07-2014/1215299-ukrain_tolokin-0/ |títulu=На Украине царит дезинформация |editorial=pravda.ru |fecha=9 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.newsru.com/russia/22jul2014/churkin.html |títulu=Чуркин: Киев распространяет фальшивки, чтобы обвинить сепаратистов в крушении самолета |editorial=newsru.com |fecha=22 de xunu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;odnako23.07.14&quot;/&gt;

El [[23 de xunetu]] el Ministeriu d'Asuntos Esteriores de Rusia calificó de tabú amoral ya inhumanu» la falta d'información sobre cientos de víctimes de les autoridaes de Kiev nos medios internacionales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140723/1017229959.html |títulu=МИД РФ: информационное табу наложено на события на востоке Украины |editorial=RIA Novosti |fecha=23 de xunetu de 2014|idioma=rusu}}&lt;/ref&gt;

== Reaiciones ==
{{VT|Reaiciones a la Crisis de Crimea de 2014|Resolvimientu 68/262 de l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes}}
Munchos observadores pidieron tanto al gobiernu ucraín como a los insurxentes que busquen la paz y amenorguen les tensiones en Donetsk y Lugansk.

=== Estaos soberanos ===
* {{bandera2|Rusia}} — El [[1 de marzu]], nel marcu de les [[protestes prorruses n'Ucraína de 2014]] que precedieron a los combates, el Senáu rusu aprobó por unanimidá la posibilidá del usu del Exércitu n'Ucraína.&lt;ref name=&quot;putin2&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/03/01/actualidad/1393661235_993251.html |títulu=El Senáu rusu aprueba por unanimidá l'usu del Exércitu n'Ucraína |editorial=El País |fecha=1 de marzu de 2014|fechaaccesu=24 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt; El 12 d'abril, mientres una conversación telefónica col so homólogu ucraín, [[Andréi Deschitsa]], el canciller rusu, Serguéi Víktorovich Lavrov, señaló que «nun hai axentes rusos n'Ucraína» y que Moscú «considera inaceptable que Kiev amenacie con asaltar los edificios ocupaos por manifestantes en Donetsk y Lugansk». Lavrov tamién encamentó al gobiernu ucraín a «apostar pol diálogu y tomar en considerancia les demandes llexítimes de les rexones del sureste d'Ucraína, incluyendo la participación de les mesmes na reforma constitucional».&lt;ref name=&quot;rusia11&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125042-rusia-kiev-axentes-rusos-ucrania |títulu=Rusia a Kiev: Nun hai axentes rusos n'Ucraína |editorial=RT |fechaaccesu=12 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:March of Peace (2014-03-15, Moscow) full streets.jpg|thumb| Cola de rusos en solidaridá con Ucraína. Moscú, el 15 de marzu de 2014]]
: El 13 d'abril, un voceru del ministeriu d'Asuntos Esteriores anunció que Rusia consideraba «urxente» una xunta del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]] dedicada a la crisis nel sureste d'Ucraína pa evitar un conflictu armáu.&lt;ref name=&quot;onuusaru&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.clarin.com/mundo/Moscu-reunion-Consejo-Seguridad-ONU_0_1120088031.html |títulu=Moscú pide una xunta del Conseyu de Seguridá de la ONX |editorial=Diariu Clarín |fechaaccesu=14 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210410232906/https://www.clarin.com/mundo/Moscu-reunion-Consejo-Seguridad-ONU_0_1120088031.html |fechaarchivu=2021-04-10 }}&lt;/ref&gt;
: El presidente rusu, el 15 d'abril nuna conversación telefónica cola canciller alemana, [[Angela Merkel]], señaló que la esguilada del conflictu n'Ucraína va llevar al país «en cantu d'un conflictu armáu». Según el mandatariu rusu, l'empeoramientu de la crisis n'Ucraína foi resultáu de les polítiques irresponsables» de Kiev, «que fai casu omiso a los derechos ya intereses llexítimos de los ciudadanos ucraínos de fala rusa».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125399-putin-rusia-ucrania-guerra-civil |títulu=Putin: &quot;La esguilada del conflictu n'Ucraína llevar en cantu d'un conflictu armáu&quot; |editorial=RT Actualidá |fechaaccesu=15 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
: El presidente rusu nel so programa añal ''Llinia direuta'' afirmó que «Rusia y Ucraína siempres van ser vecinos. Rusia mientres munchos años emprestó ayuda multimillonaria a Ucraína» y repitió que los dos países van poder llegar a un entendimientu mutuu al traviés del diálogu. Tamién dixo que'l gobiernu ucraín «en llugar de tratar de dialogar, unviaron tanques y aviones contra los civiles» y afirmó que na zona nun hai servicios especiales rusos sinón que los manifestantes son ciudadanos llocales.&lt;ref name=&quot;putinlinea&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.telesurtv.net/articulos/2014/04/17/putin-desmiente-que-haya-fuercies-especiales-ruses-en-ucrania-8679.html |títulu=Putin desmiente qu'haya fuercies especiales ruses en sureste ucraín |editorial=TeleSUR |fechaaccesu=17 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210923034523/https://www.telesurtv.net/articulos/2014/04/17/putin-desmiente-que-haya-fuercies-especiales-ruses-en-ucrania-8679.html |fechaarchivu=2021-09-23 }}&lt;/ref&gt;
: El presidente rusu alvirtió de que'l so país nun reconocería los resultaos de les eleiciones presidenciales d'Ucraína si siguir con agresiones a los candidatos representantes de les rexones orientales. Según él, «por que les eleiciones sían llexítimes habría que camudar la Constitución, porque na so formulación actual nun dexa convocar eleiciones mientres esista un presidente nel cargu».&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt;
: El 1 de mayu, el presidente rusu pidió la retirada de les fuercies militares ucraínes del sureste d'Ucraína y propunxo l'empiezu d'un diálogu nacional pa resolver la crisis.&lt;ref name=&quot;merkel&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/05/140501_ultnot_putin_pide_retirada_exercito_ucraín_mxa.shtml |títulu=Vladímir Putin pide la retirada del exércitu ucraín del sureste del país editorial=BBC Mundo |fecha=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
: El 3 de mayu'l [[Ministeriu de Cultura de la Federación Rusa|ministru de cultura de Rusia]] [[Vladímir Medinski]] suxirió denominar a los federalistes y activistes prorrusos como «combatientes de la Resistencia antifascista».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ria.ru/world/20140503/1006394009.html |títulu=Мединский: события на востоке Украины - антифашистское сопротивление |editorial=RIA Novosti |fecha=3 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:A rally in support of Novorossiya in Moscow on June 11, 2014 (12).jpg|thumb|Moscú'l 11 de xunu]]
: El 17 de mayu'l Ministeriu d'Asuntos Esteriores d'Ucraína unvió a una nota al gobiernu rusu, na que propón llevar a cabu «un conxuntu de midíes mutues na frontera ente dambos países y les zones estremeres col fin d'estabilizar la situación». Rusia va estudiar la propuesta, según la so viceministru d'Asuntos Esteriores.&lt;ref name=&quot;umm&quot;/&gt;
:Mientres una conversación telefónica, el 18 de mayu, los ministros d'Esteriores d'Alemaña y Rusia, [[Frank-Walter Steinmeier]] y [[Serguéi Lavrov]], espresaron güei la so esmolición pola continua violencia nel este d'Ucraína, manifestaron molición polos continuos enfrentamientos, coincidieron na necesidá d'amenorgar urxentemente la tensión.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sp.ria.ru/international/20140518/160118773.html |títulu=Alemaña y Rusia, esmolecíes pola continua violencia n'Ucraína |publicación=RIA Novosti |fecha=18 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Марш мира Москва 21 сент 2014 L1450559.jpg|thumb|[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:March_of_Peace_(2014-09-21,_Moscow) Manifestación] pola paz, contra la invasión militar putinista a Ucraína. Moscú, el 21 de setiembre de 2014]]
: El 24 de xunu, Putin propunxo al Conseyu de la Federación que revocara la disposición especial que-y dexa unviar tropes a Ucraína (aprobada'l 1 de marzu).&lt;ref name=&quot;putin&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;putin2&quot;/&gt;
:* {{bandera|Crimea}} [[República de Crimea]] — El vizprimer ministru crimeo, [[Rustam Temirgalíev]], espresó la esperanza de que la rexón de Donetsk (según otres rexones del sureste ucraín) formaren una Federación d'Ucraína y xuniérense al [[Unión de Rusia y Bielorrusia|Estáu de la Unión]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/12/7022211/ |títulu=Теміргалієв оголосив про швидке створення &quot;Української Федерації&quot; |editorial=Pravda |idioma=ucraín |fecha=12 d'abril de 2014|fechaaccesu=14 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Estaos Xuníos}} — Hores dempués de que'l Gobiernu rusu anunciara l'entamu de maniobres militares na frontera con Ucraína, Kerry sollertó'l 25 d'abril de que «si Rusia sigue nesta direición, non yá cometería un error grave, sinón un error caru». Amestó que «si'l presidente Putin y Rusia encaren una decisión. Si Rusia escueye'l camín del amenorgamientu de tensiones, la comunidá internacional, toos nós, vamos celebrar. Si non, el mundu va asegurar de que los costos pa Rusia namái crezan».&lt;ref name=&quot;usauno&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/04/25/5359a88c268y3ee4528b457y.html |títulu=John Kerry: 'Ta acabándose el tiempu por que Rusia camude l'aldu n'Ucraína' |editorial=El Mundo|fecha=25 de abri de 2014 |fechaaccesu=25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
: La embaxadora d'Estaos Xuníos ante la ONX, [[Samantha Power]], aportunó en que si Rusia nun actuaba pa rebaxar la tensión nel este d'Ucraína, «va haber un aumentu de les sanciones» a funcionarios rusos, considerando que los movimientos prorrusos presenten «toles traces d'una implicación de Moscú». Tamién cuntó que los sucesos en Donetsk comparten «les mesmes señales» que'l casu de Crimea, cola adhesión a Rusia al traviés d'un referendu.&lt;ref name=&quot;onuusaru&quot; /&gt;
: [[Barack Obama]] apuró a Vladímir Putin a «utilizar la so influencia pa frenar les aiciones de los separatistes» en Donetsk y otres partes del este d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;bbc15abril&quot; /&gt;
: Tres la xunta celebrada en Xinebra onde participó John Kerry, Barack Obama afirmó que si Rusia «nun cumple col so parte del tratu», Estaos Xuníos va aplicar nueves sanciones. Pa ello, diba aldericar con Angela Merkel y [[David Cameron]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125600-obama-rusia-sanciones-eeuu-ginebra |títulu=Obama: &quot;Tamos preparando nueves sanciones contra Rusia&quot; |editorial=RT |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:Assistant Secretary Nuland, Ambassador Pyatt Greet Ukrainian President-elect Poroshenko Before Meeting in Warsaw.jpg|thumb|[[John Kerry]], [[Victoria Nuland]], Geoffrey R. Pyatt, y [[Petró Poroshenko]], 4 de xunu]]
: L'embaxador d'Estaos Xuníos n'Ucraína, Geoffrey R. Pyatt, caracterizó a los militantes prorrusos como «terroristes».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanews.com/content/q-and-a-with-us-amb-geoffrey-pyatt-ukraine-crisis-escalates-as-war-fears-grow/1893136.html |títulu=Q&amp;A with US Amb. Geoffrey Pyatt: Ukraine Crisis Escalates as War Fears Grow |editorial=La Voz d'América |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
: El 2 de mayu, Barack Obama nuna xunta cola canciller alemana dixo que «el señor Putin nun tien llexitimidá pa violar la soberanía d'Ucraína. Puede faer suxerencies porque tien intereses llexítimos nos sos vecinos, pero los ucraínos nun pueden aceptar ser un apéndiz de Rusia y que'l Kremlin tenga poder de vetu sobre les sos decisiones». Afirmó que dambos países tán dedicidos a imponer sanciones coordinaes a Rusia y que «naves alemanes tán incorporándose a les operaciones de patrullaje nel mar Bálticu». Amás dixo que les fuercies ucraínes «avancen pa restablecer l'orde nel este» y que «ye obviu que los insurxentes tán siendo sofitaos per Moscú, que tien qu'usar la so influencia por que se desarmen y dexen de provocar violencia». Tamién Obama amosó la so indignación pol secuestru de los observadores de la OSCE y pidió el diálogu diplomáticu pa resolver el conflictu.&lt;ref name=&quot;dosmayousa&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.infobae.com/2014/05/02/1561391-obama-y-merkel-el-senor-putin-nun tien-llexitimidá-violar-la-soberania-ucrania|títulu=Obama y Merkel: &quot;El señor Putin nun tien llexitimidá pa violar la soberanía d'Ucraína&quot;|editorial=Infobae|fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Ficheru:Jielbeaumadier_paix_ukraine_2_paris_2014.jpeg|thumb|Manifestación en París por que paren los combates n'Ucraína.]]
* {{bandera2|Canadá}} — El primer ministru, [[Stephen Harper]], acusó que los eventos son «puramente'l trabayu de prevocadores rusos unviaos pol réxime de Putin». El Ministru d'Asuntos Esteriores canadiense describió los acontecimientos n'Ucraína como «aiciones descaraes y coordinaes per Rusia», afirmando «ensin dulda» que «prevocadores y matones tuvieron cruciando la frontera» n'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cbc.ca/news/politics/ukraine-crisis-stephen-harper-blames-russian-provocateurs-for-escalation-1.2609504 |títulu=Ukraine crisis: Stephen Harper blames 'Russian provocateurs' for escalation |editorial=CBC |fecha=14 d'abril de 2014 |fechaaccesu=21 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|España}} — El [[Ministeriu d'Asuntos Esteriores y de Cooperación|ministru d'Asuntos Esteriores y de Cooperación]], [[José Manuel García Margallo]], abogó'l 16 d'abril, en rellación cola crisis d'Ucraína, por caltener el diálogu con Rusia y por encamentar a esti país a «volver respetar l'orde internacional», porque «Rusia tien de ser un sociu y non un adversariu estratéxicu de la Unión Europea».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lasprovincias.es/agencias/20140416/comunitatvalenciana/comunitat/margallo-rusia-debe-sociu-adversariu_201404161850.html |títulu=Margallo: &quot;Rusia tien de ser un sociu y non un adversariu estratéxicu de la XE&quot; |editorial=Lasprovincias.es |fecha=16 d'abril de 2014 |fechaaccesu=25 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
: El 3 de mayu, por aciu una nota de prensa, el [[Gobiernu d'España]] quixo amosar la so esmolición «polos graves incidentes» que se tán produciendo n'Ucraína. España, reza'l comunicáu, «sumir a los repitíos llamamientos por que se rebaxe la tensión y restablézanse la paz y l'orde». L'executivu español «considera que toles partes implicaes tienen d'empezar a aplicar lo alcordao'l 17 d'abril en Xinebra cola mayor urxencia».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lamoncloa.gob.es/ServiciosdePrensa/NotasPrensa/maec/2014/03052014exterioresucrania.htm|títulu=España amuesa la so esmolición polos graves incidentes que se tán produciendo nel este y sur d'Ucraína|fecha=3 de mayu de 2014|editorial=[[Gobiernu d'España]]|autor=[[Ministeriu d'Asuntos Esteriores y de Cooperación]]}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Reinu Xuníu}} — El Secretariu de Rellaciones Esteriores británicu, [[William Hague]], afirmó que «nun hai dulda de que Moscú ta detrás de la desestabilización del este d'Ucraína». Amestó que Rusia «violó» deliberadamente la independencia y la soberanía d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;UKrusia&quot;&gt;{{cita web |url=http://en.interfax.com.ua/news/xeneral/200643.html |títulu=Non doubt that Russia behind unrest in Ukraine – UK Foreign Secretary |editorial=Interfax |fecha=14 d'abril de 2014 |fechaaccesu=21 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Eslovaquia}} — El presidente d'Eslovaquia, [[Ivan Gasparovic]], refugó'l 23 d'abril la posibilidá de qu'en territoriu eslovacu espléguense tropes de la OTAN por cuenta de la crisis nel sureste ucraín, ya informó que va aldericar la situación n'Ucraína col so homólogu checu mientres la so visita a Praga.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/ultima_hora/view/126204-eslovaquia-otan-ucrania |títulu=Eslovaquia oponer al esplegue de tropes de la OTAN nel país pola crisis n'Ucraína |editorial=RT |fecha=23 d'abril de 2014 |fechaaccesu=24 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Nicaragua}} — El presidente [[Daniel Ortega]], nel marcu d'una visita del canciller rusu per Llatinoamérica, afirmó'l so defensa a la política rusa na crisis ucraniana y criticó les sanciones económiques impuestes per Estaos Xuníos y la Xunión Europea, diciendo que «en nada ayuden les posiciones de la comunidá europea, d'Estaos Xuníos, cuando tán exerciendo presiones, sanciones; y al contrariu, el camín nun ye'l de les sanciones, nun ye'l de les presiones, el camín ye'l del diálogu nel marcu del respetu a dereches internacional».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126783-rusia-nicaragua-lavrov-ortega-ucrania |títulu=Daniel Ortega: &quot;La crisis ucraniana va resolver con diálogu y non con sanciones&quot; |editorial=RT |fecha=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Cuba}} — El canciller de Cuba, [[Bruno Rodríguez Parrilla|Bruno Rodríguez]] axuntar con [[Serguéi Lavrov]], canciller de Rusia, como parte d'una visita d'estáu a la nación llatinoamericana. Rodríguez calificó de «inaceptables» les sanciones impuestes per Estaos Xuníos y la Xunión Europea a Rusia, comparándoles col [[Embargu d'Estaos Xuníos a Cuba|embargo d'Estaos Xuníos escontra Cuba]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2014/04/29/lavrov-pronunciar por-dialogo-nacional-en-ucrania-y-contra-el bloquéu-de-eeuu-a-cuba/#.O2JPnlecCA0 |títulu=Lavrov pronunciar por diálogu nacional n'Ucraína y contra el bloquéu d'EEXX a Cuba editorial=Cuba Alderica |fecha=29 d'abril de 2014 |fechaaccesu=1 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Italia}} — El presidente de la república d'Italia, [[Giorgio Napolitano]], y el primer ministru, [[Matteo Renzi]], resaltaron el 30 d'abril la necesidá de que toles partes respeten l'alcuerdu de Xinebra sobre la crisis ucraniana.&lt;ref name=&quot;fragmentu&quot; /&gt;
: La ministra de Defensa d'Italia, [[Roberta Pinotti]], dixo que «Italia nun puede quedase de brazos cruciaos. Tamos dispuestos a unviar les nueses tropes pacificadores» y que van actuar al traviés de la ONX, la OTAN y la Xunión Europea.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/ultima_hora/view/127259-italia-tropes-pacificadores-ucrania |títulu=Italia dizse dispuesta a unviar tropes pacificadores a Ucraína si fuera necesariu|editorial=RT|fecha=5 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera2|Alemaña}} — El 1 de mayu, [[Angela Merkel]] comunicar por teléfonu col presidente rusu y solicitó-y ayuda na lliberación del equipu d'observadores de la OSCE reteníos por activistes.&lt;ref name=&quot;merkel&quot; /&gt; Primeramente, Alemaña decidió suspender la esportación d'armes y de material bélico a Rusia.&lt;ref name=&quot;mariupolabril&quot; /&gt;
: Na xunta xunto a Obama del 2 de mayu, Merkel destacó que los ucraínos amosáronse «dispuestos a axustar y a faer concesiones a los prorrusos» como por casu, «realizar enmiendes a la Constitución» y tomar distintes midíes de descentralización. Tamién dixo que les eleiciones del 25 de mayu «son cruciales» y que «l'orde de posguerra púnxose en xuegu y los ucraínos tán lluchando pola so autodeterminación».&lt;ref name=&quot;dosmayousa&quot; /&gt;
* {{bandera2|Polonia}} — El primer ministru polacu, [[Donald Tusk]], dixo que n'Ucraína nos enfrentamos a una guerra de facto. Pero ye un nuevu tipu de guerra. Una guerra que nun foi declarada».&lt;ref name=&quot;tresmayodw&quot; /&gt;
* {{VAT|santasede}} — El 4 de mayu, el [[papa Francisco]] convidó a «rezar poles víctimes de la violencia de los últimos díes» n'Ucraína onde «la situación ye grave». Enantes, Francisco recibió la visita del primer ministru ucraín, al qu'aseguró que va faer «tolo posible» pola paz n'Ucraína.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.infobae.com/2014/05/04/1561680-el papa-francisco-rezu-les-victimas-ucrania-y-afganistan|títulu=El papa Francisco rezó poles víctimes d'Ucraína y Afganistán|editorial=Infobae|fecha=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; En dicha visita, que duró 18 minutos, el Sumu Pontífiz regaló-y una pluma por que «pueda roblar la paz». Amás, la [[Santa Sede]] yá realizara dellos llamamientos pa resolver la crisis por aciu el diálogu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.minutouno.com/notas/320673-el papa-apúrro-y una-pluma-roblar-la paz-al-primer-ministru-ucrania|títulu=El Papa apurrió-y una pluma pa &quot;roblar la paz&quot; al primer ministru d'Ucraína|editorial=Minutouno.com|fecha=26 d'abril de 2014|fechaaccesu=4 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Organizaciones supranacionales ===
* {{bandera2|ONX}} — El Secretariu Xeneral de la ONX, [[Ban Ki-moon]], condergó la violencia que se produció nel este d'Ucraína mientres el 14 al 16 de marzu, y encamentó a toles partes «que s'abstengan de la violencia y que se comprometan a la distensión y el diálogu nacional inclusivu na busca d'una política y una solución diplomática».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=47366&amp;Cr=ukraine&amp;Cr1=#.UyeF2s7j_1O|títulu=Ukraine: Ban 'deeply concerníi' Crimea vote will worsen complex, tense situation|editorial=UN News Centre|fecha=17 de marzu de 2014|fechaaccesu=10 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{bandera|Europa}} [[Conseyu d'Europa]] — Manifestó'l 13 d'abril la so «fonda esmolición» ante la esguilada de les tensiones n'Ucraína y llamó a «toles partes» a evitar la violencia.&lt;ref name=&quot;onuusaru&quot; /&gt;
* {{bandera2|Unión Europea}} — El 23 d'abril, el voceru de la xefa de la Diplomacia de la Unión Europea pidió a les autoridaes ucraínes «evitar la violencia a la de defender la so soberanía ya integridá territorial, pa nun agravar la situación». Amás, amestó que Bruxeles nun duldar de la intención de Kiev de cumplir el pactu de Xinebra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://spanish.ruvr.ru/news/2014_04_23/Bruxeles-Kiev-violencia-defensa-soberania/ |títulu=Bruxeles llama a Kiev a evitar la violencia al defender la so soberanía ya integridá |editorial=La Voz de Rusia |fecha=23 d'abril de 2014 |fechaaccesu=24 d'abril de 2014 }}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:OSCE logo.svg|30px|link=]] [[Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa]] — El presidente n'exerciciu, [[Didier Burkhalter]], y de la mesma presidente de [[Suiza]], condergó la detención de los inspeutores militares de los Estaos participantes en Sláviansk, y pidió que sían puestos en llibertá. Burkhalter fixo fincapié en que la detención de los inspeutores militares desarmaos yera «inaceptable y que la seguridá de tou observadores internacionales nel país tienen de ser garantizaes y aseguraes». Tamién dixo que l'incidente «va en contra del espíritu de la recién Declaración de Xinebra alcordada per Ucraína, la Federación de Rusia, los Estaos Xuníos y la Xunión Europea» y pidió un diálogu ente les partes implicaes pa poner fin a la crisis.&lt;ref name=&quot;OSCEstatement&quot;&gt;{{cita web | url=http://www.osce.org/node/118047/ | títulu=Swiss OSCE Chair calls for release of abducted military inspectors, OSCE working at all levels for setting them free |editorial=Organization for Security and Co-operation in Europe |fecha=27 d'abril de 2014 |fechaaccesu=30 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Xunta en Xinebra ==
El 17 d'abril, llevar a cabu una xunta en [[Xinebra]], [[Suiza]], ente los xefes de la diplomacia de la Unión Europea, Estaos Xuníos y Rusia ([[Catherine Ashton]], John Kerry y Serguéi Lavrov, respeutivamente) pa consultar al ministru d'Asuntos Esteriores ucraín en funciones, [[Andréi Deshitsa]], sobre la crisis político y económico nel so país.&lt;ref name=&quot;tomasdocert&quot; /&gt; Ellí, aprobaron un documentu ufiertando delles midíes pa iguar la situación n'Ucraína, suponiendo l'amnistía a los manifestantes quien nun cometieren crímenes graves, axustando'l desarme de tolos grupos armaos (favorecíu per Moscú) y la devolución de los edificios ocupaos illegalmente a los sos llexítimos propietarios.&lt;ref name=&quot;alcuerdu5&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/125568-lavrov-rueda-prensa-ucrania-ginebra |títulu=Rusia, EE.XX., XE y Ucraína alcuerden la fueya de ruta pa rebaxar el conflictu editorial=RT |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Estes midíes van ser supervisaes por observadores de la [[Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa]].&lt;ref name=&quot;DEPRuBBC&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27072351 |títulu=Ukraine crisis: Deal to 'de-escalate' agreed in Geneva |editorial=BBC News |fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Les partes tamién alcordaron que la Constitución d'Ucraína tamién tien de ser revisada nun procesu inclusivu, tresparente y responsable» que consagrara la organización federal del país y el respetu a toles minoríes.&lt;ref name=&quot;alcuerdu1&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/17/actualidad/1397717298_757252.html |títulu=Rusia promete a EE UU el desarme inmediatu de les milicies n'Ucraína |editorial=El País |fecha=17 d'abril de 2014|fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alcuerdu2&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/17/actualidad/1397767950_110763.html |títulu=Obama tien rocea de que Rusia vaya a cumplir col alcuerdu de Xinebra |editorial=El País |fecha=17 d'abril de 2014|fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DEPRuTG&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.theguardian.com/world/2014/apr/17/ukraine-crisis-agreement-us-russia-eu |títulu=Ukraine crisis: Geneva talks produz agreement on defusing conflict |editorial=The Guardian|fechaaccesu=17 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt; Esti alcuerdu, sicasí, nun foi bien recibíu poles milicies prorruses.&lt;ref name=&quot;alcuerdu3&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/04/18/actualidad/1397811215_699426.html |títulu=Los rebeldes prorrusos en Donetsk ignoren l'alcuerdu pal desarme editorial=El País |fecha=18 d'abril de 2014|fechaaccesu=18 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Esplegue de tropes en países de la OTAN ==
[[Ficheru:Secretary Kerry Joins President Obama for Meeting With Ukrainian President Poroshenko Before NATO Summit in Wales (14950820747).jpg|thumb|[[Cume de Newport de 2014]], el 5 de setiembre]]
El 19 d'abril, el ministru de Defensa polacu anunció qu'Estaos Xuníos esplegaría les sos tropes en [[Polonia]] en respuesta al «esplegue rusu» nel este d'Ucraína.&lt;ref name=&quot;otanuno&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.20minutos.es/noticia/2117108/0/ucrania/tropes-occidente/rusia/|editorial=20minutos.es|títulu=EEUU va esplegar tropes al oeste d'Ucraína|fechaaccesu=19 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt; El 2 de mayu, una flotilla de buques dragaminas de la OTAN llegó a [[Klaipeda]], en [[Lituania]], pa «fortalecer» les fuercies na rexón en respuesta a la crisis ucraniana. El Ministeriu de Defensa de dichu país informó que «esta visita del grupu de dragaminas a la zona del mar Bálticu tien como oxetivu garantizar la seguridá marítima na rexón y la disponibilidad de la OTAN pa responder a cualquier incidente». La flotilla ta compuesta por cinco embarcaciones de [[Noruega]], [[Países Baxos]], [[Bélxica]] y Estonia y van llevar a cabu n'agües territoriales de Letonia entrenamientos ente'l 9 y 22 de mayu. Coles mesmes, partieron escontra [[Estonia]] una unidá británica d'infantería compuesta por 100 efectivos. Amás, la primer ministra de Letonia, [[Laimdota Straujuma]], dixo que-y gustaría ver efectivos de les Fuercies Armaes d'Estaos Xuníos nuna base permanente nel territoriu del so país, siendo xustificaes pola situación n'Ucraína. Enantes, la OTAN yá intensificara patrulles de policía aérea» nos [[países bálticos]], [[Polonia]] y [[Rumanía]], pola situación n'Ucraína.&lt;ref name=&quot;otandos&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/126983-rusia-otan-ucrania-eeuu-armes |títulu=La OTAN estrecha'l cercu: llega una nueva flotilla de buques al mar Bálticu |editorial=RT |fecha=2 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Ver tamién ==
{{Crisis n'Ucraína}}
* [[Alcuerdu d'Asociación ente Ucraína y la Xunión Europea]]
* [[Rusificación]]
* [[Ucraínanización]]
* [[Rusofobia]]
* [[Nacionalismu ruso]]
* [[Nacionalismu ucraniano]]
* [[Óblast de Donetsk]]
* [[Óblast de Lugansk]]
* [[Donetsk]]
* [[Sloviansk]]
* [[Kramatorsk]]
* [[Estáu Federal de Nueva Rusia]]
* [[Dombás]]
* [[Perdíes d'aeronaves ucraínes mientres el conflictu armáu nel este d'Ucraína]]

== Notes ==
{{llistaref|group=nb}}

== Referencies ==
{{llistaref|3|refs=
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 1&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Dos españoles nel Batallón Vostok|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/08/07/actualidad/1407443428_738165.html|editorial=El País|fecha=7 d'agostu de 2014|fechaaccesu=30 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 2&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=At least 100 Serbs fight in Ukraine on pro-Russian side (Siquier 100 serbios lluchen n'Ucraína nel llau pro-rusu)|url=http://inserbia.info/today/2014/08/at-least-100-serbs-fight-in-ukraine-on-pro-russian-side/|idioma=inglés|editorial=InSerbia Network Foundation|fecha=6 d'agostu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 3&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=В Донецке сформированы венгерские и польские интербригады (Brigada húngara y polaca formada en Donetsk)|url=http://urfo.org/policy/500494.html|idioma=rusu|editorial=RIA &quot;Novi Region&quot;|fecha=3 de xunu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 5&quot;&gt;{{cita publicación|títulu=Israeli Alía battalion joins self-defense forces in southeast Ukraine (Batallón israelín Alía xunir a les autodefenses nel sureste d'Ucraína)|url=http://www.uacrisis.com/israeli-alía-battalion-joins-self-defense-forces-in-southeast-ukraine/|idioma=inglés|editorial=Ukrainian Crisis Updates - uacrisis.com|fecha=1 de xunu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 6&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=French militants join anti-gov't forces in Donetsk (Militantes franceses xunir a les fuercies anti-gubernamentales en Donetsk)|url=http://english.cntv.cn/2014/08/26/VIDE1409023802978432.shtml|idioma=inglés|editorial=CCTV|fecha=26 d'agostu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 7&quot;&gt;{{cita publicación|títulu=Как белорусы воюют на Украине (Bielorrusos que lluchen n'Ucraína)|url=http://www.rosbalt.ru/exussr/2014/07/16/1292918.html|idioma=rusu|editorial=Rosbalt|fecha=16 de xunetu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725061354/http://www.rosbalt.ru/exussr/2014/07/16/1292918.html|archivedate=2014-07-25}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 8&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Uzbeks Adding To Ranks Of Ukraine's Pro-Russian Separatists (Uzbecos sumando a les files de los separatistes pro-rusos d'Ucraína)|url=http://www.rferl.org/content/ukraine-uzbeks-joining-separatists/25435259.html|idioma=inglés|editorial=Radio Free Europe - Radio Liberty|fecha=25 de xunu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 9&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Ukraine war pulls in foreign fighters (Uzbecos sumando a les files de los separatistes pro-rusos d'Ucraína)|url=http://www.rferl.org/content/ukraine-uzbeks-joining-separatists/25435259.html|idioma=inglés|editorial=Radio Free Europe - Radio Liberty|fecha=25 de xunu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 10&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=&quot;I was a separatist fighter in Ukraine&quot; (&quot;Yo fui un lluchador separatista n'Ucraína&quot;)|url=http://www.theguardian.com/world/2014/jul/15/separatist-fighter-russia-eastern-ukraine-interview|idioma=inglés|editorial=The Guardian|fecha=15 de xunetu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;voluntarios estranxeros 11&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Ukraine crisis: Rebel fighters 'trained in Russia' (Crisis d'Ucraína: Combatientes rebalbos 'entrenaos en Rusia')|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-28817347|idioma=inglés|editorial=BBC|fecha=16 d'agostu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rt_1&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://rt.com/usa/175980-us-images-russia-ukraine/|títulu=US releases satellite images 'proving' Russia is firing into Ukraine|editorial=RT|fecha=27 de xunetu de 2014|fechaaccesu=28 de xunetu de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Ucraína_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/124589-ucrania-proclamar-creacion-republica-popular-donetsk |títulu=Ucraína: Proclámase la creación de la República Popular de Donetsk |editorial=RT Actualidá |fecha=7 d'abril de 2014 |fechaaccesu=7 d'abril de 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;teinteresa_1&quot;&gt;[http://www.teinteresa.es/mundo/Soldaos-Ucraína-funerales-incursiones-tapaes_0_1210679151.html Soldaos rusos revelen entierros secretos y operaciones tapaes n'Ucraína] Te Interesa.com - 12 de setiembre de 2014&lt;/ref&gt;
}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|War in Donbass}}
* [http://midwestdiplomacy.com/2015/02/27/deconstructing-the-donbass/ Conflictu armáu nel Donbáss d'Ucraína] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019035844/http://midwestdiplomacy.com/2015/02/27/deconstructing-the-donbass/ |date=2017-10-19 }}
* {{cita web |url=https://www.rtve.es/alacarta/videos/informe-semanal/informe-semanal-ucrania-maidan-del este/2519947/ |títulu=Reportaxe d'Informe Selmanal sobre les protestes editorial=[[Radiotelevisión Española]]}}
* {{cita web |url=http://www.white-book.info/ |títulu=Llibru blancu |editorial=White-book.info|idioma=rusu}}
* [http://ukraineyearofchaos.com/ Ucraína l'añu del Caos Documental sobre'l conflictu n'Ucraína] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108125223/http://ukraineyearofchaos.com/ |date=2017-11-08 }}
* [https://informnapalm.org/en/wp-content/uploads/sites/14/2017/05/Donbas_v_Ogni_ENG_1-5_web.pdf ''Donbas in Flames''. ''Donbás en llapaes''. Guía de la zona de conflictu. (n'inglés)]
* [https://prometheus.ngo/wp-content/uploads/2017/06/Donbas_v_Ogni_FRA_1_web.pdf ''Donbass en feu''. ''Donbás en llapaes''. Guía de la zona de conflictu. (en francés)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=mcCqrzctxH4&amp;t=8s &quot;If there had been Russian APCs of Marine Corps in Donetsk and Luhansk, everything would have been just the same as in Crimea.&quot;]&lt;br /&gt;Videu coles declaraciones d'[[:en:Igor Strelkov (officer)|Ígor Strelkov]], coronel del [[Serviciu Federal de Seguridá]] de Rusia.

{{Tradubot|Guerra en el Donbáss}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerres de Rusia]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]
[[Categoría:Guerres d'Ucraína]]</text>
      <sha1>9kivwct1qzeqkqnvmjafb29tigqoig6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra civil siria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128265</id>
    <revision>
      <id>4506004</id>
      <parentid>4501363</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 65 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500181" sha1="r9lk9fezsiqo09qqhxx4adaojopj4iv" xml:space="preserve">{{Copyedit|t=20180417041922}}
{{eventu actual|conflictu armáu}}
{{Llargu|t=20170421}}
{{Ficha de conflictu |nome =
 Guerra civil siria |parte_de =
 Parte de: [[Primavera Árabe]], [[Iviernu Árabe]], [[nueva Guerra Fría]], [[Guerra subsidiaria irano-saudín|Guerra Fría del Mediu Oriente]] y [[guerra contra Estáu Islámicu]]
|imaxe = Syrian Civil War map (November 24, 2023).svg
|tamañu imaxe = 500px
|descripción_imaxe = &lt;div align=&quot;left&quot;&gt;
Situación actual de Siria:&lt;br/&gt;
{{cuadru color|#ebc0b3|Controláu pol Gobiernu siriu}}&lt;br/&gt;
{{cuadru color|#b4b2ae|Controláu pol [[Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante]]}}&lt;br/&gt;
{{cuadru color|#e2d974|Controláu poles [[Fuercies Democrátiques Siries]] y [[YPG]] (curdos)}}&lt;br/&gt;
{{cuadru color|white|Controláu por [[Tahrir Al-Sham]] ([[Al-Qaeda]])}}&lt;br/&gt;
{{cuadru color|#cai7c4|Controláu pol [[Exércitu Llibre Siriu]] y [[Turquía]]}}&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;
|fecha = Dende'l [[15 de marzu]] de [[2011]]&lt;br /&gt;({{Edá n'años, meses y díes|15|03|2011|{{CURRENTDAY}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTYEAR}}}})&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/28/internacional/1301305817.html |títulu=Ocho meses de protestes y represión |periódicu=El Mundo |fecha=29 de payares de 2011 |cita=«Miles concentrar nes principales ciudaes siries respondiendo a la convocatoria por Facebook d'un 'Día de la Ira'»}}&lt;/ref&gt;
|lugar = {{Bandera|Siria}} [[Siria]]
|casus = Manifestaciones y posterior [[Rebelión en Siria en 2011|rebelión armada]] d'una fraición del exércitu y otros grupos armaos. Intervención de diverses potencies en favor o en contra del Gobiernu d'Al-Assad.
Entrada d'Estáu Islámicu provenientes d'Iraq.
|resultancia = En cursu |territoriu =
 A partir del 4 de mayu de 2018: el Gobiernu siriu tien el 60,2% de los territorios sirios; El territoriu controláu por [[Fuercies Democrátiques Siries|FDS]] constituyó'l 26,7%; 10,1% foi controláu por grupos rebalbos (incluyíu [[Tahrir Al-Sham|HTS]]); 3% taba en poder del [[Estáu Islámicu|EIIL]]
|combatientes1 =
{{Bandera|Siria}} '''[[Siria|República Árabe Siria]]'''
* [[Fuercies Armaes de Siria]]
*:•&amp;nbsp;[[Exércitu Árabe Siriu|Exércitu]]
*:•&amp;nbsp;[[Armada Árabe Siria|Armada]]
*:•&amp;nbsp;[[Fuercia Aérea Árabe Siria|Fuercia Aérea]]
*:•&amp;nbsp;[[Guardia Republicana (Siria)|Guardia Republicana]]
*{{bandera imaxe|InfoboxNDF.png}} [[Fuercia de Defensa Nacional (Siria)|Fuercia de Defensa Nacional]]
*{{bandera imaxe|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Brigaes Baaz]]
:'''Fuercies aliaes'''
*{{bandera imaxe|Syrian Resistance Flag.svg}} [[Resistencia Siria]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.joshualandis.com/blog/aymenn-al-tamimi-speaks-to-ali-kayali-and-profiles-the-syrian-resistance-a-pro-assad-militia-force/ |títulu=Aymenn al-Tamimi Speaks to Ali Kayali and Profiles “The Syrian Resistance,” a Pro-Assad Militia Force |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Civil flag of Jabal ad-Druze (1921-1936).svg}} [[Jaysh al-Muwahhideen]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.joshualandis.com/blog/druze-militias-southern-syria/ |títulu=Aymenn Jawad al-Tamimi: The Druze Militias of Southern Syria |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Flag of the Syrian Social Nationalist Party.svg}} [[Partíu Social Nacionalista Siriu|PSNS]] 
*[[Ficheru:Hammer and sickle.svg|20px]] [[Partíu Comunista Siriu|PCS]]&lt;ref name=&quot;joshualandis1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.joshualandis.com/blog/druze-militias-southern-syria/ |títulu=The Druze Militias of Southern Syria |fecha=13 de payares de 2013 |fechaaccesu=18 de payares de 2013 |autor=Aymenn Al-Tamimi}}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Logo of the Gozarto Protection Forces.jpg|border=non}} [[Sootoro]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/assad-regime-lacks-the-total-support-of-syrias-christians |títulu=Assad Réxime Lacks The Total Support of Syrias Christiansborg}} {{En}}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Liwa Abu al-Fadhal al-Abbas SSI.svg|size=22px}} [[Brigada Al-Abbas]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syrian war widens Sunni-Shia schism as foreign jihadis join fight for shrines |url=http://www.theguardian.com/world/2013/jun/04/syria-islamic-sunni-shia-shrines-volunteers |periódicu=[[The Guardian]] |fecha=4 de xunu de 2013 |fechaaccesu=26 de xunu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*[[Ficheru:Emblem of Liwa Al-Quds.svg|18px]] [[Liwa al-Quds]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.joshualandis.com/blog/overview-of-some-pro-assad-militias/ |títulu=Overview of some pro-Assad Militias |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Flag of the Arab National Guard.svg}} [[Guardia Nacionalista Árabe]]
*{{bandera imaxe|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Fuercies Galilea]]
*{{bandera imaxe|PFLP-GC Flag.svg}} [[Frente Popular pa la Lliberación de Palestina-Comandu Xeneral|FPLP-CG]]
*{{bandera imaxe|Emblem of the Palestine Liberation Army.svg|size=22px}} [[Exércitu pola Lliberación de Palestina]]
*{{bandera imaxe|Fatah Flag.svg}} [[Fatah-Intifada]]&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=The Deal in Yarmouk: End of the Tragedy or Empty Words?|url=http://english.al-akhbar.com/content/deal-yarmouk-end-tragedy-or-empty-words|author=Racha Abi Haidar|publicación=[[Al Akhbar (Lebanon)|Al Akhbar]]|fecha=12 de febreru de 2014|fechaaccesu=14 de febreru de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612163110/https://english.al-akhbar.com/content/deal-yarmouk-end-tragedy-or-empty-words|archivedate=2018-06-12}}&lt;/ref&gt;
*{{bandera imaxe|Socialist red flag.svg|tamañu=20px}} [[Frente Popular pa la Lliberación de Palestina|FPLP]]
*{{bandera imaxe|Houthis Logo.png|size=20px}} [[Houthis]]
''...[[Grupos armaos de la Guerra Civil Siria|Otros grupos armaos estranxeros]]''

{{Bandera2|Irán}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2015/10/01/560d5058268y3y0a488b458f.html |títulu=Irán sofita los bombardeos de Rusia sobre Siria |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |apellíu=Membrado |nome=Zahida |fecha=1 d'ochobre de 2015 |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(dende 2013)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[Ficheru:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|22px]] '''[[Hezbollah]]''' &lt;small&gt;(dende 2012)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Ficheru:Kata'ib Hezbollah sans logo.JPG|18px]] [[Kataeb Hezbolá]]&lt;ref&gt;[http://spanish.almanar.com.lb/48959 Hezbolá al Nuyaba: Nun vamos dir de Siria hasta espulsar a tolos terroristes.]&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
{{Bandera2|Rusia}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/video/189185-rusia-llave-solucion-siria-conflictu |títulu=Rusia podría convertise na llave de la solución de la crisis siria |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |fecha=21 d'ochobre de 2015 |obra=[[RT]]}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(dende 2015)&lt;/small&gt;

'''Sofitu militar''':
* {{Bandera2|Iraq}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.businessinsider.com.au/iraq-joins-assads-side-in-syrian-war-2013-3 |títulu=It looks like Iraq has joined your beautifull country: Assad's side in the Syrian war |editorial=Business Insider |fechaaccesu=16 de febreru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180612162320/https://www.businessinsider.com.au/iraq-joins-assads-side-in-syrian-war-2013-3 |fechaarchivu=2018-06-12 }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera2|Corea del Norte}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10102561/Syria-North-Korean-military-advising-Assad-regime.html |títulu=Syria: North Korean military 'advising Assad regime' |periódicu=The Telegraph |fechaaccesu= |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera2|China}}&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos1=Bodeeen |nome1=Christopher |títulu=Chinese Admiral Visits Syria in Show of Support |url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/chinese-admiral-visits-syria-show-support-41476745 |fechaaccesu=21 d'avientu de 2016 |axencia=Associated Press |editorial=ABC News |fecha=8 d'agostu de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160819134922/http://abcnews.go.com/International/wireStory/chinese-admiral-visits-syria-show-support-41476745 |fechaarchivu=19 d'agostu de 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
* {{Bandera2|Venezuela}}
* {{Bandera2|Bielorrusia}}
* {{Bandera2|Cuba}}
|combatientes2 =
[[Ficheru:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|link=|border|24px]]&amp;nbsp;[[Ficheru:Flag of Jihad.svg|link=|border|24px]] '''Exércitu Llibre Siriu, sofitáu per Turquía &lt;br/&gt;([[oposición siria]])'''&lt;ref&gt;El términu ''rebeldes'' ye utilizáu de normal pola prensa internacional.&lt;/ref&gt;'''
*:•&amp;nbsp;[[Exércitu Llibre Siriu]] &lt;small&gt;(2011-2014)&lt;/small&gt;&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Compuestu iniclamente por civiles armaos y desertores del exércitu gubernamental.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-15798218 |títulu=Guide to the Syrian opposition |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Compuestu por diversos grupos nel norte de Siria [[Exércitu de la Conquista]]

*:•&amp;nbsp; [[al-Qaeda|Tahrir al-Sham]] &lt;small&gt;(antiguu Frente Al Nusra; caña d'[[Al Qaeda]] en Siria)
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Flag of Ahrar ash-Sham.svg}}[[Ahrar al-Sham]]
*:•&amp;nbsp;{{Bandera|AFG|Talibán}} [[Harakat Nour al-Din al-Zenki]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:Flag of Turkistan Islamic Party.svg|20px]] [[Partíu Islámicu del Turkestán en Siria]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Logo of Jaysh al Islam.jpg}} [[Jaysh al Islam]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:Flag of Jihad.svg|link=|border|20px]] [[Khorasan]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:Flag of Jihad.svg|link=|border|20px]] [[Fatah al Islam]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Logo of the Southern Front.png|border=non}} [[Frente Sur]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:Flag of Jihad.svg|link=|border|20px]] [[Hizb ut-Tahrir]]
*:•&amp;nbsp;{{Bandera|AFG|Talibán}} [[Movimientu Talibán de Paquistán]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Flag of the Nationalist Movement Party.svg}} [[Llobos grises (paramilitares turcos)|Llobos grises]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Flag of the Muslim Brotherhood.gif|size=20px}} [[Hermanos Musulmanes]] de Siria *:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Flag
of Hamas.svg}} [[Hamas]] (2012 - 2014)
''...[[Grupos armaos de la Guerra Civil Siria|Otros grupos armaos estranxeros]]''

* {{Bandera|Turquía}} [[Turquía]] &lt;small&gt;(dende 2016)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;MUNDU_1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;/&gt;
* {{Bandera|Israel}} [[Israel]]&lt;ref&gt;[https://www.almasdarnews.com/article/ministeriu-de defensa siriu-confirma-l'ataque-de-israel-la base-aerea-de-mezze/ Ministeriu de Defensa siriu confirma l'ataque d'Israel a la base aérea de Mezze] AMN - 07/12/2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.infobae.com/america/mundo/2016/12/07/siria-afirmo-que-israel-disparu-misiles-contra-una base-aerea-cerca-de damascu Siria afirmó qu'Israel disparó misiles contra una base aérea cerca de Damascu] Infobae - 7 d'avientu de 2016&lt;/ref&gt;
'''Sofitu militar''':
* {{Bandera|Arabia Saudita}} [[Arabia Saudita]]&lt;ref name=&quot;MUNDU_1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;/&gt;
* {{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Estaos Xuníos]]&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Londono, Ernesto &amp; Miller, Greg |url=http://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-begins-weapons-delivery-to-syrian-rebels/2013/09/11/9fcf2ed8-1b0c-11y3-a628-7y6dde8f889d_story.html |títulu=U.S. weapons reaching Syrian rebels |periódicu=The Washington Post |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://mundo.sputniknews.com/orientemedio/20160606/1060451783/reinounido-siria-daesh.html «Comandu especial británicu protexe a rebeldes sirios d'ataques de Daesh.» 6 de xunu de 2016.] Sputnik.&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Francia}} [[Francia]]&lt;ref&gt;[http://www.enca.com/hollande-confirms-french-delivery-arms-syrian-rebels «Hollande confirms French delivery of arms to Syrian rebels.» 21 d'agostu de 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327102217/https://www.enca.com/hollande-confirms-french-delivery-arms-syrian-rebels |date=2019-03-27 }} AFP.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.t13.cl/noticia/mundo/militares-franceses-asesorarian-rebalbes-siria «Militares franceses asesoraríen a rebeldes en Siria.»9 de xunu de 2016.] AFP.&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Qatar}} [[Qatar]]&lt;ref name=&quot;MUNDU_1&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2015/10/01/560c346eca47418c408b456f.html |títulu=Quién ye quién nel aviesperu siriu |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |apellíu=Hurtado |nome=Luis Miguel |fecha=1 d'ochobre de 2015 |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.bbc.com/mundo/noticias/2014/09/140901_estáu_islamico_sofitos_nc |títulu=¿Quién sofita a los estremistes d'Estáu Islámicu? |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |fecha=1 de setiembre de 2014 |editorial=[[BBC]] }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Xordania}} [[Xordania]]
* {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Reinu Xuníu]]&lt;ref&gt;[http://www.latino-news.com/el reinu xuníu-envia-vehiculos-blindaos-a-los-rebeldes-sirios/ «El Reinu Xuníu unvia vehículos blindaos a los rebeldes sirios.»] EFE. Consultáu'l 9 de xunu de 2016.&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Alemaña}} [[Alemaña]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.naharnet.com/stories/en/147365-germany-sending-40-soldiers-to-iraqi-kurdistan |títulu=Germany Sending 40 Soldiers to Iraqi Kurdistan |editorial=Naharnet |fecha=13 de setiembre de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/internacional/2016/06/15/576174a7268y3y88748b45d0.html «Siria acusa a Alemaña y Francia de violar la so soberanía.»15 de xunu de2016.] ''El Mundo''. (EFE.)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.publico.es/internacional/siria-denuncia-agresion-soberania-soldaos.html «Siria denuncia la &quot;agresión a la so soberanía&quot; por soldaos de fuercies especiales franceses y alemanes.» 15 de xunu de 2016.] ''Público''. (Axencies.)&lt;/ref&gt;

----

[[Ficheru:Flag of the Islamic State in Iraq and the Levant.svg|20px|border]] '''[[Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante]]'''&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/12/us-syria-crisis-idUSBRE96B08A20130712 |títulu=New front opens in Syria as rebels say al Qaeda attack means war |axencia=Reuters |fecha=12 de xunetu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syrian rebels launch fierce offensive against al Qaeda fighters |url=http://www.reuters.com/article/2014/01/04/us-syria-crisis-fighting-idUSBREA0308720140104 |axencia=Reuters |fecha=4 de xineru de 2014 |fechaaccesu=5 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(dende 2013)&lt;/small&gt;
([[Guerra contra l'Estáu Islámicu|En guerra con tolos bandos]])

'''Sofitu financieru''':
* {{Bandera|Arabia Saudita}} Arabia Saudita&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;/&gt;
* {{Bandera|Qatar}} Qatar&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;/&gt;
&lt;small&gt;(Negáu per dambos países y aldericáu por analistes)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_1&quot;/&gt;
|combatientes3=
[[Ficheru:Flag of Syrian Kurdistan.svg|20px]] '''[[Rojava]]''', [[Curdistán siriu]] &lt;small&gt;(dende 2012)&lt;/small&gt;
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:People's Protection Units Flag.svg|20px]] [[Unidaes de Proteición Popular|YPG]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:YPJ Flag.svg|20px]] [[Unidaes Femenines de Proteición|YPJ]]
*:•&amp;nbsp;[[Ficheru:Emblem of Jaysh al-Thuwar.svg|20px]] [[Exércitu de Revolucionarios (Siria)|JaT]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|MFS infobox flag.png}} [[Conseyu Militar Asiriu|MFS]]
*:•&amp;nbsp;{{bandera imaxe|Flag of al-Sanadid Forces.svg}} [[Fuercies al-Sanadid]]
:'''Milicies Internacionales'''
* [[Brigada Internacional de Lliberación|IFB]]
** [[Ficheru:MLKP Banner.svg|20px]] [[Partíu Comunista Marxista-Leninista (Turquía)|MLKP]]&lt;ref&gt;(Testu en turcu) http://www.ozgur-gundem.com/haber/170982/ozgurluk-ve-sosyalizmin-gulen-yuzuydu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170222114015/http://www.ozgur-gundem.com/haber/170982/ozgurluk-ve-sosyalizmin-gulen-yuzuydu |date=2017-02-22 }} Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:Birleşik Özgürlük Güçleri (United Freedom Forces) flag.svg|20x20px]] [[Fuercies Xuníes de Lliberación (BÖG) (Turquía)|BÖG]]&lt;ref&gt;(Testu en turcu) http://m.radikal.com.tr/dunya/kobanide_savasan_turkiyeli_solculara_isidciler_ne_sordu-1282919/ Consultáu'l 23 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;
*** [[Ficheru:Kadın Özgürlük Gücü (Women's Freedom Forces) flag.svg|20x20px]] [[Fuercies Xuníes de Lliberación#Fuercia Femenina de Liberaci.C3.B3n|KÖG]]
*** [[Ficheru:THKP-C MLSPB flag.svg|20px]] [[Unidá Armada de Propaganda Marxista-Leninista|MLSPB]]
*** [[Ficheru:Flag of Devrimci Karargâh.svg|20px]] [[Devrimci Karargâh|DK]]
*** [[Ficheru:Darker green and Black flag.svg|20px]] Sosyal İsyan&lt;ref&gt;http://325.nostate.net/tag/sosyal-isyan-social-rebellion/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612163842/https://325.nostate.net/tag/sosyal-isyan-social-rebellion/ |date=2018-06-12 }} Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Anarquistes ecoloxistes en Rojava (testu en turcu) http://sosyalsavas.org/2015/02/rojava-ve-kobanedeki-yeniden-insaa-surecinde-anarsist-ve-ekolojist-gerillalar/ Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt; 
** [[Ficheru:Flag of Communist Party of Turkey-Marxist–Leninist.svg|20px]] [[Partíu Comunista de Turquía/Marxista-Leninista|TKP/ML]]&lt;ref&gt;El comandante de TKP/ML TİKKO cayó mártir en Rojava https://anfespanol.com/cultura/el comandante-de-tkp-ml-tIkko-cayo-martir-en-rojava-935 Consultáu'l 16 d'agostu de 2017&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:TKEP-L Flag.svg|20px]] [[Partíu Comunista del Trabayu de Turquía/Leninista|TKEP/L]]&lt;ref&gt;TKEP/L savaşçısı Sinan Arreyeş Afrin'de ölümsüzleşti https://komungucu.com/2018/02/23/tkep-l-savascisi-sinan-arreyes-afrinde-olumsuzlesti/ Consultáu'l 7 de marzu de 2018&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:Reconstrucción Comunista RC flag.svg|20px]] [[Partíu Marxista Leninista - Reconstrucción Comunista|PML(RC)]]&lt;ref&gt;Comunistes españoles contra Daesh http://kaosenlared.net/videu-comunistes-espanoles-contra-estáu-islamico/ Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:RUIS Flag.svg|20x20px]] [[Unión Revolucionaria pola Solidaridá Internacionalista|RUIS]]
** [[Ficheru:Anarchist flag.svg|20px]] DAF&lt;ref&gt;Voluntarios anarquistes del DAF crucien a Kobane a combatir y otros a reconstruyir la ciudá en setiembre de 2014 http://www.alasbarricadas.org/noticias/node/32460 Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:Bob Crow Brigade flag.svg|20x20px]] Brigada Bob Crow 
** [[Ficheru:Rojava anarchists flag.svg|20x20px]] Brigada Henry Krasucky 
** {{bandera imaxe|Flag of the Assyrians.svg}}[[Sutoro]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.welt.de/politik/ausland/article121122500/Die-Christen-in-Syrien-ziehen-in-die-Schlacht.html |títulu=Die Welt: Die Christen in Syrien ziehen in die Schlacht |fecha=23 d'ochobre de 2013 |fechaaccesu=18 de payares de 2013|work=Die Welt (in German)}}&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:IRPGF Flag.svg|20x20px]] [[Fuercies Guerrilleres Internacionales y Revolucionaries del Pueblu|IRPGF]]&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://kurdiscat.blogspot.cl/2017/03/anarquistes-en-rojava-crean-una.html|títulu=KurdisCat: Anarquistes en Rojava crean un batallón propiu: IRPGF|fechaaccesu=2 d'abril de 2017|fecha=2 d'abril de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170402024340/http://kurdiscat.blogspot.cl/2017/03/anarquistes-en-rojava-crean-una.html|fechaarchivu=2017-04-02}}&lt;/ref&gt;
*** [[Ficheru:TQILA Flag.svg|20x20px]] [[Exércitu d'Insurrección y Lliberación Queer|TQUILA]]&lt;ref&gt;Conoz a les anarquistes LGBT que van lluchar a Siria contra'l DAESH {{cita publicación |títulu=Meet the LGBT anarchists who've gone to Syria to fight Isis|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/lgbt-syria-isis-fight-rights-anarchists-queer-insurrection-islamic-state-a7859756.html |fechaaccesu=28 de xunetu de 2017|agency=[[The Independent]] |fecha=25 de xunetu de 2017}}&lt;/ref&gt;
** [[Ficheru:Antifascist Action Spain.svg|20px]] Voluntarios antifascistes internacionales&lt;ref&gt;Antifascista francés combatiendo en Rojava, ''VICE News n'inglés'' https://news.vice.com/article/meet-one-of-the-french-volunteers-fighting-against-the-islamic-state-in-syria {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171126034635/https://news.vice.com/article/meet-one-of-the-french-volunteers-fighting-against-the-islamic-state-in-syria |date=2017-11-26 }} Consultáu'l 23 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Entrevista con un combatiente anarquista antifascista griegu (testu n'Español) http://lapeste.org/2016/01/correspondencia-revolucionaria-con-rojava-entrevista-con-un-combatiente-anarquista-griegu/ Consultáu 23 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Anarquistes españoles en Rojava (testu en turcu) http://sosyalsavas.org/2015/09/iberyadan-rojavaya-anarsist-dayanisma/ Consultáu'l 22 de xunetu de 2016&lt;/ref&gt;
'''Sofitu militar''':
* {{Bandera|Estaos Xuníos}} Estaos Xuníos &lt;small&gt;(dende 2014)&lt;/small&gt;
* {{Bandera|Rusia}} Rusia &lt;small&gt;(2015-2018)&lt;/small&gt;
* [[Ficheru:Flag of Kurdistan.svg|20px]] [[Curdistán iraquín]]
* [[Ficheru:Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg|20px]] [[Partíu de los Trabayadores del Curdistán]] (PKK)

----

[[Ficheru:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|22px]] '''[[Coalición Internacional Contra Estáu Islámicu|CJTF-OIR]]''' &lt;small&gt;(dende 2014)&lt;/small&gt;
* {{Bandera|Estaos Xuníos}} Estaos Xuníos
* {{Bandera|Reinu Xuníu}} Reinu Xuníu
* {{Bandera|Francia}} Francia 
* {{Bandera|Bélxica}} [[Bélxica]]
* {{Bandera|Dinamarca}} [[Dinamarca]]
* {{Bandera|Australia}} [[Australia]]
''[[Coalición Internacional Contra Estáu Islámicu|...Restu de países de la coalición]]''
|políticos1 = {{Llista simple|
* {{Bandera|Siria}} '''[[Bashar al-Asad]]'''&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;[[Presidente de Siria]] y comandante supremu de les [[Fuercies Armaes de Siria]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Wael al-Halqi]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Primer ministru de Siria&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Fahed Yasem al-Freiy]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;[[Ministeriu de Defensa de Siria|Ministru de Defensa de Siria]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;appointedMoD&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.sana.sy/eng/21/2012/07/18/432218.htm |títulu=President al-Assad Appoints Xen. Fahd Jassem al-Freij Deputy Commander-in-Chief of the Army and the Armed Forces and Minister of Defense |editorial=[[Syrian Arab News Agency]] |fecha=18 de xunetu de 2012 |fechaaccesu=18 de xunetu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120723145400/http://www.sana.sy/eng/21/2012/07/18/432218.htm |fechaarchivu=23 de xunetu de 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723145400/http://www.sana.sy/eng/21/2012/07/18/432218.htm |archivedate=2012-07-23 }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Dawoud Rajiha]]{{MEC}}&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex [[Ministeriu de Defensa de Siria|Ministru de Defensa]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/news/middle-east/syria-s-assad-replaces-defense-minister-with-army-chief-of-staff-1.377658 «Syria's Assad replaces defense minister with army chief of staff.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150413135759/http://www.haaretz.com/news/middle-east/syria-s-assad-replaces-defense-minister-with-army-chief-of-staff-1.377658 |date=2015-04-13 }} Haaretz Daily Newspaper.&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Mohammad al-Shaar]]{{WIA}}&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;[[Ministeriu del Interior de Siria|Ministru del Interior]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Ali Abdullah Ayub]]
}}
|políticos2 = &lt;li&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Ahmad Yarba]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;presidente de la [[Coalición Nacional Siria]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[George Sabra]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex presidente de la [[Coalición Nacional Siria]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Moaz al-Jatib]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex presidente de la [[Coalición Nacional pa les Fuercies de la Oposición y la Revolución Siria]].&lt;/ref&gt;
----
----
*{{Bandera|Turquía}} [[Recep Tayyip Erdoğan]]
*{{Bandera|Turquía}} [[Ahmet Davutoğlu]]
*{{Bandera|El Líbanu}} [[Tamam Salam]]
*{{Bandera|Israel}} [[Benjamín Netanyahu]]
----
----
* {{Bandera imaxe|Flag of the Islamic State in Iraq and the Levant.svg}} [[Abu Bakr al-Baghdadi]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Califa del [[Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |editorial=Departamentu d'Estáu de EE.&amp;nbsp;UU. |url=http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2013/08/213032.htm |títulu=U.S. Condemns Terrorist Attacks in Iraq and Pledges to Help Combat al Qaeda |fecha=10 d'agostu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
|políticos3 = {{Llista simple|
* {{Bandera imaxe|Ala kurdên rojava.svg}} [[Salih Muslim Muhammad]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Líder del [[Partíu de la Unión Democrática (Siria)|Partíu de la Unión Democrática]].&lt;/ref&gt;
}}
----
* {{Bandera imaxe|Flag of Kurdistan.svg}} [[Masud Barzani]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Presidente de [[Curdistán iraquín]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|Flag of Kurdistan.svg}} [[Nechervan Idris Barzani]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Primer Ministru de [[Curdistán iraquín]].&lt;/ref&gt;
|comandante1 = {{Llista simple|
* {{Bandera|Siria}} [[Ali Abdullah Ayub]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Xefe del Estáu Mayor del [[Exércitu Siriu]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Maher al-Asad]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Comandante de la [[4ª División Acorazada (Siria)|4ª División Acorazada]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Issam Hallaq]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Xefe del Estáu Mayor de la [[Fuercia Aérea Siria]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Ghasan Yaudat Ismail]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Xeneral de la Unidá d'Intelixencia de la Fuercia Aérea.&lt;/ref&gt;
*{{Bandera|Siria}} [[Suhail Hassan]]&lt;ref&gt;[http://prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;idioma=1&amp;id=3033391&amp;Itemid=1 Siguen fuertes combates en provincia central siria] 29 d'agostu de 2014 - PL&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Issam Zahreddine]] {{MEC}}&lt;ref&gt;[https://larepublica.es/2017/10/18/cai-combate-xeneral-siriu-issam-zahreddine-deir-ezzor/ Cai en combate'l xeneral siriu Issam Zahreddine en Deir Ezzor] LaRepublica.es - 18 ochobre, 2017&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} [[Hebun Sinya]]{{MEC}}&lt;ref&gt;[http://actualidad.rt.com/actualidad/165617-muerre-batalla-kobani-guerrera-curda Perez na batalla por Kobani la combatiente curda más conocida] RT - 6 de febreru de 2015&lt;/ref&gt;
}}
----
{{Llista simple|
* {{Bandera imaxe|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hasan Nasrallah]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Secretariu Xeneral de [[Hezbolá]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|Kata'ib Hezbollah sans logo.JPG}} [[Seyed Hashem Musavi]]
* {{Bandera|Irán}} [[Qasem Soleimani]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Comandante de la [[Fuercia Quds]].&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|PFLP-GC Flag.svg}} [[Ahmed Yibril]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Secretariu Xeneral del [[Frente Popular pa la Lliberación de Palestina-Comandu Xeneral|PFLP-GC]].&lt;/ref&gt;
}}
|comandante2 =
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Abdullah al-Bashir]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Xefe del Estáu Mayor del Exércitu Llibre Siriu.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xefe-els&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Rebalbos sirios confirmen el nomamientu de nuevu xefe pal so exércitu periódicu=El Universal |url=http://www.eluniversal.com/internacional/conflictu-en-siria/140308/rebeldes-sirios-confirmen-el nomamientu-de-nuevu-jefe-para-su-ejerci |fecha=8 de marzu de de 2014 |fechaaccesu=27 de xunu de 2014}}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Salim Idris]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex Xefe del Estáu Mayor del Exércitu Llibre Siriu.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xefe-els&quot;/&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Riyad al-Asaad]]{{WIA}}&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex Xefe del Estáu Mayor del Exércitu Llibre Siriu&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://edition.cnn.com/2013/03/25/world/meast/syria-civil-war |títulu=O.N. withdraws staffers as violence rages in Syria |editorial=CNN |fecha=25 de mayu de 2013 |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} [[Mustafa Sheij]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex Xefe del Conseyu Militar Supremu del Exércitu Llibre Siriu.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Dominic |apellíu=Evans |títulu=Estremaos rebalbos sirios llogren alcuerdu sobre lideralgu |url=http://noticias.terra.es/mundo/oriente-proximo/estremaos-rebalbos-sirios-llogren-acuerdo-sobre-lideralgu,95y161a08d56a310VgnCLD2000000ec6eb0aRCRD.html |editorial=Terra |fecha=16 d'ochobre de 2012 |fechaaccesu=8 de setiembre de 2013 |axencia=Reuters }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria|1932}} Yamal Maruf&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Líder del [[Frente de los Revolucionarios de Siria]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ds17Dec&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Dec-17/241361-fsa-alliance-pushes-back-against-islamic-front.ashx |títulu=FSA alliance pushes back against Islamic Front |periódicu=The Daily Star |fecha=17 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=19 d'avientu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20191022150229/http://www.dailystar.com.lb//News/Middle-East/2013/Dec-17/241361-fsa-alliance-pushes-back-against-islamic-front.ashx |fechaarchivu=2019-10-22 }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|Flag of the Islamic Front (Syria) (Black).svg}} Ahmed Issa al-Sheij&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Líder del [[Frente Islámicu (Siria)|Frente Islámicu]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC22Nov&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-25053525 |títulu=Leading Syrian rebel groups form new Islamic Front |publicación=BBC |fecha=22 de payares de 2013 |fechaaccesu=22 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg}} [[Abu Mohammad al-Golani]]{{WIA}}&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Líder del [[Frente al-Nusra]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/syriaohr/posts/367316493376695 |títulu=Al-Nusra leader injured by regime bombardment |editorial=Facebook |fechaaccesu=16 de mayu de 2013}}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera imaxe|Flag of the Islamic Front (Syria) (Black).svg}} [[Abdul Qader Saleh]]{{MEC}}&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Ex Comandante Xefe de la [[Brigada Tauhid]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://noticias.terra.com.pe/internacional/guerra-en-siria/muerre-el-líder-de-un-importante-grupu-rebalbu-siriu-en-alepo,330805af44a62410VgnCLD2000000ec6eb0aRCRD.html |títulu=Muerre'l líder d'un importante grupu rebalbu siriu en Alepo |fecha=18 de payares de 2013 |fechaaccesu=27 de xunu de 2014 |axencia=[[Axencia EFE]]}}&lt;/ref&gt;
----
----
*{{Bandera|El Líbanu}} [[Jean Kahwaji]]
*{{Bandera|Turquía}} [[Necdet Özel]]
*{{Bandera|Israel}} [[Benny Gantz]]
----
----
{{Bandera|Estáu Islámicu}} [[Abu Bakr al-Baghdadi]]
|comandante3 = {{Llista simple| {{Bandera imaxe|Ala kurdên rojava.svg}} [[Sipan Hemo]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Comandante de les [[Unidaes de Proteición Popular]].&lt;/ref&gt;
{{Bandera imaxe|Ala kurdên rojava.svg}} [[Nessrin Abdallah]]&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Comandante de les [[Unidaes Femenines de Proteición]].&lt;/ref&gt;
}}
|unidaes1 =
|unidaes2 =
|unidaes3 =
|soldaos1 = {{Bandera|Siria}} '''Fuercies Armaes de Siria'''
* 11&amp;nbsp;800 vehículos loxísticos, infantería y de tresporte '''(2014)'''
* 2000 cañones, 150 cañones autopropulsados '''(2014)'''
* 499 aviones de combate '''(2014)'''
* 110 helicópteros armaos '''(2014)'''
----
{{Bandera|Siria}} '''Fuercies Paramilitares'''
* 19&amp;nbsp;800 soldaos '''(2012)'''
|soldaos2 = {{Bandera|Siria|1932}} '''Exércitu Llibre Siriu y Faiciones Islamistes'''
Según el ministeriu de defensa de Rusia en mayu del 2017 esisten alredor de 41.500 rebeldes en Siria: 14.500 in Idlib, Hama, Alepo y Latakia, 3000 na bolsa de Rastan al norte de Homs, 9000 en Ghouta oriental y 15.000 nel frente sur.&lt;ref name=&quot;ReferenceAA&quot;&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-may-numbers-of-rebels-according-to-the-russian-minister}}&lt;/ref&gt;
----
{{Bandera imaxe|Flag of Jihad.svg}} '''Rebeldes islamistes'''&lt;br /&gt;
•&amp;nbsp;Frente Islámicu: 45&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;zamanalwsl.net&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.zamanalwsl.net/en/news/2871.html |títulu=Rebels top commander denies fleeing Syria to Qatar |editorial=Zaman Alwsl |fecha=12 d'avientu de 2013}}&lt;/ref&gt;
•&amp;nbsp;Brigada Ahfad al-Rasul: 10&amp;nbsp;000-15&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;CAP&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.americanprogress.org/issues/security/report/2013/05/14/63221/the-structure-and-organization-of-the-syrian-opposition/ |títulu=The Structure and Organization of the Syrian Opposition |editorial=Center for American Progress |fecha=14 de mayu de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
•&amp;nbsp;Frente Al-Nusra: 7000&lt;ref name=&quot;econ&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21582037-one-islamist-rebel-group-seems-have-overtaken-all-others-competition-among |títulu=Syria's Islamist fighters: Competition among Islamists |obra=The Economist |fecha=20 de xunetu de 2013 |fechaaccesu=26 de xunetu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; – 15&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.channel4.com/news/syria-files-interactive-rebels-weapons-money-ideology-assad |títulu=Syria interactive: the rebels, their weapons and funds |editorial=[[Channel 4]] |fecha=29 de mayu de 2013 |fechaaccesu=25 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
----
----
'''{{Bandera2|Estáu Islámicu}}'''&lt;br /&gt;100&amp;nbsp;000 combatientes
|soldaos3 = {{Bandera imaxe|Ala kurdên rojava.svg}} '''YPG:'''
* ~80&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;guide&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/566329-us-preparing-airbase-in-northeast-syria-reports |títulu=US preparing airbase in
northeast Syria: reports |fecha=avientu de 2015 |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161208163034/https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/566329-us-preparing-airbase-in-northeast-syria-reports |archivedate=2016-12-08 |fechaaccesu=2018-03-18 }}&lt;/ref&gt;-100&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Dec-27/242372-kurdish-militia-has-35000-fighters-spokesman.ashx#axzz2oNa3sbT8 |títulu=Kurdish militia has 35,000 fighters: spokesman |periódicu=The Daily Star |fecha=27 d'avientu de 2013}}&lt;/ref&gt; combatientes
'''Yabat al-Akrad:'''
* 7000&lt;ref name=&quot;hijacked&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/11082013 |autor=Mutlu Civiroglu |títulu=Kurdish Commander: Jihadi Groups in Syria Have Hijacked FSA |editorial=Rudaw |fecha=11 d'agostu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; combatientes
|baxes1 = {{Bandera|Siria}} 63,820 soldaos muertos&lt;ref name=&quot;syriahr.com&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-5490129/Syria-war-killed-350-000-7-years-monitor.html }}&lt;/ref&gt;
* {{Bandera|Siria}} 58.130 milicianos muertos&lt;ref name=&quot;syriahr.com&quot;/&gt;
* {{Bandera imaxe|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} 1630 muertos
7686 d'otros países chiítas
|baxes2 = {{Bandera|Siria|1932}} 62039 muertos les FSA, curdos y desertores&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-5490129/Syria-war-killed-350-000-7-years-monitor.html }}&lt;/ref&gt;
----
----
{{Bandera|Estáu Islámicu}}&amp;nbsp;{{Bandera imaxe |Flag_of_the_Al-Nusra_Front.svg}}: 63360 muertos&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|baxes3 =
|baxes4 = 106.390 civiles muertos (19.811 neños y 12.513 muyeres)&lt;ref name=&quot;osdh_16.07.17&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-5490129/Syria-war-killed-350-000-7-years-monitor.html |axencia=OSDH |fecha=16 de xunetu de 2017 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://vdc-sy.net/en/ |títulu=Violations Documentation Center |axencia=VDC |fechaaccesu=5 d'agostu de 2017 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170202042153/http://vdc-sy.net/en/ |fechaarchivu=2017-02-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;88 soldaos estranxeros muertos ({{Bandera|El Líbanu}} 48, {{Bandera|Xordania}} 7, {{Bandera|Iraq}} 16,{{Bandera|Turquía}} 17)
353,935 muertos en total (según la OSDH, marzu de 2018)&lt;ref name=&quot;osdh_16.07.17&quot; /&gt;&lt;br /&gt;1 millón de mancaos&lt;br /&gt;10 millones de movíos.&lt;ref&gt;[http://www.lavoz.com.ar/ciudadanos/fuxeron-de-siria-toparon-abellugu-en-cordoba Fuxeron de Siria, toparon abellugu en Córdoba] Consultáu'l 13 de xunu de 2016 - Lavoz.com.ar&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Más de 5 millones de movíos (Según otres fontes)&lt;ref&gt;[http://www.huffingtonpost.com.mx/2017/03/30/mas-de-5-millones-de-persones-fuxeron--del conflictu-en-siria_a_22019113/ «Más de 5 millones de persones fuxeron del conflictu en Siria: ONX.» 30 de marzu de 2017.] ''The Huffington Post''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rtve.es/noticias/20170330/guerra-siria-cifra-refuxaos-sirios-supera-yá-cinco-millones-segun-acnur/1513602.shtml «Guerra en Siria La cifra de refuxaos sirios supera yá los cinco millones, según ACNUR.» 30 de marzu de 2017.] RTVE.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.elsoldemexico.com.mx/mundo/628882-la cara-de-la guerra-en-siria-mas-de-5-millones-de-refuxaos «La cara de la guerra en Siria: más de 5 millones de refuxaos.» 30 de marzu de 2017.] ''El Sol de Méxicu''.&lt;/ref&gt;

|campaña = 
|campaña2 =
|campaña3 =
|campaña4 =
|notes =
}}
La '''guerra civil siria''' ({{Lang-ar|الحرب الأهلية السورية}} ''al-Ḥarb al-ahliyya al-sūriyya'') ye un conflictu bélicu empecipiáu a principios de 2011 y que se desenvuelve na actualidá en [[Siria]]. Nel so entamu les [[Fuercies Armaes de Siria]] enfrentar contra grupos armaos rebalbos, conocíos n'Occidente como la [[oposición siria]]. Más palantre, numberosos grupos y combatientes rebalbos xunir al [[Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante]] — Estáu Islámicu (EI) n'[[Idioma español|español]]; ISIS n'[[idioma inglés|inglés]], Daesh (n'[[Idioma árabe|árabe]] داعش), lo que-y dexó invadir vastes estensiones de Siria dende Iraq.&lt;ref name=&quot;EIIL&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128508-estremistes-destrúin-artefautos-arqueologicos-siria.html |títulu=Estremistes destrúin ayalgues arqueolóxiques de 3000 años en Siria |fecha=19 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt; Pa 2017, el Gobiernu siriu entamó una gran campaña contra Daesh recuperando los territorios al oeste del Éufrates, el 6 d'avientu tantu autoridaes siries como ruses, proclamaron el final de la operación contra Estáu Islámicu.&lt;blockquote&gt;&quot;La xera de ganar a les formaciones criminales de la organización terrorista Estáu Islámicu nel territoriu de Siria, llevada a cabu poles Fuercies Armaes de la Federación de Rusia, ta cumplida (...) &amp;nbsp;les fuercies del Gobiernu [siriu] col sofitu de les Fuercies Aérees ruses tomaron por completu'l control de la zona al noroeste de Abu Kemal: dende'l ríu Éufrates hasta'l pobláu Mezile, con una superficie total de 2.500 quilómetros cuadraos&quot;, &amp;nbsp;''Xefe del principal mandu operativu del Estáu Mayor de les Fuercies Armaes de Rusia, Serguéi Rudskói.''&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=&quot;Misión cumplida&quot;: Les Fuercies Armaes de Rusia confirmen la derrota del Estáu Islámicu en Siria|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/256993-rusia-siria-quedáu-poblacion-control-ei|fechaaccesu=1 de xineru de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&quot;Toles agrupaciones del Estáu Islámicu en territoriu siriu fueron destruyíes,&amp;nbsp;llográndose asina la lliberación de Siria&amp;nbsp;(…) Al día de güei nun esisten zones d'esi país árabe so control del EI&quot;,&amp;nbsp;j''efe del Estáu Mayor Xeneral del Exércitu rusu, Valery Gerasimov''.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Rusia: Siria foi lliberada dafechu del Estáu Islámicu|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/256902-rusia-putin-estáu-islamico-atayante-derrota-siria|fechaaccesu=1 de xineru de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&amp;nbsp;&quot;El ministru de Defensa rusu (Serguéi Shoigú) reportó que les operaciones nes veres occidental y oriental del Éufrates concluyeron con una derrota atayante de los terroristes (...) De xacíu, inda pueden haber focos de resistencia, pero polo xeneral, la ofensiva nesta etapa y nesta zona terminó (...) esta operación antiterrorista remató con una atayante derrota de los terroristes&quot;, ''presidente de la Federación Rusa, Vladimir Putin.''&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&quot;El terrorismu nun se llinda al EI, sinón que'l EI ye solo una parte d'este. [...] Tenemos qu'entender que cuando enfocamos solo nel EI, esto equival a un&amp;nbsp;intentu de&amp;nbsp;esvalixar l'atención&amp;nbsp;del fechu de que'l terrorismu subsiste col sofitu d'Occidente. [El Frente]&amp;nbsp;A el&amp;nbsp;Nusra ta a la cabeza d'esti terror, mientres hayan organizaciones terroristes como'l EI o [el Frente] Al Nusra, esto significa que&amp;nbsp;inda tamos en guerra. Asina que la guerra&amp;nbsp;va terminar hasta que s'aniquile al postreru terrorista, ensin importar so qué nome&quot;,&amp;nbsp;''presidente de la República Árabe Siria, Bashar al Assad''&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Assad: &quot;El terrorismu en Siria esiste gracies al sofitu d'Occidente&quot;|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/257833-assad-terrorismu-siria-subsistir-sofito-occidente|fechaaccesu=1 de xineru de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Les protestes de marzu de 2011, derivaron nuna guerra civil ente les fuercies gubernamentales y la oposición armada, desaguando nun conflictu internacional onde la llucha contra los terroristes entemecer col conflictu d'intereses de dellos países estranxeros, incluyíes los dos mayores potencies nucleares, según les potencies rexonales.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Cinco claves pa nun perdese nel 'llaberintu' de la guerra siria - RT |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/235478-claves-conflictu-siriu |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |periódicu=RT n'Español |idioma=}}&lt;/ref&gt;

La organización qu'arrexuntaba, nun principiu, a la oposición siria foi'l [[Conseyu Nacional Siriu]] (SNC), con base n'Istambul, en 2011 incluyía a toles faiciones antigubernamentales. Sicasí, les diverxencies polítiques, militares y relixoses estremaron al SNC en 2012-13 (en grupos armaos, la oposición moderada y la oposición radical). Pela so parte, los curdos crearon la so propia agrupación, de la que forma parte'l so brazu armáu [[Unidaes de Proteición Popular|Unidá de Proteición Popular]] (YPG poles sos sigles en curdu). Por cuenta de la división de les fuercies opositores, distintos grupos islamistes, como l'ex-[[Jabhat Fateh al-Sham|Frente Al Nusra]] y del [[Estáu Islámicu]], adquirieron un mayor protagonismu na so confrontación contra les fuercies gubernamentales.

Dempués de que'l Gobiernu nun pudiera apangar el conflictu, dellos protagonistes internacionales, como EE.XX., Europa, Turquía y monarquíes d'[[Oriente Mediu]], intervinieron direuta o indireutamente. Dende l'empiezu de la guerra, EE.XX. apurrió sofitu a la 'oposición moderada', como los grupos armaos del [[Exércitu Llibre Siriu]], anque muncha d'esta ayuda terminó en manes de grupos islamistes, polo que, pa 2018 s'hubo frenáu toa ayuda a esti grupu, centrándose nes SDF. 

El presidente de Siria, [[Bashar al-Asad]], declaró en delles ocasiones que tres la derrota de los terroristes, los militares de [[Turquía]] y [[Estaos Xuníos|EE.XX.]] tendrán d'abandonar el territoriu siriu o de lo contrario van ser espulsaos pola fuercia:&lt;blockquote&gt;«Si falamos de la presencia de militares sobre'l terrén, como ye'l casu de los soldaos turcos, si tamos lluchando contra los terroristes, tamién tenemos derechu a lluchar contra los qu'ocupen el nuesu país. Nesti sentíu, tantu los americanos como los turcos y los demás ocupantes, tendrán de dise pol so propiu pie o van ser espulsaos pola fuercia».&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Assad: &quot;Tres la derrota de los terroristes, Turquía y EE.XX. van abandonar Siria o van ser espulsaos&quot; - RT|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/236509-assad-gana-terroristes-turquia-eeuu|fechaaccesu=23 d'abril de 2017|periódicu=RT n'Español|idioma=}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Al entamu, los rebeldes cuntaben con asistencia non letal, pero más tarde EE.XX. empezó a procurar financiamiento, armes y entrenamientu. Dempués, acabó almitiendo que parte de l'ayuda letal terminó en manes de terroristes que lu usaron tantu contra'l Gobiernu y los civiles, como contra la 'oposición'. Amás Arabia Saudita, Qatar, Kuwait, según Turquía apurriríen &quot;millones de dólares&quot; a los grupos terroristes, incluyíu'l Frente Al Nusra y el EI», según declaró en marzu de 2014 ''David Cohen, secretariu axuntu del Departamentu d'Ayalga pa Terrorismu ya Intelixencia Financiera de EE.UU''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Hasta'l 2016 envalorábase que los grupos armaos illegales recibieron unos 2450 sistemes portátiles de defensa aérea, 1750 sistemes antitanque, 650 llanzacohetes múltiples, más de 24000 proyeutiles de distintos tipos y más de 600 tonelaes d'esplosivos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201702211067120590-armamentu-oriente-medio-siria/ |títulu=Defensa rusa: la oposición siria recibe constantemente les armes del estranxeru |fechaaccesu=22 de febreru de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

La coalición internacional liderada por EE.XX. (''Central Join Task Force'') na so Operación Resolvimientu Inherente empezó a llanzar ataques aéreos contra'l [[Estáu Islámicu]] en Siria'l 10 de setiembre de 2014, ensin l'aprobación del Gobiernu siriu. Magar l'oxetivu principal de la coalición yera lluchar contra'l EI, los sos ataques non siempres fueron precisos, cobrándose la vida de centenares de civiles y atacáu a posiciones ya infraestructura del gobiernu siriu, so la sida d'un ataque defensivu o d'ataques de represalia pol usu d'armes químiques.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Rusia, Irán y agrupaciones chiítas, como Hezbolá, sofiten al Gobiernu siriu que combate a Estáu Islámicu, grupos islamistes, l'exércitu llibre siriu sofitáu per Turquía y les fuercies democrátiques de Siria, sofitada por EE.XX. Dende'l 30 de setiembre de 2015, Rusia llevó a cabu una operación antiterrorista en Siria dempués de que'l presidente siriu solicitara ayuda militar. Nos cinco meses y mediu que duró l'operativu, les Fuercies Aérees ruses destruyeron más de 12000 blancos d'infraestructura. Según el ministru de Defensa rusu, Serguéi Shoigú, unos 35000 radicales fueron ablayaos mientres esi primer añu.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Amás d'acabar cola vida d'ente 300.000 y 470.000 persones, el conflictu desencadenó una crisis humanitaria. Pa 2016 de los 22 millones d'habitantes del país más de la miitad tuvieron que fuxir. 13 millones y mediu d'estos movíos internos precisen ayuda urxente. Amás, 4,8 millones llegaron fuxir a países vecinos; Turquía acoyó a 2,7 millones de sirios, El Líbanu a cerca d'un millón y cerca de 650000 fueron a Xordania. Trés cuartes partes de los refuxaos son muyeres y neños. Según cifres de Unicef, siquier 652 neños fueron asesinaos, un 20% más qu'en 2015. Amás, fueron reclutados, casi mil neños soldaos, pa lluchar direutamente en primer llinia. Los más vulnerables son los 2,8 millones que s'atopen en zones de mal accesu. D'ellos, 280000 vivieron so asediu, casi dafechu aisllaos de l'ayuda humanitaria. 338 centros médicos quedaron amenorgaos a escombros en 2016.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/03/15/siria-seis-anos-de-guerra |títulu=Siria: seis años de guerra |fechaaccesu=21 de marzu de 2017 |fecha=15 de marzu de 2017 |sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt; 

Por cuenta de la participación de numberoses potencies estranxeres denominóse-y una [[guerra subsidiaria]]. El gobiernu siriu cuenta col sofitu de [[Rusia]], que lo considera un país aliáu dende tiempos de la [[Xunión Soviética]], la [[República Islámica d'Irán]] y la organización libanesa [[Hezbolá]].&lt;ref name=&quot;AlNusraDaraa&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.longwarjournal.org/threat-matrix/archives/2012/11/a%20el_nusrah_front_claims_3_more.php |títulu=Al Nusrah Front claims 3 more suicide attacks in Daraa |fecha=27 de payares de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130513183246/http://www.longwarjournal.org/threat-matrix/archives/2012/11/a |fechaarchivu=2013-05-13 }}&lt;/ref&gt; Defenden que les manifestaciones y primeres revueltes armaes fueron entamaes y financiaes por [[Occidente]], según a dellos grupos yihadistes, pa bastiar la cayida del gobiernu y controlar el país,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/129425-pbs-militares-eeuu-entrenen-rebeldes-sirios-catar.html |títulu=Videu: Militares d'Estaos Xuníos entrenen a rebeldes sirios nuna base secreta de Quatar |fechaaccesu=29 de mayu de 2014 |apellíu= |nome= |fecha=28 de mayu de 2014 |editorial=RT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/128353-eeuu-misiles-rebalbes-siria.html |títulu=EUA unvia misiles a los rebeldes sirios pa un programa piloto |fecha=17 de mayu de 2014 |fechaaccesu=29 de mayu de 2014 |editorial=RT }}&lt;/ref&gt; opinión sofitada por dellos analistes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Coronel Pedro Baños Baxu: “Los servicios secretos de Turquía crearon l'Estáu Islámicu” |url=https://latribunadelpaisvasco.com/art/3297/-ldquo-los%20servicios%20secretos-de-turquia-crearon-el-estado-islamico-rdquo- |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2015 |editorial=La Tribuna del País Vascu |fecha=3 d'agostu de 2015}}&lt;/ref&gt; La oposición siria» ye sofitada por [[Estaos Xuníos]],&lt;ref name=&quot;ayuda&quot;&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/ultima_hora/view/127276-eeuu-oposicion-siria-millones-adicionales.html |títulu=EE. XX. va apurrir a la oposición siria 27 millones de dólares adicionales |editorial=RT |fecha=5 de mayu de 2014 }}&lt;/ref&gt; [[Turquía]], [[Arabia Saudita]] y otros países aliaos occidentales y del [[golfu Pérsicu]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos1=Blake |nome1=Eben |títulu=Iran's Relationship With Assad, Hezbollah In Lebanon And Houthis In Yemen Must Stop, Says Qatar's Foreign Minister |url=http://www.ibtimes.com/irans-relationship-assad-hezbollah-lebanon-houthis-yemen-must-stop-says-qatars-2039884 |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2015 |periódicu=International Business Times |fecha=5 d'agostu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/may/23/kofi-annan-syrians-regional-proxy-wars |títulu=Kofi Annan: Syrians pay with their lives while rexonal powers wage proxy wars |fecha=23 de mayu de 2014 |fechaaccesu=28 de mayu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.oxfordresearchgroup.org.uk/publications/briefing_papers_and_reports/war_syria_proxy_element |títulu=War in Syria: The Proxy Element |editorial=Oxford Research Group |fecha=11 de xunetu de 2013 }}&lt;/ref&gt; Les organizaciones internacionales acusaron al gobiernu siriu, EI y los grupos rebalbos de violaciones graves de los derechos humanos y de munches matances.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.businessinsider.com/r-islamic-state-and-syrian-government-committing-war-crimes-un-2014-8|títulu=UN Details Rampant War Crimes By ISIS And Assad's Regime|apellíu=Nebehay|nome=Stephanie|axencia=[[Business Insider]]|fechaaccesu=27 d'abril de 2017|fecha=27 d'agostu de 2014|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://edition.cnn.com/2012/11/02/world/meast/syria-civil-war/index.html|títulu=Syrian rebels blame 'heinous' executions on 'extremists'|apellíu=Abdelaziz|nome=Salma|axencia=[[CNN]]|fechaaccesu=27 d'abril de 2017|fecha=2 de payares de 2012|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/27/syria-isis-war-crimes-united-nations-un títulu=Syria and Isis committing war crimes, says UN periódicu=[[The Guardian]]|fechaaccesu=27 d'abril de 2017|fecha=27 d'agostu de 2014|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.efe.com/efe/espana/mundo/la-onu-acusa-a-los opositores-y-al gobiernu siriu-de-crimenes-guerra/10001-3084079|títulu=La ONX acusa a los opositores y al Gobiernu siriu de crímenes de guerra|axencia=[[Axencia EFE|EFE]]|fechaaccesu=27 d'abril de 2017|fecha=1 de payares de 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.milenio.com/internacional/ONX-acusa-rebeldes-crimenes-ataques_0_256774665.html|títulu=ONX acusa a rebeldes sirios de crímenes contra la humanidá periódicu=[[Milenio (periódicu)|Milenio]]|fechaaccesu=27 d'abril de 2017|fecha=5 de marzu de 2013}}&lt;/ref&gt;

Pa primavera del 2018 tres la victoria en Adu Duhur, Guta Oriental y Qalamoon Oriental, diversos medios occidentales consideren que'l gobiernu siriu ganó de facto la guerra civil, anque nun controla tol territoriu de Siria. Pero, sofitáu per Rusia ya Irán, nun hai naide que realmente pueda enfrenta-y. La escasez de combatientes, equipu y capacidá evitó que pueda restablecer un control más ampliu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos=Marcus|nome=Jonathan|títulu=Qué efectivu foi realmente l'ataque a Siria per parte d'Estaos Xuníos, Francia y Reinu Xuníu|url=http://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-43765491|fecha=14 d'abril de 2018|fechaaccesu=15 d'abril de 2018|periódicu=BBC Mundu|idioma=en-GB}}&lt;/ref&gt;

__TOC__

== Antecedentes ==

=== Gobiernu de Asad ===
{{AP|Familia Asad}}
El [[Partíu Baath Árabe Socialista]] llegó al poder en 1963, tres un golpe d'estáu. En 1966, otru golpe derrocó a; [[Michel Aflaq]] y [[Salah al-Din al-Bitar]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Wilson |nome=Scott |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2014875394_syria26.html |títulu=Syria escalates attacks against demonstrators |periódicu=The Seattle Times |fecha=25 d'abril de 2011 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En payares de 1970, el Xeneral [[Hafez al-Asad]], [[Ministeriu de Defensa de Siria|ministru de Defensa]], encabezó lo que llamó una revolución correutiva», llegando a [[primer ministru de Siria Primer ministru]].

En marzu de 1971 Asad declaróse [[Presidente de Siria presidente]], posición que caltendría hasta la so muerte nel 2000. De magar, la Caña Rexonal Siria secular del [[Partíu Baath Árabe Socialista Democráticu|Partíu Baath]] caltúvose como l'autoridá política dominante. Los ciudadanos sirios solo podíen aprobar al Presidente por [[referendu]] y, hasta la eleición parllamentaria de 2012.&lt;ref name=&quot;autogenerated4&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.npr.org/2011/04/13/135383023/protests-in-syria-pose-challenges-for-the-o-s |títulu=Protests in Syria Pose Challenges for the U.S |editorial=NPR }}&lt;/ref&gt;

En [[1982]], nun clima d'insurxencia [[islámica]] que duró seis años, Hafez Al Asad, llevó a cabu una táctica de ''[[tierra quemada]]'' contra la ciudá de [[Hama]], pa encalorar una revuelta islamista [[Sunismu|suní]], ente quien se cuntaba al movimientu de los [[Hermanos Musulmanes]].&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Shadid |nome=Anthony |url=http://www.nytimes.com/2011/04/27/world/middleeast/27syria.html?src=twrhp |títulu=International Outcry Grows Over Syria Crackdown |ubicación=Syria |periódicu=The New York Times |fecha=26 d'abril de 2011 |fechaaccesu=3 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt; 

L'actual presidente [[Bashar al-Asad]], fíu de Hafez al-Assad, atopar nel poder dende'l [[17 de xunetu]] de [[2000]], tres el fallecimientu del so padre. El so partíu pertenez al [[Frente Nacional Progresista]], con mayoría nel parllamentu (134 asientos), y otros nueve miembros que representen a 35 partíos políticos. Bashar al-Asad y [[Asma al-Asad]], la so esposa, nacida y educada nel Reinu Xuníu y musulmana sunni&lt;ref name=&quot;rose&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Golovnina |nome=Maria |url=http://www.reuters.com/article/2012/03/19/us-syria-asma-idUSBRE82I0MB20120319 |títulu=Asma al Asad, a &quot;desert rose&quot; crushed by Syria's strife |axencia=Reuters |fecha=19 de marzu de 2012 |fechaaccesu=8 d'agostu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Ente xunetu de 2000 y agostu de 2001, tuvo llugar una «[[Primavera de Damascu]]», con un intensu alderique políticu y social.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Non Room to Breathe: State Repression of Human Rights Activism in Syria |editorial=Human Rights Watch |fecha=Ochobre de 2007 |volume=19 |issue=6 |páxines=8-13 |url=http://www.hrw.org/en/node/10646/section/4 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El periodu foi carauterizáu pola apaición de numberosos foros políticos o [[Salón lliterariu|salones]], onde grupos de persones con idees allegaes axuntar en cases privaes p'aldericar asuntos políticos y sociales. Activistes políticos tales como [[Riad Seif]], [[Haitham al-Maleh]], [[Kamal al-Labwani]], [[Riyad al-Turk]] y [[Aref Dalila]] fueron importantes nel desenvolvimientu del movimientu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE24/007/2002/en/ee9fa6f2-d870-11dd-9df8-936c90684588/mde240072002en.html |títulu=Syria Smothering Freedom of Expression: the detention of peaceful critics |editorial=Amnesty International |fecha=5 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131208005916/http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE24/007/2002/en/ee9fa6f2-d870-11dd-9df8-936c90684588/mde240072002en.html |fechaarchivu=8 d'avientu de 2013 }}&lt;/ref&gt; Los foros más famosos fueron el [[Foru de Riad Seif|de Riad Seif]] y el de [[Jamal al-Atassi]].&lt;ref name=&quot;alan&quot;&gt;{{cita llibru |apellíu=George |nome=Alan |títulu=Syria:Neither Bread nor Freedom |añu=2003 |editorial=Zed Books |isbn=1-84277-213-9 |páxines=56-58 |url=https://books.google.com/?id=dFdbVVcKsSIC }}&lt;/ref&gt;

=== Demografía ===
{{AP|Demografía de Siria}}La [[familia Asad]] pertenez a la secta [[alauismo|alawí]], una caña del [[chiismu]] qu'entendía un 12,6% de la población de Siria.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Heneghan |nome=Tom |url=http://www.reuters.com/article/2011/12/23/us-syria-religion-alawites-idUSTRE7BM1J220111223 |títulu=Syria's Alawites are secretive, unorthodox sect |axencia=Reuters |fecha=23 d'avientu de 2011 |fechaaccesu=8 d'agostu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Los alawíes teníen mayoría nes grandes ciudaes y nos altos cargos del gobiernu, polo que, xeneraben rensía ente los [[suníes]]&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.nytimes.com/2011/04/25/world/middleeast/25assad.html?ref=world&amp;pagewanted=print|títulu=Syrian Crisis Tests the Mettle of Its Autocratic Ruler|fecha=24 d'abril de 2011|periódicu=The New York Times}}&lt;/ref&gt; que constituyíen la mayor parte de la población rural.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Syria – International Religious Freedom Report 2006 |editorial=Departamentu d'Estáu de EE.{{esd}}UU. |fechaaccesu=28 de xunu de 2009 |url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71432.htm |añu=2006 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Bastantes miembros cercanos de la familia de Bashar al-Asad llograron puestos nel gobiernu dende l'ascensión del so padre al poder.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor=Robin Wright |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/21/AR2008022102839.html |títulu=Sanctions on Businessman Target Syria's Inner Sanctum |periódicu=The Washington Post |fecha=22 de febreru de 2008 |fechaaccesu=31 de marzu de 2010 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

La guerra civil foi dexenerándose dende un conflictu favorecíu pola necesidá de cambeos políticos a un conxuntu de conflictos sectarios y d'intereses internacionales, en sofitu d'un determináu grupu étnicu. Por casu Irán sofita abiertamente a les milicies xiines, Arabia Saudita a los suníes y Turquía a la minoría turcomana. EE.XX. pela so parte sofita abiertamente a los curdos, que fueron declaraos enemigos de Turquía pola so conexón col PKK, que llucha contra'l gobiernu turcu. Per otru llau, atópase l'apuerto de miles d'estranxeros provenientes de diverses partes del mundu pa sofitar a un determináu bandu, yá seya económica o militarmente.

=== Otros factores ===

==== Sociedá y corrupción ====
El descontentu contra'l gobiernu yera más fuerte nes poblaciones rurales de Siria, especialmente ente suníes conservadores y relixosos.&lt;ref name=&quot;Poor rural rebels&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.foxnews.com/world/2012/10/16/rebels-in-syria-largest-city-aleppo-mostly-poor-pious-and-from-rural/ |títulu=Rebels in Syria's largest city of Aleppo mostly poor, pious and from rural backgrounds |editorial=Fox News Channel |axencia=Associated Press fecha=16 d'ochobre de 2012 |fechaaccesu=28 de xineru de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Estes zones incluyíen ciudaes con altos índices de probeza, como [[Daraa]] y [[Homs]], y los distritos más probes de ciudaes grandes. Les desigualdaes socioeconómiques amontáronse significativamente tres les polítiques corporativistes empecipiaes por [[Hafez al-Asad]] nos sos últimos años y aceleraes pol so fíu Bashar. Con un énfasis nel [[sector servicios]], estes polítiques tendíen a beneficiar a una minoría de la población, particularmente a aquellos que teníen conexones col gobiernu y miembros de la clase comerciante suní de Damascu y Alepo por aciu la concesión de privilexos económicos y fiscales.&lt;ref name=&quot;Poor rural rebels&quot; /&gt;

==== Economía ====
N'algamando un máximu en 1996, la producción menguó d'unos 610&amp;nbsp;000 barriles/día esi añu a 385&amp;nbsp;000 en 2010. Ante l'amenorgamientu de los ingresos y un déficit fiscal, en mayu de 2008 el gobiernu viose obligáu a retayar los subsidios de combustible, que consumíen el 15% del [[PIB]], causando la triplicación del preciu de la gasolina y l'aumentu del preciu de los alimentos.

A partir de 2006, Siria viose afeutada por una intensa seca, en parte debíu al [[cambéu climáticu]]. La rexón fíxose cada vez más templada y greba, con precipitaciones más irregulares ya intenses.&lt;ref name=&quot;seca&quot;/&gt; Ente 2002 y 2008, los recursos hídricos totales del país amenorgar a la metá,&lt;ref name=&quot;seca&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Earth Is Parched Where Syrian Farms Thrived |url=http://www.nytimes.com/2010/10/14/world/middleeast/14syria.html?adxnnl=1&amp;adxnnlx=1330449407-yAiPXrD1kQsKbG2Bb5A61A&amp;pagewanted=1&amp;_r=1&amp; |periódicu=[[The New York Times]] |fecha=13 d'ochobre de 2010 |fechaaccesu=5 d'agostu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; anque tamién se citó como posible factor l'amenorgamientu del caudal del ríu [[Éufrates]], por cuenta de la construcción de preses per parte de [[Turquía]].&lt;ref name=&quot;seca&quot;/&gt; La seca, qu'afectó principalmente a zones rurales del [[Creciente Fértil]],&lt;ref name=&quot;jadaliyya&quot;/&gt; provocó la desertificación de les tierres de cultivu y un éxodu rural, que dexaron centenares de villes abandonaes.&lt;ref name=&quot;seca&quot;/&gt; Los movíos, que proveníen de zones suníes, dirixir a les ciudaes costeres del país, apoderaes pola minoría alauita, xenerando tensiones sectaries. 

Amás, en 2010, una [[Seca en China de 2010-2011|dura seca en China]], la peor que sufriera'l país en sesenta años, xunto con diverses foles de calor o hinchentes en principales países productores de trigu como Ucrania, Rusia, Canadá y Australia, contribuyeron a la escasez d'esi cultivu. Ente xunu de 2010 y febreru de 2011 el preciu mundial del trigu doblóse, afectando especialmente a estaos importadores de trigu, azucre, sales como Siria.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Thomas L- |apellíu=Friedman |títulu=The Scary Hidden Stressor |url=http://www.nytimes.com/2013/03/03/opinion/sunday/friedman-the-scary-hidden-stressor.html?_r=1&amp; |periódicu=[[The New York Times]] |fecha=2 de marzu de 2013 |fechaaccesu=5 d'agostu de 2014 |enllaceautor=Thomas Friedman}}&lt;/ref&gt; Pa 2011, Siria enfrentar a un deterioru del nivel de vida nacional y a xubíes importantes nos precios de los productos básicos, con una [[Inflación|alta inflación]]&lt;ref name=&quot;jadaliyya&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Saleeby |nome=Suzanne |url=http://www.jadaliyya.com/pages/index/4383/sowing-the-seeds-of-dissent_economic-grievances-an |títulu=Sowing the Seeds of Dissent: Economic Grievances and the Syrian Social Contract's Unraveling |periódicu=Jadaliyya |fecha=16 de xineru de 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Massoud |apellíu=Derhally |títulu=Syrian inflation reached 31.5% in April |url=http://www.arabianbusiness.com/syrian-inflation-reached-31-5-in-april-460888.html |editorial=Arabian Business |fecha=6 de xunu de 2012 |fechaaccesu=22 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt; El país enfrentábase tamién a tases de [[desemplegu]] xuvenil particularmente altes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://journalistsresource.org/studies/government/international/youth-exclusion-in-syria-economic/ |títulu=Youth Exclusion in Syria: Social, Economic, and Institutional Dimensions |editorial=Journalist's Resource |fechaaccesu=11 d'agostu de 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Deborah |apellíu=Amo |títulu=Syrian Youth Unprepared For Market-Driven Economy |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=130222200 |fecha=avientu de 2010 |fechaaccesu=8 de setiembre de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Yi |apellíu=had |títulu=Unemployed Anti-War Protesters Demand Syrian Invasion |url=http://www.duffelblog.com/2012/07/unemployed-anti-war-protesters-demand-syrian-invasion/ |editorial=The Duffel |fecha=2 de xunetu de 2012 |fechaaccesu=8 de setiembre de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jadaliyya&quot;/&gt;

==== Gas natural ====
Delles fontes suxirieron que la xeopolítica del gas natural d'Oriente Mediu xugó un papel na guerra, en mayor o menor midida.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Siria, la estorbisa ente'l gas natural qatarín y Europa |url=https://www.abc.es/internacional/20130915/abci-qatar-petroleo-siria-201309142123.html |periódicu=[[ABC (periódicu)|ABC]] |fecha=15 de setiembre de 2013 |fechaaccesu=4 d'agostu de 2014}}&lt;/ref&gt; Dende 2008, pel país trescurre'l [[Gasoductu Árabe]], qu'esporta [[gas natural]] dende [[Exiptu]] a [[Xordania]], Siria y [[El Líbanu]], con una caña submarina que llega a [[Israel]].&lt;ref name=&quot;downstream2&quot;&gt;
{{cita publicación |url=http://www.downstreamtoday.com/news/article.aspx?a_id=8761 |títulu=Syria Completes First Stage of Arab Gas Pipeline |axencia=[[Xinhua]] |editorial=Downstream Today |fecha=18 de febreru de 2008 |fechaaccesu=23 de febreru de 2008}}&lt;/ref&gt; Amás, en 2010 empezaron les negociaciones pa construyir un [[Gasoducto Irán-Iraq-Siria]], que llevaría [[gas natural]] iranina dende'l [[Xacimientu de gas natural South Pars-North Dome|xacimientu de South Pars]], que comparte con [[Qatar]], hasta'l [[Mar Mediterraneu|Mediterraneu]] pa ser esportáu a Europa.

El gasoductu, que consolidaría la posición d'Irán como potencia rexonal,&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Tasnim News Agency - Hezbollah Official Hails Iran as Major Rexonal Power |url=http://www.tasnimnews.com/en/news/2015/08/14/828407/hezbollah-official-hails-iran-as-major-regional-power |sitiuweb=Tasnim News Agency |fechaaccesu=18 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt; competía direutamente colos planes de Qatar de construyir [[Gasoducto Qatar-Turquía|otru gasoductu]] que pase per Siria.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=IRAN-IRAQ: Pipeline to Syria Ups Ante in Proxy War with Qatar |url=http://oilprice.com/Geopolitics/Middle-East/IRAN-IRAQ-Pipeline-to-Syria-Ups-Ante-in-Proxy-War-with-Qatar.html |editorial=Oilprice.com |fecha=22 de febreru de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Esti gasoductu trascurriría dende'l xacimientu qatarín al traviés de Arabia Saudita, Xordania y Siria p'algamar Turquía y la so [[Gasoductu Nabucco]], tamién coles mires de llegar al mercáu européu. Amás, al contrariu que'l gasoductu iranín, ésti evitaría cualquier contautu con Rusia.

=== Primavera Árabe ===
{{AP|Primavera Árabe}}

La llamada [[Primavera Árabe]] foi un movimientu social que pretendía una remodelación política nos países de la rexón. N'avientu de 2010, apaecieron en Túnez protestes en masa anti-gubernamentales, y más tarde espardiéronse nel Mundu Árabe. En xineru y febreru de 2011, asocedieron revoluciones en Túnez y Exiptu, y los sos gobiernos, acusaos d'autoritarios, fueron derrocaos. Tamién en [[Libia]] asocedieron manifestaciones que derivaron nuna rebelión armada y más tarde nuna [[Guerra de Libia de 2011|guerra civil]]. Otros países árabes tamién protestaron, y dellos gobiernos trataron de contentar al pueblu faciendo reformes y cambeos nel gobiernu.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140423110216/https://www.publico.es/internacional/359676/siria-y-jordania-sumir-hoy-a-les manifestaciones/version-imprimible «Siria y Xordania sumir güei a les manifestaciones.»] ''[[Público (España)|Público]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rionegro.com.ar/diario/rn/nota.aspx?idart=552045&amp;idcat=9533&amp;tipu=2 |títulu=«Xordania, Palestina y Siria tomen nota y reformen los sos gobiernos.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

== Batallosos ==
{{VT|Grupos armaos de la Guerra Civil Siria|l1=Grupos armaos de la Guerra Civil Siria|Conflictos ente los rebeldes mientres la Guerra Civil Siria}}Tres l'apaición d'Estáu Islámicu, la intervención turca, el fin de la batalla de Alepo y los diversos conflictos ente los grupos insurxentes, la guerra civil siria pasó de ser una llucha por causes polítiques ente'l gobiernu col sofitu de la población urbana y la oposición con sofitu de la población rural; a una llucha de distintes faiciones armaes sofitaes por diverses potencies pol control de territoriu, recursos y sofitu políticu-financieru internacional. En 2017 puede estremase 5 grandes faiciones:

=== Fuercies Gubernamentales SAA y NDF ===
{{AP|Exa de la Resistencia|Fuercia de Defensa Nacional (Siria)|l2=Fuercia de Defensa Nacional}}

;Exércitu Árabe Siriu (SAA) y la Fuercia Aérea Siria (SyAAF)
{{AP|Fuercies Armaes de Siria|l1=Fuercies Armaes de Siria|Fuercia Aérea Árabe Siria}}
[[Ficheru:Flag of Syria.svg|miniaturadeimagen|Bandera oficial de [[Siria]].]]
El gobiernu siriu ye sofitáu y defendíu poles [[Fuercies Armaes Árabes Siries|Fuercies Armaes de Siria]] (SAA), les que, integraes pol [[Exércitu Árabe Siriu]], l'[[Armada Árabe Siria|Armada siria]] y la [[Fuercia Aérea Árabe Siria|Fuercia Aérea Siria]], encargar de combatir ciudá per ciudá a los rebeldes. Tres la segunda cayida de Palmira l'altu mandu rusu intervieno entá más nes SAA, tomando'l control de la planificación, estratexa y control de zones con batallones de policía militar. Entranando y armando batallones de fuercies especiales como les [[Fuercies Tigre (Siria)|fuercies Tigre]] y los cazadores de terroristes.

Les tropes gubernamentales dempués de la intervención de la [[Fuercia Aérea de Rusia|Fuercia Aérea Rusa]] (RuAF) nel 2015 tomaron la iniciativa retomando sectores estratéxicos na [[campaña de Palmira]] y la [[Batalla de Alepo (2012-2016)|batalla de Alepo]], recuperando'l control de tolos grandes centros urbanos pal añu 2016. Los primeros años de la guerra fueron altamente costoses tantu en material bélico como en personal, debíu en parte a la falta de profesionalismo na infantería, lo cual provoca fuxíes innecesaries o captura del so material militar en retiraes desorganizadas, a esto amestábase'l fechu de que les deserciones sunitas que minaben la moral de la tropa, según la falta de cuerpos de fuercies especiales, policía militar, zapadores y brigaes aerotresportaes.

;Hezbolá
Ante les enzancaos del Exércitu gubernamental pa recuperar el control del país, en mayu de [[2013]], el gobiernu siriu decidió pidir l'ayuda de [[Hezbolá]], una organización militar d'[[El Líbanu]] qu'unvió miles de soldaos a la batalla en Qusair, lo que foi tacháu de «invasión» per dellos países.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20130524/qusair-batalla-estrategica-control-frontera-siriu-libanesa/669540.shtml |títulu=Al Qusair, la batalla estratéxica pol control de la frontera siriu-libanesa |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |apellíu=Caretti |nome=Gonzalo |fecha=24 de mayu de 2013 |editorial=[[RTVE]]}}&lt;/ref&gt;

Hezbolá compónse principalmente d'infantería llixera móvil, anque dende 2016 pasu ente pasu foi formando batallones mecanizados, de xuru con tanques y carros blindaos provistos pol gobiernu siriu. Dende l'entamu de la so participación na guerra siria, amodo foi convirtiéndose d'una guerrilla paramilitar a un exércitu regular. Pela so parte el gobiernu siriu anunció en diverses ocasiones el so total sofitu en casu d'un conflictu con Israel.

El 11 de mayu anuncia que se retira de tola frontera libanesa con Siria, pasando'l so control al exércitu libanes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/11-may-hezbollah-leader-nasrallah-claims-it-has-dismantled|títulu=Hezbollah leader Nasrallah claims it has dismantled all military posts on the Syria-Lebanon border, and this area would now be patrolled just by the Lebanese army. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

;Irán
A mediaos de xunu de 2013, fontes ensin identificar reflexaes na prensa británica, falaben de la decisión d'Irán d'unviar un contingente de 4000 soldaos de la [[Cuerpos de la Guardia Revolucionaria Islámica|Guardia Revolucionaria Iranina]] pa lluchar en [[Siria]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-to-send-4000-troops-to-aid-president-assad-forces-in-syria-8660358.html |títulu=Iran to send 4,000 troops to aid President Assad forces in Syria |fechaaccesu=18 de payares de 2015 |fecha=16 de xunu de 2013 |periódicu=[[Independent]]}}&lt;/ref&gt; La brigada de fuercies iranines esplegaes conocer como brigada Fatemiyoun. A diferencia de Rusia, l'ayuda d'Irán ye pocu conocida en cifres por non ser espublizada, anque consiste principalmente na so coordinación con distintes milicies chiies de delles nacionalidaes, más que nuna intervención direuta. Amás en delles ocasiones dexó a la RuAF utilizar los sos aeropuertos militares en misiones de bombardéu estratéxicu.

Pa 2017 envalorábase qu'Irán sofitaba a más de 10000 milicianos de diverses nacionalidaes, amás del unvió de cientos de miembros de la guardia revolucionaria iranina.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/11-may-iran-provides-armsfinancing-and-training-and-manages|títulu=Iran &quot;provides arms,financing and training and manages as many as 10,000 Iraqi Afghan and Pakistani Shia fighters in Syria&quot; per DNI Coats - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

;Rusia {{AP|Intervención
militar rusa na Guerra Civil Siria}}

Rusia sofita al gobiernu de delles formes, destacando la [[base Naval de Tartus]]. Sirve principalmente como base de suministru pa los buques de la flota del [[mar Negru]] y otres unidaes que s'atopen en travesía pol [[Mediterraneu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rusiahoy.com/articles/2011/12/12/l%27almirante_kuznetsov_aldu_a%20el_mediterraneo_13309.html |títulu=L'Almirante Kuznetsov aldu al Mediterraneu |fechaaccesu=23 d'avientu de 2011 |fecha=12 d'avientu de 2011 |editorial=Rusia Güei |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107201052/http://rusiahoy.com/articles/2011/12/12/l%27almirante_kuznetsov_aldu_a |fechaarchivu=2012-01-07 }}&lt;/ref&gt;

Una ayuda direuta púdose ver per parte de la organización libanesa [[Hezbolá]], que caltuvo un sofitu declaráu a al-Asad nos primeros años de guerra, y yá en 2013 unvió a dellos cientos de los sos soldaos a combatir de llau de les tropes gubernamentales de Siria. L'unvió de tropes de Hezbolá pudo vese en particular na [[batalla de Quseir de 2013]], onde'l gobiernu llogró una victoria aclamada, según mientres la [[Batalla de Alepo (2012-2013)|batalla de Alepo]] y la [[Operación Nube del Norte]].

==== Iraq ====
El 23 de febreru al traviés d'un comunicáu tresmitíu pola televisión iraquina, el primer ministru Haider al Abadi dispunxo la execución d'ataques aéreos contra de les posiciones del Estáu Islámicu allugaes en territoriu siriu. El ministru aprofió que la llucha contra l'agrupación estremista intensificóse dempués de los últimos ataques suicides perpetaos en Bagdag y tán destinaos a protexer a los sos ciudadanos.

«Unviemos a la nuesa Fuercia Aérea pa les operaciones d'ataque en contra del Estáu Islámicu en Siria», señaló al Abadi y destacó el llabor de los oficiales del Exércitu iraquín, a los que llomó de «héroes del aire», quien van lluchar contra los terroristes «que maten a los nuesos neños y ciudadanos en cualesquier parte».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/231850-irak-ordenar-ataque-estado-islamico-siria |títulu=Iraq ordena l'ataque al Estáu Islámicu en territoriu siriu - RT |fechaaccesu=25 de febreru de 2017 |sitiuweb=RT n'Español}}&lt;/ref&gt;

=== Milicies Insurxentes ===
[[Ficheru:SyrianNationalCoalitionOfficialLogo.svg|miniaturadeimagen|Bandera de la [[Coalición Nacional Siria]].]]
[[Ficheru:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|miniaturadeimagen|[[Bandera de Siria de 1930|Bandera representativa]] del [[Exércitu Llibre de Siria]].]]
{{AP|Oposición siria}}

Los opositores al gobiernu son variaos y bien heteroxéneos. Los sos fines van dende'l derrocamientu de Bashar al-Asad, una transición política, hasta la implantación d'una república islámica. Los rebeldes fueron sofitaos por una gran cantidá de naciones, sobremanera d'Occidente y del golfu pérsicu. Dientro d'estos aliaos atópense principalmente [[Estaos Xuníos]], [[Reinu Xuníu]], [[Francia]], [[Turquía]], [[Arabia Saudita]] y [[Qatar]], que sofitaron económica y armamentísticamente a los rebeldes. N'especial estos trés últimos, quien los financiaron sistemáticamente.

En 2017 el poderíu y la influyencia d'[[Al Qaeda|Al-Qaeda]] aumentaron de manera significativa, ente que los grupos armaos sirios cada vez yeren más débiles. El grupu terrorista Frente Fath al-Sham (ex-Frente Al-Nusra) y la banda Ahrar al-Sham, son dos grupos terroristes que consiguieron amentar el so poderíu y amenacien con erradicar a los grupos armaos con menos enclinos estremistes. L'Exércitu Llibre de Siria (ELS) foi unu de los que más vio perxudicada la so posición en Siria, yá que decenes de los sos integrantes y miembros d'otros grupos armaos xuniéronse a les files de Ahrar al-Sham o'l Frente Fath al-Sham. La insistencia d'una victoria militar de los dos grupos estremistes nuna victoria militar contra'l Gobiernu siriu y la so oposición a cualquier arreglu con Damascu, fueron los factores del aumentu de la so popularidá ente los opositores sirios y los insurxentes. L'apueste del ELS por un arreglu políticu y la so participación en delles de les rondes de negociaciones fueron dos de los puntos que los opositores sirios nun ven con bonos güeyos y por eso prefieren a los grupos islamistes. Sicasí, coles mesmes la medría del poderíu d'estos ta aumentando cada vez más les probabilidaes de qu'unu d'ellos, o nel peor de los casos, los dos, estableza un “califatu” al estilu de Daesh.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/335934/alqaeda-tragar-oposicion-fath-sham |títulu=Foreign Policy: Al-Qaeda empieza a tragase a la oposición siria - - HispanTV.com |fechaaccesu=20 de marzu de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

Representantes de 43 grupos armaos de la oposición siria'l 9 de setiembre de 2017 llegaron a un alcuerdu pa fundise nel marcu del Gobiernu Provisional de Siria. El vicepresidente de la Coalición Nacional de les Fuercies Siries Revolucionaries y d'Oposición, Abdulrajmán Mustafa, dixo qu'ente los grupos de la oposición qu'espresaron el deséu de xunise al nuevu cuerpu hai representantes de Ahrar al Sham, divisiones del Exércitu Siriu Llibre que participaron na Operación Escudo del Éufrates y otros grupos armaos de la oposición. Trátase d'agrupaciones como Yeish al Islam, Faylak al Sham, la División del Sultán Murad y el Frente de Damascu. El papel principal nel Exércitu Nacional va ser desempeñáu por Ahrar al Sham. El propósitu de la nueva formación ye llevar a cabo operaciones militares conxuntes pa espulsar a Bashar Asad del Gobiernu y combatir a les unidaes de autodefensa curdes. La idea gocia del respaldu total de Turquía, Arabia Saudita y Qatar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201709091072228445-oposicion-siria-ejercito-nacional/|títulu=Naz un nuevu 'Exércitu Nacional' en Siria|fechaaccesu=9 de setiembre de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

=== Hayat Tahrir al-Sham (HTS) ===
L'alianza Hayat Tahrir al-Sham (Xunta de Lliberación del Llevante), na que s'arrexunten los terroristes del Frente Fath al-Sham (enantes denomináu Frente Al-Nusra y venceyáu a Al-Qaeda) y grupos 'rebalbos' como'l Movimientu Nuredin al-Zinki, Liwa al-Haq, Yaish al-Suna y Yabhat al-Din.

==== Frente Al-Nusra ====
{{AP|Frente Al-Nusra}}
[[Ficheru:Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|miniaturadeimagen|Bandera del Frente Al Nusra, grupu radical afiliáu a Al Qaeda.]]

El Frente al-Nusra ye reconocíu como organización terrorista pol gobiernu siriu, amás de per países como Estaos Xuníos. Envalorábase que la cantidá de lluchadores xubía a ente 6000 y 10000 persones en 2012, incluyendo a combatientes estranxeros provenientes de Bosnia, Libia, Arabia Saudita, Exiptu, Xordania, Túnez, Palestina, El Líbanu, Australia, [[Chechenia]], Kuwait, los Emiratos Árabes Xuníos, Azerbaixán, Francia, Iraq, España, Dinamarca y Taxiquistán.&lt;ref name=&quot;GuardianForeignFighters&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Ghaith |títulu=Syria: the foreign fighters joining the war against Bashar al-Assad |url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/sep/23/syria-foreign-fighters-joining-war |fecha=23 de setiembre de 2012 |fechaaccesu=9 d'avientu de 2012 |periódicu=The Guardian |apellíu=Abdul-Ahad |lugar=Londres}}&lt;/ref&gt;

La rellación ente'l Frente al-Nusra y los rebeldes moderaos foi tirante, a pesar de collaborar col [[Exércitu Llibre Siriu]] en delles batalles por necesidá. La visión relixosa estricta y la voluntá d'imponer la [[llei Sharia]] fadió a munchos sirios.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=With wary eye, Syrian rebels welcome Islamists into their ranks |url=http://www.timesofisrael.com/with-wary-eye-syrian-rebels-welcome-islamists-into-their-ranks/ |fecha=25 d'ochobre de 2012 |fechaaccesu=28 de xineru de 2013}}&lt;/ref&gt; Dellos comandantes rebalbos acusaron a los yihadistes estranxeros de &quot;roba-yos la revolución&quot;, escalar fábriques siries y amosar intolerancia relixosa.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Martin |títulu=Syria crisis: al-Qaida fighters revealing their true colours, rebels say |url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/17/syria-crisis-alqaida-fighters-true-colours |fecha=17 de xineru de 2013 |fechaaccesu=26 de xineru de 2013 |periódicu=The Guardian |ubicación=Londres |apellíu=Chulov}}&lt;/ref&gt; El Frente Al-Nusra foi acusáu de maltratar a minoríes relixoses y étniques dende la so formación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.theblaze.com/stories/2013/06/30/catholic-priest-beheaded-in-syria-by-al-qaeda-linked-rebels-as-men-and-children-take-pictures-and-cheer/ |títulu=Catholic Priest Allegedly Beheaded in Syria by Al-Qaeda-Linked Rebels as Men and Children Take Pictures and Cheer |fecha=30 de xunu de 2013 |editorial=TheBlaze.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130714221411/http://www.theblaze.com/stories/2013/06/30/catholic-priest-beheaded-in-syria-by-al-qaeda-linked-rebels-as-men-and-children-take-pictures-and-cheer/ |fechaarchivu=2013-07-14 }}.&lt;/ref&gt;

En 2018 les HTS atopar en franca guerra contra Llabrar al Sham (JTS).

=== Turquía: Operación Escudo del Éufrates y Operación Caña de Olivar ===
A partir del 24 d'agostu del 2016 tropes regulares turques atopar en Siria, como parte de la operación Escudo del Éufrates, que tenía como oxetivu establecer una franxa de seguridá na frontera turca con Siria que tuviera llibre tantu del [[Estáu Islamico]] como de les [[YPG]] (Turquía considera grupu terrorista polos sos vinculos col [[PKK]], grupu armáu curdu qu'actúa en territoriu turcu). Pa lo cual el gobiernu turcu movilizó a la so infantería, artillería, tanques y aviación utilizando a los milicianos suníes y turcomanos del [[Exércitu Llibre Siriu]], según reclutados nos campos de refuxaos. Pal 9 de marzu de 2017 Turquía dio per rematada la operación cola captura d'[[Al-Bab|Al Bab]].

El 29 de marzu anuncióse que la operación de les fuercies turques Escudu del Éufrates nel norte de Siria concluyó con ésitu, el primer ministru turcu, Binali Yildirim, declaró que Turquía podría llanzar otra operación militar en Siria en casu d'amenaza.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703291067955231-ffaa-turques-daesh-siria/ |títulu=Turquía anuncia que termina con ésitu la operación Escudo del Éufrates |fechaaccesu=30 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

La intención de Turquía d'utilizar la operación Escudo del Éufrates en Siria pa demostrar el so poderíu militar nun foi abondo esitosa, l'Exércitu turcu tardó 6 meses en tomar un territoriu relativamente pequeñu. Amás, nel marcu de la operación, 70 militares perdieron la so vida y decenes de vehículos y equipos militares turcos fueron destruyíos mientres la operación, ente ellos el 'invencible' tanque Leopard. Tocantes a la demostración de fuercia política, l'ésitu ye más evidente, per un sitiu, la operación aumentó la presencia de Turquía en Siria y los sos intereses son agora consideraos polos otros actores del conflictu. Per otru llau, nun llogró demostrar la so fuercia política a Estaos Xuníos, país que decidió sofitar a los curdos so la sida de la llucha contra'l [[Estáu Islamico]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201704011068017020-turquia-operacion-siria/ |títulu=¿Ésitu o desastre? El balance de la operación militar turca en Siria |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

El 15 de xunu de 2017 Turquía terminó la construcción d'un muriu na frontera siria con una estensión de 828 km.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/15-june-turkey-has-finished-the-construction-of-a-700km-walltotally|títulu=Turkey has finished the construction of a 700-km wall(totally 828km) along its border with Syria - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=27 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 20 de xineru del 2018, Turquía llanzó la so segunda ofensiva militar (operación Caña de Olivar) conxuntamente con unidaes del [[Exércitu Llibre Siriu]] que yá participaren na operación Escudo del Éufrates, nel norte de Siria, na provincia d'[[Afrin]], onde s'atopaben asitiaos alredor de 5000 milicianos curdos de les YPG. Turquía dio por concluyida la ofensiva a finales de marzu de 2018 cuando los milicianos curdos fueron espulsaos de tola provincia de Afrin. 46 militares turcos perdieron la so vida nesta operación.

La situación ye tirante colos milicianos curdos en [[Manbij]], llocalidá nel norte de Siria que podria ser el proximo oxetivu del exércitu turcu. Les rellaciones ente Turquía y Estaos Xuníos empeoraron nos ultimos meses debíu al sofitu militar brindáu polos americanos a les milicies curdes en Siria, a les cualos Turquía considera terroristes.

=== Combatientes estranxeros ===
En 2017 unos 10{{esd}}000 radicales provenientes de los países postsoviéticos, incluyida Rusia, tán n'Oriente Próximu, según la xefa de l'Asamblea Interparlamentaria de la [[Comunidá d'Estaos Independientes]] (CEI), [[Valentina Matviyenko|Valentina Matvienko]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/mundo/201703281067925779-cei-radicalismu-terrorismu/ |títulu=Unos 10.000 radicales procedentes de la CEI podríen tar n'Oriente Próximu |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; Alredor de 5000 radicales procedentes de la [[Xunión Europea]] combaten en Siria, según l'asesor del ministru d'Esteriores del país árabe, Ayman Susan.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201704131068366362-terrorismu-yihadismo-ue-siria/ |títulu=Asesor del canciller siriu estima en 5.000 los terroristes en Siria procedentes de la XE |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; En 2017 envalórase que siquier 5000 milicianos uigures chinos engarren en diversos grupos islamistes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/8-may-syria-says-up-to-5000-chinese-uighurs-fighting-in-militant|títulu=Syria says up to 5,000 Chinese Uighurs fighting in militant groups - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

En total, so les banderes negres del 'Califatu', viven alredor de 50 civiles israelinos. Sicasí, en tolos casos, tratar d'árabes. Pocos teníen como propósitu acabar nos territorios controlaos por Daesh: la mayoría fueron a la guerra pa lluchar contra'l réxime asesín de Asad» ensin que-yos importara enforma a favor de quién llucharíen. Dellos partidarios de la teoría de la combalechadura afirmen que precisamente Israel creó y caltién a Daesh. Decenes de páxina web describen cómo los xudíos inventaron l'Estáu islámicu» col fin de esclavizar a los pueblos árabes qu'amen la llibertá. A pesar de que solo son teoríes que nun reciben demasiaos sofitos, ente los combatientes de Daesh atópense combatientes israelinos llegaos tamién d'Europa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/prensa/201611071064664931-daesh-israelies-causes/ |títulu=¿Por qué hai israelinos y xudíos europeos nes files de Daesh? |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Fuercies Democrátiques de Siria (SDF) ===
{{AP|Fuercies Democrátiques Siries|l1=Fuercies Democrátiques Siries|Conflictu nel Curdistán siriu de 2012-2014|l2=Conflictu nel Curdistán siriu|Revolución de Rojava}}
De primeres de la guerra los [[curdu|curdos]] aliar col bandu rebalbu, pero al volvese más inciertu l'aldu de la guerra tomaron una direición propia que ye la de crear un ente federal curdu al norte de Siria. Según datos de la [[Mandu Central de los Estaos Xuníos|CENTCOM]] pa entamos del 2017 el 60% de les SDF son milicies árabes, lo que convirtió en minoría a los curdos. Los SDF atopar nuna crisis interna sobremanera pola so rellación coles [[YPG]] que foi acusada per Turquía de ser estensión del [[PKK]], grupu armáu curdu qu'actúa en territoriu turcu y al que'l gobiernu turcu considera terroristes. Ye financiada militar y económicamente por EE.XX. y Occidente. Atópase conformada na so mayoría por infantería móvil, tien principalmente carrocetes modificaes con ametralladores y vehículos con blindaxe artesanal, anque a partir del cambéu d'alministración n'EE.XX. l'ayuda militar foi n'aumentu. El presidente del curdistán iraquín criticar en delles ocasiones por non tener una estratexa clara y xunise según seya conveniente, polos sos alcuerdos tantu col gobiernu siriu como con EE.XX.

El principal grupu de les SDF, el [[Partíu de la Unión Democrática (Siria)|PYD]] y la so caña armada, les [[Unidaes de Proteición Popular|YPG]] tuvieron lluchando contra [[Jabhat Fateh al-Sham|al-Nusra]] y el [[Estáu Islámicu]] dende 2012, amás de que s'atopa en franca llucha coles FSA nel corredor d'[[Azaz]] y atópase so l'amenaza d'una intervención turca, que desea faese col control de Manbij y eventualmente de Raqa. Los curdos collaboren col gobiernu siriu, lo que provocó fregadures coles milicies árabes sunitas que s'oponen, lo que desaguó en escaramuzas contra les posiciones del gobiernu en Hasaka y Qmishli, provocando que tanto Rusia como'l gobiernu siriu paralizara la unviada d'armamentu y pertrechos.

El gobiernu curdu remanar nun sistema semi tribal, dirixíu por conseyos militares establecíos en grandes poblaos, lo qu'estazó los esfuercios sobremanera nel sector de Manbij, una y bones les milicies árabes y un sector curdu prefirió centrase en Raqa a pidimientu d'Estaos Xuníos. La SDF tuvo bones resultaos nel norte semidesértico de Siria por atopase escasamente fortificáu, siendo deteníos en secu al atopase zones fortificaes. La so estratexa basar n'ataques rápidos en dellos frentes pa obligar a un repliegue, pa evitar embolsamientos, pero fíxose-y bien difícil tomar centros urbanos pola so falta d'infantería mecanizada y al llindáu sofitu aereu per parte de la coalición. La coalición nun puede dar más de 14 ataques diarios pa sofitar a les SDF, ente que la RuAF y la SyAAF llanza en permediu 80.

=== Estaos Xuníos ===
En mayu de 2017 los EEXX anuncien qu'entrenen al grupu [[Maghaweir Al Thowra]] n'a los Tanf, por que lluchen contra [[Estáu Islámicu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/9-may-us-forces-are-training-maghaweir-al-thowra-at-at-tanf|títulu=O.S forces are training Maghaweir Al Thowra at At Tanf, Syria for thier continued fight against ISIL - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 9 de mayu'l gobiernu aprueba'l envio d'armamentu pesáu a los curdos a pesar de les oxeciones de Turquía, la unviada incluyiría munición, armes pequeñes, ametralladores, ametralladores pesaes, equipu de construcción como bulldozers y vehículos blindaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/9-may-us-official-says-trump-administration-approves-providing|títulu=US official says Trump administration approves providing heavier weapons to Syria's Kurds, despite Turkish objections. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Redaición|títulu=Estaos Xuníos anuncia que va unviar armamentu a los curdos na guerra de Siria magar la oposición de Turquía|url=http://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-39864941|fecha=9 de mayu de 2017|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|periódicu=BBC Mundu|idioma=en-GB}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu de 2018 anúnciase la suspención del financiamientu de les SDF, fueron recortaes decenes de miles de dólares asignaes pa los proyeutos rellacionaos con &quot;la llucha contra l'estremismu violentu, el sofitu a la sociedá independiente y los medios independientes, el fortalecimientu de la educación y la promoción de la vixilancia de la comunidá&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=US halts financial assistance to northwest Syria|url=https://www.almasdarnews.com/article/us-halts-financial-assistance-to-northwest-syria/|fecha=19 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705155837/https://www.almasdarnews.com/article/us-halts-financial-assistance-to-northwest-syria/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

=== Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante ===
{{AP|Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante}}
L'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante (EIIL) ganó una gran cantidá de terrén nel nordeste de Siria empezando n'abril de 2013, y pa finales de 2013 controlaba una gran zona nesa rexón. L'[[Observatoriu Siriu pa los Derechos Humanos]] describir como «el grupu más fuerte».&lt;ref name=&quot;ISISNorthSyria&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Al Qaeda-linked group strengthens hold in northern Syria |url=http://edition.cnn.com/2013/11/05/world/europe/syria-turkey-al-qaeda/ |fecha=6 de payares de 2013 |fechaaccesu=3 d'avientu de 2013 |editorial=CNN |idioma=inglés |author=Gul Tuysuz, Raxa Razek, Nick Paton Walsh}}&lt;/ref&gt; Impunxo una estricta llei [[Sharia]] nel territoriu controláu. El grupu, líderáu pol iraquín [[Abu Bakr al-Baghdadi]], taba hasta 2014 afiliáu con [[Al Qaeda]], y tien una cantidá envalorada de 200&amp;nbsp;000 terroristes, incluyendo munchos estranxeros. Foi criticáu polos sos crímenes contra la humanidá.&lt;ref name=&quot;AI&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.amnesty.org/en/news/syria-harrowing-torture-summary-killings-secret-isis-detention-centres-2013-12-19 |títulu=Syria: Harrowing torture, summary killings in secret ISIS detention centres |fechaaccesu=3 de xineru de 2014 |fecha=19 d'avientu de 2013 |editorial=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; Ye intolerante escontra grupos rebalbos non islamistes, periodistes estranxeros o trabayadores humanitarios, y secuestró, espulsáu o asesináu a dalgunos d'ellos.&lt;ref name=&quot;birke1&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Birke |nome=Sarah |url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2013/dec/27/how-al-qaeda-changed-syrian-war |títulu=How al-Qaeda Changed the Syrian War |revista=New York Review of Books |fecha=27 d'avientu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

Esti grupu tomó una gran importancia internacional al [[Guerra contra l'Estáu Islámicu|tomar delles ciudaes iraquines en 2014]]. D'esta forma, el EIIL convertir nel grupu terrorista más poderosu anguaño.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/131542-crear-potencia-terrorista-poderosa-mundu |títulu=Cómo crear nuna selmana la potencia terrorista más poderosa del mundu |fecha=20 de xunu de 2014 |editorial=[[RT]]}}&lt;/ref&gt;

Amás de combatir a les fuercies lleales al gobiernu siriu, l'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante s'hai enfrentando tamién a los demás rebeldes, incluyendo rebeldes radicales, como'l [[Frente al-Nusra]], y a otros rebeldes más moderaos, como'l [[Exércitu Llibre Siriu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.seguridadinternacional.es/?q=ye/content/al-qaeda-en-siria-una fonte-de-problemes-en-m%C3%A1s-de-un-sentíu |títulu=Al Qaeda en Siria: una fonte de problemes en más d'un sentíu |fechaaccesu=25 de payares de 2013 |fecha=15 d'ochobre de 2013 }}&lt;/ref&gt; Ante los conflictos internos, el 2 de febreru de 2014, [[Al Qaeda]] rompió los sos llazos col EIIL, indicando que &quot;refuga la sedición ente les faiciones muyahidines nel Llevante&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Al-Qaeda disavows ISIS militants in Syria |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26016318 |fecha=3 de febreru de 2014 |editorial=[[BBC]] |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Israel ===
{{ap|Enfrentamientos nos Altos del Golán|Incidente ente Israel y Siria de febreru de 2018|Incidente ente Israel ya Irán de 2018}}

Anque Israel nun forma parte oficialmente de la Guerra Siria si hai bombardiáu posiciones gubernamentales, ademas de les posiciones iranies y d'[[Hezbolá|Hezbola]] dientro del territoriu de Siria. 

El [[10 de payares]] de [[2012]], los rebeldes tomaron casi tolos poblaos cercanos a la frontera colos [[Altos del Golán]], onde hubo combates na zona que fixeron que [[Israel]] llanzara ataques de represalia contra Siria en dos causes, dempués de que proyeutiles de morteru aparentemente perdíos cayeron en territoriu baxu control d'Israel. Eso alzó la medrana de qu'Israel entrara direutamente nel conflictu.&lt;ref&gt;[http://noticias.terra.com.mx/mundo/mediu-oriente/israel-dispara-nuevamente-contra-siria,b28c62a9b4aea310VgnCLD2000000dc6eb0aRCRD.html «Rebalbos sirios tomen zona fronteriza con Israel.»] ''[[Terra Networks|Terra]]''. Consultáu'l 11 de payares de 2012.&lt;/ref&gt; Israel cañoneó a combatientes sirios dempués de que los disparos de la guerra civil en Siria algamaren los Altos del Golán, controlaos pol gobiernu israelín, el día 18 de payares.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.lavoz.com.ar/noticias/mundo/israel-respuende-otra vegada-fueu-dende-siria|títulu=Israel respuende otra vegada a fueu dende Siria|fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015|apellíu=|nome=}}&lt;/ref&gt; Los israelinos bombardiaron territoriu siriu ente payares y avientu, y l'exércitu de Bashar al-Asad respondió con más ataques y ofensives a los militares israelinos.

El [[3 d'avientu]] del mesmu añu, el [[Gobiernu d'Israel|gobiernu israelín]] axustó con [[Xordania]] el permisu” pa bombardiar los [[armes químiques|arsenales químicos]] del exércitu siriu. Sicasí, les autoridaes xordanes negar a conceder l'autorización.&lt;ref&gt;[http://www.teinteresa.es/mundo/Israel-Jordania-bombardear-arsenales-Asad_0_821920001.html «Israel pide permisu a Xordania pa bombardiar los arsenales químicos de Asad.»] ''Te interesa''. Consultáu'l 3 d'avientu de 2012.&lt;/ref&gt;

El [[17 de marzu]] de [[2017]] cuatro aviones jets israelinos averar a [[Palmira]] col enfotu de bombardiar una posición del grupu [[Hezbola]] entrando al traviés d'El Líbanu, darréu Siria respondió llanzando un misil [[SA-5]] contra los jets de combate y almitiendo que balto un jet y dañu a otru, ente qu'Israel nun almitió nengún tipu de baxa nos sos aviones de combate, utilizando'l país hebréu un sistema de defensa y destrucción de misiles denomináu [[Jetz III]] ([[Arrow 3]]), inclusive misiles disparar contra territoriu Israelín pero misiles sirios fueron destruyíos pol sistema antimisil Israelín.&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/internacional/2017/03/17/58cb9f9de5fdea97718b460a.html «Siria dispara misiles contra caces &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes qu'atacaron oxetivos militares nel so territoriu.» 17 de marzu de 2017.] ''El Mundo''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.infobae.com/america/mundo/2017/03/17/el-ejercito-de-israel-bombardeo-siria-y-recibio-fueu-de-misiles/ «L'exércitu d'Israel bombardeó oxetivos en Siria, y Bashar al Assad respondió con un ataque misilístico.» 17 de marzu de 2017.] AP.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://internacional.elpais.com/internacional/2017/03/17/actualidad/1489733681_413773.html «Siria dispara misiles contra aviones &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes qu'atacaben oxetivos nel so territoriu.» 17 de marzu de 2017.] ''El País''.&lt;/ref&gt;

El [[21 d'abril]] l'exércitu israelín atacó con artilería les posiciones del gobiernu na provincia de [[Quneitra]] y cerca d'Al-Samadiniyah al-Sharqiyah, les SAA anuncien que los bombardeos nun causaron víctimes mortales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-april-idfspokesperson-in-response-to-the-projectiles-fired|títulu=.@idfspokesperson: In response to the projectiles fired from Syria that hit the northern Golan Heights earlier this evening, the Israeli army targeted the launch sites. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-april-the-strikes-against-progovernment-positions-today|títulu=The strikes against pro-government positions today by Israel seemed to have only caused material damage, possibly a tank and something else. Non human casualties. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los ataques en díes posteriores causaron más victimas ente elles el coronel de la resistencia palestina Abdurahman.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-one-of-prois-channels-claims-that-israeli-airstrike|títulu=One of pro-IS channels claims that Israeli airstrike in Quneitra killed Palestinian colonel Abdurahman - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[25 d'abril]] el comandu isrealí confirma que la so campaña de bombardéu a Siria qu'empezó'l 17 de marzu acabó con siquier 100 misiles, asi como armamentu y equipu pela redolada de Palmira y nos [[altos del Golán]] que diben ser tresferíos a Hezbolá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-israeli-senior-army-officer-says-that-last-month|títulu=Israeli senior army officer says that last month (March 17th) Israel had destroyed 100 Syrian missiles that were supposed to be transferred to Hezbollah in Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[27 d'abril]] les fuercies israelies bombardiaron depósitos de municiones nel aeropuertu de Damascu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-april-photo-showing-the-perimeter-of-damascus-international|títulu=Photo Showing the Perimeter of Damascus International Airport on Fire after being struck by Israel Israeli Jets. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El cual ye confirmáu pol ministru d'intelixencia israelina Yisrael Katz dempués de la visita del ministru de Defensa Lieberman a Rusia, amás del usu de los sos sistemes Patriot nos altos del Golán contra un dron en Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-april-israel-confirming-strike-is-unusual-comes-hours|títulu=Israel confirming strike is unusual, comes hours after Israeli Defense minister Lieberman visit to Russia met Foreign and Defense ministers - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-april-israeli-army-utilize-mim104-patriot-system-to-intercept|títulu=Israeli army Utilize MIM-104 Patriot System to Intercept Possible Drone Above Golan Heights Near Syrian/Israeli Bordern - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[24 de xunu]] la IAF atacó posiciones del exércitu siriu en Quneitra, dexando la meyora de los rebeldes na ciudá de Baath.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/24-june-israeli-aircraft-targeted-two-syrian-tanks-and-other|títulu=Israeli aircraft targeted two syrian tanks and other Syrian army Sites in Quneitra - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/24-june-reports-of-syrian-rebels-making-gains-in-baath-city|títulu=Reports of Syrian rebels making gains in Baath City of Quneitra - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Anque l'ataque foi repelido a otru día.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/25-june-quneitra-progovernment-forces-seized-back-most-of|títulu=Quneitra: pro-Government forces seized back most of positions Rebels took yesterday on Baath City front - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[25 de xunu]] tres una nueva meyora rebalba en Ba'ath, la IAF volvió a bombardiar les posiciones de la SAA, argumentando que fueu de morteru cayó nos altos del Golán.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/25-june-israeli-air-force-reportedly-striking-targets-in|títulu=Israeli air force reportedly striking targets in Syria following mortar impacts in the Golan - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de setiembre]] Israel bombardeó un centru militar científicu en Siria responsable de fabricar les armes químiques del réxime siriu. L'ataque cutió un cuartel de les fuercies gubernamentales y de los sos aliaos, según un depósitu de misiles tierra-tierra. El saldu resulto en siete muertos y mancaos.&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/america/mundo/2017/09/07/siria-les fuercies-israelies-bombardiaron-un centru militar-científicu-responsable-de-fabricar-les armes-quimicas-del-regimen/ Israel bombardeó un centru militar científicu en Siria responsable de fabricar les armes químiques del réxime de Bashar Al Assad] Infobae - 7 de setiembre de 2017&lt;/ref&gt;

El [[16 d'ochobre]] caces israelinos destruyeron una batería antiaérea siria en siendo atacaos mientres un vuelu de reconocencia n'El Líbanu. Esta atopábase cerca de Damascu y foi inutilizada con cuatro bombes depués de que disparara un misil contra patrullar, ensin dar nel blancu. El gobiernu de Siria sostién sicasí que los aviones violaron l'espaciu aereu del país y qu'unu foi baltáu.&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/america/mundo/2017/10/16/caces-israelies-destruyeron-una-bateria-antiaerea-siria-en siendo-atacaos-mientres-un vuelu-de-reconocencia-en-el-libano/ Caces &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes destruyeron una batería antiaérea siria en siendo atacaos mientres un vuelu de reconocencia n'El Líbanu] Infobae - 16 d'ochobre de 2017&lt;/ref&gt;

El [[1 de payares]] caces israelinos apuntaron los sos ataques contra un almacén d'armes del Movimientu de Resistencia Islámica d'El Líbanu ([[Hezbolá]]), allugáu na llocalidá de [[Hisya]], un centru industrial na provincia siria de Homs, pero fueron compensaos pola respuesta de misiles sirios. Medios sirios espresaron que l'ataque foi dirixíu contra una planta de cobre.&lt;ref&gt;[https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201711011073665659-damascu-ataque-israel-defensa-misil/ Medios: Siria llanza misiles antiaéreos en respuesta a un ataque de los aviones isralíes] Sputnik - 01.11.2017&lt;/ref&gt;

El [[1 d'avientu]] Israel atacó con misiles un depósitu d'armes &quot;estratéxicu&quot; de la [[1ᵉʳ División del Exércitu siriu]] asitiáu na provincia de Damascu. L'ataque asocedió na [[provincia de Damascu]] cerca de la capital, ente les llocalidaes de [[Kesweh]] y [[Sahnaya]] y según una fonte dellos proyeutiles fueron interceptaos por misiles tierra-aire llanzaos por Siria, ente qu'otros sí algamaron los sos oxetivos, causando grandes esplosiones.&lt;ref&gt;[https://actualidad.rt.com/actualidad/256561-militares-sirios-atacar-avion-israeli Militares d'Israel llancen misiles contra un &quot;depósitu d'armes estratéxicu&quot; del Exércitu siriu] RT - 1 dic 2017&lt;/ref&gt;

El [[3 d'avientu]] un misil foi llanzáu dende Siria escontra los [[Altos del Golán]] israelinos, que esti fechu foi denunciáu per Israel. Israel detalló que la cayida del proyeutil en suelu israelín puede debese a &quot;fueu errante&quot; proveniente de la llucha interna en Siria y espresu que nun hubo mancaos.&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/america/mundo/2017/12/03/israel-denuncio-que-un misil-foi-llanzáu-dende-siria-escontra-los altos-del-golan/ Israel denunció qu'un misil foi llanzáu dende Siria escontra los Altos del Golán] Infobae - 3 d'avientu de 2017&lt;/ref&gt;

El [[4 d'avientu]] aviones israelinos atacaron posiciones del Exércitu Siriu nel suburbiu de [[Jemraya]]. N'este ataque trés misiles israelinos fueron baltaos pola defensa aérea siria.&lt;ref&gt;[https://actualidad.rt.com/actualidad/256738-trés-misiles-israelies-interceptaos-damasco VIDEO: Trés misiles &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes son interceptaos cerca de Damascu] RT - 4 d'avientu de 2017&lt;/ref&gt;

El [[9 de xineru]] de [[2018]] l'aviación israelina apuntó contra la Brigada 155, onde se guarden llanzadores de proyeutiles Scud (depósitos d'armes del grupu terrorista Hezbollah). El gobiernu siriu declaro que respondió al ataque y valtamientu unu de los aviones atacantes. L'ataque tuvo llugar en rexón de [[Qutayfe]], al nordeste de Damascu.&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/america/mundo/2018/01/09/el bombardéu-israeli-sobre-una base militar-siria-tuvo-como-oxetivu-un arsenal-misilistico-del grupu terrorista-hezbollah/ El bombardéu &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;í sobre una base militar siria tuvo como oxetivu un arsenal misilístico del grupu terrorista Hezbollah] Infobae - 9 de xineru de 2018&lt;/ref&gt;
Según Siria Israel disparó cuatro cohetes, trés de los cualos cayeron cerca d'una posición militar. El restante sería interceptáu antes de llegar al so blancu. Ademas almitió perdes materiales.&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/america/mundo/2018/01/09/la-aviacion-israeli-bombardeo-oxetivos-en siria Siria almiti &quot;perdes materiales&quot; por un bombardéu &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;í a una base militar cerca de Damascu] Infobae - 9 de xineru de 2018&lt;/ref&gt;

El [[10 de febreru]] de [[2018]] un [[Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon|caza F-16]] israelín foi baltáu por un misil antiaéreo depués de que la Fuercia de Defensa d'Israel atacara dolce blancos pertenecientes a les fuercies iranies y a la Defensa Aérea Siria en Siria, esto asocedió na [[base aérea T4]] na provincia de Homs. Ellí hubo trés muertos. Los aviones tamién destruyeron un depósitu de municiones. Créese que ye la primer vegada que la fuercia aérea israelina pierde un avión de combate nel conflictu siriu. El F-16 tornaba a la so base xunto cola so escuadrilla en destruyendo'l camión del centru de control del dron iranín cerca de Palmira y les sos instalaciones de llanzamientu cuando foi algamáu por una andanada masiva de cohetes de la defensa antiaérea siria cayendo sobre territoriu israelín. Los sos pilotos resultaron mancaos y hospitalizaos depués de que se eyectara. L'axencia siria [[SANA]] dixo que les defenses antiaéreas baltaron a &quot;más d'un avión&quot;. L'ataque asocede depués de qu'un dron iranín hubiera incursionado nel so territoriu, que finalmente foi neutralizáu. Según Israel misiles antiaéreos fueron llanzaos escontra Israel, disparando les alarmes nel norte d'Israel. La perda d'un avión pa Israel marca un escalamiento seriu nel conflictu.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-43015062 &quot;Escalamiento seriu&quot; nel conflictu en Siria: balten un avión de combate d'Israel qu'atacaba oxetivos &lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;iran&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes] BBC - 10 de xineru de 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://elpais.com/internacional/2018/02/10/actualidad/1518245033_988046.html Siria balta un caza &lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;Israel&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;israel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;í que participaba nuna operación contra oxetivos &lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;van dir&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;iran&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;íes] EL PAÍS - 10 de febreru de 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.clarin.com/mundo/balten-avion-israeli-bombardeo-siria-escala-tension_0_ByD6wP2LM.html Israel atacó blancos en Siria y unu de los sos aviones foi baltáu] &lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;clarín&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;Clarin&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; - 10/02/2018&lt;/ref&gt;

=== Jordanía ===
Esti reinu nun participa de manera direuta na guerra siria, pero si de manera indireuta entrenando rebeldes nel fracasáu nuevu exércitu siriu, según con sofitu loxísticu y material a los EE.XX. y les sos tropes regulares na base de Az Zarqa a 43 km de la frontera con Siria, que foi cedida a EE.XX. que realizó delles operaciones de comandu col sofitu de tropes ingleses.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/8-may-this-compound-is-located-east-of-azzarqa-city-jordan|títulu=This compound is located East of Az-Zarqa city, Jordan. It is 43 km away from Syria border and its part of large Xordanian base. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== El Líbanu ===
El 31 de mayu del 2017 l'exércitu libanés anuncia l'entamu del so depliegue na frontera con siria, reemplanzando a los milicianos de Hezbolá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/31-may-the-lebanese-armed-forces-have-begun-deploying-along|títulu=The Lebanese Armed Forces have begun deploying along Lebanon's eastern border with Syria, replacing members of the Iranian-backed Hizbullah - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Desenvolvimientu inicial ==
{{AP|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria|l1=Cronoloxía de la Guerra Civil Siria}}

=== Primeres protestes y llevantamientos violentos (marzu-xunu de 2011) ===
{{AP|Fase d'insurrección civil de la Guerra Civil Siria}}
{{VT|Cronoloxía de la Guerra civil siria (xineru a abril de 2011)|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (mayu a agostu de 2011)}}

[[Ficheru:Syrian Demonstration Douma Damascus 08-04-2011.jpg|miniaturadeimagen|Manifestaciones, con banderes gubernamentales, en Duma, un suburbiu de Damascu. (8 d'abril de 2011)|246x246px]]

El conflictu empezó como [[Fase d'insurrección civil de la Guerra Civil Siria|insurrección civil]], evolucionada de protestes pequeñes qu'empezaron nel país en xineru de 2011. El [[15 de marzu]] empezaron a esguilar, na ciudá de [[Daraa]], llamada n'ocasiones la &quot;«Trubiecu de la Revolución», y más tarde por toa Siria.&lt;ref&gt;[http://spanish.peopledaily.com.cn/31618/7326954.html Protestes en Daraa, Siria, siguen per cuartu día] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004145603/http://spanish.peopledaily.com.cn/31618/7326954.html |date=2018-10-04 }} PeopleDaily 2011:03:22&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12749674 |títulu=Mid-East unrest: Syrian protests in Damascus and Aleppo |editorial=BBC |fecha=15 de marzu de 2011 |fechaaccesu=15 de marzu de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El 20 de marzu, los manifestantes quemaron una sede del gobernante partíu Ba'ath, siendo reprimíos dempués poles fuercies del orde, morriendo 15 civiles.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=The struggle for Syria in 2011 |url=http://www.understandingwar.org/sites/default/files/Struggle_For_Syria.pdf |editorial=Understanding War |fechaaccesu=7 d'agostu de 2015 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20191217042439/http://www.understandingwar.org/sites/default/files/Struggle_For_Syria.pdf |fechaarchivu=2019-12-17 }}&lt;/ref&gt; Dos díes depués, el presidente al-Asad acusó a conspiradores estranxeros que sofitaben a Israel de provocar les protestes.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Assad blames conspirators for Syrian protests |url=http://www.theguardian.com/world/2011/mar/30/syrian-protests-assad-blames-conspirators |periódicu=The Guardian |fechaaccesu=7 d'agostu de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 25 d'abril, l'exércitu siriu empezó a llanzar operaciones militares contra los alzamientos. Distintos países occidentales condergaron la represión de los disturbios.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Conderga unánime internacional contra la represión en Siria |url=http://www.larazon.es/historico/4308-condena-unanime-internacional-contra-la-represion-en-siria-MLLA_RAZON_389930#.Ttt1JZhDNsjVI4Y |sitiuweb=www.larazon.es |fechaaccesu=18 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Flag of Ba'athist Syria and the Syrian revolution.svg|thumb|[[Bandera de Siria|Bandera oficial de Siria]] y bandera rebalba entemecíes.|245x245px]]
Para finales de mayu de 2011, 1000 civiles, amás de 150 soldaos y policías, morrieren nos enfrentamientos, ente que miles fueren deteníos.&lt;ref name=&quot;bbc24M11&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-13529923 |editorial=BBC News |títulu=US policy on Syria 'depends on success in Libya' |fecha=24 de mayu de 2011 |fechaaccesu=7 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kh.31-5-11&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Armed residents put up resistance to Syrian army |url=http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle09.asp?xfile=data/middleeast/2011/May/middleeast_May870.xml&amp;section=middleeast |fechaaccesu=2 d'abril de 2014 |periódicu=Khaleej Times (Dubai) |fecha=31 de mayu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223074232/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle09.asp?xfile=data/middleeast/2011/May/middleeast_May870.xml&amp;section=middleeast |archivedate=2014-02-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc5511,17.19GMT&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-13299793 |títulu=Syria protests: Rights group warns of 'Deraa massacre' |fechaaccesu=2 de febreru de 2014 |editorial=BBC News |fecha=5 May 2011 &lt;!-- 17:19GMT --&gt; |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110506035755/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-13299793 |fechaarchivu=6 May 2011 &lt;!--DASHBot--&gt; |deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

El primer enfrentamientu armáu de gran magnitú diose'l 4 de xunu de 2011 en [[Jisr al-Shughur]], cercana a la frontera con Turquía n'[[Gobernación de Idlib|Idlib]]. Los manifestantes amburaron un edificiu con policías dientro. Ocho oficiales morrieron, los manifestantes asaltaron un cuartel de policía y tomaron les armes. Los enfrentamientos siguieron mientres los siguientes díes.

A finales de xunetu del 2011, alredor de 1600 civiles y 500 miembros de les fuercies del orde morrieren. Mientres el mesmu periodu, el gobiernu entró na ciudá de [[Hama]] y empezó a asediarla, lo cual foi condergáu pola [[ONX]] y distintos gobiernos internacionales. El sitiu de Hama yá acolumbraba l'entamu de la guerra en Siria, al tiempu en que los muertos averar a los 2000.

El 31 de xunetu, un grupu de desertores suníes del exércitu formaron l'[[Exércitu Llibre de Siria]] (ELS), que taba empobináu a derrocar al gobiernu. Escoyó como líder a [[Riyad al-Asaad]].&lt;ref name=&quot;WT0927&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=&quot;Thousands of Syrian Army defectors join militias&quot; |url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/WTARC/2011/me_syria1207_09_27.asp |fechaaccesu=5 d'ochobre de 2011 |newspaper=World Tribune |fecha=27 de setiembre de 2011}}&lt;/ref&gt; La creación del ELS marcó l'entamu de la insurxencia armada.

=== Insurxencia armada (xunetu-ochobre de 2011) ===
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (setiembre a avientu de 2011)|l1=Cronoloxía de la guerra ente setiembre y avientu de 2011}}

El 31 de xunetu, un ataque a nivel nacional llamáu la masacre de Ramadán» resultó na muerte de siquier 142 persones.&lt;ref&gt;{{cita publicación |axencia=Agence France-Presse |fecha=31 de xunetu de 2011 |url=http://www.dawn.com/news/648303/syrian-army-kills-at-least-95-in-hama-activist |títulu=Syrian army kills at least 95 in Hama: activist |obra=Dawn |fechaaccesu=7 de xunu de 2015}}&lt;/ref&gt;

Los opositores empezaron entós a armase pa lluchar en contra del gobiernu, lo que taba xestando l'entamu d'una [[guerra civil]]. Coles mesmes, fórmase'l [[Conseyu Nacional Siriu]], una coalición de parte de les fuercies polítiques de Siria y del exiliu contraries al gobiernu.&lt;ref name=&quot;Edmond&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.edmondsun.com/news_tab3/x2122765173/Syrian-dissidents-form-national-council |títulu=Syrian dissidents form national council |nome=İpek |apellíu=Yezdani |periódicu=The Edmond Sun |fecha=23 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=19 de payares de 2011 |urlarchivu=https://archive.today/20121204175512/http://www.edmondsun.com/news_tab3/x2122765173/Syrian-dissidents-form-national-council |fechaarchivu=4 d'avientu de 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204175512/http://www.edmondsun.com/news_tab3/x2122765173/Syrian-dissidents-form-national-council |archivedate=2012-12-04 }}&lt;/ref&gt;

Les deserciones del exércitu aumentaron ente los suníes.&lt;ref&gt;[http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/syriadefections/ «Interactive: Tracking Syria's defections.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926202831/http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/syriadefections/ |date=2013-09-26 }} Al Jazeera (n'inglés).&lt;/ref&gt; Los ataques ente los rebeldes y l'exércitu fueron cada vez más fuertes. Destaquen los fregaos n'A los Rastan ente'l 28 y el 29 de setiembre, que dexaron más de 130 muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=La represión siria causa otra traxedia: 130 muertos y 2000 deteníos n'A los Rastan |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20111004/54225566635/la-represion-siria-causa-otra traxedia-130-muertos-y-2-000-deteníos-en-al-rastan.html |periódicu=La Vanguardia |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015 }}&lt;/ref&gt; Mientres los primeros meses, el ELS avanzó na [[Gobernación de Idlib]], tomando la mayor parte. Esto foi posible gracies a que pudieron avanzar ensin inconvenientes pelos montes de [[Jabal al-Zawiya]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/55206/World/Region/Syria-sends-extra-troops-after-rebels-seize-Idlib-.aspx |títulu=Syria sends extra troops after rebels seize Idlib: NGO - Region - World - Ahram Online |editorial=English.ahram.org.eg |fechaaccesu=16 de mayu de 2013}}&lt;/ref&gt;

== Españíu de la guerra civil ==
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (xineru a abril de 2012)}}

=== El desastre en Homs ===
{{VT|Sitiu de Homs|l1=Batalla de Homs|Masacre de Homs de 2012|l2=Masacre en Homs}}
[[Ficheru:Building burning in Homs city.jpg|thumb|Edificiu amburando en [[Homs]] (febreru de 2012).]]
La ciudá de [[Homs]] foi llamada en 2011 «capital de la revolución», por ser unu de los llugares con más movilizaciones en contra del gobiernu y mayor presencia rebalba. Mientres tou 2011 y 2012, la ciudá foi escenariu de protestes y lluches armaes en contra de les fuercies gubernamentales. Siendo lliberada pol exércitu en 2013.

=== Intentu d'altu al fueu ===
El exsecretario de la [[ONX]], [[Kofi Annan]] trazó un plan de paz pa Siria que pasaba por un altu al fueu ente dambos bandos. Dichu plan contemplaba l'esplegue de la [[Misión de Supervisión de les Naciones Xuníes en Siria]] (UNMISS) pa verificar el cese de la violencia y el cumplimientu del denomináu &quot;alcuerdu de los seis puntos&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Security Council Establishes UN Supervision Mission in Syria, with 300 Observers to Monitor Cessation of Violence, Implementation of Special Envoy's Plan |url=http://www.un.org/News/Press/docs/2012/sc10618.doc.htm |editorial=Departamentu d'Información Pública de les Naciones Xuníes |fecha=21 d'abril de 2012 |fechaaccesu=20 de xunu de 2012 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; A pesar de qu'oficialmente dambos bandos comprometiéronse, el pactu nun foi respetáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/03/2012327153111767387.html/ |títulu=Kofi Annan's six-point plan for Syria |editorial=Al Jazeera |fecha=27 de marzu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190620073125/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/03/2012327153111767387.html/ |fechaarchivu=2019-06-20 }}&lt;/ref&gt;

El plan de paz dar por oficialmente fracasáu a principios de xunu, y un mes más tarde Annan arrenunció al so puestu como mediador, siendo releváu por [[Lajdar Brahimi]].&lt;ref&gt;[https://www.abc.es/20120817/internacional/rc-brahimi-sustituye-annan-como-201208171037.html «Brahimi sustitúi a Annan como mediador nel conflictu siriu.»] ''ABC''.&lt;/ref&gt; La UNMISS permaneció activa ente abril y agostu de 2012, cuando'l Conseyu de Seguridá decidió nun anovar el mandatu de la misión.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.un.org/spanish/News/fullstorynews.asp?NewsID=24211 |títulu=Siria: Conseyu de Seguridá nun va anovar mandatu de UNSMIS, va establecer oficina política |editorial=Centru de noticies de les Naciones Xuníes |fecha=16 d'agostu de 2012 |fechaaccesu=18 d'agostu de 2012 }}&lt;/ref&gt;

=== Continuación de los combates ===
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (mayu a agostu de 2012)|l1=Cronoloxía de la guerra ente mayu y agostu de 2012}}

El 25 de mayu de 2012, ente la cadena d'enfrentamientos que s'empecipiaren, na ciudá d'[[Hula (Siria)|Hula]], al norte de Siria, tuvo llugar una [[Masacre de Hula|masacre per parte de les fuercies del exércitu]], quien usaron fuerte armamentu y pertrechos de guerra en contra de la población.&lt;ref name=&quot;onuhoula&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-19273284 |editorial=BBC News |fecha=15 d'agostu de 2012 |títulu=Houla massacre: UN blames Syria troops and militia |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Esta masacre dexó 108 muertos, de los cualos 49 yeren neños.&lt;ref name=&quot;Reuters529&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/2012/05/29/us-syria-un-idUSBRE84S10020120529 |títulu=Most Houla victims killed in summary executions: O.N. |autor=Nebehay, Stephanie |axencia=Reuters |fecha=29 de mayu de 2012 |fechaaccesu=29 de mayu de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6838o6v39?url=http://www.reuters.com/article/2012/05/29/us-syria-un-idUSBRE84S10020120529 |fechaarchivu=30 de mayu de 2012 }}&lt;/ref&gt; Otres 300 persones resultaron mancaes y la ciudá quedó con un dañu total.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18229870 |títulu=Syria condemned for Houla massacre and shelling by UNA fecha=28 de mayu de 2012 |editorial=BBC News |fechaaccesu=28 de mayu de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/685dGGGpU?url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18229870 |fechaarchivu=1 de xunu de 2012 }}&lt;/ref&gt; Más tarde, en 2013, la ONX confirmó la implicación del Exércitu na masacre.&lt;ref name=&quot;onuhoula&quot; /&gt; Como respuesta, l'Exércitu Llibre declaró l'entamu d'una ofensiva contra'l gobiernu, na cual abandonaben la so misión inicial de protexer a los manifestantes y pasaben a tener como oxetivu principal el derrocamientu de Bashar al-Asad.&lt;ref&gt;[http://www.noticiasdenavarra.com/2012/06/05/mundo/el-ejercito-siriu-llibre-da-per-termináu-el plan-de-paz-y-llanza-una-ofensiva-contra-al-asad «L'Exércitu Siriu Llibre da per termináu'l plan de paz y llanza una ofensiva contra Al Asad.»] ''Noticies de Navarra''.&lt;/ref&gt;

=== Batalles en Damascu y Alepo ===
{{VT|Batalla de Damascu (2012)|l1=Batalla de Damasco|Batalla de Alepo (2012-2013)|l2=batalla de Alepo|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (setiembre a avientu de 2012)|l3=Cronoloxía de la guerra ente setiembre y avientu de 2012}}

[[Ficheru:VOA Arrott - A View of Syria, Under Government Crackdown 08.jpg|miniaturadeimagen|left|Soldáu siriu en [[Damascu]] mientres la ofensiva rebelde xunto a una ametralladora [[PKM]] rusa|230px]]

El 15 de xunetu, los rebeldes atacaron la ciudá de [[Damascu]] causando miles de baxes civiles, incluyendo cientos de neños, con bombardeos discriminaos, pero les tropes del exércitu siriu llanzaron dellos bombardeos escontra ellos y les sos ofensives fueron muncho más potentes. Magar les insistencies de los rebeldes de siguir lluchando contra l'Exércitu, tuvieron d'arrenunciar el día 4 d'agostu, tres numberoses baxes.
Según l'Observatoriu Siriu de Derechos Humanos —con sede en Londres—, les fuercies gubernamentales respondieron llevando a cabu delles execuciones en Damascu y los rebeldes muertos yeren más de 2000 pa finales d'agostu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telam.com.ar/nota/32461/ |títulu=Siguen los combates en Damascu y los rebeldes sirios busquen controlar la ciudá de Alepo. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160530015209/http://www.telam.com.ar/nota/32461/ |fechaarchivu=2016-05-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://ecodiario.eleconomista.es/oriente-medio/noticias/4138693/07/12/Executaes-en-Damascu-mas-de-23-persones-segun-una-ONG.html |títulu=Executaes en Damascu más de 23 persones según una ONG. |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Magar que los rebeldes siguieron colos ataques a Damascu, pa finales de payares l'exércitu regular tomara nuevamente'l control de la mayor parte de la capital, consolidando la so posición tres dellos ataques nos barrios Qadam y Aasali, dos de los últimos focos de resistencia nel sur de la capital.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hG55Q0iH4ORmRYg4QK8OgpiwMjzg?docId=CNG.7f07b1d4ec5a307cf16a1da2df2849d6.681 |títulu=L'exércitu siriu y los rebeldes avancen escontra Alepo pa una &quot;batalla decisiva&quot; en retomando Damascu. |fecha=25 de xunetu de 2012 |fechaaccesu=25 de xunetu de 2012 |urlarchivu=https://archive.today/20130411022231/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hG55Q0iH4ORmRYg4QK8OgpiwMjzg?docId=CNG.7f07b1d4ec5a307cf16a1da2df2849d6.681 |fechaarchivu=11 d'abril de 2013 }}&lt;/ref&gt;

Los rebeldes tamién avanzaron en Alepo y empezaron una ofensiva'l [[19 de xunetu]]. Nos primeros díes los rebeldes tomaron el barriu de Salahedin y avanzaron en Sahur y Hanano.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iHduuQz9xoWl8rqnW7KoDoWHZL8A?docId=CNG.1108a38613ec069c45493ed6494f5d05.bf1 |títulu=AFP: Siria amenaza con usar armes químiques. |urlarchivu=https://archive.today/20130411015907/www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iHduuQz9xoWl8rqnW7KoDoWHZL8A?docId=CNG.1108a38613ec069c45493ed6494f5d05.bf1 |fechaarchivu=11 d'abril de 2013 }}&lt;/ref&gt; L'entós voceru del [[Conseyu Nacional Siriu|CNS]] [[George Sabra]] confirmó les ofensives, declarándoles daqué «crucial» nel cursu de la guerra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.terra.cl/mundo/asia/ejercito-y-rebeldes-lluchen-en-siria-pol control-de-damascu-y-alepo,09f50555183b8310VgnVCM3000009acceb0aRCRD.html |títulu=Exércitu y rebeldes lluchen en Siria pol control de Damascu y Alepo |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Paralelamente, l'Exércitu Llibre llogró tomar les ciudaes de [[Batalla de Rastan|Rastan]]&lt;ref&gt;[http://www.thestar.com/news/world/2012/02/13/syria_rebels_repel_regime_attack_on_rastan_town_held_by_opposition_fighters.html «Syria rebels repel regime attack on Rastan, town held by opposition fighters.»] ''The Star''.&lt;/ref&gt; y [[Batalla de Maarat al-Numan|Maarat al Numan]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.usatoday.com/story/news/world/2012/10/10/turkey-syria-plane/1625763/ |títulu=«Turkey intercepts Syrian plane as tensions mount.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[22 d'avientu]] de [[2016]] les fuercies del gobiernu siriu ganaron la batalla y con ello el control de la ciudá de Alepo a les fuercies rebalbes siries dempués de más de 4 años de batalla dende l'añu 2011.

== Guerra total ==
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (xineru a abril de 2013)}}

[[Ficheru:Destruction in Homs (2).jpg|miniaturadeimagen|Destrucción na yá afarada [[Homs]].|250px]]
El 28 de payares de 2012, una serie d'esplosiones y llanzamientos de bombes asocedieron en Yarmana, [[Damascu]]. Fueron descubiertos dos coches bombes y más de seis artefacto esplosivos nel sector. Les cais quedaron dafechu quemaes y munchos coches esplotaron, les esplosiones afectaron a edificios y viviendes cercanes. L'ataque mató a 34 persones y dexó 81 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Siquier 34 muertos nun doble atentáu en Damascu - La Nueva España - Diariu Independiente d'Asturies |url=https://www.lne.es/internacional/2012/11/28/34-muertos-doble-atentáu-damascu/1333573.html |sitiuweb=www.lne.es |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015 |nome= |apellíu=}}&lt;/ref&gt;

El 23 d'avientu, Hama fuera tomada polos rebeldes una selmana antes, polo que'l gobiernu siriu nun tardó en responder. El gobiernu siriu dexó en claro que nenguna llocalidá so dominiu de los rebeldes taría a salvo.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Masacre nuna panadería Siria |url=http://www.libertaddigital.com/internacional/oriente-mediu/2012-12-23/masacre-en-una-panaderia-siria-1276477734/ |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015}}&lt;/ref&gt;

Esti ataque llevó a la ONX a mandar al país a [[Lajdar Brahimi]], que sostuvo una xunta col presidente de Siria. Brahimi nun llegó a nengún alcuerdu con Bashar al-Asad, pos esti negóse rotundamente a dexar el so cargu. Tres la xunta, la ONX afirmó que'l cese de la violencia en Siria taba lloñe. Nun se refugó una invasión al país per parte de los países que s'oponen al gobiernu siriu, sobremanera per parte de la [[OTAN]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Pa la ONX la situación en Siria ye crítica pero lo peor ta por venir |url=http://www.infobae.com/2012/12/25/1063725-pa-la-onu-la-situacion-siria-ye-critica-pero-lo-peor-esta-venir |sitiuweb=infobae |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015 }}&lt;/ref&gt;

=== Combates nos entamos de 2013 ===
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (xineru a abril de 2013)|l1=Cronoloxía de la guerra ente xineru y abril de 2013}}

El 2 de xineru la oposición denunció la muerte de siquier 30 persones tres un bombardéu perpetáu por [[Fuercia Aérea Árabe Siria]] (FAAS) contra una gasolinera nun suburbiu de Damascu.&lt;ref name=&quot;PAIS_01&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/02/actualidad/1357132298_950536.html |títulu=La ONX afirma que la revuelta siria cobróse yá 60{{esd}}000 muertos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=2 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; El mesmu día les fuercies del oficialismo yá teníen controláu tol centru de la ciudá, faciendo que los rebeldes fuxeren pela rodiada.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lagaceta.com.ar/nota/527749/mundo/guerra-civil-siria-provoco-60000-muertos.html |títulu=La guerra civil en Siria provocó 60&amp;nbsp;000 muertos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=3 de xineru de 2013 |periódicu=[[La Gaceta (Tucumán)|La Gaceta]]}}&lt;/ref&gt; Les [[Naciones Xuníes]] pela so parte, anunció que los muertos na guerra civil superaben los 60&amp;nbsp;000.&lt;ref name=&quot;PAIS_01&quot; /&gt;

La mañana del 4 de xineru, un atentáu con un coche bomba españó nel norte de Damascu, causando la muerte d'once persones y dexando a más de 40 firíes. L'atentáu asocedió nun barriu ocupáu mayoritariamente pola comunidá alauita, que ye a la que pertenez el presidente siriu, [[Bashar al-Asad]].&lt;ref name=&quot;PAIS_02&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/04/actualidad/1357255579_043472.html |títulu=Siquier once muertos en Damascu por un coche bomba |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=4 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 6 de xineru, Al-Asad dio'l so primer discursu públicu en cinco meses, nel cual prometía a los rebeldes parar colos ataques y la violencia, siempres y cuando estos tamién lo fixeren. Tamién llamó al diálogu ente dambes partes de la guerra y a un meyor entendimientu ente'l oficialismo y la oposición rebalba.&lt;ref name=&quot;CNN_01&quot;&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2013/01/06/al-asad-propone-dialogo-y-una-constitucion-pa-terminar-la crisis siria |títulu=Al Asad propón diálogu y una constitución pa terminar la crisis siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=6 de xineru de 2013 |editorial=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; La oposición siria refugó la proposición de diálogu del presidente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/internacional/revuelta-arabe/130106/oposicion-siria-diz-que-el discursu-de-al-asad-nun apurre-novedad |títulu=Oposición siria diz que'l discursu d'A los Asad &quot;nun apurre novedaes&quot; |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=6 de xineru de 2013 |periódicu=[[L'Universal (Venezuela)|El Universal]]}}&lt;/ref&gt;

El 9 de xineru, Naciones Xuníes anunció que los refuxaos de la guerra yá yeren más de 4 millones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.europasur.es/article/mundo/1434290/la guerra civil/siria/enche/la/onu/con/cuatro/millones/refuxaos.html |títulu=La guerra civil en Siria enche a la ONX con cuatro millones de refuxaos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=9 de xineru de 2013 |obra=Europasur}}&lt;/ref&gt; El mesmu día, los rebeldes lliberaron a 48 iraninos secuestraos mientres la [[batalla de Damascu (2012)]]. La lliberación efectuóse yá que el gobiernu de Bashar al-Asad prometió escarcelar a más de 2000 presos civiles venceyaos colos rebeldes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/09/actualidad/1357727816_904010.html |títulu=Rebalbos sirios ponen en llibertá a mediu centenar de rehenes iraninos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=9 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; Mentanto, los rebeldes aseguraron tomar el control d'un aeropuertu militar nel norte d'[[Alepo]].&lt;ref name=&quot;PAIS_03&quot;&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/11/actualidad/1357912436_253086.html |títulu=Los rebeldes dan un golpe estratéxicu a l'aviación siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |apellíu=Carbajosa |nome=Ana |fecha=11 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

Naciones Xuníes informó'l 11 de xineru que más de 600&amp;nbsp;000 sirios fuérense del país.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lagaceta.com.ar/nota/528801/mundo/guerra-civil-muevo-mas-600000-sirios.html |títulu=La guerra civil movió a más 600&amp;nbsp;000 sirios |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=11 de xineru de 2013 |periódicu=[[La Gaceta (Tucumán)|La Gaceta]]}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, Estaos Xuníos aportunó na salida de [[Bashar al-Asad]], ente que Rusia opúnxose. Esto fixo qu'una xunta, convocada en [[Xinebra]], fora un fracasu más pa intentar detener el conflictu.&lt;ref name=&quot;PAIS_03&quot; /&gt;

Mientres la tercer selmana de xineru, dellos ataques costaron decenes de muertos. Activistes de la oposición dixeron qu'un ataque sobre territoriu controláu por rebeldes al suroeste de Damascu dexó 20 víctimes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.noticias24.com/internacionales/noticia/51860/guerra-civil-en-siria-desencadena-crisis-humanitaria-n'oriente mediu/ |títulu=Guerra civil en Siria desencadena “crisis humanitaria” n'Oriente Mediu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=14 de xineru de 2015 |obra=noticies24 }}&lt;/ref&gt; Per otra parte, el 15 de xineru dos españes destruyeron la [[Universidá de Alepo]], causando la muerte de 83 persones y dexando a 162 firíes. El mesmu día, más de 50 países anunciaron que demandaríen al gobiernu siriu ante la [[Corte Internacional de Xusticia]], acusando crímenes de guerra, severes violaciones a los derechos humanos y xenocidiu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.informador.com.mx/internacional/2013/430426/6/suman-83-muertos-por-explosion-en-universidad-siria.htm |títulu=Suman 83 muertos por esplosión en-universidad-siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=15 de nero de 2013 |obra=[[El Informador (Méxicu)|El Informador]]}}&lt;/ref&gt;

El 16 de xineru, los islamistes radicales doblaron les sos operaciones nel norte del país, llanzando una serie d'ataques en Idlib, provocando la muerte de 22 persones y severos daños na llocalidá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.telam.com.ar/notas/201301/4824-muerren-22-persones-n%27atentaos |títulu=Muerren 22 persones n'atentaos suicides nel Norte de Siria |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=16 de xineru de 2013 |obra=[[Telam]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220706014404/https://www.telam.com.ar/notas/201301/4824-muerren-22-persones-n%27atentaos |fechaarchivu=2022-07-06 }}&lt;/ref&gt; El mesmu día, opositores al gobiernu denunciaron que fuercies gubernamentales realizaron una masacre en [[Homs]] na cual executaron a a lo menos 100 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/11/actualidad/1357912436_253086.html |títulu=Los opositores denuncien una nueva masacre con más de 100 muertos en Siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=17 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 21 de xineru, 56 persones morrieron nos enfrentamientos del norte de Siria, nos cualos los rebeldes llucharon contra la milicia de la población curda, mui cerca de la frontera con [[Turquía]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/01/22/actualidad/1358876496_236094.html |títulu=Los choques ente rebeldes sirios y milicies curdes dexen más de 50 muertos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=22 de xineru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 6 de febreru, los rebeldes atacaron Damascu, darréu, les fuercies armaes arrodiaron la ciudá con tanques y armamentu. Dando entamu a una nueva xornada de fuertes enfrentamientos. Pal final del día, finaren cerca de 19 soldaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/02/07/actualidad/1360246609_561631.html |títulu=Los rebeldes sirios ataquen Damascu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=7 de febreru de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 21 de febreru, una cadena d'ataques con coches bomba en Damascu, provocó la muerte de 84 persones, y mancadures a más de 200. Unu de los vehículos esplotó a escasos metros de les oficines centrales del partíu Baaz matando a 61 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/atentaos-damascu-dexaron-83-muertos-un-dia-articulo-406298 |títulu=Atentaos en Damascu dexaron 83 muertos nun día |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=22 de febreru de 2013 |periódicu=[[El Espectador (periódicu)|El Espectador]] }}&lt;/ref&gt; El 23 de febreru l'exércitu bombardeó con misiles [[Scud]] a Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20130226/54367757475/hrw-muertos-misiles-alepo.html |títulu=HRW cifra en 141 el númberu de muertos causaos por misiles contra Alepo |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=26 de febreru de 2013 |periódicu=[[La Vanguardia]]}}&lt;/ref&gt;

El 25 de marzu, los rebeldes llanzaron proyeutiles nel centru de Damascu, cerca de la residencia de [[Bashar al-Asad]], provocando daños materiales y dellos mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/03/25/actualidad/1364204998_297217.html |títulu=Los rebeldes ataquen con fueu de morteru'l centru de Damascu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=25 de marzu de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; Díes dempués, un bombardéu rebalbu con proyeutiles a la Universidá de Damascu asesinó a dolce persones y dexó al llugar bien estropiáu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/03/28/actualidad/1364479290_039688.html |títulu=Dolce muertos nun ataque de la oposición a la universidá de Damascu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=28 de marzu de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 29 d'abril Damascu volvió ser l'epicentru de los enfrentamientos cuando l'exércitu llanzó una serie d'ofensives y ataques a les llocalidaes invadíes pola oposición. Esi mesmu día, el primer ministru siriu, Wael al Halqi, tuvo a puntu de morrer nun atentáu rebalbu nes cercaníes de la so oficina.
Ente que el 30 d'abril, un atentáu con un coche bomba asesinó a 13 civiles y dexó a 70 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/04/30/actualidad/1367328967_733285.html |títulu=Un atentáu cóbrase siquier 13 vides nel centru de Damascu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=30 d'abril de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

El 3 de marzu, los rebeldes [[Batalla d'A los Raqa (2013)|llograron entrar en Raqa]] y tres tres díes de llucha ésta cayó nes sos manes, convirtiéndola na primera gran ciudá en cayer dafechu ante les manes del ELS. Mientres la so ofensiva, los rebeldes destruyeron cartelos d'Al-Asad y derrocaron la estatua de [[Hafez al-Asad]], padre del presidente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2013/04/19/internacional/1366325837.html |títulu=Los rebeldes quieren forzar el colapsu del réxime nel este de Siria |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=19 d'abril de 2013 |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}&lt;/ref&gt; Dende esi mesmu día, [[Estaos Xuníos]] empezó a entrenar rebeldes en [[Xordania]], y pela so parte [[Francia]] y el [[Reinu Xuníu]] prometieron aumentar la so ayuda a los mesmos. Pero contrariamente, [[Irán]] sostuvo la so ayuda al estáu siriu y amontó la unviada d'armamentu a los soldaos del exércitu regular.

El Gobiernu y los rebeldes acusáronse mutuamente d'un ataque con armes químiques na llocalidá de Jan al-Assal, a ocho quilómetros de Alepo. L'aición que causaría siquier 26 muertos, incluyíos diez civiles y 16 militares, desenvolvióse'l 20 de marzu. Tamién un videu de Damascu siendo atacada por armes químiques foi espublizáu'l mesmu día.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/internacional/20130319/abci-armes-quimicas-siria-denuncies-201303191538.html |títulu=Gobierno y rebalbos sirios acúsense mutuamente d'un ataque químicu |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=20 de marzu de 2013 |periódicu=[[ABC (periódicu)|ABC]] }}&lt;/ref&gt; Amás, el destacáu [[ulema]] suní Mohámed Saíd Ramadán al Buti foi asesináu'l 22 de marzu nun atentáu suicida qu'afaró la mezquita damascena de Eman. Xunto con él, finen 42 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20130322/bomba-damasco-muertu-clerigo-suni/621981.shtml |títulu=Una bomba en Damascu mata a un importante clérigu suní prorrégimen y otres 42 persones |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=22 de marzu de 2013 |editorial=[[RTVE]]}}&lt;/ref&gt; Dos díes depués, metanes choques ente les fuercies lleales y los insurxentes, el minarete de la [[Gran Mezquita de Alepo]] foi destruyíu y esbarrumbóse por completu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elperiodico.com/es/noticias/internacional/destruyíu-minarete-gran-mezquita-olmeya-alepo-2373527 |títulu=Destruyíu'l minarete de la Gran Mezquita de Alepo |fechaaccesu=29 d'ochobre de 2015 |fecha=25 d'abril de 2013 |periódicu=[[El Periódico de Catalunya]]}}&lt;/ref&gt;

=== Ofensives gubernamentales y de Hezbolá (abril-agostu de 2013) ===
{{AP|Batalla de Quseir de 2013|Operación Nube del Norte}}
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (mayu a agostu de 2013)|l1=Cronoloxía de la guerra ente mayu y agostu de 2013}}

Pa mediaos de 2013, el gobiernu empezó a realizar efectives operaciones militares pa ganar a los rebeldes. Según tamién pidir l'ayuda a los sos principales aliaos; [[Irán]], qu'ayudó a [[Bashar al-Asad]] con tropes, la organización libanesa [[Hezbolá]], qu'unvió a miles de soldaos a lluchar xunto al exércitu y [[Rusia]], qu'unvió frecuentemente armamentu a les Fuercies Armaes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/06/14/actualidad/1371162315_417859.html |títulu=El sofitu d'Irán y Hezbolá dexó al réxime ganar terrén apocayá |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=14 de xunu de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:An Aerial View of the Za'atri Refugee Camp.jpg|miniaturadeimagen|El [[campu de refuxaos de Zaatari]] en Xordania (xunetu de 2013).|267x267px]]Na [[gobernación de Idlib]], el 17 d'abril, les fuercies gubernamentales rompieron un bloquéu de seis meses na base militar de Wadi Deif, cerca de [[Maarat an-Numan]]. Informar d'enfrentamientos intensos alredor del pueblu de [[Babulin]] cuando les SAA flanquearon a les posiciones rebalbes. L'Exércitu intentó entós asegurar el control de la ruta que conducía a [[Alepo]]. Al llevantar l'asediu, pudieron unviar suministros per tierra a les dos bases militares, que dependieren d'una ponte aeréo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://jafrianews.com/2013/04/17/syrian-forces-loyal-to-asaad-break-rebel-blockade-in-north-syria/ |títulu=Syrian forces Loyal to Asaad break Rebel Blockade in North Syria |editorial=Jafria News |fecha=17 d'abril de 2013 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141103000045/http://jafrianews.com/2013/04/17/syrian-forces-loyal-to-asaad-break-rebel-blockade-in-north-syria/ |fechaarchivu=3 de payares de 2014 }}&lt;/ref&gt;

El [[24 d'abril]], tres cinco selmanes d'enfrentamientos, el gobiernu prindó [[Otaiba]], al este de Damascu. El pueblu tuviera so control rebalbu mientres ocho meses, y yera la principal ruta de suministros dende Xordania pa los rebeldes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.businessinsider.com/assad-might-be-winning-the-syrian-war-2013-4 |títulu=Assad Thinks He's Winning The Syrian War – And He May Be Right |fecha=25 d'abril de 2013}}&lt;/ref&gt; Mientres, nel norte del país, los rebeldes tomaron el control d'una posición importante cerca de la estratéxica base militar de Meneg, nes contornes de Alepo. Esto dexó-yos entrar nella tres meses d'asediu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |títulu=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |editorial=BBC |fecha=24 d'abril de 2013 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

A empiezos d'abril, l'exércitu y [[Hezbolá]], arrodiaron Qusair, cerca de [[Homs]], en poder de los rebeldes y el 19 del mesmu mes, entraron na ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/05/19/actualidad/1368980981_481523.html |títulu=El Asad reforzar al tomar una llocalidá rebalba na frontera con El Líbanu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=19 de mayu de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; Mientres los combates, dalgunos de los rebeldes llanzaron cohetes a Hezbolá n'[[El Líbanu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2013/06/678-526237-9-cohetes-de-siria-cayen-en-bastion-de-hezbola.shtml |títulu=Cohetes de Siria cayen en bastión de Hezbolá |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=1 de xunu de 2013 |obra=[[La Tercera]] }}&lt;/ref&gt; Nos restantes díes, les tropes de dambos bandos realizaron grandes ofensives y ataques, hasta que finalmente'l [[5 de xunu]], les tropes gubernamentales llograron vencer a los rebeldes. Esi mesmu mes, el gobiernu empecipió la llamada [[Operación Nube del Norte]], dirixida a recuperar la ciudá de Alepo y el campu que lo arrodia, y desallugar a los rebeldes atrincheraos na mesma. Produciéronse dellos combates nos que los lealistas llograron una gran meyora.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.abna24.com/service/headline/archive/2013/06/09/427988/story.html |títulu=L'Exércitu Siriu Empecipia la Operación “Nube del Norte” pa la Lliberación de Alepo |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=9 de xunu de 2013 |obra=ABNA |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171016013810/http://es.abna24.com/service/headline/archive/2013/06/09/427988/story.html |fechaarchivu=2017-10-16 }}&lt;/ref&gt;

El gobiernu empecipió dellos puntos d'enfrentamientos na ciudá de [[Homs]]. Por más d'un mes, les tropes gubernamentales reiniciaron numberosos combates pol completu control de la ciudá, batalles que dexaron cientos de muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.teinteresa.es/mundo/Encarnizados-combates-ciudá-Homs-ONG_0_936507108.html |títulu=Encarnizados combates na ciudá siria de Homs |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=12 de xunu de 2013 |obra=te interesa}}&lt;/ref&gt; Tres les continues victories del gobiernu, los rebeldes ufiertaron una tregua en Homs mientres el [[Ramadán]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.terra.com.pe/mundo/mediu-oriente/,441deae8699bf310VgnCLD2000000dc6eb0aRCRD.html |títulu=Combates intensificar en ciudá estratéxica siria de Homs |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=8 de xunetu de 2013 |obra=ABNA }}&lt;/ref&gt;

En xunetu, fuertes combates en [[Damascu]], [[Siria|A la Dana]], [[Idlib]] y otres ciudaes dexaron decenes de muertos y mancaos..&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sipse.com/mundo/nuevu-atentáu-con-coche-bomba-13-muertos-41722.html |títulu=Nuevu atentáu contra policías: 13 muertos |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=15 de xunetu de 2013 |obra=[[SIPSE]]}}&lt;/ref&gt;

=== La masacre de Guta y el desarme químicu de Siria (agostu-setiembre de 2013) ===
{{AP|Masacre de Guta|Desarme químicu de Siria}}
[[Ficheru:Ghouta massacre4.JPG|miniaturadeimagen|Civiles muertos dempués del [[ataque químicu de Guta]].]]

Según lo rebalbos, el [[21 d'agostu]], unes 1400 persones fueron asesinaes por un ataque con armes químiques, nel suburbiu de [[Guta (Siria)|Guta]], cerca de [[Damascu]]. Los rebeldes y diversos países que los sofitaben, encabezaos por EE.&amp;nbsp;UU., responsabilizaron de momentu al Gobiernu. Tres la denuncia del usu d'armes químiques, dellos países reclamaron una investigación inmediata de los inspeutores de [[Naciones Xuníes]], presentes a tan solo 10&amp;nbsp;quilómetros de la zona, al empar que crecíen los rumores d'intervención militar occidental. En tantu, los aliaos del gobiernu siriu, [[Rusia]] ya [[Irán]], calificaron la denuncia de provocación entamada» y acusaron a los rebeldes del ataque col fin de favorecer una intervención estranxera.&lt;ref name=&quot;bbcmundo26&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=¿Ye inminente un ataque contra Siria? |url=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2013/08/130826_siria_intervencion_militar_internacional_ap.shtml |editorial=BBC Mundu |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/103949-siria-operacion-militar-entamu-proxima-semana |títulu=Reinu Xuníu y EE.XX. pueden empecipiar una operación militar en Siria “nunos díes editorial=RT |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt; Tres l'anunciu de la investigación, el gobiernu siriu autorizó l'accesu de los inspeutores.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Carmen |apellíu=Rengel |títulu=Siria acepta la inspeición de Naciones Xuníes ante la presión internacional |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/08/25/actualidad/1377430698_345804.html |periódicu=[[El País (España)|El País]] |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Carmen |apellíu=Rengel |títulu=La ONX investiga l'ataque químicu magar un tirotéu contra los inspeutores |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/08/26/actualidad/1377504260_475597.html |periódicu=El País |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt;

El [[26 d'agostu]] [[Estaos Xuníos]] anunció que l'usu d'armes químiques per parte del gobiernu siriu yera «innegable» y que con esto, el gobiernu siriu trespasara la llinia dispuesta pol presidente d'Estaos Xuníos, Barack Obama. El mesmu día, dellos gobiernos que sofiten a los rebeldes acotaron la información y axuntáronse en [[Amán]] pa estudiar una posible ofensiva militar en contra de Siria.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Kerry afirma qu'uso armes químiques en Siria ye &quot;innegable&quot; y acusa a Damascu de destruyir pruebes |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2013/08/678-539615-9-kerry-afirma-que-uso-armes-quimicas-en-siria-ye-innegable-y-acusa-a-damascu-de.shtml |obra=LaTercera.com |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Miguel |apellíu=Mora |títulu=François Hollande: “Les pruebes acusen a El Asad” |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/08/25/actualidad/1377457857_856385.html |periódicu=El País |fecha=25 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Una xunta militar internacional sobre Siria empieza en Amán |url=http://noticias.terra.com.mx/mundo/guerra-en-siria/una-reunion-militar-internacional-sobre-siria-empieza-en-amman,efd134dddd1b0410VgnCLD2000000dc6eb0aRCRD.html |editorial=terra.com.mx |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013 |axencia=AFP }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Siria: tres los ataques con armes químiques, la oposición pide una &quot;intervención internacional&quot; |url=http://www.infobae.com/2013/08/25/1504100-siria-los ataques-armes-quimicas-la-oposicion-pide-una-intervencion-internacional |obra=infobae.com |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013 }}&lt;/ref&gt; Rusia ya Irán, en tantu, alvirtieron en contra de la intervención, al igual qu'otres naciones como [[Australia]] y [[Exiptu]].&lt;ref name=&quot;bbcmundo26&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Moscú llama a Occidente a nun repitir &quot;l'aventura iraquina&quot; en Siria |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/103918-rusia-occidente-siria-querra-irak |editorial=RT |fecha=25 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Australia oponer a una intervención militar estranxera en Siria |url=http://www.telesurtv.net/articulos/2013/08/26/australia-oponer |editorial=Telesur |fecha=26 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=27 d'agostu de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804004324/https://www.telesurtv.net/articulos/2013/08/26/australia-oponer |archivedate=2020-08-04 }}&lt;/ref&gt;

El [[30 d'agostu]], en tantu, Estaos Xuníos y Francia anunciaron tar llistos pa un ataque sobre Siria. Sicasí, nel Reinu Xuníu el [[Parllamentu británicu|Parllamentu]] votó en contra d'una intervención militar en Siria, decisión que'l primer ministru Cameron dixo que respetaría.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Karla |apellíu=Gallardo |títulu=EE.XX. diz qu'atacaría Siria con o ensin el sofitu de Londres |url=http://www.24horas.cl/internacional/eeuu-diz-que-atacara-siria-con-o-ensin-el sofitu-de-londres-816597 |editorial=24 Hores (Chile) |fecha=29 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Presidente francés xuntar a EE.XX. pa formar una coalición p'atacar a Siria |url=http://www.emol.com/noticias/internacional/2013/08/30/617167/hollande-diz-que-francia-esta-dispuesta-a-actuar-en-siria-ensin-el reinu xuníu.html |editorial=Emol |fecha=30 d'agostu de 2013 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2013 |axencia=Efe}}&lt;/ref&gt; 

[[Ficheru:Kerry and Lavrov, with senior advisers, negotiate chemical weapons agreement on September 14, 2013.jpg|miniaturadeimagen|Sergei Lavrov, y John Kerry mientres la negociación definitiva del 14 de setiembre.]]

El [[6 de setiembre]], tres [[Cume del G-20 de San Petersburgu|una xunta de la G20 en San Petersburgu]], Estaos Xuníos, [[Francia]], Australia, [[Canadá]], [[Italia]], [[Xapón]], [[Corea del Sur]], [[Arabia Saudita]], [[España]], [[Turquía]] y el [[Reinu Xuníu]], anunciaron que sofitaben una «contundente respuesta internacional» contra'l gobiernu siriu, anque namái Estaos Xuníos, Turquía y Francia declararon que participaríen direutamente.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Once países del G-20 sofitaron una respuesta internacional” contra Siria |url=http://elcomercio.pe/actualidad/1627692/noticia-once-paises-20-sofitaron-fuerte-respuesta-internacional-contra siria periódicu=[[El Comercio (Perú)|El Comercio]] |fecha=6 de setiembre de 2013 |axencia=Efe}}&lt;/ref&gt; El [[7 de setiembre]], los países árabes del sur del [[Golfu Pérsicu]]: Arabia Saudita, [[Qatar]], [[Kuwait]], [[Emiratos Árabes]], [[Omán]] y [[Baḥréin]], sofitaron la ofensiva y pidieron una intervención inmediata» sobre Siria.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Países del Golfu piden una intervención inmediata de comunidá internacional en Siria |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2013/09/678-541531-9-paises-del golfu-piden-una-intervencion-inmediata-de comunidá internacional-en.shtml |editorial=La Tercer |fecha=7 de setiembre de 2013 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2013 |axencia=Agence France-Presse }}&lt;/ref&gt; Mentanto, Rusia anunció que sofitaría al gobiernu siriu en casu de ser atacáu dende l'esterior,&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.eluniversal.com.mx/el-mundo/2013/rusia-ayudara-a-siria-en-casu-de-ataque-putin-948464.html |títulu=Rusia va ayudar a Siria en casu d'ataque, alvierte Putin |periódicu=El Universal |fecha=6 de setiembre de 2013 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2013 }}&lt;/ref&gt; aportunando en que l'ataque a Guta fuera una provocación cometida por fuercies rebalbes pa inducir una intervención militar estranxera.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Putin: “l'Ataque Químicu de Guta foi una Provocación de los Rebeldes” |url=http://www.almanar.com.lb/spanish/adetails.php?eid=40335&amp;cid=25&amp;fromval=1&amp;frid=25&amp;seccatid=43&amp;s1=1 |editorial=Al-Manar (El Líbanu) |fecha=7 de payares de 2013 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304190417/http://www.almanar.com.lb/spanish/adetails.php?eid=40335&amp;cid=25&amp;fromval=1&amp;frid=25&amp;seccatid=43&amp;s1=1 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

El 9 de setiembre, hores antes d'una votación nel Congresu d'Estaos Xuníos sobre la intervención en Siria, el ministru d'esteriores siriu, [[Walid Mualem]], anunció la intención del so país de poner los sos arsenales químicos baxu control internacional a pidimientu de Rusia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/09/09/actualidad/1378749132_247125.html |títulu=Siria abraza la propuesta rusa pa desactivar un ataque internacional |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=9 de setiembre de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; Ante esto, Obama ordenó retardar indefinidamente la votación sobre l'ataque nel Congresu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/internacional/20130911/abci-rusia-siria-plan-armes-201309111646.html |títulu=Rusia apurre a Estaos Xuníos el so plan pal control d'armes químiques en Siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=11 de setiembre de 2013 |periódicu=[[ABC (periódicu)|ABC]] }}&lt;/ref&gt;

Finalmente, dempués de dellos díes de negociaciones ente [[John Kerry]] y [[Serguéi Lavrov]] en [[Xinebra]], [[Suiza]], llegaron a un alcuerdu sobre la destrucción sistemática de les armes químiques de Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dw.com/es/eeuu-rusia-acuerdo-en-tornu-a-armes-qu%C3%ADmicas-siries/a-17088599 |títulu=EE.XX.-Rusia: alcuerdu en redol a armes químiques siries |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=14 de setiembre de 2013 |obra=[[Deutsche Welle]]}}&lt;/ref&gt;

=== Ofensives gubernamentales (setiembre-avientu de 2013) ===
{{AP|Batalla de Malula|Batalla de Sadad|Primer ofensiva de Alepo|Batalla de Qalamun}}
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (setiembre a avientu de 2013)|l1=Cronoloxía de la guerra ente setiembre y avientu de 2013}}

El [[24 d'agostu]], los rebeldes prindaron [[Arihah]]. Sicasí, les SAA retomaron el so control el [[3 de setiembre]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.lainformacion.com/mundo/el-ejercito-siriu-sigue-bombardeando-la periferia-de-damascu-segun-los activistes-que-denunciaron-ayeri-1-300-muertes_wbWbvgfK5cW59BuTYpFP05/ |títulu=L'Exércitu siriu sigue bombardiando la periferia de Damascu, según los activistes que denunciaron ayeri 1.300 muertes |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=22 d'agostu de 2013 |periódicu=La Información }}&lt;/ref&gt;

A entamos de setiembre, [[Malula]], [[Batalla de Malula|foi invadida por rebeldes]]. Tres delles selmanes d'enfrentamientos, el gobiernu consiguió tomalo, y los 3000 habitantes del pueblu escaparon convirtiéndola nun pueblu pantasma.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/09/08/actualidad/1378670839_328810.html |títulu=Batalla nel trubiecu del cristianismu siriu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=8 de setiembre de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; [[Estáu Islámicu]] tomó'l control d'[[Azaz]], hasta entós apoderada pol [[Exércitu Llibre de Siria]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.terra.com.co/mundo/guerra-en-siria/al-qaeda-enfrentar a-los rebeldes-del-els-en-la llocalidá siria-de-azaz,76de77f273971410VgnCLD2000000dc6eb0aRCRD.html |títulu=Al Qaeda enfrentar a los rebeldes del ELS na llocalidá siria de Azaz |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=2 d'ochobre de 2013 |obra=[[Terra Networks]]}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Aleppo offensive (October 2013).svg|miniaturadeimagen|Situación de Alepo n'ochobre de 2013, mientres la [[Ofensiva de Alepo de 2013|ofensiva gubernamental]].|240x240px]]

A empiezos d'ochobre, el gobiernu llanzó [[Ofensiva de Alepo de 2013|una gran ofensiva]] pa reabrir una ruta de suministru ente Alepo y Damascu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanews.com/content/boosted-by-foreign-shiite-militia-assads-forces-advance-on-aleppo/1788908.html |títulu=Boosted by Foreign Shi'ite Militia, Assad's Forces Advance on Aleppo |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=12 de payares de 2013 |obra=[[Voice of America]]}}&lt;/ref&gt; Los bombardeos y batalles en suburbios de [[Damascu]] y en Alepo dexaron más de 50 muertos, ente qu'otres 30 persones perdieron la vida por combates na aldega d'Al-Metras, na provincia de [[Tartus]]. Coles mesmes, el gobiernu sitió la llocalidá de Muadamia, nes contornes de Damascu.&lt;ref name=&quot;ZONAFRANCA&quot;&gt;{{cita web |url=http://zonafranca.mx/los-combatientes-sirios-siguen-lluchando-en-la fiesta-del sacrificiu/ |títulu=Los combatientes sirios siguen lluchando na Fiesta del Sacrificiu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=16 d'ochobre de 2013 |obra=Zona Franca }}&lt;/ref&gt;

Los combates siguieron mientres la festividá d'[[Eid al-Adha]] (celebridá del sacrificiu), que ye'l mayor ritu de los países árabes musulmanes.&lt;ref name=&quot;ZONAFRANCA&quot; /&gt; Tantu en 2011 como en 2012, la guerra en Siria daba un altu al fueu por dicha celebración, pero en 2013 la situación foi distinta. En delles llocalidaes apoderaes polos rebeldes el gobiernu realizó bombardeos y na periferia de Damascu, según en dellos otros puntos, caltuviéronse encarnecidos combates. Solamente'l [[15 d'ochobre]] morrieron casi 170 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-combates-prosiguen-siria-pesar-fiesta-sacrificio-20131015224839.html |títulu=Los combates prosiguen en Siria a pesar de la fiesta del sacrificiu |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=15 d'ochobre de 2013 |axencia=[[Europapress]]}}&lt;/ref&gt; El 20 d'ochobre, un atentáu del [[Frente Al Nusra]] dexó 37 muertos en [[Hama]] y un coche bomba nes contornes de [[Damascu]] mató a 30.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2013/10/20/actualidad/1382285291_165420.html |títulu=La conferencia de paz sobre Siria va tener llugar el 23 de payares |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=2O d'ochobre de 2013 |periódicu=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

A entamos de [[payares]], tres feroces enfrentamientos que dexaron 50 muertos, los rebeldes llograron tomar unu de los depósitos d'armes más grandes del gobiernu, allugáu en Muheen, cerca de [[Homs]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2013/11/678-550486-9-rebeldes-tomen-el control-del segundu-deposito-de-armes-en-siria.shtml |títulu=Rebalbos tomen el control del segundu depósitu d'armes en Siria |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=6 de payares de 2013 |obra=La Tercer }}&lt;/ref&gt; En [[Damascu]] distintos atentaos dexaron 16 muertos y decenes de mancaos. Un ataque na plaza Hijaz dexó ocho muertos y 50 mancaos, ente que na sureña ciudá de Sueida, 8 persones morrieron nun atentáu.

Mientres payares, el gobiernu llogró prindar delles aldegues cercanes a Alepo, incluyendo [[al-Safira]], Tel Aren y Tel Hasel.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticias.lainformacion.com/politica/defensa/el-regimen-consolida-les sos-posiciones-al este-de-alepo-con-toma-de-tel-hasel_8TfXyaC5n8JVGTJQbRsma1/ |títulu=El réxime consolida les sos posiciones al este de Alepo con toma de Tel Hasel |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=15 de payares de 2013 |periódicu=La Información }}&lt;/ref&gt; La cayida d'Al-Safira supunxo un golpe duru pa los opositores, yá que controlando la ciudá, yeren capaces de cortar los suministros gubernamentales ente Damascu y Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Caris |nome=Charlie |url=http://iswsyria.blogspot.com.es/2013/11/regime-takes-al-safira-and-continues.html |títulu=Regime Takes as-Safira and Continues Push to Aleppo |editorial=Institute for the Study of War |fecha=5 de payares de 2013 |fechaaccesu=20 de payares de 2013 |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; Les SAA tamién prindaron dellos pueblos al sur de Damascu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.therepublic.com/view/story/103cccc08de641eb90c69d1890aac1cb/ML-Syria-Tides-Of-War |títulu=Syrian government gaining ground in war, strengthening hand ahead of proposed peace talks |editorial=The Republic |fecha=16 de payares de 2013 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131203005551/http://www.therepublic.com/view/story/103cccc08de641eb90c69d1890aac1cb/ML-Syria-Tides-Of-War |fechaarchivu=3 d'avientu de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203005551/http://www.therepublic.com/view/story/103cccc08de641eb90c69d1890aac1cb/ML-Syria-Tides-Of-War |archivedate=2013-12-03 |fechaaccesu=2018-03-18 }}&lt;/ref&gt;

La violencia siguió centrándose en Alepo, sobremanera cuando avientu, la SyAAF empezó a bombardiar la ciudá y a doblar la potencia de les sos ofensives. L'asaltu, empezáu'l [[14 d'avientu]], convertir nuna de les más fatales ofensives, dexando más de 400 muertos en dos selmanes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/internacional/2013/12/28/52becac0ca4741be208b456a.html |títulu=Siquier 39 muertos en bombardeos aéreos en Alepo |fechaaccesu=28 d'ochobre de 2015 |fecha=28 d'avientu de 2013 |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}&lt;/ref&gt;

El 11 d'avientu, [[Frente al-Nusra]] y [[Jaysh al Islam]]&lt;ref name=&quot;alawiteanddruze&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Islamists kill 15 Alawite and Druze civilians in Syria -activists |url=http://in.reuters.com/article/2013/12/12/syria-crisis-adra-idINDEE9BB0AR20131212 |axencia=[[Reuters]] |fecha=12 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=16 d'avientu de 2013 |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151009172352/http://in.reuters.com/article/2013/12/12/syria-crisis-adra-idINDEE9BB0AR20131212 |archivedate=2015-10-09 }}&lt;/ref&gt; se infiltraron nel área industrial d'[[Adra]], al nordeste de Damascu. Por motivos sectarios, los rebeldes [[Masacre de Adra|atacaron y masacraron]] a civiles alauitas, drusos, cristianos y xiinos. Siquier 32 civiles fueron asesinaos. En xineru de 2014 l'Exércitu Siriu recapturó Adra.

=== Conflictu ente la oposición y l'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante (xineru de 2014-presente) ===
{{AP|Conflictu ente la Oposición Siria y l'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante|l1=Conflictu ente la Oposición Siria y l'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante|Batalla de Deir ez-Zor (2011–14)}}
{{VT|Cronoloxía de la Guerra Civil Siria (dende xineru de 2014)}}
La tensión ente les fuercies rebalbes y el EI, amontóse desque EI prindara [[Azaz]] el 18 de setiembre de 2013.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://bigstory.ap.org/article/jihadis-prinde-northern-syrian-town-near-turkey |títulu=Al-Qaida militants captured town in northern Syria |axencia=AP |fecha=19 de setiembre de 2013 |fechaaccesu=4 de xineru de 2014 |idioma=inglés }}&lt;/ref&gt; El conflictu en [[Azaz]] resurdió a principios d'ochobre&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.france24.com/en/20131003-syrian-rebels-tell-qaeda-groups-withdraw-homs-isil-azaz/ |títulu=Syrian rebel factions tell al Qaeda groups to withdraw |fecha=3 d'ochobre de 2013 |fechaaccesu=4 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; y a finales de payares el EI prindó [[Atme]], otru pueblu fronterizu, d'una brigada del ELS.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&amp;ArticleID=123441 |títulu=ISIL captures Syrian town on border with Turkey |editorial=World Bulletin |fecha=22 de payares de 2013 |fechaaccesu=4 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[3 de xineru]], l'Exércitu de los Muyahidines, l'[[Exércitu Llibre Siriu]] y el [[Frente Islámicu (Siria)|Frente Islámicu]] llanzaron una ofensiva contra'l [[Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante|Estáu Islámicu]] nes [[Gobernación de Alepo|provincies de Alepo]] y [[Gobernación de Idlib|Idlib]]. Un voceru de los rebeldes indicó qu'atacaren al EI nel 80{{esd}}% de los pueblos en Idlib y nel 65{{esd}}% en Alepo.

El [[6 de xineru]], los rebeldes consiguieron espulsar a les fuercies del EIIL de la ciudá de [[Raqqa|Raqa]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syrian rebels oust al-Qaida-affiliated jihadists from northern city of Raqqa |url=http://www.theguardian.com/world/2014/jan/06/syrian-rebeal-oust-a-qaidi-jihadists-raqqa?CMP=twt_fd |periódicu=[[The Guardian]] |fecha=6 de xineru de 2014 |fechaaccesu=7 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El [[8 de xineru]] los rebeldes espulsaron a la mayor parte de les fuercies del EI de la ciudá de Alepo. Sicasí, refuerzos del EI de la provincia de Deir-ez-Zor consiguieron retomar dellos vecinderos en Raqa.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Golpe al cuartel de ISIS en Alepo |url=https://www.elmundo.es/internacional/2014/01/08/52cdb7fa268y3y732y8b457d.html |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]] |fecha=9 de xineru de 2014 |fechaaccesu=9 de xineru de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/01/08/Syria-jihadist-HQ-in-Aleppo-falls-to-rebels.html#.Us2d6frZNpI.twitter |títulu='Hardly any' Qaeda militants left in Aleppo |editorial=Al-Arabiya |fecha=8 de xineru de 2014 |fechaaccesu=9 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syria: ISIS besieged by opposition fighters in Raqqa |url=http://www.aawsat.net/2014/01/article55326743 |editorial=Asharq Al-Awsat |fecha=7 de xineru de 2014 |fechaaccesu=9 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140213195950/http://www.aawsat.net/2014/01/article55326743 |fechaarchivu=13 de febreru de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140213195950/http://www.aawsat.net/2014/01/article55326743 |archivedate=2014-02-13 }}&lt;/ref&gt; A mediaos de xineru, el EI recapturó per completu la ciudá de Raqa.

En febreru, el EIil foi espulsáu por completu de la [[Gobernación de Deir ez-Zor|provincia de Deir ez-Zor]], en enfrentándose al [[Frente Al-Nusra]], afiliáu tamién a Al Qaeda.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Islamist rebels oust ISIS from Syria's Deir Ezzor |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/02/10/Islamist-rebels-oust-ISIS-from-Syria-s-Deir-Ezzor.html |editorial=[[Al-Arabiya]] |fecha=10 de febreru de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Pela so parte, el 9 de febreru'l grupu ''Jund al-Aqsa'', afiliáu al [[Frente Islámicu (Siria)|Frente Islámicu]], atacó [[Ma'an]], con una presencia mayoritaria d'[[Alauismo|alauíes]]. Na masacre, [[Masacre de Ma'an|siquier 21 civiles fueron asesinaos]]. En marzu, les fuercies del EI retirar por completu de la [[provincia de Idlib]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aksalser.com/index.php?p%C3%A1xina=view_articles&amp;id=2c7cb6075195b7856adc10c4c07d2859 |títulu=إدلب خالية من &quot; داعش &quot; بشكل كامل .. و الثوار يعلنون بدء معركة تحرير &quot; خان شيخون &quot; ( فيديو ) &amp;#124; عكس السير دوت كوم |editorial=Aksalser.com |fechaaccesu=20 de marzu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220327015646/http://www.aksalser.com/index.php?p%C3%A1xina=view_articles&amp;id=2c7cb6075195b7856adc10c4c07d2859 |fechaarchivu=2022-03-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |author=Syria Comment - Joshua Landis |url=http://www.eurasiareview.com/21022014-saudis-cia-agree-arm-syrian-moderates-advanced-weapons-oped/ |títulu=Saudis And CIA Agree To Arm Syrian 'Moderates' With Advanced Weapons - OpEd Eurasia Review |editorial=Eurasiareview.com |fecha=21 de febreru de 2014 |fechaaccesu=20 de marzu de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140313235219/http://www.eurasiareview.com/21022014-saudis-cia-agree-arm-syrian-moderates-advanced-weapons-oped/ |fechaarchivu=13 de marzu de 2014 }}&lt;/ref&gt;

El [[4 de marzu]], el EI retirar d'[[Azaz]] y otros pueblos cercanos na frontera con Turquía, y consolidó'l so poder na [[provincia de Raqqa|provincia de Raqa]], antemanando un enfrentamientu importante col [[Frente al-Nusra]].&lt;ref&gt;{{cita web |autor=Liz Sly for the Washington Post |url=http://www.theguardian.com/world/2014/mar/04/isis-al-qaida-rebels-syria-azaz |títulu=Renegade al-Qaida faction withdraws from Syrian border town of Azaz |periódicu=The Guardian |fechaaccesu=20 de marzu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[26 d'abril]], el ELS anunció qu'empecipiara una ofensiva contra'l EI na provincia de Raqa, y que prindara cinco pueblos al oeste de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article4073352.ece |títulu=FSA strikes jihadist-held stronghold |periódicu=The Times |fecha=26 d'abril de 2014 |fechaaccesu=19 de mayu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[3 de xunu]] celebráronse Eleiciones presidenciales de Siria de 2014 nes rexones de Siria controlaes pol gobiernu.&lt;ref name=&quot;BBC030614&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Syria election: Assad win expected amid civil war |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-27675343 |fecha=3 de xunu de 2014 |axencia=BBC |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El Presidente [[Bashar al-Asad]] ganó les eleiciones col 88,7% de los votos.&lt;ref name=&quot;BBC030614&quot; /&gt;

El [[14 de xunu]], les fuercies gubernamentales facer col control del pueblu fronterizu de [[Kasab]], recapturando asina tolos territorios perdíos primeramente na ofensiva rebelde de Latakia. Pela so parte, los rebeldes prindaron Tall al-Gomo, cerca de [[Nawa (Siria)|Nawa]] na [[Gobernación de Daraa]], y volvieron entrar na [[Distritu de An-Nabek|rexón de Qalamun]],&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syrian troops recapture key border town near Turkey |url=http://news.oneindia.in/international/syrian-troops-recapture-key-border-town-near-turkey-1465950.html |fecha=15 de xunu de 2014 |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013140706/http://news.oneindia.in/international/syrian-troops-recapture-key-border-town-near-turkey-1465950.html |archivedate=2014-10-13 |fechaaccesu=2018-03-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2382621&amp;language=en |títulu=Battles in Syria claim 50 lives |fecha=14 de xunu de 2014 |idioma=inglés |axencia=OSDH}}&lt;/ref&gt; lo qu'obligó al gobiernu siriu a llevar a cabu una [[Ofensiva de Qalamun de 2014|segunda ofensiva]] pa esaniciar los apartaces rebalbos.

A partir del 5 de xunu, les fuercies del Estáu Islámicu apoderar de grandes estensiones n'Iraq, amás d'armes pesaes y equipu del [[Exércitu d'Iraq]]. El grupu yihadista llevó parte d'esti equipu a Siria. El gobiernu siriu bombardeó bases del Estáu Islámicu en [[Raqqa|Raqa]] y [[Hasaka]] en coordinación cola contraofensiva del Exércitu Iraquín.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jun-15/260207-syria-pounds-isis-bases-in-coordination-with-iraq.ashx#axzz34j64aUTG |títulu=Syria pounds ISIS bases in coordination with Iraq |fecha=15 de xunu de 2014 |idioma=inglés |periódicu=The Daily Star |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150318032519/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jun-15/260207-syria-pounds-isis-bases-in-coordination-with-iraq.ashx#axzz34j64aUTG |fechaarchivu=2015-03-18 }}&lt;/ref&gt;

Con múltiples rexones d'[[Iraq]] y [[Siria]] conquistaes, los homes del Estáu Islámicu fundaron el so propiu país [[de facto]] y proclamaron nél el [[califatu]] —non reconocíu por nengún estáu—, actu inauditu dende'l derrocamientu del [[Imperiu otomanu]] en [[1923]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.vox.com/2014/7/10/5884593/9-questions-about-the-caliphate-you-were-too-embarrassed-to-ask |títulu=9 questions about the ISIS Caliphate you were too embarrassed to ask |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://inhomelandsecurity.com/abu-bakr-al-baghdadi-becomes-caliph-ibrahim-of-islamic-state/ |títulu=Abu Bakr al-Baghdadi Becomes Caliph Ibrahim of Islamic State |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El so líder, [[Abu Bakr al-Baghdadi]] foi proclamáu «califa Ibrahim», como soberanu sobre tolos musulmanes del mundu&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://inhomelandsecurity.com/abu-bakr-al-baghdadi-becomes-caliph-ibrahim-of-islamic-state/ |títulu=«Abu Bakr al-Baghdadi Becomes Caliph Ibrahim of Islamic State.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; el 29 de xunu.

El [[17 de xunetu]] l'Estáu Islámicu apoderar del [[campu petrolífero de Shaer]], executando a funcionarios y soldaos prindaos. Tres una intensa batalla, les SAA lo recapturaron el [[26 de xunetu]]. L'Estáu Islámicu aseguró que destruyeren les instalaciones y prindáu 15 tanques y docenes de cohetes.&lt;ref name=&quot;retakes&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Syria retakes Homs gas field from hardline group |url=http://www.reuters.com/article/2014/07/27/us-syria-crisis-gasfield-idUSKBN0FW0HO20140727 |fecha=27 de xunetu de 2014 |axencia=Reuters |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

En respuesta a les operaciones militares del gobiernu siriu l'Estáu Islámicu llanzó'l [[23 de xunetu]] [[Ofensiva nel este de Siria de 2014|la so mayor ofensiva]] hasta la fecha contra les instalaciones militares gubernamentales nel este de Siria, n'espulsando a otros grupos rebalbos. El [[25 de xunetu]], el EIIL apoderar de la Base 17 en [[Raqqa|Raqa]], única instalación qu'inda permanecía en manes de les fuercies gubernamentales dende la cayida de la ciudá en marzu de 2013.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/07/violent-attack-syria-army-islamic-state-raqqa-hasakah.html##ixzz38cGAv8j1 |títulu=«Showdown begins between Syrian army, Islamic State.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El 28 de xunetu, siquier 50 soldaos sirios morrieron nuna emboscada en Abu Sharab.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/135059-soldaos-siria-muertes-yihadista-estado-islamico |títulu=Siquier a 50 soldaos sirios muerren nuna emboscada perpetada por yihadistes |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El 26 de xunetu los ''rebeldes'' llanzaron otra [[Ofensiva de Hama de 2014|ofensiva]] na gobernación de Hama pa prindar la ciudá y l'aeropuertu militar cercanu. Otru oxetivu yera solliviar la tensión en Alepo y cortar les llinies de suministros gubernamentales escontra la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jul-29/265403-syria-rebels-advance-towards-key-airport-in-hama.ashx#axzz38ylrZUnb |títulu=Syria rebels advance towards key airport in Hama &amp;#124; News, Middle East |fechaaccesu=31 de xunetu de 2014 |fecha= |periódicu==The Daily Star}}&lt;/ref&gt;

=== Ofensives en Qalamun y Latakia (febreru-mayu de 2014) ===
{{AP|Batalla de Qalamun|Ofensiva de Latakia de 2014|Batalla de Morek|Enfrentamientos na Gobernación de Idlib de 2014|Ofensiva de Daraa de 2014}}
[[Ficheru:2014 Latakia Offensive Map.svg|thumb|Ofensiva rebelde de Latakia.]]
El [[4 de marzu]], l'Exércitu Siriu tomó'l control de Sahel, na rexón montascosa de Qalamun, volviendo a entamar la [[Batalla de Qalamun|batalla pol control de la rexón]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.theepochtimes.com/n3/541695-syria-army-advancing-on-key-rebel-town-supply-route/ |títulu=Syria Army Advancing on Key Rebel Town, Supply Route |editorial=Theepochtimes.com |fecha=20 de marzu de 2014 |fechaaccesu=20 de marzu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140805051624/http://www.theepochtimes.com/n3/541695-syria-army-advancing-on-key-rebel-town-supply-route/ |fechaarchivu=5 d'agostu de 2014 }}&lt;/ref&gt; En prindando dellos pueblos y puntos estratéxicos,&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-syria-fighting-20140309,0,6277729.story#axzz2vQOZESnL |títulu=Syria government forces seize strategic town near Lebanon border |periódicu=LA Times |fecha=8 de marzu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.turkishweekly.net/news/164197/syrian-army-advances-amid-new-wave-of-explosions.html |títulu=Syrian army advances amid new wave of explosions |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140310072431/http://www.turkishweekly.net/news/164197/syrian-army-advances-amid-new-wave-of-explosions.html |fechaarchivu=10 de marzu de 2014 }}&lt;/ref&gt; el [[16 de marzu]], les fuercies gubernamentales, col sofitu de [[Hezbolá]], prindaron [[Yabrud]]. Na batalla, l'Exércitu Llibre Siriu retirar de forma inesperada y el Frente al-Nusra quedóse solo na defensa de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Syria conflict: Assad's forces fully control rebel stronghold of Yabroud, near Lebanon |url=https://www.abc.net.au/news/2014-03-16/syrian-forces-fully-control-rebel-stronghold-near-lebanon/5324608 |fecha=16 de marzu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[18 de marzu]], Israel fixo usu d'artillería contra una base militar siria cuando cuatros soldaos israelinos fueron mancaos por una bomba na ruta mientres patrullaben nos Altos del Golán ocupaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/03/israel-deploys-artillery-after-golan-blast-2014318173434341989.html |títulu=Israel bombs Syria's Golan after blast - Middle East |editorial=Al Jazeera English |fechaaccesu=20 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;

El [[19 de marzu]], l'Exércitu Siriu prindó Ras al-Ain cerca de [[Yabrud]], tres dos díes de combates. Los rebeldes, pela so parte, prindaron la Cárcel de Daraa y lliberaron a mamplén de deteníos.&lt;ref&gt;{{cita web |obra=The Associated |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=291319677 |títulu=Syrian Troops Prinde Village Near Lebanon Border |publicación=NPR |fechaaccesu=20 de marzu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140319233359/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=291319677 |fechaarchivu=19 de marzu de 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.arabnews.com/news/542961 |títulu=Syria rebels seize prison near Jordan, free inmates &amp;#124; Arab News — Saudi Arabia News, Middle East News, Opinion, Economy and more |editorial=Arabnews.com |fecha=14 de marzu de 2014 |fechaaccesu=20 de marzu de 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lorientlejour.com&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.lorientlejour.com/article/859708/wadi-khaled-et-ersal-de-nouveau-touches-par-les-debordements-du-conflit-syrien.html |títulu=-y régime syrien reprend -y Krak des Chevaliers et coupe la &quot;route libanaise&quot; des rebelles |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |idioma=fr}}&lt;/ref&gt; Mientres, el [[20 de marzu]], dellos grupos rebalbos islamistes y l'Exércitu s'[[Batalla de Hosn|enfrentaron en Hosn]]. L'Exércitu buscaba cortar les rutes de suministros y armes qu'entraben y salíen d'El Líbanu. El mesmu día l'Exércitu prindó Hosn, y con él, el [[Crac de los Caballeros]].&lt;ref name=&quot;lorientlejour.com&quot; /&gt; Díes más tarde, el 9 d'abril, l'Exércitu prindó [[Rankus]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Apr-09/252798-syrian-army-regains-full-control-over-rankus-in-qalamoun-al-esquitar.ashx#axzz2yWVWRiBK |títulu=Syrian army regains full control of Rankous &amp;#124; News, Middle East |periódicu=The Daily Star |fechaaccesu=19 de mayu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; y el 26 d'abril [[Zabadani]], dando asina fin a la batalla de Qalamun al prindar l'últimu bastión rebalbu importante de la zona.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/04/syria-rebels-surrender-border-town-2014426152724543924.html |títulu=«Syria rebels surrender in border town.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[21 de marzu]], los rebeldes empecipiaron una [[Ofensiva de Latakia de 2014|ofensiva en Latakia]]. Amás d'algamar la mariña mediterránea, el so oxetivu estratéxicu yera obligar al gobiernu a esplegar tropes na zona amenorgando asina la presión n'otros frentes, como en Qalamun. El 22 consiguieron tomar el control del puestu fronterizu de Kasab, y pa finales de marzu consiguieren prindar Kasab, la villa costera de Samra y dellos pueblos y llombes cercanes. Mientres los enfrentamientos morrió Hilal Al-Asad, líder de la [[Fuercia de Defensa Nacional (Siria)|NDF]] en Latakia y primu de [[Bashar al-Asad]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.jpost.com/Middle-East/Assads-cousin-killed-in-fighting-with-Syrian-rebels-near-Turkish-border-346267 |títulu=Assad's cousin killed in fighting with syrian rebels near turkish border |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/03/assad-cousin-killed-syria-latakia-201432320159865701.html |títulu=Assad cousin killed in Syria's Latakia |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |idioma=en}}&lt;/ref&gt; Tres un tiempu de meyores, la ofensiva estancóse y a fecha de mayu'l gobiernu consiguiera recuperar casi tol territoriu perdíu.

En febreru dio entamu la [[Batalla de Morek|batalla por Morek]], tres la so captura polos rebeldes.&lt;ref name=&quot;mork1&quot;&gt;{{cita web |url=http://syriahr.com/en/index.php?option=com_news&amp;nid=1467&amp;Itemid=2&amp;task=displaynews#.UzokHvmSykE |títulu=Advances for rebel and Islamic fighters in Hama }}&lt;/ref&gt; Más al norte, na provincia de Idlib, los rebeldes [[Enfrentamientos na Gobernación de Idlib de 2014|empecipiaron una ofensiva pa prindar Jan Sheijun]] y la ruta M-5 a principios de marzu. El 23 de marzu los rebeldes prindaron gran parte de [[Jan Sheijun]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://uk.reuters.com/video/2014/03/23/rebels-battle-for-northern-syria-town?videoId=281312082 |títulu=Rebels battle for northern Syria town |axencia=Reuters |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |idioma=en |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140323223935/http://uk.reuters.com/video/2014/03/23/rebels-battle-for-northern-syria-town?videoId=281312082 |fechaarchivu=2014-03-23 }}&lt;/ref&gt; y el 4 d'abril, el pueblu de Babulin, en Idlib, alcontráu na carretera principal.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/2014/04/04/us-syria-crisis-rebels-idUSBREA3319020140404 |axencia=Reuters |títulu=Rebels take northern Syrian town on main highway: activists |fecha=4 d'abril de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El 12 d'abril, los rebeldes en Alepo atacaron el distritu industrial de Ramuseh, nun intentu de cortar la ruta de suministru ente'l [[Aeropuertu de Alepo|aeropuertu]] y la base militar cercana al distritu. Los rebeldes prindaron tamién el vecinderu de Rashidin y partes del distritu de Yamiat al-Zahra,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/04/syria-rebels-advance-aleppo-city-2014412101712303691.html |títulu=Syria rebels advance in Aleppo city |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; El 24 d'abril, según el [[OSDH]], los rebeldes prindaron Tell Ahrmar, en Quneitra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syriahr.com/index.php?option=com_news&amp;nid=18491&amp;Itemid=2&amp;task=displaynews#.O10XWk2KBjq |títulu=السيطرة على تل استراتيجي جديد على الحدود مع الجولان المحتل }}&lt;/ref&gt; Na gobernación de Hama prindaron Tel Malah.&lt;ref&gt;{{cita web |axencia=Reuters|url=https://uk.news.yahoo.com/syrian-air-defence-head-killed-near-damascus-monitoring-132642989.html#4xFEK49 |títulu=Syria air defence head killed, rebels take northern town - Yahoo News UK |editorial=Uk.news.yahoo.com |fecha=18 de mayu de 2014 |fechaaccesu=18 de mayu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En [[Daraa]], los rebeldes prindaron la Base de la 61ª Brigada y del 74º Batallón.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://eaworldview.com/2014/04/syria-daily-insurgents-take-major-regime-base-southwest/ |títulu=Syria Daily, April 25: Insurgents Take Key Regime Position in the Southwest |editorial=EA WorldView |fecha=25 d'abril de 2014 |fechaaccesu=25 d'abril de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

El [[7 de mayu]], la ciudá de [[Homs]] foi apurrida a les tropes gubernamentales so una tregua, tres [[Sitiu de Homs|dellos años d'asediu]]. L'alcuerdu incluyía la evacuación segura de combatientes islamistes de la ciudá, en cuenta de un intercambiu de prisioneros y de dexar la entrada d'ayuda humanitaria a Nubul y Zahraa, dos enclaves xiines asediados polos rebeldes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://edition.cnn.com/2014/05/07/world/meast/syria-homs-truce/ |títulu=Evacuation truce in key Syrian city of Homs goes into effect |editorial=CNN |fecha=7 de mayu de 2014 |fechaaccesu=8 de mayu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El [[18 de mayu]], el xefe de la Defensa Aérea de Siria, el xeneral Husein Ishaq, morrió de les firíes sufríes mientres un ataque rebalbu contra una base de la defensa aérea cerca de Mleiha el día anterior.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-27462255 |títulu=BBC News - Syria war: Air defence chief Xen Hussein Ishaq killed |editorial=[[BBC]] |fecha=18 de mayu de 2014 |fechaaccesu=18 de mayu de 2014 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Unidá na llucha (agostu de 2014-2015) ===
[[Ficheru:Tomahawk Missile fired from US Destroyers.jpg|thumb|Misiles disparaos dende barcos de combate d'[[Estaos Xuníos]] con oxetivos en [[Siria]].|241x241px]]

[[Ficheru:FA-18 launch during Inherent Resolve.jpg|thumb|Un avión de guerra de EE.{{esd}}UU. a puntu de combatir en [[Siria]].|240x240px]]

El 11 de setiembre, l'Exércitu recapturó Halfaya, cerca de Hama.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.sana.sy/es/?p=8933 |títulu=Exércitu recupera la llocalidá de Halfaya nel campu de Hama |editorial=SANA |fecha=11 de setiembre de 2014 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; Díes dempués, el EI sacupó Abu kamal, na frontera siriu-iraquina, ante la medría de los ataques contra les sos fuercies, cuantimás per parte de la tribu Al Shatat. 

Esi mesmu día, les fuercies especiales siries volaron la ponte de Assiyassa, dexando al ríu Éufrates como últimu mediu del EI para 

reabastecerse.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.almanar.com.lb/spanish/adetails.php?eid=72136&amp;cid=23&amp;fromval=1&amp;frid=23&amp;seccatid=67&amp;s1=1#.VBn2iCngkdo.facebook |editorial=Al-Manar |títulu=L'Exércitu siriu causa grave derrota al EI en Deir Ezzor |fecha=17 de setiembre de 2014 |fechaaccesu=17 de setiembre de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304100921/http://www.almanar.com.lb/spanish/adetails.php?eid=72136&amp;cid=23&amp;fromval=1&amp;frid=23&amp;seccatid=67&amp;s1=1#.VBn2iCngkdo.facebook |fechaarchivu=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

El 18 de setiembre'l Congresu de EE.&amp;nbsp;UU. aprobó'l plan d'Obama p'armar y entrenar a los ''rebeldes'' pa lluchar contra Estáu Islámicu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://actualidad.rt.com/actualidad/view/140702-congresu-autorizar-armar-rebeldes-sirios |títulu=Congresu d'EE.XX. aprueba armar y entrenar a los rebeldes sirios contra'l EI |editorial=RT |fecha=18 de setiembre de 2014 |fechaaccesu=18 de setiembre de 2014}}&lt;/ref&gt; Cinco díes más tarde, ensin previa autorización del gobiernu siriu, empezaron los bombardeos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lr21.com.uy/mundo/1195869-con-escusa-del-antiterrorismo-ee-uu-desamarra-agua-de-fueu-sobre-siria-ensin-autorizacion-de-damascu |títulu=Con escusa del antiterrorismo, EE.&amp;nbsp;UU. desamarra agua de fueu sobre Siria ensin autorización de Damascu editorial=LaRed21 |fecha=24 de setiembre de 2014 |fechaaccesu=24 de setiembre de 2014 }}&lt;/ref&gt; 

El 21 d'agostu Daesh anuncia la incorporación de 6300 nuevos militantes nos sos campos d'entrenamientu na provincia de Alepo y Raqa, dende xunetu. Foi'l reclutamiento más numberosu dende la so formación n'abril del 2013. 3000 tienen pasaporte siriu, d'ellos 800 son desertores de [[Jabhat Fateh al-Sham|Jabhat al-Nusra]] y otres formaciones islamistes. 3300 son orixinarios de Arabia, Europa, l'este d'Asia y árees curdes. 3100 llegaron a Siria al traviés de Turquía, ente que'l restu xuniéronse desertando d'otres milicies rebalbes. Los sirios recibíen 400 dólares al mes, los casaos 50 adicionales per cada neñu y 100 per cada esposa. Amás garantízase-yos una casa y combustible pa calefaición y l'autu. Los non sirios recibíen los mesmos beneficios, amás de 400 por gastos del viaxe de llegada.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=6,300 New Islamic State Fighters Recruited in Two Months|url=https://www.almasdarnews.com/article/6300-new-isis-fighters-recruited-2-months/|fecha=21 d'agostu de 2014|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702182736/https://www.almasdarnews.com/article/6300-new-isis-fighters-recruited-2-months/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

A fines de payares, les SAA atacaron [[Estáu Islámicu]], dexando 95 muertos y más de 120 mancaos tres diez bombardeo.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.infobae.com/2014/11/26/1611199-sangrientu-bombardeo-al-assad-el feudu-del estáu-islamico-95-muertos |títulu=Sangrientu bombardéu d'A los Assad sobre'l feudu del Estáu Islámicu: 95 muertos |editorial=Infobae |fecha=26 de payares de 2014 }}&lt;/ref&gt; Mentanto, EI treslladara a decenes de presos de [[Mosul]] a territoriu siriu por medrana a una inminente ofensiva contra la urbe.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.infobae.com/2014/11/26/1611268-el-estado-islamico-tresllada-presos-irak-siria-medrana-una-ofensiva-contra-mosul |títulu=L'Estáu Islámicu tresllada a presos d'Iraq a Siria por medrana a una ofensiva contra Mosul |editorial=Infobae |fecha=26 de payares de 2014 }}&lt;/ref&gt;{{VT|Batalla de Kobane}}

=== Entrada de Rusia na guerra (30 de setiembre de 2015-presente) ===
{{Vt|Intervención militar rusa na Guerra Civil Siria|Valtamientu del Sukhoi Su-24 de la Fuercia Aérea de Rusia de 2015}}
En mayu la ancestral ciudá de [[Palmira]] (actual Tadmur) foi prindada por Estáu Islámicu, tres meses dempués la ciudá de Qaratayn (de mayoría cristiana) xunto con una docena de poblaos fueron prindaos na ofensiva de branu insurxente. Les SAA fueron forzaes a una retirada xeneral al trate devasaos poles ofensives en Idlib, Alepo, Deir ezZor y Hama. Sicasí, cola intervención de la RuAF a finales de setiembre, dexaron da-y al exércitu la oportunidá de contraatacar. Pela so parte, Estáu Islámicu aguantó múltiples ataques, perdiendo territorios n'a los Hasakah y Sinjar en manes de los curdos, Tikrit y Baiji ante l'exércitu iraquín y l'aeródromu de les Kuweiris ante l'exércitu siriu. Les SAA tamién fueron capaces de recapturar al Qadri, nel perímetru norte de les canteres de Palmira y la llomba de Syria Tel que dexa asaltar la entrada occidental de la ciudá, los campos gasíferos d'a los Sha'er a 4km de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIS on the Brink of Losing Palmyra and Quryatayn|url=https://www.almasdarnews.com/article/19544/|fecha=26 de payares de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180520142638/https://www.almasdarnews.com/article/19544/|archivedate=2018-05-20}}&lt;/ref&gt;

El 30 de setiembre de 2015 el Conseyu de la Federación de Rusia aprobó la solicitú de Vladimir Putin, pal usu de les Fuercies Armaes. En particular, axústase l'usu de la fuercia aérea en Siria. La decisión foi tomada por unanimidá de 162 votos &quot;pa&quot;, n'ausencia de les &quot;astenciones&quot; y votó &quot;en contra&quot;.&lt;ref name=&quot;RIA_Novosti&quot;&gt;{{cita web |url=//ria.ru/defense_safety/20150930/1292970356.html |títulu=The decision to use the Armed Forces of the Russian Federation abroad (Syria) |axencia=RIA Novosti |idioma=rusu |fecha=30 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 11 de payares, la coalición islamista“Jaysh Al-Fateh” (Army of Conquest), lideraos Jund Al-Aqsa, prindó Morek, xunto con otros seis poblaos. El derrumbe de les defenses oficialistas, deber a la retirada de personal pa defender Khanasser de la ofensiva de Daesh, en concretu, tola 555 brigada de la 11 división blindada fueron unviaes a lliberar la carretera Khanasser-Ithriya. Quedando les defenses al cargu de les inespertes 47 y 97 brigaes de la 11 división blindada, siendo superaes rápido retirándose al norte de Ma'an y Souran.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Understanding the Syrian Army's strategic loss at Morek: Where do they go from here?|url=https://www.almasdarnews.com/article/understanding-the-syrian-armys-strategic-loss-at-morek-where-do-they-go-from-here/|fecha=11 de payares de 2015|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630110427/https://www.almasdarnews.com/article/understanding-the-syrian-armys-strategic-loss-at-morek-where-do-they-go-from-here/|archivedate=2018-06-30}}&lt;/ref&gt;

El 24 de payares, l'exércitu turcu ablayó un [[Sukhoi Su-24|Su-24]] rusu que supuestamente sobrevolaba l'espaciu aereu de Turquía, lo qu'abrió una crisis diplomática ente dambos países.&lt;ref&gt;{{cita publicación|url=https://www.abc.es/internacional/abci-turquia-recupera-cuerpu-piloto-rusu-avion-baltáu-201511291051_noticia.html|títulu=Turquía recupera'l cadabre del pilotu rusu del avión baltáu|publicación=[[ABC (periódicu)|ABC]]|fecha=29 de payares de 2015}}&lt;/ref&gt;

El 16 y 22 de payares de 2015, EE.{{esd}}UU. disparó 5265 cargues de munición AP de calibre 30{{esd}}mm cargaes con uraniu aprobetáu dende aviones A-10 Thunderbolt II, destruyendo cerca de 250 vehículos al este del país, informó'l voceru del Comandu Central d'Estaos Xuníos, el mayor Josh Jacques. Esti material tóxico foi utilizáu n'ataques aéreos contra camiones de petroleu n'árees controlaes por Estáu Islámicu. L'uraniu aprobetáu puede causar cáncer y defectos de nacencia. Realizáronse estos ataques a pesar de comprometese a nun usar armes d'uraniu aprobetáu nos campos de batalla d'Iraq y Siria. Nun ta claru si los ataques asocedieron cerca d'árees poblaes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=EE.XX. almite l'usu d'uraniu aprobetáu contra l'Estáu Islámicu en Siria - RT |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/231055-estaos-xuníos-uraniu-aprobetáu-siria |fechaaccesu=15 de febreru de 2017 |periódicu=RT n'Español |idioma=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/defensa/201702141066956745-uraniu-aprobetáu-Siria-eeuu/ |títulu=EEUU usó uraniu aprobetáu en Siria |fechaaccesu=15 de febreru de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com }}&lt;/ref&gt;

El 18 de payares a pesar de la movilización de les Fuercies Cheetah, les SAA fueron reforzaes por Hezbola, dexando'l cercu del aeródromu de Kuweiris en Alepo. Mientres la selmana Daesh tuvo reforzando los sos defenses en siendo devasaos poles SAA, tratando de tomar Al-Safirah, Tall Aren y la carretera Khanasir-Ithriyah, mientres la mañana les SAA recuperaron el distritu occidental de Humaymah al-Kabirah; dexando a les SAA a 4 quilómetros de Deir Hafer. El principal oxetivu de la campaña yera recuperar la planta termoeléctrica de Alepo asitiada al oeste del aeródromu, d'una capacidá de 1000 megawatts, colo que se devolvería la lletricidá a Alepo. Cientos de milicianos de Daesh quedaron envolsados en Dakwanah y Halabiyah.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Loss of Kuweires Airport has ISIS Retreating in East Aleppo|url=https://www.almasdarnews.com/article/loss-kuweires-airport-isis-retreating-east-aleppo/|fecha=18 de payares de 2015|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702181202/https://www.almasdarnews.com/article/loss-kuweires-airport-isis-retreating-east-aleppo/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

El 30 de payares al Nusra declaró la guerra a Estáu Islámicu tres dellos ataques mutuos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Past 48 Hours in Syria|url=https://www.almasdarnews.com/article/past-48-hours-in-syria/|fecha=30 de payares de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705182532/https://www.almasdarnews.com/article/past-48-hours-in-syria/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

El 2 d'avientu Estáu Islámicu prindó al-Kafrah, Ash Shaykh Rih, al-Ball y Jarez averándose a Azaz en poder del Exércitu de la Victoria (coalición islamista), aprovechándose de la llucha d'estos contra les YPG, anque tuvieron de retirase a otru día.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Islamic State Take al-Kafrah, Moving Towards Azaz|url=https://www.almasdarnews.com/article/islamic-state-take-al-kafrah-moving-towards-azaz/|fecha=2 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705175815/https://www.almasdarnews.com/article/islamic-state-take-al-kafrah-moving-towards-azaz/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt; Los insurxentes llograron recuperar Ibana, al-Kisha'ar, Malikia, Shawarghet Elarz y Tatumrash, tres una ofensiva dende Azaz y l'aeródromu de Menaj.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=All-Out War in Northern Aleppo - Map Update|url=https://www.almasdarnews.com/article/all-out-war-in-northern-aleppo-map-update/|fecha=3 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705180947/https://www.almasdarnews.com/article/all-out-war-in-northern-aleppo-map-update/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

El 4 d'avientu les SAA tomaron Tal Dadin al sur de Alepo.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Past 24 Hours in Syria|url=https://www.almasdarnews.com/article/past-24-hours-in-syria/|fecha=4 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705235901/https://www.almasdarnews.com/article/past-24-hours-in-syria/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

El 6 d'avientu nel campu norte de Latakia la 103 brigada de la Guardia Republicana xunto coles NDF de la ciudá de Latakia y Qurdaha, el Partíu Nacional Socialista Siriu (SSNP) y la Resistencia Siria (Muqawama Souri) llanzaron un ataque colos islamistes d'a los Nusra y les FSA. Prindando Jabal Al-Zahiyah ( montes de Zahiyah), el Puntu 812 y Jabal Al Azar ( montes Azar Mountains) en Jabal Al-Turkmen na frontera con Turquía.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army Prinde More Points on the Turkish Border: Turkey Unresponsive|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-prinde-more-points-on-the-turkish-border-turkey-unresponsive/|fecha=6 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; Llogrando recapturar amás al Ghazalah, el monte de Firlalaq y les llombes cercanes de Jabal Al-Qazghadar. Depués de faese col control de Jabal Al-Akrad, avanzaron nos poblaos d'Al-Musharifa Fawqa, Al-Musharifa Al-Tahta, Raweesat Al-Maslaanah y Katf Al-'Alaanah. En tres díes d'ofensiva les SAA lliberó 75 quilómetros cuadraos en Jabal Al-Akrad.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army Rolls Through Northeastern Latakia as the Islamists Retreat Towards Turkey|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-rolls-through-northeastern-latakia-as-the-islamists-retreat-towards-turkey/|fecha=6 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705211132/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-rolls-through-northeastern-latakia-as-the-islamists-retreat-towards-turkey/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt; Les SAA tomaron Nasr Allah al norte de Kuweires y Marhattan na redoma de Palmira.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Last 48 Hours in Syria|url=https://www.almasdarnews.com/article/last-48-hours-syria/|fecha=6 d'avientu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705234348/https://www.almasdarnews.com/article/last-48-hours-syria/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

El [[18 d'avientu]] el [[Conseyu de Seguridá de la ONX]] aprobó por unanimidá una resolución de sofitu al plan qu'afita l'entamu en xineru d'un procesu de diálogu ente'l gobiernu y la oposición.&lt;ref&gt;[http://internacional.elpais.com/internacional/2015/12/18/estaos_xuníos/1450475333_701150.html «Les potencies llogren l'aval de la ONX sobre'l plan de paz en Siria.» 18 d'avientu de 2015.] ''El País''.&lt;/ref&gt; El 11 de febreru'l ministru de Rellaciones Esteriores de Rusia, [[Serguéi Lavrov]], el so homólogu d'Estaos Xuníos, [[John Kerry]], y l'unviáu especial del secretariu xeneral de la ONX sobre Siria, Staffan de Mistura, anunciaron que'l Grupu Internacional de Sofitu a Siria alcordaron implementar un altu'l fueu;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/200297-altu-fueu-sirio-rusia-estaos-xuníos |títulu=«¿Avérase'l fin de la guerra? Rusia y EE.XX. alcuerden el cese del fueu en Siria.» |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; pero esti nun se realizó.

===== 2016 =====
La intervención de la fuercia aérea rusa dexó solliviar la presión sobre l'exércitu siriu al detener la meyora de les faiciones rebalbes. Asina, mientres los primeros meses, l'exércitu siriu empezó con pequeñes contraofensives que resultaron en meyores llindaes pero tamién consolidaron los sos frentes de batalla. L'exércitu rusu non solo intervieno apurriendo ataques aéreos, sinón que tamién unvió asesores militares pa reconfigurar la forma en que l'exércitu siriu taba conduciendo la guerra. Diose prioridá a la recuperación d'equipu militar averiáu y a camudar les formaciones de batalla, estableciendo infantería pa dar sofitu cercanu a les unidaes d'ataque mecanizadas, cosa que nun se vía nos primeros años de la guerra. Otru puntu bien importante foi la llegada d'armamentu modernu y potente, como los [[T-90]]. Estos factores, ente otros, dexaron al exércitu siriu llanzar esitoses ofensives en Alepo y Latakia. Tou esto forzó a EE.XX. a axustar un altu al fueu pa evitar el desmoronamiento de los rebeldes.

El [[14 de marzu]], [[Putin]] anunció oficialmente l'entamu de la retirada parcial de les tropes de [[Rusia]] en Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elconfidencial.com/mundo/2016-03-14/putin-retirar de-siria_1168507/ |títulu=Putin retirar de Siria |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Pa mediaos de xunetu'l gobiernu siriu decretu una amnistía xeneral a tolos rebeldes qu'apurrieren les sos armes, lo que dexó esteblecer delles negociaciones pa la rindición de delles bolses rebalbes, como la posterior estradición a Idlib, xunto coles sos families y les sos armes llixeres, dexando solliviar los combates nel centru del país.

Los combates en 2016 pueden estremase en dos grandes frentes, el primeru en Palmira na cual entamóse una gran ofensiva con sofitu aereu rusu, recuperándola casi intacta, anque volvería cayer en manes de ISIS n'avientu tres un enorme asaltu entamáu con tropes provenientes d'Iraq tres el cercu de Mosul. Con tomar de Palmira el gruesu de los combates centrar en Alepo. La cual llogró ser abarganada por completu dende'l norte cola captura de la ruta del Castello, pero nel branu una gran ofensiva rebelde proveniente del sur llogró abrir temporalmente'l cercu, que volvió cerrase definitivamente pa ochobre. En payares y avientu tres cruentos bombardeos tantu de l'aviación sirio y ruso, entartalló les defenses de los rebeldes obligándolos a una rindición total y posterior espulsión escontra Idlib.

En [[Alepo]] dos enfermeres militares finaron y otros civiles resultaron mancaos de resultes d'un bombardéu de les fuercies rebalbes escontra un centru de salú rusu'l [[5 d'avientu]] de 2016. Rusia denuncio que dichu bombardéu foi ayudáu a llevar a cabu por EE.{{esd}}UU., Reinu Xuníu, Francia ente otros aliaos.&lt;ref&gt;[https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201612051065336833-bombardeo-hospital-rusia-videu/ Cómo efectuaron el bombardéu contra l'hospital rusu en Alepo] Sputnik - 5 d'avientu de 2016&lt;/ref&gt;

== Guerra contra Estáu Islámicu en 3 frentes y l'esmembramientu de la oposición (agostu de 2016-avientu de 2016 ==
{{AP|Ofensiva de Palmira (avientu 2016)|l1=Ofensiva de Palmira (avientu 2016)}}

A partir de la [[Batalla de Alepo (2012-2016)|batalla de Alepo]], la insurxencia perdió poder políticu y ventaya territorial, al nun controlar nengunu de los grandes centros urbanos. Como parte de la rindición los rebeldes perdieron gran cantidá de pertrechos, material pesao y les sos fábriques d'armamentu y misiles, según tanques, vehículos blindaos y personal. Lo que -yos imposibilitó armar una nueva ofensiva contra la ciudá, amás de les dificultaes loxístiques d'atender a los refuxaos y la guarnición espulsada de la ciudá, polo que munchos fueron escontra Turquía pa integrase a la [[Operación Escudo del Éufrates]].&lt;ref name=&quot;syria.liveuamap_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-february-infographics-fsa-and-related-tsk-backed-syrian |títulu=Infographics: FSA and related TSK backed Syrian Opposition forces involved in #EuphratesShield |fechaaccesu=21 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

Les SAA una vegada terminaes les operaciones en Alepo y Wadi Barada concentrar nuna llucha frontera contra Estáu Islámicu p'alloñar lo más posible de los centros urbanos en tres sectores estratéxicos: el norte de Alepo, nel área de Khasnaser y en Palmira depués de la so caida n'avientu, esta operación terminaría cola lliberación de Abu Kemal a principios d'avientu y a la destrucción d'Estáu Islámicu, amenorgáu a delles poblaciones al norte del Éufrates, Daraa y el desiertu oriental.

Les SDF tres la llucha cola SSA por Hasaka perdió casi tol sofitu del gobiernu, que llegaba inclusive a aprovilos d'armamentu, lo cual obligó a un cambéu d'enfoque, buscando agora la formación d'una rexón federal, col sofitu rusu. Esti proyeutu atópase na cuerda fluexa en primer llugar pola firme intención de Turquía de menguar la so influencia o esaniciala y l'ambivalente posición de los EE.{{esd}}UU. Les SDF dependen na actualidá por completu del sofitu de EE.{{esd}}UU. cola xustificación de lluchar contra'l EI, polo que terminada la campaña contra este empezaron a ser asediados per Turquía, ensin cuntar col sofitu militar d'EE.XX. yá que quieren evitar una llucha direuta con Rusia y Turquía.

=== Fuercies Democrátiques Siries (SDF) - Operación Ira del Éufrates (Wrath of Euphrates) ===
{{AP|Ira del Éufrates|l1=Ira del Éufrates}}

.El 26 de febreru continua la meyora nel área d'a los Kubhar, nun intentu de cortar la carretera Deir ez-Zo-Raqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-february-sdf--ypg-advance-in-al-kubar-area-battles-and|títulu=SDF - YPG Advance In Al Kubar Area. Battles And Many Airstrikes|fechaaccesu=26 de febreru de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 2 de xineru les SDF lliberen les villes de Shali y Nediye.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/2-january-sdf-captured-shali-village-on-ayn-issa-front|títulu=SDF captured Shali village on Ayn Issa front - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 3 de xineru llibérense Mahmudle, Mayan, Dehlan, Bîrsan, Swailem Êrîêr y Himariyan.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/3-january-mahmudle-front-sdf-liberated-village-himaryan-and|títulu=Mahmudle front, SDF liberated village Himaryan and surrounded Vilage Bir Sana - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 4 de xineru príndase Erbo, Dehlan, Arir, Swwillam, Khirbi Shekh Jiddi, Mahmudli,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/4-january-ain-issa-front-sdf-captured-villages-erbo-dehlan|títulu=Ain Issa front: SDF captured villages Erbo, Dehlan, Arir, Swwillam, Khirbi Shekh Jiddi - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

En marzu de 2016, el [[Rojava|Curdistán siriu]] declaró de forma unillateral la creación d'una entidá federativa» nel norte del país árabe. Anque'l gobiernu declarar en contra de la federalización, argumentando que Siria yera un país demasiáu pequeñu pa una estructura federal, yá que al tar nuna rexón desértica, gran parte del territoriu ta despobláu o pocu habitáu. Pa formar un exércitu federal conformáu principalmente por milicies curdu-árabes.

==== Fase Dos: Aisllando Raqqa del so campu occidental ====
[[Ficheru:SDF_infantry_in_northern_Raqqa_countryside_(December_2016).png|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:SDF_infantry_in_northern_Raqqa_countryside_(December_2016).png|left|miniaturadeimagen|300x300px|[[Fuercies Democrátiques Siries|Militantes de les SDF]] al nordeste de [[Al Raqa|Raqa]] dempués del entamu de la segunda fase de la ofensiva.]]
El SDF llanzó la segunda fase'l 10 d'avientu, parar prindar el noroeste y l'occidente de Raqqa y la base de [[Presa de Tabqa|Tabqa.]] Mientres el primer día, atacó'l sur del Tishrin.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=56675|títulu=Coalition warplanes target the northern countryside again, and the regime forces shell al-Vgeh in the countryside of Daraa after advancement of the factions|fecha=10 d'avientu de 2016|sitiuweb=SOHR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/101220162|títulu=SDF: Phase 2 of Raqqa campaign begins, sights set on al-Tabqa dam|fecha=10 d'avientu de 2016|sitiuweb=Rudaw}}&lt;/ref&gt; En respuesta a les perdes territoriales, Daesh aumentó los sos ataques suicides.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-reach-euphrates-besiege-isis-held-area/|títulu=Syrian Democratic Forces reach Euphrates, besiege ISIS-held area|apellíu=Yakovlev|nome=Ivan|fecha=19 d'avientu de 2016|sitiuweb=[[al-Masdar News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181130074643/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-reach-euphrates-besiege-isis-held-area/|fechaarchivu=2018-11-30}}&lt;/ref&gt;El 19 d'avientu, Daesh llanzó un contraataque pa recuperar cuatro pueblos nel noroeste, pero foi repelido.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2016/20-december-isil-launched-counteroffensive-west-to-raqqa|títulu=ISIL launched counter-offensive west to Raqqa and regained several villages: Sayqul(صايقول), Khirbat Al Jahsha(خربة الجحشة), Al Majibina(المجيبنة), Khirbat Al Baqra(خربة البقرة)|fecha=19 d'avientu de 2016|sitiuweb=Syria Live Map}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/isis-attack-thwarted-9-mercenaries-killed/|títulu=ISIS attack thwarted, 9 mercenaries killed|fecha=19 d'avientu de 2016|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt;

==== Batalla de Jabar ====
[[Ficheru:Killed_ISIL_fighters_near_Mahmudli.png|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Killed_ISIL_fighters_near_Mahmudli.png|left|miniaturadeimagen|300x300px|Muertos d'[[Estáu Islámicu|ISIL]] cerca de Mahmudli]]
El 21 d'avientu, les SDF prindaron cinco pueblos cercanos a Qal'en Ja'barra.&lt;ref name=&quot;SFJabar&quot;&gt;{{cita web|url=https://southfront.org/ypg-forces-seize-jobar-deploy-closer-to-al-tabqa-dam/|títulu=YPG FORCES SEIZE JABAR, DEPLOY CLOSER TO AL-TABQA DAM|fecha=21 d'avientu de 2016|sitiuweb=South Front|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181130071830/https://southfront.org/ypg-forces-seize-jobar-deploy-closer-to-al-tabqa-dam/|fechaarchivu=2018-11-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jabar&quot;&gt;{{cita web|url=http://aranews.net/2016/12/kurdish-led-sdf-forces-expel-isis-from-key-town-west-raqqa-kill-over-50-jihadists/|títulu=Kurdish-led SDF forces expel ISIS from key town west Raqqa, kill over 50 jihadists|fechaaccesu=27 d'avientu de 2016|apellíu=Shiwesh|nome=Ahmed|fecha=27 d'avientu de 2016|editorial=[[ARA News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171019183653/http://aranews.net/2016/12/kurdish-led-sdf-forces-expel-isis-from-key-town-west-raqqa-kill-over-50-jihadists/|fechaarchivu=2017-10-19}}&lt;/ref&gt; La coalición empezó a movese escontra Suwaydiya Saghirah y Suwaydiya Kabir, los últimos pueblos antes de Tabqa.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://southfront.org/kurdish-ypg-seizes-3-more-villages-in-raqqa-province-advancing-towards-tabqa-damn/|títulu=KURDISH YPG SEIZES 3 MORE VILLAGES IN RAQQA PROVINCE, ADVANCING TOWARDS TABQA DAMN|fecha=21 d'avientu de 2016|sitiuweb=South Front|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181130071747/https://southfront.org/kurdish-ypg-seizes-3-more-villages-in-raqqa-province-advancing-towards-tabqa-damn/|fechaarchivu=2018-11-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=57461|títulu=Warplanes raid on Deir Ezzor and its western countryside and clashes continue in the western countryside of Raqqa}}&lt;/ref&gt; Les fuercies de Daesh fueron forzaes a retirase dempués de que les SDF rompieren el so defenses en Jabar; aguantando nel interior de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=57665|títulu=The Syria Democratic Forces advance in the northern banks of the Euphrates River|fecha=24 d'avientu de 2016|sitiuweb=SOHR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;16militants&quot;&gt;{{cita web|url=http://aranews.net/2016/12/at-least-16-isis-militants-killed-by-sdf-fire-near-raqqa/|títulu=At least 16 ISIS militants killed by SDF fire near Raqqa|fechaaccesu=24 d'avientu de 2016|fecha=24 d'avientu de 2016|editorial=[[ARA News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171019183720/http://aranews.net/2016/12/at-least-16-isis-militants-killed-by-sdf-fire-near-raqqa/|fechaarchivu=2017-10-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://anfenglish.com/news/two-more-villages-liberated-in-raqqa-following-heavy-clashes|títulu=Two more villages liberated in Raqqa following heavy clashes|fecha=24 d'avientu de 2016|sitiuweb=ANF News}}&lt;/ref&gt;

El 25 d'avientu Daesh retirar de Jabar, lo cual dexó a les SDF a 5 quilómetros (3.1 el mio) de Tabqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/25122016|títulu=SDF 5km from strategic Tabqa dam west of Raqqa|fecha=25 d'avientu de 2016|sitiuweb=Rudaw}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=57753|títulu=The Syria Democratic Forces and US Special Forces are 5 km away from the Euphrates Dam, kill 25 members of the &quot;Islamic State&quot; at least|fecha=25 d'avientu de 2016|sitiuweb=SOHR}}&lt;/ref&gt;

==== Batalla pola contorna de Jabar ====
[[Ficheru:YPG_BMP_near_Mahmudli.png|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:YPG_BMP_near_Mahmudli.png|derecha|miniaturadeimagen|300x300px|Un BMP de les [[Unidaes de Proteición Popular|YPG]], siendo tresportáu al mandu de Mahmudli el 4 de xineru]]El 27 d'avientu, Daesh llanzó un ataque contra Secol nel campu norte.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-attacks-kurdish-positions-south-kobani/|títulu=ISIS attacks Kurdish positions south of Kobani|apellíu=Antonopoulos|nome=Paul|fecha=27 d'avientu de 2016|sitiuweb=[[al-Masdar News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181130074728/https://www.almasdarnews.com/article/isis-attacks-kurdish-positions-south-kobani/|fechaarchivu=2018-11-30}}&lt;/ref&gt; A otru día, les SDF prindó Hadaj.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/a-village-liberated-and-38-mercenaries-killed/|títulu=A village liberated and 38 mercenaries killed|fecha=28 d'avientu de 2016|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt; Dempués de tres díes de llucha, les SDF prindaron la mayoría de Mahmudli, el 1 de xineru de 2017. Les SDF anunciaron que dende'l llanzamientu de la segunda fase prindaren 110 pueblos, asesináu a 277 islamistes, y prindando 13.&lt;ref name=&quot;1500km2&quot;&gt;{{cita web|url=http://aranews.net/2017/01/kurdish-led-sdf-announces-liberation-110-villages-death-277-isis-militants-fresh-operations-near-raqqa/|títulu=Kurdish-led SDF announces liberation of 110 villages, death of 277 ISIS militants in fresh operations near Raqqa|fechaaccesu=2 de xineru de 2017|fecha=1 de xineru de 2017|editorial=[[ARA News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171019183734/http://aranews.net/2017/01/kurdish-led-sdf-announces-liberation-110-villages-death-277-isis-militants-fresh-operations-near-raqqa/|fechaarchivu=2017-10-19}}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:SDF_at_Jabar_Castle_3.png|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:SDF_at_Jabar_Castle_3.png|left|miniaturadeimagen|300x300px|Militantes de les SDF esaminen [[Qal'at Ja'chigre|Qal'en Ja'barra.]] Daesh construyó túneles y depósitos d'armes nel castiellu medieval.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanews.com/a/us-backed-kurdish-forces-prinde-historic-castle-form-is-near-raqqa/3671014.html|títulu=US-backed Kurdish Forces Prinde Historic Castle From IS Near Raqqa|fechaaccesu=23 de xineru de 2017|fecha=10 de xineru de 2017|editorial=[[Voice of America]]}}&lt;/ref&gt;]]
Les SDF prindaron Qal'en Ja'barra'l 6 de xineru.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanews.com/a/us-backed-forces-in-syria-target-strategic-is-held-dam/3666068.html|títulu=US-backed Forces in Syria Target Strategic IS-held Dam|fechaaccesu=6 de xineru de 2017|apellíu=Kajjo|nome=Sirwan|fecha=6 de xineru de 2017|editorial=[[Voice of America]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.yahoo.com/news/kurdish-arab-forces-seize-strategic-syria-citadel-175514147.html|títulu=Kurdish-Arab forces seize strategic Syria citadel from IS|fechaaccesu=6 de xineru de 2017|fecha=6 de xineru de 2017|sitiuweb=Agnce France-Presse|editorial=Yahoo! News|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171214141152/https://www.yahoo.com/news/kurdish-arab-forces-seize-strategic-syria-citadel-175514147.html|fechaarchivu=2017-12-14}}&lt;/ref&gt; Más tarde prindaron ocho pueblos y cinco villes nel frente de Ayn Issa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/eight-villages-five-hamlets-liberated-in-raqqa/|títulu=Eight villages, five hamlets liberated in Raqqa|fechaaccesu=6 de xineru de 2017|fecha=6 de xineru de 2017|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt; El 7 de xineru, les SDF prindaron cinco pueblos algamando les contornes de Tabqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=58601|títulu=Helicopters bomb Morek and continuous clashes in the countryside Ain Issa and the Syria Democratic Forces advance in the area}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/isis-strategic-stronghold-was-liberated/|títulu=ISIS strategic stronghold was liberated|fechaaccesu=6 de xineru de 2017|fecha=6 de xineru de 2017|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt; Daesh recapturó Suwaydiya Saghirah a otru día dempués d'un contraataque.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=58659|títulu=Violent clashes in several areas near the Euphrates dam in the northern countryside of Raqqa}}&lt;/ref&gt;

El 8 de xineru de 2017, fuercies especiales d'EEXX esplegar n'A el-Kubar, ente Raqqa y Deir ez-Zor, matando siquier a 25 militantes.&lt;ref name=&quot;Al-Kubar raid&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/2017/01/09/us-special-forces-carry-ground-raid-against-isil/|títulu=US special forces carry out secret ground raid against Isil in Syria, 'killing at least 25 jihadists'}}&lt;/ref&gt;

El 10 de xineru, Daesh llanzó un contraataque nel frente de Jabar recuperando delles posiciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=58800|títulu=The &quot;Islamic State&quot; renews the counterattacks at the northern banks of Euphrates River|fechaaccesu=11 de xineru de 2017|fecha=10 de xineru de 2017|editorial=SOHR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-fights-back-us-backed-fighters-northern-syria-captures-historical-castle/|títulu=Isis fights back US-backed fighters in northern Syria, captures historical castle|fechaaccesu=11 de xineru de 2017|apellíu=Adra|nome=Zen|fecha=10 de xineru de 2017|editorial=[[al-Masdar News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180926135312/https://www.almasdarnews.com/article/isis-fights-back-us-backed-fighters-northern-syria-captures-historical-castle/|fechaarchivu=2018-09-26}}&lt;/ref&gt; Les SDF retomaron el control de Jabar y Qalat Jabar unos díes más tarde.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.middleeasteye.net/news/raqqa-sdf-islamic-state-taqba-dam-1207817818|títulu=Raqqa offensive: Flood fears as SDF forces near Islamic State-held dam|fechaaccesu=12 de xineru de 2017|fecha=12 de xineru de 2017|editorial=[[Middle East Eye]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/040220171|títulu=Third phase of Raqqa campaign announced|fechaaccesu=14 de febreru de 2017|fecha=4 de febreru de 2017|editorial=Rudaw}}&lt;/ref&gt;

Daesh atacó a Jib Shair, pero fueron repelidos a otru día, dempués de que les SDF prindaron seis villes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/isis-attack-repelled-6-hamlets-liberated/|títulu=ISIS attack repelled, 6 hamlets liberated|fechaaccesu=11 de xineru de 2017|fecha=11 de xineru de 2017|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt; Les SDF más tarde anunciaron que les sos fuercies del frente de Ayn Issa y del frente de Qadiriya atopar en Kurmanju, asediando una bolsa de 45 pueblos y 20 villes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/110120171|títulu=Two SDF fronts meet northwest of Raqqa, continue push for city|fechaaccesu=12 de xineru de 2017|fecha=11 de xineru de 2017|editorial=Rudaw}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hawarnews.com/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%82%d8%a7%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ad%d9%88%d8%b1%d9%8a%d9%86-%d9%8a%d9%85%d9%87%d9%91%d8%af-%d9%84%d8%aa%d8%ad%d8%b1%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b7%d8%a8%d9%82%d8%a9/|títulu=التقاء المحورين يمهّد لتحرير الطبقة|fechaaccesu=13 de xineru de 2017|fecha=12 de xineru de 2017|editorial=[[Hawar News Agency]]|idioma=árabe}}&lt;/ref&gt; Siendo prindaos a otru día, resultando na lliberación de 460 quilómetros cuadraos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://en.hawarnews.com/45-villages-20-hamlets-liberated-in-raqqa-campaign/|títulu=45 villages, 20 hamlets liberated in Raqqa campaign|fechaaccesu=13 de xineru de 2017|fecha=13 de xineru de 2017|editorial=[[Hawar News Agency]]}}&lt;/ref&gt;

El 17 de xineru, 28 tribus árabes de Raqqa anunciaron el so sofitu a les SDF.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://en.hawarnews.com/raqqa-tribes-declare-support-for-sdf/|títulu=Raqqa tribes declare support for SDF - ANHA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://twitter.com/AfarinMamosta/status/821391559350423553/photo/1|títulu=Afarin Mamosta on Twitter}}&lt;/ref&gt; El 19 de xineru, Daesh llanzó un contraataque contra Suwaydiya Saghirah, sofitáu por morteros y ametralladores pesaes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://aranews.net/2017/01/isis-attacks-ypg-security-centre-west-raqqa-scores-of-kurdish-fighters-killed/|títulu=ISIS attacks YPG security centre west Raqqa, scores of Kurdish fighters killed|fechaaccesu=20 de xineru de 2017|apellíu=Haci|nome=Siber|fecha=20 de xineru de 2017|editorial=[[ARA News]]|urlarchivu=https://wayback.archive-it.org/all/20171010064806/http://aranews.net/2017/01/isis-attacks-ypg-security-centre-west-raqqa-three-kurdish-fighters-killed/|fechaarchivu=2017-10-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-attacks-ypg-security-center-near-raqqa-many-casualties-reported/|títulu=ISIS attacks YPG security center near Raqqa, many casualties reported|fechaaccesu=20 de xineru de 2017|apellíu=Antonopoulos|nome=Paul|fecha=19 de xineru de 2017|editorial=[[al-Masdar News]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181130114532/https://www.almasdarnews.com/article/isis-attacks-ypg-security-center-near-raqqa-many-casualties-reported/|fechaarchivu=2018-11-30}}&lt;/ref&gt; Les SDF atacaron Suwaydiya Kabir el 20 de xineru, y prindar el 22 de xineru.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://aranews.net/2017/01/sdf-forces-expel-isis-from-strategic-town-near-raqqa-advance-towards-tabqa-dam/|títulu=SDF forces expel ISIS from strategic town near Raqqa, advance towards Tabqa Dam|fecha=23 de xineru de 2017|sitiuweb=LLABRA News|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170125203851/http://aranews.net/2017/01/sdf-forces-expel-isis-from-strategic-town-near-raqqa-advance-towards-tabqa-dam/|fechaarchivu=2017-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.syriahr.com/en/?p=59600|títulu=The Syria Democratic Forces and US Special Forces are making a significant advancement towards the Euphrates Dam and near it, and seek to secure their way towards it|fecha=22 de xineru de 2017|sitiuweb=SOHR}}&lt;/ref&gt;

==== Meyores nel norte y l'asaltu a Tabqa&amp;nbsp; ====
= Reconquista del Gobiernu Siriu (xineru 2017 - presente) =

=== Exércitu siriu, los sos aliaos y la Fuercia Aérea Rusa ===

==== Ofensiva por Wadi Barada ====
{{AP|Sitio de Wadi Barada|l1=Sitiu de Wadi Barada|Ofensiva de Wadi Barada (2016-17)}}

La fase final de la [[Batalla de Alepo (2012-2016)|batalla de Alepo]] foi altamente costosa pa dambos bandos, obligó al exércitu a movilizar recursos y personal dende dellos sectores, lo que debilitó dellos frentes, dexando una gran ofensiva al norte de Hama y al oeste de Alepo mientres el branu del 2016, siendo repelidas en ciertu grau poles SAA, según la perda de [[Palmira]] mientres l'iviernu tres un l'ataque sorpresa de Daesh. Pa finales d'avientu, gobiernu y rebeldes acusáronse mutuamente de la destrucción de la planta d'agua nel manantial de Wadi Barada, que terminaría siendo lliberada poles SAA a finales de xineru tres intensos combates. Esta operación retrasó los planes de les SAA d'empecipiar una ofensiva por Palmira, dexando al EI retomar la so campaña de tierra quemada.

Una vegada abarganáu Mosul a finales d'ochobre, un abondosu númberu d'integrantes de [[Estáu Islámicu|Daesh]] pasaron a Siria, lo que dexó entamar una gran ofensiva primero en Palmira obligando al exércitu a recular 40{{esd}}km hasta l'aeropuertu T4, y depués un ataque sobre [[Deir ez-Zor (ciudá)|Deir ez-Zor]], na cual l'exércitu perdió'l control del campusantu lo qu'estremó la bolsa en dos. Esta constitúi la derrota más importante de les SAA dende la intervención rusa en setiembre de 2015. Pa finales de xineru la ofensiva detúvose estabilizándose pa entamos de febreru, gracies a un ferrial bombardéu de la RuAF. 

En 2017 les ofensives del exércitu siriu carauterizar pol enfoque tradicional d'un solu frente empobináu a un oxetivu políticu, realizando un previu cercu y depués un ataque centráu na gastadura por aciu bombardeos de la SyAF y la RuAF y l'usu de blindaos col fin de buscar una rindición de los defensores primeramente abarganaos (estratexa usada nel asediu de Grosni, nes guerres chechenas, cola variante d'usar l'aviación en llugar d'artillería). Mientres les ofensives contra [[Estáu Islámicu]] basar nun frente sólidu siguiendo una carretera o una vía principal por aciu un ataque direutu, evitando asina un cercu obligando a una retirada improvisada de los defensores (basaes nes táctiques de guerra relámpago, usaes nel sieglu XX).

Pel so llau l'exércitu siriu avanzó ensin grandes contratiempos siguiendo la carretera Alepo - Al Bab tomando poblaos y villes, pal 5 de febreru llegó hasta la villa de Umm Arkilah a poco quilómetros al sur d'[[Al-Bab|Al Bab]] y el 13 de febreru algamaron Tadif onde s'afitó con Turquía la máxima meyora tomando como referencia la carretera M4.

El 1 de xineru informar d'un atentáu con carro bomba de Daesh na base Tartus, dos kamikazes atentaron contra un puestu de control del Exércitu siriu nel puertu de Tartus, matando a dos axentes de seguridá y mancando a delles persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201701021065988913-daesh-ataque-tartus/|títulu=Daesh reivindica l'autoría del ataque suicida en Tartus|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

El 2 de xineru les SAA llanzaron una ofensiva en Sahrifa al oeste de la base T4.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/2-january-saa-who-launches-assaults-on-sharifah-for-more|títulu=ISIL claims SAA who launches assaults on Sharifah for more than a week still fails to take the village from ISIL - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El ministeriu de defensa rusu denuncia que se rexistraron 21 ataques de los grupos armaos nes gobernaciones de Alepo (7), Damascu (6), Latakia (5) y Hama (3). Na gobernación de Hama, los rebeldes atacaron con morteros y armes llixeres les llocalidaes de Suran y Maan, según les posiciones de les fuercies gubernamentales siries al oeste d'esti últimu pueblu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201701011065985713-siria-tregua-violaciones/|títulu=Observadores rusos denuncien 21 ataques de los grupos armaos en Siria|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt; 

El 3 de xineru la SAA tomó Basima nel valle de Wadi Barada y la base aérea de Hasrama en Guta oriental. En Alepo empezaron los trabayos de llimpieza d'escombros nos barrios de AlAnsari, AlZebdieh, Saif AlDawla nel este.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/3-january-aleppo-repairment-at-the-neighborhoods-of-alansari |títulu=Aleppo: repairment at the neighborhoods of AlAnsari, AlZebdieh, Saif AlDawla in East Aleppo |fechaaccesu=10 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 4 de xineru infórmase que'l númberu de llocalidaes siries que se sumaron al procesu de reconciliación alzar a 1.091, según el Centru rusu pa la Reconciliación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201701041066023035-siria-reconciliacion/|títulu=Xuben a 1.091 les llocalidaes siries xuníes al procesu de reconciliación|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

El 5 xineru les SAA llograron repeler un contraataque de Daesh contra la base de Kiwires.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/5-january-syrian-arab-army-repelled-is-attack-towards-kweires|títulu=Syrian Arab Army repelled IS attack towards Kweires Airbase killing many fighters and destroying several technicals - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 d'avientu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Daesh realizó un ataque suicida con coche bomba en Jable al sur de la base de Tartus, matando alredor de 14 persones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/5-january-car-bomb-detonates-at-checkpoint-at-southeast-entrance|títulu=Car bomb detonates at checkpoint at southeast entrance to Jableh, just south of Russia's main Syria airbase. Casualties reported - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 d'avientu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Amás empezó a movilizar personal pa llanzar un ataque total contra Deir ezZor.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/5-january-isil-amasses-large-force-for-imminent-deir-ezzor|títulu=ISIL amasses large force for imminent Deir Ezzor offensive - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 d'avientu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 7 de febreru forzar tigre tomaron Majbel y Tell al Hawara a 4km al sur d'A los Bab. Daesh retomó la so ofensiva en Kasnahser na vía Damascu - Alepo. En Homs la SAA lliberó los campos de gas de Shaer al norte de Palmira y la carretera alredor de llagu Jabbul.&lt;ref name=&quot;syria.liveuamap_2&quot;&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/time/06.02.2017 |títulu=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com |fechaaccesu=8 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 8 de febreru sigo la ofensiva al sur d'A los Bab tomando Tuman y Dayr Qaq, amás de la llomba d'Al-Wusta nel llagu Jabbul.&lt;ref name=&quot;syria.liveuamap_2&quot; /&gt;

El 9 de febreru l'exércitu tomo'l control de Deir Qaq, Shamawiyah y Abu Taltal, atopándose yá nes contornes d'A los Bab. Continua la llucha en Khanaser l'exércitu trata d'emburriar al EI lloñe del camín que xune Alepo. Informar d'una emboscada nel campusantu de Deir ez Zor siquier 20 soldaos de les SAA prindaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/9-february-rebels-claim-to-destroy-a-2nd-saa-tank-at-kinsabba |títulu=Rebels claim to destroy a 2nd SAA tank at Kinsabba Front Area. |fechaaccesu=9 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 10 de febreru les SAA lliberen Abul Taltal al sur de Tadif, n'A los Bab.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://isis.liveuamap.com/en/2017/10-february-view-of-deir-ez-zor-military-airport-today-from |títulu=View of Deir Ez Zor Military Airport today from a Syrian Air Force El mio-17 |fechaaccesu=10 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; A otru día les SAA llegaron a la llinia apautada con Turquía.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/11-february-is-relase-from-khanasir-area-aleppo-also-1112 |títulu=IS relase from Khanasir area Aleppo also 11-12 bodies of Syrian Army shown |fechaaccesu=11 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 12 de febreru les SAA repelieron una gran ofensiva per parte rebalbu tantu de Tahrir al Sham como de Ahrar al Sham, n'a el-Manshiyah en Daraa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/12-february-the-syrian-arab-army-repelled-a-large-scale-attack |títulu=The Syrian Arab Army repelled a large scale attack by rebels led by Tahrir al-Sham on al-Manshiyah, Daraa, non map change. |fechaaccesu=12 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; Amás tomaron Al-Mansourah y Khirbat Al-Jahish en Kuweires al norte de Alepo. Anúnciase tamién per parte de Xordania una coordinación col gobiernu pa un ataque conxuntu a Daesh.

El 13 de febreru les SAA prindaron al-Magharah, Mareeh y Abo Jabbar al este de Rasm al-Sarhan nel campu de Alepo. Continua la meyora escontra Palmira el frente atopar a 20{{esd}}km de la ciudá, mientres EI aplica política de tierra quemada y la baltadera de los sitios históricos mientres la so retirada.

El 15 de febreru forzar tigre tomaron Musharifah, Bayjan, Tal Bayjan y Shuwaylekh nel norte de Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/15-february-east-aleppo-cs-military-source-to-me-saa-tiger |títulu=East Aleppo CS: SAA Tiger Forces full control Shuwaylekh village |fechaaccesu=15 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; Se recapturó los campos de gas Hayyan nes contornes de Palmira.

El 16 de febreru informar de la captura de Humimiah nel norte de Alepo, amás de que la ofensiva en Palmira atopar a 10{{esd}}km de la entrada de la ciudá siguiendo la carretera M20.

El 17 de febreru la SyAF llanzó panfletos al sur de Idlib solicitando la rindición del sector que controla Jund al Alqsa, aparentemente prepárase una ofensiva, n'habiendo repelido la meyora de Ahrar al Sham nel área.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/17-february-syrian-airforce-drops-papers-above-idleb-south |títulu=Syrian airforce drops papers above Idleb south CS and Hama north CS urging rebels to surrender |fechaaccesu=17 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; La RuAF realizó múltiples ataques en Raqa, Daraa y Homs utilizando bombarderos El to-95MS/M, l'ataque foi perpetáu con misiles de cruceru H-101, los bombarderos tuvieron escoltaos en tou momentu por caces Su-30SM y Su-35S.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/17-february-multiple-la to95msm-conducted-air-strikes-against |títulu=Multiple El to-95MS/M conducted air strikes against ISIS targets in Raqqah, cruise missile were used. |fechaaccesu=17 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com }}&lt;/ref&gt; Daesh empezó a bombiar agua del llagu Assad na canal Al Jer p'anubrir les aldegues alredor del aeropuertu Kweires y detener la meyora de les SAA en Deir Hafer.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/17-february-isis-started-pumping-water-from-alassad-dam-lake |títulu=ISIS started pumping water from Al-Assad dam lake into Al Jer chanal, to drown all the villages near Kweires AFB. |fechaaccesu=17 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; El Ministeriu d'Esteriores de Siria unvió dos cartes a la ONX pa solicitar qu'esa institución obligue a Turquía a poner fin a l'agresión y ocupación nel so territoriu.

El 19 de febreru la SAA anuncia la captura de Tarfah Sharqiyah en Biyarat nel frente de Palmira.

El 21 de febreru tomó la villa de Rasm Harmal al Imam al norte de Dayr Hafir, amás d'una contraofensiva en Daraa. Les SAA atópase yá a 5{{esd}}km de la entrada de Palmira.&lt;ref name=&quot;Russian military_1&quot;&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-february-russian-military-sappers-came-back-from-syria|títulu=Russian military sappers came back from Syria|fechaaccesu=21 de febreru de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Anúnciase la rindición de los rebeldes nos barrios de Qaboun, Tishreen y Barzeh tres dellos díes d'asediu en Guta Oriental.

El 22 de febreru anuncia la captura de Mazburah y Tabara Maddi/Tayyar Hamadah nel frente de Dayr Hafir, y la captura de Souq Al-Jabas al oeste de Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/22-february-west-aleppo-souq-aljabas-area-aqrab-captured |títulu=West Aleppo: Souq Al-Jabas area (Aqrab) captured by SAA and Allies today |fechaaccesu=22 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; En Deir ez-Zor se recapturó la llomba de Alloush nel sur de la ciudá, na zona del campusantu.

El 23 de febreru les SAA lluchen pol control de la escuela de conducción pela rodiada de Palmira nel sector d'Al-Biyarat, Daesh llanzó una contraofensiva faciendo recular el frente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/23-february-syrian-army-advancing-toward-driving-school-west |títulu=Syrian Army advancing toward driving school west of Palmyra |fechaaccesu=23 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; En Daraa avancen nel sur nel distritu d'Al-Manshiyah. Nel frente de Dayr Hafir lliberóse Rasm al Harmal y Rasm al Sheikh y empezó la meyora escontra'l sur col fin d'abarganar la ciudá. Na ciudá Alepo les SAA avancen nel distritu d'Al-Zahraa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/23-february-syrian-army-advance-in-alzahraa-west-aleppo-and |títulu=Syrian Army Advance in Al-Zahraa West Aleppo and control of several buildings |fechaaccesu=23 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 24 de febreru prindóse la llomba de Rashideen nel oeste de Alepo, y les aldegues de Manazir al Safr y A los Kitah al Norte.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/24-february-local-sources-reported-that-saa-captured-manazir |títulu=Local sources reported that SAA captured Manazir al Safr and Al Kitah villages / There is non official statement |fechaaccesu=24 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

Tres tomar d'a los Bab a finales de febreru y delles escaramuzas al sur de la carretera M4, Turquía se deslindó de la defensa ya intervención na zona, polo que los rebeldes tuvieron qu'abandonar la ofensiva y movilizase al norte pa participar nun futuru asaltu a Manbij y Afrín. Una vegada frenáu la meyora turca escontra'l sur, les operaciones militares del Exércitu Siriu empezaron a centrase pela redolada de Palmira, el norte de Alepo y los campos petroleros y gasíferos en Homs. L'exércitu turcu afirmó acabar con 3060 milicianos de Daesh (2647 muertos), 462 militantes de PKK-YPG (425 muertos) dende'l 24 d'agostu al 9 de marzu, lliberóse 243 poblaos y 2015 quilómetros cuadraos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/03/18/homs-empezar a-balerar-de-rebalbos|títulu=Homs empezar a balerar de rebeldes|fechaaccesu=21 de marzu de 2017|fecha=18 de marzu de 2017|sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt;

=== Campaña pel norte de Alepo y Dayr Hafir ===

==== Batalla por Dayr Hafir ====
{{AP|Ofensiva por Dayr Hafir|l1=Ofensiva por Dayr Hafir}}

La campaña pol campu del este de Alepo (2017), ([[Ofensiva de Dayr Hafir|ofensiva por Dayr Hafir]] (2017), foi llanzada pol [[Exércitu Árabe Siriu|Exércitu siriu]] pa torgar la meyora de fuercies rebalbes sofitaes per Turquía, y tamién tomar el baluarte de [[Dayr Hafir]]. Amás de llograr el control de la fonte d'agua p'[[Alepo|Aleppo]], en Khafsa y prindar l'aeródromu de Jirah. Con esta ofensiva emburriar a Deash escontra Maskanah y Homs central. Esta sería la ofensiva inicial de la campaña contra Estáu Islámicu, que terminaría cola so destrucción al sur del [[Éufrates]] tres la ofensiva contra Abu Kemal, a entamos d'avientu.

==== Batalles por Palmira (2015-2017) ====
{{AP|Batalles por Palmira (2015-2017)|l1=Batalles por Palmira (2015-2017)|Ofensiva de Palmira (2017)}}

Tres les socesives batalles pa faese cola ciudá de [[Palmira]] —la primera, en [[Primer ofensiva de Palmira|mayu de 2015]], cuando cayó en manes del [[Estáu Islámicu]]; la segunda en [[Segunda ofensiva de Palmira|xunetu-agostu de 2015]] cuando l'[[Exércitu Árabe Siriu]] nun consigue retomar la ciudá; la tercera en [[Tercera ofensiva de Palmira|marzu de 2016]] cuando les fuercies siriu reconquistáronlo; la cuarta n'[[Cuarta ofensiva de Palmira|avientu de 2016]] cuando l'Estáu Islámicu retomar de nuevu— na quinta, de [[Quinta ofensiva de Palmira (marzu de 2017)|marzu de 2017]], l'exércitu siriu consigue retomar de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/03/02/les fuercies-del-regimen-de-al-asad-retomen-la ciudá antigua-de-palmira|títulu=Les fuercies del réxime d'a los Asad retomen la ciudá antigua de Palmira|fechaaccesu=21 de marzu de 2017|fecha=2 de marzu de 2017|sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt;

El 27 de febreru les SAA tomaron Jabal Hayyal.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/26-february-saa-captured-the-highest-point-in-jabal-hayyal|títulu=SAA captured the highest point in Jabal Hayyal Palmyra - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

==== Damascu y Homs ====
El 11 de marzu'l ministru del Interior, xeneral Mohamad al-Shaar, fixo una inspeición del sitiu onde se produció un doble atentáu terrorista na zona de Bab al-Saghir en Damascu, contra visitantes de distintes nacionalidaes árabes, que cobróse la vida de 40 persones y dexó alredor de 120 mancaos, que fueron treslladaos a hospitales de Damascu y al-Muasat.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Ministru del Interior: 40 mártires y alredor de 120 mancaos nel doble atentáu terrorista na zona de Bab al-Saghir en Damascu|url=http://sana.sy/es/?p=62058|fechaaccesu=12 de marzu de 2017|periódicu=L'Axencia Árabe Siria de Noticies|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; L'exércitu tomó la cai de Darb at-Tawila que coneuta'l barriu de Barzeh con Qaboun.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/11-march-saa-and-allies-have-captured-the-darb-attawila-street|títulu=SAA and allies have captured the Darb at-Tawila Street which links the Barzeh Neighborhood with Qaboun, in the outskirts of Damascus|fechaaccesu=12 de marzu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les HTS anunciaron la so responsabilidá del atentáu.

El 13 de marzu anuncia un alcuerdu pa la evacuación insurxente del barriu d'a los Wa'er en Homs, nun ralu de seis a ocho selmanes, empezando la evacuación a otru día.

El 15 de marzu un triple ataque suicida foi perpetáu contra'l Palaciu de Xusticia de Damascu causó 35 muertos y más de 45 mancaos, el ministru siriu de Xusticia, Najm al Ahmad, indicó que llograron detener a otru terrorista que tamién diba perpetar un ataque suicida. Más tarde producióse otru ataque suicida nun restorán del barriu d'A los Rabua, a tres quilómetros del llugar de la primer esplosión, provocando una ventena de mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703151067621928-siria-atentáu-victmias/|títulu=Xube a 35 la cifra de muertos pola esplosión nel Palaciu de Xusticia de Damascu|fechaaccesu=16 de marzu de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=}}&lt;/ref&gt; 1000 soldaos terminaron el so ensayamientos baxu tutelar d'instructores rusos, como parte de la 5ª Lexón del Exércitu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/335914/rusia-entrena-soldaos-sirios-estáu-islamico|títulu=Rusia entrena a 1000 soldaos de la 5ª Lexón del Exércitu siriu - - HispanTV.com|fechaaccesu=16 de marzu de 2017|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 16 de marzu príndase Rasm al-Kroum, Zubayda y Khassaf al norte; Zubaydah y Khasfah al sur de Dayr Hafir.

El 19 de marzu delles faiciones de Guta oriental llanzaron una ofensiva conxunta, conquistando la central llétrica de Damascu provocando una corte de lluz y del internet na ciudá, amás d'avanzar nel área industrial. L'Exércitu siriu llogró revertir la ofensiva. L'ataque rebalbu empezó cola detonación dos coches bombes en Yobar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/336242/ejercito-repele-ataque-rebalbos-damasco-guerra|títulu=Videu: Exércitu siriu repele masiva ofensiva terrorista en Damascu - - HispanTV.com|fechaaccesu=20 de marzu de 2017|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 20 de marzu l'Observatoriu Siriu de Derechos Humanos (OSDH) precisó que les SyAAF y los sos aliaos atacaron les posiciones, dende les que los insurxentes llanzaron ataques contra les fuercies siries en Damascu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/336321/intesifican-enfrentamientos-rebalbos-damascu-conflictu|títulu intensifíquense enfrentamientos nel campu de Yobar (Damascu) - - HispanTV.com|fechaaccesu=20 de marzu de 2017|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt; El ritmu de los combates empezó a baxar dempués de que l'Exércitu llograra atayar n'hores de la tarde la gran ofensiva. Les fuercies gubernamentales recuperaron les zones nes que se infiltraron, l'Exércitu adoptó una nueva estratexa militar basada nel usu d'un intensu fueu con una amplia cobertoria aérea, obligando asina a sacupar los puntos qu'atacaron ensin retirar los cadabres de los sos elementos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/336362/ejercito-sirio-ofensiva-damascu-frente-alnusra|títulu=Exércitu siriu ataya una ofensiva contra Damascu - - HispanTV.com|fechaaccesu=20 de marzu de 2017|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

=== Rebeldes sofitaos pol exércitu turcu (FSA) - Operación Escudo del Éufrates y Operación Caña de Olivar ===
{{AP|Operación Escudo del Éufrates|l1=Operación Escudo del Éufrates}}

Los rebeldes del [[Exércitu Llibre Siriu]] sofitaos pol exércitu turcu avanzaron dende finales d'agostu de 2016, llegando a prindar la ciudá d'[[Al Bab]] en marzu de 2017. Mientres la ofensiva turca'l [[Estáu Islamico]] entamó dellos ataques nos que destruyó vehículos militares turcos incluyendo dellos tanques Leopard-2A4 de fabricación alemana. Un territoriu d'alredor de 2000 km² (incluyendo ciudaes importantes como [[Jarablus]], [[Dabiq]] y [[Al Bab]]) foi lliberáu y 70 militares turcos perdieron la vida nesta operación.

El 20 de xineru del 2018, Turquía llanzó la so segunda ofensiva militar (operación Caña de Olivar) conxuntamente con unidaes del Exércitu Llibre Siriu que yá participaren na operación Escudo del Éufrates, nel norte de Siria, na provincia d'[[Afrin]], onde s'atopaben asitiaos alredor de 5000 milicianos curdos de les YPG. Turquía dio per concluyida la ofensiva a finales de marzu de 2018 cuando los milicianos curdos fueron espulsaos de tola provincia de Afrin. 46 militares turcos perdieron la so vida nesta operación.

=== Insurxentes de la FSA, Ahrar al Sham y Hai'at Tahrir al Sham (HTS) ===

==== Rotura Rebalba y apertura del Frente Sur ====
{{AP|Rotura de la Oposición Siria 2017|l1=Rotura de la Oposición Siria 2017}}

El 3 de xineru les FSA auncian la lliberación de la presa de Zuluf de EI.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/3-january-fsa-southern-front-jaysh-ahrar-alashaer-capturing|títulu=FSA Southern Front Jaysh Ahrar al-Asha'er capturing Zalf Dam and expelling ISIS Rif Dimashq/Suwayda Desert - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=14 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Tres la rindición en Alepo los grupos rebalbos sol auspicio de Turquía aceptaron un altu al fueu y la participación en conversaciones de paz en Astaná, lo cual provocó una gran rotura formándose dos grandes bandos les encabezadures pol antiguu frente al Nusra formó'l frente Hai'at Tahrir al Sham y los del bandu del [[Ahrar al-Sham|Ahrar al Sham]] que decidieron acoyese a la invitación, anunciándose'l día 5 de febreru la llista de grupos acomuñaos a cada bandu. Delles escaramuzas dar en Idlib tantu nel campu, como na mesma ciudá.

Pal 7 de febreru apaeció un nuevu grupu Liwa Aqsa, atacó y tomó por sorpresa distintes posiciones de la FSA nel norte de Hama. Pela so parte la ofensiva sofitada per Turquía retomó un nuevu intentu de tomar Al Bab, esta vegada con una incursión nocherniega.

El frente sur nun fuera bien activu nos últimos años caracterizándose por escaramuzas aisllaes, tando práuticamente inactivu dende iviernu del 2016, pero dende'l 12 de febreru Ahrar al Sham encabezó un ataque sorpresa a Daraa p'apoderase de los sectores en control de les HTS y del gobiernu, al tar centraes les operaciones nel norte y centru de Siria foi imposible entamar una contraofensiva oficialista, centrándose más bien nuna gastadura por aciu bombardeos, pa estabilizar el frente.

El 9 de febreru Hai'at Tahrīr has-Shām espublizó nun videu al so nuevu líder militar y antiguu líder de Ahrar as-Sham, Hāshim as-Shaykh, proclamando que lliberaren a Siria y pidiendo que se-y xunan los demás grupos islamistes. Llanzando darréu un ataque sorpresa nel norte de Latakia tomando Tell Rashu..&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/13-february-activists--htc--seized-kafasijnah-in-idlib|títulu=Activists: HTS seized Kafa-Sijnah in Idlib after clashes with|fechaaccesu=13 de febreru de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 15 de febreru Jund- al Alqsa informó de la execución de siquier 100 combatientes que tenía prisioneros del bandu de Ahrar al Sham y HTS, anque'l númberu ye inciertu, yá que siguen los combates al sur de Idlib,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/13-february-footage-of-jund-alaqsa-clashing-with-hts-tahrir|títulu=Footage of Jund al-Aqsa clashing with HTS (Tahrir al-Sham) in southern Idlib countryside|fechaaccesu=15 de febreru de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; amás anunció tomar d'a los Tamanah.

El 19 de febreru los rebeldes anunciaron qu'en Daraa les SAA perdieron 30 soldaos, 12 oficiales, 2 tanques, una ametralladora 23mm, un bulldozer y prindáu munición y una ametralladora de 14.5 mm.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/19-february-syrian-army-losses-in-manshiyah-district-of-daraa|títulu=Syrian Army losses in Manshiyah district of Daraa City according to Syrian rebels: 30 soldiers + 12 officers, 2 tanks, 23mm gun + bulldozer destroyed and tank shells captured + a 14.5 gun, Daraa, Syria.|fechaaccesu=20 de febreru de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 20 de febreru Jaysh Khalid Ibn al-Walid (rellacionaos con Estáu Islámicu) tomaron les villes de Tasil, Hayt, Sahm Jolan, Adwan y Tal al-Jamou.

El 21 de febreru anuncia un ataque de Ahrar al Sham escontra Mughayr y Buraydij nel norte de Hama, so control de les SAA.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-february-rebels-launch-assault-on-government-hold-al-mughayr|títulu=Rebels launch assault on government hold Al Mughayr and Buraydij in northern Hama|fechaaccesu=21 de febreru de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; En Daraa sigue la llucha contra Khalid Ibn Walid, anuncia tomar de la represa de Adwan.

El 25 de febreru Daesh tomó Jalin y Kafr Tamer&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-february-isis-captured-castle-farm-basejalin-and-kafr|títulu=ISIS captured Castle farm base-Jalin and Kafr Tamer from other groups and entered Al Ashari town|fechaaccesu=25 de febreru de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

==== Al Bab, Manbij y Jarabulus ====
L'Exércitu turcu y los sos aliaos, en consolidando les sos posiciones n'A el-Bab, tienen entamáu dirixise escontra la ciudá Manbiy y la rexón de Afrín, sol control de les fuercies curdu-siries y les SDF.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/334335/ejercito-llibera-albab-isis-turquia-rebalbos |títulu=Ataque rescamplu: Exércitu siriu llibera zona al sur d'Al-Bab - - HispanTV.com |fechaaccesu=27 de febreru de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt; El 27 de febreru los milicianos sofitaos poles Fuercies Armaes turques tomaron dellos pueblos cerca de la ciudá de Manbij de les SDF. Más tempranu Ankara esixó que les formaciones curdes, que considera una organización terrorista venceyada col Partíu de los Trabayadores del Curdistán (PKK), abandonen la ciudá y estrémense a la mariña oriente del ríu Éufrates.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703011067298338-siria-els-manbij/ |títulu=Oposición siria llibera pueblos en norte de Siria de milicies curdes |fechaaccesu=2 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

El 26 de febreru les FSA comandadas por Sultán Murad llanzaron un ataque sorpresa contra les SAA en Tadif, informar de la captura de trés prisioneros y la muerte de 20 militares y dos tanques destruyíos.

El 27 de febreru tres el zarru de la bolsa per parte de les SAA, les FSA comandados por sultán Murad llanzar a prindar poblaos dexaos por Estáu Islámicu al sur de la carretera M4.

El 1 de marzu tomaron al Qarah y Tal Turin, llegando al pobláu d'a los Arimah siguiendo la carretera M4, que va direutamente escontra Manbij, mientres F-16 l'aviación turca bombardéu asities en Afrin, Menagh y Tal Rifat.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/1-march-euphrates-shield-forces-gained-control-of-tal-turin |títulu=Euphrates Shield forces gained control of Tal Turin from YPG |fechaaccesu=1 de marzu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 5 de marzu Turquía espreso que nun s'opón a que l'Exércitu siriu tome Manbij. El primer ministru turcu, Binali Yildirim, espresó'l beneplácito de Ankara ante la meyora de les fuercies siries, sofitaes per Rusia, escontra la ciudá de Manbij, allugada na vera occidental del Éufrates.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/334961/turquia-manbiy-ejercito-sirio-curdos-yildirim |títulu=Turquía diz que nun s'opón a toma de Manbiy por Exércitu siriu - - HispanTV.com |fechaaccesu=5 de marzu de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 6 de marzu gran cantidá de movimientu nel sector de Jarablus mientres sigue la llucha contra les fuercies de Manbij.

El 7 de marzu'l xefe del Estáu Mayor de Turquía, Hulusi Akar, axuntar colos sos homólogos de Rusia y EE.{{esd}}UU., Valery Guerásimov y Joseph Dunford en Antalya (Turquía).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Los xefes militares de Rusia, EE.{{esd}}UU. y Turquía axuntar pa encetar la situación en Siria ya Iraq - RT |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/232685-xefes-militares-rusia-eeuu-turquia-reunion |fechaaccesu=7 de marzu de 2017 |periódicu=RT n'Español |idioma=}}&lt;/ref&gt;

==== Idlib ====
El 11 de marzu EE.{{esd}}UU. afirma que les HTS son miembros d'Al-Qaeda y considérase-yos terroristes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/11-march-us-state-deparment-declares-that-hts-and-all-groups |títulu=US State Deparment declares that HTS and all groups that merged into it are now considered Al-Qaeda and thus, HTS = a terrorist organization |fechaaccesu=12 de marzu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 13 de marzu Ahrar al Sham llanzó una ofensiva contra Al-Azraq y A el-Zaghab, al sur de Fuah. Amás del monte de Kurdish en Latakia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/13-march-north-idlib-rebels-seized-over-alazraq-and-alzaghab |títulu=North Idlib: Rebels seized over Al-Azraq and Al-Zaghab positions South of Fuah. |fechaaccesu=13 de marzu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 15 de marzu'l representante oficial del opositor Exércitu Llibre de Siria (ELS), Osama Abu Zeid, anunció la so dimisión. «Presenté a los comandantes del ELS y el xefe de la delegación militar la solicitú de que nun puedo siguir faciendo'l mio trabayu por razones personales. Señores periodistes, sentar, nun va haber declaraciones». Más tarde el xefe d'Estáu Mayor del ELS, Ahmed Berri, dixo que l'organismu «va restituyir» a Osama Abu Zeid.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703151067603696-siria-oposicion-representante/ |títulu=Voceru del opositor Exércitu Llibre Siriu anuncia la so dimisión |fechaaccesu=16 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

El 16 de marzu informar d'un bombardéu nuna mezquita cerca d'A los Jinah en Idlib, reportáronse más de 70 muertes. En primer instancia abarruntar de Rusia pero sobre la base de los restos de los misiles determinóse que yera d'orixe d'Estaos Xuníos. La CENTCOM anunció que'l bombardéu diba dirixíu a una xunta de miembros d'Al-Qaeda a pesar de que la evidencia demuestra que se realizó a 4{{esd}}km de lo dicho por CENTCOM. Turquía, Qatar y diversos grupos declararon crime de guerra asoceder.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/17-march-centcom-the-airstrike-on-alqaeda-was-in-idlib-despite |títulu=CENTCOM: The airstrike on |fechaaccesu=17 de marzu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt; L'Observatoriu Siriu de Derechos Humanos (OSDH), refirióse al incidente como «una masacre», decenes de persones resultaron mancaes nel ataque. Ante los informes sobre la muerte de civiles, el voceru de CENTCOM, el coronel John J. Thomas, indicó que los sos fuercen nun tuvieron una mezquita como blancu, pero'l local foi algamáu por error.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/336046/ataque-aereo-coalicion-eeuu-civiles-idlib |títulu=Masacre en Siria: EEXX ataca mezquita en Idlib, muerren 42 civiles - - HispanTV.com |fechaaccesu=17 de marzu de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

== Segunda Batalla por Hama y fin de la batalla por Dyar Hafir (20 de marzu-6 d'abril) ==

=== Hama ===
{{AP|Segunda Batalla de Hama|l1=Segunda batalla de Hama}}

Dende'l 21 de marzu les HTS y delles faiciones insurxentes llanzaron un ataque en tolos frentes contra'l gobiernu, lo cual dexó-yos llanzar se pel norte de Hama, siguiendo la mesma estratexa que'l branu anterior. Gracies al factor sorpresa y la movilización del exércitu siriu escontra'l norte, llograron grandes meyores llegando a les llendes de la ciudá, pero a la fin de la batalla les SAA non solo recuperó asitiar perdes, en 2017 sinón qu'emburrió a los rebeldes hasta Lantamina, recuperando asina les posiciones perdíes el branu anterior. La batalla de Hama foi n'estremu costosa pa dambos bandos, sobremanera pa les SAA que perdieron l'impulsu nel campu de Alepo, y la carrera contra les SDF por Tabqa y por al Raqqa.

=== Homs ===
El 22 de marzu una fonte del Comité pa la Reconciliación comunicó que «545 persones del barriu d'A los Waer regularon el so estatus llegal d'alcuerdu al Decretu sobre l'Amnistía y l'alcuerdu (sobre la retirada de la oposición armada) d'A los Waer que la so implementación empezó esta selmana». Sorrayó que'l so comité sigue a diariu llamando a los combatientes a que se rindan y creando les condiciones por que puedan volver a la vida pacífica. El sábadu, 18 de marzu, 300 combatientes y más de 1065 miembros de les sos families salieron d'A los Waer escontra la ciudá fronteriza de Yarablus, nel norte de la provincia de Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703221067789526-siria-opositores-al-waer/ |títulu=Más de 500 combatientes en Homs vuelven a la vida pacífica |fechaaccesu=23 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

El 27 de marzu empezó la salida del segundu grupu d'armaos y les sos families del distritu Al-Waer de la ciudá de Homs, 1.500 armaos y les sos families.

El 1 d'abril salió'l tercer grupu d'armaos xunto coles sos families d'Al-Waer, 50 autobuses salieron con 836 insurxentes xunto coles sos families escontra Idlib. El gobernador de Homs informó que residentes d'Al-Waer empezaron a tornar, la Direición d'Educación abrió cuatro escueles pa recibir a los alumnos que resultaron movíos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Más de 800 armaos coles sos families salar del barriu d'Al-Waer escontra'l campu de Idleb |url=http://sana.sy/es/?p=62980 |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |periódicu=L'Axencia Árabe Siria de Noticies |idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Damascu ===
Los rebeldes encabezaos poles HTS llancen un ataque pa intentar recuperar el terrén que conquistaren na primera ofensiva llanzada na capital el 19 de marzu. Los rebeldes sufrieron dempués un importante retrocesu en Damascu dempués de que les SAA arrampuñáren-yos tolos puntos conquistaos mientres la so ofensiva.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/03/21/segunda-ofensiva-de-los-rebeldes-sirios-en-damascu |títulu=Segunda ofensiva de los rebeldes sirios en Damascu |fechaaccesu=22 de marzu de 2017 |fecha=21 de marzu de 2017 |sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt; El 22 de marzu'l frente estabilizóse, informar d'enfrentamientos nel área industrial. Los aviones sirios volvieron a entamar los ataques contra les posiciones y rutes de suministru insurxente. La cuarta xornada de la operación militar nes contornes de la capital siria empezó col fueu de la batería d'artillería emplazada nel monte Qasioun qu'apodera los altores de la ciudá. A ello siguiólu, aproximao a les 6.00 de la mañana, hora llocal, la ofensiva de l'aviación, qu'empezó a hostigar les fuercies y puntos de fueu de los estremistes nos barrios de Jobar y Kabun. Los enfrentamientos más cruentos tienen llugar na zona industrial d'A los Magasil, onde tropes d'élite del Exércitu Siriu siguen estrechando'l cercu alredor d'un gran grupu de terroristes bloquiáu la viéspora. En tantu, los militares llograron ampliar la zona de seguridá alredor de la plaza de los Abasíes, onde se restableció parcialmente'l tránsitu. La importancia estratéxica de Jobar deber a qu'ente esti barriu y la zona industrial de Kabun pasa la carretera que xune Damascu y Homs. Amás, la cercanía a la Ciudá Vieya d'esti barriu dexa a los estremistes atrincheraos ellí atacar a diariu otros barrios de la capital controlaos poles fuercies gubernamentales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703221067783801-oriente-mediu-terrorismu-llucha-seguridad/ |títulu=Fuercia Aérea de Siria ataca al frente al Nusra nel este de Damascu |fechaaccesu=23 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; Más de 150 combatientes fueron esaniciaos y centenares resultaron mancaos nel barriu de Jobar, nel este de Damascu, informó la televisión estatal. Amás, la fonte señaló que tres coches bomba fueron destruyíos y neutralizáronse siete terroristes suicides qu'intentaron atentar contra instalaciones militares.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703221067781737-oriente-mediu-terrorismu-llucha/ |títulu=L'Exércitu siriu ablaya a más de 150 radicales nel este de Damascu |fechaaccesu=23 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

El 24 de marzu les tropes siries recuperaron el control de tola zona industrial nel este de Damascu. «Les unidaes de les nueses Fuercies Armaes en cooperación colos sos aliaos recuperaron el control sobre toles instalaciones y edificios de la zona industrial nel norte de Jobar, onde enantes s'atopaben los terroristes del Frente al Nusra», diz el comunicáu. Amás comunícase que los inxenieros yá empezaron a neutralizar los esplosivos dexaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703241067849076-oriente-mediu-llucha-antiterrorista-ffaa/ |títulu=Tropes siries recuperen el plenu control de la zona industrial nel este de Damascu |fechaaccesu=25 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; 

El 1 d'abril les SAA avancen dende'l norte de Duma prindando Rayhan y l'hospital Ibn Sina.

=== Qalamoon ===
Aprovechando les ofensives de les SAA nes periferies de Palmira, dellos grupos insurxentes llanzar contra Daesh pol control de les zones desérticas de Qalamoon, aparentemente con sofitu de Xordania.

El 20 de marzu informar de la captura de Jabal al-Naqab, Jabal Seis, Tays, Khabrat Makhul, Thatha, Saba Biyar, Saad Rishah y Jabal al-Sharqi.

El 21 de marzu Ahrar al Sham anuncia la captura de Jaysh Usud al-Sharqiya.

El 26 de marzu anuncia la captura de Kara'a, Diyatha y Saqiyah.

El 27 de marzu anuncia la retirada de Daesh de tol frente de Swaida pa dir combatir en Raqqa tantu los insurxentes como les SAA apoderar de les zones dexaes, les SAA conquistaron 300{{esd}}km cuadraos, tomando les aldegues de Khirbet Sa'd, Qasr, Bastarah, Rjam al-Dala, Sakia, Yellow Hill, Fadian, Ashihab, Ashheb, Sharq, Tall Al-Musaitbah, Tallul Salman, Shaqraniyah, ente que los insurxentes tomaron Shinwan, Bir Al-Awra,Bir Qaniyat, Rajm Al-Dawla,Asfar, Raheel.

'''Afrín'''

El 21 de marzu les SDF anuncien la llegada de dellos contingentes militares rusos.

El 22 de marzu anúnciase que «Esta mañana, dende les 8 de la mañana (06:00 GMT), l'artillería turco empezó a bombardiar les aldegues fronterices de Afrin», indicó'l voceru de les YPG, Redur Xelil.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Turquía ataca aldegues siries y dexa múltiples mancaos - RT |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/233873-turquia-siria-mancaos |fechaaccesu=23 de marzu de 2017 |periódicu=RT n'Español |idioma=}}&lt;/ref&gt;

El 29 de marzu'l comandante de les YPG Sipan Hemo anunció que van coordinar con Rusia y EE.{{esd}}UU. pa poder llanzase a la conquista de Idlib una vegada terminen les operaciones en Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/29-march-ypg-commander-sipan-hemo-we-coordinate-with-both |títulu=YPG commander Sipan Hemo: We coordinate with both the US and Russia; if need be, we may head to Idlib to eradicate the terror threat, Syria. |fechaaccesu=30 de marzu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

=== Raqqa ===
El 22 de marzu anúnciase que Fuercies especiales d'Estaos Xuníos cortaron la principal ruta que coneuta la ciudá siria de Alepo con Al-Raqa. Siquier 100 soldaos d'Estaos Xuníos baxaron de los helicópteros y esplegar na zona pa estes operaciones. La sorpresiva ofensiva busca dos oxetivos: controlar la estratéxica ciudá d'Al-Tabqa y frenar la meyora del Exércitu siriu dende'l frente occidental escontra Al-Raqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/336512/fuercies-especiales-eeuu-batalles-estado-islamico-al-raqa-alepo |títulu=Fuercies d'EEXX corten principal ruta ente Alepo y A el-Raqa - - HispanTV.com |fechaaccesu=23 de marzu de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 24 de marzu les SDF anuncien la captura de Kerama al oeste de Raqqa. El voceru de les FDS, Talal Silou, aseveró al periódicu siriu Al Watan qu'en menos de 15 díes impondráse un bloquéu total a Al Raqa, dempués de lo que va arrincar la operación de lliberación de la urbe.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703241067842657-siria-fds-roxura-de-eufrates/ |títulu=Fuercies Democrátiques de Siria tomen autopistes ente Al Raqa, Alepo y Deir Ezzor |fechaaccesu=25 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Represa de Tabqa ===
{{AP|Segunda Batalla d'A los Tabqa|l1=Segunda Batalla d'A los Tabqa}}

El 22 de marzu Fuercies especiales d'EE.XX. realizaron en desembarque por aciu helicóteros a la rivera sur del Eufrates creando una cabeza de sablera, llanzando un ataque xunto con fuercies franceses escontra la represa, tomando pal 24 de marzu cerca de la cuarta parte de la represa. Esto obligó a Estáu Islámicu a traer refuerzos dende'l norte. Les SDF anunciaron que la controlaríen nes próximes 72 hores. El 26 de marzu empezó la ofensiva pa recuperar l'aeropuertu de Taqba. La presa de Tabqa, la más grande de Siria, allugada nel ríu Éufrates a unos 40 quilómetros de la ciudá de Raqa, sufrió daños y permanez fora de serviciu tres fuertes combates ente los miembros de les Fuercies Democrátiques Siries y l'Estáu Islámicu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/234204-siria-presa-colapsu-parcial-combates-raqa |títulu=Fuertes combates en Raqa provoquen un colapsu parcial de la presa más grande de Siria - RT |fechaaccesu=26 de marzu de 2017 |sitiuweb=RT n'Español}}&lt;/ref&gt;

=== Daraa ===
El 24 de marzu Ahrar al Sham anuncia la captura de Hawsh Hamad controlada por Estáu Islámicu.

== Bombardeos aliaos occidentales direutos contra Siria ==

=== Ataque químicu en Khan Sheykhoun y l'ataque d'EE.XX. a Siria (4 d'abril-7 d'abril) ===
{{AP|Ataque químicu de Jan Sheijun|l1=Ataque químicu de Jan Sheijun|Bombardéu de Shayrat}}El 4 d'abril se los rebeldes denuncien un ataque químicu na llocalidá de Khan Sheykhoun (Jan Sheijun), en primer instancia falar de 58 víctimes ente elles 11 neños, anque xubió col pasar de los díes, siendo inciertu los detalles y los culpables del ataque. La oposición hores dempués denunciaría l'usu de gas sarín, a pesar de delles incongruencies nes pruebes presentaes. Como represalia'l gobiernu d'EE.XX., la madrugada del vienres 7 d'abril los destructores d'Estaos Xuníos, USS Porter y USS Ross llanzaron 59 misiles de cruceru Tomahawk contra la base aérea Shayrat, que foi celebrada pola comunidá internacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-nbcnews-confirms-that-more-than-50-tomahawk-missiles|títulu=.@nbcnews confirms that more than 50 tomahawk missiles have just been fired by the US military into Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-syrian-state-tv-calls-us-strikes-an-act-of-aggression|títulu=Syrian state TV calls US strikes an act of &quot;aggression&quot;. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El [[7 d'abril]] de [[2017]] [[Estaos Xuníos]] llanzó siquier 50 misiles de cruceru [[BGM-109 Tomahawk|Tomahawk]] contra la base aérea d'[[Ash Sha'irat]] na provincia siria de [[Homs]]. Les axencies [[Associated Press|AP]] y [[Agence France-Presse|AFP]] [[Ficheru:USS Ross 2017 Shayrat strike 170407-N-FQ994-031.jpg|thumb|right|200px|El buque USS Ross disparando un misil Tomahawk contra la base aérea de Shayrat.]]informaron sobre'l llanzamientu de 60 y 70 misiles dende dos buques de guerra d'Estaos Xuníos. L'ataque produzse depués del [[ataque químicu de Jan Sheijun]] y por ello EE.XX. llanzó los sos misiles contra la instalación militar dende la que, según estimaciones de [[la Casa Blanca]], les fuercies del gobiernu de Bashar al-Assad llevaron a cabu l'ataque químicu. Por cuenta de ello'l presidente d'EE.XX., [[Donald Trump]], encamentó a toes a &quot;les naciones civilizaes&quot; a xunise a EE.XX. col fin de &quot;terminar cola matanza y el derramamiento de sangre en Siria&quot; y sorrayó que l'ataque respuende a un &quot;vital interés de seguridá nacional&quot; d'EE.XX. Los medios sirios calificaron l'ataque d'actu de &quot;agresión&quot; a pesar que nin la [[ONX]] nin la [[Organización pa la Prohibición d'Armes Químiques]] ([[OPAQ]]) reportaron los resultaos de la so investigación sobre l'incidente y daqué que'l gobiernu siriu niega. Antes del ataque d'Estaos Xuníos, el representante rusu ante la ONX, [[Vladímir Safronkov]], alvirtió que tenía &quot;nicios direutos&quot; alrodiu de la preparación d'una operación militar en Siria y sorrayó que &quot;toles consecuencies van pesar sobre la conciencia de quien entamen proyeutos asina.&lt;ref&gt;[https://actualidad.rt.com/actualidad/235184-eeuu-misiles-cruceru-base-aerea-siria «EE.XX. llanza siquier 50 misiles de cruceru contra una base aérea en Siria.» 7 d'abril de 2017.] RT.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sputniknews.com/news/201704071052383876-syria-us-strike-loses/ «US Strike on Syrian Targets Caused 'Losses,' Military Source Says.» 7 d'abril de 2017.] Sputnik.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.usni.org/2017/04/06/breaking-o-s-destroyers-fire-dozens-tomahawks-syrian-airfield-retaliation-strike-chemical-attack «UPDATED: U.S. Destroyers Fire 59 Tomahawks on Syrian Airfield in Retaliation for Chemical Attack.» 6 d'abril de 2017.] USNI NEWS.&lt;/ref&gt;

Otres fontes de noticies informen sobre la destrucción de dellos [[BGM-109 Tomahawk|misiles Tomahawk]] d'Estaos Xuníos per parte de caces [[La so-35]] rusos, que fai que de los 59 misiles llanzaos solu 23 llegaron a impautar anque tamién s'argumenten fallos téunicos, anque esta última hipótesis ye improbable.&lt;ref&gt;[http://www.hispantv.com/noticias/rusia/338822/eeuu-ataque-siria-sujoi-rusos-baltar-misiles-tomahawk 'Sujoi rusos destruyeron 36 misiles que Trump llanzó contra Siria'] HispanTV - 16 d'abril de 2017&lt;/ref&gt;Per otra parte tamién s'informa sobre la presencia de militares rusos en dicha base mientres se desenvolvía l'ataque d'Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;[http://diario.mx/Internacional/2017-04-06_0379y9d1/-reporten-presencia-de-rusos-en base siria-atacada-por-eu/ Reporten presencia de rusos en base siria atacada por EU] El Diariu - 6 d'abril de 2017&lt;/ref&gt;

Como resultáu l'aviación siria perdió 9 aviones que s'atopaben n'arreglu, y estructures de radar, comedores y anexos na base, polo que dellos díes dempués la base pudo tar de nuevu en funcionamientu. Morriendo nel ataque'l Xeneral Shalal Khalif Ibrahim, comandante del segundu batallón del 136 reximientu, y 4 soldaos, el gobiernu denunció la muerte de dellos civiles de les zones cercanes a la base.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-syrian-military-source-says-us-strike-on-syrian-air|títulu=Syrian Military Source says U.S. strike on Syrian Air Base &quot;led to losses&quot; - State TV. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-video-of-the-first-syrian-air-force-sukhoi-la so22-bomber|títulu=Video of the first Syrian Air Force (Sukhoi Su-22) bomber taking off from Shayrat Airbase after the US Tomahawk attack this morning. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El ministru de defensa rusu declaró que solo 23 misiles dieron na base, siendo desconocíu'l paradoriu de los demás, amás de qu'alvirtieron al gobiernu siriu del ataque lo que dexó sacupar a los aviones operativos, y el personal de la base lo qu'amenorgó los daños.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-russian-ministry-of-defense-says-only-23-missiles|títulu=Russian ministry of Defense says only 23 missiles hit a base - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-april-looks-like-one-radar-and-one-2k12-kub-sa6-emplacement|títulu=Looks like one radar and one 2K12 Kub (SA-6) emplacement survived the Tomahawks - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Bombardéu de Damascu y Homs per Estaos Xuníos, Francia y Reinu Xuníu de 2018 ===
{{AP|Bombardeos de Damascu y Homs}}

El [[14 d'abril]] de [[2018]], [[Estaos Xuníos]], [[Francia]] y [[Reinu Xuníu]] llevaron a cabo bombardeo contra'l réxime de [[Bashar al Assad]], cola escusa de refugar el supuestu [[ataque químicu de Duma|ataque químicu contra civiles na ciudá de Duma]] per parte del gobiernu siriu. Los bombardeos la cual cuntaron per parte d'Estaos Xuníos del llanzamientu de [[BGM-109 Tomahawk|misiles Tomahawk]] y de bombardeos de [[Rockwell B-1 Lancer|bombarderos B-1]] de llargu percorríu; per parte británica cuatro aviones [[Panavia Tornado|Panavia Tornado GR4]] armaos con [[misiles]] [[Storm Shadow]] bombardiaron. Francia, pela so parte, utilizó los sos aviones de combate [[Dassault Mirage]] y [[Rafale]], llanzando un total de 12 misiles de cruceru, cabo esclariar que respeutives naciones utilizaron tamién les sos respeutives Armaes Navales. Estos bombardeos fueron dirixíos contra trés blancos venceyaos al programa d'armamentu químicu siriu en [[Damascu]] y en [[Homs]], nel centru del país onde fueron atacaos un &quot;centru d'investigación&quot; nel estremu nordeste de Damascu y &quot;depósitos&quot; d'armes químiques, incluyíu [[gas sarín]], na provincia central de Homs. Según el Ministeriu de Defensa rusu, la coalición llanzó 103 misiles aire-tierra contra oxetivos nes ciudaes de [[Damascu]], [[Homs]] y [[Hama]], 71 de los cualos fueron interceptaos polos sistemes de defensa antimisiles de Siria causando poques victimas militares siries.&lt;ref&gt;[https://actualidad.rt.com/actualidad/268559-arsenal-eeuu-reino-unido-francia-atacar-siria SEMEYES: L'arsenal qu'Estaos Xuníos, el Reinu Xuníu y Francia emplegaron p'atacar a Siria] RT - 15 d'abril de 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tn.com.ar/internacional/que-lugares-de-siria-fueron-bombardeados-y-como-quedaron_862754 Qué llugares de Siria fueron bombardeados y cómo quedaron] TN - 14/04/2018&lt;/ref&gt;L'ataque foi refugáu pol presidente rusu [[Vladimir Putin]] espresando que &quot;l'ataque favorez a los terroristes y afonda la crisis humanitaria&quot;, antes l'embaxador rusu en Washington, [[Anatoli Antonov]], alvirtió que &quot;l'agresión contra Siria va tener consecuencies pa los países occidentales&quot;. El presidente siriu Assad afirmó qu'esta &quot;agresión&quot; nun fai más que &quot;reforzar la so determinación de siguir lluchando y entartallar el terrorismu&quot;, un términu col que designa a los rebeldes. Per otra parte, el presidente d'Estaos Xuníos [[Donald Trump]] declaro nun [[tuit]] &quot;mision cumplida&quot;&lt;ref&gt;[https://tn.com.ar/internacional/vladimir-putin-l'ataque siria-viola-la carta-de-la-onu-favorez-los terroristes-y-afonda-la_862732 Vladimir Putin: “L'ataque a Siria favorez a los terroristes y afonda la crisis humanitaria”] TN - 14/04/2018&lt;/ref&gt;

== Batalla por Taqba - Etapa tres l'ataque d'EE.XX. (8 d'abril- 6 de mayu) ==
{{AP|Segunda Batalla d'A los Tabqa|l1=Segunda Batalla d'A los Tabqa}}

Nesti periodu les fuercies de les SAA tuvieron que detenese nel frente de [[Hama]], a la mira de nuevos ataques per parte d'EE.XX., que caltenía los sos barcos nel mar Mediterraneu. Les operaciones aérees de la coalición tamién se detuvieron pola respuesta rusa de detener cualquier cooperación cola aviación aliada. Pela so parte les SDF aprovechando la retirada de les SAA del área de Jirah, y cola ayuda de comandos EE.XX. tomaron el control de delles aldegues al norte de Tabqa, que tres de delles selmanes de llucha facer col control de la ciudá y la so represa, colo que cortaron el pasu de les SAA qu'esperaba siguir la rivera sur del Eufrates, y llegar a al Raqqa. Turquía trató per diversos medios evitar qu'EE.XX. coordinara coles SDF la meyora a Raqqa, y nel so llugar utilizara a les FSA, p'asina menguar el poder de les YPG, estos intentos pasaron dende amenaces de fin de la cooperación hasta bombardeos en diverses zones de la frontera siria, lo cual obligó a los EE.XX. a mover parte de les sos fuercies regulares a la frontera siria colo que disuadió a los turcos de tratar de debilitar a les SDF. Gracies al ataque d'EE.XX. a Siria los rebeldes llograron pervalible tiempu pa entamar les sos defenses casi pulverizaes el mes anterior. Atrincherándose en Ziliquiat al sur de Latamina, el so últimu baluarte en Hama, que taba siendo asediado dende tolos lladrales, tando cerca de cayer pola ofensiva oficialista. 

El 8 d'abril militantes de Daesh intentaron romper la llinia de frente ente la ciudá de Tabqa y la presa del Éufrates mientres dos díes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201704081068224978-terroristes-operacion-llucha-ataque/ |títulu=Daesh trata de llanzar contraofensiva cerca de Tabqa |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; Siquier 381 persones —ente elles, 110 radicales— abandonaron el barriu Al Waer, l'últimu bastión de los rebeldes sirios en Homs. L'aviación siria fixo lo imposible en volver a entamar les misiones de combate a solo un día del bombardéu d'Estaos Xuníos a la base aérea de Shairat, asitiada al sureste de Homs. Pela so parte, el xefe del Puestu d'Observación Siriu, Rami Abdallá, sorrayó que fueron los caces Sukhoi los que realizaron los ataques sobre les agrupaciones illegales nel este de la provincia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201704081068223949-al-waer-radicales-situacion/ |títulu=L'aviación siria obliga a los rebeldes armaos a abandonar el so últimu bastión en Homs |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; Anúnciase que tres el bombardéu perpetáu por EE.XX., la base aérea de Shairat, na provincia de Homs, volvió funcionar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/videoclub/201704081068221741-base-siria-ataque-eeuu/ |títulu=Asina funciona la base aérea siria de Shairat tres el bombardéu d'EEXX |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt; L'Exércitu siriu anuncia qu'atacó a un avión de reconocencia d'EE.XX. nel campu de la provincia de [[Qamishli]], nel nordeste de Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/338120/ejercito-ataca-avion-eeuu-qamishli-fuxir |títulu=Exércitu siriu ataca a un avión d'EEXX y obligar a fuxir - - HispanTV.com |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |apellíu=HispanTV |sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 9 d'abril los insurxentes realicen lentes meyores en Daraa utilizando ataques suicides nel distritu de Manshia. Les SAA pel so llau enfrentar a Deash nel desiertu central de Homs tomando'l monte de Shaer. Les SDF anunciaron haber repelido el contrataque de Daesh y tomar l'aldega de Abbad.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/11-april-heavy-clashes-west-of-tabqa-town-surrounded-by-sdf |títulu=Heavy clashes west of Tabqa town surrounded by SDF |fechaaccesu=11 d'abril de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 10 d'abril les SAA llograron realizar delles meyores y contraataques, aprovechando la reunudación de les operaciones aérees, recuperando Mardees nel frente de Hama, los montes d'A los Taj y Mazbad nel norte de Palmira. Pela so parte les SDF anunciaron la captura de Ayid Qabîr nel sur de Tabqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/10-april-northern-hama-saa-video-at-maardes-during-operation |títulu=Northern Hama: SAA Videu at Maardes during operation to control it. |fechaaccesu=11 d'abril de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 11 d'abril les SAA tomaron Tel Shuwehneh al norte de Alepo, l'aldega de Khirbet Anden al suroeste de Tamoura nel campu norte de Alepo. Nel sector de Palmira les SAA siguen avanzando escontra'l sur siguiendo la carretera 90, tomando Qasr al-Halabat, Syriatel y Jabal Aftar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/11-april-saa-captured-qasr-alhalabat--syriatel-and-jabal |títulu=SAA captured Qasr al-Halabat - Syriatel and Jabal Abtar (picture of Syriatel) / south of Palmyra |fechaaccesu=11 d'abril de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 16 d'abril tres la llegada de refuerzos les SAA y el sofitu de la RuAF entamaron una gran ofensiva rompiendo pal mediudía les defenses rebalbes nel frente occidental tomando Souran y na tarde Tell Bizam y A el-Maktab recuperando toles posiciones perdíes na segunda batalla de Hama. Mientres los rebeldes llanzaron bombardeos empobinaos al aeropuertu de Hama. Según informa la páxina Web Al-Masdar News, los cazabombarderos rusos llanzaron fuertes ataques contra oxetivos terroristes en delles ciudaes de la provincia de Hama, nel oeste de Siria, provocando la muerte d'un númberu ensin especificar d'elementos contrarios.

El 18 d'abril les SAA facer col control del banzáu de Abu Quilla en Homs central al norte del aeropuertu T4, emburriando a Daesh escontra'l norte, llanzando delles ofensives en diversos puntos de la bolsa de Idlib, nel norte en Sheik Aquil, Rashdin al este de Alepo y los montes de Shwehna al sur, mientres continua un intensu bombardéu de la RuAF.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/18-april-clashes-between-assad-forces-and-rebels-near-of |títulu=Clashes between Assad forces and rebels near of Rashdin neighbourhood and Shwehna Mountain North and West Aleppo |fechaaccesu=19 d'abril de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

El 19 d'abril les SDF siguen la so meyora en Tabqa tomando l'aldega d'a los Hittash al sur de la ciudá, mientres siguen averándose a Raqqa dende'l norte tomando BirJarba, Jarwa, Hatash, entrando asina nel valle de Jalab.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/19-april-birjarba-jarwa-hatash-villages-captured-by-sdf-from|títulu=BirJarba, Jarwa, Hatash villages captured by SDF from ISIS, SDF forces penetrating the Jalab valley - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El gobiernu anuncia un alcuerdu pa la evacuación de los rebeldes abarganaos en Rankus y Sarghaya, amás del fin de la evacuación de 3000 persones de Fua y Kefraya.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/19-april-syria-about-3000-people-were-evacuated-today-from|títulu=Syria: About 3,000 people were evacuated today from Fuah and Kafraya. Another 300 people on 11 buses evacuated from Zabadani/Serghaya - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los rebeldes pel so llau anuncien una nueva ofensiva por Daraa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/19-april-daraa-albunian-almarsous-op-room-started-new-operations|títulu=Daraa: Al-Bunian Al-Marsous op. room started new operations vs pro-Government forces. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 20 d'abril los rebeldes llancen un ataque contra'l distritu al Manshiyaa en Daraa, anunciando la so captura.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/20-april-daraa-albunian-almarsous-op-room-announces-takeover|títulu=Daraa: Al-Bunian Al-Marsous op. room announces takeover of Al-Salkhadi block from pro-Assad at far end of Manshiyah - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SDF continua la so operación por Raqqa tomando Kabash Gharbi Saghir, Ruwayyan, Mazraat al-Hukumia y Tall Hazimah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/20-april-syrian-democratic-forces-captured-kabash-gharbi|títulu=Syrian Democratic Forces captured Kabash Gharbi Saghir, Ruwayyan, Mazraat al-Hukumia and Tall Hazimah - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 21 d'abril Daesh llanza un ataque contra Deir ezZor tomando'l monte Hrabresh. El gobiernu siriu anuncia les negociaciones con Rusia por armamentu y bateríes de defensa antiaérea, por contratos d'estraición de gas y petroleu, según la presidencia más de la metá de les defenses fueron destruyíes na guerra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-april-syria-and-russia-are-in-negotiations-on-the-supply|títulu=Syria and Russia are in negotiations on the supply of weapons, including air defense systems - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-april-president-assad-to-rianovosti-and-sputnik-more|títulu=President Assad to RIA_Novosti and Sputnik: More than 50% of our air defences were destroyed by the terrorists. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Anúnciase la llegada del sestu grupu de movíos d'a los Waer a Jarabulus, 2000 persones (450 families).&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-april-the-sixth-batch-of-displaced-people-from-alwaer|títulu=The sixth batch of displaced people from al-Waer neighbourhood are expected to move towards Jarabalus on Monday (the 24th of April 2017) and the estimated number who will be displaced towards Jarabalus on the day is 2000 people (450 families). - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 22 d'abril les SDF siguen col so intentu de formar un cercu nel norte de Raqqa tomando los poblaos d'Al-Hazimah y Mazra'at Tishrin.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/22-april-ypgled-sdf-forces-captured-alhazimah-and-mazraat|títulu=YPG-led SDF forces captured Al-Hazimah and Mazra'at Tishrin town, after heavy clashes against ISIS militants - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Mientres les SAA ruempen les defenses rebalbes en Hama.

El 23 d'abril les SAA tres 62 díes d'ofensiva entren en Qabun.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/23-april-the-government-has-reached-qabun-urbanised-areas|títulu=The government has reached Qabun urbanised areas from the orchards (62 days after the start of their offensive) and captured Imam Hussein Mosque block, east Damascus, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Infórmase que na ofensiva de Hama participa la RuAF pa protexer la meyora de les SAA.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/23-april-russian-officers-participate-the-battle-of-hama|títulu=Russian officers participate the battle of Hama to mark rebels targets for CAS jets - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 24 d'abril les SAA lideraos polos ISIS Hunters tomaron les llombes 969,7,1108,1132 y 1062 cerca de los campos ash Shaer al este de Homs.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/24-april-saa-led-by-isishunters-took-control-of-969711081132|títulu=SAA led by #ISISHunters took control of 969,7,1108,1132 and 1062 heights near ash Shaer East Homs - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SDF completen el cercu al tomar Hazima al norte de Raqqa tomando los poblaos de Kebish El-Xerbî, Kebish El-Şerqî, Um El-Tenek, Royan, Mezrea Tişrîn, El mioşêrefa Bakurê , Mishêrfa Başûr, El-Rehyat, Bîr Cerbo, Cerwe, El-Hetaş, Mezrea El-Hikûme, Hezîme, Xelwe Ebîd, Holo Ebid, Ebare, El-Kalte, Til El-Seded, Sikeriye, El-Elo y Zehre, y 311 miembros de Daesh.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/24-april-311-isis-members-were-killed-and-30-sdf-fighters|títulu=311 ISIS members were killed and 30 SDF fighters lost their lives since April 13. Captured villages: Kebish El-Xerbî, Kebish El-Şerqî, Um El-Tenek, Royan, Mezrea Tişrîn, El mioşêrefa Bakurê , Mishêrfa Başûr, El-Rehyat, Bîr Cerbo, Cerwe, El-Hetaş, Mezrea El-Hikûme, Hezîme, Xelwe Ebîd, Holo Ebid, Ebare, El-Kalte, Til El-Seded, Sikeriye, El-Elo and Zehre. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Con esta captura les SDF reabren la carretera Hasaka Alepo Damascu cerrada dende 2013.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/24-april-syria-reopening-of-hasakaaleppodamascus-road-for|títulu=Syria: Reopening of Hasaka-Aleppo-Damascus road for the first time since 2013 - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Ataque Turcu a los curdos ===
El 25 d'abril les fuercies aérees turques anuncien una campaña de bombardéu a los curdos en Siria ya Iraq, a les dos de la mañana ataquen de manera simultánea los cuarteles curdos nel pobláu de Derik nel noroeste de Siria y Sinjar n'Iraq, la parte curda confirmó l'ataque y la muerte de siquier 20 persones, 18 mancaos y 3 en situación crítica.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-turkish-warplanes-struck-ypg-command-hq--and--villages|títulu=Turkish warplanes struck YPG Command HQ and villages in Derik at 2:00 am last night, simultaneous to strikes on Sinjar. Casualties reported. - Iraq news map - News from Baghdad Mosul Erbil and Ramadi - iraq.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Iraq news map - News from Baghdad Mosul Erbil and Ramadi - iraq.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-pkkaffiliate-officials-turkish-attacks-have-led|títulu=PKK-affiliate officials: Turkish attacks have led to death and wounding of a number of our comrades, including 18 deaths in Derik, N-Y Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les fuercies turques bombardiaron les posiciones de les YPG en Qarrah Chouk y el monte de Karaçok al sur de Malikiyah. L'artillería turco atacó delles posiciones en Tal Rifat, en respuesta los curdos anuncien el zarru de la frontera y la paralización de negociaciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-artillery-shelling-by-turkish-army-on-sdf-locations|títulu=Artillery shelling by Turkish army on SDF locations near of Tal Rifaat. Negotiations between SDF and other groups in North Aleppo stopped - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El pentágo anuncia que l'ataque turcu foi realizáu de manera unillateral, ente que'l gobiernu d'Estaos Xuníos pide'l cese d'hostilidaes.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-pentagon-says-deeply-concerníi-by-turkish-strikes|títulu=Pentagon says &quot;deeply concerníi&quot; by Turkish strikes on Kurdish forces: &quot;We have expressed our concern to the government of Turkey.&quot; - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA llogren faese col control de la planta de Tishreen en Badia al Sham nel desiertu de Damascu oriental.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-april-progress-of-syrian-army-and-allies-in-eastern-damascus|títulu=Progress of the Syrian army and allies in Eastern Damascus towards Syrian desert as they launch an offensive against the FSA after IS was expelled by the FSA - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 26 d'abril repórtense meyores del exércitu turcu nes aldegues de Furfik, Firik, Marana'as y Ferferik nel norte de Afrín, col usu d'artillería y tanques.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-april-clashesh-between-ypgypj-and-turkish-forces-at-furfik|títulu=Clashesh between YPG/YPJ and Turkish forces at Furfik village West to Afrin, as Turkish army attacking their positions - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-april-turkihs-army-striking-with-tanks--and--howitzers|títulu=Turkihs Army striking with tanks and howitzers YPG positions in Firfirk / Ferferik, NW of Afrin, and in Mara'naz, SW of Azaz. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les YPG ordenen a tolos sos miembros nun dormir nes sos bases por medrana a un ataque turcu, y ordena l'ataque con morteros y artillería escontra Turquía na rexón de Hatay.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-april-ypg-attacked-with-mortars-to-turkeys-gendermerie|títulu=YPG attacked with mortars Turkey's gendermerie building in Hatay - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; L'artillería turco, xunto con tanques ataquen Aradah y Dirbesiyê, les YPG anuncien la destrucción de 2 tanques turcos, la muerte de 3 soldaos turcos y 5 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-april-turkish-army-is-heavily-shelling-dirbesiy-town|títulu=Turkish army is heavily shelling Dirbesiyê town, Rojava, northern Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-april-3-turkish-soldiers-killed--and--5-soldiers--wounded|títulu=3 Turkish soldiers killed and 5 soldiers wounded in clashes Derbesiyeh border by YPG forces - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 27 d'abril continua l'ataque de l'artillería turco na rexón de Afrín, atancando Mullah Khalil y Çeqela Jorin, según partes de la frontera siria&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-april-turkish-army-extended-attacks-on-afrin-canton-bombarding|títulu=Turkish army extended attacks on Afrin canton, bombarding Mullah Khalil and Çeqela Jorin in Shia district. YPG responding - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 28 d'abril les SAA prindó la mezquita de Hedaya y la estación llétrica mientres avanza amodo en Qabun, amás del pasu de Durrat na frontera con El Líbanu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/28-april-army-advancing-in-qaboun-and-some-unconfirmed-reports|títulu=Army advancing in Qaboun and some unconfirmed reports about army control Hedaya mosque in Qaboun - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los rebeldes de Guta oriental enfrentar ente sigo Jaysh al Islam atacó a Hai'at Tahrir al-Sham y Faylaq al-Rahman, nes llocalidaes de Irbin, Kafr Batna, Madyara y al-Ash'ari, Ahrar al Sham anunció la so intervención nos enfrentamientos perdiendo tres miembros pidiendo'l fin de la llucha.&lt;ref name=&quot;09b6be43&quot;&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/28-april-this-morning-fierce-clashes-erupted-again-between|títulu=This morning, fierce clashes erupted (again) between rebel factions controlling the besieged eastern Ghouta, east of Damascus. By most accounts, Jaysh al Islam launched attacks on Hai'at Tahrir al-Sham (previously Jabhat al-Nusra) and Faylaq al-Rahman, 2 rival factions. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 29 d'abril Daesh llanzó un ataque sorpresa al sector de Kashnaser morriendo 30 soldaos de les SAA y 30 atacatantes de Daesh.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/29-april-more-than-30-isis-troops-killed-in-the-assault-on|títulu=More than 30 ISIS troops killed in the assault on regime forces near Um Miyal town in Aleppo southern countryside - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Tres dellos díes d'enfrentamientos EE.XX. unvia tropes a la frontera siria pa detener los ataques turcos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/29-april-us-troops-at-an-asayish-checkpoint-after-passing|títulu=US troops at an Asayish checkpoint after passing through Qamishlo city centre - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/29-april-usled-coalition-tells-dailysabah-that-coalition|títulu=US-led coalition tells @DailySabah that coalition forces are conducting joint patrols along the Northwestern Syrian-Turkish border - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA siguen la so meyora en Jobar nes contornes de Damascu algamando la escuela Abdul Ghani Bajqani, tornando más crítica la situación rebalba nel interior.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/29-april-saa-forces-are-reaching-the-surroundings-of-abdul|títulu=SAA forces are reaching the surroundings of &quot;Abdul Ghani Bajqani&quot; school in the southern sector of Qaboun, Damascus, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 30 d'abril les SAA avancen nel este de Homs tomando Tell Al-Alam, Tadmuriyah, Jibab Hamad, Rajm al-Qasr, Rajm al-Ali, Rajm al-Mudraju y delles llombes y granxes al nordeste de la planta Ebla.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/30-april-army-captured-tell-alalam-which-overlook-isis-held|títulu=Army captured Tell Al-Alam which overlook ISIS held Umm Sahrij in Jabal Al Shumariya in East Homs - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 1 de mayu les SDF anuncien el control de toles zones urbanes de los barrios antiguos de Tabqa, quedando dos distritos y la represa, amás anuncien la entrada de tropes ruses en Afrin pa defender la zona de Turquía.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/1-may-the-main-goal-of-russian-force-in-afrin--to-protect|títulu=The main goal of Russian force in Afrin - to protect YPG from Turkish attacks - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los hermanos musulmanes y dellos grupos piden el cese al fueu en Gouta pa formar un grupu xuníu contra Assad.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/1-may-muslim-brotherhood-syria-statement-on-eastern-ghouta|títulu=Muslim Brotherhood Syria statement on Eastern Ghouta: - Refuse infighting, - Calls to form neutral gov, - Focus on Assad - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 2 de mayu'l grupu rebalbu Maghawir Al-Thawra anuncia la captura de Tarwaziyat Al-Waer, Sariyat Al-Waer, Jabal Ghurab, Badiyah Al-Sawab nel desiertu siriu de Daesh.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/2-may-maghawir-althawra-prinde-tarwaziyat-alwaer-sariyat|títulu=Maghawir Al-Thawra prinde Tarwaziyat Al-Waer, Sariyat Al-Waer, Jabal Ghurab, Badiyah Al-Sawab,the vicinity of Al-Kam Sawab - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 3 de mayu la delegación rebalba anuncia que nun va participar na ronda de negociaciones de Astaná.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/3-may-the-rebel-delegation-is-suspending-the-meetings-because|títulu=&quot;The rebel delegation is suspending the meetings because of violent air strikes on civilians,&quot; rebel delegation member tells @AFP - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA prindaron les villes de Tadmuriya-al Khaliliat-Al muhasham y delles llombes nos montes Shomriya nel este de Homs, amás anúnciase la creación de zones de desescalada de violencia siendo garantes Irán, Turquía y Rusia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/3-may-saa-and-its-allies-have-recaptured-villages-of-tadmuriyaal|títulu=SAA and its allies have recaptured villages of Tadmuriya-al Khaliliat-Al muhasham and some hills around Shomriya mountain in East Homs - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 4 de mayu Turquía anuncia'l zarru del pasu Bab Al-Hawa / Cilvegozu en Idlib, mientres siguen les escaramuzas coles SDF nel norte de Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-may-clashes-between-fsa-and-sdf-near-um-jalud-village-north|títulu=Clashes between FSA and SDF near Um Jalud village north western Manbij city - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Empieza l'octavu convói de desplazdos d'a los Waer escontra Jarabulus. Anúnciase un alcuerdu ente Daesh y les SDF pa la evacuación de Tabqa colo que se da por rematada la batalla cola captura de la ciudá y la presa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-may-tabqah-has-been-declared-totally-captured-from-is-including|títulu=Tabqah has been declared totally captured from IS, including Tabqah Dam. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-may-isis-reached-an-agreement-with-sdf-to-withdraw-with|títulu=ISIS reached an agreement with SDF to withdraw with their families with individual weapons - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA anuncien el control del área de Talila a 18 km al sur de Palmira.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-may-saa-control-over-4-important-point-west-of-the-talila|títulu=SAA control over 4 important point west of the Talila area(18 km east of Palmyra) East Homs - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 5 de mayu'l Comandu d'Estaos Xuníos almite que los sos ataques aéreos en marzu destruyeron parte d'una mezquita en Idlib.&lt;ref name=&quot;dc2c98a9&quot;&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-may-a-us-central-command-investigation-found-that-a-march|títulu=A US Central Command investigation found that a March US airstrike in northern Syria did in fact strike a building that was part of a &quot;mosque complex,&quot; two US defense officials told CNN Thursday. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Jaysh al Islam anuncia'l fin de la llucha contra les HTS.&lt;ref name=&quot;dc2c98a9&quot; /&gt; Rusia declara que les 4 zones de seguridá apautaes entraren n'aición na nueche, mientres los rebeldes refuguen cualquier negociación con Rusia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-may-russian-defense-ministry-safe-areas-in-syria-enter|títulu=Russian Defense Ministry: safe areas in Syria enter into force at midnight
 - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 6 de mayu les SAA lliberen Talat Al-Sheyhat y Tel Rajam, les llombes de Shiha y Rajm al-A'ali mientres avancen nel monte de Shumariyah al oeste de Homs.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/6-may-saandf-captured-talat-alsheyhat-and-tel-rajam--located|títulu=SAA/NDF captured Talat Al-Sheyhat and Tel Rajam located north of Tiyas A.B - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les FSA anuncien la lliberación d'Al-Halbah y Wadi Dalhous nel desiertu oriental.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/6-may-free-syrian-army-badiyah-forces-have-reportedly-captured|títulu=Free Syrian Army Badiyah forces have reportedly captured al-Halbah and Wadi Dalhous from IS, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== La batalla por Maskanah y Qabun (6 de mayu presente) ==
{{AP|Rotura de la Oposición Siria 2017|l1=Rotura de la Oposición Siria 2017|Asediu de Deir ez-Zor}}

El 7 de mayu les FSA llancen un ataque n'[[As-Suwayda|as Swayda]] nel desiertu occidental col sofitu de Xordania y EE.UU: tomando delles posiciones del gobiernu controlando tola área de Tall Saad, el grupu Maghaweir Al Thowra establecieron un pasu fronterizu nel área de Waleed, Iraq.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-may-fsa-opposition-captured-tall-saad-area-in-nesuwayda|títulu=FSA (Opposition) captured Tall Saad area in NE-Suwayda province in south Syria during clashes vs government and NDF in prev days. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/6-may-maghaweir-al-thowra-has-established-a-syrian-border|títulu=Maghaweir Al Thowra has established a Syrian border checkpoint near Waleed, Iraq - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El gobernador d'[[Provincia de Hatay|Hatay]] y dellos grupos rebalbos desmintieron los rumores del esplegue de tropes regulares turques en Idlib.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/6-may-hatay-governor-deny-issuing-any-statement-on-turkish|títulu=Hatay Governor deny issuing any statement on Turkish forces enter Syria - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA prinden Talat Mudrajat nel oeste de Homs y realicen una contraofensiva contra les FSA al este de la base d'a los Seen recuperando tola área de Badia al Sham.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/7-may-ndf-captured-talat-mudrajat-in-east-homs--|títulu=NDF captured Talat Mudrajat in East Homs - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Tres dellos meses de tregua, impulsaos pola [[Segunda Batalla de Hama|segunda batalla de Hama]], los grupos opositores alliniar a Hai'at Tahrir al-Sham y Faylaq al-Rahman, qu'encabezaron la ofensiva contra'l gobiernu en tolos frentes. En Gouta la ofensiva llanzar dende Jobar, anque los dos primeros díes supunxeron una meyora rebalba fueron refugaos y corralaes. Al perder l'oxetivu común les distintes faiciones entraron en conflictu que pasó de acusiones d'ataques a llucha frontera mientres casi un mes. El 28 d'abril los rebeldes de Guta oriental enfrentar ente sigo Jaysh al Islam atacó a Hai'at Tahrir al-Sham y Faylaq al-Rahman, nes llocalidaes de Irbin, Kafr Batna, Madyara y al-Ash'ari, Ahrar al Sham anunció la so intervención nos enfrentamientos perdiendo tres miembros pidiendo'l fin de la llucha.&lt;ref name=&quot;09b6be43&quot; /&gt; El 19 de mayu tres dellos díes de escaramuzas y acusaciones la llucha ente rebeldes reiniciar en Gouta, ente Faylaq al-Rahman, Hai'at Tahrir al-Sham y Jaish al Islam na llocalidá de Hawsh al-Ashari.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/19-may-fighting-has-resumed-between-faylaq-alrahman-hayat|títulu=Fighting has resumed between Faylaq al-Rahman, Hai'at Tahrir al-Sham and Jaish al Islam in Hawsh al-Ashari this morning - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 9 de mayu les fuercies ruses na base de Hmeimim realicen una parada militar pel día de la victoria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/9-may-victory-day-military-parade-at-hmeimim-base|títulu=&quot;Victory Day&quot; military parade at Hmeimim base - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 10 de mayu realiza la novena deportación d'a los Waer d'alredor de 2000 persones, na cual habíen soldaos rusos vixilando'l procesu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/10-may-mass-deportation-from-homs-suburb-al-waer-toward-northern|títulu=Mass deportation from Homs suburb al Waer toward northern Syria continues. 9th batch with ~2000 people - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 11 de mayu les SAA tomen Rams Hamida en Homs.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/11-may-saa-and-its-allies-have-fire-control-over-rasm-hamidah|títulu=SAA and its allies have fire control over Rasm Hamidah. They will storm the village soon - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Estáu Islámicu llanzó ataques sorpresa nel sur de Tabqa matando a más de 100 milicianos de les SDF.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/11-may-is-announced-in-an-official-statement-thay-they-have|títulu=IS announced in an official statement thay they have killed about 100 #YPG militiamen in attacks in the East and West of #Raqqah. #Syrie - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Liwa Fajr al-Umma anuncia la so adhesión a Ahrar al-Sham en Ghouta, aportando a el tercer grupu armáu más poderosu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/11-may-liwa-fajr-alumma-joins-ahrar-alsham-in-eastern-ghouta|títulu=Liwa Fajr al-Umma joins Ahrar al-Sham in eastern Ghouta, effectively the 5th most prominent group in the area joins the 4th most prominent. Ahrar spokesman says that Ahrar al-Sham has had 500 KIA in eastern Ghouta, and with this merger, they are the 3rd largest faction in the area. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 14 de mayu repórtense enfrentamientos ente grupos rebalbos en Jarabulus, l'exércitu turcu tuvo qu'intervenir.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/14-may-again-clashes-between-ahrar-alsham-and-sultan-murái|títulu=Again clashes between Ahrar al-Sham and Sultan Murad Division in Jarablus led to injuries. After intervention by commanders the injured ones were brought to hospital. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 17 de mayu Estáu Islámicu llanza un ataque sorpresa en Hama prindando momentáneamente la carretera que va a Alepo nel área de Aqrab, dexando 34 muertos y 120 mancaos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/18-may-multiple-sources-report-the-daesh-attack-has-been|títulu=Multiple sources report the Daesh attack has been in Hama repelled. Hama governor says 34 killed and 120 injured, mostly in Aqrab. Syria - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/18-may-brig-xen-wounded-in-is-attack-ne-of-salamiya-amaq|títulu=Brig Xen wounded in IS attack NE of Salamiya. Amaq now claiming Aqrab and Mabujah taken, fighting in Sabourah. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Tres la intervención del exércitu turcu en Jarabulus Ahrar al-Sham y al-Jabhat al-Asala wal Tanmiya son obligaos a salir de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/18-may-as-per-turkeys-desire-for-police-control-ahrar-alsham|títulu=As per Turkey's desire for police control, Ahrar al-Sham and al-Jabhat al-Asala wal Tanmiya have withdrawn all assets from Jarablus. They call on all factions to follow. The town will be under control of a civilian administration. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 27 de mayu les SAA llancen un ataque al sureste de Gouta, tomando delles posiciones en Beit Nayem.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/27-may-east-ghouta-geolocation-by-allyoftruth-of-the-building|títulu=East Ghouta: geolocation by @AllyOfTruth of the building seized by pro-Government forces in South part of Beit Nayem. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 31 de mayu les SAA tomaron l'aldega de Barguoti nel oeste de Homs.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/31-may-syrian-army-took-control-of-barghouti-village-in-east|títulu=Syrian Army took control of Barghouti village in East Hama - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 1 de xunu un convói de refuxaos salió de Fua y Kafraya en direición a Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/1-june-several-kids-and-families-left-fuahkefraya-today-and|títulu=Several kids and families left Fuah-Kefraya today and arrived in government held areas. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 5 de xunu les SAA avancen al oeste de Salamiyah nel desiertu de Homs, siguiendo l'oleoductu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-june-saa-and-ndf-prinde-6-salem-checkpoints-on-the-petroleum|títulu=SAA and NDF prinde 6 Salem checkpoints on the petroleum pipeline east of Salamiyah in Hama countryside - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu'l grupu final de rebeldes sale del barriu d'a los Waer escontra Idlib y Jarabulus, declarándose oficialmente llibre al barriu a otru día.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/19-may-the-final-batch-of-rebels-and-their-familiescivilians|títulu=The final batch of rebels and their families/civilians are getting ready to exit from al-Waer neighbourhood in Homs to Idlib and Jarablus, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 20 de mayu dan protestes n'a los Bab pola destrucción de viviendes per parte del exércitu turcu p'ampliar la base de la llomba de Sheik Aqil, 300 policías de les FSA entrenaos per Turquía fueron multaos por faltar al trabayu, ente que 80 fueron despidíos por actividaes illegales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/20-may-inhabitants-in-albab-are-protesting-against-the-bulldozing|títulu=Inhabitants in al-Bab are protesting against the bulldozing of homes by the Turkish army in order to build a military base on Sheikh Aqil hill - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 8 de xunu 25 milicianos de los rebeldes apóyados per Turquía apurrir al sur de Tadif.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/8-june-around-25-fighters-from-euphrates-shield-groups-escaped|títulu=Around 25 fighters from Euphrates Shield groups escaped (defected) to Assad government-held areas - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=17 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 15 de xunu terminó la llimpieza d'escombros del distritu industrial d'a los Ramousah al sur de Alepo, delles tiendes y negocios reabrieron.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/15-june-shops-are-reopening-in-alramousah-industrial-district|títulu=Shops are reopening in al-Ramousah industrial district, and the last chunks of rubble are being removed from the district, Aleppo - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=27 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 16 de xunu al Safwa atacó'l frente occidental de Alepo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/16-june-alsafwa-group-reported-heavy-clashes-near-scientific|títulu=Al-Safwa group reported heavy clashes near Scientific Research area west of Aleppo yesterday night - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA lliberen Tall Dibaret Debbeh تلة دبارة الديبة al este de Salamieh.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/16-june-east-hama-countryside-syrian-army-captured-tall-dibaret|títulu=East Hama countryside: Syrian Army captured Tall Dibaret Debbeh تلة دبارة الديبة in East Salamieh - News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Tel Afar operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=28 d'agostu de 2017|sitiuweb=News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Tel Afar operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 18 de xunu Irán (IRGC) confirma'l llanzamientu de 6 misiles balísticos Zulfiqar de 700km de rangu a posiciones d'estáu islámicu na gobernación de Deir ezZor.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/18-june-irgc-confirmed-lunch-ballistic-missiles-to-deirezzur|títulu=IRGC confirmed lunch ballistic missiles to Deirezzur in Syria target was ISIS Headquarters - News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Tel Afar operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=29 d'agostu de 2017|sitiuweb=News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Tel Afar operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Meyora de les SDF escontra al Raqqa ===
El 11 de mayu lliberen la villa de Kirban Khan, el Rafi, al Ansar al norte de Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/12-may-sdf-fighters-have-cleared-the-alansar-village-north|títulu=SDF fighters have cleared the al-Ansar village north of Raqqa of ISIS today. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Alredor de 20.000 persones fueron movíes de les rexones cercanes de l'a los Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/13-may-20-000-people-fled-raqqa--and--nearby-villages-the|títulu=20 000 people fled Raqqa and nearby villages the past days - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 13 de mayu conquisten la fábrica d'algodón a 4 km de Raqqa, y les villes d'Al-Atshana (al-Shahna), al-Malali y Tal Mahlas .&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/13-may-sdf-seized-cotton-factory-4km-north-east-of-raqqa|títulu=SDF seized cotton factory 4km north east of Raqqa - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 15 de mayu controlen la villa de Abdalah al Khalil y les 12 granxes circundantes lliberando 47 quilómetros cuadraos y la vila de la Khubra.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/15-may-sdfs-first-axis-captured-abdallah-village-second-axis|títulu=SDF's first axis captured Abdallah village. Second axis captured 12 farms, then both axes met, freeing an area of 47km2 - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=7 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 16 de mayu les SDF lliberen les villes de Abu Qira, al-Jiff, Arish y Baran.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/16-may-sdf-captured-abu-qira--and--aljiff-villages-from-isis|títulu=SDF captured Abu Qira and al-Jiff villages from ISIS, North Raqqa. Also clearing captured villages of Arish and Baran - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=7 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 17 de mayu avancen al oeste tomando Badr y nel este tomando Ghannam, Andalous y Maslum.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/18-may-sdf-captured-badr-village-eastern-axis-6km-east-of|títulu=SDF captured Badr village (eastern axis), 6km east of Raqqa, and Andalus and Mazloum villages (western axis) from ISIS - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu prinden Thoul Nayel, Hamrat Buwaytiyah, Al-Qadisiyah y Muddar a 5km nel noroeste de Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/19-may-sdf-captured-thoul-nayel-hamrat-buwaytiyah-alqadisiyah|títulu=SDF captured Thoul Nayel, Hamrat Buwaytiyah, Al-Qadisiyah and Muddar 5km northeast Raqqa. 15 IS members killed - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 22 de mayu tomen Salabihya nel oeste.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/21-may-sdf-advanced-towards-sarhabiya-alsharqi-and-sarhabiya|títulu=SDF advanced towards Sarhabiya al-Sharqi and Sarhabiya al-Gharbi. After clashes SDF captured eastern Sarhabiya from ISIS. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 23 de mayu les SDF anuncien la captura de Bir Hammad y al Yamamah al oeste de Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/23-may-sdf-captured-bir-hammad-village-from-isis-alkhatuniyahalsahlabiyah|títulu=SDF captured Bir Hammad village from ISIS. Al-Khatuniyah/al-Sahlabiyah al-Gharbi was captured yesterday, alongside Ker Hamo and Hwaijat Faraj. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 24 de mayu tres 3 díes d'ofensiva les SDF lliberen Hamra Nasir y Hamrat al Balasim al este y al Furqon al oeste.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/24-may-sdf-prinde-al-furqon-west-of-raqqa--|títulu=SDF prinde Al Furqon west of Raqqa - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=9 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Llegó un convói de más de 100 camiones con armes d'Estaos Xuníos: armes antitanque, lanzagranadas MK19, rifles M4 y M16, Humvees, camiones y otros vehículos militares.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/24-may-over-100-trucks-loaded-with-us-arms-ammo-arrive-in|títulu=Over 100 trucks loaded with US arms, ammo arrive in north Syria. Reportedly consists of anti tank weapons, MK19 Grenade Launchers, M4 Carbine Rifles, M16 Assault Rifles Humvees, trucks and other military vehicles. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=9 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 25 de mayu les SDF llogren llegar al banzáu Baath camudándo-y el nome a Azadi.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/25-may-sdf-has-captured-the-village-of-gideran-north-of-azadibaath|títulu=SDF has captured the village of Gideran. North of Azadi/Baath dam - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 29 de mayu les SDF avancen al sur de Tabqa tomando Bir Akhu Hadlah, Bir Hajj al-Mufazi, Bir al-David.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/29-may-syrian-democratic-forces-captured-bir-akhu-hadlah|títulu=Syrian Democratic Forces captured Bir Akhu Hadlah, Bir Hajj al-Mufazi, Bir al-David and nearby dam + settlement. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 30 de mayu ante la meyora de les SAA llanzar a captura'l sur de Tabqa pa cortar el pasu a Raqqa prindando al Hawrah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/30-may-reports-that-the-sdf-has-captured-alhawrah-from-is|títulu=Reports that the SDF has captured al-Hawrah from IS. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Al norte de Raqqa si llibera al Assidiya llegando a la entrada norte de Raqqa, mientres sigue la so meyora pa cortar la vía a Raqqa a les SAA tomando Hora, Baruda y Matruyah, Abu Kbei Sharqi yAbu Kbei Gharbi a 20 km al este de Tabqa, mientres Daesh replegar a Homs central y Deir ezZor, nel norte de Raqqa Daesh replegóse al interior de la ciudá y el cuartel.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/30-may-sdf-fighters-have-cleared-the-villages-of-hora-baruda|títulu=SDF fighters have cleared the villages of Hora, Baruda and Matruyah located 20 km east of Tabqa during the past 48 hours. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 3 de xunu tres dellos díes de llucha les SDF lliberen el pobláu de Mansoura al oeste de Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/3-june-sdf-has-captured-the-town-of-mansura-from-isis-militants|títulu=SDF has captured the town of Mansura from ISIS militants. West of Raqqa city. - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 4 de xunu les SDF anuncien la captura total de la presa de Baath, l'aldega de Hunaydah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://isis.liveuamap.com/en/2017/4-june-confirmed-sdf-has-captured-baath-dam-from-isis--|títulu=Confirmed: SDF has captured Baath Dam from ISIS - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Daesh repliégase dafechu na ciudá y la base de la división 17 al norte de la ciudá, retirándose de Mazrat Harim al nordeste, Mazraat Qahtaniyah, Mazraat al-Adnaniyah, Bir al-Hashim, Yarub, Mazraat Rabia, as-Sukhuriyah al oeste&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-june-clashes-between-the-sdfypg-and-is-on-the-outskirts|títulu=Clashes between the SDF/YPG and IS on the outskirts of the farm of Qahtaniyah west of the city of Raqqa, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-june-sdfypg-captured-the-town-of-khatuniyah-alongside-mazraat|títulu=SDF/YPG captured the town of Khatuniyah alongside Mazraat Qahtaniyah west of Raqqa; therefore, they have effectively besieged Mazraat al-Adnaniyah, Bir al-Hashim, Yarub, Mazraat Rabia, as-Sukhuriyah, and &quot;Abu Sous&quot;, Raqqa Governorate, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 5 de mayu les SDF completen el cercu nel oeste tando yá a 3 km de la entrada occidental de la ciudá, príndase Khatoniya y Hawy Hawa . Les SDF anuncien la próxima ofensiva pela ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-june-sohr-sdf-advance-west-of-alraqqah-and-reach-area-about|títulu=SOHR: SDF advance west of Al-Raqqah and reach area about 3 km away of the city and clashes are taking place to hold - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-june-sdf-controlled-khatoniya-and-hawy-hawa-west-raqqa|títulu=SDF controlled Khatoniya and Hawy Hawa West Raqqa - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Segunda campaña pol desiertu Siriu (7 de mayu al 13 de xunetu) ===
{{AP|Segunda campaña del Desiertu siriu|l1=Segunda campaña del Desiertu siriu}}Primeramente empezó a lo llargo de la carretera que xune [[Damascu]] cola frontera iraquina. El so primer oxetivu yera prindar la carretera y el pasu fronterizu d'Al-Tanf, asegurando'l campu de Damascu d'un potencial ataque rebalbu. Más tarde, otros frentes tuvieron abiertos como parte de la operación mientres el desiertu, según la operación &quot;'''L'Amanecer'''&quot; contra Estáu islámicu coles mires de reabrir la carrertera Damascu-Palmira y preparar la ofensiva escontra [[Deir ez-Zor (ciudá)|Deir ez-Zor]].

El 22 de xunu les SAA prinden Wadi Al-Lawayzah cerca de la frontera iraquina al occidente d'Al-Bukamal / Deir Ez-Zor.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/22-june-saa-controls-wadi-allawayzah-near-iraqi-border-toward|títulu=SAA controls Wadi Al-Lawayzah near Iraqi border toward south Al-Bukamal / Deir Ez-Zor - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 23 de xunu les SAA siguen la so meyora lliberando Wadi Al-Waer, el banzáu d'Al-Waer, Ard Al-Washash y Wadi Alluwayzi, llegando a 12 km de la estación de bombéu T2.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/23-june-saa-controls-wadi-alwaer--alwaer-dam-ard-alwashash|títulu=SAA controls Wadi Al-Waer , Al-Waer dam, Ard Al-Washash toward Al-Bukamal - News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les FSA llancen un ataque en Bir Qassaben Qalamoun tomando dellos puntos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/23-june-proopposition-source-claims-rebels-have-launched|títulu=Pro-opposition source claims rebels have launched a counter-attack in Bir Qassab in East Qalamoun and taken several points there - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 26 de xunu les SAA controlen Bir Dulaiyat al sureste de Palmira llegando al área de la base T2.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-june-saa-captured-bir-dulaiyat-area-in-east-homs--|títulu=SAA captured Bir Dulaiyat area in East Homs - News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2017|sitiuweb=News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les FSA llancen un contraataque recuperando l'área de Bin Qassab.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/26-june-fsa-was-also-able-to-control-several-positions-amidst|títulu=FSA was also able to control several positions amidst counter-attack to take back area of Bir Qassab from government. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 27 de xunu les SAA lliberen Bir Al-Jafeef y Bir Al-Buwaydah al sureste de Palmira.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-june-saa-captured-bir-aljafeef-and-bir-albuwaydah-in-east|títulu=SAA captured Bir Al-Jafeef and Bir Al-Buwaydah in East Homs - News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2017|sitiuweb=News from war on ISIS in English from Iraq, Syria - Deir ez-Zur operation, Raqqa operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== La batalla por Masakanah (Operación Nube del Norte) 8 de mayu - 4 de xunu ===
{{AP|La batalla por Masakanah|l1=La batalla por Masakanah}}El 8 de mayu les SAA anuncien la movilización de les [[Fuercies Tigre (Siria)|Fuercies Tigre]] al norte de la [[gobernación de Alepo]], pa reiniciar la operación en direición a Tabqa y Raqqa. Les SAA realicen bombardeos nes villes onde fueron deteníes antes de la batalla de Hama. El 10 de mayu prinden Al Mahdoum al oeste de la base de Jirah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/10-may-tigers-captured-al-mahdoum-village-near-jirah-airbase|títulu=Tigers captured Al Mahdoum village near Jirah airbase East Aleppo - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 11 y 12 de mayu Daesh llanzó un ataque a la carretera de Khasnaser y alredor de Jirah, cortando la meyora de les SAA siendo repelidos al anochecer.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/12-may-syrian-army-repelled-isis-attack-on-its-points-in|títulu=Syrian Army repelled ISIS Attack on its points in Wadi Al-Azeb area: the Road Khanaser - Ithrya is Safe - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/12-may-khanaser-road-reopened-after-syrian-army-repelled|títulu=Khanaser road reopened after Syrian Army repelled ISIS attack - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Pero pal 12 de mayu les SAA prinden la base de Jirah la cual fuera la etapa terminal del avance antes de la batalla de Hama.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/12-may-syrian-government-forces-have-entirely-captured-jirah|títulu=Syrian government forces have entirely captured Jirah airbase today from IS, Aleppo Governorate, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Los díes posteriores l'exércitu siriu avanzó nuna columna ríxida pa embolzar a Daesh contra'l Eufrates nel este y la llaguna de Jabbur nel oeste. 

La meyora oficialista foi constante pero lentu hasta'l 23 de mayu tomando la fábrica d'azucre en Tal al Hamra, les defenses de Daesh colapsen replegando tol frente escontra Maskana.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/22-may-saa-reportedly-captured-tal-al-hamra-and-sugar-factory|títulu=SAA reportedly captured Tal al Hamra and Sugar Factory in East Aleppo - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 27 de mayu les SAA entartallen les defenses occidentales de Daesh nel llagu Jabbur tomando 11 villes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/27-may-syrian-army-captured-from-isis-mawalih-sughir-mawalih|títulu=Syrian Army captured from ISIS: Mawalih Sughir, Mawalih Kabir, Mustarihat, Butushiya, Ramadaniya, Tausa, Kherbet Al Dhyb, Kherbet Hassan, Shehaya, Al Eub, Wadi Al Mawalih - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Nel sur de Maskana forzar Tigre avancen tomando al Bouduna y Qari, llegando a la estación de tren.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/27-may-tiger-forces-and-5th-corps-have-captured-al-bouduna|títulu=Tiger Forces and 5th Corps have captured Al Bouduna and Qari villages in East Aleppo - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 29 de mayu les SAA controlen tola rivera del Eufrates al norte de Masakanah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/29-may-tiger-forces-and-5th-corps-have-captured-al-mazhara|títulu=Tiger Forces and 5th Corps have captured Al Mazhara and Khirbet al Sawdat in East Aleppo, - Syrian MoD - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; 

El 1 de xunu les SAA empiecen a cerrar el cercu dende'l sur de la ciudá tomando los cilos y les villes al sur. A otru día les defenses d'Estáu islámicu del suroeste de Maskanah colapsen, Daesh llanzar en retirada escontra Ithriya y Khanaser. Les tropes restantes de EI nel este replegar en Maskana, pela tarde y nueche les SAA sitien per completu la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/2-june-tiger-forces-have-captured-al-namia-al-hamra-al-faysaliya|títulu=Tiger Forces have captured al Namia, al Hamra, Al Faysaliya, Ramadaniya, Masudiya, Jebab al Hamam-Jebab aysaylan, Khaliat in East Aleppo - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 3 de xunu les tropes del exércitu entren Maskanah y Daesh anuncien la rindición de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/3-june-isis-have-retreated-from-maskanah|títulu=ISIS have retreated from Maskanah - ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Campaña de Damascu ===
{{AP|Batalla del este de Guta|l1=Batalla del este de Guta}}

==== La Batalla por Qaboun, Tishreen y Barzeh ====
Tres delles selmanes de sitiu, el 7 de mayu les SAA llogren romper les defenses rebalbes dende'l frente oriental de la bolsa, avanzando escontra l'oeste nun intentu de partir la bolsa en dos, lo que provocó que los rebeldes en Barze al trate abarganaos decidieren rindir el barriu. En Qaboun los rebeldes en primer instancia negar a rindise, pero al entrar les SAA dende'l frente occidental munchos depunxeron les armes, ente qu'otros trataron de llanzar un ataque final desesperáu al sur de la bolsa pa escapar a Jobar, rindiéndose definitivamente'l 12 de mayu. El 15 de mayu'l gobiernu proclamó la lliberación de los barrios tres la salida del últimu grupu d'insurxentes en direición a Idlib.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/14-may-evacuation-of-qaboun-goes-on-by-the-end-of-today-1900|títulu=Evacuation of Qaboun goes on. By the end of today, 1,900 rebels and civilians will leave for the suburb of Idlib according to official government data for registered people intending to leave today, Damascus, Syria. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/15-may-all-rebes-from-alqaboon-have-exited-to-idleb|títulu=All rebels from Al-Qaboon have exited to Idleb - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=7 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

==== La Batalla pol distritu de Jobar y el valle de Ain Terma ====
El 20 de xunu les SAA llancen un ataque dende tres direiciones, siendo repelidos al atapecer.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/20-june-jobar-summary-the-government-launched-a-big-attack|títulu=Jobar (summary): The government launched a big attack on 3 axes with around 15 airstrikes today. The rebels destroyed a bulldozer and a T-72 while damaging several armours; eventually, pro-Government forces were forced back to their starting point. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=29 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El 21 de xunu les SAA lliberen la escuela de conducción al sur de Ain Terma&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-june-saa-controls-driving-school-in-ain-terma-valley-|títulu=SAA controls driving school in Ain Terma valley - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=29 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; y avancen hasta les mezquita de Gazwet Badr en Jobar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/21-june-saa-captured-several-buildings-north-of-gazwet-badr|títulu=SAA captured several buildings north of Gazwet Badr Mosque which is under army control a long time / Jobar - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=29 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Batalla de Daraa y el frente sur ===
El 3 de xunu tres dellos díes de tregua les FSA llancen un asaltu contra'l sur de Daraa, obligando a una retirada de les SAA n'a los Manshiyah.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/3-june-daraa-ahrar-alsham-released-its-first-footage-showing|títulu=Daraa: Ahrar Al-Sham released its first footage showing involvement in Al-Manshiyah battle. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=11 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 4 de xunu produz un intensu fueu d'artillería ente dambos bandos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/4-june-rebels-thwarted-an-offensive-by-regime-forces-and|títulu=Rebels thwarted an offensive by regime forces and Hezbollah on the front of the Daraa camp and regain control of several buildings - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=12 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 6 de xunu'l mandu de les FSA piden a los grupos del frete sur un ataque xeneral en Daraa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/6-june-fsa-in-southern-syria-call-for-general-mobilization|títulu=FSA in southern Syria call for general mobilization because pro-Assad forces gather troops since days - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=17 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 10 de xunu les SAA llancen un ataque a la zona oriental de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/10-june-daraa-progovernment-forces-renewed-an-assault-on|títulu=Daraa: Pro-government forces renewed an assault on eastern parts of Daraa (Palestinian Camp-Tariq Sad), heavy clashes with Bunyan Marsous Op. room. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=19 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 22 de xunu les rebeldes llancen un atque contra posiciones de la cuarta división acorazada.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/22-june-daraa-bunian-marsous--and--ras-sufuf-operation-rooms|títulu=Daraa: Bunian Marsous and Ras Sufuf operation rooms launched joint assault on pro-Government forces East of Palestinian Camp, encircling a group of 4th Division - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=10 de setiembre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 25 de xunu los rebeldes ataquen la ciudá de Baath.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/25-june-quneitra-southern-fronts-rebels-assaulting-government|títulu=Quneitra: Southern Front's Rebels assaulting government fortifications on Baath City front yesterday. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Quinta fase de la Operación Ira del Éufrates 6 de xunu presente ==

=== La Batalla d'a los Raqqa ===
{{AP|Batalla d'A los Raqa (2017)|l1=Batalla d'A los Raqa (2017)}}El 5 d'agostu los combatientes de la quinta brigada del Exércitu pudieron entrar na ciudá d'Al-Sujna, les fuercies siries abarganaron a la citada urbe dende delles exes distintes, d'oeste, suroeste, sur y sureste. L'Exércitu siriu llogró algamar la exa occidental tres la recuperación del estratéxicu monte de Yabal Tantour. Ye probable que l'Exércitu siriu abandone la exa oriental de la ciudá p'afalar d'esa manera a los terroristes de EllL a retirase de la zona, en llugar d'atrincherase pa un llargu asediu. Mientres los enfrentamientos les fuercies siries amás acabaron cola vida del altu comandante Muawiya al-Hadirmi al-Zabarjandi, quien foi 'emir' de EllL n'A el-Sujna dende mayu de 2015, cuando los terroristes apoderar d'esa urbe.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hispantv.com/noticias/siria/349610/ejercito-alsukhnah-homs-estado-islamico-matu-emir|títulu=Exércitu siriu apierta'l cercu a EllL nel so últimu feudu en Homs - - HispanTV.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-august-according-to-the-syrian-observatory-for-human-rights|títulu=According to the Syrian Observatory for Human Rights, the Syrian Army has taken control of the last IS-held town in Homs i.e. Sukhnah is under Syrian Army control. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les SAA prindaron Atshana, Muqlah Saghira y Muqlah Kabira al sur del Eufrates,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-august-the-syrian-army-captured-atshana-muqlah-saghira|títulu=The Syrian Army captured Atshana, Muqlah Saghira, and Muqlah Kabira from IS. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; les SDF anuncien la captura del barriu al Karin en Raqqa.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2017/5-august-the-sdf-has-captured-the-neighbourhood-of-alkarim|títulu=The SDF has captured the neighbourhood of al-Karim from IS. North-west of Raqqa city. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 22 d'agostu retomóse la conexón terrestre ente la capital y dalgunes de la llocalidaes siries. Ye'l casu de Qamishli, nel nordeste del país. Pa los residentes, yera impensable va unos meses viaxar a Damascu una y bones les carreteres taben cortaes dende l'entamu del conflictu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/08/22/los civiles-los-mas-castigaos-polos combates-en-raqa|títulu=Los civiles, los más castigaos polos combates en Raqa|fechaaccesu=27 d'agostu de 2017|fecha=22 d'agostu de 2017|sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt;

El 24 d'agostu Amnistía Internacional denunció la peligrosa situación na que s'atopen los civiles bloquedos. Cientos d'ellos morrieron desque les Fuercies de Siria Democrática entraren nel feudu d'Estáu Islámicu. Naciones Xuníes cifra en siquier 20.000 los civiles atrapaos y pidió una posa humanitaria pa facilitar la salida de los civiles.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://es.euronews.com/2017/08/24/al-raqa-llaberintu-mortal-pa-los-civiles|títulu=Al Raqa, llaberintu mortal pa los civiles|fechaaccesu=27 d'agostu de 2017|fecha=24 d'agostu de 2017|sitiuweb=euronews}}&lt;/ref&gt;

== Batalla por Deir ez-Zor ==
{{AP|Campaña del este de Siria|l1=Campaña del este de Siria|Lliberación de Deir ez-Zor|Ofensiva de Abu Kamal (2017)|Batalla de Deir ez-Zor (setiembre–payares 2017)}}
Na operación participen los soldaos del xeneral Hasan y les unidaes del Exércitu republicanu, encabezaes pol xeneral Zahredine. El Ministeriu de Defensa de Rusia informó que l'aviación rusa y la fragata Almirante Essen efectuaron un bombardéu que destruyó les posiciones de los terroristes de Daesh cerca de Deir Ezzor. Les tropes siries aprovecharon l'impautu d'esti ataque y rompieron l'asediu que los yihadistes calteníen sobre la llocalidá. La rexón de Deir Ezzor ye l'últimu baluarte siriu de Daesh, que lleva más de trés años asediando la capital de la gobernación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201709081072221446-siria-meyora-soldaos-llucha-terroristes/|títulu=Asina sigue l'Exércitu siriu la so meyora na provincia de Deir Ezzor (videu)|fechaaccesu=9 de setiembre de 2017|apellíu=Sputnik|sitiuweb=mundu.sputniknews.com|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

Ígor Konashénkov, voceru del Ministeriu rusu, señaló'l 4 d'ochobre que los ésitos del Exércitu siriu y la Fuercia Aérea rusa na llucha contra los estremistes nel país árabe contravienen a los planes del mandu militar d'Estaos Xuníos.&lt;blockquote&gt;Los mentaos ataques tienen una sola cosa de mancomún: toos vienen de una zona de 50 quilómetros alredor de la llocalidá de At Tanf, na frontera siriu-xordana. La mesma onde ta esplegada la misión militar d'EE.XX. y onde los americanos nun dexen averase nin a una distancia de cañonazu a les fuercies siries qu'escuerren a los estremistes&lt;/blockquote&gt;

=== Contraataque d'Estáu Islámicu d'Iraq y el Llevante ===
Según el Ministeriu de Defensa rusu, la madrugada del 28 de setiembre unos 300 militantes del EI moviéronse tresportaos en decenes de vehículos touterrén hasta la ciudá d'A los Kariatein, na provincia de Homs, evitando los puestos secretos de control les fuercies siries &quot;non por simple suerte&quot;. Esti grupu &quot;cuntaba con coordinaes precises que pueden llograse solo con ayuda d'Intelixencia aérea. Unos datos, que al ser procesaos por especialistes, son apurríos pa realizar operativos de sabotaxe&quot;. Daesh trató de conquistar les zones altes d'A los Kariatein y esi mesmu día, l'Estáu Islámicu llanzó una serie d'ataques coordinaos contra otros puestos de les fuercies siries allugaos a lo llargo de la ruta Palmira - Deir ez Zor, utilizada p'abastecer a les fuercies siries nel valle del Éufrates. L'organismu militar rusu alvirtió a EE.XX. de que si consideren como casualidaes los últimos ataques del Estáu Islámicu, la Fuercia Aérea rusa ye capaz d'esaniciar toes estes &quot;casualidaes&quot; na zona sol so control.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Rusia: La zona de la misión militar d'EE.XX. ye fonte d'ataques del EI a les fuercies siries|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/251972-rusia-zona-mision-militar-eeuu-fonte-ataques-fuercies-siries|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2017|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

=== Lliberación de la ciudá ===
Les autoridaes siries proclamaron el 3 de payares la&amp;nbsp;lliberación total&amp;nbsp;de la ciudá tres la eliminación d'un gran númberu d'estremistes. La televisión oficial informó que los soldaos destruyeron armes y retiráu mines y esplosivos pertenecientes a los yihadistes. Magar esta victoria del exércitu siriu,&amp;nbsp;el Dáesh inda sigue tando presente en zones del sur y l'este de la provincia de Deir al Zur, que tuvo controlada pol grupu Estáu Islámicu dende xunetu de 2014.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Les autoridaes siries proclamen la lliberación total de la ciudá de Deir al Zor del Dáesh|url=http://es.euronews.com/2017/11/03/les autoridaes siries-proclamen-la-liberacion-total-de-la ciudá-de-deir-a la fecha=3 de payares de 2017|fechaaccesu=4 de payares de 2017|periódicu=euronews|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

= Ofensives del Exércitu Siriu, destrucción de les bolses rebalbes y la cayida de Afrín (xineru 2018 - presente) =

=== Ofensives contra los Rebeldes ya Islamistes per parte del Exércitu Árabe Siriu ===

==== Ofensiva por Abu ad Duhur ====
{{AP|Segunda campaña del noroeste de Siria|l1=Segunda campaña del noroeste de Siria}}Tres la derrota d'Estáu Islámicu, les SAA movilizaron el so personal incluyíes forzar Tigre según milicianos escontra'l sur de Idlib, pa llanzar una gran ofensiva contra Abu ad Duhur y el so aeródromu en control de milicies islamistes. Xenerando un frente d'ataque de 20 km d'anchu, mientres se llanzaben ataques dende l'occidente de Kashnaser, Tres una lenta meyora los primeros díes, les defenses rebalbes colapsaron pal 8 de xineru batiéndose en retirada total hasta'l 10 de xineru entamando una contraofensiva xunto con ataques suicides y llixeres meyores en dellos puntos, pela redolada del aeropuertu y el sur de la ciudá de Abu ad Duhur. La contraofensiva foi despezada pela tarde del día siguiente. Mientas delles faiciones retirar escontra Idlib ante l'eminente cercu.

El 23 de xineru les SAA prinden Khafiyah y Khafa al occidente de Abu al Duhur, abarganando la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/23-january-saa-captured-khafiyah-village-west-of-abu-duhur|títulu=SAA captured Khafiyah village West of Abu Duhur Idlib - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 24 de xineru les HTS anuncien l'ingresu de tropes turques pa revisar el frente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-hts-claims-a-turkey-military-delegation-entered|títulu=HTS claims a Turkey military delegation entered Idlib through Kafr Lusin for a reconnaissance and scouting operation in Idlib/Aleppo area - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 29 de xineru les SAA lliberaron la ciudá de Abu Al-Duhur de Hayat Tahrir Al-Sham, l'Exércitu volvió a entamar la so ofensiva alredor de Abu Al-Duhur aproximao a les 22:00, hora llocal, y consiguió cutir les defenses rebalbes en Tal Al-Izzo dempués d'una curtia batalla y allanó el camín pa imponer el control sobre'l distritu occidental, terminando cola lliberación de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/siria/367019/fuercies-tigre-lliberar-terroristes-idlib|títulu=Exércitu siriu llibera d'Al-Qaeda otra ciudá estratéxica en Idlib {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=31 de xineru de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt; Dempués de lo que les HTS retirar escontra Saraqib última llocalidá d'importancia antes de Idlib, onde soportaron un intensu bombardéu aereu, de la RuAF provenientes de la base aérea de Hmeimim.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/siria/367132/idlib-ataca-rebalbes-aviacion-rusa|títulu=Videu: Aviación siria y rusa ataca posiciones 'rebalbes' en Idlib {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=31 de xineru de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

==== Ofensiva por Guta Oriental (18 de febreru - 14 d'abril (1 mes, 3 selmanes y 6 díes)) ====
{{AP|Ofensiva de Guta Oriental (Febreru–Abril 2018)|l1=Ofensiva de Guta Oriental (Febreru–Abril 2018)|Batalla del este de Guta|Batalla de Harasta (2017–18)}}
[[Ficheru:Operation Damascus Steel.svg|miniaturadeimagen|347x347px|Operación acero de Damascu]]
Tres la conquista de [[Guta (Siria)|Guta]] Occidental y Abu ad Duhur, les fuercies de choque del exércitu siriu movilizar escontra Guta Oriental, incluyíes tolos batallones d'asaltu de forzar Tigre y la cuarta guardia republicana, tres dellos díes d'intensu bombardéu, el 25 de febreru llanzaron un asaltu nel frente oriental abarganando An Nasabiyah. 

Guta pal el 24 de febreru atopábase controlada na so parte oriental y norte por Jaysh Al Islam, una formación islamista sofitada por Arabia Saudita que busca reemplazar al Gobiernu secular por unu islámicu sunii (Jaysh Al Islam ye acusáu de ser sectariu ya igualmente repulsivo na so retórica, táctiques y oxetivos que'l EI. Arreyar n'execuciones públiques y el so fundador, el fináu Zahran Alloush, fixo un llamamientu públicu abogando por un llimpieza étnica contra les minoríes relixoses de Damascu), el sur atópase controláu por Faylaq Al Rahman, aliáu de Hayet Tahrir Al Sham (HTS), últimu nome de la filial d'Al-Qaeda en Siria. HTS tamién tien una pequeña presencia en Guta Oriental, al igual que Ahar Al Sham y Nour Al Din Al Zenki, que solíen recibir armes d'Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=&quot;Aullíos&quot; solo contra Damascu: Lo que los medios occidentales nun cunten de Guta Oriental|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/264767-medios-occidentales-cuntar-guta-oriental|fechaaccesu=6 de marzu de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

El 11 de marzu, les SAA arrodiaron Douma, dempués d'avanzar dende Mesaraba a Mudeira, pudiendo xunise al frente que venía dende Harasta, mientres delles unidaes fueron movilizaes p'asaltar Mesraba dende Beit Sawa.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army surrounds Jaysh Al Islam stronghold in East Ghouta|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-surrounds-jaysh-al islam-stronghold-in-east-ghouta/|fecha=11 de marzu de 2018|fechaaccesu=11 de marzu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; Mientres la nueche l'exércitu siguía cola so meyora tomando delles zones cerca de Harasta, estremando la bolsa en 3, dexando llanzar una ofensiva contra Harasta.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army prepares to storm strategic East Ghouta town - map|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-prepares-to-storm-strategic-east-ghouta-town-map/|fecha=11 de marzu de 2018|fechaaccesu=11 de marzu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180315052549/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-prepares-to-storm-strategic-east-ghouta-town-map/|archivedate=2018-03-15}}&lt;/ref&gt;

Pal 25 de marzu más de 108.000 persones abandonaron Guta Oriental desque se declaró la tregua humanitaria a finales de febreru, según el Centru rusu pa la reconciliación. Taben habilitaos dos corredores pa la evacuación. Mientres, l'Exércitu recuperó'l control de Ain Tarma y Jarasta.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/video/266587-miles-persones-abandonar-guta-oriental|títulu=Más de 108.000 persones abandonen Guta oriental|fechaaccesu=26 de marzu de 2018|sitiuweb=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

El 31 de marzu'l Mandu Xeneral del Exércitu y les Fuercies Armaes informaron que toles ciudaes y llocalidaes de Guta Oriental pasaron al control del Exércitu siriu, desbloquiando tamién, per primer vegada en siete años, l'autovía que comunica la capital col centru del país. Dempués de que siquier 6.000 insurxentes y les sos families abandonaren la zona.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Lliberen toles ciudaes de Guta Oriental y desbloquien una autovía clave a Damascu|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/267115-siria-guta-liberacion-rebalbos-damascu|fechaaccesu=1 d'abril de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt; Según l'el xefe del principal mandu operativu del Estáu Mayor de les Fuercies Armaes de Rusia, Serguéi Rudskói, &quot;En total, dende l'empiezu de les poses humanitaries 143.194 persones fueron evacuaes de Guta Oriental, ente elles 105.857 civiles, según 13.793 militantes y 23.544 miembros de les sos families, (...) alredor de 40.000 persones tornaron a los sos llares&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Moscú: 143.000 persones fueron evacuaes de Guta Oriental mientres l'altu'l fueu humanitario|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/267090-moscu-143000-personas-evacuadas-guta|fechaaccesu=1 d'abril de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

El 6 d'abril les SAA asaltaron la ciudá de Duma, l'últimu feudu insurxente, dempués de que llanzaron dellos ataques con misiles contra Damascu. Los aviones de combate de Siria, sofitaos pola aviación rusa, volvieron a entamar los ataques aéreos. Les meyores del Exércitu siriu produciéronse un día dempués de la violación del alcuerdu d'evacuación de Duma, controlada por Yeish Al Islam, por cuenta de les diferencies ente los sos cabezaleros, esta fregadura producióse dempués del cambéu del xefe negociador Abo Ammar Dalwan (xefe de la oficina política) por Abo Qusay ad-Deirani (asistente de la oficina política de la faición insurxente).&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/siria/373359/ejercito-ofensiva-guta-damascu-rebalbos|títulu=Exércitu siriu enfusa en Duma, peracabo feudu terrorista en Guta {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=7 d'abril de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Update: Details remanez on how rebels sabotaged Douma reconciliation-evacuation deal|url=https://www.almasdarnews.com/article/update-details-remanez-on-how-rebels-sabotaged-douma-reconciliation-evacuation-deal/|fecha=7 d'abril de 2018|fechaaccesu=7 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

El 7 d'abril tres un intensu bombardéu y un ataque dende diversos frentes rompieron les primeres llinies de defensa nel frente occidental encabezaos por forzar Tigre y les milicies palestines, ente que la Guardia Republicana avanzaba dende ar Rayahn, entrando a la ciudá pela nueche, amenorgando la so área de control a 19 quilómetros cuadraos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=80158|títulu=L'Exércitu siriu apruz nes primeres llinies de los terrorisats del Exércitu del Islam en Duma – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=7 d'abril de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Confirmed: Details remanez on key Syrian Army, allied units involved in Douma operation, what front they are on|url=https://www.almasdarnews.com/article/confirmed-details-remanez-on-key-syrian-army-allied-units-involved-in-douma-operation-what-front-they-are-on/|fecha=7 d'abril de 2018|fechaaccesu=7 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Map update: Jaysh al Islam reduced to 19 km² control of east Damascus as Syrian Army aims to finish job|url=https://www.almasdarnews.com/article/map-update-jaysh-al islam-reduced-to-19-km²-control-of-east-damascus-as-syrian-army-aims-to-finish-job/|fecha=7 d'abril de 2018|fechaaccesu=7 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

El 13 d'abril armes químiques fueron llanzaes a la ciudá de Guta col fin d'esvalixar a los últimos grupos insurxentes de la zona. Magar el presidente al-Asad a negáu que foi'l so gobiernu quien ordenó l'ataque ye daqué claro que depués del incidente les sos fuercies armaes llograron disuadir los ataques del Isis na rexón. Los ataques con armes químiques dexaron un total de 59 muertos de los cualos 27 fueron civiles sirios. 

El 16 d'abril el Comandu Xeneral de les Fuercies Armaes de Siria proclamó oficialmente la lliberación de Duma y toa Guta Oriental. Les unidaes d'inxeniería empezaron a buscar y desactivar les mines y artefautos esplosivos instalaos polos terroristes en Duma. El Comandu Xeneral de les Fuercies Armaes del país árabe sorrayó que &quot;nun va dexar de lluchar contra'l terrorismu y de desarraigarlo onde seya que s'atope nel territoriu siriu, inclusive si dalgunos países intenten protexelo&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=L'Exércitu siriu anuncia la lliberación completa de Guta Oriental de terroristes|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/268537-ejercito-siria-lliberar-guta-oriental-terroristes|fechaaccesu=15 d'abril de 2018|periódicu=RT n'Español|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

==== Ofensiva por Qalamoon Oriental ====
A principios d'abril, Rusia y Siria dieron un ultimátum a los milicianos armaos asitiaos nel este d'Al-Qalamun por qu'abandonaren la zona. Tres la derrota la derrota rebalba en Guta les SAA llanzaron una ofensiva contra Dumayr y Ruhayba, en fracasando les negociaciones de reconciliación, obligando a los rebeldes a rindise y apurrir les ciudaes pal 17 d'abril empezando'l treslláu de los rebeldes del grupu Maghawir Al-Sahra, a Idlib. Pal 20 d'abril forzar Tigre avanzaron ensin contratiempos nos montes de Jabal Batra y Jabal Afail onde s'escondieron los insurxentes que se negaron a rindise, aprovechándose de los sos sistemes de covarones, siendo hostigados con granaes y fueu d'artillería, pa obligalos a salir. 

El 21 d'abril los insurxentes empezaron a sacupar les ciudaes de Rohaiba, Yairud y Nasiria, esperábase la salida d'unos 3200 combatientes y los sos familiares abandonen, dirixir a la ciudá de Yarbulus y a Idlib. L'Exércitu siriu incuató siquier quince tanques de combate.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/siria/374849/rebeldes-evacúen-qalamoun-damascu-terroristes|títulu='Rebalbos' sirios empiecen a sacupar Al-Qalamun Oriental {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=22 d'abril de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 24 d'abril declárase oficialmente la lliberación de Qalamoon.

==== Ofensiva pola bolsa de Rastán ====
La bolsa de Rastán nel norte de Homs y sur de Hama, pa mediaos d'abril ye la última bolsa so control rebalbu, delles llocalidaes noroccidentales de la bolsa aceptaron l'alcuerdu de reconciliación, pero cola negativa de los insurxentes hai rindir se anunció la futura operación contra la bolsa, que soporta un intensu bombardéu y operaciones terrestres dende'l sur. 

El 28 d'abril los insurxentes sufrieron grandes perdes productu d'un intensu bombardéu en Hirbnafsah y Zara, morriendo siquier 15 militantes y decenes de mancaos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Rastan rebels suffer big losses after Syrian Army artillery, Russian warplanes launch joint attack in south Hama - details|url=https://www.almasdarnews.com/article/rastan-rebels-suffer-big-losses-after-syrian-army-artillery-russian-warplanes-launch-joint-attack-in-south-hama-details/|fecha=28 d'abril de 2018|fechaaccesu=29 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180625081042/https://www.almasdarnews.com/article/rastan-rebels-suffer-big-losses-after-syrian-army-artillery-russian-warplanes-launch-joint-attack-in-south-hama-details/|archivedate=2018-06-25}}&lt;/ref&gt;

El 9 de mayu continua la evacuación de los insurxentes, l'operativu ye dirixíu pol comandante de Forzar Tigre del Exércitu Siriu Xeneral Suheil Al-Hassan, los rebeldes del pandu d'a los Rastan apurrieron les sos armes pesaes y atópense a la espera del so treslláu a Jarabulus, ente que los rebeldes del norte de Homs refugaron l'alcuerdu y atópense a la espera de la ofensiva de les SAA.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Prominent Syrian Army commander repares rebels surrendering in northern Homs (videu)|url=https://www.almasdarnews.com/article/prominent-syrian-army-commander-repares-rebels-surrendering-in-northern-homs-videu/|fecha=9 de mayu de 2018|fechaaccesu=9 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; Hasta la fecha sacupáronse 6194 insurxentes en direición a Jarabulus en dos díes, polo que, Turquía pidió retárdese la evacuación alegando motivos loxísticos, mientres la xornada apurriéronse 1 BMP, 4 morteros y municiones, rifles B9, MLRs de 107 mm, 1 ametralladora pesada 14.5 mm y una de 23 mm.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Evacuation of north Homs militants delayed upon Turkey's request|url=https://www.almasdarnews.com/article/evacuation-of-north-homs-militants-delayed-upon-turkeys-request/|fecha=9 de mayu de 2018|fechaaccesu=9 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630030341/https://www.almasdarnews.com/article/evacuation-of-north-homs-militants-delayed-upon-turkeys-request/|archivedate=2018-06-30}}&lt;/ref&gt;

El 13 de mayu 100 autobuses entraron nel norte de la bolsa, saliendo 32 pela mañana.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Departing rebels attempt to smuggle heavy weapons out of northern Homs|url=https://www.almasdarnews.com/article/departing-rebels-attempt-to-smuggle-heavy-weapons-out-of-northern-homs/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702100403/https://www.almasdarnews.com/article/departing-rebels-attempt-to-smuggle-heavy-weapons-out-of-northern-homs/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt; Dellos grupos d'insurxentes de les HTS negáronse a salir de la bolsa avanzando al noroeste pa realizar el so defensa final, les HTS alieguen qu'apurrir la bolsa ensin engarrar daría la oportunidá d'una nueva ofensiva a gran escala del exércitu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Despite ongoing evacuations, several militants refuse to surrender northern Homs|url=https://www.almasdarnews.com/article/despite-ongoing-evacuations-several-militants-refuse-to-surrender-northern-homs/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702123438/https://www.almasdarnews.com/article/despite-ongoing-evacuations-several-militants-refuse-to-surrender-northern-homs/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

El 14 de mayu decenes d'autobuses entraron a les llocalidaes del campu norte de Homs y sur de Hama al traviés del corredor de Samalil.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=82500|títulu=Otru grupu de terroristes y los sos familiares saleen del campu norte de Homs escontra Idleb – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=15 de mayu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; 73 autobuses y decenes de vehículos particulares treslladaron a cientos d'insurxentes y los sos familiares dende la zona rural del norte de Homs y sur de Hama escontra'l sur de la provincia de Idleb. La mayoría de los salientes yeren de Houla y concentráronse enriba de la ponte de Rastán na carretera ente Homs y Hama.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=82490|títulu=Sigue salida de terroristes y los sos familiares del campu norte de Homs – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=15 de mayu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

El 15 de mayu les SAA anuncien la recuperación de 14 poblaos en Rastan tres la retirada de los insurxentes lliberando 230 quilómetros cuadraos, Qantra, Dalak, Quneitrat, Taloul Hamr, Daminah, Abu Hammam, Deir Foul, Khirbat Marar, Asaleh, Zafaraneh, Hawsh Hajjo, Ayn Hussein y Bregheth.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army takes control of 14 towns in northern Homs (map)|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-takes-control-of-14-towns-in-northern-homs-map/|fecha=15 de mayu de 2018|fechaaccesu=15 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180703163927/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-takes-control-of-14-towns-in-northern-homs-map/|archivedate=2018-07-03}}&lt;/ref&gt;

=== Campañes contra Estáu Islámicu ===

==== Ofensiva pel sur de Damascu ====
{{AP|Ofensiva del sur de Damascu (Abril - Mayu 2018)|l1=Ofensiva del sur de Damascu (Abril - Mayu 2018)|Ofensiva del Sur de Damascu (Marzu 2018)|Ofensiva del sur de Damascu (Xineru–Febreru 2018)}}

Tres el cese al fueu previo a la rindición de Duma, les SAA treslladaron el gruesu de la fuercies de choque al sur de Damascu, según milicianos palestinos, p'asaltar les posiciones d'Estáu Islámicu y les HTS, ofensiva retrasada pol ataque a Siria per parte de la coalición, en primer instancia llegar a un alcuerdu pa la salida de milicianos de les HTS lo que foi aprovecháu por Estáu Islámicu, pa tomar les posiciones dexaes. Una segunda ronda llogró un alcuerdu ente'l gobiernu y Estáu Islámicu pa la so salida a Deir ez Zor, siendo esta refugada per una parte de los milicianos, colo que'l 19 d'abril empezó la ofensiva terrestre dende tolos frentes, colapsando les defenses esteriores, dexando l'ingresu de les SAA en Yarmuk dempués de trés años de control del EI.

El 20 d'abril l'Exércitu siriu recuperaron el control de la llocalidá estratéxica d'Al-Zin, cortando asina una ruta vital que coneuta les llocalidaes clave de Hayar al-Aswad y Yalda.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/siria/374886/ejercito-llibera-estáu-islamico-damascu|títulu=Exércitu siriu arrampuña a Daesh un estratéxicu barriu de Damascu {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=22 d'abril de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 25 d'abril tres el colapsu de la primer llinia defensiva los defensores replegar a Hayar al Aswad, onde l'exércitu caltién un bombardéu constante con artillería pesao pa destruyir l'entrevesgáu sistemes de túneles, trincheres y posiciones fortificaes. Les HtS presentes nel campu de Yarmuk, condicionaron la derrota d'Estáu islámco como requisitu pa la so rindición. 

El 28 d'abril depués de 10 díes d'ofensiva les defenses nel frente occidental d'Estáu Islámicu colapsen obligando a una retirada total, perdiendo'l control d'un terciu del so territoriu, con esto les SAA y les milicies palestines recuperaron el control total del distritu d'a los Qadam, colo cual l'exércitu llanzó un ataque total dende toles direiciones escontra'l distritu d'Al-Hajar al-Aswad.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army bulls through ISIL's defenses in southern Damascus (videu)|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-bulls-through-isils-defenses-in-southern-damascus-videu/|fecha=29 d'abril de 2018|fechaaccesu=29 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; El colapsu d'Estáu Islámicu dar cola captura d'Al-Madaniyah el día anterior, colo cual les SAA asaltaron Al-Asali y A el-Jorah.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Breaking: Syrian Army scores massive advance in south Damascus amid total collapse of ISIS defenses|url=https://www.almasdarnews.com/article/breaking-syrian-army-scores-massive-advance-in-south-damascus-amid-total-collapse-of-isis-defenses/|fecha=28 d'abril de 2018|fechaaccesu=29 d'abril de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180625080946/https://www.almasdarnews.com/article/breaking-syrian-army-scores-massive-advance-in-south-damascus-amid-total-collapse-of-isis-defenses/|archivedate=2018-06-25}}&lt;/ref&gt;

El 3 de mayu tres 14 díes d'ofensiva les fuercies palestines y les SAA partieron la bolsa en dos, depués d'un intensu combate y bombardéu continuu les llinies defensives colapsaron, obligando a los defensores a fuxir al centru d'a los Hajar al Aswad, pa enfrentar la resistencia final, ente que los demás combatientes de Daesh, abellugar en Yarmuk. Esta meyora diose gracies a la rindición de les HTS en Yarmuk, dexando l'asaltu dende toles direiciones.

El 9 de mayu les milicies palestines y l'exércitu siriu destruyeron les defenses del norte de Hajar al Aswad na cai 30, faciéndose col control del estadiu Palestina, y les piscines Bassil, entrando nel campu de Yarmuk per primer vegada dende 2012.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army enters deadliest part of Yarmouk Camp for first time in years|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-enters-deadliest-part-of-yarmouk-camp-for-first-time-in-years/|fecha=9 de mayu de 2018|fechaaccesu=9 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630031721/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-enters-deadliest-part-of-yarmouk-camp-for-first-time-in-years/|archivedate=2018-06-30}}&lt;/ref&gt;

El 10 de mayu les SAA tomaron el control total de los distritos de Yalda, Babila y Beit Sahm, en tomando'l control del frente con Estáu Islámicu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army takes full control of three southern Damascus towns for first time since 2012 (map)|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-takes-full-control-of-three-southern-damascus-towns-for-first-time-since-2012-map/|fecha=11 de mayu de 2018|fechaaccesu=11 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630215820/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-takes-full-control-of-three-southern-damascus-towns-for-first-time-since-2012-map/|archivedate=2018-06-30}}&lt;/ref&gt;

El 13 de mayu mientres la mañana les SAA empobinaes pola 42 brigada de la Guardia Republicana asaltó'l frente de la cai 30 tomando la escuela Assad bin Furat,&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army, Palestinian forces storm Yarmouk camp, Hajar Al-Aswad from several axes|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-palestinian-forces-storm-yarmouk-camp-hajar-al-aswad-from-several-axes/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702102039/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-palestinian-forces-storm-yarmouk-camp-hajar-al-aswad-from-several-axes/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;l as milicies palestines avanzaron en Yarmouk dende la escuela Assad bin Furat asegurando tola área.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian military unleashes powerful assault against ISIS terrorists in Yarmouk Camp|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-unleashes-powerful-assault-against-isis-terrorists-in-yarmouk-camp/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702100526/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-unleashes-powerful-assault-against-isis-terrorists-in-yarmouk-camp/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt; Mientres la tarde les SAA lideraos pola 105 brigada de la Guardia Republicana llanzaron l'asaltu final contra Hawar al Aswad dende'l frente oriental, tomando'l control de la municipalidá, la estación llétrica y la so contorna, l'área lliberada atopar al norte del campusantu de los mártires, onde aguantaba Estáu Islámicu, algamando l'encruz d'a los Jazeera.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Breaking: Syrian Army scores big advance in southern Damascus as ISIL's collapse continues|url=https://www.almasdarnews.com/article/breaking-syrian-army-scores-big-advance-in-southern-damascus-as-isils-collapse-continues/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702094819/https://www.almasdarnews.com/article/breaking-syrian-army-scores-big-advance-in-southern-damascus-as-isils-collapse-continues/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt; Mientres la nueche volver# a entamar el bombardéu de les SyAAF.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian military eliminates scores of ISIS terrorists as they gain ground in Yarmouk Camp, Hajar Al-Aswad|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-eliminates-scores-of-isis-terrorists-as-they-gain-ground-in-yarmouk-camp-hajar-al-aswad/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702093616/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-eliminates-scores-of-isis-terrorists-as-they-gain-ground-in-yarmouk-camp-hajar-al-aswad/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

El 18 de mayu Daesh llanzó un desesparado contraataque sobre les árees recién prindaes poles SAA en Hajar Al-Aswad, teniendo unes llixeres meyores nes primeres hores siendo entartallada a la fin del día nun asaltu de les SAA lideraes pola 42 brigada de la Cuarta división Mecanizada y la 105 brigada de la Guardia Republicana.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army's on the brink of victory in Hajar Al-Aswad|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-tanks-engage-in-close-combat-with-isis-in-southern-damascus-videu/|fecha=18 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIL's desperate counter-offensive in southern Damascus ends in disaster|url=https://www.almasdarnews.com/article/isils-desperate-counter-offensive-in-southern-damascus-ends-in-disaster/|fecha=18 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705152827/https://www.almasdarnews.com/article/isils-desperate-counter-offensive-in-southern-damascus-ends-in-disaster/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu les SAA algamaron el frente de la cai Arooba y la mezquita Wassim, colo que s'atopen a 100 metros d'abarganar Hawar al Aswad, partiendo a les fuercies de Daesh en dos. Mientres s'anovó la meyora en Tadamon recuperando delles edificaciones.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army almost completely besieges ISIS-held neighborhood in southern Damascus|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-almost-completely-besieges-isis-held-neighborhood-in-southern-damascus/|fecha=19 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702031117/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-almost-completely-besieges-isis-held-neighborhood-in-southern-damascus/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

Hasta'l 29 de mayu cerca de 800 persones, fueron atendíos pa normalizar la so condición xurídica en Babila, incluyendo un númberu de militantes que s'apurrieron a sigo mesmos y les sos armes a les autoridaes competentes y comprometiéronse a nun llevar a cobo a nengún trabayu qu'afecta a la seguridá de la patria y del ciudadanu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=83331|títulu=Regularicen estatus xurídicu de cientos de persones nel sur de Damascu – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== Ofensiva pol desiertu de Deir ezZor ====
El 10 de mayu les SAA encabezaos pola quinta lexón, despedazaron les defenses orientales d'Estáu Islámicu avanzáu más de 60 quilómetros dende al Mayadin, buscando cortar la bolsa en dos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIS suffers major setback after Syrian military breaks into their Badiyya pocket - map|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-suffers-major-setback-after-syrian-military-breaks-into-their-badiyya-pocket-map/|fecha=10 de mayu de 2018|fechaaccesu=11 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630215833/https://www.almasdarnews.com/article/isis-suffers-major-setback-after-syrian-military-breaks-into-their-badiyya-pocket-map/|archivedate=2018-06-30}}&lt;/ref&gt;

El 25 de mayu Estáu Islámicu llanzó un ataque en Badiya al Sham a 40 km al oeste d'a los Mayadeen, siendo deteníos tres delles hores de llucha.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIS attempt to reach Al-Mayadeen falls short|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-attempt-to-reach-al-mayadeen-falls-short/|fecha=25 de mayu de 2018|fechaaccesu=25 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180708165604/https://www.almasdarnews.com/article/isis-attempt-to-reach-al-mayadeen-falls-short/|archivedate=2018-07-08}}&lt;/ref&gt;

El 1 de xunu anuncia la movilización de refuerzos, principalmente milicianos sofitaos per Irán, pa llimpiar el desiertu siriu (Badiya al Sham), dempués d'un alcuerdu con Israel pa mover toles fuercies iranines lloñe de los altos del Golán.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Breaking: Massive number of Syrian, Iranian-backed forces head to east Syria for ISIS offensive|url=https://www.almasdarnews.com/article/breaking-massive-number-of-syrian-iranian-backed-forces-head-to-east-syria-for-isis-offensive/|fecha=2 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; Mientres la nueche, Estáu Islámicu llanzó un ataque a 45 km d'a los Mayadin, contra les posiciones de les NDF.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIS launches night assault west of Mayadeen City as Syrian troops prepare for new offensive|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-night-assault-west-of-mayadeen-city-as-syrian-troops-prepare-for-new-offensive/|fecha=2 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116122122/https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-night-assault-west-of-mayadeen-city-as-syrian-troops-prepare-for-new-offensive/|archivedate=2021-01-16}}&lt;/ref&gt;

El 7 de xunu les tropes de choque de la novena división lideraes pol coronel Nizar Fandi fueron esplegaes en Deir ezZor, pal asaltu a Badiya al Sham.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian shock troops head to east Deir Ezzor for upcoming offensive against ISIS|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-shock-troops-head-to-east-deir-ezzor-for-upcoming-offensive-against-isis/|fecha=7 de xunu de 2018|fechaaccesu=7 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612163347/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-shock-troops-head-to-east-deir-ezzor-for-upcoming-offensive-against-isis/|archivedate=2018-06-12}}&lt;/ref&gt;

==== Ofensiva por Daraa ====
Col fin de la batalla pel sur de Damascu, l'exércitu siriu empezó la movilización pa la ofensiva contra la última bolsa rebalba en Siria central, pa recuperar el control de les fronteres con Xordania y los altos del Golán. El 25 de mayu helicóptero de les SAA, refundiaron panfletos pidiendo la rindición de los rebeldes col fin d'evitar un asaltu direutu como asocedió en Guta Oriental.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army calls on militants in southern Syria to surrender ahead of offensive|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-calls-on-militants-in-southern-syria-to-surrender-ahead-of-offensive/|fecha=25 de mayu de 2018|fechaaccesu=25 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180708201400/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-calls-on-militants-in-southern-syria-to-surrender-ahead-of-offensive/|archivedate=2018-07-08}}&lt;/ref&gt;

L'exércitu movilizó al gruesu de les fuercies de choque, pa garantizar una ofensiva rescamplu. 

* Exércitu Siriu **
4th Division
*** 39th Brigade
*** 40th Brigade
*** 42nd Brigade (Ghiath Forces)
** 5th Armored Division
*** 15th Brigade
** 9th Storming Brigade
*** Shock Troops
** 15th Special Forces Division
** Tiger Forces
** Republican Guard
*** 105th Brigade
*** 106th Brigade
* Paramilitares
** Liwaa Al-Quds (Palestinian group based in Aleppo)
** Palestine Liberation Army (PLA)
** National Defense Forces (NDF)
** Arab Nationalist Guard (paramilitary unit comprised of Arabs from all over the Middle East)
** Syrian Social Nationalist Party (SSNP)
** Al-Ba'ath Battalions

La ofensiva ta entamada en tres fases: na primera la cuarta división va llanzar l'ataque dende Izra'a al norte de Daraa pa recuparar el pasu de Nassib, ente que les fuercies Tigre van asaltar el sur de la ciudá de Daraa y algamar la frontera con Xordania. Na segunda fase, envalórase tomar la estratéxica Tal Al-Harrah, pa dirixise escontra al Quneitra. Esti asaltu va ser líderáu por 9th Storming Division y Liwaa Al-Quds. Mientres les unidaes en Daraa van xunir a la cuarta división pa retomar el valle de Houran y la rexón de Lijat siguiendo la frontera col El Líbanu. Buscando dixebrar la bolsa rebalba y primilos a la so rindición, centrando la so fase final na destrucción d'Estáu Islámicu.&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Marrero|nome=Adriana|títulu=Homenaxe a la Profesora María Luisa Picklesimer (In memoriam)|url=http://dx.doi.org/10.14195/978-989-26-0222-6_5|fecha=2012|editorial=Imprensa da Universidade de Coimbra|isbn=9789897210242|páxines=63–71}}&lt;/ref&gt; En contraste varios grupos rebalbos anunciaron habese xuníu nun comandu conxuntu llamáu Exércitu de la Salvación, pa faer frente a la inmemente ofensiva.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Rebel groups merge under one command in Daraa ahead of upcoming Syrian Army offensive|url=https://www.almasdarnews.com/article/rebel-groups-merge-under-one-command-in-daraa-ahead-of-upcoming-syrian-army-offensive/|fecha=27 de mayu de 2018|fechaaccesu=28 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629162848/https://www.almasdarnews.com/article/rebel-groups-merge-under-one-command-in-daraa-ahead-of-upcoming-syrian-army-offensive/|archivedate=2018-06-29}}&lt;/ref&gt; Fontes militares envaloren que ye la operación na que mayor cantidá de soldaos van participar, superando a los 2000 efectivos esplegaos na batalla de Ghouta Oriental.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Battle for southern Syria sees largest Syrian military buildup of the war|url=https://www.almasdarnews.com/article/battle-for-southern-syria-sees-largest-syrian-military-buildup-of-the-war/|fecha=1 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180601215419/https://www.almasdarnews.com/article/battle-for-southern-syria-sees-largest-syrian-military-buildup-of-the-war/|archivedate=2018-06-01}}&lt;/ref&gt;

El 31 de mayu la 42 brigada de la cuarta división (fuercies Ghiath) xunto con refuerzos de Liwaa al Quds, llegaron a Daraa, pa participar na ofensiva.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian Army's elite forces arrive in Al-Quneitra, offensive may begin in 48 hours|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-armys-elite-forces-arrive-in-al-quneitra-offensive-may-begin-in-48-hours/|fecha=31 de mayu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180709155505/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-armys-elite-forces-arrive-in-al-quneitra-offensive-may-begin-in-48-hours/|archivedate=2018-07-09}}&lt;/ref&gt;

El 1 de xunu Estáu islámicu, llanzó un curtiu ataque sobre posiciones rebalbes na llanura de Yarmuk, nun se reportaron meyores.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=ISIS takes advantage of upcoming Syrian Army offensive in Daraa by launching their own attack|url=https://www.almasdarnews.com/article/isis-takes-advantage-of-upcoming-syrian-army-offensive-in-daraa-by-launching-their-own-attack/|fecha=1 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107232947/https://www.almasdarnews.com/article/isis-takes-advantage-of-upcoming-syrian-army-offensive-in-daraa-by-launching-their-own-attack/|archivedate=2019-01-07}}&lt;/ref&gt; 

El 2 de xunu forzar Tigre y milicianos de les tribus Raqqawi, pa la inminente ofensiva.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Large number of Syrian Army troops pour into southern Syria as mass build up continues|url=https://www.almasdarnews.com/article/large-number-of-syrian-army-troops-pour-into-southern-syria-as-mass-build-up-continues/|fecha=2 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108045906/https://www.almasdarnews.com/article/large-number-of-syrian-army-troops-pour-into-southern-syria-as-mass-build-up-continues/|archivedate=2019-01-08}}&lt;/ref&gt;

=== Operación Caña de Olivar 20 de xineru - 20 de marzu ===
Dempués de delles amenaces y retrasos, l'exércitu turcu y parte de les FSA, nomaes agora Exércitu Nacional Siriu llanzaron una operación conxunta p'asaltar Efrín, tres cruentos bombardeos el 20 de xineru empecipiar col ataque.

El 4 de xineru l'exércitu turcu empezó la movilización pal asaltu a les posiciones curdes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/4-january-report-by-aaraf-news-agency-aleppos-northern-countryside|títulu=Report by Aaraf News Agency Aleppo's northern countryside: Turkish Army is pushing huge military reinforcements to the Syrian-Turkish borders in Aleppo's northern country side in preparations for a military operation against Kurdish militias - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=22 de xineru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 7 de xineru la YPG anuncia que los EE.XX. va reconocer como un gobiernu alternativu en Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/7-january-syrian-kurdish-official-us-is-preparing-to-recognize|títulu=Syrian Kurdish official: US is preparing to recognize Democratic Federation of Northern Syria as an &quot;alternative to [Syrian government]&quot; and to recognize SDF as the national army of the new entity in post-ISIS Syria - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=22 de xineru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 11 de xineru Muaz Ebu Omar, líder de Faylaq Sham anuncia que la batalla por Afrín ye inminente, estima que 20000 homes del Escudu del Éufrates y l'exércitu turcu van ser cubiertos pola TuAF.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/11-january-muaz-ebu-omar-faylaq-shams-leader-says-that-the|títulu=Muaz Ebu Omar, Faylaq Sham's leader says that &quot;The battle of Afrin is imminent, will be begin at any moment. 20 000 Euphrates Shield forces and Turkish army is ready and on alert. Operation will be covered by TuAF. - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 de xineru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; El presidente turcu denuncia l'intentu de crear un gobiernu paralelu empobináu polos curdos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/11-january-turkish-president-erdogan-says-no-one-should-dare|títulu=Turkish President Erdogan says no one should dare establish a new state in northern Syria: Our patience is decreasing with those trying to establish a terror corridor within earshot - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=28 de xineru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 13 de xineru'l presidente turcu anuncia que si Afrin y Manbij nun se rinden de momentu la ofensiva va empezar nuna selmana.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2018/13-january-erdogan-if-ypg-in-afrin-and-manbij-not-surrendered|títulu=Erdogan: if YPG in Afrin and Manbij not surrendered, we will launch a military operation in a week - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=31 de xineru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 14 de xineru la CJTFOIR al traviés del coronel Thomas Veale, anuncien qu'entrenen a 230 miembros de la SDF pa crear una guardia fronteriza, que va ser d'un total de 30000.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2018/14-january-coalition-is-working-jointly-with-ypg-to-establishandtrain|títulu=Coalition is working jointly with YPG to establishandtrain the new Syrian Border Security Force (BSF).Currently, there are approximately 230 individuals training in BSF's inaugural class,with the goal of a final force size of approximately 30.000 @CJTFOIR Colonel Thomas Veale said - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=2 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 18 de xineru'l gobiernu turcu al traviés del ministru de defensa y les FSA anuncien la operación por Afrin, les FSA anuncien l'esplegue de 5000 homes pa la operación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/19-january-turkish-defense-minister-we-will-conduct-a-military|títulu=Turkish Defense Minister: We will conduct a military operation in Afrin, Syria - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 19 de xineru'l gobiernu turcu anuncia que la operación retrasar por mal tiempu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/19-january-turkeybacked-fsa-euphrates-shield-commander-delay|títulu=Turkey-backed FSA Euphrates Shield commander: 'Delay in Afrin Afrin op due to &quot;bad weather&quot;. FSA put on high alert as of this afternoon. Op likely to kickoff 0700 tomorrow, unless sthing changed on international scene' - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 20 de xineru les fuercies turques llancen un feroz bombardéu contra Afrin, realizando 108 ataques con 72 bombarderos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/20-january-turkish-armed-forces-afrin-operation-to-protect|títulu=Turkish Armed Forces: Afrin operation to 'protect our borders, eliminate terrorist groups, save our brothers from oppression' - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/20-january-turkish-army-stated-that---108-ypg-positions-|títulu=Turkish Army stated that ; &quot;108 YPG positions have been hit in 7 areas from 17.00 PM till 18.30 PM. All 72 Jets, which participated OliveBranch Op. returned to the bases safe and sound to prepare consecutive missions. The operation continues as planned.&quot; - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=3 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 21 de xineru empieza l'asaltu a Afrin, les FSA tomen el control de Adh Manli, Korni, Balikoy y Adama.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/21-january-the-free-syrian-army-controls-the-village-of-adh|títulu=The Free Syrian Army controls the village of Adh Manli, northwest of Afrin - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Rusia anuncia la retirada del so personal de Afrin tres la negativa de los curdos a negociaciones col gobiernu siriu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/21-january-russia-removes-its-military-observers-in-afrin|títulu=Russia removes its military observers in Afrin following Turkish attack — Russian defence ministry. - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Mahmoud Berxwedan, comandante de les YPG en Afrín anuncia una ofensiva contra la operación turca.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/21-january-ypg-afrin-commander-mahmoud-berxwedan-announces|títulu=YPG Afrin Commander Mahmoud Berxwedan announces the start of the revolutionary operation against the Turkish forces - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 22 de xineru les FSA anuncien la captura de Sheikh Ubasi, Marsu, Tell Sheikh Harouz y Haftar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/22-january-opolivebranch-announces-of-the-control-over-sheikh|títulu=OpOliveBranch announces of the control over Sheikh Ubasi, Marsu and Haftar. - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 23 de xineru les FSA anuncia la recaptura de les posiciones perdíes nuna contraofensiva de les YPG, amás de la captura de Omar Usagih, Adamli, Hamam y Qushla.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/23-january-as-faylaq-alsham-claims-adamli-village-captured|títulu=As Faylaq al-Sham claims Adamli village captured - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/23-january-opolivebranch-room-announced-that-omar-usaghi|títulu=OpOliveBranch room announced that Omar Usaghi captured from PYD, south of Raxo. - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les YPG auncian la recaptura de Hamam tres delles hores de llucha.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/23-january--------|títulu=Kurdish security units regain control of the border village of Hamam in the Afrin area, hours after the Turkish army and the Euphrates shield control - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=4 de febreru de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 24 de xineru les YPG contraataquen al sur de Afrín recuperando'l pobláu de Hemame.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-ypg-battle-footage-from-operation-today-to-prinde|títulu=YPG battle footage from operation today to prinde Hemamê village, south west of Afrin near Turkish border. - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; La cruz colorada curda denuncia la campaña de bombardéu turca, na que morrieron 5 civiles y 27 mancaos en Jindires.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-kurdish-red-crescent-in-afrin-says-town-of-jindires|títulu=Kurdish Red Crescent in Afrin says town of Jindires and villages are still under heavy Turkish attacks. Red Crescent says 5 civilians confirmed dead and 27 others inured - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Les YPG bombardien les posiciones turques en Bazara, mientres anuncien una movilización xeneral.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-kurdishled-authorities-of-northeast-syria-called|títulu=Kurdish-led authorities of northeast Syria called for mass mobilization in defense of Afrin against Turkey-led military offensive &quot;If necessary all soldiers here will go to Afrin We are ready at any moment&quot; (this would require passing through govt territory) - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Según les fontes turques pa la fecha morrieron 268 militantes de les YPG, en 214 bombardeos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-268-militants-neutralized-while-turkish-army-and|títulu=268 militants neutralized, while Turkish army and FSA had 7-8 dead over last 4 days: President Erdogan on Afrin operation - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://syria.liveuamap.com/en/2018/24-january-turkish-premier-says-214-targets-were-hit-and|títulu=Turkish premier says 214 targets were hit and destroyed as part of Operation Olive Branch - Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=30 de marzu de 2018|sitiuweb=Map of Syrian Civil War - Syria news today - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

El 9 de marzu'l presidente de Turquía, Recep Tayyip Erdogan, anunció que les tropes de Turquía y los sos aliaos arrodiaron Afrin y tán llistes pa entrar, amestó que les operaciones contra los milicianos curdos van ampliase, dempués de Afrin, a la ciudá noroccidental siria de Manbiy y a tol norte de Siria, hasta la frontera con Iraq. Esplicó que dende l'entamu de les operaciones militares fueron “neutralizaos” en Afrin un total de 3171 miembros de les YPG. El ministru d'Asuntos Esteriores de Turquía, Mevlut Cavusoglu, anunció pa mayu'l fin de les operaciones turques en Afrin, escenariu de la operación Caña de Olivar empecipiada'l 20 de xineru pol Exércitu turcu nel norte de Siria ante la esmolición pola creación d'un Estáu curdu' sofitáu por EE.XX. na zona, lindante col sur de Turquía.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.hispantv.com/noticias/turquia/370792/erdogan-operacion-militar-afrin-manbiy|títulu=Erdogan: Exércitu de Turquía nun se va detener en Afrin y Manbiy {{!}} HISPANTV|fechaaccesu=10 de marzu de 2018|apellíu=HispanTV|sitiuweb=HISPANTV}}&lt;/ref&gt;

El 18 de marzu les fuercies turques tomen la ciudá de Afraín

==== Llucha interna ====
El 13 de mayu'l grupu Jaysh Ahrar Al-Sharqiyah (qu'antes s'atopaba en Qalamoon) asaltó les posiciones de la División Al-Hamzaten l'interior de Afrín, prindando 15 milicianos según el so armamentu y vehículos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Turkish-backed rebels attack another Turkish-backed group inside Afrin|url=https://www.almasdarnews.com/article/turkish-backed-rebels-attack-another-turkish-backed-group-inside-afrin/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702130514/https://www.almasdarnews.com/article/turkish-backed-rebels-attack-another-turkish-backed-group-inside-afrin/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt; En dos díes más de 20 militantes de distintos grupos fueron asesinaos n'atentaos individuales, les HTS culpen a infiltraciones gubernamentales.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=More rebel fighters assassinated in Syria's Idlib amid rising tensions|url=https://www.almasdarnews.com/article/more-rebel-fighters-assassinated-in-syrias-idlib-amid-rising-tensions/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702103602/https://www.almasdarnews.com/article/more-rebel-fighters-assassinated-in-syrias-idlib-amid-rising-tensions/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu, dellos grupos insurxentes han empezando a desmantelar la vía ferrial que crucia la rexón de Afrín, ente Qatamah y Midan Akbes. Tres la conquista de Afrin l'área foi escalada polos diversos grupos, pa vendelos en Turquía.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Turkish-backed rebels loot railways in northern Syria|url=https://www.almasdarnews.com/article/turkish-backed-rebels-loot-railways-in-northern-syria/|fecha=19 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705152714/https://www.almasdarnews.com/article/turkish-backed-rebels-loot-railways-in-northern-syria/|archivedate=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

==== Asesinatos de líderes rebalbos ====
Dende abril distintos miembros d'altu rangu fueron asesinaos por desconocíos, los rebeldes culpen a infiltraciones de grupo pro gobierno.

El 1 de xunu un oficial de la Shari'ah conocíu como Abu Islam, foi asesináu por atacantes desconocíos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Mysterious assassinations of jihadist commanders continue in Idlib|url=https://www.almasdarnews.com/article/mysterious-assassinations-of-jihadist-commanders-continue-in-idlib/|fecha=1 de xunu de 2018|fechaaccesu=2 de xunu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021232633/https://www.almasdarnews.com/article/mysterious-assassinations-of-jihadist-commanders-continue-in-idlib/|archivedate=2018-10-21}}&lt;/ref&gt;

== Denuncies d'ataques de EE.&amp;nbsp;UU. al Exércitu Siriu y de Rusia al Exércitu Llibre Siriu ==
Tanto Rusia como Estaos Xuníos denunciaron que dambos países opuestos diplomáticamente na guerra civil han bombardiáu posiciones aliaes de dambos opuestos países (nel casu de Rusia, haise bombardiáu al Exércitu Siriu por EE.&amp;nbsp;UU. Y en el casu d'Estaos Xuníos, Rusia hai bombardiáu al Exércitu Llibre Siriu).&lt;ref&gt;[http://www.hispantv.ir/noticias/ee-uu/269008/rusia-ataque-aereo-oposicion-siria-sofitu-eeuu «Caces rusos bombardien a fuercies sofitaes por &lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;EEXX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; en Siria.»] HispanTV - 17 de xunu de 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hispantv.ir/noticias/rusia/269007/rusia-alvierte-bombardeo-eeuu-siria-caos «Rusia alvierte a &lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;EEXX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; contraataque al Exércitu de Siria.»] HispanTV - 17 de xunu de 2016.&lt;/ref&gt;

=== Ataque de posiciones militares siries per parte de la coalición encabezada por EE.{{esd}}UU. ===
En [[setiembre]] de [[2016]] la coalición liderada per Estaos Xuníos bombardeó posiciones militares del Exércitu siriu cerca del aeropuertu de [[Deir Ezzor]], causando según l'exércitu rusu más de 60 baxes y más de 80 según l'[[Observatoriu Siriu de Derechos Humanos]]. El [[CENTCOM]] reconoció como un error l'ataque, ente que Rusia solicitó una xunta del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]].&lt;ref&gt;[http://www.lanacion.com.ar/1938948-un bombardéu aliáu-acelera-el fin-de-la tregua-en-siria «Un bombardéu aliáu acelera'l fin de la tregua en Siria.»] Axencies ANSA, DPA, AFP y EFE - 18 de setiembre 2016.&lt;/ref&gt; Estáu Islámicu apoderar de les posiciones militares siries de siguío, lo que motivó que fontes ruses y siries abarruntaren que l'ataque podía ser pa defender a los terroristes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/219011-damascu-coalicion-liderada-eeuu |títulu=La coalición liderada por EE.XX. ataca una posición del Exércitu siriu y dexa siquier 62 muertos |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

El [[18 de mayu]] de [[2017]] un convói perteneciente a les fuercies siries foi atacáu pola aviación d'Estaos Xuníos cerca d'[[Al Tanf]]. Según EE.XX. esti convói foi alvertíu de nun ingresar a la zona onde s'atopa una base de la coalición onde fuercies especiales britániques y americanes entrenen a rebeldes sirios. Estaos Xuníos unvió señales a Rusia por que les fuercies pro gubernamentales siries nun entraren na zona de seguridá de la coalición y Rusia trato d'alvertir a les fuercies siries d'esti ataque. Ocho combatientes morrieron depués del ataque. N'abril les fuercies del ISIS atacaron una base d'Estaos Xuníos cercana a Al Tanf y trataron de faese cola base d'Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;[https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201705181069265560-washington-orienteproximo-siria/ La coalición liderada por &lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;EEXX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; ataca a fuercies del Gobiernu de Siria] Sputnik - 18.05.2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://internacional.elpais.com/internacional/2017/05/18/estaos_xuníos/1495134713_053539.html Estaos Xuníos ataca a fuercies partidaries d'El Asad en Siria] El País - 18 de mayu de 2017&lt;/ref&gt;Tanto'l gobiernu rusu como siriu condergaron l'ataque.&lt;ref&gt;[http://www.playgroundmag.net/noticias/actualidad/Xuníos-vuelve-atacar-fuercies-siries_0_1976802307.html Estaos Xuníos bombardia Siria per segunda vegada] Play Ground - 19 de mayu de 2017&lt;/ref&gt;

El [[6 de xunu]] de [[2017]] fuercies d'Estaos Xuníos atacaron a fuercies pro siries que se dirixíen nuevamente a la base d'A los Tanf, los mandos d'Estaos Xuníos dixeron que pidieron a les fuercies siries (al traviés de Rusia) que se retiraren del la base, espresaron que diches fuercies sufrieron les baxes de dos pieces d'artillería y una arma antiaérea, y estropió un tanque na incursión aérea. Desconozse'l númberu d'efectivos muertos.&lt;ref&gt;[https://www.clarin.com/mundo/xuníos-ataca-aire-fuercies-pro-assad-siria_0_S14yaoNfZ.html Estaos Xuníos ataca dende l'aire a fuercies pro Assad en Siria] AP - 06/06/2017&lt;/ref&gt;

==== Ataque a fuercies siries y posiblemente a contratistes rusos ====
El [[7 de febreru]] de [[2018]], la coalición liderada por EE.XX. mató a más de 100 combatientes lleales al réxime siriu (anque la cifra supera los 300 si cunten los civiles que perdieron la vida en distintos bombardeos nos últimos díes) dempués de qu'ésti bombardease y utilizara tanques pa disparar a les [[Fuercies Democrátiques Siries]] (SDF) y asesores del grupu líderáu per Estaos Xuníos. Créese qu'un numbero indetermináu de [[paramilitares]] [[rusos]] pertenecientes a la empresa [[contratista militar]] [[Wagner (Empresa contratista)|Wagner]] morrieron nel ataque d'Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;[https://tn.com.ar/internacional/estaos-xuníos-bombardeo-siria-hai-al-menos-100-muertos_850449 Estaos Xuníos bombardeó Siria: hai siquier 100 muertos] TN - 08/02/2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://elcomercio.pe/mundo/oriente-medio/bombardéu-estaos-xuníos-siria-mato-mercenarios-rusos-noticia-497082 Bombardéu d'Estaos Xuníos en Siria mató a mercenarios rusos] El Comercio - 14.02.2018&lt;/ref&gt; Según la cadena de noticies [[CNN]], hubo finaos paramilitares rusos ente'l total de los muertos. Rusia reconoció que posiblemente morrieren rusos mientres l'ataque d'Estaos Xuníos en Siria. Primeramente, funcionarios d'Estaos Xuníos y Rusia dixeren que nun cuntaben con información de baxes ruses mientres l'enfrentamientu.&lt;ref&gt;[https://www.20minutos.com/noticia/108699/0/madre-rusa-llamenta-muerte-de-hijo-en-ataque-de-eeuu-en-siria/ Madre rusa llamenta muerte de fíu n'ataque de &lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;&lt;span title=&quot;EE. XX. (con espaciu duru), EUA o Estaos Xuníos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;EEXX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; en Siria] AP - 15.02.2018&lt;/ref&gt;

=== Combates aéreos y valtamientu d'aviones de combate ===
{{VT|Valtamientu del Sukhoi Su-24 de la Fuercia Aérea de Rusia de 2015}}

El [[24 de payares]] de [[2015]] producióse'l valtamientu d'un [[Sukhoi Su-24]] de la [[Fuercia Aérea de Rusia]] por caces [[F-16]] de la [[Fuercia Aérea de Turquía]] na frontera ente [[Siria]] y [[Turquía]].

El [[18 de xunu]] de [[2017]] un avión de combate d'Estaos Xuníos [[Boeing F/A-18 Super Hornet|F-18]] valtamientu a un jet de combate [[Sukhoi Su-17|Su-22]] siriu depués de que según Washington, esti postreru bombardiara posiciones de les [[Fuercies Democrátiques Siries]] (FDS) en [[Tabqa]] onde estes tuvieron combatiendo a los militantes de EI como parte de la estratexa pa recuperar la ciudá de Raqqa, sicasí nesa aición numberosos combatientes de les FDS resultaron mancaos y abandonaron la llocalidá. Dos díes depués Estaos Xuníos baltaría un dron siriu. Rusia, reaccionó al ataque alvirtiendo de que va considerar como oxetivos los aviones de la coalición que sían detectaos al Oeste del [[ríu Éufrates]]. Tamién amenació con romper la canal de comunicación con EE UU creáu pa evitar incidentes aéreos. Australia anunció, como procuru, la suspensión temporal de la so participación nos bombardeos en Siria de la coalición. Créese qu'esti ye'l primer combate aire-aire d'un avión d'Estaos Xuníos (d'otres nacionalidaes hubo combates antes, por casu mientres la [[Intervención militar en Libia de 2011]] cuando un avión caza francés valtamientu un avión [[Soko G-2 Galeb]] libiu, ademas otru avión libiu foi baltáu anque ensin conocencia sobre quien y como lo fixo, mientres la guerra)&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=V-OGaD_2PNU Foi baltáu un avión nel este de Libia] YouTube -
19 de marzu de 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tn.com.ar/internacional/los franceses-baltaron-un-avion-libiu-en-la zona-de-exclusion-aerea_52367 Los franceses baltaron un avión libiu na zona d'esclusión aérea] TN - 24/03/2011&lt;/ref&gt; con un avión tripuláu dende la [[Guerra de Kosovu|campaña militar de Kosovo en 1999]].&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-40327196 La dura alvertencia de Rusia dempués de qu'un avión de combate d'Estaos Xuníos baltara una aeronave militar del gobiernu de Siria] BBC - 19 xunu 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.voanoticias.com/a/siria-valtamientu-avion-raqqa-isis/3906106.html Avión-caza d'EE.XX. balta jet de combate siriu] Voz d'América - xunu 19, 2017
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://internacional.elpais.com/internacional/2017/06/20/estaos_xuníos/1497974625_464295.html Estaos Xuníos prosigue la so esguilada en Siria y balta un dron de fuercies partidaries del réxime] EL PAÍS - 20 JUN 2017&lt;/ref&gt;

=== Ataques a instalaciones civiles per parte de la Coalición liderada por EE.{{esd}}UU. ===
La coalición internacional liderada por EE.XX. reconoció'l 1 d'abril que los sos ataques causaren 396 muertos ente civiles en Siria ya Iraq ente 2014 y 2017. &quot;«Pal día de güei, acordies colos datos pal periodu d'agostu de 2014 a febreru de 2017, la coalición llevó a cabu unos 18600 ataques aéreos (…) Nesti periodu'l númberu total de posibles muertos ente civiles ye de 396 persones», diz el comunicáu del mandu central.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201704011068025477-siria-irak-eeuu-civiles-muertos/ |títulu=Coalición liderada por EEXX reconoz la muerte de 396 civiles en Siria ya Iraq en trés años polos sos ataques |fechaaccesu=9 d'abril de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Ataques a mesmes fuercies per parte de la Coalición ===
La coalición liderada per Estaos Xuníos mató por error a siquier 18 soldaos de les SDF nun ataque aereu'l 11 d'abril del 2017, l'ataque foi realizáu en sofitu a les fuercies aliaes que lluchaben contra l'Estáu Islámicu al sur d'A los Thawrah, na gobernación de Raqa. L'ataque foi «solicitáu» poles fuercies aliaes, qu'identificaron l'allugamientu d'oxetivu como «una posición de combate del EI». Sicasí, en realidá yera &quot;una posición de combate de les Fuercies Democrátiques Siries&quot;, esplica'l Mandu Central.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=La coalición mata por error a 18 rebeldes sirios - RT |url=https://actualidad.rt.com/actualidad/235807-coalicion-atacar-error-rebalbos |fechaaccesu=13 d'abril de 2017 |periódicu=RT n'Español |idioma=}}&lt;/ref&gt;

El 27 d'abril del 2017 la coalición anunció los sos datos de bombardeos: 20871 bombardeos, 12500 n'Iraq, 8371 en Siria, 992 díes de campaña, siquier 3164 civiles muertos, 76649 bombes llanzaes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/27-april-at-least-53-civilians-died-in-likely-coalition-civilian|títulu=At least 53 civilians died in likely Coalition civilian casualty incidents in the past week, according to Airwars researchers. The heavy toll continues. - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=1 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Armamentu na Guerra de Siria ==
Al ser una guerra tan llarga y na que tán interviniendo práuticamente toles potencies, viose numberosos tipos d'armamentu, dende modernu proporcionáu por EE.{{esd}}UU. a los insurxentes, y Rusia a les SAA, armes de contrabandu provenientes de Turquía y Xordania, según enforma material bélico de diverses dómines tomaes de los almacenes y polvorinos del exércitu siriu ya iraquín.

Pela so parte Rusia utilizó la so intervención como escaparate bélicu na cual probó tanto misiles de curtiu algame y llargu algame, según misiles intercontinentales llanzaos dende'l mar Caspiu, diversos bombarderos, fragates y les pruebes del portaviones Almirante Kuznetzov, buque insignia de l'armada rusa. Amás de sistemes antiaeros [[S-400 Triumf]]. Lo que valió como plataformes pa desenvolver delles millonarios contratos con India, Vietnam y China, y otros en negociación con Turquía, qu'esta precisada d'actualización de los sos blindaos que resultaron poco confiables contra les armes del EI.

=== Fuercia Aereoespaciales Ruses (RuAF) y la Fuercia Aérea Siria (SyAF) ===
Ye imposible saber a ciencia cierta la cantidá d'aviones en serviciu en Siria, si púdose identificar numberosos bombarderos de la serie [[Túpolev]] y caces [[Sukhoi]]. La Fuercia Aérea Rusa caracterizóse por bombardeos diarios a oxetivos en campu abierto o instalaciones específicos, sofitando a tropes en tierra solo en casos concretos o cuando s'atopen en situación de desventaxa. Esto demostró una bona fiabilidá de los aviones rusos, lo que disparó les ventes, amás del usu de misiles de toles variedaes. A diferencia de l'aviación d'Estaos Xuníos, que los sos bombardeos na so mayoría sirven de soporte a tropes en tierra, lo que provocó qu'en munches ocasiones atacaren a les sos propies tropes y esporádicos ataques a oxetivos estratéxicos, lo cual foi blancu de crítiques non solo pola so poca efectividá nel terrén, sinón l'usu de [[Lockheed Martin F-22 Raptor|F-22]].

Les misiones de bombardéu cuntar por decenes diaries, centraes na destrucción de fortificaciones, campos d'entrenamientos, puestos de control y en particular centros urbanos col fin de debilitar a les posiciones rebalbes. N'especial dende setiembre de 2016 na cual realizóse la postrera gran ofensiva, pasando a la defensiva.

=== Armamentu llixeru ===
Al igual que n'otros conflictos modernos, nun ye rara l'usu de los rifles d'asaltu de la serie [[AK-47|AK]], que son preferíes pola facilidá de fabricación y de caltenimientu, según la relativa variedá de fontes d'alquisición nel mercáu negru. Una de les constantes na guerra siria foi l'usu d'armamentu de fabricación artesanal (principalmente pol bandu rebalbu), nes cualos utilizáronse proyeutiles fechos de bombones traíos de contrabandu dende Turquía, que'l so mayor usu dar nel asediu de Alepo, amás [[Estáu Islámicu]] aumentó l'usu de drones con granaes o esplosivos, nos que s'usó cubierta plástica pa menguar asina'l pesu del esplosivu. El 20 de febreru cuatro soldáu rusos morrieron y dos resultaos mancaos por cuenta de un ataque con dron, T4 AFB a [[Homs]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/20-february-4-russian-soldiers-killed-2-wounded-in-a-vehicle |títulu=4 Russian soldiers killed, 2 wounded in a vehicle explosion by remote-controlled IED on the way from T4 AFB to Homs, Syria |fechaaccesu=20 de febreru de 2017 |idioma=en |sitiuweb=ISIS - ISIL map, map of war in Syria, Iraq, Libya - Daesh map - Mosul operation - isis.liveuamap.com}}&lt;/ref&gt;

Otra carauterística de la Guerra Siria ye l'usu d'armamentu procedente de la segunda guerra mundial, que na so mayoría fueron adquiríes a distintes naciones previa la guerra de los 6 díes. Viose ametralladores [[MG 42|MG-42]] y [[MG 34|MG-34]] alemanes, según les sos variantes yugoslaves, cohetes, misiles antitanque, inclusive los raros tanques [[T-34]] que fueron utilizaos pol bandu rebalbu hasta la ulitma fase de la batalla por Alepo. Amás de modernu armamentu como misiles [[BGM-71 TOW|TOW]] de fabricación d'Estaos Xuníos o los tanques T-90 de fabricación rusa. Esta gran variedá d'armamentu proveniente sobremanera de contrabandu de Turquía o apurríu poles potencies intervinientes, demostraron la supramacía de ciertes armes y vehículos sobremanera de fabricación rusa, y les debilidaes de dellos como pasu colos tanques [[Leopard 2|Leopard-2]] de fabricación alemana, según los fusiles y misiles de fabricación d'Estaos Xuníos.

Como na mayoría de guerres modernes l'usu de mines foi intensu sobremanera per parte d'Estáu Islámicu, que desenvolvió una gran llinia de fabricación d'esplosivos, lo cual obligó a Rusia a esplegar dellos batallones de zapadores en terrén, anque munchos d'ellos fueron recubiertos de plásticu volviendo bien difícil la so detección.

=== Tanques y vehículos blindaos ===
Los tanques [[T-90]]A del Exércitu siriu fueren protagonistes de diversos videos grabaos y espublizaos polos terroristes al traviés de YouTube. En xunetu de 2016, por casu, apaeció un videu nel que trés misiles de Daesh atacaben al blindáu, pero naquella ocasión el sistema de defensa activa del tanque dexó-y aguantar al ataque. El carru de combate T-90A —una versión ameyorada de la versión clásica— ye usáu pol Exércitu rusu dende 2004 y les sos unidaes son producíes pol fabricante Uralvagonzavod (UVZ), una empresa rusa famosa polos sos tanques y otros vehículos tanto de combate como de tipu civil.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/defensa/201702221067138961-tanque-saesh-siria/ |títulu=Videu: cómo se combate contra Daesh a bordu d'un tanque T-90A siriu |fechaaccesu=22 de febreru de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Ataques rusos a hospitales y escueles ===
Una de les fontes preferíes d'esti tipu de los medios ye l'Observatoriu Siriu de Derechos Humanos (OSDH). Esta organización ye dirixida por una sola persona, Osama Ali Suleiman, que s'atopa en Coventry, Reinu Xuníu. Esto, sicasí, nun torgar a Suleiman publicar hestories sobre lo qu'asocede en Siria, nes qu'inclúin cifres sobre'l númberu de casualidaes, ensin demostrar cuál ye la so metodoloxía o la so manera de consiguir la información.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201610031063854253-catastrofe-humanitaria-alepo-mentira-medios/ |títulu=Ente la espada y la paré: lo que callen los medios sobre la crisis humanitaria en Alepo |fechaaccesu=19 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

N'avientu de 2015, Amnistía Internacional acusó a Rusia d'atentar contra media docena d'hospitales, centros de salú y escueles en Homs, Idlib y Alepo. Les fontes usaes yeren entevistes telefóniques con activistes de derechos humanos locales en tierra, que la so identidá o veracidá nunca foi comprobada.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/rusia/201703181067699813-medios-occidentales-falses/ |títulu=Los trés noticies falses más infames sobre la guerra en Siria |fechaaccesu=19 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Los cascos blancos ===
{{AP|Defensa Civil Siria|l1=Defensa Civil Siria}}La organización de voluntarios Cascos Blancos anunció que'l so oxetivu consiste en protexer a la población civil de Siria guardando la neutralidá política y ensin esquerase nes hostilidaes. El documental británicu ''The White Helmets'' (''Cascos Blancos'') del direutor Orlando von Einsiedel sobre la guerra en Siria ganó anguaño'l Oscar na categoría del meyor curtiumetraxe documental. Esta organización opera principalmente nes zones controlaes polos rebeldes y foi acusada de falsificar pruebes de víctimes civiles de resultes de los supuestos ataques aéreos rusos. El portal de les Fuercies Revolucionaries de Siria publicó un videu qu'amuesa a combatientes de los Cascos Blancos participando nel 'flashmob' mannequin challenge. Una vegada que los usuarios d'internet decatar de lo desaveniente del videu, foi retiráu del portal. Los medios de comunicación allegaes a les autoridaes siries publicaron semeyes y videos qu'indiquen la conexón de los Cascos Blancos col Frente al Nusra y otros grupos. Unes fotografíes amuesen a representantes de les fuercies de defensa civil coles banderes d'A los Nusra percorriendo'l centru de Idlib.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/politica/201611241065085949-asuntos-escuros-cascos-blancos/ |títulu=Asunto escuros de los Cascos Blancos en Siria |fechaaccesu=21 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

Apaecieron videos nos que los Cascos Blancos rescaten a neños de debaxo de los escombros causaos por bombardeos. Pero publicaron grabaciones que demuestren la simulación de tales actos. Periodistes independientes y persones nes redes sociales han espuestos los llazos d'esta organización con grupos yihadistes, pero tamién cola intelixencia británica, ente otros.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201610291064471063-white-helmets-syria-civil-defence/ |títulu=Casco Blancos: ¿rescatistas o cómplices d'Occidente? |fechaaccesu=19 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

Los miembros de la organización Cascos Blancos que pretenden defender a la población civil de Siria en realidá son partidarios del grupu terrorista Al Qaeda, declaró'l presidente siriu Bashar Asad. «Los cascos blancos son miembros d'Al-Qaeda y ye lo que foi probáu (…) Los mesmos miembros que maten y executen son héroes humanitarios y agora inclusive tienen un premiu Oscar».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703201067739268-Siria-terroristes-voluntarios/ |títulu=Asad acusa a los &quot;cascos blancos&quot; de venceyos con Al Qaeda |fechaaccesu=21 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Armes químiques en Siria ===
N'agostu de 2013 informar d'usu d'armes químiques nes contornes de Damascu, onde siquier 600 persones perdieron la vida. Tanto'l Gobiernu d'a l'A los Assad como la Coalición Nacional Siria desvenceyar d'aquellos fechos y acusáronse mutuamente. Barack Obama tuvo a puntu d'ordenar un ataque aereu contra Damascu pero, finalmente, el presidente rusu Vladímir Putin consiguió que los líderes mundiales apostaren por un procesu de control y d'eliminación internacional del potencial químicu-militar de Siria sol amparu de la ONX. El 23 de setiembre de 2013 el Conseyu de Seguridá de la ONX aprobó por unanimidá una resolución sobre Siria que sofitaba'l plan de la Organización pa la Prohibición d'Armes Químiques (OPAQ) pa la destrucción de los arsenales químicos sirios, qu'acabaríen siendo neutralizaos a bordu d'un barcu norteamericanu Cape Ray. A principios de 2016 la OPAQ anunció la destrucción completa de les armes químiques sacaes del territoriu siriu a finales de xunetu de 2014.

== Consecuencies de la guerra ==
[[Ficheru:Total deaths over time as a result of the Syrian civil war.PNG|thumb|Nel cuadru puede apreciase como aumentaron les muertes dende l'entamu del conflictu|250px]]

=== Baxes ===
Hasta [[mayu]] de [[2014]], na guerra morrieren más de 160&amp;nbsp;000 persones, de les cualos 40&amp;nbsp;000 yeren civiles, 45&amp;nbsp;000 soldaos del exércitu oficial y 21&amp;nbsp;000 rebeldes. Esto fai del conflictu una pergrave crisis humanitaria, y una de les guerres más mortíferes del [[sieglu XXI]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.informador.com.mx/internacional/2013/482575/6/reporten-110-mil-muertos-dende-entamu-del conflictu-en-siria.htm |títulu=Reporten 110 mil muertos dende entamu del conflictu en Siria |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;
Otros datos, apurríos pola organización opositora Observatoriu Siriu de Derechos Humanos, sostienen que les baxes taríen cercanes a los 120&amp;nbsp;000, mientres el conteo oficial de [[Naciones Xuníes]] cerró'l númberu en 100&amp;nbsp;000 muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://mexico.cnn.com/mundo/2013/07/25/100000-persones-morrieron--pola guerra-en-siria-segun-la-onu |títulu=100,000 persones morrieron pola guerra en Siria, según la ONX |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

A partir de 2016, los medios empezaríen a falar d'un balance de más de 400{{esd}}000 muertos pola guerra civil dende 2011, ente civiles y militares sirios o estranxeros, hasta avientu de 2016.

=== Refuxaos ===
[[Ficheru:Syrian refugees in lebanon.jpg|thumb|Refuxaos sirios n'[[El Líbanu]]|250px]]
{{AP|Refuxaos de la Guerra Civil Siria}}
Para mediaos de [[2013]], envaloróse que más de 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 de persones escaparen de [[Siria]] a otres naciones, de les cualos 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;000 facer namái nel añu 2013 y ensin tomar en cuenta que tolos díes 6000 sirios más fuxen del so país.&lt;ref name=&quot;latercera.com&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.latercera.com/noticia/mundo/2013/09/678-540825-9-cifra-de-refuxaos-sirios-algama-los dos-millones-por-guerra-civil.shtml |títulu=Cifra de refuxaos sirios algama los dos millones por guerra civil |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Los civiles debieron fuxir desesperadamente de los sos llares pa salvase de morrer na guerra y el 50 % de los refuxaos son neños menores de 18 años.&lt;ref name=&quot;latercera.com&quot;/&gt;

Los países vecinos de Siria, al ser más accesibles, son los más ocupaos polos inmigrantes civiles. [[Xordania]], [[El Líbanu]] y [[Turquía]], ostenten la mayor tasa de refuxaos sirios nes sos tierres, allugando non menos de 400&amp;nbsp;000 persones cada unu. Naciones como [[Iraq]], [[Exiptu]] y munchos países del [[Norte d'África]], tamién s'atopen con un gran númberu de refuxaos sirios nel so territoriu. El númberu de refuxaos sirios n'El Líbanu llega a más de 700&amp;nbsp;000 persones, lo que representa'l 20% de la población libanesa, impactando a la comunidá internacional. Xordania, en tantu, acoyó a 520&amp;nbsp;000 sirios y [[Turquía]] a 460&amp;nbsp;000, faciendo qu'estes naciones arréyense cada vez más na guerra civil de la so nación vecina.&lt;ref name=&quot;latercera.com&quot;/&gt;
Otros movíos pudiéronse ver n'Iraq, onde llegaron 120&amp;nbsp;000 sirios y n'Exiptu, onde llegaron cerca de 110&amp;nbsp;000.

Nel casu de los movíos interiores, envalórase que cerca de 4&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 persones atópense abellugaes dientro del territoriu siriu.

=== Perdes económiques ===
El conflictu afaró barrios enteros en ciudaes y poblaos del país, destruyíu gran parte de la so base manufacturera ya infraestructura y frenáu la producción y esportación de petroleu. Unos 10&amp;nbsp;000 edificios estatales fueron estropiaos y provocáronse perdes por 15&amp;nbsp;000 millones de dólares al sector públicu.
La economía contráxose en más d'un 35%, en comparanza cola crecedera añal del 6% que'l país tuvo nos cinco años previos a qu'empezara'l conflictu. El país perdió casi'l 40% del so [[PIB]], y les reserves internacionales menguaron considerablemente. La industria petrolera siempres foi unu de los puntos clave de la economía nacional. En 2008 el 22% de PIB recayía sobre esi sector, pero anguaño nun hai recursos pa desenvolver los xacimientos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://america.infobae.com/notas/73982-Perdíes-millonaries-pol conflictu-en-Siria |títulu=Perdes millonaries pol conflictu en Siria }}&lt;/ref&gt;

La inflación nel país hai aumentar un 200%, disparando los precios violentamente y dexando a la población nuna situación d'escasez esmolecedora. Tamién, informóse que la probeza nel país devasaría los 80% de la población siria; amás d'haber un 60% de desemplegu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.infobae.com/2013/10/11/1515546-vivir-guerra-testimonio-del horror sirio |títulu=Vivir en guerra: testimonios del horror en Siria |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Nel país, hai escasez de too tipu de recursos esenciales, como l'alimentu, combustible y otros medios p'abastecese; el gobiernu nun puede importar bienes básicos como farina, trigu, azucre y arroz. Esto suma al recién informe qu'indica que cerca del 75 % de les instalaciones de producción nes principales ciudaes yá nun tán operatives.&lt;ref name=&quot;infobae.com&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.infobae.com/2013/09/26/1511679-como-se-desmorona-la-economia-siria-la guerra |títulu=Cómo se desmorona la economía de Siria pola guerra |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Per otru llau, los costos de capital del Estáu cayeron un 75% y los privaos un 81%. Les dificultaes de tresporte tamién afectaron al sector agrícola, al puntu que munchos llabradores nun pudieron vender les sos colleches.&lt;ref name=&quot;infobae.com&quot;/&gt;

El dañu total a la economía de [[Siria]] envalorar ente en más de 100&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 de dólares, una de les perdes económiques más grandes nos últimos años.&lt;ref name=&quot;infobae.com&quot;/&gt;

== Violaciones a los derechos humanos y crímenes de guerra ==
{{AP|Alcuerdos de paz ente'l gobiernu al-Ásad y l'Oposición siria|Conversaciones de Xinebra (2017)}}
Dambos bandos fueron acusaos repetidamente d'incurrir en violaciones de los derechos humanos por diversos gobiernos y organizaciones non gubernamentales.

Siria recibió dures crítiques de parte d'organizaciones globales pola so actitú en redol al respetu de los [[derechos humanos]].&lt;ref name=&quot;w.r.p555&quot;&gt;[http://www.hrw.org/world-report-2010 ''World Report 2010 Human Rights Watch World Report 2010''.] Páx. 555.&lt;/ref&gt; Dende 1963 caltiénse a valir l'[[estáu d'emerxencia]], que da a les fuercies de seguridá amplios poderes pal arrestu y detención de los ciudadanos.&lt;ref name=&quot;AmInt2009&quot;/&gt; El país ta gobernáu al traviés del [[unipartidismu]] estatal ensin eleiciones llibres.&lt;ref name=&quot;AmInt2009&quot;&gt;{{cita web |url=http://thereport.amnesty.org/en/regions/middle-east-north-africa/syria |títulu=Amnesty International Report 2009, Syria |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091007231314/http://thereport.amnesty.org/en/regions/middle-east-north-africa/syria |fechaarchivu=7 d'ochobre de 2009 }}&lt;/ref&gt; Al tar en plenu estáu de guerra los derechos d'espresión, asociación y xunta tán puramente controlaos.&lt;ref name=&quot;AmInt2009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HRW&quot;&gt;[https://books.google.co.uk/books?id=OZ3a4M_oZccC&amp;pg=PA486&amp;dq=%22Human+Rights+Watch+World+Report+2005+Events+of+2004%22+syria&amp;hl=en&amp;ei=3g91TNjTB9mXOJ_C2M4G&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Human Rights Watch World Report 2005 Events of 2004], [[Human Rights Watch]] 2005. ISBN 1-56432-331-5.&lt;/ref&gt; Les muyeres y les minoríes étniques enfrentar a la discriminación, sobremanera nos sectores controlaos por EI, yá que consideren infiel toa forma de cultu distintu a la sunnie.&lt;ref name=&quot;AmInt2009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HRW&quot;/&gt; [[Human Rights Watch]] afirma que la situación de los derechos humanos en Siria ye una de les peores nel mundu.

Otru crime de guerra correspuende a la destrucción del heriedu cultural yá seya de manera indireuta productu de los desplazamientos polos combates, o la destrucción direuta como la realizó EI en Palmira o la destrucción productu de bombardeos o los túneles rebalbos que destruyeron seiciones medievales en Alepo per parte de los rebeldes nel so intentu de prindar la ciudadela.

=== Usu d'armes químiques ===
[[Ficheru:State Department map of Gouta chemical attack.svg|thumb|Mapa del ataque con armes químiques en Ghouta d'agostu de 2013.]]
Les [[armes químiques]] tán prohibíes nel mundu y el so usu ye un crime de guerra. Sicasí, na guerra civil de [[Siria]] estes armes utilizáronse y llevaron a consecuencies nefastes. La ONX recibió quexes de posibles ataques con armes químiques hasta en 16 ocasiones. Siete caso fueron investigaos: en nueve consideróse que nun había &quot;información abonda o creíble&quot; y en cuatro casos les inspeutores de la ONX confirmaron l'usu de [[gas sarín]]. Los informes, sicasí, nun culparon a nenguna parte del usu d'armes químiques.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Sarin in Syria |url=http://www.al-bab.com/blog/2013/december/sarin-in-syria.htm#sthash.WSw9ziB3.dpbs |fecha=14 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=21 d'avientu de 2013 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131217225001/http://www.al-bab.com/blog/2013/december/sarin-in-syria.htm#sthash.WSw9ziB3.dpbs |fechaarchivu=2013-12-17 }}&lt;/ref&gt;

L'ataque con armes químiques más notable foi la [[Masacre de Ghouta]], socedida'l 21 d'agostu de 2013, cuando 1400 persones morrieron afogaes por gases químicos. L'autoría de los ataques sigue ensin tar clara, y dambes partes del conflictu culpáronse mutuamente.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.biobiochile.cl/2013/09/30/remata-investigacion-sobre-presuntos-ataques-con-armes-quimicas-en-siria.shtml |títulu=Remata investigación sobre presuntos ataques con armes químiques en Siria |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Esti ataque sollertó a la comunidá internacional y foi casi'l responsable d'una intervención militar internacional.

Por cuenta de l'amenaza d'un ataque per parte d'Estaos Xuníos, el [[9 de setiembre]], Rusia encamentó a Siria a poner el so arsenal d'armes químiques so control internacional.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rferl.org/content/lavrov-syria-attack-terror-lavrov-warning/25099919.html |títulu=Russia Apures Syria To Put Chemical Weapons Under International Control |editorial=Radio Free Europe/Radio Liberty |fecha=9 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Isachenkov |nome=Vladmir |títulu=Russia To Push Syria To Put Chemical Weapons Under International Control |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/09/09/russia-syria-chemical-weapons-international-control_n_3893951.html |periódicu=Huffington Post |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151121092605/http://www.huffingtonpost.com/2013/09/09/russia-syria-chemical-weapons-international-control_n_3893951.html |fechaarchivu=21 de payares de 2015 }}&lt;/ref&gt; El 14 de setiembre, Estaos Xuníos y Rusia anunciaron en Xinebra que llegaren a un alcuerdu sobre cómo debía Asad apurrir les sos armes químiques.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=John |apellíu=Solomon |títulu=US, Russia reach deal on Syria chemical weapons |url=http://www.washingtontimes.com/news/2013/sep/14/us-russia-reach-deal-syria-chemical-weapons/ |periódicu=[[The Washington Times]] |fecha=14 de setiembre de 2013}}&lt;/ref&gt;

Otres denuncies por supuestos ataques químicos asocedieron en [[marzu]], cuando se faló de 26 muertos y 80 mancaos, y una n'abril, cuando miembros rebalbos afirmaron ser víctimes d'axentes químicos del gobiernu.

=== Masacres coleutives ===
Dende [[2012]] d'equí p'arriba, la violencia na guerra foi nun aumentu escomanáu y les denuncies de crímenes de guerra en tou los bandos fueron recurrentes. Esto ye particularmente oxetivu per parte de EI, qu'utiliza les execuciones como mediu propagandísticu, tanto de desertores como de prisioneros. N'otros casos estes afirmaciones son difíciles de confirmar o queda pocu claro los númberos, como foi nel casu de Alepo. Otra constante ye'l casu de los bombardeos y les cifres de víctimes, que nun pueden ser confirmaes por más d'una fonte.

Les primeres denuncies empezaron en [[febreru]] de [[2012]] en [[Homs]], onde los bombardeos del exércitu llegaben a asesinar per día a más de 200 civiles. Darréu, na ciudá [[Hula (Siria)|Hula]], afirmóse qu'una masacre foi llevada a cabu por miembros gubernamentales de [[Shabbiha]] (la fuercia de seguridá) la cual cobró la vida de 108 civiles, de los cualos 49 yeren neños. La [[Masacre de Hula]] fueron asesinatos despiadaos como fusilamientos ya inclusive puñalaes en contra de los civiles. A midida que avanzaba'l [[2012]], los asesinatos en masa yeren cada vez más brutales y frecuentes. La asediada ciudá de [[Hama]] tamién foi un puntu conflictivu onde se denunciaron masacres; como la qu'asocedió en xunu onde cerca de 80 civiles, ente ellos muyeres y neños, fueron executaos poles fuercies paramilitares del gobiernu siriu. N'avientu de 2012, na mesma ciudá, un bombardéu a una panadería asesinó a 90 civiles.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.elcomercio.com/mundo/Activistes-denuncien-masacre-coleutiva-Hama_0_713928834.html |títulu=Activistes sirios denuncien otra masacre coleutiva en Hama |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131003150204/http://www.elcomercio.com/mundo/Activistes-denuncien-masacre-coleutiva-Hama_0_713928834.html |fechaarchivu=3 d'ochobre de 2013 }}&lt;/ref&gt;En [[2013]], delles llocalidaes fueron escenariu d'estes masacres sangrientes. Foi'l casu d'A los Baida y Banias, ciudaes onde 250 persones fueron executaes a manes de fuercies gubernamentales en [[mayu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://noticiasdesirialibre.wordpress.com/2013/09/13/informe-de-hrw-confirma-les masacres-del-regimen-en-al-bayda-y-baniyas/ |títulu=Informe de HRW confirma les masacres del réxime n'A los Bayda y Baniyas |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt; Asina mesmu, denuncióse una masacre en [[Alepo]] que dexó 147 muertos tres qu'estos cadabres fueren atopaos nun ríu de la ciudá. En xunu, na ciudá de Khan Al Assal, terroristes fueron acusaos d'asesinar a cientos de civiles y militares.

El [[21 d'agostu]] de [[2013]] nel suburbiu de [[Ghouta]], nes contornes de [[Damascu]], una matanza cobró la vida d'hasta 1400 civiles, 500 d'ellos neños, víctimes de bombes químiques. L'autoría de los ataques nunca foi esclariada. En [[setiembre]] de [[2013]], [[Naciones Xuníes]] afirmó que'l gobiernu fuera'l responsable d'ocho masacres coleutives a lo llargo del añu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://gestion.pe/politica/onu-confirma-regimen-siria-perpeto-ocho-masacres-rebalbes-2075907 |títulu=ONX confirma: El réxime de Siria perpetó ocho masacres; los rebeldes una |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

Los rebeldes tamién fueron culpaos por perpetar masacres similares mientres la guerra. Específicamente los rebeldes radicales, amestaos col terrorismu. Ye según el [[12 d'ochobre]] de [[2013]], acusar a los rebeldes terroristes d'executar a 190 civiles na ciudá de [[Latakia]], 65 de los cualos taben indefensos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/internacional/131012/rebeldes-en-siria-espanden-la guerra sectaria-con-matances |títulu=Rebalbes en Siria espanden la guerra sectaria con matances |fechaaccesu=1 d'abril de 2017 }}&lt;/ref&gt;

=== Violencia sectaria ===
La guerra civil Siria dende la desapaición del Exércitu Llibre Siriu como unidá, tornóse pasu ente pasu nuna guerra asimétrica de bandos identificaos con una determinada orientación política y principalmente relixosa. La insurxencia representaos por principalmente HTS y Ahrar al Sham, son suníes que la so principal conseña ye la d'establecer el sunismu y el conseyu de la sharia como base d'estructura, al igual qu'Estáu Islámicu, tola insurxencia suní foi acusada de persecución a otres minoríes o grupos relixosos, según destrucción del patrimoniu cultural. Pel so llau les milicies non suníes xuniéronse al llau del gobiernu, lo que provocó dellos episodios de violencia desatamañada contra la población suní, lo mesmo qu'asocedió n'Iraq. Por otru, llau los curdos atopar en graves conflictos internos pola mesma división del pueblu curdu en musulmanes y [[yazidíes]], según la so rellación colos curdos d'Iraq y Turquía, lo que provocó dellos episodios de violencia sectaria.

El sofitu d'Irán a la población xiina y el de Arabia Saudita y los sos aliaos a los suníes, provocó l'aumentu d'esti conflictu nel cual va ser pocu probable una paz al curtiu plazu, y sobremanera una reestructuración d'un estáu unitariu. Rusia apuesta a la creación d'una nueva constitución na cual esaníciese'l calter árabe y estructura centralizada, a un estáu multicultural y federativa, similar a la mesma Rusia.

== Posibles soluciones al conflictu siriu ==

=== Reforma constitucional ===
El 20 de marzu'l presidente de siria, Bashar Asad, decidió crear una comisión constitucional nel Conseyu Popular de Siria (Parllamentu unicameral), declaró'l xefe del comité de la Duma d'Estáu (cámara baxa del Parllamentu rusu) p'asuntos internacionales, Leonid Slutski. La declaración foi fecha na xunta de la presidenta del Parllamentu siriu, Hadiya Abbas, cola delegación de diputaos rusos y los miembros de l'Asamblea Parllamentaria del Conseyu d'Europa, Pedro Agramunt. «Asad, nuna xunta cola delegación de la Duma d'Estáu, aprobó nuesa propuesta d'establecer una comisión constitucional nel Parllamentu», dixo. La decisión, amestó, foi tomada con encamientos de la Duma xunto con parllamentarios del Conseyu d'Europa y el presidente Agramunt. «Esta comisión va dexar xunir los resultaos del diálogu siriu en Xinebra, les conversaciones en Astaná, según diversos grupos de la sociedá siria (sobre la ellaboración de la Constitución)».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703201067734977-siria-constitucion-conseyu-popular/ |títulu=Asad decide crear una comisión constitucional nel Parllamentu |fechaaccesu=24 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

Les autoridaes siries tán abiertes al diálogu con tolos que depongan les armes y respeten la Constitución, afirmó'l presidente de Siria, Bashar Asad. «Siria ta abierta al diálogu con toos a condición de que depongan les armes y respeten la Constitución», dixo'l líder siriu, citáu pola Cancillería del so país, na xunta cola delegación de diputaos rusos y miembros de l'Asamblea Parllamentaria del Conseyu d'Europa (PACE), el 20 de marzu del 2017. Asad destacó tamién que les autoridaes del país consideren que puede resolvese la crisis en Siria solo avanzando simultáneamente en dos direiciones: la llucha antiterrorista y el procesu políticu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703201067735099-siria-bashar-asad-dialogo/ |títulu=Damascu dispuestu a dialogar con tolos que depongan armes y respeten la Constitución |fechaaccesu=24 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

Los representantes de la autoproclamada rexón federativa de Siria del Norte (los curdos sirios) tán dispuestos a participar nel trabayu de la comisión pa ellaborar la Constitución de Siria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://mundo.sputniknews.com/orientemedio/201703201067732192-siria-curdos-constitucion/ |títulu=Curdos sirios dispuestos a trabayar na comisión constitucional de Siria |fechaaccesu=24 de marzu de 2017 |apellíu=Sputnik |idioma= |sitiuweb=mundu.sputniknews.com}}&lt;/ref&gt;

=== Conversaciones de Astaná ===
El 9 de mayu les HTS anuncien que van atacar a cualquier grupu qu'allegue a les conversaciones de Astaná y a los que los protexan.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/9-may-syrias-hayat-tahrir-alsham-threatens-to-attack-any|títulu=Syria's Hayat Tahrir al-Sham threatens to attack any Astana related group that enters Idlib and other groups that seeks to protect them - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=6 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

=== Zones de Cese al Fueu Tanto Rusia, Irán como Turquía a partir del 2017 axustaron diverses árees de cese al fueu nes cualos les ONX negóse a participar comoquier, una y bones el gobiernu siriu niega la condición d'esplegue de fuercies de paz o monitores del procesu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://syria.liveuamap.com/en/2017/8-may-syrian-foreign-minister-says-there-will-be-non-international|títulu=Syrian foreign minister says there will be non international forces under UN supervision as part of 'safe zones' deal - Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|fechaaccesu=5 d'agostu de 2017|sitiuweb=Map of Syrian Civil war/ Global conflict in Syria - Syria news - syria.liveuamap.com|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Reconstrucción de Siria ==
El 13 de mayu del 2018 anúnciase la rehabilitación del tendíu llétricu a Deir ezZor, dexando la reconexión de la lletricidá a la capital provincial, per primer vegada dende l'entamu de la guerra. El fin de la obra foi anunciada pol primer ministru siriu Emad Khamis, nuna visita al valle del Eufrates.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Electricity fully returns to Deir Ezzor after years of war|url=https://www.almasdarnews.com/article/electricity-fully-returns-to-deir-ezzor-after-years-of-war/|fecha=13 de mayu de 2018|fechaaccesu=13 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702124951/https://www.almasdarnews.com/article/electricity-fully-returns-to-deir-ezzor-after-years-of-war/|archivedate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;

El 14 de mayu la Empresa Xeneral de la Refinería de Homs llogró producir una variante l'aceite de compresores de fabricación d'Estaos Xuníos que s'usaba na Fábrica de Gas del Sur de la Rexón Central, en escosándose la cantidá necesaria pa la Fábrica de Gas, y la imposibilidá d'importar l'aceite por cuenta de les restricciones económiques. La capacidá granible de la Fábrica d'Aceites Entemecíos llega a 60 mil tonelaes añales, los cuadros téunicos estudien la posibilidá de producir aceite pa frenos y tou tipu de carburantes.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=82449|títulu=La Refinería de Homs produz un aceite pa compresores – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=15 de mayu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt; Cola participación de más de 40 empreses especializaes n'alimentos, testiles y propietarios de microempresas, arrincó'l Festival de Compres “Tou lo Bono Ta en La nuesa Guta 2” en Duma, entamáu pola Compaña Sham, l'Establecimientu Siriu de Comerciu y la Gobernación de Damascu Campo.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=82465|títulu=Más de 40 empreses participen nel Festival de Compres “Tou lo Bono Ta en La nuesa Guta 2” en Duma – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=15 de mayu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

El 19 de mayu reinicio'l so funcionamientu'l campu gasífero de Dabisan de 250,000 metros cúbicos diarios, nel campu occidental de Raqa. Mientres s'atopen en reahbilitación otros 3 campos, qu'alimenten centrales llétriques.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syrian government re-operates gas field in liberated Raqqa countryside|url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-government-re-operates-gas-field-in-liberated-raqqa-countryside/|fecha=19 de mayu de 2018|fechaaccesu=19 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180703200705/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-government-re-operates-gas-field-in-liberated-raqqa-countryside/|archivedate=2018-07-03}}&lt;/ref&gt;

El 25 de mayu Samer Khalil, ministru siriu d'Economía y Comerciu Esterior, indicó que se riquir más de los 400 millones de dólares envaloraos pa la reconstrucción de Siria, no que fai a la so infraestructura y la so industria. El gobiernu envalora que l'apurra mayoritariu del gobiernu de Rusia tantu en financiamientu como en sofitu loxísticu. El so primer enfoque ye la reconstrucción de la so industria petrolera y gasífera, según la busca de nuevos xacimientos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Syria may need over $400 million to be rebuilt, relies on Russian aid - minister|url=https://www.almasdarnews.com/article/syria-may-need-over-400-million-to-be-rebuilt-relies-on-russian-aid-minister/|fecha=25 de mayu de 2018|fechaaccesu=25 de mayu de 2018|periódicu=AMN - Al-Masdar News {{!}} المصدر نيوز|idioma=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180701221354/https://www.almasdarnews.com/article/syria-may-need-over-400-million-to-be-rebuilt-relies-on-russian-aid-minister/|archivedate=2018-07-01}}&lt;/ref&gt;

A entamos de xunu ciento de families empezaron el so regresu a les sos llocalidaes na contorna sureste de Idleb al traviés del corredor humanitariu de Abu al Duhur. 500 civiles volvieron per día, acompañaos con más de 100 vehículos particulares, na so mayoría son agrícoles. Traxeron consigo unos 5.000 cabeces de ganáu. Según el presidente del Conseyu Municipal de Zabadani, Bassel Dalati, más de 3.000 families tornaron, y a pesar de les condiciones climátiques d'agua nun se detuvo pa la organización de les habituales fiestes y antroxos del branu. concluyóse'l caltenimientu de la rede llétrica n'instalando a 70 tresformadores. Seis escueles de les distintes fases d'enseñanza recibieron alredor de 3.000 estudiantes, y tase trabayando pa la rehabilitación de cuatro escueles más.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.sana.sy/es/?p=83573|títulu=Destacaes noticies de la recuperación de Siria mientres la última selmana – L'Axencia Árabe Siria de Noticies|fechaaccesu=5 de xunu de 2018|sitiuweb=www.sana.sy|idioma=en-US}}&lt;/ref&gt;

* [[Cronoloxía de la Guerra Civil Siria]]
* [[Primavera Árabe]]
* [[Revuelta Armada Curda de 2012]]
* [[Conflictu n'El Líbanu de 2011-2012]]
* [[Enfrentamientos nos Altos del Golán de 2012-2014]]
* [[Crisis diplomática ente Turquía y Siria]]
* [[Guerra contra l'Estáu Islámicu]]

== Notes ==
{{llistaref|group=&quot;n&quot;}}
; Cargos
{{llistaref|group=&quot;lower-alpha&quot;|2}}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Syrian Civil War (2011-present)}}
{{Wikinoticies|Categoría:Guerra Civil Siria}}
* Un discutiniu de les [http://www.monitor.upeace.org/innerpg.cfm?id_article=1017 causes de la guerra civil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002194557/http://www.monitor.upeace.org/innerpg.cfm?id_article=1017 |date=2018-10-02 }} na ''[[Universidá pa la Paz]] de les [[Naciones Xuníes]]'', 23 d'ochobre de 2013 {{N'idioma|en}}
;Entevistas
* [http://midwestdiplomacy.com/2013/12/08/syria-at-an-impasse/ Guerra Civil Siria Midwest Diplomacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005024304/http://midwestdiplomacy.com/2013/12/08/syria-at-an-impasse/ |date=2018-10-05 }} {{N'idioma|en}}
* [http://www.presidentassad.net/index.php?option=com_content&amp;view=categories&amp;id=80&amp;Itemid=468 Diverses entrevistes con Bashar al-Asad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130192210/http://www.presidentassad.net/index.php?option=com_content&amp;view=categories&amp;id=80&amp;Itemid=468 |date=2018-01-30 }} {{N'idioma|en}}
* [http://nation.foxnews.com/2013/09/18/fox-news-exclusive-interview-syrian-president-bashar-al-assad Entrevista n'esclusiva col Presidente Siriu Bashar al-Asad] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20161205135549/http://nation.foxnews.com/2013/09/18/fox-news-exclusive-interview-syrian-president-bashar-al-assad |date=2016-12-05 }} [[Fox News]], 18 de setiembre de 2013 {{N'idioma|en}}
* [http://www.spiegel.de/international/world/spiegel-interview-with-syrian-president-bashar-assad-a-926456.html Entrevista con Bashar al-Asad: «A la fin, una mentira ye una mentira»] [[Der Spiegel]], 7 d'ochobre de 2013 {{N'idioma|en}}
* [http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2013/12/al-qaeda-leader-syria-speaks-al-jazeera-20131218155917935989.html Primer entrevista emitida col fundador del Frente al-Nusra Mohammed al-Joulani] {{N'idioma|en}}

{{Tradubot|Guerra civil siria}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerra Civil Siria|Guerra Civil Siria]]
[[Categoría:Rebeliones en Siria]]
[[Categoría:Guerres]]
[[Categoría:Guerres n'Asia]]
[[Categoría:Guerra contra Estáu Islámicu]]
[[Categoría:Guerra contra'l terrorismu]]
[[Categoría:Estáu Islámicu en Siria]]
[[Categoría:Terrorismu en Siria]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>r9lk9fezsiqo09qqhxx4adaojopj4iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra civil griega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128308</id>
    <revision>
      <id>4505990</id>
      <parentid>4484864</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T22:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19062" sha1="6z852y2sfthlg8mogp37dtqxzpmqs3v" xml:space="preserve">{{Ficha de conflictu militar
|nome = Guerra civil griega |imaxe =
The British Army in Greece 1945 NA21427.jpg
|descripción_imaxe = La ''[[Dekemvriana]]'' (eventos d'avientu) n'[[Atenes]] mientres los últimos meses de la [[Batalla de Grecia|batalla de Grecia]] foi'l primer enfrentamientu ente les fuercies comunistes y los partidarios de la monarquía |parte_de =
[[Guerra Fría]]
|leyenda = 
|conflictu= 
|fecha = [[Marzu]] de [[1946]] - [[ochobre]] de [[1949]]
|llugar = [[Grecia]]
|coordenaes = 
|resultáu = [[Ficheru:Kingdom of Greece Flag.svg|20px|cantu]] Victoria del exércitu griegu |consecuencies
= Vuelta al [[Reinu de Grecia]]
|descripción = 
|casus = 
|territoriu = 
|combatientes1 = [[Ficheru:Kingdom of Greece Flag.svg|20px|cantu]] [[Reinu de Grecia]]&lt;br/&gt;[[Ficheru:Kingdom of Greece Flag.svg|20px|cantu]] [[Exércitu Helénicu|Exércitu Nacional]]&lt;br/&gt;Sofitáu por:&lt;br/&gt;[[Ficheru:Flag of the United Kingdom.svg|20px|cantu]] [[Reinu Xuníu]]&lt;br/&gt;{{Bandera|EEXX}} [[Estaos Xuníos]]
|combatientes2 = [[Ficheru:DSE badge.svg|15px|cantu]] [[Exércitu Democráticu Griegu|DSE]]&lt;br/&gt;[[Ficheru:DSE badge.svg|15px|cantu]] [[Exércitu Popular de Lliberación Nacional (Grecia)|ELAS]]&lt;br/&gt;[[Ficheru:Flag of North Macedonia (1946–1992).svg|20px|cantu]] [[Frente Nacional de Lliberación (Macedonia)|NOF]]&lt;br/&gt;Sofitáu por:&lt;br/&gt;{{Bandera|XRSS}} [[XRSS]]&lt;br/&gt;{{Bandera|Yugoslavia}} [[República Federativa Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]]&lt;br/&gt;[[Ficheru:Flag of Bulgaria (1948-1967).svg|20px|cantu]] [[República Popular de Bulgaria|Bulgaria]]&lt;br/&gt;{{Bandera|Albania|1946}} [[República Popular d'Albania|Albania]] 
|combatientes3 = 
|comandante1 = [[Ficheru:Kingdom_of_Greece_Flag.svg|20px|cantu]] [[Alexandros Papagos]]&lt;br /&gt;[[Ficheru:Kingdom_of_Greece_Flag.svg|20px|cantu]] [[Trasivoulos Tsakalotos]]
|comandante2 = [[Ficheru:DSE badge.svg|15px|cantu]] [[Markos Vafiadis]]&lt;br /&gt;[[Ficheru:DSE badge.svg|15px|cantu]] [[Nikolaos Zachariadis]]
|comandante3 = 
|soldaos1 = [[Ficheru:Kingdom of Greece Flag.svg|20px|cantu]] 232&amp;nbsp;500&lt;ref&gt;''The Struggle for Greece 1941-1949'', C.M. Woodhouse, Hurst &amp; Company, (Londres 2002) (primer edición en 1976), p. 237.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{bandera|Reinu Xuníu}} 40&amp;nbsp;000 (1947)&lt;ref name= Global &gt;[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/greek.htm Global security - Greek Civil War].&lt;/ref&gt;
|soldaos2 = 60&amp;nbsp;000 (1943)&lt;ref name= Global /&gt;&lt;br /&gt;4000-7000 (1946)&lt;ref name=Code&gt;[https://web.archive.org/web/20120121112118/http://privatewww.essex.ac.uk/~ksg/data/eacd_notes.pdf Uppsala conflict data expansion. Non-state actor information. Codebook] páxs. 7.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;13&amp;nbsp;000-30&amp;nbsp;000 (1947)&lt;ref name= Global /&gt;&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br/&gt;28&amp;nbsp;000 (1948)&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br/&gt;21&amp;nbsp;000 (1949)&lt;ref name= Code /&gt;
|soldaos3 = 
|baxes1 = 100&amp;nbsp;000 muertos y 700&amp;nbsp;000 movíos&lt;ref name= Global /&gt;
|baxes2 = 
|baxes3 = 
|campaña = Balcanes
|campaña2 =
|campaña3 =
|campaña4 =
|anterior = 
|posterior = 
|nota1 = 
|nota2 =
|nota3 =
}}

La '''guerra civil griega''' trescurrió ente [[1946]] y [[1950]], y foi'l primer casu d'una insurrección comunista tres la [[Segunda Guerra Mundial]], polo que puede considerase como'l primer conflictu bélicu de la [[Guerra Fría]]. La victoria de les fuercies anticomunistes del gobiernu condució a la entrada de [[Grecia]] na [[OTAN]] y ayudó a definir l'equilibriu estratéxicu nel [[mar Exéu]] y los [[Balcanes]] na [[Europa]] de la [[Posguerra de la Segunda Guerra Mundial|posguerra]].

La guerra civil enfrentó a la población conservadora y les fuercies armaes del gobiernu monárquicu, sofitaes polos [[Estaos Xuníos]] y el [[Reinu Xuníu]], contra los comunistes griegos y los miembros de la organización más grande de la resistencia antifascista que combatiera contra la [[Ocupación de Grecia poles Fuercies de la Exa|ocupación de Grecia per parte de la Exa]]: el ELAS ([[Idioma griegu|griegu]]: ΕΛΑΣ-Εθνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός [ELAS: Ethnikos Laikos Apelevtherotikos Stratos], [[Exércitu Popular de Lliberación Nacional (Grecia)|Exércitu Nacional de Lliberación Popular]]), que la so direición taba controlada pol [[Partíu Comunista Griegu]] (en [[Idioma griegu|griegu]], KKE-Kομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας).

Al terminar la ocupación nazi de [[Grecia]] esistía yá un clima d'enfrentamientu y acusaciones mutues de [[terrorismu]] per parte de dambos bandos. El KKE nun quixo participar nes eleiciones propuestes polos conservadores y patrocinaes polos británicos en setiembre de 1946 y negóse al desarme, lo cual condució al españíu d'un conflictu armáu.

== Fases de la guerra ==

=== Antecedentes tres la lliberación ===

* La '''primer fase''' de la guerra civil tuvo llugar ente [[1941]] y [[1944]], mientres la [[Ocupación de Grecia poles Fuercies de la Exa|ocupación ítalo-alemana de Grecia]]. Les ales izquierdista y derechiego del movimientu de resistencia apostáronse la direición de la resistencia griega. L'ala derechiega arrexuntar nel exiliu en redol al rei [[Xurde II de Grecia|Xurde II]], a les fuercies griegues evacuaes n'[[Exiptu]], y a oficiales nacionalistes y anticomunistes que permanecíen en Grecia lluchando contra alemanes ya italianos nun grupu de resistencia denomináu EDES; ente que l'ala izquierdista basar nel &quot;gobiernu clandestín&quot; formáu por una alianza de [[socialista|socialistes]], [[marxista|marxistes]], y [[comunista|comunistes]] sofitándose nel [[Exércitu Popular de Lliberación Nacional (Grecia)|ELAS]], exércitu [[partisanu]] que llevó'l mayor pesu de la resistencia antifascista, anque dende 1942 la mayor influencia na xefatura del ELAS tener el [[Partíu Comunista Griegu]] (KKE) gracies a formar un fuerte nucleu de [[Guerra de guerrilles|guerrilles]] primero que los sos competidores. 

Pel branu de [[1944]] los monárquicos nel exiliu formaron un gobiernu de concentración nacional presidíu por [[Georgios Papandreu]] (en [[Idioma griegu|griegu]]: Γεώργιος Παπανδρέου) so los auspicios de los [[Aliaos de la Segunda Guerra Mundial|Aliaos]] n'[[El Cairu]] y ensin cuntar cola población griega, en tantu les ofensives aliaes n'[[Italia]] y la recaptura d'[[Ucraína]] polos soviéticos agoraben que la llucha llueu llegaría a los [[Balcanes]]. Esti gobiernu curiar de manifestar la so llealtá al rei Xurde II pero refugó restaurar la [[monarquía]] hasta que se celebrara un [[plebiscitu]] na Grecia lliberada, anque la influencia de los derechiegos nel gabinete Papandreu causó qu'esti gobiernu nun fuera reconocíu polos partisanos comunistes del ELAS, que postularon resolver eses diferencies tres la lliberación de Grecia.

* Na '''segunda fase''' ([[1944]]-[[1946]]), el gobiernu monárquicu que tornó del exiliu enfrentar a los partisanos comunistes pol control del país tres la derrota y retirada de los alemanes n'ochobre de 1944. A pesar de la potencia bélica de les guerrilles del ELAS –subordinaes al KKE– los oficiales monárquicos de la Resistencia impunxeron el so gobiernu, basándose en veteranos del EDES gracies a l'ayuda del [[Reinu Xuníu]], y consiguieron caltener [[Atenes]] y [[Tesalónica]] sol so firme control. El mesmu [[Winston Churchill]] viaxó a [[Atenes]] pa coordinar l'ayuda británica. 

Los xefes comunistes del ELAS controlaben prácticamente'l restu de Grecia n'avientu de 1944, anque nun taben llistos pa formar de momentu tropes coles qu'aguantar a los derechiegos y los británicos. Finalmente llegóse a un alcuerdu llamáu ''Pactu de Varkiza'', robláu en febreru de [[1945]], nel qu'influyeron les presiones británica y [[Xunión Soviética|soviética]] y pol que'l [[Rexencia (política)|rexente]] (l'arzobispu [[Damaskinos d'Atenes|Damaskinos]], en tantu entá nun se dexaba al rei Xurde II volver al país) y el gobiernu monárquicu alcordaron celebrar eleiciones so la supervisión de los Aliaos. El plebiscitu celebráu'l [[1 de setiembre]] de [[1946]] y saboteado pol ELAS dexó la formación d'un nuevu gobiernu de centru derecha y la restauración de la monarquía.

=== La guerra civil ===
[[Ficheru:1946-Greece-pro-royal-poster.jpg|thumb|200|Cartelu a favor de la monarquía de [[Xurde II de Grecia]] cola frase ''¡ Esto ye lo que tarrecen! (refiriéndose a los comunistes) ¡Vota pol Rei!''.]]
* Na '''tercer fase''' ([[1947]]-[[1950]], llamada «tercer asaltu» polos comunistes), el gobiernu de centru derecha nun foi aceptáu pol [[Partíu Comunista Griegu|KKE]], qu'en mayu de [[1946]] sulevar col so brazu armáu (l'[[Exércitu Popular de Lliberación Nacional (Grecia)|ELAS]]) nos montes de [[Macedonia (Grecia)|Macedonia]] y el [[Epiru]], llanzando una guerra de [[guerrilla|guerrilles]] contra'l gobiernu central, llogrando controlar casi tola zona montascosa del norte de Grecia y fundando l'[[Exércitu Democráticu Griegu]] (DSE). 

El gobiernu monárquicu de [[Yorgos Papandréu (1888)|Papandreu]] pidió ayuda urxente a los [[Reinu Xuníu|británicos]], que de la mesma solicitaron refuerzos al presidente d'Estaos Xuníos [[Harry S. Truman]] al trate incapaces de controlar la situación y escarecer de más recursos financieros y humanos p'asistir al réxime d'Atenes, ante lo cual los [[Estaos Xuníos]] intervinieron con armes y entrenamientu pal exércitu monárquicu, acuñándose la &quot;[[Doctrina Truman]]&quot; de resultes, y asegurando el sofitu d'Estaos Xuníos a cualquier réxime en riesgu de ser derrocáu por una revuelta comunista. 

Per otra parte, el DSE pidió viviegamente sofitu militar y económicu a la [[Xunión Soviética|URSS]] pero [[Josif Stalin]] refugó concedelo pos yá dende [[1945]] el gobiernu de Stalin confiaba en que'l KKE podría apoderar Grecia solamente por aciu un &quot;golpe de mano&quot; violentu y oportunu, pero consideraba que sería imposible consiguir tal meta en desarmándose el ELAS en 1946 y menos inda nuna guerra civil onde Gran Bretaña y Estaos Xuníos ayudaríen ensin reserves a los monárquicos griegos –en cuantes que Stalin taba convencíu de que dambos países nun abandonaríen la so influencia en Grecia– polo cual el sofitu militar la URSS al DSE foi bien amenorgáu.

L'ayuda decisiva al DSE llegó sobremanera de [[República Federativa Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]], onde'l mariscal [[Josip Broz|Josip Broz (Tito)]] vía con simpatía la creación d'una Grecia comunista qu'afirmaría la seguridá yugoslava na so [[frontera]] meridional, y de camín solucionaría'l problema del nacionalismu na [[Macedonia (Grecia)|Macedonia griega]] en tanto'l KKE ufiertaba a los macedonios griegos una autonomía interna similar a la de los macedonios yugoslavos. Munchos miembros del ELAS yeren macedonios d'[[Pueblos eslavos|etnia eslava]], que crearon el Frente de Lliberación de Macedonia (FLM) en [[1944]] cola ayuda de Tito, que nesa dómina pretendía anexonase la Macedonia griega, espulsando d'ellí a los ocupantes alemanes. Yá en [[1946]], el KKE yera partidariu de crear una ''República Socialista de Macedonia'' qu'incluyiría a toa Macedonia, tantu la parte griega como la eslava, baxu firme control de los comunistes locales, solución que tamién prestaba a Tito.

Los líderes del DSE, toos comunistes, pretendieron llanzar llueu una [[guerra convencional]] contra'l gobiernu dende setiembre de [[1947]], tratando d'establecer un gobiernu revolucionariu na ciudá de [[Konitsa]] y de controlar les grandes ciudaes, no cual fracasaron tres les contraofensives del gobiernu n'avientu del mesmu añu; magar esta derrota, a entamos de [[1948]] el DSE caltenía actividá de [[guerrilla|guerrilles]] por tol país, inclusive na rexón del [[Ática]] onde se topaba [[Atenes]], implicando exitosamente na so llucha a la mayoría de los [[Macedonia (Grecia)|macedonios]] eslavos, que víen nel KKE a un garante de la so autonomía dientro de Grecia. 

El cursu de la llucha favoreció pasu ente pasu a los monárquicos dende [[1948]], cuando'l [[Partíu Comunista Griegu|KKE]], soporte básicu del DSE, foi illegalizáu y el gobiernu Papandreu arrestó a cientos de los sos líderes, mientres l'exércitu gubernamental llograba armes d'Estaos Xuníos a bajísimos precios, la so moral de combate alzábase, y topábase muncho meyor entrenáu qu'en 1945, a lo cual contribuyó la xefatura del xeneral [[Alexander Papagos]], veteranu militar que detuviera con ésitu la [[Guerra ítalo-griega|invasión italiana de 1940]]. 

La insistencia de los líderes del KKE nuna &quot;guerra convencional&quot; copiando la última fase de la llucha de los [[partisanos yugoslavos]] terminó nun fracasu a mediaos de [[1948]], polo cual hubo de volvese a la [[guerra de guerrilles]] apresuradamente, amás de que'l dominiu total del KKE sobre la xefatura del DSE ayenó-y el sofitu de [[socialista|socialistes]] y centristes en zones rurales que orixinalmente sofitáren-yos, empeorando la situación la [[represión política]] del KKE contra estos disidentes.

=== La rotura Tito-Stalin y el KKE ===
[[Ficheru:Gde.svg|thumb|200px|Mapa de les bases de les organizaciones comunistes grieges na frontera ente [[Grecia]] y [[Yugoslavia]]. [[Josip Broz Tito]] dexaba la presencia de les guerrilles en territoriu yugoslavu.]]
Los problemes del [[Exércitu Democráticu Griegu|DSE]] agravar pol bracéu ente la [[XRSS]] y [[Yugoslavia]], pos el desenvolvimientu de los eventos confirmaba la medrana de Stalin que los EEXX y Gran Bretaña sí intervendríen en Grecia pa caltenela so la so influencia. Ante la medrana d'estropiar más inda les sos rellaciones con británicos y americanos, y xulgando más útil asegurar el so predominiu nos países d'[[Europa Oriental]] yá so la ocupación militar del [[Exércitu Coloráu]] en llugar d'arriesgase a lluchar per Grecia, [[Stalin]] aportunó en que'l DSE cesara na llucha y que les sos fuercies replegar a Yugoslavia.

Tal planteamientu de [[Stalin]] disgustó al mariscal [[Josip Broz|Tito]], qu'aportunaba en que'l DSE tenía de siguir lluchando en suelu griegu, acusando a la URSS de poner en riesgu a Yugoslavia dexando una Grecia anticomunista y contraria na so frontera sur. Esto incidió na [[Ruptura Tito-Stalin|rotura ente Tito y Stalin]] de xunu de 1948, en tanto'l líder yugoslavu acusaba a la URSS de sacrificar a los sos aliaos balcánicos de manera egoísta, ensin da-yos [[autonomía]] pa &quot;desenvolver el socialismu&quot; según les sos propies traces. 

La rotura Tito-Stalin causó una severa crisis nel [[Partíu Comunista Griegu|KKE]] na seronda de 1948, pos los sos xefes máximos calteníen firme llealtá a la URSS pero yeren conscientes de que prescindir del sofitu yugoslavu sería desastrosu, entá ye más cuando'l DSE tenía bases de llibre accesu en Yugoslavia, que nun podríen ser reemplazaes por hipotétiques bases n'[[Albania]] o [[Bulgaria]], ente que simultáneamente Yugoslavia riquía al DSE pa siguir la llucha y la URSS primía-y p'abandonala. 

El KKE resolvió nel so plenariu de xineru de [[1949]] siguir fiel a la URSS y escorrer –en plena guerra civil– a los &quot;[[Titoísmo|titoístas]]&quot; nes sos files y reforzar la ortodoxa [[estalinista]], terminando de debilitar al DSE. Ante tal decisión, Yugoslavia suspendió tou auxiliu al DSE, y cerró militarmente'l so [[frontera]] griega en xunetu de 1949, desallugando los campamentos del DSE del so suelu, lo cual perxudicó gravemente la capacidá bélica de los rebeldes xustamente cuando les [[Fuercies Armaes de Grecia|tropes monárquiques]] de Papagos, meyor armaes y empobinaes gracies al auxiliu d'Estaos Xuníos, infligían una severa derrota al DSE nel [[Peloponeso]] y la [[Grecia Central]], y enfusábense na rexón de [[Tesalia]] esaniciando les posiciones del DSE.

Tres el zarru de la frontera yugoslava, les tropes del DSE siguieron operando dende bases n'Albania, que nun podía apurrir una ayuda comparable a la de Yugoslavia, pero los mensaxes dende la URSS aportunaron agora con mayor firmeza en cesar la llucha y evacuar. En paralelu, les tropes griegues monárquiques llanzaron una gran ofensiva nel [[Epiru]] y la [[Macedonia griega]] n'agostu de 1949, qu'espulsó de les sos posiciones a les debilitaes tropes del DSE a entamos de setiembre. Selmanes dempués les fuercies del DSE sobrevivientes tuvieron de retirase a suelu albanés y el [[16 d'ochobre]] la xefatura del KKE exiliada n'Albania ordenó un &quot;[[cese d'hostilidá]] temporal&quot; que significaba'l final de la guerra.

== Consecuencies ==
[[Ficheru:Deca rodeni vo Polska.jpg|thumb|200px|Neños [[Macedonia|macedonios]] nacíos en [[Polonia]], de padres griegos refuxaos [[apátrida|apátrides]].]]
La guerra civil dexó al país nun estáu peor que'l que supunxo la [[Europa ocupada pola Alemaña nazi|ocupación]] [[Alemaña nazi|nazi]] en [[1944]], xenerando más destrucciones d'[[infraestructura]] nun país que yá yera probe en 1940. Miles de griegos viéronse obligaos a [[Diáspora griega|emigrar]] por motivos económicos a países como [[Estaos Xuníos]] y [[Australia]], ente otros. En paralelu, la [[represión política]] del gobiernu derechiegu de [[Yorgos Papandréu (1888)|Papandreu]] foi persevera colos militantes del [[Exércitu Democráticu Griegu|DSE]] que nun pudieron fuxir de Grecia: hasta 100&amp;nbsp;000 persones quedaron en prisión hasta la [[década de 1950]] en diverses cárceles asitiaes nes islles del [[mar Exéu]], ente que cualquier espresión política [[socialista]] o [[comunista]], fora en partíos políticos, sindicatos, o prensa, foi escorrida fiero.

La guerra civil dexó tamién una sociedá polarizada políticamente ente los &quot;vencedores y vencíos&quot; de la guerra civil, polarización que nun se restauraría hasta 1974, al rematar la [[Réxime de los coroneles|dictadura de los coroneles]] y declarase la Tercer República Helénica.

== Referencies ==

{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==

* [http://hispanianova.rediris.es/8/articulos/8a003.pdf Roberto Rodríguez Milán, &quot;Confrontaciones civiles na Europa mediterránea: Materiales pal estudiu de la guerra civil griega&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180414135253/http://hispanianova.rediris.es/8/articulos/8a003.pdf |date=2018-04-14 }}
* [http://www.politikokafeneio.com/dse/dse.htm Historia del ''Exércitu Democráticu Griegu''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051031180722/http://www.politikokafeneio.com/dse/dse.htm |date=2005-10-31 }}
* [http://www.marxists.org/subject/greek-civil-war/index.htm Archivu de la guerra civil girega na web marxists.org]
* [http://libcom.org/history/articles/greece-resistance-andartiko-1941 Andartikos – a short history of the Greek Resistance, 1941-5] n'inglés na libcom.org/history
* [http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1985/KJC.htm Report from globalsecurity.org]


{{Tradubot|Guerra civil griega}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerres de Grecia]]
[[Categoría:Guerres civiles|Griega]]
[[Categoría:Guerra Fría]]
[[Categoría:Guerres del sieglu XX|Civil Griega]]
[[Categoría:Historia de Grecia]]</text>
      <sha1>6z852y2sfthlg8mogp37dtqxzpmqs3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grand Central Terminal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128361</id>
    <revision>
      <id>4505982</id>
      <parentid>4484844</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T19:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5499" sha1="f7rqqd4mklpb1brqbs0a6szjts6dxbb" xml:space="preserve">{{otros usos|esti=la terminal de metro de Nueva York|Grand Central–Cai 42 (estación)}}
{{edificiu}}

La '''Terminal Grand Central''' (GCT, de cutiu llamada como '''Grand Central Station''' o a cencielles como la '''Grand Central''') ye una [[Estación de ferrocarril|estación]] terminal na [[Cai 42 (Manhattan)|Cai 42]] y l'[[Park Avenue (Manhattan)|Avenida Park]] en [[Midtown Manhattan]] na [[Ciudá de Nueva York]]. Construyida y nomada pol [[New York Central Railroad|Ferrocarril Central de Nueva York]] nel apoxéu de los trenes de llarga distancia d'Estaos Xuníos, y ye la estación de trenes más grande nel mundu en númberu d'andenes:&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.auto-free.org/regiongc.html |títulu=Regional Rail Working Group: Streamlining Access to Grand Central Terminal. Section entitled &quot;What are MTA's objections to this streamlined plan?&quot; |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305060234/http://www.auto-free.org/regiongc.html |fechaarchivu=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt; 44, con 67 víes a lo llargo de la estación. Hai dos niveles, dambos soterraños, con 41 víes nel nivel cimeru y 26 nel nivel inferior. Cuando la nueva estación del [[Ferrocarril de Long Island]] seya abierta so los niveles esistentes (vease [[East Side Access]]), la estación Grand Central va disponer d'un total 75 víes y 48 andenes. Son carauterístiques les sos bóvedes de lladriyu patentaes por [[Rafael Guastavino]], denomináu «L'arquiteutu de Nueva York».

Sirve a los pasaxeros viaxando nel [[Ferrocarril Metro-North]] escontra los condaos de [[Condáu de Westchester (Nueva York)|Westchester]], [[Condáu de Putnam (Nueva York)|Putnam]] y [[Condáu de Dutchess (Nueva York)|Dutchess]] nel [[New York|estáu de Nueva York]], y de los condaos de [[Condáu de Fairfield (Connecticut)|Fairfield]] y [[Condáu de New Haven (Connecticut)|New Haven]] en [[Connecticut]].

Anque dende 1913 foi llamada como la «Grand Central Terminal», munches persones siguen llamándola como la «Grand Central Station». Téunicamente, esi ye'l nome de la oficina postal que s'atopa cerca, al igual que l'antigua estación que taba nel sitiu.

== Galería ==
&lt;gallery&gt;
Image:USA-NYC-Grand Central Terminal Clock.jpg|Reló en Grand Central Terminal, 2013
Image:USA-NYC-Grand Central Terminal2.JPG|Hall Principal, 2013
Image:USA-NYC-Grand Central Terminalp0.JPG|Hall Principal, 2013
Image:USA-NYC-Grand Central Terminal5.JPG|Ventanos de pasaxes, 2013
&lt;/gallery&gt;

== Estadístiques ==
; Tamañu: l'área total del terrén de la terminal Grand Central ye de 195.000 m², 53 km de víes, 44 andenes.
; Trenes: 660 trenes del ferrocarril Metro-North. 
; 
; Visitantes: más de 500.000 al día ; Costu de les renovaciones 1996—98: 250 millones de dólares norteamericanos.
; Comerciu: 103
; Espaciu comercial: 12.000 m² más 1.300 m² pa eventos especiales.
; Negociu más antiguu: Restorán «Oyster Bar», apertura en 1913.
; Comíes diaries sirvíes: 10.000
; Porcentaxe de trenes puntuales: 98%
; Artículos perdíos y atopaos: 19.000
; Artículu perdíu con mayor frecuencia: Abrigos (más de 2.000 al añu).
; Permediu d'artículos devueltos: Más del 60%, cerca de 98% pa ordenadores y [[iPod]]s.

== Intereses ==
* En delles películes sale esta emblemática estación de Nueva York.
* Nel cantar [[Telephone]] de la neoyorquina [[Lady GaGa]] méntase la estación cuando diz «Sometimes I feel like I live in Grand Central Station.»

== Anexos ==
=== Ver tamién ===
* [[Estación Pennsylvania (Nueva York)|Estación Pennsylvania]]
* [[Tresporte de la Ciudá de Nueva York]]

=== Referencies ===

{{llistaref}}

=== Bibliografía ===
* Local News in Brief, ''[[The New York Times]]'' 29 de setiembre de 1871 páxina 8.
* The Grand Central Railroad Depot, Harlem Railroad, ''The New York Times'' 1 d'ochobre de 1871, páxina 6.
* Local News in Brief, ''The New York Times'' 1 de payares de 1871 páxina 8.
* Federal Writer's Project, ''New York City Guide'', Random House Publishers, Nueva York, 1939.
* Fried, Frederick &amp; Edmund V. Gillon, Jr., ''New York Civic Sculpture.'' Dover Publications, Nueva York, 1973.
* Reed, Henry Hope, Edmund V. Gillon, JR., ''Beaux-Arts Architecture in New York: A Photographic Guide'', Dover Publications, Nueva York, 1988.
* Stern, Gilmartin &amp; Massengale, ''Nueva York 1900'', Rizzoli International Publications, Nueva York, 1983.
* O'Hara, Frank, «Grand Central», ''The Collected Poems of Frank O'Hara'' [[University of California Press]], Los Angeles and Berkeley, 1971.

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Grand Central Terminal}}
* [http://www.grandcentralterminal.com/ Sitiu oficial]
* [http://manhattan.about.com/od/historyandlandmarks/a/grandcentral.htm Historia de la Grand Central Terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170428230808/http://manhattan.about.com/od/historyandlandmarks/a/grandcentral.htm |date=2017-04-28 }} - About.com
* [https://web.archive.org/web/20120807041148/http://channel.nationalgeographic.com/channel/insidegrandcentral/ Dientro del Grand Central]
* [http://www.nyc-architecture.com/MID/MID031.htm New York Architecture Imáxenes- Grand Central Terminal]
* [https://web.archive.org/web/20060613211035/http://www.waltlockley.com/cgt/gct.htm Illustrated discussion of Grand Central Terminal's spatial psychology]


{{Tradubot|Grand Central Terminal}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Estaciones de tren d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Wikipedia:Artículos con plantía Otros usos a páxines que nun esisten]]</text>
      <sha1>f7rqqd4mklpb1brqbs0a6szjts6dxbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goodyear</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129487</id>
    <revision>
      <id>4505944</id>
      <parentid>4274092</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7066" sha1="qxf7v1m8o3idxrdj27h11vy9nmvetra" xml:space="preserve">{{mal traducíu}}
{{Organización}}

'''The Goodyear Tire and Rubber Company''' ye una compañía multinacional fundada en [[1898]] por Frank Seiberling. La so sede principal ta asitiada en [[Akron]], [[Ohio]]. Fabrica neumáticos p'automóviles, camiones, coches de carreres, aviones, maquinaria agrícola y maquinaria pesada. El nome de la compañía foi puestu n'homenaxe al inventor del procesu de [[vulcanización|vulcanizado]] del [[cauchu]], [[Charles Goodyear]] (1800-1860).

== Historia ==
Frank Seiberling, entós daquella tenía 38 años d'edá, adquirió la primer fábrica de la compañía con un desembolsu inicial de $3.500 [[Dólar d'Estaos Xuníos|dólares d'Estaos Xuníos]] utilizando dineru emprestao por un cuñáu. El cauchu y l'algodón, que fueron el corazón de la so industria, teníen de ser tresportaos dende l'otru llau del mundu, escontra un pueblu ensin salida al mar y llindáu por tener namái tresporte ferrial. Inclusive l'home pol que la empresa lleva esti nome, [[Charles Goodyear]], morriera 38 años antes, a pesar d'afayar la vulcanización dempués d'una llarga y coraxosa busca.

Mientres la II Guerra Mundial la compañía, al traviés de la so división Goodyear Aircraft, montó diversos tipos d'aviones de combate, ente los cualos merez destacar el [[Chance-Vought F4O Corsair]] que na so factoría denominóse FG-1A.

Pero'l momentu nun podría ser meyor. El raxón poles [[bicicleta|bicicletes]] na década de 1890 tuvo en plena puxanza. Los [[carruaxe]]s ensin [[caballu|caballos]], a los que dalgunos s'arriesgaben a llamar automóviles, fueron un gran retu. Inclusive la depresión de 1893 empezara a esmorecese. Entós, esi 29 d'agostu de 1898, foi creada Goodyear con un capital accionario de USD$ 100.000 (aprox. USD$2.500.000,00 anguaño).

Na [[Fórmula 1]] foi onde llogró los sos mayores ésitos, con 368 victories y numberosos campeonatos de constructores que cualesquier otra marca. Suministró neumáticos mientres munchos años a equipos como [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] o [[McLaren|Team McLaren]] y otros equipos hasta 1998.
Tamién suministren neumáticos nes categoríes [[Nascar]] col Goodyear Eagle y Wrangler. D'antiguo suministraron neumáticos na [[Indycar Series]].

== Orixe del Wingfoot ==
El símbolu del Wingfoot, conocida en munches partes, dexó de ser un simple logo a ser una marca mundial y ye que se basa en gran midida con Frank Seiberling, fundador del mesmu, y que mientres munchos años foi presidente de The Goodyear Tire &amp; Rubber Company. Na vieya casa Seiberling en Akron, nun poste de la barandiella de la escalera había una estatua del famosu dios mitolóxicu conocíu polos antiguos romanos como Mercuriu, equivalente pa los griegos como Hermes. Polo tanto'l convoco a una xunta a la xente de goodyear p'aldericar la idea de la marca y el logo más fayadizu pa podelo estremar d'otres marques, onde dicha xunta celebrar na casa Seiberling n'agostu de 1900. Ente los bocetos ellaboraos por dellos integrantes de la xunta, unu d'ellos suxería al Sr. Seiberling que fuera un pie o una bota con ales, asemeyando la imaxe de Mercuriu, que magar ye conocíu, yera'l dios más rápidu d'ente toos.
&lt;gallery&gt;
Mercurio.jpg|Estauína del dios Mercuriu qu'inspiro a Seiberling
&lt;/gallery&gt;
Tolos accionistes y executivos votaron a favor de qu'ésti símbolu tendría de ser l'emblema de la compañía, y complementaron el logo del Wingfoot afitando metanes la pallabra &quot;Goodyear&quot; el distintivu. El &quot;Wingfoot&quot; que s'alcordó de primeres (1900), yera muncho más grande en rellación cola pallabra &quot;Goodyear&quot; que'l qu'anguaño s'utiliza.

== Allugamientos de la empresa ==
La fábrica de neumáticos tien delles sucursales en tol mundu, cuantimás na Unión Europea onde tien y opera 17 instalaciones de fabricación en 8 países:
* Bélxica: en Bruxeles.
* Francia: en Amiens, Mirevals, Montlucom y Riom.
* Alemaña: en Fuerstenwalde, Fulda, Hanau, Philippsburg, Riesa y Wittlich.
* Luxemburgu: en Colmar-Berg.
* Países Baxos: en Tilburg.
* Polonia: en Debica.
* Eslovenia: en Kranj.
* Inglaterra, Reinu Xuníu: en Birmingham y Wolverhampton.

== Operaciones industriales n'América Llatina ==
Tien y opera 7 fábriques en 5 países. 4 fábriques de [[neumáticu|neumáticos]], 1 fábrica de material testil, 1 planta de reencauche pa vehículos y maquinaria y 1 planta de reencauche para [[neumáticu|neumáticos]] d'aviación. Estes instalaciones tán nun área conxunta averada de 520.000 m², los países son:
* Brasil: en São Paulo, Americana y Santa Barbara.
* Venezuela: en Valencia.
* Perú: en Lima.
* Colombia: en Cali.
* Chile: en Santiago.

== Otres instalaciones ==
Goodyear tien y opera tres instalaciones d'investigación y desenvolvimientu y centros téunicos:
* Centru d'innovación Goodyear en Akron (Ohio).
* Centru d'innovación Goodyear en Colmar-Berg, Luxemburgu 
* Centro téunicu en Kobe, Xapón (una joint venture con Sumitomo Rubber Industries)

Goodyear tamién tien seis pistes de pruebes de neumáticos, nes siguientes árees:
* SAN, Texas.
* Mireval, Francia.
* Colmar-Berg, Luxemburgu.
* Akron (Ohio).
* Americana, Brasil.
* JARI Ibaraki, Xapón.

== Actualidá ==
Anguaño, Goodyear, asítiase como una de les empreses multinacionales más importantes del mundu na fabricación de neumáticos, teniendo a los sos homólogos internacionales como [[Bridgestone]], [[Firestone]], [[Michelin]], Continental, etc.
N'otra tema, Goodyear subsidia y forma parte del 75 % de les aiciones de la marca [[Dunlop_Tyres]] (una de les principales subsidiarias que Goodyear remana), tamién subvenciona a marques como Kelly tires, Sava y Fulda.

== Reciclaje ==
N'España la compañía creó, xunto a otros productores ya importadores de neumáticos, el [[sistema integráu de xestión]] de los [[neumáticos fora d'usu]] ([[Signus]]) pa la reutilización, el reciclaje o la valorización en forma de materia primo o enerxía de los neumáticos usaos. Dichu procesu de reciclaje foi reguláu pol Real Decretu (RD) 1619/2005 de 30 d'avientu.&lt;ref&gt;Boletín Oficial del Estáu [https://www.boe.es/boe/dias/2006/01/03/pdfs/A00352-00357.pdf (BOE) (3 de xineru, 2006)]&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
&lt;ref&gt;http://www.goodyear.com/corporate/history/history_origin.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523103526/http://www.goodyear.com/corporate/history/history_origin.html |date=2015-05-23 }} (n'inglés)&quot;Orixe del Wingfoot&quot;&quot; Consultáu'l 22 d'agostu de 2014.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://www.goodyear.com/corporate/history/history_overview.html (n'inglés) &quot;Historia de Goodyear&quot; Consultáu'l 22 d'agostu de 2014.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{[|The Goodyear Tire &amp; Rubber Company|][|títulu=&quot;Goodyear Reports Record Segundu Trimestre&quot;|][|url=http://investor.goodyear.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=862962|][|fecha de publicacion=31 de xunetu de 2014|][Consultáu=22 d'agostu de 2014]}&lt;/ref&gt;
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}
{{páxina web oficial}}

{{Tradubot|Goodyear}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Empreses d'Ohio]]
[[Categoría:Fabricantes de neumáticos]]</text>
      <sha1>qxf7v1m8o3idxrdj27h11vy9nmvetra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gordini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130019</id>
    <revision>
      <id>4505945</id>
      <parentid>4493369</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11115" sha1="26lqpg8e826y96jeqspbc2enju7w0v2" xml:space="preserve">{{Organización}}

'''Gordini''', ye'l nome col que foi conocida una marca francesa d'automóviles deportivos, que supiera participar tamién como equipu de [[Fórmula 1]]. Foi creada nel añu [[1936]] y debe'l so nome al so fundador, l'inxenieru italo-francés Amadeo Gordini (Amedée, la so traducción al francés). Esta firma foi reconocida n'[[Europa]] pol remanar del so fundador, quien se camudó a [[Francia]] en 1936 onde instaló los sos talleres nos que s'especializaba na preparación de modelos [[Fiat]] pa competiciones. Ente [[1937]] y [[1952]], robló un contratu de exclusividad col tamién fabricante francés [[Simca]], al traviés del cual tamién destacar como preparador de coches ameyoraos pa competición. Ente mediu d'esti periodu, Gordini sufrió les consecuencies de la [[Segunda Guerra Mundial]], paralizando por completu los sos actividaes nel intre d'esti conflictu. Mientres el tiempu que duró la so alianza con Simca, llogró gran notoriedá poles sos actuaciones en competencies de resistencia, como les [[24 hores de Le Mans]].

Tres la so rotura en [[1952]] con [[Simca]], Gordini encaró un importante proyeutu como productor independiente, qu'incluyó la creación d'una escudería de [[Fórmula 1]] y el desenvolvimientu de les sos propies unidaes, como asina tamién de los sos propios impulsores. Coles mesmes, tuvo tamién intervenciones en carreres de resistencia, anque ensin el rellumu de la so dómina d'alianza con Simca.

Tres dellos años como productor independiente, Amadeo Gordini foi contratáu nel añu [[1958]] pola firma francesa [[Renault]] pa faese cargu del so departamentu de preparación de motores, decidiendo finalmente vender la so marca a la Renault, quien en [[1969]] terminó convertir na división de coches ameyoraos [[Renault Gordini]].&lt;ref&gt;[http://www.autopasion18.com/HISTORIA-GORDINI.htm Resume históricu de la marca Gordini]&lt;/ref&gt;

== Historia ==
=== El so fundador ===
[[Ficheru:R8 Gordini Pegomas-Tanneron 2005.jpg|250px|thumb|Renault 8 Gordini, unu de los desarrollos más esitosos ente Gordini y [[Renault]].]]
[[Amédeé Gordini|Amadeo Gordini]] (''Amedeo'' la so traducción al italianu o ''Amédeé'' la so traducción al francés), foi un inxenieru italo-francés nacíu en [[Bazzano]], [[Italia]], la {{fecha|23|06|1899}}. D'orixe humilde, foi'l cuartu hermanu d'una familia de llabradores ensin tierres. La delicada situación na que quedara la so familia tres el repentín fallecimientu del so padre, llevó al nuevu Amadeo a ser criáu pol so tíu que profesaba la mesma actividá de los sos padres. Sicasí, él sería quien empezaría a empecipiar al so sobrín nel mundu automotor, llevándolo en [[1908]] a ver una competencia de la Coppa Florio que s'apostaba na llocalidá de [[Bologna]]. Ellí, el mozu Amadeo empezó a interesase na preparación y armáu de vehículos de competición pa buscar el sustentu del so futuru. Tres esti periodu compartiendo la so vida col so tíu, El pequeñu Amadeo retorna al llar familiar tres el segundu matrimoniu de la so madre, siendo adoptáu por un trabayador ferroviariu quien-y ufierta a Amadeo la oportunidá d'asistir per primer vegada a la escuela. Sicasí, el deséu d'aprender rápido sobre la mecánica automotor, llevar a emplegase a les sos 12 años como ayudante de ferreru. Tres un tiempu trabayando nesti rubro, decide buscar nuevos horizontes recalando nuna [[concesionaria d'autos concesionaria d'automóviles]] [[Fiat]], onde s'emplegaría como jornalizado multiuso. Esta concesionaria taba al cargu d'[[Eduard Weber]] (quien años más tarde se volvería famosu por desenvolver los carburadores que lleven el so apellíu), quien afayó l'interés de Gordini pola mecánica automotriz, dándo-y la posibilidá de siguir capacitándose. En trabayando con Weber, foi trespasáu a a la fábrica d'[[Isotta Fraschini]], onde conocería a [[Alfieri Maserati]] (futuru fundador de la marca d'automóviles [[Maserati]]), con quien trabayara al par. Les sos funciones dientro de la IF duraríen hasta l'añu [[1917]], cuando foi reclutado pol exércitu del [[Reinu d'Italia]] pa combatir na [[Primer Guerra Mundial]].

=== Primeros trabayos ===
En volviendo de la guerra, Amadeo Gordini retomaría la so posición dientro de la Isotta Fraschini, anque partiría tamién el so tiempu na busca de llograr esi coche desenvueltu íntegramente de les sos manes. D'esta forma, encara la fabricación pola so cuenta d'un pequeñu vehículu al que dotaría d'un impulsor d'orixe [[Autobianchi|Bianchi]]. Coles mesmes, conformaría con Giusseppe Moschini un grupu de trabayu col cual empezaría a desenvolver un prototipu sobre base [[SCAT]], coles mires de romper récores de velocidá nel añu [[1915]]. Pa esti emprendimiento, Amadeo volvería cruciar el so camín con otra futura personalidá del volante, siendo este un mozu [[Tazio Nuvolari]]. Coles sos actividaes dientro de la IF y atendiendo el so propiu taller, Gordini decide emigrar en [[1925]] escontra [[París]], onde empezaría a trabayar nun taller de [[Fiat]] siguiendo cola so política desarrollista. El so trabayu llevar a cabu de la mano del propietariu d'esti taller, llamáu Giuseppe Cattaneo, quien amás de ponelo a trabayar so los sos órdenes, llueu afayaría les cualidaes de preparación de Gordini, dexándo-y a esti atender dientro del so taller non yá a vehículos de la marca [[Fiat]], sinón tamién d'otres marques tales como [[Hispano-Suiza]], [[Bugatti]] y los mesmos [[Isotta Fraschini]]. Col pasu del tiempu, Gordini empezaría a ver la posibilidá d'abrir el so propiu camín dientro de la preparación d'automóviles.

=== Yera Fiat ===
En trabayando a les órdenes de Cattáneo, en [[1926]] decide abrir el so primer taller propiu de preparación d'automóviles, recibiendo mayoritariamente modelos de la marca [[Fiat]]. Les sos reputación como preparador d'automóviles empezaría a cobrar notoriedá, al puntu tal de recibir nel so taller los automóviles del Maharajá de Kapurthala [[Maharash_de_Kapurthala#Raxa-i-Rajgan Majaraja Sir Jagatjit Singh (7º vas mayar)|Sir Jagatjit Singh]], quien de primeres-y confió la preparación de la so [[Fiat Balilla|Fiat Balilla Coppa d'Oro]]. En recibiendo con prestu la preparación de la so primer unidá, prontamente confiaría-y la preparación del so segundu coche, un [[Bugatti Tipu 37]], al cual daría-y la posibilidá d'usar cuando lo riquir, como amuesa d'agradecimientu. Esta premiación sería un pasu fundamental pa Gordini, quien aprovecharía la oportunidá pa visitar la central de [[Fiat]] en [[Turín]], pa encarar negociaciones direutes colos popes d'esta marca, con cuenta de llograr una franquicia propia pa instalar en [[París]]. Magar, la representación de Fiat en Francia taba a cargu del industrial [[Henri Pigozzi]], Gordini consideró más acertáu axustar direutamente cola casa italiana, primero que pol so intermediariu. La so apaición al comandu del Bugatti del Maharajá sorprendería a los direutivos de la casa italiana, quien en [[1929]] fadríen realidá'l suañu de Gordini, quien pa esi añu tomaría la decisión d'afincase definitivamente en [[París]] y adoptar la nacionalidá francesa y camudar el so nome pola so traducción al francés (''Amédee'').

*&lt;ref&gt;{{Cita web |url=https://cochesclasicosdehoy.com/2013/07/21/embruxu-gordini/ |títulu=Biografía de Amadeo Gordini |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20211017131049/https://www.cochesclasicosdehoy.com/2013/07/21/embruxu-gordini |fechaarchivu=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;
*&lt;ref&gt;[https://motorgiga.com/historia/marques/historia-de-la marca-gordini/gmx-niv22-con636.htm Historia de Gordini]&lt;/ref&gt;

== Premios en Fórmula 1 ==
[[Ficheru:Gordini Type 16 (1952), Paris Motor Show 2018, IMG 0321.jpg|thumb|250px|Gordini Tipu 16 de Fórmula 1]]
{| {{tablaguapa}}
! Añu
!Equipu
!Conductor
! nᵘde GPs
|-
| [[1950]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Robert Manzon]]
| 3
|-
| [[1950]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Maurice Trintignant]]
| 2
|-
| [[1951]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Andre Simon]]
| 4
|-
| [[1951]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Maurice Trintignant]]
| 4
|-
| [[1951]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Robert Manzon]]
| 4
|-
| [[1951]]
| Simca-Gordini-[[Simca-Gordini]]
| [[Aldo Gordini]]
| 1
|-
| [[1952]]
| Gordini-Gordini
| [[Robert Manzon]]
| 7
|-
| [[1952]]
| Gordini-Gordini
| [[Jean Behra]]
| 6
|-
| [[1952]]
| Gordini-Gordini
| [[Maurice Trintignant]]
| 4
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Johnny Claes]]
| 3
|-
| [[1952]]
| Gordini-Gordini
| [[Prince Bira]]
| 2
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Prince Bira]]
| 2
|-
| [[1952]]
| Gordini-Gordini
| [[Johnny Claes]]
| 1
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Maurice Trintignant]]
| 1
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-[[Simca]]
| [[Max de Terra]]
| 1
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Paul Frere]]
| 1
|-
| [[1952]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Robert OBrien]]
| 1
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Harry Schell]]
| 7
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Maurice Trintignant]]
| 7
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Jean Behra]]
| 6
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Roberto Mieres]]
| 3
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Carlos Menditeguy]]
| 1
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Fred Wacker]]
| 1
|-
| [[1953]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Georges Berger]]
| 1
|-
| [[1953]]
| Simca-Gordini-Gordini
| [[Pablo Birger]]
| 1
|-
| [[1953]]
| Gordini-Gordini
| [[Robert Manzon]]
| 1
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Jean Behra]]
| 8
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Clemar Bucci]]
| 4
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Andre Pilette]]
| 3
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Paul Frere]]
| 3
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Fred Wacker]]
| 2
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Jacques Pollet]]
| 2
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Elie Bayol]]
| 1
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Georges Berger]]
| 1
|-
| [[1954]]
| Gordini-Gordini
| [[Roger Loyer]]
| 1
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Hermanu da Silva Ramos]]
| 3
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Jacques Pollet]]
| 3
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Robert Manzon]]
| 3
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Elie Bayol]]
| 2
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Jean Lucas]]
| 1
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Jesús Iglesias]]
| 1
|-
| [[1955]]
| Gordini-Gordini
| [[Mike Sparken]]
| 1
|-
| [[1956]]
| Gordini-Gordini
| [[Robert Manzon]]
| 5
|-
| [[1956]]
| Gordini-Gordini
| [[Hermanu da Silva Ramos]]
| 4
|-
| [[1956]]
| Gordini-Gordini
| [[André Pilette]]
| 3
|-
| [[1956]]
| Gordini-Gordini
| [[Andre Milhoux]]
| 1
|-
| [[1956]]
| Gordini-Gordini
| [[Andre Simon]]
| 1
|}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.renault.com/ Web oficial de Renault]
* [http://www.gordiniclub.com.ar/ Club Renault Gordini d'Arxentina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330032815/http://gordiniclub.com.ar/ |date=2018-03-30 }} Club Fundáu n'avientu de 2000


{{Tradubot|Gordini}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Equipos de Fórmula 1]]
[[Categoría:Fabricantes d'automóviles de Francia]]</text>
      <sha1>26lqpg8e826y96jeqspbc2enju7w0v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guarda (Portugal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130385</id>
    <revision>
      <id>4505987</id>
      <parentid>4493391</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T21:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 0 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62747" sha1="22zdk93ojne6h83qapwrp6r1xe3hks7" xml:space="preserve">{{llocalidá}}

'''Guarda''' [[Ficheru:Loudspeaker.svg|link=Ficheru:Pt-pt_Guarda_FF.ogg|11x11px|[[Ficheru:Loudspeaker.svg|link=Ficheru:Pt-pt_Guarda_FF.ogg|11x11px|Tocante a esti soníu]]&amp;nbsp;[[Medios:Pt-pt Guarda FF.ogg|[ˈɡwaɾdɐ]]] &lt;small class=&quot;metadata audiolinkinfo&quot; style=&quot;cursor:help;&quot;&gt;([[Ayuda:Multimedia|?]]·[[:Ficheru:Pt-pt Guarda FF.ogg|i]])&lt;/small&gt;]]  ye una ciudá y un ''concelho'' (conceyu) de Portugal asitiáu na Rexón estadística del Centru (NUTS II) y la comunidá intermunicipal de Beiras y Serra da Estrela (NUTS III), capital del [[distritu de Guarda|distritu del mesmu nome]]. El conceyu cuntaba con 42 541 habitantes en [[2011]], mientres el nucleu urbanu de la ciudá tenía 31 224 habitantes en 2006. Ta cerca de la frontera con [[España]], a unos 40 km de [[Fuentes de Oñoro]], [[Provincia de Salamanca|Salamanca]], vía Vilar Formoso. Guarda ye la ciudá asitiada a mayor altitú en Portugal (1056 m)[4] y tamién ye capital de la Comunidá urbana das Beiras. Ye una de les ciudaes más importantes de la rexón portuguesa de la Beira Alta. La [[Serra da Estrela|sierra de la Estrella]], la más elevada en [[Portugal]] Continental, asítiase parcialmente nel distritu. La ciudá ye sirvida por trenes nacionales ya internacionales nes llinies ferroviaries de la Beira Alta y Baixa.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=682&amp;id=37727&amp;idSeccao=8919&amp;Action=noticia|fecha=29 de payares de 2012|títulu=População diminui acentuadamente e está mais idosa (Población disminuye acentuadamente y está más vieja)|idioma=portugués|editorial=O Interior|fechaaccesu=14 d'abril de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150414205518/http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=682&amp;id=37727&amp;idSeccao=8919&amp;Action=noticia|fechaarchivu=2015-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Portal nacional&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Guarda|url=http://portalnacional.com.pt/guarda/guarda/|publicación=Portal nacional|idioma=portugués |fechaaccesu=14 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

Guarda ye conocida como la ciudá de los cinco F»: Farta, Forte, Fria, Fiel y Formosa - abondosu (o totalmente satisfecha), fuerte, fría, lleal y formosa.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Cidade da Guarda (Ciudad de Guarda)|url=http://www.ipg.pt/estg/guia_caloiro/viver_guarda.asp|publicación=Escola Superior de Tecnologia e Gestão - Instituto Politéunico da Guarda|idioma=portugués|fechaaccesu=14 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924035910/http://www.ipg.pt/estg/guia_caloiro/viver_guarda.asp|archivedate=2015-09-24}}&lt;/ref&gt; La esplicación de los cinco F ye la siguiente:
* ''Farta'' (abondosu), por cuenta de la fertilidá de les tierres del valle del ríu Mondego;
* Forte (''fuerte''), porque la torre del castiellu, les muralles y la so situación xeográfica demuestren la so fuercia;
* Fria (''fría''), pola so #cercanía a la [[Serra da Estrela|sierra de la Estrella]];
* ''Fiel'' (lleal), porque'l Capitán Xeneral de la Guardia del Castillo, Álvaro Gil Cabral, tatarabuelo de [[Pedro Álvares Cabral|Pedro Alvares Cabral]], #negar a apurrir les llaves de la ciudá al Rei de [[Reinu de Castiella|Castiella]] mientres la Crisis de 1383-1385 y entá tuvo la fuercia pa participar na batalla d'Aljubarrota;
* Formosa (''formosa''), pola guapura natural del nucleu urbanu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Dias Valente |nome=Joaquim Carlos |títulu=Guarda: A cidade dos 5 &quot;F&quot;s|url=http://www.pad.pt/volta2009/info/mensagens/camaras/Mensagem%20Camara%20da%20Guarda.pdf|publicación=Câmara Municipal da Guarda (Ayuntamiento de Guarda)|idioma=portugués |fechaaccesu=14 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turismo e Eventos&quot;&gt;{{cita publicación|títulu=PT - Circuitos Centro e Interior histórico - Portugal - Guarda|url=http://turiventos-turismoeventos.blogs.sapo.pt/pt-circuitos-centro-e-interior-19311|publicación=Turiventos - Turismo e Eventos|idioma=portugués|fechaaccesu=14 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

== Mediu físicu ==

=== Allugamientu ===
Llenda colos conceyos de Almeida, Belmonte, Covilhã, Celorico da Beira, Gouveia, Pinhel, Manteigas y Sabugal. Allúgase a una distancia de 37 km de Pinhel (Beira Alta), 42 / 46 km de los pueblos vecinos de Vilar Formoso (Portugal) y [[Fuentes de Oñoro]] (Castiella y Lleón, España), 53 km de Covilhã (Beira Baixa), 56 km del visu de la [[Serra da Estrela|sierra de la Estrella]] (''Torre''), 71 km de [[Ciudad Rodrigo]] ([[Castiella y Lleón]], España), 76 km de Viseu (Beira Alta), 98 km de Castelo Branco (Beira Baixa), 152 km de [[Coímbra|Coimbra]] (Beira Mariniega), 163 km de [[Salamanca]] ([[Castiella y Lleón]], España), 198 km de [[Porto]] ([[Douro Litoral|Douro Mariniega]]), 320 km de [[Lisboa]] (la capital de Portugal), 371 km de [[Madrid]] (la capital d'[[España]]), 426 km de [[Santiago de Compostela]], en [[Galicia]] (España), 989 km de [[Barcelona]], en [[Cataluña]] (España). Les autopistes A25 (ente Albergaria-a-Velha y Vilar Formoso) y A23 (ente Torres Novas y '''Guarda''') sirven la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.viamichelin.pt/ |títulu=ViaMichelin Mapas e Itinerários|idioma=portugués |fechaaccesu=27 de marzu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.google.pt/maps/dir/Guarda/Serra+da+Estrela/@40.4008715,-7.6859605,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0xd3cfadb1981953f:0x49d2dc8643620605!2m2!1d-7.2661315!2d40.5383482!1m5!1m1!1s0xd3d28a0408be839:0x1d00ebbed2102ce0!2m2!1d-7.5960533!2d40.3230306!3e0 |títulu=Guarda a Serra da Estrela|idioma=portugués|editorial=Google Maps |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;center&gt;
{| width=&quot;40%&quot; {{tablaguapa}} border=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Noroeste'': Celorico da Beira
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Norte'': Pinhel
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Nordeste'': Pinhel
|-
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Oeste'': Gouveia
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ficheru:Rosa_de_los_vientos.svg|75x75px]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Este'': Almeida
|-
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Suroeste'': Manteigas y Covilhã
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sur'': Belmonte
| width=&quot;10%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sureste'': Sabugal
|}
&lt;/center&gt;

=== Clima ===
Guarda tien un clima mediterraneu ''Csb''&lt;ref name=&quot;test23&quot;&gt;[http://www.aemet.es/documentos/es/conocermas/publicaciones/Atlas-climatologico/Atlas.pdf aemet.es], Atlas climático ibérico.&lt;/ref&gt; (templáu con branu secu y templáu) según la clasificación climática de [[Clasificación climática de Köppen|Köppen]].{{Clima|Feb_Hi_°C=8.2|Mar_Hi_°C=10.8|May_Hi_°C=15.7|Feb_MEAN_°C=5.2|Mar_MEAN_°C=7.1|May_MEAN_°C=11.6|Feb_Lo_°C=2.0|Mar_Lo_°C=3.3|May_Lo_°C=7.4|feb_precip_mm=87.4|mar_precip_mm=53.3|may_precip_mm=84.9|añal_precip_mm=882.0|feb_precip_days=11.4|mar_precip_days=9.9|may_precip_days=11.7|source=Instituto de Meteorología, IP Portugal. Datos de precipitación y temperatura para el periodo 1971-2000 en Guarda&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.meteo.pt/pt/oclima/normais.clima/1971-2000/010/ |títulu=Permedios mensuales - Guarda, POR (en portugués) |fechaaccesu=23 d'ochobre de 2012 }}&lt;/ref&gt; |fechaaccesu=23 d'ochobre de 2012}}

== Topónimu ==
Mientres enforma tiempu los historiadores creíen que la civitas Igaeditanorum (Egitania) #alcontrar en Guarda, pero más apocayá llegóse a la certidume de qu'esti allugamientu foi en Idanha-a-Velha, en Beira Baixa. Foi a partir d'equí que'l gentílico de &quot;egitaniense&quot;, en rellación a los nativos de la ciudá, echó raigaños. Bordiando les tierres de los ''igaeditani'', al norte de Guarda, taben les tierres de los ''lancienses oppidani'' que la so capital, la ''civitas Lancia Oppidana'', foi referida como que s'alcontraba a poca distancia del allugamientu actual de Guarda. Esta teoría foi defendida fiero pol xeneral João de Almeida (influyente militar portugués, héroe de les campañes [[África|africanes]], nativu de Guarda), lo que llevó a dellos críticos a #facer# de menos. Sicasí, toles investigaciones siguientes indiquen la so veracidá. Yá'l topónimu «Guarda» sería una derivación d'una fortaleza con vistes al ríu Mondego, el Castro Tintinolho, que'l so llugar foi llamáu «Ward» polos [[visigodos]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |fecha=10 de xineru de 2012 |títulu=Guarda, a cidade mais alta de Portugal (Guarda, la ciudad más alta de Portugal)|url=https://coordenadasgpsipg.wordpress.com/category/guarda-ipg/|publicación=Guarda IPG - coordenadasgpsipg - WordPress.com|idioma=portugués |fechaaccesu=14 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Povoado fortificado do Tintinolho (Poblado fortificado de Tintinolho)|url=http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=3922|publicación=SIPA - Sistema de Informação para o Património Arquitectónico|idioma=portugués |fechaaccesu=14 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
[[Ficheru:Guarda-CityGate.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|396x396px|Porta do Sol.]]

=== Prehistoria ===
Hai evidencies d'un impautu d'un meteoritu na rexón, al nordeste de Guarda, con cerca de 35 km de diámetru. Delles pruebes [[Ordovícicu|pre-ordovíciques]] (del periodu Cambrianu, la más antigua dómina del [[Eón Fanerozoicu|Fanerozoicu]]) tán presentes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=The Guarda Circular Structure - A Possible Complex Impact Crater (La estructura circular de la Guardia - Un posible cráter de impacto complejo)|url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?bibcode=1991LPI....22..915M&amp;db_key=AST&amp;page_ind=0&amp;data_type=GIF&amp;type=SCREEN_VIEW&amp;classic=YES|publicación=SAO/NASA Astrophysics Data System (ADS)|idioma=inglés |fechaaccesu=1 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Dende'l Neolíticu hasta lu reconquista cristiana ===
[[Ficheru:Torre_de_Menagem_do_Castelo_da_Guarda.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|446x446px|Torre principal del castiellu de Guarda]]
Nos primeros sieglos de la romanización de la [[Península Ibérica|península ibérica]], pueblos lusitanos vivíen na rexón de Guarda. Estos pueblos incluyíen, esto ye, los igaeditani, los lancienses oppidani y los transcudani. Estos pueblos, xuníos so una verdadera federación, aguantaron a la romanización mientres dos sieglos. A diferencia de los pueblos llatinizaos, estos pueblos nun consumíen vinu, pero nel so llugar, cerveza d'abiyota. La so arma preferida yera la falcata: una espada curva, que rompía fácilmente les espaes romanes por cuenta de la so superioridá metalúrxica. Los sos dioses paganos tamién diferíen de los romanos. Entá pueden atopase delles inscripciones relixoses lusitanes en dellos santuarios como Cabeço de Fráguas. Deféndese que'l ancestral pobláu de ''Castelos Velhos'', de la [[Edá del Fierro]], taba allugáu na actual ciudá de Guarda.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Alarcão |nome=Jorge |añu=2006 |títulu=Notas de arqueologia, epigrafia e toponímia IV|url=http://www.patrimoniocultural.pt/media/uploads/revistaportuguesadearqueologia/9_1/2/07-p.131-148.pdf|publicación=Revista Portuguesa de Arqueologia|volumen=9 |páxina=137|idioma=portugués |fechaaccesu=16 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

Magar esisten duldes sobre'l llugar de nacencia, el guerreru lusitanu [[Viriato]] (heróe de la hestoria portuguesa hasta l'actualidá) pudo nacer na rexón de Guarda nos montes Herminios», correspondientes a l'actual [[Serra da Estrela|sierra de la Estrella]]. #Otros historiadores suxeren qu'él pudo nacer más cerca de la mariña portuguesa.[16][17][16][18] La so muerte por asesinatu fechu por traidores pagos por Cepión, cónsul y militar romanu que participó na Guerra Lusitana, #producir en Cabeço de Fráguas, nel actual conceyu de Guarda, nel 139 o 138  a. C.[19][20][21][22][19]

Dempués de la dómina romana, siguió'l periodu de la ocupación polos [[visigodos]]. Más tarde, la rexón foi ocupada pola [[Al-Ándalus|civilización islámica]] y pol [[Reinu d'Asturies]]. Namái dempués del procesu de #[[Conquista cristiana de la Península Ibérica|reconquistar cristiana]] foi concedíu'l so fueru, lo que definitivamente confirmó la importancia de la ciudá y de la rexón.&lt;ref&gt;{{cita publicación|fecha=1 de mayu de 2011|títulu=Viagens na Nossa Terra! - Guarda|url=http://www.cic.pt/actividades/default.asp?p=_/actividades/2010-11/rubricas/vnt45.htm&amp;id=1068&amp;t=2010-2011&amp;tt=VIAGENS%20NA%20NOSSA%20TERRA|publicación=Colégio Internato dos Carvalhos|idioma=portugués|fechaaccesu=14 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415034324/http://www.cic.pt/actividades/default.asp?p=_%2Factividades%2F2010-11%2Frubricas%2Fvnt45.htm&amp;id=1068&amp;t=2010-2011&amp;tt=VIAGENS%20NA%20NOSSA%20TERRA|archivedate=2015-04-15}}&lt;/ref&gt;

=== Dende la Reconquista cristiana hasta 1910 ===

==== Dinastía de Borgoña ====
En 1199 Sancho I de Portugal realizó la tresferencia de la diocésis de ''Egitania'' a Guarda, al empar que concedió a la ciudá un fueru que se basaba nel fueru curtiu de Salamanca.[1] Emplazada n'alto, la ciudá tuvo una notable importancia defensiva y estratéxica.[4] La judería de la ciudá, que yá tenía cierta importancia allá pol sieglu XIII ente les comunidaes del reinu de Portugal, #atopar escontra'l sieglu XV ente les 600 y les 850 persones, y acoyó una importante cantidá de xudíos espulsaos d'España en 1492.[4]&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu={{Versalita|Meyer-Hermann}} |nome=Reinhard |títulu=Acerca de la rellación (genealógica) entre los Fueros de Coria y de Castelo Bom|url=http://www.uni-bielefeld.de/lili/personen/meyer-hermann/pdf/genealogica.pdf |páxina=9|apellidos-editor=Universidad de Bielefeld)|editor=Universidad de Bielefeld)}}&lt;/ref&gt;

En 1202 creóse la diócesis de Guarda, tresferida de Idanha, l'antigua ya importante ciudá romana Egitania, que foi abandonada en gran parte mientres el tiempu de les invasiones y guerres contra los moros (musulmanes), yá que, según les lleendes, la so situación na frontera y el so difícil llocalización y defensa #esponer a ataques militares, per parte de moros y de cristianos.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Diocese da Guarda|url=http://csantamarta-irmazinhas.com.pt/node/254|publicación=Casa Santa Marta - Irmãzinhas dos Anciãos Desamparados|idioma=portugués|fechaaccesu=16 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150416222746/http://csantamarta-irmazinhas.com.pt/node/254|archivedate=2015-04-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=A Lenda da Gardunha|url=http://www.lendarium.org/narrative/a-lenda-da-gardunha/?category=82|publicación=Centro de Estudos Ataíde Oliveira|idioma=portugués|fechaaccesu=16 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150416213703/http://www.lendarium.org/narrative/a-lenda-da-gardunha/?category=82|archivedate=2015-04-16}}&lt;/ref&gt; La ciudá de Guarda foi fundada nun llugar muncho más fácil de defender, lo que dexaría que se tomara a Idanha como'l puestu principal de Beira Interior.&lt;ref&gt;[http://historiasesabores.blogspot.pt/2007/02/guarda.html «Histórias e sabores - Guarda»]. ''Histórias e sabores'' (en portugués). 20 de febreru de 2007. Consultáu'l 16 d'abril de 2015.{{cita llibru |url=http://historiasesabores.blogspot.pt/2007/02/guarda.html |títulu=Histórias e sabores - Guarda|publicación=Histórias e sabores|idioma=portugués|fecha=20 de febreru de 2007 |fechaaccesu=16 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

La primer Catedral de Guarda foi construyida nesi mesmu añu, por iniciativa del obispu D. Martinho y col sofitu del rei Sancho I. Sicasí, pocos años dempués, sería tresferida escontra otru llugar nel interior de les puertes de la ciudá, ente los años de 1208 y 1214. Ente 1390 y 1396 construyóse da actual Catedral de Guarda, por iniciativa del obispu D. Frei Vascu dempués del sofitu concedíu pol rel Juan I. La catedral dempués foi ampliada ente 1397 y 1426, ente 1435 y 1458, y ente 1504 y 1517.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Catedral da Guarda / Sé da Guarda|url=http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=4717|publicación=SIPA - Sistema de Informação para o Património Arquitectónico |fechaaccesu=16 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

El rei Dionisio y la reina Isabel tuvieron na rexón de Guarda dempués de la so matromonio, realizáu'l 11 de febreru de 1281 nel Palaciu Real de Barcelona. Ellí tuvieron ente payares de 1281 y finales de xunetu de 1282, particularmente na villa de Trancoso.&lt;ref&gt;Pero Sanz, José Miguel (2011). [https://books.google.pt/books?id=XYIm9o4qHAEC&amp;pg=PA31&amp;dq=dinis+guarda+1281&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=wSowVcTzOsiIPK_ngPgM&amp;ved=0CEkQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=dinis%20guarda%201281&amp;f=false ''Santa Isabel'']. Arcaduz 112 - www.pallabra.es. p.&amp;nbsp;41. ISBN 978-84-9840-546-0. Consultáu'l 16 d'abril de 2015.{{cita llibru |nome=José Miguel |apellíu=Pero Sanz|url=https://books.google.pt/books?id=XYIm9o4qHAEC&amp;pg=PA31&amp;dq=dinis+guarda+1281&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=wSowVcTzOsiIPK_ngPgM&amp;ved=0CEkQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=dinis%20guarda%201281&amp;f=false |títulu=Santa Isabel|editorial=Arcaduz 112 - www.pallabra.es |páxina=41 |añu=2011|isbn=978-84-9840-546-0 |fechaaccesu=16 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; El rei robló los Costumes de Guarda&quot; que consistíen de cartes del rei Dionisio en rellación a les apelaciones de los residentes de les aldegues y granxes so la xurisdicción eclesiástica del obispu, sobre los ingresos de 1100 llibres que'l condáu arrendó a Alfonso, conde de [[Boloña|Bolonia]], y tamién sobre'l conflictu qu'esistía ente los habitantes de Vela y los habitantes de Guarda (1311, 1315, 1321). Ellí'l rei Dionisio I preparó tamién la guerra con Castiella, que sería resuelta al traviés del Tratáu de Alcañices. En 1282, el rei Dionisio realizó les primeres Cortes de Guarda.&lt;ref&gt;Midosi, Paolo (1828). [https://books.google.pt/books?id=64cDAAAAYAAJ&amp;pg=PA49&amp;lpg=PA49&amp;dq=cortes+da+guarda+1282&amp;source=bl&amp;ots=myAUyC5GvE&amp;sig=pmMOW4kzbLCIawbglRsweIiIAkM&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=J0MwVYnJNeeM7Abx7oGIBg&amp;ved=0CB4Q6AEwADgK#v=onepage&amp;q=cortes%20da%20guarda%201282&amp;f=false «Careful Examination of the National Laws and Historial Records»]. ''A.Redford and W.Robins'' (en inglés). p.&amp;nbsp;49. Consultáu'l 17 d'abril de 2015.{{cita llibru |nome=Paolo |apellíu=Midosi|url=https://books.google.pt/books?id=64cDAAAAYAAJ&amp;pg=PA49&amp;lpg=PA49&amp;dq=cortes+da+guarda+1282&amp;source=bl&amp;ots=myAUyC5GvE&amp;sig=pmMOW4kzbLCIawbglRsweIiIAkM&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=J0MwVYnJNeeM7Abx7oGIBg&amp;ved=0CB4Q6AEwADgK#v=onepage&amp;q=cortes%20da%20guarda%201282&amp;f=false |títulu=Careful Examination of the National Laws and Historial Records|publicación=A.Redford and W.Robins |páxina=49 |añu=1828|idioma=inglés |fechaaccesu=17 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Interregno de 1383-1385 y Dinastía d'Avis ====
[[Ficheru:Pelourinho_da_Guarda_4.jpg|derecha|miniaturadeimagen|267x267px|Cruceru (o picota) de Guarda]]
En 1371, concedió en Guarda una tierra d'abellugu&quot; pa los &quot;humanizaos&quot;, que yeren les persones condergaes por asesinatu, a quién el rei perdonaba ciertos delitos o faltes, coles mires de qu'ellos s'establecieren nes tierres cercanes a les fronteres.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Maldonado de Vasconcelos Correia |nome=Luís Miguel |títulu=Castelos em Portugal|url=https://books.google.pt/books?id=NvrKKADg2M4C&amp;pg=PA69&amp;lpg=PA69&amp;dq=1379+guarda&amp;source=bl&amp;ots=5Dp2IWAu3b&amp;sig=t3TdDUQ1GhtymTvKzFe0bBX-OVM&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=TGowVfKsFcmO7Qa05YGoDw&amp;ved=0CDkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=1379%20guarda&amp;f=false|publicación=Castelos em Portugal: retrato do seu perfil arquitectónico (1509-1949) - Mediabooks |páxina=69|idioma=portugués |fechaaccesu=17 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1383 foi creáu na ciudá un colexu pa estudiantes probes pol obispu Afonso Correia II, acomuñáu cola escuela episcopal de Guarda, esistente dende (siquier) el sieglu XIII.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Carreira Amarelo |nome=José Miguel|fecha=agostu de 1997 |títulu=A Escola Episcopal da Sé da Guarda|url=http://bdigital.ipg.pt/dspace/bitstream/10314/895/1/revista%20N%C2%BA20%20-%20Amarelo%20%281997%29.pdf|publicación=Revista do Instituto Politéunico da Guarda |páxinas=195-199|idioma=portugués |fechaaccesu=18 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

En 1465 el rei Alfonso V realizó nueves Cortes en Guarda, onde se prohibió que los xueces de la Cámara Civil desembarguen fechos rellacionaos cola ciudá de Lisboa y que les sos resoluciones yeren competencies esclusives del rei.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Cruz Coelho |nome=Maria Helena |añu=2001/2002 |títulu=A Guarda em Cortes nos séculos XIV e XV|url=https://estudogeral.sib.uc.pt/bitstream/10316/12679/1/Maria%20Helena%20da%20Cruz%20Coelho%2035.pdf|publicación=Revista Portuguesa de História - Universidade de Coimbra|idioma=portugués |fechaaccesu=18 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Documentos de D.Afonso V, Infante D. Pedro e Príncipe D.João|url=http://arquivomunicipal.cm-lisboa.pt/fotos/editor2/d_afonsov.pdf|publicación=Arquivo Municipal de Lisboa |páxina=19|idioma=portugués |fechaaccesu=18 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1475, el príncipe Juan (futuru rei Xuan II) condució un Conseyu en Guarda p'axuntar a les tropes que participaríen na Batalla de Toro, dientro del intre de la Guerra de Socesión Castellana.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Ferreira|nome=Amadeu|fecha=8 d'abril de 2006|títulu=Mimória Scrita de Sendin|url=http://www.sendim.net/historia/historia2.asp?id=23&amp;user=Amadeu|publicación=Mimória Scrita de Sendin|idioma=mirandés|fechaaccesu=18 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924100331/http://www.sendim.net/historia/historia2.asp?id=23&amp;user=Amadeu|archivedate=2015-09-24}}&lt;/ref&gt; Nos años 90 del sieglu XV, cuando la espulsión de los xudíos d'España asocedió, Guarda recibió nuevos habitantes pa la so comunidá xudía, que traeríen una nueva vida al comerciu nesta zona fronteriza.&lt;ref&gt;{{cita publicación |añu=2013 |títulu=Guarda|url=http://www.solaresdeportugal.pt/PT/concelho.php?concelhoid=33|publicación=Solares de Portugal|idioma=portugués |fechaaccesu=18 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1493, el nacíu y residente en Guarda, Rui de Pina entamó'l [[Tratáu de Tordesillas]] y partió nuna misión diplomática a Castiella.&lt;ref&gt;{{cita publicación|fecha=8 d'ochobre de 2007|títulu=Tratado de Tordesillas - O Tratado de Tordesilhas e as suas consequências|url=http://educaja.com.br/2007/10/tratado-de-tordesilhas.html|publicación=Educa já!|idioma=portugués|fechaaccesu=19 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607132111/http://educaja.com.br/2007/10/tratado-de-tordesilhas.html|archivedate=2012-06-07}}&lt;/ref&gt; En 1496 y 1497, mientres el reináu de Manuel I, ordenóse la conversión o espulsión de los xudíos, lo que llevó a l'apaición de los llamaos cristianos nuevos (o marranos), y según a la espulsión de los moros, dando llugar a l'apaición del cripto-xudaísmu na rexón.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Marcocci |nome=Giuseppe |añu=2011 |títulu=A Fundação da Inquisição em Portugal: Um novo olhar |url=http://repositorio.ucp.pt/bitstream/10400.14/7228/1/LS_023_GiuseppeMarcocci.pdf |publicación=Scuola Normale Superiore, Pisa-Italia |fechaaccesu=19 d'abril de 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170815223146/http://repositorio.ucp.pt//bitstream/10400.14/7228/1/LS_023_GiuseppeMarcocci.pdf |archivedate=2017-08-15 }}&lt;/ref&gt; Nel 22 d'ochobre de 1536 empezó la Inquisición, y foi puesta en marcha la persecución contra los [[Hindú|hindús]] (na [[India portuguesa|India Portuguesa]]), los [[Musulmán|musulmanes]] y los xudíos.&lt;ref&gt;Sassoon, I.S.D.; Salomon, H.P.; Saraiva, António José (2001). «The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536-1765». ''Brill, 2001'' (en inglés). pp.&amp;nbsp;345-347.{{cita llibru |nome=I.S.D. |apellíu=Sassoon|nome2=H.P.|apellíu2=Salomon|nome3=António José|apellíu3=Saraiva |títulu=The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536-1765 |páxinas=345-347 |añu=2001|publicación=Brill, 2001|idioma=inglés |fechaaccesu=19 d'abril de 2015}}{{cita llibru |nome=I.S.D. |apellíu=Sassoon|nome2=H.P.|apellíu2=Salomon|nome3=António José|apellíu3=Saraiva |títulu=The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536-1765 |páxinas=345-347 |añu=2001|publicación=Brill, 2001|idioma=inglés |fechaaccesu=19 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; Les persecuciones fueron tamién puestes en marcha en Guarda, particularmente a partir de 8 de xunu de 1564, cuando foi dada l'autorización a D. Ambrosio Capelo, inquisidor de Guarda, pa conducir la inquisición nes diocésis de Guarda y Lamego.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Paiva |nome=José Pedro |añu=2003 |títulu=Os bispos e a inquisição portuguesa (1536-1613) - Los obispos y la inquisición portuguesa (1536-1613) |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130228084258/http://repositorio.ucp.pt/bitstream/10400.14/4407/1/LS_S2_15_JosePPaiva.pdf |url=http://repositorio.ucp.pt/bitstream/10400.14/4407/1/LS_S2_15_JosePPaiva.pdf |publicación=Repositório Institucional da Universidade Católica Portuguesa |páxina=47 |idioma=portugués |fechaaccesu=21 d'abril de 2015 |fechaarchivu=28 de febreru de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130228084258/http://repositorio.ucp.pt/bitstream/10400.14/4407/1/LS_S2_15_JosePPaiva.pdf |archivedate=2013-02-28 }}&lt;/ref&gt;

==== Crisis dinástica de 1580 ====
[[Ficheru:Paços_do_Concelho,_Guarda.jpg|derecha|miniaturadeimagen|297x297px|Antiguu edificiu del conceyu de la ciudá de Guarda]]
En 1580, mientres el cursu de la crisis dinástica de 1580, l'obispu de Guarda, D. Juan, tomó partíu pola independencia de Portugal y opúnxose a la dominación filipina. L'obispu depués aguantó al desenllaz de Batalla d'Alcántara y siguió tomando partíu por Antonio, prior de Crato, al contrariu de tolos otros obispos portugueses.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Paiva|nome=José Pedro|añu=2006|títulu=Bishops and Politics: The Portuguese Episcopacy During the Dynastic Crisis of 1580 (Obispos y política: El episcopado portugués durante la crisis dinástica de 1580)|url=https://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue8/html/jpaiva_main.html|publicación=University of Coimbra - Centre for History, Society and Culture / [[Universidad de Coímbra|Universidade de Coimbra]] - Centro de História da Sociedade e da Cultura|idioma=inglés|issn=1645-6432|ISSN=1645-6432|fechaaccesu=21 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190130121038/http://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue8/html/jpaiva_main.html|archivedate=2019-01-30}}&lt;/ref&gt;
El 18 de marzu de 1582, el Papa condergó los escesos cometíos por D. Juan, obispu de Guarda, y él morrió en 1592 sol dominiu de [[Felipe II d'España]] (Felipe I de Portugal).&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=João de Portugal, bispo da Guarda (Xuan de Portugal, obispo de Guarda)|url=http://www.geni.com/people/Jo%C3%A3o-de-Portugal/6000000014093831005|publicación=Geni.com|idioma=portugués |fechaaccesu=21 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Paiva |nome=José Pedro|fecha=1 d'avientu de 2014 |títulu=Restauração da Independência de Portugal: Os difíceis tempos da Igreja antes e após 1640 (Restauración de la independencia de Portugal: Los días difíciles de la Iglesia antes y después de 1640)|url=http://www.snpcultura.org/restauracao_independencia_portugal.html|publicación=Secretariado Nacional da Pastoral da Cultura|idioma=portugués |fechaaccesu=22 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Dinastía Filipina ====
El 21 de setiembre de 1597, celebróse'l sínodu en que s'empecipiaron nuevos estatutos o constituciones del obispáu de la ciudá, col fin de dar cabida a los decretos del Conceyu de Trento, nel contestu de la [[contrarreforma]] de la [[Ilesia Católica]].&lt;ref&gt;[https://books.google.pt/books?id=MbAqAAAAMAAJ&amp;q=s%C3%ADnodo+guarda+1597&amp;dq=s%C3%ADnodo+guarda+1597&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=ijA5VfSBHovYPeyogZAC&amp;ved=0CE0Q6AEwBg ''Grande enciclopédia portuguesa e brasileira''] (en portugués). 1936. p.&amp;nbsp;897. Consultáu'l 23 d'abril de 2015.{{cita llibru |url=https://books.google.pt/books?id=MbAqAAAAMAAJ&amp;q=s%C3%ADnodo+guarda+1597&amp;dq=s%C3%ADnodo+guarda+1597&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=ijA5VfSBHovYPeyogZAC&amp;ved=0CE0Q6AEwBg |títulu=Grande enciclopédia portuguesa e brasileira |páxina=897 |añu=1936|idioma=portugués |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Dinastía de Bergancia ====
[[Ficheru:Igreja_da_Misericórdia_da_Guarda_-_Interior.jpg|derecha|miniaturadeimagen|297x297px|Interior de la Ilesia de Misericórdia]]
En 1655 intensificóse la esplotación de mines d'estañu en Guarda.&lt;ref&gt;Thomaz, Manoel Fernandes (1819). [https://books.google.pt/books?id=tW0DAAAAQAAJ&amp;pg=PA260&amp;lpg=PA260&amp;dq=1655+minas+estanho+Guarda&amp;source=bl&amp;ots=v3qCpYWhAd&amp;sig=YruVeQRSat9Xq4eRFCDEr3Tk2ls&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=hkU5VYnOEMWa7AaC3oCoCQ&amp;ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=1655%20minas%20estanho%20Guarda&amp;f=false ''Repertorio Geral, ou, Indice Alphabetico das Leis Extravagantes do Reino de Portugal''] (en portugués). Real Imprensa da Universidade de Coimbra. p.&amp;nbsp;260. Consultáu'l 23 d'abril de 2015.{{cita llibru |nome=Manoel Fernandes |apellíu=Thomaz|url=https://books.google.pt/books?id=tW0DAAAAQAAJ&amp;pg=PA260&amp;lpg=PA260&amp;dq=1655+minas+estanho+Guarda&amp;source=bl&amp;ots=v3qCpYWhAd&amp;sig=YruVeQRSat9Xq4eRFCDEr3Tk2ls&amp;hl=pt-PT&amp;sa=X&amp;ei=hkU5VYnOEMWa7AaC3oCoCQ&amp;ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=1655%20minas%20estanho%20Guarda&amp;f=false |títulu=Repertorio Geral, ou, Indice Alphabetico das Leis Extravagantes do Reino de Portugal |páxina=260|editorial=Real Imprensa da Universidade de Coimbra |añu=1819|idioma=portugués |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1674, tuvo llugar el sínodu diocesanu de Guarda, col fin de regular los diezmos.&lt;ref&gt;[http://www.fd.unl.pt/Anexos/Investigacao/1137.pdf ''Dissertações sobre os Dizimos Ecclesiasticos''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312171809/http://www.fd.unl.pt/Anexos/Investigacao/1137.pdf |date=2016-03-12 }} (en portugués (arcaico)). Faculdade de Direito - Universidade Nova de Lisboa. p.&amp;nbsp;27. Consultáu'l 23 d'abril de 2015.{{cita llibru |url=http://www.fd.unl.pt/Anexos/Investigacao/1137.pdf |títulu=Dissertações sobre os Dizimos Ecclesiasticos |páxina=27|editorial=Faculdade de Direito - Universidade Nova de Lisboa|idioma=portugués (arcaico) |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; Ente 1728 y 1730, el médicu guardense Simón de Castru foi condergáu pola inquisición na ciudá, por acusaciones de xudaísmu. Como resultancia, #abellugar na [[India portuguesa]], onde s'estableció dende 1734.&lt;ref&gt;[http://www.catedra-alberto-benveniste.org/_fich/15/Francois_Soyer_%282%29.pdf ''Un Médico entre la Garras de la Inquisición: El proceso de Simón de Castro (1728-1730)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311030622/http://catedra-alberto-benveniste.org/_fich/15/francois_soyer_(2).pdf |date=2016-03-11 }}. University of Southampton. 7 de payares de 1744. pp.&amp;nbsp;373-388. Consultáu'l 23 d'abril de 2015.{{cita llibru |nome=Soyer|url=http://www.catedra-alberto-benveniste.org/_fich/15/Francois_Soyer_%282%29.pdf |títulu=Un Médico entre la Garras de la Inquisición: El proceso de Simón de Castro (1728-1730)|editorial=University of Southampton |páxinas=373-388|fecha=7 de payares de 1744 |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

En 1762-1763 la rexón de Guarda foi invadida poles fuercies españoles, mientres la [[Guerra de los Siete Años]], y dellos pueblos de la zona fueron ocupaos per España, incluyendo Almeida. Esti pueblu foi devueltu a Portugal en 1763, dempués del tratáu de paz robláu en París.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Campanha de 1762. Guerra Fantástica 1762-1763)|url=http://arqhist.exercito.pt/details?id=101778|publicación=Arquivo Histórico Militar|idioma=portugués|fechaaccesu=25 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224120601/https://arqhist.exercito.pt/details?id=101778|archivedate=2018-12-24}}&lt;/ref&gt; En 1801, el Marqués de Alorna construyó búnkeres en Guarda, contra los ataques de bombes, tres el deterioru de les rellaciones diplomátiques con España.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=D. Pedro de Almeida Portugal, 3º marquês de Alorna|url=http://www.arqnet.pt/dicionario/alorna3.html|publicación=Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico|idioma=portugués |fechaaccesu=25 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; Esi mesmu añu, foi baltáu'l primer tramu de les muralles, por órdenes del Alorna Marqués, col fin de volver utilizar la so piedra na construcción d'un fuerte nel pueblu vecín de Vale de Estrela, al oeste de la ciudá.&lt;ref name=&quot;evolução da paisagem urbana da cidade da Guarda&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Costa Pita |nome=Vanessa Maria |añu=2013 |títulu=A evolução da paisagem urbana da cidade da Guarda: ativação/desativação do património edificado. |url=http://repositorio-aberto.up.pt/bitstream/10216/72325/2/72488.pdf |publicación=Universidade do Porto |páxina=86 |fechaaccesu=29 d'abril de 2015 }}&lt;/ref&gt; Como resultáu de la [[Guerres Napoleóniques|invasión napoleónica de Portugal]], con tropes comandadas pol xeneral francés Loison, #producir en Guarda una revuelta en 21 de xunu de 1808, dempués del treslláu de la corte portuguesa a Brasil de resultes d'estes invasiones.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Carriço |nome=Hugo Miguel |títulu=Invasões Napoleóniques|url=http://pt.slideshare.net/hugomiguelcarrico/invases-napolenicas-historia-portugal|publicación=História de Portugal|idioma=portugués |fechaaccesu=25 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; El 22 de marzu de 1811, el xeneral francés André Masséna decidió concentrar l'exércitu francés en redol de Guarda y Belmonte, lloñe de les fortaleces de #[[Ciudad Rodrigo]] y Almeida. El 3 d'abril del mesmu añu, na batalla de Sabugal, el militar británicu [[Duque de Wellington|Wellington]] ganó contra'l xeneral Jean Reynier, y obligó a Masséna a salir de Portugal.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Cronologia das invasões francesas - 1811|url=http://www.arqnet.pt/portal/portugal/invasoes/inv1811.html|publicación=O Portal da História - As invasões francesas|idioma=portugués |fechaaccesu=25 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; Dempués de les devastaciones particularmente severes causaes na Diócesis de Guarda y la so vecina Diócesis de Pinhel (anguaño tamién nel distritu de Guarda), estos dos diócesis fueron, en Portugal, hasta agostu de 1811, la tercera y la cuarta más beneficiaes poles donaciones a les víctimes de la tercer invasión francesa de Portugal conducida por Masséna, xusto detrás de Leiria y Lisboa.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Lopes |nome=Maria Antónia |añu=2011 |títulu=Sofrimentos das populações na terceira invasão francesa. De Gouveia a Pombal|url=https://estudogeral.sib.uc.pt/bitstream/10316/25327/1/Sofrimentos%20das%20popula%C3%A7%C3%B5es%20na%20terceira%20invas%C3%A3o%20francesa.pdf|publicación=Faculdade de Letras e Centro de História da Sociedade e da Cultura da Universidade de Coimbra|idioma=portugués |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

En 1829, mientres una fola de fríu, #informar en Guarda que les temperatures cayeren a unes abondo baxes pa conxelar los güevos, l'aguardiente y otres coses que namái se conxelen con un fríu bien intenso.&lt;ref&gt;{{cita publicación |fecha=8 de febreru de 2013 |títulu=Guarda - Uma cidade talhada no granito |urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.cafeportugal.pt/pages/sitios_artigo.aspx?id=5844 |url=http://www.cafeportugal.pt/pages/sitios_artigo.aspx?id=5844 |publicación=Café Portugal |idioma=portugués |fechaaccesu=25 d'abril de 2015 |fechaarchivu=28 de payares de 2015 |archiveurl=https://archive.today/20150425211128/http://www.cafeportugal.pt/pages/sitios_artigo.aspx?id=5844 |archivedate=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt; En 1835, foi destruyíu otru tramu de la muralla, ente la torre del homenaxe y ''Porta Nova'' (Nueva Puerta), y la so piedra foi utilizada na construcción del nuevu campusantu públicu. En 1855 fundóse'l Llicéu de Guarda. Nesta institución estudiaron personaxes famosos rellacionaos cola lliteratura y otres árees intelectuales en Portugal, incluyendo Vergílio Ferreira (escritor gallardoniáu col Premiu Camões), Eduardo Lourenço ([[Ensayu|ensayista]] y [[Filosofía|filósofu]]) y Augusto Gil (poeta neorrománticu) En 1868, mientres el reináu de Lluis I #empezar a publicar de Guarda ''O Egytaniense'', que foi unu de los primeros periódicos en Guarda y, probablente, el primeru periódicu de la ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.publico.pt/local-centro/jornal/liceu-nacional-da-guarda-celebrou-ontem-150-anos-26277 |apellíu=Brás |nome=Gustavo|fecha=19 de xunu de 2005 |títulu=Liceu Nacional da Guarda celebrou ontem 150 anos (El Liceo Nacional de Guarda celebró 150 años ayer.)|idioma=portugués|editorial=Público |fechaaccesu=29 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guedes Rafael, Gina; Santos, Manuela. [https://books.google.pt/books?isbn=9725652290 ''Jornais e Revistas Portugueses do séc. XIX''] (en portugués) '''1'''. Biblioteca Nacional Portugal. p.&amp;nbsp;286. ISBN 972-565-229-0. Consultáu'l 30 d'abril de 2015.{{cita llibru |nome=Gina |apellíu=Guedes Rafael|nome2=Manuela|apellíu2=Santos|url=https://books.google.pt/books?isbn=9725652290 |títulu=Jornais e Revistas Portugueses do séc. XIX|volumen=1 |páxina=286|editorial=Biblioteca Nacional Portugal|idioma=portugués|ISBN=972-565-229-0 |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; L'Asociación Humanitaria de Bomberos Voluntarios Egitanienses (la cual, güei, ye más conocida como &quot;Bomberos Voluntarios de Guarda&quot;), foi fundada en 1876 por iniciativa d'un grupu de guardenses esmolecíos pola falta d'un cuerpu de bomberos na ciudá.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=História|url=http://www.bombeiros-guarda.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1&amp;Itemid=2|publicación=Associação Humanitária dos Bombeiros Voluntários Egitanienses|idioma=portugués |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1881, la Diocésis de Pinhel (incluyendo, esto ye, Almeida) foi estinguida y incoporada na Diocésis de Guarda.&lt;ref&gt;{{cita publicación|añu=2009|títulu=História de Almeida|url=http://www.cm-almeida.pt/tudosobrealmeida/historiadealmeida/Paginas/default.aspx|publicación=Município de Almeida|idioma=portugués|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726071838/http://www.cm-almeida.pt/tudosobrealmeida/historiadealmeida/Paginas/default.aspx|archivedate=2013-07-26}}&lt;/ref&gt; En 1882 inauguróse (cola presencia del rei Lluis I y de la familia real) la llinia ferroviaria de Beira Alta, que xunía la ciudá costera de Figueira da Foz y Vilar Formoso, na frontera con España, parando na estación ferroviaria de Guarda. Anguaño ye la principal conexón ferroviaria ente Portugal y el restu d'Europa.&lt;ref&gt;{{cita publicación|fecha=31 de marzu de 2012|títulu=130 Anos da Linha da Beira Alta|url=http://www.rotadabairrada.pt/agenda/show_130-anos-da-linha-da-beira-alta_pt_121|publicación=Rota da Bairrada|idioma=portugués|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210922053749/https://www.rotadabairrada.pt/agenda/show_130-anos-da-linha-da-beira-alta_pt_121|archivedate=2021-09-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|añu=1958|títulu=Gazeta dos Caminhos de Ferro|url=http://hemerotecadigital.cm-lisboa.pt/OBRAS/GazetaCF/1958/N1686/N1686_master/GazetaCFN1686.pdf|publicación=Sociedade SKF Limitada|idioma=portugués|fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt; En 1893, completóse una segunda llinia ferroviaria cola estación terminal en Guarda (la llinia de Beira Baixa), coneutando esta ciudá y Abrantes, en Ribatejo.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://hemerotecadigital.cm-lisboa.pt/OBRAS/GazetaCF/1958/N1682/N1682_master/GazetaCFN1682.pdf|fecha=16 de xineru de 1958|títulu=Linha da Beira Baixa|idioma=portugués|editorial=Gazeta dos Caminhos de Ferro|ubicación=Lisboa|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20230105141041/https://hemerotecadigital.cm-lisboa.pt/OBRAS/GazetaCF/1958/N1682/N1682_master/GazetaCFN1682.pdf|fechaarchivu=2023-01-05}}&lt;/ref&gt; El 1 de xineru de 1899 introducióse'l llume llétrico en Guarda, siendo asina una de les primeres ciudaes portugueses que foi electrificada.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=521&amp;id=25283&amp;idSeccao=6216&amp;Action=noticia|fecha=5 de payares de 2009|títulu=De S. Pedro “Dos Comedeiros” à Aldeia dos Trinta|idioma=portugués|editorial=O Interior|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|urlarchivu=https://archive.today/20150430230556/http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=521&amp;id=25283&amp;idSeccao=6216&amp;Action=noticia|fechaarchivu=2015-04-30}}&lt;/ref&gt; En 1897 fundóse, na ciudá, la &quot;Escola Normal&quot; (Escuela Normal) pa la formación de profesores de la enseñanza secundaria.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Fontes|nome=Carlos|títulu=Formação de professores|url=http://educar.no.sapo.pt/FORMPROF.htm|publicación=Navegando na Educação|idioma=portugués|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090203065136/http://educar.no.sapo.pt/FORMPROF.htm|archivedate=2009-02-03}}&lt;/ref&gt; En mayu de 1907, cola presencia del Rei D. Carlos y de la reina D. Amelia, #inaugurar na ciudá'l Sanatoriu Sousa Martins, el primeru d'esi tipu que foi introducíu pola ''Asistencia Nacional a les víctimes de la'' ''[[tuberculosis]]''.&lt;ref&gt;{{cita publicación |añu=2007 |títulu=Notícias|url=https://www.ordemdosmedicos.pt/?lop=conteudo&amp;op=ed3d2c21991e3bef5e069713af9fa6ca&amp;id=dd458505749b2941217ddd59394240e8|publicación=Portal Oficial da Ordem dos Médicos|idioma=portugués |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://videos.sapo.pt/aO6j5G5jjDF31K7bF1RF|fecha=21 de mayu de 2013|títulu=106 anos do Sanatório Sousa Martins|idioma=portugués|editorial=Sapo Videos|fechaaccesu=30 d'abril de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20221020182257/http://videos.sapo.pt/aO6j5G5jjDF31K7bF1RF|fechaarchivu=2022-10-20}}&lt;/ref&gt;

=== [[Primer República Portuguesa|Primer República]], [[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]] y Tercer República ===
[[Ficheru:Agilluar2.jpg|derecha|miniaturadeimagen|207x207px|El poeta guardense Augusto Gil]]
Dempués de la implementación de la república en Portugal, en 1910, surdiríen en tol Distritu de Guarda, con especial concentración en Guarda y Seia, periódicos que mayoritariamente asumiríen claramente los ideales republicanos pa fines de propaganda. Estos constiturían una fonte d'estrema importancia pa la reconstrucción de la hestoria recién de les diverses comunidaes del Distritu mientres la implementación del réxime republicanu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=O Distrito da Guarda na I República - Os Jornais no Distrito da Guarda (El Distrito de Guarda en la Primer República - Los periódicos del Distrito de Guarda)|url=http://www.arquivo.guarda.pt/jornais/jornais-do-distrito?view=item|publicación=Arquivo Distrital da Guarda|idioma=portugués |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

El llexendariu poeta guardense Augusto Gil finó'l 26 de febreru de 1929, yá na dómina de la dictadura militar.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Obras de Augusto Gil (1873-1929)|url=http://www.nicoladavid.com/literatura/augusto-gil|publicación=&quot;Literatura Contemporânea em Língua Portuguesa”|idioma=portugués |fechaaccesu=1 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt; Dempués de les convulsiones #políticu y #militar y la crisis económica, en gran parte causaes pola decisión sobre la participación de Portugal na [[Primera Guerra Mundial|Primer Guerra Mundial]], asocede'l golpe militar del 28 de mayu de 1926, que conduciría a una dictadura de 48 años, militar hasta mediaos de los años 30, y dempués civil, hasta 1974.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Primeira República|url=http://www.infopedia.pt/$primeira-republica|publicación=Infopédia - Dicionários Porto Editora|idioma=portugués |fechaaccesu=1 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt; Mientres, l'únicu momentu en que la dictadura de Salazar (aliáu de [[Francisco Franco|Franco]] n'España) foi amenaciada, asocedió en 1958 cuando'l xeneral Humberto Delgado decidió presentase a les eleiciones presidenciales, proponiendo la dimisión de [[António de Oliveira Salazar|Salazar]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |fecha=ochobre de 1998 |títulu=Humberto Delgado e as eleições presidenciais de 1958|url=http://www.pcp.pt/publica/militant/236/p45.html|publicación=PCP «O Militante»|idioma=portugués |fechaaccesu=30 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.rtp.pt/noticias/index.php?article=61630&amp;tm=&amp;layout=121&amp;visual=49|fecha=6 de mayu de 2008 |títulu=&quot;Obviamente demito-o!&quot;, uma frase famosa com várias versões|editorial=RTP - Lusa |fechaaccesu=1 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt; Na nueche del 24 d'abril de 1974, el capitán Augusto José Monteiro Valente, del Reximientu d'Infantería de Guarda, arrestó al so comandante y xunióse al Movimientu de les Fuercies Armaes (MFA) qu'a otru día diba baltar el réxime dictatorial de Salazar y Caetano na Revolución de los Claveles, siendo descritu como unu de los más brillosos y más comprometíos militares portugueses nesta revolución.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Barroso Esperança |nome=Carlos |títulu=Major-general Augusto José Monteiro Valente – Militar, Republicano, Patriota e Herói de Abril (Mayor-general José Augusto Monteiro Valente - Militar, republicano, patriota y heróe d'abril)|url=http://www.aofa.pt/artigos/Carlos_Barroco_Revista_Praca_Velha.pdf|publicación=Revista Praça Velha |páxina=2|idioma=portugués |fechaaccesu=5 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;

En 1942 abrióse'l primer hotel na ciudá de Guarda, l'Hotel Turismu&quot; activu hasta'l día de güei, y un símbolu icónico del turismu nesta ciudá.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=694&amp;id=38733&amp;idSeccao=9182&amp;Action=noticia|fecha=21 de febreru de 2013|títulu=A Guarda com turismo em 2050|idioma=portugués|editorial=O Interior|fechaaccesu=1 de mayu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305031151/http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=694&amp;id=38733&amp;idSeccao=9182&amp;Action=noticia|fechaarchivu=2016-03-05}}&lt;/ref&gt;
En 1963, empezaron a trabayar en Guarda, les Industries Lusitanes Renault (fábrica d'automóviles), que taríen actives hasta 1987, produciendo de 189.461 vehículos de los modelos de Renault 4, Renault 5, Renault 6, Renault 8, Renault 10, Renault 12, Renault 16 y [[Renault]] Trafic. Depués vieno &quot;Delco Remy&quot; y dempués &quot;Delphi (Autopeças)&quot;, hasta'l zarru d'esta multinacional d'Estaos Xuníos n'avientu de 2010.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=734&amp;id=41974&amp;idSeccao=10036&amp;Action=noticia|títulu=«Foi um orgulho ter servido a fábrica que era a “menina dos nossos olhos”»|idioma=portugués|editorial=O Interior|fechaaccesu=1 de mayu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150505073434/http://www.ointerior.pt/noticia.asp?idEdicao=734&amp;id=41974&amp;idSeccao=10036&amp;Action=noticia|fechaarchivu=2015-05-05}}&lt;/ref&gt; En 1965 creóse la Escuela d'Enfermería de Guarda (agora conocida como Escuela Cimera de Salú), que más tarde, nel añu 2001, sería integrada nel Institutu Politéunicu de Guarda.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Escola - Apresentação (Escuela - Presentación)|url=http://www.ess.ipg.pt/escola_apresentacao.asp|publicación=IPG - Escola Superior de Saúde|idioma=portugués|fechaaccesu=5 de mayu de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505060009/http://www.ess.ipg.pt/escola_apresentacao.asp|archivedate=2015-05-05}}&lt;/ref&gt; En 1980 foi creáu l'Institutu Politéunicu de Guarda, qu'empecipiaría les sos actividaes académiques nel añu 1986, al traviés de la Escuela Cimera d'Educación y, al añu siguiente, de la Escuela Cimera de Teunoloxía y Xestión. En 1999, sería creada tamién, nesti institutu, la Escuela Cimera de Turismu y de Telecomunicaciones, na ciudá vecina de Seia.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=História do Instituto|url=http://portal.ipg.pt/webapps/portal/frameset.jsp?tab_tab_group_id=_15_1|publicación=IPG|idioma=portugués|fechaaccesu=5 de mayu de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419232525/http://portal.ipg.pt/webapps/portal/frameset.jsp?tab_tab_group_id=_15_1|archivedate=2016-04-19}}&lt;/ref&gt;

== Gastronomía ==
[[Ficheru:Enchidos_portugueses.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|250x250px|[[Embutíu|Embutíos]] tradicionales na rexón de Guarda]]
La gastronomía de Guarda #acomuñar cola gastronomía de la Sierra de la Estrella. Dellos platos típicos más destacaos son los siguientes: corderu asáu, arroz con coríu a la manera de Guarda y el bacaláu ''Lagareiro'', que puede atopase fácilmente nos restoranes de cocina rexonal. La gastronomía de la ciudá inclúi una amplia gama de platos a base de carne, dada l'allugamientu xeográficu de la ciudá, lo mesmo que de los terrenes circundantes, que son aparentes pal llendo. Tamién hai una gran variedá de platos de pexe #procedente de fluxos d'agua duce. El bacaláu ye la esceición, yá que el so procesu de caltenimientu (por ensugáu) siempres dexó'l so consumu en tierres alloñaes al mar.
El gochu ocupa un llugar importante na gastronomía llocal, con una tremera de platos iguaos con esti tipu de carne. Pueden #destacar el xamón curáu en sal de mar, según les carnes típiques locales curaes (morciella, farinheira y [[chorizu]]), como les dureces con verdures. Otres carnes comunes son el corderu, cabra, vaca y carnes blanques. L'arroz de [[Genista tridentata|carquesa]] tamién ye un platu bien típicu na ciudá y la rexón.

Nel momentu de la temporada de caza pueden comese platos únicos, como l'arroz de llebre &quot;malandrinho&quot;, o'l xabalín con frijoles.

Na seronda, son populares el guisu de cogordes comestibles ([[Agaricus bisporus|xampiñones]]) de Trancoso, y la sopa de castañes (tamién puede comese cocida, fervida o duce).&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Gastronomia da Guarda|url=http://guarda.costasur.com/pt/gastronomia-guarda.html|publicación=Costasur|idioma=portugués |fechaaccesu=23 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;

== Patrimoniu ==
[[Ficheru:Igreja_de_S._Vicente_1.jpg|derecha|miniaturadeimagen|400x400px|Cai medieval cola Ilesia de San Vicente al fondu]]
&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;Tratar d'un templu medieval construyíu n'estilu góticu y manuelino.[77] La so restauración, llevada a cabu pol arquiteutu Rosendo Carvalheira, tuvo llugar ente 1899 y 1921.[78]
* '''Castiellu de Guarda'''
El castiellu foi declaráu Monumentu Nacional el {{Fecha|16|06|1910}} de La so construcción, supuestamente sobre un castru romanu-lusitanu del sieglu I, #producir ente los sieglos XII y XIV.&lt;ref name=&quot;DOG&quot;&gt;{{cita web |url=http://dre.pt/pdf1sdip/1951/01/00400/00070008.pdf|fecha={{fecha|05|01|1951}} |títulu=Decreto nᵘ38:147|idioma=portugués|obra=Diario do Governo nᵘ4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=2918|editor=Sistema de Informação para o Património Arquitectónico |títulu=Castelo da Guarda|idioma=portugués}}(portugués).&lt;/ref&gt;
* '''Antiguu Palaciu Episcopal de Guarda''' (actual Muséu de Guarda)
* '''Alce de Pêra do Moço''' (monumentu megalíticu)
* '''Torre de los ferreros''' ('''''ferreiros''''') (parte de les muralles medievales)
* '''Conventu de San Francisco de Guarda o Conventu del Espíritu Santu'''
* '''Capiya de La nuesa Señora de Mileu'''
* '''Xacimientu arqueolóxicu de Póvoa do Mileu'''
* '''Fonte de''' '''''Dorna''''' 
* '''Ilesia de San Vicente'''
* '''Ilesia de Misericórdia'''
* '''Cruceru o picota''' ('''''pelourinho''''') de Guarda
* '''Capo do''' '''Jarmelo''' (llugar construyíu na dómina pré-romana)
* Paços do Concelho, antiguu conceyu
* '''Capo de Tintinolho''', llugar importante nes guerres ente lusitanos y [[Imperiu romanu|romanos]]
* '''Solar na Rua do Encontro''' (casa construyida nel sieglu XV o XVI, qu'a finales del sieglu XVII #arriquecer na so fachada, con un elementu innovador que tresformó l'aspeutu de l'habitación, que otorgába-y un estatus de nobleza a la familia que vivía ellí.)
* '''Casa das Chaves Bandarra''' ('''''Casa de les llaves Bandarra'''''), na Cai Sancho I
* '''Fonte''' ('''''Chafariz''''') de l'Alamea de Santu André

== Economía ==
Los principales sectores económicos de Guarda son: turismu, testiles, industria de filos y cables llétricos pa fabricación d'automóviles y p'industries enerxétiques, procesamientu de madera, de vidriu, de mármol y de granitu, metalurxa, fabricación d'aluminiu, productos químicos, persianes, embutíos, panadería y de pasteles, industria de llechería, según les empreses de construcción. Tamién se #destacar les actividaes d'artesanía y les actividaes #agrícola y agro-ganaderes na redolada rural del município.&lt;ref&gt;{{cita publicación|añu=2003|títulu=Obervatório Local - Indicadores Socio-Económicos das Freguesias do concelho da Guarda|url=http://www.admestrela.pt/observatorio/s_miguel_guarda.htm|publicación=Admestrela|idioma=portugués|fechaaccesu=29 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304110407/http://www.admestrela.pt/observatorio/s_miguel_guarda.htm|archivedate=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|añu=2013|títulu=Declaração Ambiental 2013|url=http://www.coficab.pt/images/cerifications/declaracaoambiental2013.pdf|publicación=Coficab Portugal|idioma=portugués|fechaaccesu=29 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|añu=2004|títulu=Obervatório Local - Indicadores Socio-Económicos das Freguesias do concelho da Guarda|url=http://www.admestrela.pt/observatorio/se.htm|publicación=Admestrela|idioma=portugués|fechaaccesu=29 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115036/http://www.admestrela.pt/observatorio/se.htm|archivedate=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Empresas no Parque Industrial - Guarda|url=http://www.portugalio.com/guarda/parque-industrial/empresas.html|publicación=Portugalio.com|idioma=portugués|fechaaccesu=29 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180425084000/https://www.portugalio.com/guarda/parque-industrial/empresas.html|archivedate=2018-04-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Guarda, Portugal|url=http://www.sodecia.com/en/units/europe/guarda-portugal|publicación=Sodecia|idioma=inglés |fechaaccesu=29 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |añu=2010 |títulu=Vidreiros Reunidos foi fundada em 1991|url=http://www.vidreirosreunidos.pt/|idioma=portugués |fechaaccesu=29 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Metalguarda - Indústria Metalúrgica|url=http://www.metalguarda.pt/|publicación=Metalguarda|idioma=portugués |fechaaccesu=29 d'abril de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Historial|url=http://www.egiquimica.com/index.asp?idEdicao=51&amp;idSeccao=784&amp;id=293&amp;action=noticia|publicación=Egiquímica|idioma=portugués|fechaaccesu=29 d'abril de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171005203027/http://www.egiquimica.com/index.asp?idedicao=51&amp;idseccao=784&amp;id=293&amp;action=noticia|archivedate=2017-10-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Fumeiros da Guarda|url=http://carne-e-charcutaria.europages.pt/empresas/Portugal/Enchidos.html|publicación=Europages|idioma=portugués|fechaaccesu=5 de mayu de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304092405/http://carne-e-charcutaria.europages.pt/empresas/Portugal/Enchidos.html|archivedate=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Clubes recreativos y deportivos ==
El principal club de fútbol de la ciudá ye ''Guarda Xunida'', que participa na primer división distrital na temporada 2014-2015.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.guardaunida.pt/Home/tabid/36/Default.aspx|títulu=Guarda Unida Desportiva vs Aguiar da Beira - Mais um jogo do Campeonatu Distrital da 1ª. Divisão|idioma=portugués|editorial=Guarda Unida|fechaaccesu=5 de mayu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150505055633/http://www.guardaunida.pt/Home/tabid/36/Default.aspx|fechaarchivu=2015-05-05}}&lt;/ref&gt; Otros clubes y asociaciones d'esti tipu na ciudá, inclúin el Club de Montañismo de Guarda, fundáu en 1981, el Centru de Deporte, Cultura y Solidaridá Social de Pinheiro, integráu na Asociación d'Atletismu de Guarda, el ''CSS – Associação de Desenvolvimento Carapito S. Salvador''&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Associativismo Desportivo / Cultural|url=http://www.freguesiadaguarda.pt/fgDetalheDB?tipo=1&amp;idpdi=a0L2000000WvDv0EAF|publicación=Freguesia da Guarda|fechaaccesu=5 de mayu de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306041057/http://www.freguesiadaguarda.pt/fgDetalheDB?tipo=1&amp;idpdi=a0L2000000WvDv0EAF|archivedate=2016-03-06}}&lt;/ref&gt; y el Grupu Deportivo y Recreativo de Lameirinhas, dedicáu al fútbol sala.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.montanhismo-guarda.pt/portal/?page_id=25 |títulu=História|idioma=portugués|publicación=Clube de Montanhismo da Guarda |fechaaccesu=5 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Clubes Filiados na AAG|url=http://www.aag.pt/clubes/clubes.htm|idioma=portugués |fechaaccesu=5 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Grupo Desportivo e Recreativo das Lameirinhas|url=http://www.zerozero.pt/equipa.php?id=8089|publicación=zerozero.pt |fechaaccesu=5 de mayu de 2015}}&lt;/ref&gt;

== División alministrativa ==
Antes de la reforma alministrativa de xineru de 2013 l'actual freguesía urbana de Guarda taba estremada en trés freguesías: São Vicente, Sé y São Miguel da Guarda. Amás de les trés yá mentaes, el restu de freguesías del concelho estinguíes nel procesu fueron: Carvalhal Meão, Seixo Amarelo, Ribeira dos Carinhos, Gagos, Avelãs de Ambom, Rocamondo, Corujeira, Trinta, Mizarela, Pêro Soares, Vila Soeiro, Albardo, Pousada, Rochoso y Monte Margarida.
[[Ficheru:Guarda_freguesias_2013.svg|derecha|miniaturadeimagen|266x266px|División en freguesías tres la reforma de 2013]]

== Galería ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140px&quot;&gt;
File:Igreja da Misericórdia 6.jpg|Ilesia de Misericórdia, orixinalmente construyida nel sieglu XVI; actual edificiu del sieglu XIX.
File:D._Sancho_I_à_&quot;sombra&quot;_da_Sé_da_Guarda.jpg|Estátua del rei Sancho delantre de la Catedral de Guarda.
File:Sé da Guarda - Fachada Norte.jpg|Catedral de Guarda.
File:Antigo_Paço_Episcopal_da_Guarda_e_Seminário.jpg|Antiguu Palaciu Episcopal de Guarda y Seminariu.
File:Capela Nossa Senhora do Mileu 10.jpg|Capiya de Mileu, na zona baxa de la ciudá.
File:Castro_do_Tintinolho_5.jpg|Cabeço das Fráguas, llugar onde se cree que deriva'l nome de la ciudá, a partir de pallabra visigoda &quot;Ward&quot;.
File:Torre_dos_Ferreiros_3.jpg|Torre de los ferreros - Torre con un portal de piedra y un pasaxe d'entrada. La paré, les puertes y la torre del homenaxe demarcan les llendes de la ciudá medieval. Esta torre ye unu de los accesos dientro de les muralles.
File:Torre_dos_Ferreiros_11.jpg|Detalle de la Torre de los Ferreros (Ferreiros).
File:Escadaria_da_Sé_da_Guarda_coberta_de_neve.jpg|Escalera de la Catedral de Guarda cubierta de nieve.

File:Edifício Rua D. Sancho I, 15 a 17.jpg|Edificiu na Cai Sancho I
File:Sé_da_Guarda_-_Interior.jpg|Interior de la Catedral de Guarda
File:Chafariz_de_Santo_André.jpg|Fonte (chafariz) de l'Alamea de Santu André.
File:Cruzeiro_-_Guarda_1.jpg|Cruceru (picota), ente la Ilesia de Misericórdia y les muralles de la ciudá medieval.
File:Edifício_da_Rua_D._Sancho_I,_nᵘ9_a_13_Guarda.jpg|Cai medieval cola Ilesia de San Vicente al fondu.
File:Sé_da_Guarda_25.jpg|Guarda pel hibiernu.
&lt;/gallery&gt;

== Hermanancies ==
[[Ficheru:Palacio_ducal_de_Béjar.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Palaciu ducal de Béxar, na primer ciudá que s'hermanó con Guarda]]
* [[Archivu:Flag_of_Spain.svg|link=|borde|20x20px]] [[Ficheru:Flag_of_Castile_and_León.svg|20x20px]] [[Béjar|Béxar]], [[Provincia de Salamanca]], [[Castiella y Lleón]], [[España]] (dende'l 3 de xunetu de 1979)&lt;ref name=&quot;geminaciones&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M6300|editor=Associação Nacional de Municípios Portugueses|títulu=Geminações de Cidades e Vilas|idioma=portugués|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20191211205837/https://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M6300|fechaarchivu=2019-12-11}}(portugués).&lt;/ref&gt;
* [[Archivu:Flag_of_Israel.svg|link=|borde|20x20px]] Safed, [[Israel]] (dende'l 1 d'agostu de 1982)
* [[Archivu:Flag_of_Connecticut.svg|link=|borde|20x20px]] Waterbury, [[Connecticut]], [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] (dende'l 19 de xineru de 1984)
* [[Archivu:Flag_of_Germany.svg|link=|borde|20x20px]] [[Ficheru:Flag_of_North_Rhine-Westphalia.svg|20x20px]] Siegburg, [[Renania del Norte-Westfalia]], [[Alemaña]] (dende'l 26 de mayu de 1985)
* [[Archivu:Flag_of_France.svg|link=|borde|20x20px]] Wattrelos, [[Francia]] (dende'l 8 d'abril de 1990)

== Bibliografía ==
* {{cita publicación |apellíu={{Versalita|Martín López}} |nome=David |añu=2012 |títulu=Consideraciones estéticas en la restauración del patrimonio masónico: análisis histórico y perspectivas de futuro|url=http://www.revistadepatrimonio.es/revistas/numero11/concepto/estudios/pdf/concepto-estudios.pdf|publicación=Revista de Patrimonio Histórico}}, David (2012). «Considerancies estétiques na restauración del patrimoniu masónicu: analís históricu y perspectives de futuru».  
* {{cita publicación |apellíu={{Versalita|Cardoso Rosas}} |nome=Lúcia Maria |añu=1996 |títulu=O restauro da Sé da Guarda. Rosendo Carvalheira e o poder sugestivo da arquiteutura|url=http://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/2176.pdf|publicación=Revista da Faculdade de Letras. Historia |númberu=13 |páxinas=535-560|idioma=portugués|issn=0871-164X|ISSN=0871-164X}}, Lúcia Maria (1996). () (13): 535-560.   
* de la Torre Rodriguez, José Ignacio (1998). «La sociedá de frontera de Ribacôa: Fueros y modelos de poblamientu». {{cita publicación |apellíu=de la Torre Rodriguez |nome=José Ignacio |añu=1998 |títulu=La sociedad de frontera de Ribacôa: Fueros y modelos de poblamiento|url=http://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/4035.pdf|publicación=Faculdade de Letras da Universidade do Porto |númberu=15 |páxinas=783-800|issn=0871-164X|ISSN=0871-164X}} (15): 783-800.   
* Fonseca Moretón, Emilio (2004). {{Enllaz rotu|1={title}|2={url}|date={timestamp:%B %Y}|bot=InternetArchiveBot|1=«Viviendes de xudíos y conversos en Galicia y el Norte de Portugal». |2=http://www.anuariobrigantino.betanzos.net/Ab2004PDF/2004%20431-466%20EMILIO%20FONSECA.pdf |date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }} ''Anuariu Brigantino'' (27).

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Portugal]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>22zdk93ojne6h83qapwrp6r1xe3hks7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harvard University Press</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138412</id>
    <revision>
      <id>4506123</id>
      <parentid>4127908</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T10:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="iicuumq4rttdqmnmgnvuqd5prrc9c74" xml:space="preserve">{{Tradubot|Harvard University Press}}
{{organización}}
'''Harvard University Press''' (HUP) ye una [[edición de llibros|editorial]] fundada'l 13 de xineru de 1913, como una división de la [[Universidá de Harvard]], y especializada en [[Publicación científica|publicaciones académiques]]. En 2005, publicó 220 títulos nuevos. Ye miembru de la ''Association of American University Presses''. El so actual direutor ye William P. Sisler y el [[redactor xefe]] ye Susan Wallace Boehmer.

La editorial tien la so sede en [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]], cerca de Harvard Square, y en [[Londres]], Inglaterra.

Ente los sos autores de mayor relevancia atópense [[Eudora Welty]], [[Walter Benjamin]], [[E. O. Wilson]], [[John Rawls]], [[Emily Dickinson]], [[Stephen Jay Gould]], [[Helen Vendler]], y [[Carol Gilligan]].

HUP emprestó'l so nome a la [[coma Harvard]], una y bones el [[manual d'estilu]] de la editorial favorez el so usu. Trátase d'una [[Coma (puntuación)|coma]] asitiada antes de la conxunción copulativa nes enumeraciones. Exemplu: Andalucía. Estremadura, y Canaries.

== Sellos editoriales y series rellacionaes ==
HUP ye propietaria del sellu editorial Belknap Press, que s'inauguró en mayu de 1954 cola publicación de la ''Guía Harvard de la Historia Americana''.&lt;ref&gt;{{cita noticia| títulu=For Explorers of Our Past: Harvard Guide to American History| url= http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F7081EF83A58117A93CBA9178ED85F408585F9 | fecha=9 de mayu de 1954| obra=[[The New York Times Book Review]]| autor=Bridenbaugh, Carl|enllaceautor=Carl Bridenbaugh| fechaaccesu=30 de mayu de 2010}}&lt;/ref&gt; La serie [[John Harvard Library (serie)|John Harvard Library]] publicar sol sellu Belknap.

Harvard University Press distribúi la coleición ''[[Loeb Classical Library]]'' y ye editora de ''[[I Tatti Renaissance Library]]'' y de ''Dumbarton Oaks Medieval Library''.

Otres editoriales de nome similar son [[Harvard Business Press]], que ye parte de [[Harvard Business School Publishing|Harvard Business Publishing]], y l'independiente [[Harvard Common Press]].

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.hup.harvard.edu Sitiu web oficial]
* [http://harvardpress.typepad.com/ Blogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191201084007/https://harvardpress.typepad.com/ |date=2019-12-01 }} de Harvard University Press

{{ORDENAR:Harvard University Press}}
{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Harvard University Press]]</text>
      <sha1>iicuumq4rttdqmnmgnvuqd5prrc9c74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guerra escontra'l narcotráficu en Méxicu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140014</id>
    <revision>
      <id>4506074</id>
      <parentid>4501379</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 17 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112818" sha1="245t0j2n398pywtui118oa3j4ma0qke" xml:space="preserve">{{PA|copyedit|Referencies adicionales|t=20161209212830}}
{{Ficha de conflictu militar
|nome_batalla =Guerra contra el&lt;br /&gt;narcotráficu en Méxicu
|imaxe = Fuerza del Estado Michoacán.jpg
|descripción_imaxe = Elementos del exércitu nun enfrentamientu en Apantzingan Michoacán
|conflictu = [[Guerra contra les drogues]]
|fecha = Dende'l [[21 d'avientu]] de [[2006]]–en cursu ({{Edá n'años, meses y díes|21|12|2006|{{CURRENTDAY}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTYEAR}}}})
|lugar = {{bandera2|Méxicu}}
|causes = &lt;li&gt;
* Enfrentamientos ente cárteles del narcotráficu provocaben un ambiente de violencia devasando n'armamentu a los cuerpos de policías municipales y estatales.
* El gobiernu mexicanu declara la guerra a los cárteles.
* El gobiernu llanza una ofensiva militar.
* Cartelos reaccionaron violentamente.
* Surdimientu de grupos de autodefensa.
|combatientes1 = &lt;li&gt;
* ''' {{MEX}}'''
*: {{bandera imaxe|Logo of the Mexican Army.svg}} [[Exércitu Mexicanu|Exércitu]]
*: {{bandera imaxe|Naval jack of Mexico.svg}} [[Armada de Méxicu|Armada]]
*: [[Ficheru:Logo of the Mexican Air Force.svg|20px]] [[Fuercia Aérea Mexicana|Fuercia Aérea]]
*: [[Ficheru:Mexico Federal Police Shield.png|20px|link=]] [[Policía Federal (PF)|Policía Federal]]
*: [[Ficheru:SEGOB logo 2012.svg|20px]] [[Secretaría de Gobernación (Méxicu)|SEGOB]]
*: [[Ficheru:PGR logo 2012.svg|20px]] [[Procuradoría Xeneral de la República (Méxicu)|PGR]]
*: [[Ficheru:SEMAR logo 2012.svg|20px]] [[Secretaría de Marina (Mexico)|SEMAR]]
*: [[Ficheru:SEDENA logo 2012.svg|20px]] [[Secretaría de la Defensa Nacional (Méxicu)|SEDENA]]
*: [[Ficheru:Centro de Investigación y Seguridad Nacional - Logo.svg|20px|link=]] [[Centru d'Investigación y Seguridá Nacional|CISEN]]
* [[Grupos de Autodefensa Comuñal|Policía Popular]]
'''Sofitu internacional'''
* {{USA}}
*: [[Ficheru:Seal_of_the_United_States_Department_of_Justice.svg|20px]] [[Departamentu de Xusticia de los Estaos Xuníos|DOJ]]
**: [[Ficheru:Dea_color_logo.svg|20px]] [[Alministración pal Control de Drogues|DEA]]
**: [[Ficheru:Seal of the Federal Bureau of Investigation.svg|20px]] [[FBI]]
**: [[Ficheru:Seal of the United States Marshals Service.jpg|20px]] [[Cuerpu d'Alguaciles d'Estaos Xuníos|USMS]]
* {{COL}}&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.voanoticias.com/content/colombia-asesora-mexico-drogues-violencia--114667999/94314.html |títulu=Colombia asesora a Méxicu |publicación=Voz d'América |fecha=25 de xineru de 2011}}&lt;/ref&gt;
*: [[Ficheru:Fiscalía General de la Nación (Colombia) logo.svg|20px]] [[Fiscalía Xeneral de la Nación (Colombia)|Fiscalía]]
*: [[Ficheru:Flag of the Colombian Army.svg|20px]] [[Exércitu Nacional de Colombia]]
*: [[Ficheru:Coat of arms of colombian national police.svg|20px]] [[Policía Nacional de Colombia]]
----
'''Grupos guerrilleros'''
* {{bandera imaxe|ERPI.jpg}} [[Exércitu Revolucionariu del Pueblu Insurxente|ERPI]]&lt;ref name=&quot;ejecentral&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.ejecentral.com.mx/guerrilla-contra-narcu títulu xunen guerrilles contra'l narcu en Guerreru |publicación=Exa Central |fecha=10 d'ochobre de 2014 }}&lt;/ref&gt;
* {{bandera imaxe|Bandera del EPR.gif}} [[Exércitu Popular Revolucionariu|EPR]]&lt;ref name=&quot;ejecentral&quot; /&gt;
* [[Ficheru:Ejército Zapatista de Liberación Nacional, Flag.svg|20px|border]] [[EZLN]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.narconews.com/Issue33/articulo971.html |títulu=Los zapatistas refuguen la llucha contra'l narcotráficu |publicación=The Narcu News Bulletin |fecha=8 de mayu de 2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://rpp.pe/mundo/actualidad/guerra-contra-narcos-destruira-mexico-senala-lider-del-ezln-noticia-336528 |títulu=&quot;Guerra contra &quot;narcos&quot; va destruyir Méxicu&quot;, señala líder del EZLN |publicación=RPP Noticias |fecha=14 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;
* [[Ficheru:Flag of the FAR-LP.svg|20px|border]] FAR-LP&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.sinembargo.mx/02-12-2013/833120 |títulu=Son les FAR-LP y preséntense como guerrilla; aprucieron en Guerrero y acusen a Peña Nieto de represión |publicación=Sicasí.mx: Periodismu Dixital |fecha=2 d'avientu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180810175405/http://www.sinembargo.mx/02-12-2013/833120 |fechaarchivu=2018-08-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://eleconomista.com.mx/sociedad/2013/12/02/far-lp-nuevu-grupu-guerrilleru-mexico |títulu=FAR-LP, nuevu grupu guerrilleru en Méxicu |publicación=L'Economista |fecha=2 d'avientu de 2013 }}&lt;/ref&gt;
|combatientes2 = &lt;li&gt;
* '''Principales Cárteles'''
* [[Cártel de Sinaloa|Sinaloa]] 
* [[Los Matu Zetas|Jalisco Nueva Xeneración]]
* ''[[Cartelu (organización ilícita)|Guerres internes ente cartelos]]''

'''Debilitaos'''
* [[Cartelu del Nordeste]]
* [[Cártel del Golfu]]
* [[Guerreros Xuníos]]
* [[Cártel de Tijuana|Tijuana]]

'''Desarticulaos y/o Inactivos'''
* [[Los Zetas]]
* [[Cártel de Juárez|Juárez]]
* [[Caballeros templarios (cártel)|Caballeros Templarios-Guardia Michoacana]]
* [[Cártel del Mileniu|Mileniu]]
* [[La Familia Michoacana]]
* [[Cártel de los Beltrán Leyva|Beltrán Leyva-Los Mazatlecos]]
* [[Los Negros]]
* [[La Mano con Güeyos]]
* [[Cártel de Colima]]
* [[Cártel Independiente d'Acapulco|Independiente d'Acapulco]]

&lt;/li&gt;
----
|comandante1 = &lt;li&gt;
'''2006-2012''' &lt;br/&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Felipe Calderón Hinojosa]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Mariano Francisco Saynez Mendoza]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Guillermo Galván Galván]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Marisela Morales]] &lt;br /&gt;
'''2012-Anguaño''' &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Enrique Peña Nieto]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Salvador Cienfuegos Zepeda]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Vidal Francisco Soberón Sanz]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Arely Gómez González]] &lt;br /&gt;
{{bandera|Méxicu}} [[Jesús Murillo Karam]] (2012-2015)

----
'''Autodefenses de Méxicu'''
* [[Hipólito Mora]]
* [[José Manuel Mireles Valverde|José Manuel Mireles]]&lt;ref&gt;[http://www.radioformula.com.mx/notes.asp?Idn=384369 Hospitalicen a Hipólito Mora líder de autodefenses de La Ruana nel DF&lt;!-- Títulu xeneráu por un bot --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; ''(prindáu)''
|comandante2 = &lt;li&gt;
* [[Amado Carrillo]][[Asesinatu|†]]
* [[Osiel Cárdenas Guillén]] ''(prindáu)''
* [[Omar Treviño Morales|Omar Treviño]] ''(prindáu)''
* [[Alfredo Beltrán Leyva]] ''(prindáu)''
* [[Arturo Beltrán Leyva]]{{MEC}}
* [[Vicente Carrillo Fuentes|Vicente Carrillo]] ''(prindáu)''
* [[Luis Fernando Sánchez Arellano|L. Fernando Sánchez]] ''(prindáu)''
* [[Servando Gómez Martínez|Servando Gómez]] ''(prindáu)''
* [[Édgar Valdez Villarreal]] ''(prindáu)''
* [[Juan Francisco Treviño]] ''(prindáu)''
* [[Cleotilde Rentería]] ''(prindáu)''
* [[Homero Cárdenas Guillén]][[Infartu|†]] ''(presuntamente)''
* [[Juan José Esparragoza]][[Infartu|†]] ''(presuntamente)''
* [[Joaquín Guzmán Loera|Joaquín Guzmán]] ''(prindáu)''
* [[Ignacio Renteria]] ''(prindáu)''
* [[josé María Guizar]] ''(prindáu)''
* [[Ismael Zambada García|Ismael Zambada]] (prófugo)
* [[Nemesio Oseguera Cervantes|Nemesio Oseguerra]] (prófugo)
* [[Fausto Isidro Meza]] (prófugo)
* [[Juan Gerardo Treviño]] (prófugo)
* [[Juan Pablo Ledezma]] (prófugo)
* [[Alicia Arellano Félix]] (prófuga)
* [[Enedina Arellano Félix]] (prófuga)
|soldaos1 = '''Militares:'''&lt;br /&gt;260,000&lt;br /&gt; '''Policías federales:'''&lt;br /&gt;35,000
&quot;'Policías y Fuercies Estatales&quot;':&lt;br /&gt;190,800
&quot;'Grupos de Autodefenses&quot;':&lt;br /&gt;23,300-53,900
|soldaos2 = 100.000&lt;ref name=&quot;Chew Sanchez 2014&quot;&gt;{{cita publicación |títulu = Paramilitarism and State -Terrorism in Mexico as a Case Study of Shrinking Functions of the Neolliberal State|apellíu = Chew Sanchez|nome = Martha|fecha = 2014|publicación = PERSPECTIVES ON GLOBAL DEVELOPMENT AND TECHNOLOGY}}&lt;/ref&gt;
|baxes1 = &lt;li&gt;
-2887 elementos de seguridá de los cualos
* 490 (2006-2016) son soldaos de los cualos el 96% morrieron en combate.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.eleconomista.com.mx |títulu=Páxina en www.eleconomista.com.m&lt;!-- títulu xeneráu--&gt;}}&lt;/ref&gt;
* 197 soldaos sumíos (2007-2016)&lt;ref&gt;[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/nacion/seguridá/2016/08/4/ve-que-narcu-busca-reclutar-militares-desertores)&lt;/ref&gt;
* 8 suicidios y 305 afeutaos mentalmente por estrés postraumatico (2007-2016)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.animalpolitico.com |títulu=Páxina en www.animalpolitico.co&lt;!-- títulu xeneráu--&gt;}}&lt;/ref&gt;
* 175 marinos&lt;ref name=&quot;resume&quot; &gt;{{cita publicación|nome=María de la Luz|apellíu=Gonzales|títulu=Suman 10 mil 475 execuciones nesta alministración: PGR|fecha=25 de marzu de 2009|url=http://www.eluniversal.com.mx/nacion/166613.html|obra=L'Universal|fechaaccesu=30 de marzu de 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101120527/http://www.eluniversal.com.mx/nacion/166613.html|archivedate=2013-11-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;repitida_1&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.exonline.com.mx/diario/noticia/primer/pulsonacional/pgr_apuntar%20pa_un_violentu_2009/448366|títulu=PGR apuntar pa un violentu 2009|nome=Lemic|apellíu=Madrid|editorial=Excelsior|fecha=17 d'avientu de 2008|fechaaccesu=17 d'avientu de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090209011257/http://www.exonline.com.mx/diario/noticia/primer/pulsonacional/pgr_apuntar|fechaarchivu=2009-02-09}}&lt;/ref&gt;
* 552 policías federales(2006-2016)&lt;ref name=&quot;sdpnoticias_1&quot;&gt;{{cita web|url=http://www.sdpnoticias.com/nacional/2016/12/10/10-anos-de-guerra-contra-el narcu-dexaron--mil-200-federales-muertos|títulu=Páxina en www.sdpnoticias.com&lt;!-- títulu xeneráu--&gt;}}&lt;/ref&gt;
* 1822 Policías municipales, y Estatales
* 105 baxes na PGR&lt;ref name=&quot;sdpnoticias_1&quot;/&gt;
* 2 helicópteros baltaos (unu de la fuercia aérea, otru de la fiscalía de Michoacán) otros más estropiaos.
*Dellos vehículos de tresporte militares y policiales estropiaos o destruyíos.
|baxes2 = Más de 80.000 sicarios&lt;br /&gt; Más de 121.199 deteníos.&lt;ref name=&quot;resume&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.eluniversal.com.mx/notas/672485.html Oficial: más de 22 mil 700 muertos per violencia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103095427/http://www.eluniversal.com.mx/notas/672485.html |date=2015-01-03 }} ''[[El Universal (Méxicu)|El Universal]]''. Consultáu'l 13-04-2010.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
&lt;!--Total: 16.977 muertes + les de 2010: --&gt;
Más de 28.000 muertes en 963 enfrentamientos ([[Centru d'Investigación y Seguridá Nacional|CISEN]])&lt;ref&gt;[http://www.eluniversal.com.mx/notas/699304.htmlCISEN: 28 mil muertos por guerra a narcu] ''[[El Universal (Méxicu)|El Universal]]''. Consultáu'l 04-08-2010.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
486 muertes en 2006.&lt;br /&gt;
2.477 muertes en 2007.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Bodies of Mexican xeneral, 2 soldiers found|fecha=3 de febreru de 2009|editorial=CNN News|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/americas/02/03/mexico.soldiers/index.html |fechaaccesu=30 de marzu de 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
6.290 muertes en 2008.&lt;ref name=&quot;repitida_1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Mexico: 1,000 killed in drug violence so far in '09|editorial=USA Today|url=http://www.usatoday.com/news/world/2009-02-26-mexico-drug-violence_N.htm |fechaaccesu=26 d'agostu de 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
9.724 muertes en 2009.&lt;ref&gt;{{cita publicación|nome=Esther|apellíu=Sanchez|títulu=Aumenta nivel de violencia del narcu|fecha=1 de xineru de 2010|url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/648979.html|obra=L'Universal|fechaaccesu=4 de xineru de 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831045227/http://www.eluniversal.com.mx/notas/648979.html|archivedate=2014-08-31}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
15.273 muertes en 2010.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Executaos|fecha=13 de xineru de 2011|url=http://elsiglodetorreon.com.mx/noticia/590766.html |fechaaccesu=13 de xineru de 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;
24,068 muertes en 2011
18,061 muertes hasta ochobre de 2012
|baxes4 = 106 199 mientres el sexeniu de Felipe Calderón
72 176 mientres l'alministración actual del 1 d'avientu de 2012 a ochobre de 2017 de Peña Nieto 178&amp;nbsp;262
muertos hasta marzu de 2015&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=“Maquilla” gobiernu de Calderón cifra de muertos por guerra antinarco: PRD|fecha=12 de xineru de 2012|url=http://www.proceso.com.mx/?p=294667|obra=Proceso|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208062632/http://www.proceso.com.mx/?p=294667|archivedate=2015-12-08|fechaaccesu=2018-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}

La '''guerra contra'l narcotráficu''' ye un [[Guerra|conflictu armáu]] internu llibráu en '''[[Méxicu]]''' qu'enfrenta'l [[Política de Méxicu|Estáu mexicanu]] y los [[Grupos de Autodefensa Comuñal|Grupos de Autodefensa Popular y Comuñal]] contra los [[Cartelu (organización ilícita)|cárteles]] que controlen diverses actividaes illegales, principalmente'l [[narcotráficu|tráficu illegal de drogues]]. Esta situación empezó'l [[11 d'avientu]] de [[2006]], cuando'l gobiernu federal anunció un operativu contra'l crime entamáu nel estáu de [[Michoacán]], onde a lo llargo de 2006 contabilizárense cerca de 500 asesinatos ente miembros de los cárteles del narcotráficu (vease «[[Cronoloxía de la guerra contra'l narcotráficu en Méxicu]]»).&lt;ref&gt;[http://www.jornada.unam.mx/2006/12/12/index.php?section=politica&amp;article=014n1pol «El gobiernu declarar en guerra contra'l hampa; empecipia aiciones en Michoacán»]. En ''La Jornada'', 12 d'avientu de 2006. Consultáu'l 23 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt; Pa enfrentalos, el gobiernu mexicanu privilexó l'usu de les fuercies armaes. Dende l'entamu del conflictu movilizóse a la [[Policía Federal (Méxicu)|Policía Federal]] en compañía de los cuerpos de seguridá de cada entidá federativa y de diversos conceyos. A ellos hanse sumáu'l [[Exércitu Mexicanu|Exércitu]] y la [[Armada de Méxicu|Marina]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.capitaledomex.com.mx/reportaxe/avanza-combate-contra-el narcu |títulu=Avanza combate contra'l narcu |publicación=Diariu Capital: Estáu de Mexico |fecha=26 de xunu de 2015 |fechaaccesu=23 d'ochobre de 2015 }}&lt;/ref&gt;

Acordies con datos de la Secretaría de Seguridá Pública Federal, hasta marzu de 2010 detuviérase a 121.199 persones a les cualos venceyóse con grupos del crime entamáu. Los grupos más afeutaos poles detenciones son los cárteles [[cártel del Golfu|del Golfu]] y [[Los Zetas]].&lt;ref&gt;[http://www.eluniversal.com.mx/notas/672485.html «Oficial: más de 22 mil 700 muertos per violencia»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103095427/http://www.eluniversal.com.mx/notas/672485.html |date=2015-01-03 }}. En ''L'Universal'', 13 d'abril de 2010. Consultáu'l 23 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt; Munchos de los deteníos nun recibieron sentencia entá.&lt;ref&gt;[http://www.eluniversal.com.mx/notas/736097.html«Guerra al narcóticu afuega penales»]. En ''L'Universal'', 10 de xineru de 2011. Consultáu'l 23 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt; Dalgunes de les aprehensiones y abatimientos más notables son les d'[[Édgar Valdez Villarreal]], José de Jesús Méndez Vargas alíes &quot;El Chango&quot; y [[Heriberto Lazcano Lazcano]].

Ente avientu de 2006 y xineru de 2012 envalórase que morrieron alredor de 60.000 persones por aciu execuciones, enfrentamientos ente bandes rivales y agresiones a l'autoridá.&lt;ref&gt;[http://www.proceso.com.mx/?p=290774 «Mendoza, Y. (2011) Cinco años de guerra, 60 mil muertos»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114233714/http://www.proceso.com.mx/?p=290774 |date=2016-01-14 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.proceso.com.mx/?p=276308|títulu=19/Xunetu/2012 ''Procesu''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151210212317/http://www.proceso.com.mx/?p=276308|fechaarchivu=2015-12-10}}&lt;/ref&gt; Esti númberu de víctimes engloba a narcotraficantes, efeutivos de los cuerpos de seguridá y civiles. Ente los civiles atópense periodistes, defensores de los derechos humanos y persones ensin identidá o non identificaes que son executaes polos cárteles. Otres estimaciones lleguen a contabilizar hasta 150 mil muertos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.jornada.unam.mx/2012/03/28/politica/005n1pol|títulu=28/Marzu/2012, ''La Jornada''}}&lt;/ref&gt; Ente los narcotraficantes finaos n'operaciones realizaes poles fuercies del gobiernu atópense [[Arturo Beltrán Leyva]], [[Ignacio Coronel Villarreal]], [[Antonio Ezequiel Cárdenas Guillén]] y [[Nazario Moreno]]. Desconocer con precisión el númberu d'asesinatos de persones ensin rellación con actividaes delictives —que son llamaes «daños colaterales» pol gobiernu&lt;ref&gt;[http://www.jornada.unam.mx/2010/04/13/index.php?section=politica&amp;article=005n1pol «Muertes de civiles nel combate al crime, &quot;daños colaterales&quot;: Galván»]. En ''La Jornada'' 13 d'abril de 2010. Consultada'l 23 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt;—, que fueron denunciaos por diverses organizaciones.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.imagen.com.mx/saldo-de-la guerra-contra-el-narcotrafico-en-mexico |títulu=Saldo de la guerra contra'l narcotráficu en Méxicu |publicación=Imaxe Radio |fecha=29 de xunu de 2012 |fechaaccesu=23 d'ochobre de 2015 }}&lt;/ref&gt;

En diversos sectores del país reparóse una medría n'el indicadores d'incidencia del delitu. [[Ciudad Juárez|Juárez]] convirtióse na ciudá más insegura del mundu, onde se cometieron más asesinatos qu'en tol territoriu d'[[Afganistán]] nel añu 2009.&lt;ref name=&quot;Univision&quot;&gt;[http://noticias.univision.com/article/966042/2012-03-29/narcotrafico/noticies/ciudá-juarez-la-urbe-mas-peligrosa-mundu Ciudad Juárez, la urbe más peligrosa del mundu: EU] http://www.univision.com/&lt;/ref&gt; Paradóxicamente, dicha ciudá fronteriza ye unu de los puntos que recibió un mayor númberu d'efeutivos de seguridá.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.seguridadjusticiaypaz.org.mx/sala-de-prensa/58-cd-juarez-per segundu anu-consecutivu-la ciudá-mas-esforcia-del mundu |títulu=Cd. Juárez, per segundu añu consecutivu, la ciudá más violenta del mundu |publicación=Seguridá, Xusticia y Paz: Conseyu ciudadanu pola Seguridá Pública y la Xusticia Penal A.C. |fecha=11 de xineru de 2010 |fechaaccesu=23 d'ochobre de 2015}}&lt;/ref&gt;

== Antecedentes ==
Dada'l so allugamientu xeográficu, [[Méxicu]] foi utilizáu como un puntu de parada y transbordo pa narcóticos y contrabandu ente [[América Llatina]] y los mercaos d'[[Estaos Xuníos]]. Contrabandistes mexicanos suministraben alcohol a los gángsters de los Estaos Xuníos mientres la dómina de la prohibición nesti país, y l'apaición del comerciu illegal de drogues colos EE.XX. empezó cuando la llei de prohibición de drogues aprobar en 1933. Escontra'l final de la década de 1960, los contrabandistes de narcóticos mexicanos empezaron a introducir drogues a gran escala.

Mientres les décades de [[Años 1970|1970]] y [[Años 1980|1980]], [[Pablo Escobar]] yera'l principal esportador de [[cocaína]] y ocupóse de les redes criminales del negociu en tol mundu. Cuando s'intensificaron los operativos de vixilancia en [[Florida]] y el [[Caribe]], Escobar y les demás organizaciones criminales [[colombia]]nas formaron asociaciones con traficantes mexicanos pa tresportar cocaína per Méxicu faía Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu=DEA History|editorial=US DEA|url=http://www.usdoj.gov/dea/pubs/history/history_part2.pdf |fechaaccesu=21 de setiembre de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060823025801/http://www.usdoj.gov/dea/pubs/history/history_part2.pdf |fechaarchivu=23 d'agostu de 2006}}&lt;/ref&gt;

Esto llogróse fácilmente por cuenta de que Méxicu yera una fonte importante pa Estaos Xuníos de [[heroína]] (producida gracies a los cultivos d'[[Papaver somniferum|amapola]] o adormidera concentraos nel llamáu [[Triangulo Doráu]] mexicanu: [[Sinaloa]], [[Durango]] y [[Chihuahua]], amás de 6 estaos más&lt;ref&gt;http://expansion.mx/nacional/2016/06/28/el mapa-de-l'amapola-en-mexico-la franxa-del-pacifico-concentra-los cultivos&lt;/ref&gt;) y de [[cannabis]] (perdiendo importancia nel comerciu binacional dende la so llegalización, con fines melecinales, en dellos estaos del país [[Estaos Xuníos|norteamericanu]]) pal mercáu d'Estaos Xuníos, amás que los traficantes de droga mexicanos yá establecieren una infraestructura que taba dispuesta a sirvir a los traficantes de Colombia. A mediaos de la década de 1980, les organizaciones mexicanes taben bien establecíes y yeren confiables nel tresporte de cocaína colombiana. Nun primer momentu, les bandes mexicanes fueron integraes pa solo tresportala pagándo-yos por esti serviciu; pero a finales de 1980, les organizaciones de tresporte mexicanes y los narcotraficantes colombianos establecieron un alcuerdu de pagu pol productu.&lt;ref name=&quot;Stratfor Intelligence&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Mexico, U.S., Italy: The Cocaine Connection |fecha=18 de setiembre de 2008 |editorial=Stratfor Intelligence |url=http://www.stratfor.com/analysis/20080918_mexico_o_s_italy_cocaine_connection |fechaaccesu=20 de setiembre de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081122003922/http://stratfor.com/analysis/20080918_mexico_o_s_italy_cocaine_connection |fechaarchivu=22 de payares de 2008 }}&lt;/ref&gt;

Los tresportistes mexicanos polo xeneral dábase-yos el 35% o'l 50% de cada unviada de cocaína. Esta disposición significaba que les organizaciones mexicanes taben implicaes na distribución, según el tresporte de la cocaína, y convirtiéronse en traficantes terribles nel so propiu derechu. Na actualidá y depués de delles décades de disputes y guerres ente los cartelos mexicanos, amás de la desarticulación y debilitamientu de dellos d'estos por parte de les autoridaes de Méxicu y d'Estaos Xuníos, el [[Cártel de Sinaloa]] ye l'únicu que caltuvo'l so poder internacional magar los golpes sufiertos na so estructura depués de la captura y extradicción del so máximu líder, [[Joaquín Guzmán Loera|Joaquin &quot;Chapo&quot; Guzman]], a Estaos Xuníos, apoderándose del tráficu de cocaína colombiana nos mercaos mundiales gracies a los contactos establecíos cola [[guerrilla]] de les [[FARC]] y los [[paramilitar]]es de les [[Autodefenses Xuníes de Colombia|AUC]], ayudaos tamién nel esmantelamientu, por parte de les autoridaes colombianes, del últimu cartelu importante que quedaba nel país: El [[Cartelu del Norte del Valle]]. Depués de la desmovilización d'estos grupos batallosos en Colombia, los contactos pasen a aquellos que nun aceptaron desmovilizarse conformando les llamaes [[Bacrim|Bandes Criminales o Bacrim]], siendo'l Cártel de Sinaloa el principal comprador de la cocaína que producen estos grupos criminales nes selves colombianes, compres que se faen n'efeutivu o intercambiando armes por drogues. Dizse que'l Cártel de Sinaloa, al igual que [[Los Zetas]], merca cocaína colombiana en [[Venezuela]] al llamáu &quot;[[Cartelu de los Soles]]&quot;, una organización criminal supuestamente conformada por miembros corruptos de les [[Fuercies Armaes de Venezuela|fuercies armaes]] d'esti país enquistados nel poder. Los Zetas tamién tienen negocios en Colombia, non tan importantes como los del Cártel de Sinaloa, pa merca-y cocaína al [[Clan del Golfu]]. Dambes organizaciones tamién trafican con [[Droga sintética|drogues sintétiques]] como [[metanfetaminas]], que traen d'[[Asia]] pa Estaos Xuníos.

L'equilibriu de poder ente los distintos cartelos mexicanos viénose moviendo de cutio, arriendes de la guerra ente cartelos, entós que nueves organizaciones remanecíen y les mayores debilitar hasta'l colapsu. Una interrupción nel sistema, tales como les detenciones o muertes de líderes de los cartelos, xeneraben grandes derramamientos de sangre pa ver quien seria'l socesor.&lt;ref name=&quot;Burton&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Fred |apellíu=Burton |títulu=Mexico: The Price of Peace in the Cartelu Wars |fecha=2 de mayu de 2007 |editorial=Stratfor Global Intelligence |url=http://www.stratfor.com/mexico_price_peace_cartelu_wars |fechaaccesu=16 d'agostu de 2009}}&lt;/ref&gt; Por cuenta de que les aiciones del gobiernu mexicanu yeren males pal negociu del tráficu de drogues, los cárteles empezaron a sobornar funcionarios mexicanos pa tomar midíes contra un cartelu rival o dexaben fugar información d'intelixencia sobre les operaciones del cartelu rival pal [[gobiernu mexicanu]] o pa l'[[Alministración pal Control de Drogues]] de los Estaos Xuníos.

Ente que munchos factores contribuyeron a la esguilada de violencia, los analistes de seguridá na [[Ciudá de Méxicu]] trazaron los oríxenes del flaxelu creciente de la desintegración a un alcuerdu implícitu de tola vida ente los narcotraficantes y los gobiernos controlaos pol [[Partíu Revolucionariu Institucional]] (PRI), que perdió'l so control sobre'l poder político a partir de finales de 1980.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Jana |apellíu=Bussey |títulu=Drug lords rose to power when Mexicans ousted old government |fecha=15 de setiembre de 2008 |agency=McClatchy Newspapers |fechaaccesu=16 de setiembre de 2008}}&lt;/ref&gt;

=== Entamos de la guerra ente cartelos ===
Los enfrentamientos ente los cartelos de la droga rivales empezaron en serio dempués de la detención en 1989 de [[Miguel Ángel Félix Gallardo]], quien dirixía los negociu de les drogues en Méxicu col poderosu [[Cartelu de Guadalaxara]], desintegrándose pa estremar el negociu ente cuatro (4) organizaciones criminales que terminaron enfrentándose ente sigo pol control total del negociu ilícitu, provocando atentaos contra los antiguos socios del Cartelu de Guadalaxara qu'afectaron tamién a civiles inocentes, estes organizaciones fueron: [[Cártel de Sinaloa]], [[Cártel del Golfu]], [[Cártel de Tijuana]] y [[Cártel de Juarez]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1867842.stm |títulu=Analysis: Mexico's drug wars continue |fecha=12 de marzu de 2002 |editorial=BBC News}}&lt;/ref&gt; Hubo una posa nos combates mientres la [[Años 1990|década de 1990]] magar fechos relevantes asocedíos nesta dómina como los asesinatos de [[Luis Donaldo Colosio]] y [[Paco Stanley]], pero la violencia siguió y empeoró na [[Años 2000|década del 2000]], quedando menguaes les organizaciones de Tijuana y Juarez, ente que les del Golfu y Sinaloa terminaron atomizándose pa conformar otres estructures que se siguieron enfrentando ente sigo, dalgunes entá actives como [[Los Zetas]], [[Cártel de Jalisco Nueva Xeneración|Jalisco Nueva Xeneración]], [[Guerreros Xuníos]] y [[Cartelu del Nordeste]]; y otres que fueron esaniciaes por aiciones de cartelos rivales o de les autoridaes como [[La Familia Michoacana]], [[Caballeros Templarios (cártel)|Caballeros Templarios]], [[Cártel del Mileniu]] y [[Cártel de los Beltrán Leyva]], ente otres. Magar esta atomización, el Cártel de Sinaloa ye la más poderosa de les organizaciones criminales de Méxicu y una de les más importantes del mundu.

=== Los presidentes del PAN ===
Antes del añu 2000, el partíu políticu [[Partíu Revolucionariu Institucional (Méxicu)|PRI]] gobernó Méxicu mientres 70 años, nesti tiempu los cárteles de la droga ampliaron el so poder y la corrupción, les operaciones de llucha contra les drogues centráronse principalmente na destrucción de la mariguana y el cultivu d'opiu nes rexones de monte, nunca se realizaron operaciones militares a gran escala en centros urbanos, hasta'l cambéu de réxime nel añu 2000, cuando'l partíu [[Partíu Aición Nacional (Méxicu)|PAN]] ganó la presidencia empezar a faer ofensives contra los cartelos nel so propiu terrén.{{ensin referencies}}

==== Presidencia de Vicente Fox ====
En 2004 el presidente [[Vicente Fox]] unvió tropes militares a [[Nuevo Laredo]] a combatir a los cárteles. Envalórase qu'alredor de 110 persones morrieron en Nuevo Laredo, ente xineru y agostu de 2005 de resultes de los enfrentamientos ente'l Cártel del Golfu y el de Sinaloa. .&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4144686.stm |títulu=Gang wars plague Mexican drugs hub |fecha=14 d'agostu de 2005 |editorial=BBC News |nome=Claire |apellíu=Marshall}}&lt;/ref&gt; En 2005 el cártel de la Familia Michoacán establecer nel estáu de Michoacán amontando la violencia.{{ensin referencies}}

==== Presidencia de Felipe Calderón ====
El 10 d'avientu de 2006, Calderon declaró una ofensiva total contra tou cártel de la droga en Méxicu. Dando oficialmente entamu a la guerra contra'l narcotráficu.
El 11 d'avientu de 2006, l'entós presidente electu [[Felipe Calderón Hinojosa|Felipe Calderón]] unvió 6.500 soldaos del Exércitu mexicanu al estáu de [[Michoacán]] pa poner fin al narcu violencia nesi estáu. Esta aición ye considerada como la primer represalia importante fecha contra'l narcu violencia, y ye xeneralmente vista como l'entamu de la guerra contra'l narcotráficu.&lt;ref name=&quot;iht.com&quot;&gt;{{cita publicación | url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/11/america/EL XEN_Mexico_Drug_Violence.php | títulu = Mexican government sends 6,500 to state scarred by drug violence | fecha = 11 d'avientu de 2002 |obra=International Herald Tribune }}&lt;/ref&gt; A midida que pasaba'l tiempu, Calderón siguió intensificando la so campaña contra les drogues, y xunto con él, los índices delictivos, violencia, probeza, corrupción y ataques a la población civil nel que na actualidá hai unos 267,494 soldaos que participen xunto coles fuercies policiales estatales y federales.
Envalórense más de 103,000 muertes nel so sexeniu. Pero tamién la desarticulacion o debilitamientu de cartelos de la droga.
{{ensin referencies}}

=== Enrique Peña Nieto ===
Al tomar protesta'l 1 d'avientu de 2012, dempués de roblar el Pactu per Méxicu, llanzáronse nueves ofensives esta vegada más entamaes poles fuercies militares de les 3 órdenes de gobiernu.
Pa entamos del 2014, los índices delictivos, probeza, corrupción y violencia baxaren na zona norte, centru y sureste del país, pero en setiembre d'esi añu dio la [[Conflictu de Ayotzinapa|desapaición de 43 normalistas]] en [[Iguala]], [[Estáu de Guerrero|Guerrero]]. Envalórense qu'agora son 220.000 los efeutivos de les fuercies armaes y 60.500 de la policía federal mexicana. A pesar d'esto, envalórense 66.000 muertes dende 1 d'avientu de 2014 al 12 de xineru del 2017; igualmente, destacar nel sexeniu de Peña Nieto la recaptura y extradicción a [[Estaos Xuníos]] del líder del [[Cártel de Sinaloa]], [[Joaquin Guzman Loera|Joaquín &quot;El Chapo&quot; Guzmán]], la captura de [[Luis Fernando Sánchez Arellano]], el debilitamientu de los cartelos na [[Norte de Méxicu|zona norte]] y el surdimientu de bandes delincuenciales en Guerrero, [[Michoacán]] y [[Colima]] como los sucesos más notables de la guerra.

=== Principales causes ===

==== Tráficu de droga ====
Méxicu tien un importante tránsitu de drogues al traviés de la frontera con Estaos Xuníos y ye un país productor de drogues. Ye'l principal provisor estranxeru de cannabis, anque'l so comercialización perdió importancia por cuenta de la llegalización, con fines melecinales, en dellos estaos norteamericanos, y un importante puntu d'entrada de la cocaína d'[[América del Sur]]&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3540686.stm |títulu=BBC NEWS – Americas – US anti-drug campaign 'failing' |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2014|obra=BBC News|fecha=6 d'agostu de 2004}}&lt;/ref&gt; y la [[metanfetanima]] d'[[Asia]] a Estaos Xuníos. Al empiezu de les sos actividaes con drogues ilícites, la metá de los ingresos de los cárteles proveníen de la producción y comercialización de cannabis pero, col pasar del tiempu y l'aumentu del consumu n'Estaos Xuníos d'otres sustancies psicoactives como la cocaína, heroína y metanfetaminas, el comerciu d'estes pasaron a ser la so principal fonte d'ingresos, sobremanera de cocaína, que traen de Colombia.&lt;ref&gt;{{cita publicación | url=http://www.nytimes.com/2012/06/17/magazine/how-a-mexican-drug-cartelu-makes-its-billions.html?pagewanted=all | obra=The New York Times | títulu=How a Mexican Drug Cartelu Makes Its Billions | fecha=15 de xunu de 2012}}&lt;/ref&gt;

El [[Departamentu d'Estáu d'Estaos Xuníos]] envalora que'l 90% de la cocaína qu'entra n'Estaos Xuníos producir en Colombia&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3540686.stm |títulu=US anti-drug campaign 'failing' |fecha=6 d'agostu de 2004 |editorial=BBC News}}&lt;/ref&gt;(siguíu por [[Bolivia]] y [[Perú]])&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=A Look at Major Drug-Producing Countries |fecha=29 de febreru de 2008 |editorial=Newsvine |url=http://www.newsvine.com/_news/2008/02/29/1335526-a-look-at-major-drug-producing-countries |agency=Associated Press |fechaaccesu=1 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt; y que la principal ruta de tránsitu ye al traviés de Méxicu. Los cartelos de la droga en Méxicu controlen aproximao'l 70% de los narcóticos estranxeros que flúin nos Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;Creechan, James. &quot;An overview of drug cartels in Mexico&quot; Paper presented at the annual meeting of the American Society of Criminology (ASC), Los Angeles Convention Center, Los Angeles, CA, Nov 01, 2006 . 2009-05-24 [http://www.allacademic.com/meta/p126166_index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071128065714/http://www.allacademic.com/meta/p126166_index.html |date=2007-11-28 }}&lt;/ref&gt;

A pesar de que Méxicu representa namái una pequeña parte de la producción d'heroína en tol mundu, Méxicu suministra la mayor parte, sinón casi toa, la heroína que consume Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;ColleenCook&quot;&gt;{{cita llibru |títulu=Mexico's Drug Cartels |obra=CRS Report for Congress |nome=Colleen W. |apellíu=Cook |editorial=Congressional Research Service |páxina=2 |fecha=16 d'ochobre de 2007 |url= https://fas.org/sgp/crs/row/RL34215.pdf |fechaaccesu=10 de mayu de 2016}}&lt;/ref&gt;

==== Uso ====
La prevalencia del consumu de drogues ilícites en Méxicu ye inda baxa en comparanza con [[Canadá]] y los [[Estaos Xuníos]],&lt;ref name=&quot;NIH&quot; /&gt; sicasí, col creciente papel de Méxicu nel tráficu y producción de drogues ilícites, la disponibilidad d'estes sustancies aumentó dende la década de 1980.&lt;ref name=&quot;NIH&quot;&gt;{{cita publicación |doi=10.1080/10826080500411478 |issn=1082-6084 |volume=41 |númberu=5 |páxines=707–727 |apellíu=Brouwer |nome=Kimberly C |autor2=Patricia Case |autor3=Rebeca Ramos |autor4=Carlos Magis-Rodríguez |autor5=Jesus Bucardo |autor6=Thomas L Patterson |autor7=Steffanie A Strathdee |títulu=Trends in production, trafficking, and consumption of methamphetamine and cocaine in Mexico |publicación=Substance Use &amp; Misuse |añu=2006 |pmc=2757051 |pmid=16603456}}&lt;/ref&gt; Nes décades anteriores a esti periodu, el consumu nun se xeneralizaba. Según los informes, les drogues en Méxicu son consumíes por persones con altu estatus socioeconómico, intelectuales y artistes.&lt;ref name=&quot;NIH&quot; /&gt;
 
Estaos Xuníos d'América ye'l mayor consumidor de cocaína del mundu,&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html|títulu=The World Factbook|editorial=CIA|fechaaccesu=22 d'ochobre de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101229044611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html|fechaarchivu=2010-12-29}}&lt;/ref&gt; lo mesmo que de otres drogues illegales,&lt;ref&gt;{{cita publicación | url=http://www.cbsnews.com/news/us-leads-the-world-in-illegal-drug-use/|títulu = U.S. Leads the World in Illegal Drug Use |editorial=CBS News | fecha=1 de xunetu de 2008}}&lt;/ref&gt; la so demanda ye lo que motiva al negociu de la droga, l'oxetivu principal de los cárteles de la droga mexicanos ye introducir narcóticos a los Estaos Xuníos.

La tasa d'esportación de cocaína a los EE.XX. menguó gracies a que los controles fronterizos fixéronse más estrictos en respuesta a los ataques del 11 de setiembre.&lt;ref name=&quot;NIH&quot; /&gt;

De resultes el preciu de les drogues aumentó, especialmente nes zones fronterices populares ente los turistes de baxos ingresos d'[[América del Norte]].

Les unviaes de drogues de cutiu retrásense nes ciudaes fronterices de Méxicu antes de la entrega a americanos; lo qu'obligó a los traficantes de droga a aumentar los precios pa tener en cuenta los costos de tresporte de los productos al traviés de fronteres internacionales, polo que ye un negociu más rentable pa los capos de la droga, y probablemente contribuyó a les mayores tases de consumu llocal de drogues.&lt;ref name=&quot;NIH&quot; /&gt;

Col aumentu de consumu de cocaína, producióse un aumentu paralelu de la demanda de tratamientu d'usuarios de drogues en Méxicu.&lt;ref name=&quot;NIH&quot; /&gt;

==== Probeza ====
Unu de los principales factores qu'impulsa la guerra contra les drogues de Méxicu ye la voluntá de les persones, principalmente de clase baxa pa ganar dineru fácil xuniéndose a les organizaciones criminales, y el fracasu del gobiernu p'apurrir los medios llegales pa la creación de puestos de trabayu bien pagos. De 2004 a 2008, la porción de la población que recibe menos de la metá del ingresu mediu aumentó del 17% al 21% y la proporción de población que vive en condiciones de probeza estrema o moderada aumentó del 35 al 46% (52 millones de persones) ente 2006 y 2010.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://blogs.worldbank.org/governance/violence-and-crime-in-mexico-at-the-crossroads-of-misgovernance-poverty-and-inequality |títulu=Violence and crime in Mexico at the crossroads of misgovernance, poverty and inequality |editorial=World Bank blogue |fechaaccesu=14 d'agostu de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121020160702/http://blogs.worldbank.org/governance/violence-and-crime-in-mexico-at-the-crossroads-of-misgovernance-poverty-and-inequality |fechaarchivu=2012-10-20 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121020160702/http://blogs.worldbank.org/governance/violence-and-crime-in-mexico-at-the-crossroads-of-misgovernance-poverty-and-inequality }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oecd.org&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/35/8/49363879.pdfwork=oecd.org|títulu=Page not found |fechaaccesu=13 de xunetu de 2015 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150626122849/http://www.oecd.org/dataoecd/35/8/49363879.pdfwork%3Doecd.org |fechaarchivu=26 de xunu de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://web.coneval.gob.mx/Informes/Evaluaci%C3%B3n%202011/Informe%20de%20Evaluaci%C3%B3n%20de%20la%20Pol%C3%ADtica%20de%20Desenvolvimientu%20Social%202011/Informe_de_evaluacion_de_politica_social_2011.pdf] {{wayback|url=http://web.coneval.gob.mx/Informes/Evaluaci%C3%B3n%202011/Informe%20de%20Evaluaci%C3%B3n%20de%20la%20Pol%C3%ADtica%20de%20Desenvolvimientu%20Social%202011/Informe_de_evaluacion_de_politica_social_2011.pdf|fecha=20131021025820}}

&lt;/ref&gt;

Ente los países de la [[OCDE]], Méxicu tien el segundu mayor grau de disparidad económica ente los desaxeradamente probes y desaxeradamente ricos. La parte inferior del diez per cientu na xerarquía dispón d'ingresos de 1,36% de los recursos del país, ente que'l diez per cientu dispón del 36%. La OCDE tamién señala que los gastos presupuestaos de Méxicu pal aliviu de la probeza y el desenvolvimientu social son namái alredor d'un terciu de la media de la OCDE.&lt;ref name=&quot;oecd.org&quot; /&gt;

En 2012 envaloróse que los cartelos mexicanos empleguen a más de 450.000 persones en forma direuta y que más de 3,2 millones de persones dependíen de forma indireuta nel tráficu de drogues.&lt;ref name=&quot;Chew Sanchez 2014&quot;/&gt; En ciudaes como [[Ciudad Juárez]], hasta'l 60% de la economía dependía de tomar de dineru illexítimo.&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu = Murder City: Ciudad Juárez and the Global Economy's New Killing Fields|apellíu = Bowden|nome = C|editorial = First Nation Books.|añu = 2011}}&lt;/ref&gt; Los cartelos mexicanos nun se llindaron solo a les drogues básiques (cocaína, heroína y cannabis), tamién empezaron na década del 2000 col tráficu de [[Droga sintética|drogues sintétiques]] como les [[anfetamina|anfetamines]] y [[metanfetamina|metanfetamines]] fabricaes en Méxicu, pero que los sos componentes vienen d'[[Asia]] ([[China]], específicamente).&lt;ref&gt;http://www.radioformula.com.mx/notes.asp?Idn=721487&amp;idFC=2017&lt;/ref&gt;

==== Ineficacia del Sistema Educativu ====
L'analfabetismu y la falta d'educación escorrieron a Méxicu mientres gran parte de la so historia. En 1940, el 58% de tolos mexicanos mayores de seis años yeren analfabetos; en 1960, el 38%.&lt;ref name=&quot;alba&quot;&gt;Francisco Alba, ''The Population of Mexico: Trends, Issues, and Policies'' (New Brunswick: Transaction Books, 1982), 52.&lt;/ref&gt; El censu nacional de 1960 atopó qu'a midida que tolos mexicanos mayores de cinco años, el 43,7% nun completara un añu de la escuela, el 50,7% completara seis años o menos de la escuela, y namái el 5,6% restante siguiera estudiando dempués de seis años de la escuela.&lt;ref name=&quot;alba&quot; /&gt;

== Oríxenes ==

=== Cartelos mexicanos=== 
[[Ficheru:Drug traffic routes in Mexico.svg|thumb|250px|Rutes del tráficu de drogues]]
La nacencia de la mayoría de los cárteles de la droga mexicanos remontar al antiguu axente xudicial mexicanu, Policía Federal [[Miguel Ángel Félix Gallardo]] (&quot;El padrín&quot;), que fundó'l [[Cártel de Guadalaxara]] en 1980 y controló la mayor parte del comerciu illegal de drogues en Méxicu y los corredores de tráficu al traviés de la frontera ente Méxicu y Estaos Xuníos, xunto con [[Juan García Abrego]] en tola década de 1980.&lt;ref name=&quot;Time&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Tim Padgett and Elaine Shannon |títulu=The Border Monsters |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1000094,00.html |obra=Time |fechaaccesu=8 de febreru de 2010 |fecha=11 de xunu de 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010804005920/http://www.time.com/time/covers/1101010611/fbrothers.html |archivedate=2001-08-04 }}&lt;/ref&gt; Empezó pol contrabandu de mariguana y opiu nos EE.UU; y foi'l primer xefe de la droga mexicanu pa enllazar con cárteles de la cocaína de [[Colombia]] na década de 1980. Al traviés de les sos conexones, Félix Gallardo convertir nel home clave pal [[Cártel de Medellín]], que foi dirixíu por [[Pablo Escobar]].&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot;&gt;{{cita llibru |apellíu1=Beith |nome1=Malcolm |títulu=The Last Narcu |editorial=Grove Press |añu=2010 |allugamientu=New York |páxines=40–55 |isbn=978-0-8021-1952-0}}&lt;/ref&gt; Esto llogróse fácilmente porque Félix Gallardo yá estableciera una infraestructura que taba dispuesta a sirvir a los traficantes con sede en Colombia.
[[Ficheru:Mexico cartel map May 2010.svg|thumb|left|Mapa de los territorios controlaos polos cartelos de la droga en Méxicu hasta 2010 según el reporte [[Stratfor]]&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.wickenburg-az.com/wp-content/uploads/2010/11/Smuggling_1-4.jpg |títulu=Smuggling |editorial=wickenburg-az.com |fechaaccesu=10 de mayu de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130301160532/http://www.wickenburg-az.com/wp-content/uploads/2010/11/Smuggling_1-4.jpg |fechaarchivu=2013-03-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.stratfor.com/memberships/162432/analysis/20100514_mexican_drug_cartels_update |títulu=Free Article for Non-Members |editorial=Stratfor |fecha=17 de mayu de 2010 |fechaaccesu=28 de marzu de 2011 |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101113024556/http://www.stratfor.com/memberships/162432/analysis/20100514_mexican_drug_cartels_update |fechaarchivu=13 de payares de 2010 }}&lt;/ref&gt;
{{legend|red|[[Cártel de Tijuana]]}}
{{legend|orange|[[Cártel de los Beltrán Leyva]]}}
{{legend|yellow|[[Cártel de Sinaloa]]}}
{{legend|olive|[[Cártel de Juárez]]}}
{{legend|green|[[La Familia Michoacana]]}}
{{legend|cyan|[[Cártel del Golfu]]}}
{{legend|blue|[[Los Zetas]]}}
{{legend|lightgray|Territorios en disputa}}]]
Nun había cárteles nesi momentu en Méxicu.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot;/&gt; Félix Gallardo foi'l señor de los traficantes de la droga mexicanos.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot;/&gt; Supervisó toles operaciones; nun yera namái él, los sos amigos, y los políticos que-y daben proteición.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot;/&gt; Sicasí, el [[Cártel de Guadalaxara]] sufrió un duru golpe en 1985, cuando foi prindáu'l co-fundador del grupu [[Rafael Caro Quintero]], y más tarde condergáu pol asesinatu del axente de la DEA [[Enrique Camarena Salazar|Enrique Camarena]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Hector |apellíu=Tobar |url=http://articles.latimes.com/1989-12-13/news/mn-117_1_mexican-drug-lord |títulu=Drug Lord Convicted in Camarena's 1985 Murder : Narcotics: He draws a prison term of 40 years. A Mexican judge sentences his 'enforcer' and 23 others in the U.S. drug agent's killing |obra=[[Los Angeles Times]] |fecha=27 de xunu de 2003 |fechaaccesu=31 de marzu de 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Organized&quot;&gt;{{cita llibru |títulu=World Encyclopedia of Organized Crime |páxina=167 |nome=Jay Robert |apellíu=Nash |añu=1993 |isbn=0-306-80535-9 |editorial=De Capo Press}}&lt;/ref&gt; Félix Gallardo dempués caltuvo un perfil baxu y en 1987 treslladar cola so familia a [[Guadalaxara (Méxicu)|Guadalaxara]]. Acordies con Peter Dale Scott, el Cártel de Guadalaxara espolletó en gran parte porque esfrutaba de la proteición de la Direición Federal de Seguridá (DFS), en virtú del so xefe Miguel Nazar Haro.&lt;ref name=&quot;autogenerated7&quot;&gt;[[Peter Dale Scott]] (2000), [http://www.variant.org.uk/pdfs/issue11/Variant11.pdf &quot;Washington and the politics of drugs&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006234921/http://www.variant.org.uk/pdfs/issue11/Variant11.pdf |date=2011-10-06 }}, ''Variant'', 2(11)&lt;/ref&gt;

&quot;El Padrín&quot;, entós decidió estremar l'oficiu que controlaba, yá que sería más eficiente y habría menos probabilidaes de ser baltáu na redada de l'aplicación d'una llei.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot;/&gt; Gallardo convocó a los principales traficantes de drogues del país nuna casa n'[[Acapulco de Juárez|Acapulco]], onde se designaron places y territorios.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot; /&gt;

La ruta de Tijuana diría a los hermanos Arellano Félix. La ruta Ciudad Juárez diría a la familia Carrillo Fuentes. Miguel Caro Quintero correría los corredor de Sonora. El control de Matamoros, que más tarde se convertiría nel Cártel del Golfu, quedaría en manes del so fundador Juan García Ábrigu. Pela so parte, [[Joaquín Guzmán Loera]] y [[Ismael Zambada García]] fadríase cargu de les operaciones de la mariña del Pacíficu, convirtiéndose nel Cártel de Sinaloa. Guzmán y Zambada al veteranu de [[Héctor Luis Palma Salazar]] de vuelta a la corrada. Félix Gallardo diba supervisar les operaciones nacionales, mientres se caltién conexones importantes, pero él yá nun diba controlar tolos detalles de la empresa.&lt;ref name=&quot;Last Narcu&quot; /&gt;

Félix Gallardo foi deteníu'l 8 d'abril de 1989.&lt;ref name=&quot;NYTimes&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Larry |apellíu= Rohter|títulu=In Mexico, Drug Roots Run Deep |fecha=16 d'abril de 1989 |url=http://www.nytimes.com/1989/04/16/world/in-mexico-drug-roots-run-deep.html |obra=[[The New York Times]] |fechaaccesu=31 de marzu de 2012}}&lt;/ref&gt;

A pesar de que la violencia ente los cárteles de la droga tuviera asocediendo muncho primero de qu'empezara la guerra, el gobiernu caltuvo una postura pasiva polo xeneral, en rellación cola violencia de los cárteles na década de 1990. Eso camudó a partir del 2000, cuando los cárteles que emanaron del desapaecíu Cartelu De Guadalaxara empezaron a competir peles rutes de tráficu escontra estaos xuníos. Cola creación de los zetas por parte del Cartelu del golfu, esta unidá paramilitar utilizó'l métodu de &lt;nowiki&gt;''o cooperes o pescuezu''&lt;/nowiki&gt;, toos ellos miembros de les especiales mexicanes. Los Zetas nacieron como'l brazu armáu del cártel del Golfu. Formáu por ex miembros d'élite del [[Exércitu mexicanu]], detectáronse ente les sos files a ex militares guatemalianos, los violentos [[kaibiles]], entrenaos na llucha contrainsurgente.

[[Ficheru:Militaresmexicanos-Matamoros.JPG|thumb|250px|Soldaos mexicanos cateando una casa d'operaciones del Cártel del Golfu]]

== Operaciones militares ==

=== Operativu conxuntu Michoacán ===
El 11 d'avientu de 2006, el presidente electu [[Felipe Calderón Hinojosa|Felipe Calderón]] unvió 6.500 tropes federales al estáu de [[Michoacán]] pa poner fin a la violencia provocada polos cárteles de la droga ellí ([[Operativu Conxuntu Michoacán|Operación Michoacán]]). Esta aición ye considerada como la primera gran operación contra'l crime entamáu, y ye xeneralmente vista como'l puntu d'entamu de la guerra ente'l gobiernu y los cartelos de la droga.&lt;ref name=&quot;war&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Ioan |apellíu=Grillo |títulu=Mexico cracks down on violence |fecha=11 d'avientu de 2006 |url=http://www.seattlepi.com/national/295578_mexico12.html |obra=Seattle Post-Intelligencer|agency=Associated Press |fechaaccesu=29 de payares de 2006}}&lt;/ref&gt; A midida que pasaba'l tiempu, Calderón siguió intensificando la so campaña contra les drogues.

=== Operación Noreste ===
La [[Operación Noreste|operación noreste]] ye l'operativu realizáu nos estaos de [[Nuevo León]], [[Tamaulipas]], [[San Luis Potosí]], y [[Coahuila de Zaragoza|Coahuila]] poles fuercies armaes, coles mires d'abrasar les operaciones del [[Cártel del Golfu|Cártel Del Golfu]], [[Cártel de Sinaloa|Sinaloa]], y [[Los Zetas]]
Anque l'oxetivu de Calderón yera poner fin a les guerres violentes ente líderes de los cárteles rivales, los críticos argumenten qu'ensin dase cuenta, Calderón fixo que'l problema empeorara. Los métodos que Calderón adoptó fixeron que los cárteles volvieren más agresivos los sos métodos. Estos métodos agresivos traduciéronse n'execuciones públiques y tortures realizaes contra militares, policías y miembros de los cárteles rivales, qu'ayuda a semar el mieu y la medrana nos ciudadanos. Dellos líderes de cárteles tán siendo removíos de los sos cargos, yá seya porque son deteníos o executaos, de resultes les lluches pol poder de lideralgu nos cartelos volviéronse más intenses, lo que resulta nuna mayor violencia dientro de los mesmos cartelos.&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu=Llee|nome=Roger|títulu=The Mexican Drug War (2006-Present)|url=http://www.historyguy.com/mexico_drug_war.htm|editorial=The History Guy |fechaaccesu=22 de mayu de 2012}}&lt;/ref&gt;
[[Operación Escorpión]]: El so oxetivu foi la desarticulación del comandu conocíu como los escorpiones.
Les fuercies militares concentrar en ganar a los altos mandos de los cárteles cola esperanza de que cuando se llogre la organización caya destruyida xunto al so líder. La llucha resultante pa ocupar el puestu dexáu vacante apocayá ye'l que pon en peligru la esistencia de munches vides nel cartelu. Polo xeneral, los cárteles estremar en dos y créase más caos. Los cárteles de la droga son más agresivos y contundentes de lo que yeren nel pasáu y nesti puntu, los cartelos tienen una gran parte del poder en Méxicu. Calderón basóse principalmente nos militares pa defender y lluchar contra l'actividá de los cárteles. Les fuercies militares entá nun dieron resultaos significatives na llucha contra los cárteles violentos debíu en parte a que se precisen datos que tienen de ser daos poles corporaciones estatales y municipales, pero estes corporaciones son sospechoses de ser corruptes y en munches ocasiones nun son bien collaboratives colos militares.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=World Report 2012: Mexico {{!}} Human Rights Watch|url=http://www.hrw.org/world-report-2012/mexico|editorial=Human Rights Watch |fechaaccesu=22 de mayu de 2012}}&lt;/ref&gt;[[Ficheru:Mexican troops operating at a random checkpoint 2009.jpg|thumb|Una unidá del Exércitu Mexicanu fornida con un [[Lanzagranadas Mk 19]] nun reten de vehículos]]
En 2007, diose un conflictu ente los Gobernadores de Coahuila, Humberto Moreira Valdez y de Chihuahua, José Reyes Baeza dambos del PRI y el Presidente Felipe Calderón del PAN, por una poca y mala coordinación nos operativos federales nesos 2 estaos.
En 2008, la situación empeoró cola contraofensiva de los cartelos dende'l sur y noroeste del país, onde buscaben llegar escontra la rexón nordeste del país, pero esta vegada les tropes federales salieron d'esa rexón pa detener la meyora de los grupos criminales, dexando soles a les tropes estatales el cual nun taben preparaes p'aguantar ensin el sofitu Federal, por consecuencia a finales d'esi añu los cartelos per mediu d'enfrentamientos y ataques llograron tomar control na rexón, notando Ciudad Juárez, Torrexón, Reynosa, Moteyada y Saltillo.
Foi hasta 2012 cuando la estratexa camudóse dando pasu a les victories, captures y meyores de les Fuercies Federal y Estatal na rexón, que dio pasu a la desarticulación o debilitamientu de los cartelos, una baxa na incidencia delictiva y la puxanza del comerciu llocal.

== Esguilada del conflictu (2009 - 2012) ==
El conflictu causo innumberables baxes a los cárteles mexicanos , polo qu'estos empezaron a abrasar les sos actividaes adulces, otros optaron por retirar se del conflictu pero los cárteles más poderosos (CDG, ZETAS, CDS, LA FAMILIA, TIJUANA) decidieron siguir engarrando'l control de los sos territorios.

El númberu de víctimes amontóse significativamente col tiempu. Acordies con l'informe Stratfor, el númberu de muertes rellacionaes coles drogues en 2006 y 2007 (2.119 y 2.275) más que dobláu a 5.207 en 2008. El númberu aumentáu entá más sustancialmente nos próximos dos años, a partir de 6.598 en 2009 a más de 11.000 en 2010. Acordies con datos del gobiernu mexicanu, los númberos de mortalidá son entá más alto: 9.616 en 2009, 15.273 en 2010, llegando a un total de 47.515 homicidios, desque les operaciones militares contra los narcos empezaron en 2006, como s'indica nel informe del gobiernu de xineru de 2012.&lt;ref name=&quot;stratfor&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.stratfor.com/weekly/20101215-mexico-and-cartelu-wars-2010?elq=b1b5d866b6a74b31a7b5ad7de5742eaf|títulu=Mexico and the Cartelu Wars in 2010|editorial=Stratfor |fechaaccesu=28 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.guardian.co.uk/world/2011/jan/13/mexico-drug-deaths-figures-calderon|títulu=Mexico drug wars have killed 35,000 people in four years|obra=The Guardian|fecha=13 de xineru de 2011 |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012|allugamientu=London|nome=Haroon|apellíu=Siddique}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.nytimes.com/2012/01/12/world/americas/mexico-updates-drug-war-death-toll-but-critics-apueste-data.html|títulu=Mexico Updates Death Toll in Drug War to 47,515, but Critics Apueste the Data|obra=The New York Times|fecha=11 de xineru de 2012 |fechaaccesu=7 d'avientu de 2012|nome=Damien|apellíu=Cave}}&lt;/ref&gt; El conflictu adulces foi enfoscando, y de un momentu d'equí p'arriba tolos cartelos taben enfrentaos ente sigo, respetando bien pocu les aliances que teníen ente ellos.

====== Conflictu Zetas/Cártel del Golfu ======
A partir de 2009 el grupu conocíu como Los Zetas controlaba más de la metá del estáu de Tamaulipas y una cuarta parte del territoriu nacional, lo que lo convirtió na organización más peligrosa del país.

El 30 de xineru de 2010, dellos integrantes de Los Zetas, so les órdenes de Treviño Morales, secuestraron y executaron a 16 miembros del Cártel del Golfu en [[Reynosa, Tamaulipas]], dempués d'una disputa xenerada pol asesinatu de Víctor Peña Mendoza, alies &quot;El Concorde 3,&quot; llugarteniente de [[Miguel Treviño Morales]], líder de Los Zetas.&lt;sup&gt;[[Samuel Flores Borrego#cite note-FOOTNOTEGrayson2012.7B.7B.7Bc.7D.7D.7D197-8|8]]&lt;/sup&gt; Mientres la captura, los del Golfu forzaron a Peña Mendoza a que camudara de bandu y dexara a Los Zetas. Al nun faelo, foi executáu, presuntamente por órdenes de Flores Borrego.&lt;sup&gt;[[Samuel Flores Borrego#cite note-FOOTNOTEGrayson2012.7B.7B.7Bc.7D.7D.7D197-8|8]]&lt;/sup&gt;

Cuando Treviño Morales enterar de lo asocedío, dio-y un ultimátum a Flores Borrego y a [[Jorge Eduardo Costilla Sánchez]]. Dempués de la rotura de dambes organizaciones, tolos cárteles mexicanos alliniar en dos bandos, una encabezadura por Los Zetas y [[Cártel de los Beltrán Leyva]] y la otra encabezadura pol [[Cártel de Sinaloa]] y el cártel del golfu. El conflictu de primeres favoreció al Cártel Del Golfu, provocando un repliegue de los Zetas. Tan solo un mes dempués, los Zetas llancen una contraofensiva masiva contra'l CDG recuperando'l territoriu perdíu.

En febreru de 2010 provócase una guerra ente'l [[Cártel del Golfu]] y Los Zetas, principalmente nel estáu de [[Tamaulipas]], dando como resultáu que numberoses ciudaes fronterices convertir en &quot;pueblo fantasma&quot;, tal ye'l casu de la franxa fronteriza conocida como &quot;La Frontera Chica&quot; conformada peles ciudaes de Miguel Alemán, Mier, Camargo y Nueva Ciudá Guerrero. Ye por eso qu'en payares de 2010 l'exércitu mexicanu, xunto cola Policía Federal y la Marina, estienden les sos actividaes y ponen en marcha un operativu en redol al norte del estáu de Tamaulipas, dexando que cientos de families tornaren a los sos llares dempués de meses d'exiliu n'otros estaos, principalmente en conceyos como Mier, onde se da'l regresu d'alredor de 4000 persones. Calderón dixo que los cárteles buscaben &quot;reemplazar al gobiernu&quot; y de &quot;tar tratando d'imponer un monopoliu al traviés de la fuercia de les armes, ya inclusive tán tratando d'imponer les sos propies lleis&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Mexican cartels move beyond drugs, seek domination |fecha=4 d'agostu de 2010 |editorial=MSNBC News |url=http://www.msnbc.msn.com/id/38565051/ns/world_news-americas/ |agency=Associated Press |fechaaccesu=5 d'ochobre de 2010}}&lt;/ref&gt;
A partir de payares de 2010 la marina armada de Méxicu empecipia un barríu dende les mariñes de Tamaulipas pa frenar a los violentos cárteles del golfu y los zetas ([[Operación Noreste|vease Operación Noreste]]), colo que se llogró'l repliegue de dambos cárteles a rancherías, carreteres y les contornes de les ciudaes tamaulipecas, dexando que miles de families tornaren a les sos cases.

El 7 d'ochobre de 2012, l'[[Armada de Méxicu]] respondió a una denuncia civil qu'informaba de la presencia d'homes armaos en Sabines, [[Coahuila]]. A la llegada de l'armada de Méxicu, los homes armaos llanzaron granaes contra los marinos dende un vehículu en movimientu, lo que provocó un tirotéu que dexó al líder Zeta, Lazcano y otru pistoleru muertu y un mancáu leve del llau de la marina.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Zetas boss Heriberto Lazcano's death confirmed|url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/oct/09/zetas-boss-heriberto-lazcano-death-confirmed |fechaaccesu=9 d'ochobre de 2012|publicación=[[The Guardian]]|fecha=9 d'ochobre de 2012|allugamientu=Mexico City |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BISnP0Ut?url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/oct/09/zetas-boss-heriberto-lazcano-death-confirmed |fechaarchivu=9 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt; Nel vehículu atopáronse, 12 granaes, posiblemente, un llanzador de granaes propulsadas por cohetes y dos fusiles, acordies con l'Armada.&lt;ref name=&quot;aljaz&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Mexico says Zetas cartelu boss killed|url=https://www.aljazeera.com/news/americas/2012/10/201210942716300668.html |fechaaccesu=10 d'ochobre de 2012|publicación=[[Al Jazeera]]|fecha=9 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BITdsZ2y?url=https://www.aljazeera.com/news/americas/2012/10/201210942716300668.html |fechaarchivu=10 d'ochobre de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; L'Armada llogró confirmar la muerte del líder Zeta &quot;Z-40&quot; al traviés de la verificación de buelgues dactilares y fotografíes del so cadabre antes d'apurrir el cuerpu a les autoridaes llocales.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Grant|nome=Will|títulu=Mexico: Body of Zetas drug cartelu leader Lazcano stolen|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19880968 |fechaaccesu=9 d'ochobre de 2012|publicación=[[BBC News]]|fecha=9 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BISrnsw9?url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19880968 |fechaarchivu=10 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt; Lazcano yera'l líder más poderosu del cártel de los zetas hasta que foi abatíu.&lt;ref name=&quot;reutersmost&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Gaynor|nome=Tim|títulu=Mexico says kills top Zetas drug lord but body snatched|url=http://www.reuters.com/article/2012/10/09/us-mexico-drugs-idUSBRE8980ZD20121009 |fechaaccesu=9 d'ochobre de 2012|publicación=[[Reuters]]|fecha=9 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BIY1gqPO?url=http://www.reuters.com/article/2012/10/09/us-mexico-drugs-idUSBRE8980ZD20121009 |fechaarchivu=10 d'ochobre de 2012|deadurl=no|allugamientu=Mexico City}}&lt;/ref&gt;Esta muerte produció hores dempués de que la Marina detuvo a un altu miembru de los zetas en Nuevo Laredo, Tamaulipas, Salvador Alfonso Martínez Escobedo.

==== Situación nel pacíficu ====
Ente que nos estaos de Guerrero y Michoacán llevar a cabu importantes operativos en contra de los cárteles, nel estáu de Sinaloa el combate centróse más na destrucción de plantios de mariguana, y llaboratorios de metanfetaminas, con escaramuzas menores ente les fuercies armaes y comandos del Cártel de Sinaloa. Torres Félix, unu de los líderes del cártel de Sinaloa, morrió nun tirotéu col Exércitu Mexicanu na comunidá de Oso Viejo, en Culiacán, Sinaloa tempranu na mañana del 13 d'ochobre de 2012. El so cuerpu foi unviáu al centru forense y foi vixiláu por militares, col fin d'evitar que'l cuerpu fuera robáu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Exércitu ablaya a Manuel Torres Félix, &quot;El Ondeado&quot;, presuntu líder del cártel de Sinaloa|url=http://www.vanguardia.com.mx/ejercitoabateamanueltorresfelixelondeadopresuntoliderdelcarteldesinaloa-1395623.html |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2012|publicación=[[La Vanguardia]]|fecha=13 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BODwGGAL?url=http://www.vanguardia.com.mx/ejercitoabateamanueltorresfelixelondeadopresuntoliderdelcarteldesinaloa-1395623.html |fechaarchivu=13 d'ochobre de 2012|deadurl=no|idioma=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=Valdez|nome=Cynthia|títulu=Asesinen en Sinaloa a presuntu llugarteniente de &quot;El Chapo|url=http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/3d4f180203y1ab24f8b2147b1d1a76d9 |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2012|publicación=[[Mileniu]]|fecha=13 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BOE2lRiz?url=http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/3d4f180203y1ab24f8b2147b1d1a76d9 |fechaarchivu=13 d'ochobre de 2012|deadurl=no|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

Dempués del tirotéu, los militares confiscaron dellos alixos d'armes, municiones y otros materiales.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Mexican army kills Sinaloa cartelu leader|url=http://latino.foxnews.com/llatín/news/2012/10/13/mexican-army-kills-sinaloa-cartelu-leader/ |fechaaccesu=13 Ochobre2012|publicación=Fox News|fecha=13 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6BOEP0UJV?url=http://latino.foxnews.com/llatín/news/2012/10/13/mexican-army-kills-sinaloa-cartelu-leader/ |fechaarchivu=13 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt;

Antes de la so muerte, Torres Félix foi una figura clave ya importante narcotraficante d'Ismael Zambada García y Joaquín Guzmán Loera, l'home más buscáu de Méxicu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Ablayen a Manuel Torres Félix del cártel de Sinaloa|url=http://www.cronica.com.mx/nota.php?id_nota=697929|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2012|publicación=[[La Crónica de Güei]]|fecha=13 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121013232809/http://www.cronica.com.mx/nota.php?id_nota=697929|fechaarchivu=13 d'ochobre de 2012|deadurl=no|idioma=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013232809/http://www.cronica.com.mx/nota.php?id_nota=697929|archivedate=2012-10-13}}&lt;/ref&gt;

== Disputa ente faiciones y nueva etapa de la guerra / Enrique Peña Nieto (2012-presente) ==

===== Nueva etapa y estratexa de la guerra =====
El 1 d'avientu del 2012 toma posesión el nuevu presidente [[Enrique Peña Nieto]], a los so llegada dio una actualización, reforzamientu y meyores a les estratexes implementaes pol Gobiernu Federal nel conflictu, el reforzamientu del Operativu Noroeste que dexó la captura de líderes y el descensu per primer vegada dende 2007 de los índices delictivos na Zona Norte y en tol país.
En Coahuila, Chihuahua, Nuevo León, Tamaulipas, Baxa California, Michoacán, Guanajuato y Sonora fueron los estaos más notables.
Cola retirada gradual de les fuercies armaes de les cais (35% menos qu'en 2012), y la so unvió solamente a zones bien conflictives del país como Guerrero, Sinaloa, Tamaulipas y Durango como nueva estratexa de combate, los cárteles teníen el camín práuticamente llibre pa recuperar el control de les sos places. Sicasí por cuenta de les constantes captures y abatimientu por parte de les fuercies armaes, pa 2013 los únicos cartelos que se calteníen intactos yeren el cartelu de Sinaloa, el de los caballeros templarios, y el [[Cártel de Jalisco Nueva Xeneración|Cártel de Jalisco nueva Xeneración]]. Los demás cartelos enfrenten anguaño'l retu de caltener lideralgos estables, como lo ye'l casu de los zetas y el CDG los cualos dempués d'a muerte de los sos principales líderes estazar en docenes de célules más pequeñes pero más violentes, anguaño solo 3 cárteles siguen o tán fuertes.

===== Llevantamientu de los grupos de Autodefensa ===== 
El 24 de febreru de 2013 llevar a cabu'l llevantamientu armáu de los [[Grupos de Autodefensa Comuñal|Grupos de autodefensa]] en [[La Ruana|la ruana]] y [[Tepalcatepec|Tepacaltepec]] nel estáu de Michoacán, por iniciativa d'un llimoneru local llamáu Hipólito Mora y en contra de los grupos criminales de la Familia Y los Caballeros templarios los que calteníen nun estáu de semi-esclavitú a la población michoacana. Darréu La Policía Comuñal entama'l so propiu llevantamientu nel estáu de Guerrero sol mandu de Nestora Salgado. A partir d'esti momentu en tol país anicien movimientos similares. Los enfrentamientos dar en tol estáu de Michoacán provocando numberoses baxes a los Caballeros Templarios.

Pa xineru de 2014 les autodefenses controlaben la metá del territoriu michoacano y siguieron avanzando hasta tener el control del 70% del estáu, facilitando la captura de 10 de los principales líderes de los caballeros templarios.

N'abril de 2014 el conseyu de autodefenses sostién alcuerdos col gobiernu federal pa llevar a cabu'l desarme de los grupos armaos. Nestes xuntes empiecen a surdir disputes ente los autodefenses, quien esixíen primero la captura de Servando Gómez &quot;''La Tuta''&quot;, antes d'aportar al desarme. 

El 7 de xunu, [[José Manuel Mireles Valverde|José Manuel Mireles]] ex voceru de les autodefenses ye prindáu so cargos de posesión d'armes de fueu esclusivu del exércitu.

El 16 d'avientu de 2014 dase un enfrentamientu ente un grupu conocíu como los H3 Y el grupu de autodefenses comandado por Hipólito mora, dexando como saldo 11 muertos ente ellos el fíu del fundador de les autodefenses.

Dempués de la captura de Mireles y l'amenorgamientu de Hipólito Mora, los grupos de autodefensa fueron oxetivos d'ataques por parte d'un nuevu cartelu'l de los viagra y los H3. Desaguando na disolución del movimientu, pero en pallabres del propiu fundador:

''“Tamos seles, arguyosos porque fiximos coses importantes. Somos persones probes que siempres buscamos el bien común. Hai coses positives que sacamos d'eso, de tomar les armes y engarrar contra Los Caballeros Templarios”'', espresó Mora Chávez.

Munchos ex autodefenses espresen que'l so principal motivu (yera desfacer del xugu de los caballeros templarios) polo qu'aseguren valió la pena'l so movimientu.
En febreru de 2016 El gobernador Silvano Aureoles asegura que les autedefensas seríen eslleíes y apurrió 700 reconocencies a civiles que participaren nesti movimientu. Y abrióse la convocatoria pa tolos que quixeren participar na nueva policía estatal.

Finalmente en parte gracies al movimientu armáu, el postreru líder templariu foi prindáu, y el cartelu de los caballeros templariu dar por desarticuláu, anguaño distintes célules de los Caballeros Templarios ente ellos «los viagras» y los «h3» apuéstense'l control territorial del estáu, a esto sumóse la intervención del CJNG.

=== Quebra de los Zetas y El CDG ===
Depués de la muerte de Heriberto Lazcano Lazcano, y la captura de Miguel Ángel Treviño Morales, el lideralgu paso a manes de Omar Treviño Morales quien ye prindáu dempués de dos años nel mandu.
Dempués de la captura de Omar Treviño Morales Alies el Z42 en 2015, el so hermanu Juan Francisco Treviño Morales asumió'l lideralgu de Los Zetas ante'l descontentu d'otros líderes que tamién naguaben col control de la organización. Felicidad apuesta pol lideralgu llevó a enfrentamientos ente les distintes faiciones de Los Zetas pol control de los territorios, y por tal motivu Juan Francisco Alíes Kiko Treviño re-nomó a les célules sol so mandu como Cártel Del Nordeste, (sábese qu'asina se llamaba a l'antigua alianza ente los Zetas y los beltran leyva) y darréu fíxose pública la so creación, teniendo entendíu que'l so principal bastión seria la plaza de [[Nuevo Laredo]]. Per otru llau el cártel del golfu sufrió la so propia quebra dempués del arrestu de [[Mario Ramírez Treviño]], cuando [[Homero Cárdenas Guillén]] tomo'l mandu de la organización escudándose na so faición (Los ciclones), esto nun foi bien vistu por Los coloraos comandado por '''[[:en:Juan_Mejía_González|Juan Reyes Mejía González]]''' líder de Los colloraos, nin por Juan Manuel Loisa Salinas (comandante toru) líder de los metros. De resultes d'estes quebres internes dio una alianza ente dos faiciones del cártel de los Zetas y El Cártel Del Golfu, Grupu operativu zeta, y Grupo Bravo del CDG los que rápido se fixeron de places nel estáu de tamaulipas y amenaciaron con tomar represalies contra les faiciones que nun s'alliniaren a la nueva organización,&lt;ref name='nota'&gt;http://www.blog-del-narco.com/2016/07/8-meses-de-guerra-ente-los-zetas-vs.html&lt;/ref&gt; sumida en febreru de 2018 cola captura del últimu Zeta orixinal [[José María Guizar Valencia]], alies Z-43, en [[Ciudá de Méxicu]].&lt;ref&gt;https://www.elpais.com.uy/mundo/cayo-mexico-narcu-z43-xefe-zetas.html&lt;/ref&gt;

=== Disputa ente'l Cartelu de Jalisco, Sinaloa y los Beltran Leyva ===
Dempués de la recaptura del El Chapo Guzmán, grupos armaos intentaron faese con territorios baxu control del Cártel de Sinaloa. Ente estos grupos atopa'l [[Cártel de Jalisco Nueva Xeneración]], que declárose enemigu del Cártel de Sinaloa, Y cobrando rápido fuercia ante la incompetencia de les autoridaes municipales pa frenar la so espansión, el cartelu de Jalisco internar en territorios del CDS, y empecipió una campaña d'ataques en contra de los grupos de autodefensa que controlen Michoacán, reactivando la violencia na zona sur y pacíficu del País.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=El Cártel Jalisco Nueva Xeneración amenacia dominiu del Cártel de Sinaloa|url=http://www.posta.com.mx/nacional/el cartelu-jalisco-nueva-generacion-amenacia-dominiu-del cartelu-de-sinaloa|fecha=12 d'ochobre de 2016|fechaaccesu=10 de payares de 2016|periódicu=POSTA}}&lt;/ref&gt; El día [[1 de mayu]] de [[2015]] pola presunta detención del líder del Cartelu [[Jalisco]] Nueva Xeneración (CJNG) Nemesio Oseguera Cervantes, el Mencho o &quot;El Cuini&quot;, el cártel efeutua una serie d'ataques cordinados nel estáu de Jalisco en contra de les fuercies federales, desencadenó, una serie de narcobloqueos na zona metropolitana de carreteres y poblaciones , xenerando quemes de vehículos, gasolineres y sucursales bancaries. Envalórase que se tien un saldu de 7 persones muertes, 15 mancáu, 15 deteníos, según el gobernador Aristóteles Sandoval. Amás de los narcobloqueos los sicarios supuestamente pertenecientes al Cártel de Jalisco Nueva Xeneración (CJNG) balten a un helicópteru del exércitu onde muerren 3 militares. Esti ataque xeneráu de manera coordináu estender a diversos estaos de la República Mexicana ente ellos [[Colima]], [[Guanajuato]] y [[Michoacán]]. Con base a los acontecimientos rexistraos activóse'l Códigu Coloráu'l cual representa un estáu d'alerta a la población, del cual surdió una paranoya del cual llegaben imáxenes d'autos totalmente amburaos, y gasolineres en llapaes, sucursales bancaries totalmente esmantelaes, coles mesmes estos fechos provocaron una serie de rumores sobre l'estáu de tresporte y movimientu de les persones y hasta la falta de llibertá de los gobernantes del estáu.

El 30 de setiembre de 2016 elementos del Exércitu fueron emboscados per una banda criminal en [[Culiacán]], cuando treslladaben a Julio Óscar Ortiz Vega, alies &quot;El Kevin&quot;, dempués de la so captura. Estos fechos dexaron como saldo 6 militares muertos y ocho mancaos, según el rescate d'Ortiz Vega. Trés soldaos que fueron ablayaos mientres l'enfrentamientu morrieron quemaos dientro de los vehículos.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.oem.com.mx/elsoldecuautla/notes/n4296595.htm|títulu=Visita Peña Nieto a militares mancaos por emboscada en Sinaloa|obra=El Sol de Guautla|fechaaccesu=17 d'ochobre de 2016}}&lt;/ref&gt; Ante esti ataque, el [[Secretariu de la Defensa Nacional]], [[Salvador Cienfuegos Zepeda]], declaró nun homenaxe a los soldaos muertos:

''&quot;Esti artero y cobarde ataque nun ye namái una falta al Exércitu o a les Fuercies Armaes; ye tamién una falta a la naturaleza humana, a la convivencia coleutiva, a los principios sociales, a les lleis que dimos y al Estáu de derechu. Los nuesos soldaos fueron emboscados por otru grupu… d'enfermos, insanos, besties criminales con armes d'altu calibre... Seres ensin conciencia...&quot;.''&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=“Sepan que vamos con tou” con “la fuercia que seya necesaria”, alvierte la Sedena|url=http://suracapulco.mx/6/sepan-que-vamos-con-tou-con-la fuercia-que-sea-necesaria-alvierte-la-sedena/ |fechaaccesu=28 de payares de 2016|periódicu=El Sur d'Acapulco I Periódicu de Guerreru|idioma=es-mx}}&lt;/ref&gt;

=== Operación Barcina ===
A les 8 de la nueche'l Xueves 9 de febreru del 2017, el mesmu cuerpu de elite que llogró la captura de Joaquín Guzmán Loera (el chapo Guzmán) realizó un operativu pa prindar al líder del [[Cártel de los Beltrán Leyva|cártel de los mazatlecos]], Juan Francisco Patrón Sánchez. Lo que lo convirtió nun oxetivu prioritariu, foi la so presunta responsabilidá na emboscada del 30 de setiembre del añu anterior en contra de tropes Mexicanes, a lo llargo del día realizáronse 3 enfrentamientos en Tepic Nayarit, mientres l'Operativu los elementos de la marina realizaron disparos dende un helicópteru pa faer recular a los criminales, y que les tropes en tierra pudieren ingresar al área.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.eluniversal.com.mx/entrada-de-opinion/columna/carlos-loret-de-mola/nacion/2017/02/13/operacion-barcina-l'ataque-al títulu=Operacion Barcina Por carlos loret de mola|fechaaccesu=16 de febreru de 2017|autor=Carlos Loret De Mola}}&lt;/ref&gt;

== Situación actual ==
A pesar de la desarticulación de la mayoría de los cartelos contra los que se llanzó la ofensiva militar de 2006, y les captures y/o muertes de 35 de los 40 capos más buscaos poles autoridaes mexicanes, el principal oxetivu de la ofensiva militar (menguar la violencia) entá esta lloñe de ser alcanzáu; les muertes siguen amontándose día ente día por cuenta de que los cartelos debilitar y estazar empeñar en nun perder el poder llocal ya internacional (esto últimu, nel casu del [[Cartelu del Nordeste]]) qu'entá tienen, convirtiendo les ciudaes y rexones de la so influencia en campos de batalla ente ellos mesmos, provocando cientos de muertes incluyendo civiles. Pa finales de 2015, la mayoría de los enfrentamientos dar ente faiciones d'una mesma organización quien engarren pol control territorial; pela so parte, les fuercies armaes siguen tratando de frenar estos enfrentamientos. Per otru llau, tolos díes hai más y más civiles armándose pa protexese de los ataques de los cartelos trabayando en llabores de seguridá. Dende'l 2017, la guerra ta nun estáu d'estancamientu onde nun hai visibles ganadores nin perdedores, con esceición de los capos encarcelaos y les organizaciones disueltes ya inactives. 

Según los analistes, unu de los oxetivos del combate al crime entamáu yera quebrar estes organizaciones por que pudieren ser trataes con más facilidá poles policías federales, estatales y llocales. Dichu oxetivu esta lloñe de ser cumplíu por cuenta de que, hasta 2017, los cartelos de [[Cártel de Jalisco Nueva Xeneración|Jalisco Nueva Xeneración]] y de [[Cártel de Sinaloa|Sinaloa]] entá caltienen les sos estructures criminales magar los golpes daos, según la so capacidá operativa. Ello ye que el Cártel de Sinaloa convertir na organización criminal más poderosa de Méxicu y una de les más importantes del mundu por cuenta de los sos contactos internacionales, en cada continente, pa traficar drogues y armes, faciendo cuestionable la estratexa del [[gobiernu mexicanu]] na so llucha contra'l narcotráficu. A 2018, los actuales xefes d'estos cartelos son los capos más importantes de Méxicu y oxetivos d'altu valor pa les autoridaes de [[Méxicu]] y d'[[Estaos Xuníos]]: [[Nemesio Oseguera Cervantes]], xefe del Cartelu Jalisco Nueva Xeneración, y [[Ismael Zambada Garcia]], xefe del Cártel de Sinaloa; esti postreru, lleva más de 40 años escapando de la llei. El gobiernu d'[[Estaos Xuníos]] ufierta un pagu de USD$5 millones de [[Dólar d'Estaos Xuníos|dólares]], per caúnu, a quien brinde información que conduzan a les sos captures y/o muertes.

== Propaganda de los Cárteles ==
Los cárteles dedicáronse a la propaganda relixosa y les operaciones psicolóxiques pa influyir sobre los sos rivales y los que tán dientro del so área d'influencia. Ellos usen banderes, &quot;narcomantas&quot; y &quot;narcoejecuciones&quot; p'amenaciar a los sos rivales. Dellos cartelos parten folletos y volantes pa llevar a cabo campañes de rellaciones públiques. Munchos cárteles fueron capaces de controlar la redolada de la información polos qu'amenacien a periodistes, blogueros, y otros que falen en contra d'ellos. Tienen estratexes de contratación empobinaes a los adultos nuevos a xunise a los sos grupos. Ellos acuñaron la pallabra &quot;narcu&quot;, y la pallabra convirtióse en parte de la cultura mexicana. Hai música, programes de televisión, lliteratura, bebíes, alimentos, y arquiteutura que fueron marcaes como &quot;narcu&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Mexico Security Avantu: Mitigating the Threat of Affiliate Groups|url=http://www.stratfor.com/sample/analysis/mexico-security-avantu-mitigating-threat-affiliate-groups |fechaaccesu=10 d'abril de 2012|editorial=Stratfor|fecha=8 de febreru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120414131932/http://www.stratfor.com/sample/analysis/mexico-security-avantu-mitigating-threat-affiliate-groups |fechaarchivu=14 d'abril de 2012}}&lt;/ref&gt;

== Paramilitares ==
Los paramilitares son una alternativa de los cárteles, estos grupos trabayen xunto a ellos p'apurrir proteición. Esta proteición empecipiar col enfoque de caltener el tráficu de drogues; Sicasí, los grupos paramilitares agora aseguren otres industries pervalibles como'l petroleu y la minería. Suxirióse que l'aumentu de los grupos paramilitares coincide cola perda de la seguridá dientro del gobiernu. Estos grupos paramilitares producir nun gran númberu de maneres. De primeres, hubo grandes foles de les fuercies armaes d'élite y espertos en seguridá del gobiernu qu'abandonaron el llau del gobiernu y xuniéronse al llau de los cárteles, de cutiu con grandes sobornos y una oportunidá pa los tipos de riqueza que nun pueden recibir nes posiciones del gobiernu. El grupu paramilitar, [[Los Zetas]], ye'l mayor grupu de paramilitares en Méxicu. Dalgunos de los miembros d'élite de les fuercies armaes que se xunen a los paramilitares tán entrenaos n'Escueles Americanes. Estos paramilitares empezaron a salir d'una desregulación del exércitu mexicanu que foi reemplazáu amodo poles empreses de seguridá privada.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu = Paramilitarism and State-Terrorism in Mexico as a Case Study of Shrinking Functions of the Neolliberal State|apellíu = Chew Sánchez|nome = M. I.|fecha = 2014|publicación = Perspectives On Global Development &amp; Technology}}&lt;/ref&gt; Los paramilitares, incluyendo los Zetas, entraron agora en territorios desconocíos. Protexen non yá cárteles de la droga, sinón tamién a munchos otros sectores económicamente rentables, como'l petroleu, el gas, el secuestru y la electrónica de falsificación. Producióse una perda completa y total de control por parte del gobiernu y la única respuesta foi aumentar la presencia del exércitu, sobremanera un exércitu que los sos funcionarios son de cutiu son pagos o que yá tán na nómina de cárteles de la droga. Los Estaos Xuníos intervieno pa ufiertar sofitu na &quot;guerra contra les drogues&quot; pola forma del financiamientu, l'entrenamientu y sofitu militar d'Estaos Xuníos, y el tresformamientu del sistema xudicial mexicanu en paralelu'l sistema americanu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu = Paramilitarism and State - Terrorism in Mexico as a Case Study of Shrinking Functions of the Neolliberal State|apellíu = Chew Sánchez|nome = Martha|fecha = 2011|publicación = Perspectives On Global Development &amp; Technology}}&lt;/ref&gt;

== Armes ==

=== Contrabandu d'armes ===
[[Ficheru:AK47.jpg|thumb|[[AK-47]] (llocalmente conocida como ''Cuernu de chivu'')]]
[[Ficheru:AR15 A3 Tactical Carbine pic1.jpg|thumb|Carabina táctica AR-15 A3]]
Los mexicanos tienen un derechu constitucional que-yos dexa tener armes de fueu,&lt;ref name=&quot;Arms Trafficking&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Barnard |apellíu=Thompson |títulu=An Inside Look at Mexican Guns and Arms Trafficking |fecha=21 de mayu de 2010 |url=http://mexidata.info/id2684.html |obra=Mexidata.info |fechaaccesu=11 d'avientu de 2010 |cita=The inhabitants of the United Mexican States have the right to have arms in their domicile for their protection and legitimate defense |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101125114503/http://mexidata.info/id2684.html |fechaarchivu=25 de payares de 2010 }}&lt;/ref&gt; llegalmente pueden mercase armes de fueu nuna tienda na Ciudá de Méxicu, pero ye desaxeradamente difícil.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=105848207 |títulu=At Mexico's Lone Gun Shop, Army Oversees Sales |editorial=NPR |fecha=24 de xunu de 2009 |fechaaccesu=28 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt; La gran mayoría d'armes utilizaes por civiles mexicanos son del mercáu d'armes d'Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;autu1&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.o.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |títulu=American citizen in Mexican custody on arms-trafficking |editorial=CNN |fecha=6 de setiembre de 2011 |fechaaccesu=6 de setiembre de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Borderland Beat&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.borderlandbeat.com/2011/09/american-citizen-in-mexican-custody-on.html
|títulu=American citizen in Mexican custody |obra=[[Borderland Beat]] |fecha=6 de setiembre de 2011 |fechaaccesu=6 de setiembre de 2011}}&lt;/ref&gt; Les granaes y llanzacohetes introducir de contrabandu al traviés de les frontera de [[Guatemala]], como arrayadures d'anteriores conflictos centroamericanos.&lt;ref name=&quot;heavy weapons&quot;&gt;[http://www.laht.com/article.asp?CategoryId=14091&amp;ArticleId=390473 &quot;Mexican Cartels Get Heavy Weapons from Central America, U.S. Cables Say&quot;], ''Latin American Herald Tribune'', ''La Jornada'', and Wikileaks.&lt;/ref&gt; Sicasí, delles granaes tamién s'introducen de contrabandu dende los EE.XX. a Méxicu&lt;ref name=&quot;reuters.com&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.reuters.com/article/us-mexico-grenades-idUSTRE78579420110906|títulu=U.S. man nabbed for smuggling grenade parts to Mexico cartelu|autor=Reuters Editorial|fecha=6 de setiembre de 2011|obra=Reuters |fechaaccesu=23 d'abril de 2016}}&lt;/ref&gt; o robáu del exércitu mexicanu. .&lt;ref name=&quot;autu2&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.borderlandbeat.com/2010/09/state-police-arsenal-raided-in.html |títulu=State Police Arsenal Raided in Chihuahua City |obra=[[Borderland Beat]] |fecha=28 de setiembre de 2010 |fechaaccesu=28 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

Les armes más comunes utilizaes polos cartelos son el [[AR-15]], [[Fusil M16|M16]], [[Carabina M4|M4]], [[AK-47]] y rifles d'asaltu AKM. Les pistoles son bien diverses, pero'l FN Five-Seven (moteyáu Matapolicias o asesín de policías por parte de delincuentes)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://eleconomista.com.mx/notas-online/politica/2009/03/03/matapolicias-arma-preferida-delincuencia |títulu=&quot;Matapolicías&quot;, arma preferida de la delincuencia |fechaaccesu=23 d'abril de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170907075300/http://eleconomista.com.mx/notas-online/politica/2009/03/03/matapolicias-arma-preferida-delincuencia |fechaarchivu=2017-09-07 }}&lt;/ref&gt; ye una opción popular por cuenta de la so capacidá furadora.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Eduardo |apellíu=Castillo |autor2=Michelle Roberts |títulu=Mexico's weapons cache stymies tracing |fecha=7 de mayu de 2009 |agency=Associated Press |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2009/05/06/international/i111117D34.DTL&amp;hw=gun&amp;sn=014&amp;sc=1000 |obra=The San Francisco Chronicle |fechaaccesu=9 de mayu de 2009 |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090703011254/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F05%2F06%2Finternational%2Fi111117D34.DTL&amp;hw=gun&amp;sn=014&amp;sc=1000 |fechaarchivu=3 de xunetu de 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090703011254/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F05%2F06%2Finternational%2Fi111117D34.DTL&amp;hw=gun&amp;sn=014&amp;sc=1000 |archivedate=2009-07-03 }}&lt;/ref&gt; Conócense llanza-granaes que s'utilizaron en contra de les fuercies de seguridá mexicanes, H &amp; K G36s y carabines M4 con llanza granaes M203 fueron confiscados.

=== Oríxenes de les armes ===
[[Ficheru:Francisco arrested by the DEA.jpg|thumb|250px|Francisco Javier Arellano Félix prindáu pola DEA]]
Dellos investigadores afirmaron que la mayoría de les armes que s'utilicen en Méxicu nun son de vendedores d'armes nos Estaos Xuníos, afirmen que les armes que s'utilicen son robaes por desertores de les fuercies del gobiernu, o se llogren de los mercaos negros d'[[América Central]]. Tamién esiste una fuerte evidencia pa la conclusión opuesta, lo qu'indica que munches de les armes rastreables provienen de los mercaos d'armes d'Estaos Xuníos y festivales que nun tienen regulaciones pa los compradores, y hai una coincidencia xeográfica ente l'orixe americanu de delles armes de fueu y los llugares onde estes armes prindáronse: principalmente nos estaos del norte de Méxicu&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.elfinanciero.com.mx/sociedá/trafico-de-armes-problema-complexu-y-multifactorial-sedena.html|títulu=Tráficu d'armes, problema complexu y multifactorial: Sedena|sitiuweb=www.elfinanciero.com.mx|fechaaccesu=16 de marzu de 2016}}&lt;/ref&gt; la mayoría de les granaes y llanzacohetes introducir de contrabandu al traviés de les fronteres de Guatemala de Centroamérica. Sicasí, delles granaes tamién s'introducen de contrabandu dende los EE.XX. a Méxicu o son robaes al exércitu mexicanu. Funcionarios del DHS declararon que la estadística ye engañosa: d'aproximao 30.000 armes prindaes en casos de drogues en Méxicu en 2004-2008, 7200 paecíen tener orixe n'Estaos Xuníos, aproximao 4.000 fueron fabricaes pola ATF, y el 87 per cientu de los -3480-aniciáu nos Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;gao.gov&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.gao.gov/new.items/d09709.pdf |títulu=Appendix III: Comments from the Department of Homeland Security |fecha=xunu de 2009 |obra=Report to Congressional Requesters: Firearms Trafficking: U.S. Efforts to Combat Arms Trafficking to Mexico Face Planning and Coordination Challenges |editorial=United States Government Accountability Office |páxina=77 |id=GAO-09-709 |formatu=PDF |fechaaccesu=10 de xunetu de 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;StratFor&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Scott |apellíu=Stewart |títulu=Mexico's Gun Supply and the 90 Percent Myth |fecha=10 de febreru de 2011 |url=http://www.stratfor.com/weekly/20110209-mexicos-gun-supply-and-90-percent-myth |editorial=Stratfor Global Intelligence |fechaaccesu=19 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;

Nun esfuerciu por controlar el contrabandu d'armes de fueu, el gobiernu d'EE.XX. ta ayudando a Méxicu cola teunoloxía, l'equipu y la formación.&lt;ref&gt;{{cita publicación |nome=Colby |apellíu=Goodman |nome2=Michel |apellíu2=Marco |títulu=U.S. Firearms Trafficking to Mexico: New Data and Insights Illuminate Key Trends and Challenges |obra=Working Paper Series on U.S.-Mexico Security Cooperation |editorial=Woodrow Wilson International Center for Scholars |fecha=Setiembre de 2010 |url=http://www.wilsoncenter.org/news/docs/U.S.%20Firearms%20Trafficking%20to%20Mexico-%20Goodman%20Final.pdf |formatu=PDF |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110426102836/http://www.wilsoncenter.org/news/docs/U.S.%20Firearms%20Trafficking%20to%20Mexico-%20Goodman%20Final.pdf |fechaarchivu=26 d'abril de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426102836/http://www.wilsoncenter.org/news/docs/U.S.%20Firearms%20Trafficking%20to%20Mexico-%20Goodman%20Final.pdf |archivedate=2011-04-26 |fechaaccesu=2021-10-14 }}&lt;/ref&gt; El Proyeutu Gunrunner yera unu d'esos esfuercios ente los EE.XX. y Méxicu pa collaborar na llocalización d'armes de fueu que s'importen illegalmente de los EE.XX.&lt;ref name=&quot;OIG page 1&quot;&gt;{{cita publicación |autor=U.S. Office of the Inspector Xeneral (OIG) – Evaluation and Inspections Division |títulu=Review by the Office Inspector Xeneral (OIG) of the Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives' (ATF) implementation of Project Gunrunner |editorial=U.S. Department of Justice |allugamientu=United States of America |páxina=1 |fecha=payares de 2010 |url=http://www.justice.gov/oig/reports/ATF/y1101.pdf |formatu=PDF }}&lt;/ref&gt;

En 2008, informóse falsamente que'l noventa per cientu de les armes, yá seya prindaes en Méxicu o interceptaes yeren de los Estaos Xuníos. El Departamentu de Seguridá Nacional d'EE.XX. y otros estenaron estes afirmaciones, señalando que la muestra mexicana presentada pal rastrexu de la ATF ye la fraición de les armes prindaes que paecen ser mercaes nos EE.XX. o importáu nos EE.XX.&lt;ref name=&quot;gao.gov&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;StratFor&quot; /&gt;

En 2015, los informes oficiales del gobiernu d'Estaos Xuníos y la Oficina d'Alcohol, Tabacu, Armes de Fueu y Esplosivos (ATF) reveló que nos últimos años, los cárteles mexicanos ameyoraron el so poder n'armes de fueu, y que'l 70% de les sos armes provienen de los EE.XX. Munchos d'eses armes fabricar en [[Rumanía]] y [[Bulgaria]], y depués son importaes a EU. Los cárteles mexicanos adquieren les armes de fueu, principalmente nos estaos del sur de [[Texas]], [[Arizona]] y [[California]]. Dempués de los Estaos Xuníos, los cinco principales países d'orixe de les armes de fueu prindaes en Méxicu fueron [[España]], [[China]], [[Italia]], [[Alemaña]] y [[Rumanía]]. Estos cinco países representen el 17% de les armes de fueu de contrabandu en Méxicu.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu = Mexican drug cartels reinforce their fire power|url = http://www.eluniversal.com.mx/articulo/english/2016/01/24/mexican-drug-cartels-reinforce-their-fire-power|sitiuweb = L'Universal |fechaaccesu=25 de xineru de 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Proyeutu Gunrunner ===
El [[Proyeutu Gunrunner]] tien l'oxetivu de detener la venta y esportación d'armes d'Estaos Xuníos a Méxicu col fin de debilitar armamentísticamente y económicamente a los Cárteles de la droga.&lt;ref name=&quot;Gunrunner&quot;&gt;{{cita web |títulu=Project Gunrunner |fecha=17 de febreru de 2011 |editorial=BATFE |url=http://www.atf.gov/firearms/programs/project-gunrunner/ |fechaaccesu=26 de febreru de 2011 |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110220033714/http://www.atf.gov/firearms/programs/project-gunrunner/ |fechaarchivu=20 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; Sicasí, en febreru de 2011, provocó un escándalu cuando'l proyeutu foi acusáu de llevar a cabu lo contrario, afayóse que dexa y facilita les ventes d'armes de fueu pa los traficantes, y dexa que les armes sían llevaes llibremente a Méxicu. Delles de les armes vendíes sol Proyeutu Gunrunner fueron recuperaes de la escena del crime en [[Arizona]],&lt;ref name=&quot;ATF Weapons&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Lori |apellíu=Gliha |títulu=Weapons linked to controversial ATF strategy found in Valley crimes |fecha=1 de xunetu de 2011 |editorial=KNXV-TV, ABC15.com |url=http://www.abc15.com/dpp/news/local_news/investigations/weapons-linked-to-controversial-atf-strategy-found-in-valley-crimes |fechaaccesu=1 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110703035905/http://www.abc15.com/dpp/news/local_news/investigations/weapons-linked-to-controversial-atf-strategy-found-in-valley-crimes |fechaarchivu=3 de xunetu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703035905/http://www.abc15.com/dpp/news/local_news/investigations/weapons-linked-to-controversial-atf-strategy-found-in-valley-crimes |archivedate=2011-07-03 }}&lt;/ref&gt; y n'escenes de crímenes en Méxicu,&lt;ref name=&quot;Fast and Furious Map&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Fast and Furious Investigation |añu=2011 |editorial=U.S. Department of Justice |url=http://www.justice.gov/usao/az/press_releases/2011/Fast_Furious_Map_ATF.pdf |obra=BATFE |fechaaccesu=14 de febreru de 2011 |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110220180218/http://www.justice.gov/usao/az/press_releases/2011/Fast_Furious_Map_ATF.pdf |fechaarchivu=20 de febreru de 2011 }}&lt;/ref&gt; lo que resulta nun considerable discutiniu.&lt;ref name=&quot;CBS News&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Attkisson |nome=Sharyl |títulu=Gunrunning scandal uncovered at the ATF |fecha=23 de febreru de 2011 |editorial=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/stories/2011/02/23/eveningnews/main20035609.shtml?tag=channelMore;pop |fechaaccesu=25 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=CCRKBA to Holder on ATF Scandal: 'Investigate and Fire, or Resign' |fecha=24 de febreru de 2011 |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/ccrkba-to-holder-on-atf-scandal-investigate-and-fire-or-resign-116840913.html |editorial=PR Newswire |fechaaccesu=26 de febreru de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CBS 2008&quot;&gt;{{cita publicación |nome=Sharyl |apellíu=Attkisson |títulu=Documents point to ATF &quot;gun running&quot; since 2008 |fecha=8 de marzu de 2011 |editorial=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/stories/2011/03/08/eveningnews/main20040803.shtml?tag=contentMain;contentAux |fechaaccesu=9 de marzu de 2011}}&lt;/ref&gt;

Un incidente notable foi la &quot;[[Operación Cisne Negru]]&quot;, onde Joaquín Guzmán Loera foi finalmente prindáu. La ATF confirma qu'una de les armes que l'[[Armada de Méxicu]] prindó mientres la operación foi una arma vendida mientres el Proyeutu Gunrunner.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.milenio.com/policia/arma_Chapo-Rapido_y_Furiosu-Chapo_arma_Rapido_Furiosu-armes_rapido_furiosu_0_701929899.html|títulu=Arma en xoril de 'El Chapo' sí ye de Rápidu y Furiosu: EU|sitiuweb=Mileniu |fechaaccesu=16 de marzu de 2016}}&lt;/ref&gt;

Munches armes del Proyeutu Gunrunner atopar nun compartimientu secretu de la &quot;casa de seguridá&quot; de José Antonio Marrufo &quot;El Xaguar&quot;, unu de los llugartenientes más sanguinarios de Guzmán. Acúsase-y de munches muertes en Ciudad Juárez, incluyendo la bultable masacre de 18 pacientes del centro rehabilitación &quot;El Aliviane&quot;. Créese que Marrufo mandó a los sos homes armaos con armes mercaes nos Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.eluniversal.com.mx/entrada-de-opinion/columna/hector-de-mauleon/nacion/2016/05/10/el-chapo-queria-ciudá-juarez|títulu='El Chapo' quería Ciudad Juárez|sitiuweb=L'Universal|fechaaccesu=17 de mayu de 2016}}&lt;/ref&gt;

== Efeutos en Méxicu ==

=== Damnificados ===
A finales de 2013, el númberu envaloráu de muertos na guerra contra en narcotráficu en Méxicu foi de más de 111.000 persones.

Hasta l'añu 2012, el númberu de muertos en payares taba en 18.161.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.zetatijuana.com/ZETA/reportajez/el presidente-de-les-83-mil-ejecución/ |títulu=El Presidente de les 83 mil ejecución |publicación=Selmanariu Zeta |fecha=26 de payares de 2012 |idioma=castellanu |deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121129045039/http://www.zetatijuana.com/ZETA/reportajez/el presidente-de-les-83-mil-ejecución/ |fechaarchivu=29 de payares de 2012 }}&lt;/ref&gt;

Al traviés de 2013, el númberu de muertos en payares taba en 10.929.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.excelsior.com.mx/opinion/lleo-zuckermann/2013/11/25/930406|títulu=Once meses del sexeniu de Peña: Casi once mil execuciones|obra=Excélsior|fechaaccesu=22 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Ataques contra civiles. ===
En consecuencia de les constantes engarradielles internes de los cartelos, amontáronse los ataques a la población civil, pasando de ser daños colaterales a oxetivos de los mesmos criminales, yá seya por intimidación, por denunciar crímenes, o por sofitar a grupos enemigos.
* [[25 de xineru]]. El cártel del golfu y los zetas tienen una rotura definitiva, y empecipia un conflictu ente dambos cartelos pol control de [[Tamaulipas]] dambos grupos pola necesidá de &lt;nowiki&gt;''soldaos'' empiecen a reclutar por aciu la ''lleva''&lt;/nowiki&gt; a cientos de mozos nel estáu.

* [[31 de xineru]]. [[Masacre de Villes de Salvárcar]]. 14 mozos son asesinaos y 14 son mancaos —3 d'ellos van morrer de resultes de l'agresión— nuna fiesta d'estudiantes nesi vecinderu de [[Ciudad Juárez]] ([[Chihuahua]]).

* [[23 de febreru]]. Dase'l primer enfrentamientu Masivu en [[Ciudá Mier]] (Tamaulipas) nel cual participen convóis de más de 30 carrocetes del CDG Y los Zetas lo que provoca un éxodu masivu de civiles para a fuxir de los combates

* [[10 de xunu]]. Un comandu armáu ataca'l centru de rehabilitación pa drogadictos Fe y Vida de [[Chihuahua (Chihuahua)]] y dexa 19 muertos. según les primeres versiones, nel centru de rehabilitación cristianu taben internaos miembros de la peada de «Los Mexicles», venceyaos al [[Cártel de Sinaloa]], que caltienen una guerra cola banda de «Los Azteques», amestaos al [[Cártel de Juárez]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/20100612/internacional/masacre-mexico-201006120003.html|títulu=Un sangrientu ataque a una clínica dexa siquier 19 muertos en Méxicu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://198.104.137.165/mundo/america/64685-masacre-en-un albergue-dexa-19-muertos-en-mexico |títulu=Masacre nun albergue dexa 19 muertos en Méxicu |urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://198.104.137.165/mundo/america/64685-masacre-en-un albergue-dexa-19-muertos-en-mexico |fechaarchivu=27 d'abril de 2017}}&lt;/ref&gt;

* [[14 de xunu]]. 12 axentes federales perdieron la vida al ser emboscados, según los medios llocales ya internacionales, en vengación por detenciones de miembros de [[La Familia Michoacana]]. Con éstes y sumáu el fechu del 10 de xunu más les distintes execuciones a lo llargo del país, sumaron 77 les víctimes mortales, la prensa nacional calificó a esa fin de selmana como la xornada más violenta mientres el gobiernu de [[Felipe Calderón Hinojosa]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elmundo.es/america/2010/06/17/mexico/1276792707.html|títulu=35 sicarios entamaron la emboscada na que morrieron 12 policías federales, Noticies «Diariu El Mundo d'España»}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://noticias.latam.msn.com/ve/internacional/articulo_afp.aspx?cp-documentid=24567423|títulu=Siquier 27 muertos en xornada violenta venceyada al narcotráficu en Méxicu, Noticies Terra de Venezuela}}&lt;/ref&gt;

* [[27 d'ochobre]]. Un comandu armáu en [[Tepic]] asesina a 15 moces la tarde nun autolavado denomináu Autolavado Gamboa na colonia Rei Nayar nel fechu conocíu como la [[Masacre del 27 d'ochobre]].

* [[26 de xunu]]. El cantante de banda [[Sergio Vega]], conocíu como ''El Shaka'', ye asesináu pela rodiada de la ciudá de [[Los Mochis]], [[Sinaloa (estáu)|Sinaloa]].

* [[28 de xunu]]. El candidatu [[Rodolfo Torre Cantú]] pol [[Partíu Revolucionariu Institucional|PRI]] quien yera favoritu pa llegar a ocupar la gobernatura del estáu mexicanu de [[Tamaulipas]] foi emboscado y asesináu xunto col so comitiva na Carretera Federal 70 entamo Soto la Marina -[[Ciudad Victoria]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sdpnoticias.com/sdp/contenido/nacional/2010/06/28/2012/1069577 |títulu=Cronología del atentáu}}&lt;/ref&gt; Les investigaciones apunten a sicarios de [[Los Zetas]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://sdpnoticias.com/sdp/contenido/nacional/2010/06/29/18/1069701|títulu=Van tres «zetas» por muerte de Rodolfo Torre Cantú}}&lt;/ref&gt;

* [[15 de xunetu]]. Ye asesináu'l sobrín del gobernador electu del estáu de [[Chihuahua]], [[César Duarte Jáquez]] nun presuntu secuestru.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.cronica.com.mx/nota.php?id_nota=519224|títulu=Maten a sobrín de César Duarte, gobernador electu de Chihuahua|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20161110173111/http://www.cronica.com.mx/nota.php?id_nota=519224|fechaarchivu=2016-11-10}}&lt;/ref&gt;

* [[15 de xunetu]]. Perpétase un ataque direutu a tresportes de fuercies federales en [[Ciudad Juárez]], un presuntu [[Coche bomba]] foi españáu o truñáu según distintes versiones, contra dos patrulles, utilizando esplosivos plásticos [[C-4]],&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=456716}}&lt;/ref&gt;
* [[16 de xunetu]]. Los zetas y el cártel del golfu efectúen una serie d'ataques y emboscaes na ciudá de [[Nuevo Laredo]] [[Tamaulipas]] en contra de llocales de comerciantes, amás d'un enfrentamientu con fuercies federales en poniente de la ciudá, ye unu de los enfrentamientos meyor documentaos de tol conflictu.

* [[18 de xunetu]]. [[Masacre de Torrexón]]. 17 persones muerren y nueve más son mancaes nuna fiesta de cumpleaños nel conceyu de [[Torrexón]]. Los responsables atopaben presos nel Centru de Readaptación Social de la ciudá, y treslladáronse al llugar de los fechos en vehículos, armes y vestuariu de los cuerpos de seguridá del penal.&lt;ref&gt;[http://www.informador.com.mx/mexico/2010/219222/6/son-17-les-victimas-de-masacre-en-torreon-confirma-fiscalia.htm «Son 17 les víctimes de masacre en Torrexón, confirma fiscalía»], en ''L'Informador'', 19 de xunetu de 2010.&lt;/ref&gt;

* [[22 d'agostu|22]]-[[23 d'agostu]]. [[Primer masacre de San Fernando]]. 72 inmigrantes indocumentados son asesinaos n'El Huizachal, conceyu de [[San Fernando (Tamaulipas)|San Fernando]] ([[Tamaulipas]]). El sobreviviente Freddy Lala, [[Ecuador|ecuatorianu]], denuncia los fechos a les autoridaes mexicanes.&lt;ref&gt;Adicionalmente, Alden Rivera, el vice-canciller d'Hondures, dixo qu'un mozu honduranu, tamién sobre-viviente de la matanza (que'l so nome caltener ocultu, por razones de seguridá del mozu honduranu y de la so familia) ayudó al ecuatorianu Luis Fredy Lala Pomavilla. Según el vice-canciller d'Hondures, Alden Rivera, el mozu honduranu y l'ecuatorianu de primeres fuxeron xuntos, pero dempués dixebráronse. (http://www.americaeconomia.com/politica-sociedad/politica/hondureno-que-sobrevivio-la matanza-se-escondio-ente-les carbes). Tamién sobre-vivieron una muyer n'estáu avanzáu d'embaranzu y una neña (Nun se conoz la edá averada nin de la muyer embarazada nin de la neña). Tampoco se conoz la nacionalidá de la muyer embarazada nin de la neña. (http://www.eluniverso.com/2010/09/04/1/1360/embarazada-fía-sobrevivieron-masacre.html). En total son cuatro sobrevivientes: un ecuatorianu, un honduranu, una muyer y una neña de nacionalidá ensin conocer.

[http://www.americaeconomia.com/politica-sociedad/mundo/sobreviviente-de-la masacre-en-tamaulipas-rellata-la so-dramatica-odisea «Sobreviviente de la masacre en Tamaulipas rellata la so dramática odisea»]. En ''América Economía'', 2 de setiembre de 2010. Consultáu'l 24 de xunu de 2011.&lt;/ref&gt;

* [[28 d'avientu]]. [[Ataque a Tierres Rojas]]. Ante amenacies de narcotraficantes, los pobladores [[Pueblu tepehuán|tepehuanos]] de Tierres Rojas, nel conceyu de [[Mezquital (Durango)|Mezquital]] ([[estáu de Durango|Durango]]), abandonen la llocalidá p'abellugase na sierra. La población foi afarada por un comandu armáu. Los fechos conocen dellos díes dempués.&lt;ref&gt;[http://www.jornada.unam.mx/2011/01/13/index.php?section=politica&amp;article=009n1pol «Afaren 60 pistoleros la comunidá indíxena Tierres Rojas, en Durango»]. En ''La Jornada'', 13 de xineru de 2011.&lt;/ref&gt;

==== Desapaición forzada d'iguala de 2014 ====
La '''[[desapaición forzada d'Iguala de 2014]]''' foi una serie d'episodios de violencia asocedíos mientres la nueche del [[26 de setiembre]] y la madrugada del [[27 de setiembre]] del [[2014]], nel que la policía municipal d'[[Iguala de la Independencia (Guerrero)|Iguala]] (220&amp;nbsp;km al sur de la ciudá de Méxicu) en complicidá con miembros del cártel de Guerreros Xuníos escorrió y atacó a estudiantes de la [[Escuela Normal Rural Raúl Isidro Burgos|Escuela Normal Rural de Ayotzinapa]] (257&amp;nbsp;km al sureste d'Iguala). En dichu enfrentamientu resultaríen mancaos periodistes y civiles. Los fechos dexaron un saldu de siquier 9&amp;nbsp;persones finaes, 43&amp;nbsp;estudiantes [[desapaición forzada de persones|sumíos]] d'esa escuela normal rural y 27&amp;nbsp;mancaos.&lt;ref&gt;[http://mexico.cnn.com/nacional/2014/09/27/iguala-guerreru-tien-una nueche violenta-con-ataques-y-muertes «Iguala (Guerrero) tien un vienres violentu con ataques y muertes»] {{Wayback|url=http://mexico.cnn.com/nacional/2014/09/27/iguala-guerreru-tien-una nueche violenta-con-ataques-y-muertes |fecha=20160117194852 }}, artículu del 27 de setiembre de 2014 nel sitiu web CNN Méxicu. Consultáu'l 19 d'ochobre de 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/1049703.considera-onu-una-desaparicion-forzada.html «Considera ONU una desapaición forzada»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002141521/https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/1049703.considera-onu-una-desaparicion-forzada.html |date=2018-10-02 }}, artículu del 22 d'ochobre de 2014 nel diariu ''[[El Siglo de Torreón]]''. Consultáu'l 23 d'ochobre de 2014. {{cita|La Oficina del Altu Comisionado de les Naciones Xuníes pa los Derechos Humanos considera &quot;[[w|desapaición forzada]]&quot; el casu de los 43 estudiantes d'Iguala, nel estáu mexicanu de Guerrero, según el so representante axuntu nesti país, Jesús Peña Palacios.}}&lt;/ref&gt;

=== Masacres y esplotación de migrantes ===
Los cárteles participen nel secuestru, rescate, asesinatu, robu y estorsión de migrantes que viaxen dende América Central al traviés de Méxicu nel so camín escontra El Norte (Estaos Xuníos y Canadá). Dacuando los cartelos obliguen a los migrantes a xunise a la so organización y trabayar pa ellos. Les fueses comunes que fueron afayaes en Méxicu contienen los cuerpos de munchos migrantes.&lt;ref&gt;{{cita publicación | nome=Tracy |apellíu=Wilkinson | títulu=Body count from mass graves in Mexico rises to 145 | fecha=15 d'abril de 2011 | url=http://articles.latimes.com/2011/apr/15/world/la-fg-mexico-bodies-20110416 | obra=Los Angeles Times |fechaaccesu=18 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt; En 2011, 177 cadabres de migrantes fueron afayaos nuna fuesa común en Tamaulipas, la mesma zona onde los cuerpos de 72 migrantes fueron afayaos en 2010.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.cnn.com/2013/09/02/world/americas/mexico-drug-war-fast-facts/|títulu=Mexico Drug War Fast Facts (CNN.com)|fecha=2 de setiembre de 2013|editorial=CNN |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt; Nun casu en San Fernando, Méxicu, la mayoría de los muertos yeren migrantes y &quot;morrieren por causa de un fuerte traumatismu na cabeza.&quot;&lt;ref&gt;{{cita publicación | nome=Nick |apellíu=Miroff |autor2=William Booth | títulu=Mass graves in Mexico reveal new levels of savagery | fecha=24 d'abril de 2011 | url=http://www.washingtonpost.com/world/mass-graves-in-mexico-reveal-new-levels-of-savagery/2011/04/23/AFPoasbE_story.html | obra=The Washington Post |fechaaccesu=18 d'agostu de 2011}}&lt;/ref&gt;

Los cárteles tamién s'han infiltrado nes axencies d'inmigración del gobiernu mexicanu, y realizaron agresiones y amenaces a los funcionarios d'inmigración.&lt;ref name=&quot;pressly&quot;&gt;[https://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/b0132p7v/Crossing_Continents_Murder_migration_and_Mexico/ Crossing Continents: Murder, migration and Mexico], Linda Pressly BBC, August 2011&lt;/ref&gt; La Comisión Nacional de Derechos Humanos de Méxicu (Comisión Nacional de los Derechos Humanos, CNDH) diz que 11.000 migrantes fueren secuestraos en 6 meses en 2010 por cartelos de la droga.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-12549484 More than 11,000 migrants abducted in Mexico], BBC, 23 Febreru 2011&lt;/ref&gt;

=== Tráficu d'humanos ===
Hai venceyos documentaos ente los cárteles de la droga y el tráficu de persones pa utilizalos en trabayos forzaos, prostitución forzada y violación. La esposa d'un narcu describió'l sistema nel que les moces convertir en prostitutes y depués vense obligaes a trabayar nes fábriques de droga.&lt;ref name=&quot;lcacho&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Saner|nome=Emine|títulu=Mexican journalist Lydia Cacho: 'I don't scare easily'|url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/sep/01/lydia-cachu-mexican-journalist-interview?newsfeed=true |fechaaccesu=12 de setiembre de 2012|publicación=[[The Guardian]]|fecha=31 d'agostu de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6Ac7TuTaF?url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/sep/01/lydia-cachu-mexican-journalist-interview?newsfeed=true |fechaarchivu=12 de setiembre de 2012|deadurl=no|allugamientu=London}}&lt;/ref&gt; Alredor del añu 2011, según informes, Los Zetas empezaron a movese nel negociu de la prostitución (incluyida la prostitución de neños) dempués de ser primeramente namái &quot;provisores&quot; de les muyeres nes redes yá esistentes.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu=O'Connor |nome=Anne-Marie|títulu=Mexican cartels move into human trafficking|url=http://www.washingtonpost.com/world/americas/mexican-cartels-move-into-human-trafficking/2011/07/22/gIQArmPVcI_story.html |fechaaccesu=12 de setiembre de 2012|publicación=[[The Washington Post]]|fecha=27 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6Ac7c6WNy?url=http://www.washingtonpost.com/world/americas/mexican-cartels-move-into-human-trafficking/2011/07/22/gIQArmPVcI_story.html |fechaarchivu=12 de setiembre de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

El Departamentu d'Estáu d'EE.XX. diz que la práutica del trabayu forzosu en Méxicu ye mayor n'estensión que la prostitución forzada.&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=Trafficking in Persons Report 2010|url=http://www.state.gov/j/tip/rls/tiprpt/2010/142760.htm|editorial=United States Department of State |fechaaccesu=12 de setiembre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/6Ac7lGeoL?url=http://www.state.gov/j/tip/rls/tiprpt/2010/142760.htm |fechaarchivu=12 de setiembre de 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; Periodistes mexicanos como Lydia Cacho fueron amenaciaos, cutíos, violaos y obligaos a exiliase por informar sobre estos fechos.&lt;ref name=&quot;lcacho&quot; /&gt;

== Ver tamién ==
* [[Cronoloxía de la guerra contra'l narcotráficu en Méxicu]]
* [[Líderes del narcu más buscaos en Méxicu]]
* [[Blogue del Narcu]]
* [[Implicación de la CIA nel tráficu de drogues]]
* [[Iniciativa Mérida]]
* [[Llista de periodistes asesinaos en Méxicu]]
* [[Movimientu pola Paz con Xusticia y Dignidá]]
* [[Narcotráficu en Méxicu]]
* [[Operativu Conxuntu Michoacán]]
* [[Crisis política en Méxicu de 2006]]

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20120322114931/http://www.literalmagazine.com/es/archive-L24bowden.php?section=hive&amp;lang=pládanos La guerra contra les drogues]
* [http://www.sedena.gob.mx/pdf/ocn/1808.pdf Resultaos reportaos pola SEDENA nel entestáu de 2008.]
* [http://www.elperiodicodemexico.com/nota.php?id=271873 Viéndense armes de narcotraficantes mexicanos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021080634/https://elperiodicodemexico.com/nota.php?id=271873 |date=2020-10-21 }}
* [https://web.archive.org/web/20110817033947/http://geocrimen.cide.edu/resources/Ponencies-y-Medios/Vilalta---Crime-entamáu-v24Abril2011.pdf Patrones y enclinos de les muertes rellacionaes col crime entamáu (CIDE)]

{{Tradubot|Guerra contra el narcotráfico en Méxicu}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Guerra contra'l narcotráficu en Méxicu|Guerra contra'l narcotráficu en Méxicu]]
[[Categoría:Historia de Méxicu]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>245t0j2n398pywtui118oa3j4ma0qke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Halo 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150280</id>
    <revision>
      <id>4506117</id>
      <parentid>4377086</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T08:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40321" sha1="36l6gur9mpgpawd2k79u7qm73kx7rj5" xml:space="preserve">{{videoxuegu}}

'''''Halo 3''''' ye un [[videoxuegu de disparos]] en primer persona desenvueltu por [[Bungie Studios]] puramente pa la videoconsola [[Xbox 360]]. El xuegu ye'l tercer títulu d'una [[Halo (serie)|serie]] qu'empezó con ''[[Halo: Combat Evolved]]'' y siguió con ''[[Halo 2]].''&lt;ref name=&quot;announcement&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;link=Halo3Announcement|títulu=Halo 3 Announced|fechaaccesu=6 d'agostu de 2007|autor=Achronos|enllaceautor=Bungie Studios|fecha=[[2006-05-09]]|obra=[[Bungie.net]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080504003627/http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;link=Halo3Announcement|fechaarchivu=2008-05-04}}&lt;/ref&gt; El xuegu salió a la venta'l [[25 de setiembre]] de [[2007]] en [[Nueva Zelanda]], [[Australia]], [[Singapur]], [[India]], [[Méxicu]], [[Canadá]], [[Brasil]], [[Colombia]] y los [[Estaos Xuníos]];&lt;ref name=releasedate /&gt; el [[26 de setiembre]] de [[2007]] n'[[Europa]] y el [[27 de setiembre]] de [[2007]] en [[Xapón]]. Un día antes del llanzamientu oficial 4.2 millones d'unidaes de ''Halo 3'' fueron puestes en circulación.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.gamespot.com/news/6179772.html|títulu=Analyst: 4.2M Halo 3s already at retail|fechaaccesu=24 de setiembre de 2007|autor=Sinclair, Brendan|obra=[[GameSpot]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080706112107/http://www.gamespot.com/news/6179772.html|fechaarchivu=6 de xunetu de 2008}}&lt;/ref&gt;

''Halo 3'' centrar na guerra interestelar ente la humanidá del sieglu XXVI, liderada pola [[UNSC|United Nations Space Command]] (UNSC), y una agrupación de races alienígenas conocida como'l [[Covenant]], que dempués d'una llarga guerra de décades empezó una invasión a la Tierra. El xugador asume'l papel del [[Xefe Maestru (Halo)|Xefe Maestru]], un supersoldado xenéticamente ameyoráu que participa na defensa de la humanidá, acompañáu polos Marines al igual qu'una raza de alienígenas llamaos [[Sangheili|Elites]], lideraos pol [[Inquisidor]]. El xuegu cunta con vehículos, armes y una manera de xuegu enxamás vistu nes entregues anteriores de la saga.&lt;ref&gt;{{cita llibru | añu=2007 | editor=[[Bungie Studios]] | títulu=Halo 3 Instruction Manual | páxines=6 | editorial=[[Microsoft Game Studios]]}}&lt;/ref&gt;

L'impautu del videoxuegu foi enorme recaldando $300 [[Dólar|millones de dólares]] na so primer selmana de ventes,&lt;ref name=&quot;sales&quot;&gt;{{Cita web|url=http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKN0438777720071005|fechaaccesu=8 d'ochobre de 2007|fecha=4 d'ochobre de 2007|editorial=[[Reuters]]|autor=Hillis, Scott|títulu=Microsoft says &quot;Halo&quot; 1st-week sales were $300 mln|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090406085613/http://uk.reuters.com/article/technologyNews/idUKN0438777720071005|fechaarchivu=2009-04-06}}&lt;/ref&gt; y poniendo a un millón de persones a xugar ''Halo 3'' en [[Xbox Live]] venti hores dempués del so llanzamientu.&lt;ref name=&quot;1milxbox&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=202102318|títulu=Halo 3 Sales Smash Game Industry Records|editorial=Information Week|fechaaccesu=3 d'ochobre de 2007|fecha=27 de setiembre de 2007|nome=Paul|apellíu=McDougall}}&lt;/ref&gt; Hasta'l [[3 de xineru]] de [[2008]] vendiéronse más de 8.1 millones de copies,&lt;ref name=&quot;2008-01-03 sales&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.gamespot.com/news/6184291.html|autor=Sinclair, Brendan|títulu=MS: 17.7 million 360s sold|fecha=3 de xineru de 2008|editorial=[[GameSpot]]|fechaaccesu=4 de xineru de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081210055932/http://www.gamespot.com/news/6184291.html|fechaarchivu=10 d'avientu de 2008}}&lt;/ref&gt; convirtiéndose nel videoxuegu más vendíu del 2007 nos [[Estaos Xuníos]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=17006|títulu=NPD: 2007 U.S. Game Industry Growth Up 43% To $17.9 Billion|autor=Brandon Boyer|editorial=[[Gamasutra]]|fechaaccesu=18 de xineru de 2008|fecha=18 de xineru de 2008}}&lt;/ref&gt; La so receición polo xeneral foi bien bona per parte de los críticos, destacando dellos puntos como la so manera [[multixugador]], y Game Rankings asitiar como nel séptimu llugar de los xuegos con meyores rankings pa la consola [[Xbox 360]] hasta la fecha.&lt;ref name=gr&gt;{{Cita web|url=http://www.gamerankings.com/htmlpages2/926632.asp|títulu=Halo 3 Reviews|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2007|editorial=[[Game Rankings]]}}&lt;/ref&gt; Una precuela titulada ''[[Halo 3: ODST]],'' llanzóse'l 12 d'ochobre del 2009,&lt;ref name=&quot;Halo 3: Recon&quot;&gt;{{Cita web|autor=Staff|fecha=9 d'ochobre de 2008|url=http://xbox360.ign.com/articles/917/917938p1.html|títulu=TGS 2008: Halo 3: Recon Facts|editorial=[[IGN (sitiu web)|IGN]]|fechaaccesu=9 d'ochobre de 2008}}&lt;/ref&gt; y una secuela ''[[Halo 4]]'' llanzóse'l 6 de payares de 2012.

== Argumentu ==

=== Escenariu ===
Los acontecimientos de ''Halo'' son narraos nun universu de [[ciencia ficción]] creáu por Bungie Studios específicamente pal xuegu. D'alcuerdu a la trama, Tomando llugar de volao dempués de la serie d'historietes ''Halo Uprising'', ''Halo 3'' la hestoria empieza un mes dempués de los eventos de ''[[Halo 2]]'' y ''[[Halo 3 ODST]]''. ''Halo 3'' atopar nuna redolada de ciencia ficción mientres los años 2552 y 2553. Nel añu 2525, una alianza [[teocrática]] de races alienígenas conocida como'l Covenant.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;{{Cita web|url=http://halostory.bungie.org/halostory.timeline.html|títulu=Halo Story Timeline|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|editorial=[[Halo.Bungie.Org]]}}&lt;/ref&gt; El Covenant declara a la humanidá como una ofiensa a los sos dioses y empieza a destruyir colonies humanes bombardiando los planetes con descargues de plasma, convirtiendo les sos superficies en vidriu. A pesar de los esfuercios pa prevenir que'l Covenant atope nuevos mundos humanos, una flota del el Covenant afaya la Tierra mientres Halo 2.&lt;ref name=&quot;manual&quot;&gt;{{cita llibru | añu=2007 | editor=Bungie| títulu=Halo 3 Instruction Manual | editorial=[[Microsoft Game Studios]]}}&lt;/ref&gt;

=== Historia ===
{{VT|Personaxes de Halo}}La hestoria empieza aproximao dos selmanes dempués de los eventos de [[Halo 2]], y tamién dempués de la destrucción de Halo Instalación 05 (Delta Halo) del segundu Halo (en Halo 2). Xusto dempués d'[[Halo: Uprising|Halo Uprising]].

L'argumentu del xuegu ye rellatáu nel manual d'instrucciones, y nos diálogos y narraciones de los personaxes, según delles escenes que detallen la trama o la hestoria y nes cualos el xugador nun puede controlar al personaxe. El 17 de payares de 2552, el Xefe Maestru cai a l'atmósfera terrestre ya impactando nuna xungla africana, onde ye recoyíu pol Inquisidor y el Sarxentu Johnson y un grupu de marines, el grupu movilizar escontra'l puntu d'estracción alcordáu, pero ye interceptáu por dellos grupos Covenant, que ataquen al grupu mientres ye estrayíu, baltando les naves Pelican y prindando a los sobrevivientes, pero John-117 y l'inquisidor nun son prindaos, llogren rescatar a los sobrevivientes y el grupu ye finalmente evacuáu.
El Xefe Maestru y compañía abren pasu escontra una base del UNSC, onde Miranda Keyes y Lord Hood entamen un ataque aereu escontra les naves del Profeta de la Verdá, que s'aparcaron sobre un misteriosu artefautu Forerunner desenterráu de los sables de les ruines de la ciudá de Nueva Mombasa, el &quot;Arca&quot;. De secute, la señal ye atayada por un mensaxe del Profeta de la Verdá. Dempués, la señal restablezse, pero Miranda Keyes da la orde d'evacuar la base pos diz que va ser atacada. Tal que lo prediz Keyes, la base ye atacada y asígnase-y a John-117 la misión d'ayudar na evacuación y rescatar a los soldaos prisioneros nes barraques, lo cual llogra. Dempués infórmase-y que tienen preparando una bomba p'asesinar a tolos Covenant que sigan nella dempués de que tol personal fuera evacuáu. Desgraciadamente, los Covenant afayar y ataquen el grupu que taba preparando la bomba, forzándolo a salir, polo cual el xefe maestru tien que dir, aniquilar los brutes y activar la bomba, lo cual llogra faer, y finalmente sale de la base por un elevador.

Dempués de sobrevivir a la esplosión, el Xefe Maestru lidera a un grupu de Marines que sobrevivieron a la esplosión en warthogs y diríxense escontra la ciudá de Voi lluchando contra dellos grupos de fuercies Covenant. Más tarde, él y un grupu de Marines entren a la ciudá combatiendo al Covenant y destruyendo dellos Wraith antiaéreos y a un Scarab. Cuando'l Xefe destrúi un cañón de plasma antiaéreo del Covenant na ciudá de Voi, Hood empieza'l so ataque, sicasí Verdá activa l'artefautu antes de esperar, que se revela como un portal pol qu'él y los sos siguidores pasen. Depués, una nave Covenant en control de los Flood llega a la Tierra y estréllase en Voi, infectándola .

Los Elites apuerten p'ayudar cola infestación y detienen l'amenaza parásita disparando escontra les zones consumíes, pero al costu de perder la ciudá. Na nave nodriza Elite, la &quot;Solombra d'Intención&quot;, agora comandada por Rtas 'Vadum, el Xefe y el restu ven un mensaxe dexáu por Cortana, quien diz que la ciudá sagrada de los profetes Gran Caridá dirixir a la tierra con un exércitu de Flood y qu'al traviés del portal hai una solución p'acabar colos Flood ensin activar el restu de los aniellos. El Xefe y los demás deciden pasar por él, sacante Hood, quien decide quedase na Tierra pa protexer lo que queda. Xuniéndose-yos nel so viaxe ye 343 Guilty Spark, quien al igual que los Elites, conformó una alianza colos Humanos.

Al trespasar el portal el Xefe Maestru y compañía afayen la verdadera Arca, una instalación masiva en cantu de la Galaxa, fora del algame del disparu de los aniellos. Al llegar a ella, el Xefe y Guilty Spark alcuentren el mapa Cartógrafu de la Instalación que-yos da la llocalización exacta de verdá, sicasí, son sorprendíos pol Covenant. 343 retrasar analizando más de la cuenta'l mapa, y, darréu, salen del cartógrafu. Les fuercies humanes y Elites llancen un ataque a los xeneradores de defensa unviando a un equipu a cada unu, el sarxentu Johnson liderando al primeru, los Elites lideraos pol inquisidor al segundu y John-117 liderando a dellos SCDOs y marines nel terceru. Tanto'l Xefe Maestru como los Elites trunfen, pero Johnson emboscado y prindáu. Los equipos de dambos xeneradores axúntense y van escontra'l primeru pa esta vegada desactivalo con ésitu.

De secute, cuando Rtas 'Vadum ta llistu pa destruyir la ciudadela apaez Gran Caridá estrellándose y llanzando espores por tola zona y estropiando la nave, El Xefe y l'Inquisidor vense forzaos a xunise temporalmente con Gravemind, el líder Flood, pa detener a Verdá d'activar los aniellos y empezar lo qu'él llama'l Gran Viaxe que según el llevara a tolos del Covenant escontra la salvación y la inmortalidá. Verdá prinda a Johnson, yá que namái los humanos pueden manipoliar teunoloxía Forerunner. Keyes trata de salvalo, pero ye asesinada pol Profeta. Una vegada que les fuercies proteutores de verdá fueron abrasaes, el Xefe detién el disparu de los aniellos y l'Inquisidor mata a Verdá. Cola activación de los aniellos parada, Gravemind traiciona al dúu y Johnson escapa.

El Xefe afaya un nuevu aniellu Halo siendo construyíu na Arca, un reemplazu pal qu'él destruyó nel primer xuegu. 343 remanez almitiendo que sabía sobre la reconstrucción de la instalación, onde amuesa ciñu al so &quot;llar&quot; reconstruyíu. El Xefe decide encender p'acabar colos Flood d'una vegada por toes primero que se terminara de construyir pa xenerar una esplosión y non la tarrecida activación, pero primero va a les ruines de Gran Caridá pa rescatar a Cortana. El tiempu arralecía p'atopar l'índiz del reconstruyíu aniellu, pero gracies a Cortana, omitieron dicha misión al caltener l'índiz del aniellu orixinal. Nel so escape, el Xefe destrúi'l reactor de Gran Caridá, faciéndola esplotar y aparentemente matando a Gravemind nel progresu.

Al llegar a Halo, Cortana afaya que Gravemind sobrevivió y que ta reconstruyéndose nel aniellu. Na Sala de Control del aniellu Johnson preparar p'activar el prematuru aniellu col Xefe y l'Inquisidor vixilando los sos llombos, sicasí ye sorprendíu pol Monitor, quien, afayando les sos intenciones, volver en contra d'ellos mancando de gravedá a Johnson, y, esti en reacción, dispára-y col so Láser Spartan, depués Johnson da-y al Xefe Maestru'l so Láser Spartan por que mate al monitor. Dempués de la llucha contra Spark, el Xefe llogra matalo, y asina finalmente, el Xefe activa'l Halo. El Xefe, Cortana y l'Inquisidor fuxen escontra una fragata del UNSC, la &quot;Forward Unto Dawn&quot;(Expeda a Alba) a midida que Halo cayer a cachos. El &quot;Forward Unto Dawn&quot; llogra maniobrar pa salir rápido de l'arca pol portal terrestre, entá activu. Sicasí, namái la metá cimera d'esta, cargando al Inquisidor, pasa pol portal. Dexando la bodega y la parte trasera (Onde'l Xefe y Cortana atopábense) a mercé de la esplosión.

De vuelta na Tierra un homenaxe escontra los cayíos na guerra ye dirixíu por Lord Hood y l'Inquisidor,y los Elites sobrevivientes tornen al so planeta natal. Dempués de los creitos amosar al Xefe Maestru y Cortana, vivos y varaos na galaxa na metá inferior de la Dawn. Cortana unvia una señal d'auxiliu, anque sabe que podría tardar años en ser recibida, y el Xefe entra nuna cámara criogénica pa Spartans, non ensin antes dici-y a Cortana &quot;Cuando me precises, espiértame&quot;.

Al completar la misión, en manera llexendaria, puede vese la fragata averándose a un planeta desconocíu'l cual da empiezu a [[Halo 4]] y dempués de Halo 4, Halo 4 Spartan Ops y a una nueva saga, llamada: &quot; [[Saga del Reclamador]] &quot;, (comúnmente conocida como Triloxía del Reclamador). que cuntaría con Cortana y el Xefe Maestru como protagonistes.

== Campaña ==
De la mesma, el xuegu consta de diez niveles en total na manera de campaña, que caracterícense por ser lliniales —esto ye, qu'avancen conforme la hestoria del xuegu—:&lt;sup&gt;[[Halo: Combat Evolved#cite note-22|21]]&lt;/sup&gt;

=== Niveles ===
# [[Llegada]]
# [[Sierra 117]]
# [[Nial del Cuervu]]
# [[Autopista Tsavo]]
# [[La Nube]]
# [[Esclusa]]
# [[L'Arca]]
# [[El Covenant (Nivel)|El Covenant]]
# [[Cortana (Nivel)|Cortana]]
# [[Halo (nivel de Halo 3)|Halo]] 

== Multixugador ==
Cola llegada de Halo 3, amestáronse 11 mapes pal so usu en Multixugador. A diferencia d'[[Halo: Combat Evolved|Halo 1 Combat Evolved]] que foi llanzáu con 13 mapes y'' ''[[Halo 2]] con 12 mapes. Pa un combate más interesante, munchos xugadores utilizaron el nuevu editor, Forge. Los mapes Epilogue, Sand Trap, Boundless y Pit Stop fueron oficialmente reeditaos por [[Bungie]], cada unu incluyendo pequeños cambeos como nueves armes y vehículos o la eliminación de les puertes escudo, etc, Ye unu de los meyores Multixugador de Halo.
* [[Construct]]
* [[Epitaph]]
* [[Guardián]]
* [[High Ground]]
* [[Isolation]]
* [[Last Resort]]
* [[Narrows]]
* [[Sandtrap|Sandtrap/ Sand Tarp]]
* [[Snowbound]] / Boundless
* [[The Pit]] / [[Pit Stop]]
* [[Valhalla]] ==== Heroic Map Pack ==== El paquete de Mapes Heroicu foi llanzáu pa la so compra en llinia, incluyendo los mapes:
** [[Foundry]]
** [[Rat's Nest]]
* [[Standoff]]

=== Legendary Map Pack ===
El Paquete de Mapes Llexendariu foi llanzáu pa la so compra por Xbox Live por un total de 600 Gamer Points, incluyendo los mapes:
** [[Ábanu]]
** [[Apagón]]
** [[Ghost Town (Nivel)|Ghost Town]] ==== Almacenamientu Fríu ==== Cold Storge ye un mapa descargable por Xbox Live. Foi'l séptimu mapa llanzáu pa Halo 3, el 07/07/08, día de Bungie, como un regalu pa tola comunidá de Halo 3 alredor del mundu. ==== Mythic Map Pack ==== El paquete de Mapes Míticu ye descargable por Xbox LIVE en cuenta de 400 Gamerpoints o por aciu un códigu llográu na Edición Llindada de Halo Wars. Como parte de l'actualización, los mapes incluyíos cunten con nuevu cranios pa la so busca. Los mapes incluyíos son:
*** [[Apagón|Asamblea]]
*** [[Orbital]]
*** [[Sandbox]] Más tarde en llanzáu'l Segundu Paquete de Mapes Míticu. N'ochobre 22, 2009 ye llanzáu en discu, y en febreru 2, 2010 pa la so compra en Xbox LIVE por un total de 800 Gamerpoints. Los mapes tamién inclúin cranios escondíos, nuevos llogros, amás d'un Retu del Desafíu de Maestru. Siendo los mapes:
*** [[Mariña]]
*** [[Herexe (Nivel)|Herexe]]
*** [[Ciudadela]]

== Matchmaking ==
:: ''Artículu Principal: [[Matchmaking]]''
El Matchmaking ye la manera de xuegu que dexa a los usuarios xugar partíes en llinia, yá seya en partíes clasificatorias, sociales y/o personalizaes. Equí pueden ganase dellos puntos de EXP y Skill p'algamar nuevos rangos y niveles nuevos.

== Forge ==
:: ''Artículu Principal: [[Forge]]''
El Forge ye una nueva aplicación incluyida en ''Halo 3'' y ''[[Halo: Reach|Halo Reach]]'', con ella podemos aportar al cambéu de mapes, esto ye, que podemos modificar tolos sos atributos, que van dende l'allugamientu d'armes hasta'l cambéu d'estructures disponibles nel mapa, inclusive crear nueves. Sicasí, Forge namái ta disponible pal so usu en Mapes de Multixugador pa xugase con un máximu d'ocho usuarios por Partida. Los mapes modificaos son conocíos como &quot;Variantes de Mapes&quot;.

El Cambéu d'estos rique lliteralmente convertir al to xugador nun Monitor [[Forerunner]] bien similar a [[343 Guilty Spark]], gracies a qu'apodera la gravedá, podemos aportar a llugares nunca antes vistos o que yeren difíciles de llegar por cuenta de la falta de levitación. Cola llegada nuevos Paquetes de Mapes, los nomaos Sandbox y Foundry, fueron especialmente creaos pal so usu en Forge.

== Sistema de xuegu ==
''Halo 3'' ye un xuegu de disparos onde los xugadores sobremanera esperiencia'l xuegu dende una perspeutiva en primer persona. Gran parte del xuegu llevar a cabu a cuerpu, pero tamién inclúi segmentos enfocaos en combate con vehículos. El balance de les armes y los oxetos nel xuegu afacer a que se xunten meyor al &quot;Triángulu d'Oru de Halo&quot;: estes son armes, granaes y ataques cuerpu a cuerpu, que tán disponibles a un xugador na mayoría de les situaciones. Los xugadores pueden portar delles de les armes en cada mano, arrenunciando al usu de granaes y ataques cuerpu a cuerpu en favor del poder de fueu combináu de dos armes. Munches de les armes disponibles n'anteriores entregues de la serie tornen con alteraciones de poder y cosmétiques de menor importancia A o a diferencia de les anteriores entregues, l'arma secundaria del xugador ye visible nel so modelu de xugador, enfundada o colgada nel llombu del xugador.&lt;ref&gt;{{cita publicación |fecha = avientu de 2006 |títulu=Cover Story: Halo 3 |publicación=[[Electronic Gaming Monthly]] |volume=1 |númberu=210 |páxines=86–103}}&lt;/ref&gt;

''Halo 3'' introduz &quot;armes de sofitu&quot;, que son armes a dos manes que ralenticen al xugador, pero ufierten a cambéu potencia de fueu enforma mayor.&lt;ref name=&quot;ignburning&quot;&gt;{{Cita web|url=http://uk.xbox360.ign.com/articles/812/812177p1.html|títulu=Burn, Baby! Burn!|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|autor=Goldstein, Hilary|fecha=10 d'agostu de 2007|editorial=IGN|páxines=1–2|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110720104610/http://uk.xbox360.ign.com/articles/812/812177p1.html|fechaarchivu=2011-07-20}}&lt;/ref&gt; Amás de les armes, el xuegu contién una nueva clase de mecanismos llamaos equipamientu; estos elementos tienen efeutos diversos, que van dende pantalles defensives la rexeneración del escudu a bengalas. Namái una pieza d'equipu puede llevase al empar. El componente de vehículos del xuegu amplióse con vehículos nuevos y afechiscos solamente pola IA.&lt;ref name=&quot;Bungie-podcast082707&quot;&gt;{{Cita web|url=http://download.microsoft.com/download/d/8/5/d85ce76f-0cb2-41df-aaae-a8c96790332b/Bungie_Podcast_082807.mp3|títulu=Bungie Podcast|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|fecha=28 d'agostu de 2007|formatu=[[MP3]]|editorial=Bungie|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110629172006/http://download.microsoft.com/download/d/8/5/d85ce76f-0cb2-41df-aaae-a8c96790332b/Bungie_Podcast_082807.mp3|fechaarchivu=29 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Maneres ===
Na manera de campaña de ''Halo 3'' puede xugase al traviés de solu o cooperativu con hasta otros trés xugadores al traviés de [[Xbox Live]] o [[System Link]].&lt;ref name=&quot;soundofsack&quot; /&gt; En llugar de tener cada xugador siendo un personaxe idénticu al igual qu'en previos xuegos de ''Halo'', el primer xugador xuega como'l [[Xefe Maestru]], y el segundu xugador xuega como'l [[Inquisidor (Halo)|Inquisidor]]. Los otros dos xugadores controlen a dos élites del Covenant, N'tho 'Sraom y Usze 'Taham, cada unu colos sos propiu pasáu. Nun importa cuál personaxe ye xugáu, cada xugador tien capacidaes idéntiques, a pesar de que les sos armes al empezar varien.&lt;ref name=&quot;soundofsack&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;link=thesoundofsack|títulu=The Tru7h About Co-Op in Halo 3|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|autor=Smith, Luke|fecha=31 de xunetu de 2007|editorial=Bungie}}&lt;/ref&gt; Cranios ocultos que s'atopen en cada unu los niveles causa cambeos al xuegu cuando son activaos, como dando a los enemigos salú extra, camudando diálogos nel xuegu o modificando'l comportamientu de la [[IA]].&lt;ref name=&quot;skulls&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12828|títulu=Get the Most Out of Skulls|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|autor=Smith, Luke|fecha=3 d'ochobre de 2007|editorial=Bungie|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110916133538/http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12828|fechaarchivu=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Estos cranios, según el nivel de dificultá y la velocidá a la que se completó'l nivel, apurren multiplicadores a la puntuación total. Los xugadores conceden puntaje pa desbloquiar [[llogru (videoxuegos)|llogros]] por algamar una determinada puntuación en cada nivel.&lt;ref name=&quot;scoring&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;link=h3campaign|títulu=Halo 3 How-to: Campaign Scoring 101|fechaaccesu=24 d'agostu de 2011|autor=Sketch|fecha=25 de setiembre de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110920015507/http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;link=h3campaign|fechaarchivu=2011-09-20}}&lt;/ref&gt;

La rede llocal o [[Xbox Live]] ye compatible con hasta dieciséis xugadores en partíes multixugador con maneres de xuegu incluyendo les variaciones de &quot;Asesín&quot; y &quot;Prinda la Bandera&quot;. Los xugadores tienen de buscar viviegamente a otros xugadores al traviés de la so llista d'amigos de Xbox Live, por aciu el sistema de convidar a ''partys'', o la función de busca de [[Rede d'área llocal|LAN]] pa xugar partíes multixugador coles sos propies regles personalizaes y mapes personalizaos. Si tán coneutaos a Xbox Live sicasí, el xugador qu'escueye tener el xuegu decide por ellos les normes precises y un mapa pa xugar, según xugar contra o con a otres persones, usando'l sistema &quot;matchmaking&quot; (l'automática agrupación de los xugadores d'habilidá similar). Un xugador va decidir ente una selección de xuegos, cada unu contién una determinada manera d'esperimentar el xuegu.&lt;ref name=&quot;MMplaylists&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.bungie.net/online/Playlists.aspx?mode=1|títulu=Matchmaking Playlists|fechaaccesu=25 d'agostu de 2011|apellíu=Armstrong|nome=Chad &quot;Shishka&quot;|editorial=Bungie|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110701142633/http://www.bungie.net/online/playlists.aspx?mode=1|fechaarchivu=1 de xunetu de 2011}}&lt;/ref&gt;

=== Repartu ===
{| {{tablaguapa}}
|'''Personaxe'''
|'''Actor orixinal'''
|-
|[[Xefe Maestru]]
|[[Steve Downes]]
|-
|[[Cortana]]
|[[Jen Taylor]]
|-
|[[Inquisidor]]
|[[Keith David]]
|-
|[[Miranda Keyes|Comandante Miranda Keyes]]
|[[Justis Bolding]]
|-
|[[Avery Junior Johnson|Sarxentu Johnson]]
|[[David Scully|David Skully]]
|-
|[[Terrence Hood|Lord Hood]]
|[[Ron Perlman]]
|-
|[[Profeta de la Verdá]]
|[[Terrance Stamp]]
|-
|[[Rtas 'Vadum]]
|[[Robert Davi]]
|-
|[[343 Guilty Spark]]
|[[Tim Dadabo]]
|-
|[[Gravemind|El Gravemind]]
|[[Dee Bradley Baker]]
|-
|[[Flood]]s
|[[Dee Bradley Baker]]
|-
|Sarxentos
|[[Nathan Fillion]]
|-
|[[Marines]], [[ODST]]
|[[Mikey Kelley]]

[[Adam Baldwin]]

[[Andrew McKaige]]

[[Nolan North]]

[[Katee Sackhoff]]

[[Alan Tudyk]]

David Frederick White

[[Debra Wilson]]
|-
|[[Unggoy|Grunts]]
|Roy Stanton

[[Joseph Staten]]

Mark Fullerton

[[Chris Edgerly]]
|}

== Producción ==
El conceutu del videoxuegu surdió inclusive primero que se llanzara al mercáu ''Halo 2'' en 2004.&lt;ref&gt;{{cita videu|people=[[Martin O'Donnell|O'Donnell, Marty]] |date=25 de setiembre de 2007|títulu=Halo 2 Developer's Commentary |medium=[[Halo 3 Legendary Edition|''Halo 3'' Legendary Edition]] |time=04:00 |publisher=Bungie|quote=}}&lt;/ref&gt; Anque dellos del equipu de producción preferíen crear conteníu adicional pa la segunda entrega de la serie, otros teníen yá en mente los aspeutos rellacionaos col desenvolvimientu de ''Halo 3''. En mayu de 2006, Bungie dexó entever que taben trabayando en «un nuevu proyeutu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;link=updatemay05 |títulu=Bungie Weekly Update: 05/05/06 |author=O'Connor, Frank |date=5 de mayu de 2006 |fechaaccesu=24 d'agostu de 2011 |publisher=Bungie}}&lt;/ref&gt; Poco dempués, l'estudiu anunció de forma oficial a la prensa la producción del tercer xuegu de ''Halo'', na [[Electronic Entertainment Expo|E3]] per mediu d'un tráiler cinemáticu en [[Sistema de tiempu real|tiempu real]].&lt;ref name=&quot;announcement&quot;/&gt;

Nel so sitiu web, Bungie publicó selmanalmente un comunicáu onde informaben al públicu la meyora na producción del xuegu. En setiembre de 2006 revelaron que los diseñadores crearen dos [[compilador]]es tantu pa la manera individual como pal multixugador, coles mires d'acelerar la depuración y prueba de los archivos d'esta última manera de xuegu, en comparanza de la que retrasara esti procesu nos anteriores xuegos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=8858 |títulu=Bungie Weekly Update: 09/01/06 |author=O'Connor, Frank |date=1 de setiembre de 2006|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014|publisher=Bungie}}&lt;/ref&gt; Anque los detalles sobre la manera multixugador fuéronse conociendo con una considerable anticipación (cuatro meses antes del estrenu programáu),&lt;ref name=&quot;1up prev&quot;&gt;{{cita web|author=Smith, Luke|date=6 de payares de 2011|url=http://www.1up.com/do/previewPage?pager.offset=2&amp;cId=3155028|títulu=Halo 3 Xbox 360 Preview|publisher=1UP|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121014075825/http://www.1up.com/do/previewPage?pager.offset=2&amp;cId=3155028|archivedate=14 d'ochobre de 2012}}&lt;/ref&gt; nun asocedió asina cola manera individual, que les sos carauterístiques caltuviéronse de callao mientres casi tola etapa de producción. Les primeres tomes de la manera campaña espublizar hasta'l 5 de xunetu de 2007.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12625 |títulu=Bungie Weekly Update: 07/06/07 |author=O'Connor, Frank |date=6 de xunetu de 2007 |fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014 |publisher=Bungie}}&lt;/ref&gt; Un mes antes, Bungie convidó a los siguidores a probar la versión beta de la manera multixugador ''online'',&lt;ref name=multiplayermadness&gt;{{cita web |url = http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;link=MPBetaAndVidocRelease |títulu = Inside Bungie: Multiplayer Madness!|fechaaccesu = 24 d'agostu de 2011 |author = O'Connor, Frank |date = 10 d'abril de 2007|publisher = Bungie|quote = The Halo 3 Multiplayer Beta will go live on May 16th at 12:00 AM PDT and run through June 6th at 11:59 PM PDT.}}&lt;/ref&gt; anque antes teníen d'adquirir la copia en físicu de ''[[Crackdown]]''.&lt;ref&gt;{{cita web | url = http://www.1up.com/news/crackdown-disc-required-halo-3 | títulu = Crackdown disc required to play Halo 3 Beta | publisher = 1UP | first = Patrick | last = Klepek | date = 9 de febreru de 2007 | fechaaccesu = 6 d'ochobre de 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110805015909/http://www.1up.com/news/crackdown-disc-required-halo-3 | archivedate = 5 d'agostu de 2011 }}&lt;/ref&gt;

En ''Halo 3'', una traza qu'ameyoró notablemente al respective de los sos predecesores foi la capacidá de reacción de la IA. Por casu, nesta ocasión los Brutes [[Comportamientu gregariu|actúen de cierta forma nun tiempu determináu]], lo cual inflúi nel desenvolvimientu de la interactividad col xugador.&lt;ref name=&quot;ign review&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;et el to brute&quot;&gt;{{cita web |author=O'Connor, Frank |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=9340 |títulu=Et El to Brute?! |date=6 d'avientu de 2006 |publisher=Bungie|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Gráficos ===
El xuegu utiliza un [[Motor de xuegu motor gráficu]] creáu por Bungie&lt;ref name=&quot;igntrailer&quot;&gt;{{cita web |author = Sanders, Kathleen |date = 9 de mayu de 2006 |url = http://uk.ign.com/articles/2006/05/09/e3-2006-halo-3-trailer-impressions |títulu = E3 2006: Halo 3 Trailer Impressions |fechaaccesu = 24 d'agostu de 2011 |publisher=IGN |quote = ...rendered in real-time on the [[Xbox 360]] using the current version of the ''Halo 3'' engine.}}&lt;/ref&gt; qu'utiliza delles teunoloxíes avanzaes como ciertos efeutos d'[[High dynamic range|altu rangu dinámicu]] y con [[fondura de campu]] pa les escenes.&lt;ref&gt;{{cita web |author=Klepek, Patrick |date=19 de marzu de 2007 |url=http://www.1up.com/news/bungie-halo-3-graphics-coming |títulu=Bungie Says Halo 3 Graphics are Coming Together |publisher=1UP |fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805005518/http://www.1up.com/news/bungie-halo-3-graphics-coming |archivedate=5 d'agostu de 2011 }}&lt;/ref&gt; Anque na versión beta nun incorporaron ''[[motion blur]]'', dichu efeutu sí apaez na edición definitiva que se punxo a la venta.&lt;ref&gt;{{cita web |author=Booker, Logan |date=1 de payares de 2007 |url=http://www.atomicmpc.com.au/Review/97254,halo-3.aspx |títulu=Halo 3 - Console Games - Game - Reviews |publisher=[[Atomic (magacín)|Atomic]] |fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090122054245/http://www.atomicmpc.com.au/Review/97254%2Chalo-3.aspx |archivedate=22 de xineru de 2009 }}&lt;/ref&gt; La mayoría de los oxetos dinámicos qu'apaecen, incluyíes les plantes, proyeuten solombres en tiempu real. P'apurri-y un mayor detalle a la superficie, los desarrolladores añadieron tres tipos de mapeado: [[Mapeado normal|normal]], [[Mapeado topolóxicu|topolóxicu]] y [[Mapeado por paralax|por paralax]]. Como resultancia, los xugadores son capaces de reparar claramente'l paisaxe tridimensional hasta una distancia máxima de 16 km.&lt;ref name=scivsfi/&gt; Anque de primeres pensóse n'incluyir tamién efeutos reflectores en tiempu real, Bungie refugó depués dicha opción a la que consideró como «un bagazu de recursos».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12834 |publisher=Bungie|date=5 d'ochobre de 2007 |fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014|author=O'Connor, Frank |títulu=Bungie Weekly What's Update 10/05/07}}&lt;/ref&gt;

Los gráficos de ''Halo 3'' nun tienen una resolución nativa d'[[alta definición]].&lt;ref&gt;{{cita web |author=Dobson, Jacob |date=28 de setiembre de 2007 |url=http://www.joystiq.com/2007/09/28/halo-3-not-hd-runs-at-640p-pixel-counters-claim/ |títulu=Halo 3 not HD: Runs at 640p, Pixel Counters Claim |publisher=Joystiq |fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt; En contraste a la resolución de 1280×720 que la mayoría de los xuegos de la consola Xbox 360 tienen, la tercer entrega de ''Halo'' cuenta con una de 1152×640.&lt;ref name=640p/&gt; Esto debió a cuestiones puramente téuniques, yá que Bungie optó por utilizar dos [[búfer de datos|búfer]] en cuenta de unu solo como solía faese, una y bones un menor resolución de los gráficos habría-y de dexar a los desarrolladores caltener la mayor parte del rangu dinámicu como fuera posible pal llume del escenariu, ensin que dicha carauterística afectara la [[Imáxenes per segundu frecuencia d'imáxenes per segundu]]. La consola dexa esguilar la imaxe a [[1080p]].&lt;ref name=640p&gt;{{cita web |author = Smith, Luke|date=28 de setiembre de 2007 |url=http://halo.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12821 |títulu=You owe me 80p! |publisher=Bungie|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Ediciones ===
[[Ficheru:Halo Legendary Helmet.jpg|thumb|Edición Llexendaria de ''Halo 3'']]
''Halo 3'' salió a la venta en tres versiones: Edición Estándar, Edición Coleicionista y Edición Llexendaria. La Edición Estándar contién el discu y un manual. La Edición de Coleicionista contién el discu, el manual, y un [[DVD]] coles extras: ''Cómo se fixo'' y otros conteníos adicionales, tou ello dientro d'una carcasa metálica. La Edición Llexendaria inclúi'l cascu Spartan [[SPARTAN-II#MJOLNIR Mark VI|Mark VI MJOLNIR]] de coleicionista y dos discos de material extra. El primeru, con imáxenes esclusives del procesu de desenvolvimientu de ''Halo'' y el documental n'alta definición ''Cómo se Fixo Halo 3''. El segundu discu extra inclúi material cinematográficu remasterizado de ''Halo: Combat Evolved'' y ''Halo 2'' con comentarios de los desarrolladores, pa faer una repasada al cursu de la hestoria de ''Halo''. Tamién apurre un documental sobre'l día ente día en Bungie Studios y conteníu esclusivo de les series ''Rede vs. Blue'' y ''This Spartan Life'', de Machinima. Finalmente, una coleición de bocetos orixinales desenvueltos pol artista Lee Wilson, nos que se retraten los momentos clave de la saga ''Halo''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080903083840/http://www.xbox.com/es-MX/games/h/halo3/ Más sobre les ediciones inédites de Halo 3]&lt;/ref&gt;
{| {{tablaguapa}}
!Versión
!Normal
!Coleicionista !Llexendaria
|-

|Preciu |$59.99

|$69.99
|$129.99
|-
|Discu de xuegu y Manual
|Sí |Sí |Sí
|-


|DVD interactivo para Xbox 360
|Non
|Sí |Sí
|-

|Bestiario
|Non
|Sí |Sí
|-

|DVD Llexendariu |Non

|Non
|Sí
|-
|Retruque Exactu del cascu del Xefe Maestru |Non

|Non
|Sí
|}


=== Conteníu descargable ===
''Halo 3'' tuvo mapes descargables, como tamién actualizaciones del xuegu vía [[Xbox Live]].
El paquete de mapes ''Heroic Map Pack'' qu'inclúi: Standoff, Rat's Nest y Foundry foi llanzáu'l 11 d'avientu de 2007.&lt;ref&gt;{{Cita web|títulu=&quot;Heroic Map Pack Announced for Halo 3&quot;|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12983|autor=Bungie|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090204043239/http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;cid=12983|fechaarchivu=4 de febreru de 2009}}&lt;/ref&gt; Un segundu paquete de tres mapes llamáu ''Legendary Map Pack'' colos mapes Ábanu, Apagón y Pueblo pantasma foi publicáu'l 15 d'abril del 2008.&lt;ref&gt;{{Cita web|títulu=&quot;Legendary Map Pack&quot;|url=http://www.bungie.net/projects/halo3/content.aspx?link=H3LegendaryMapPack|autor=Bungie|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090121143925/http://www.bungie.net/projects/halo3/content.aspx?link=H3LegendaryMapPack|fechaarchivu=21 de xineru de 2009}}&lt;/ref&gt; Un ''remake'' del mapa de ''Halo: Combat Evolved'' Almacenamientu fríu, foi libereado gratuitamente el 7 de xunetu de 2008.&lt;ref&gt;{{Cita web|títulu=&quot;Bungie Weekly Update: 7/7/08&quot;|url=http://www.bungie.net/News/content.aspx?type=topnews&amp;cid=14568|autor=Bungie|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120326020929/http://www.bungie.net/news/content.aspx?type=topnews&amp;cid=14568|fechaarchivu=2012-03-26}}&lt;/ref&gt; Un tercer paquete de tres mapes los cualos son Reunion, Orbital, y Sandbox, fueron incluyíos na edición especial de ''[[Halo Wars]]''.&lt;ref&gt;{{Cita web|títulu=&quot;Halo Wars Hits Xbox 360 in February&quot;|url=http://www.1up.com/do/newsStory?cId=3171157|autor=1UP|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081124223236/http://www.1up.com/do/newsStory?cId=3171157|fechaarchivu=24 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt; Y d'últimes un cuartu paquete tituláu ''Mythic II Map Pack'', foi publicáu'l 2 de febreru de 2010 qu'inclúi trés nuevos mapes de ''[[Halo 3: ODST]]'' Ciudadela, Herexe y Mariña.&lt;ref&gt;{{Cita web|títulu=&quot;Halo 3 Mythic II Map Pack&quot;|url=http://marketplace.xbox.com/en-US/games/offers/0ccf0008-0000-4000-8000-00004d5307y6?cid=SLink|autor=Microsoft|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

== Receición ==
{{Crítica de videoxuegu |1UP
=A+&lt;ref name=&quot;1up-review&quot;&gt;{{Cita web|autor=Hsu, Dan|fecha=21 de setiembre de 2007|url=http://www.1up.com/reviews/halo-3|títulu=Halo 3 (Xbox 360)|editorial=[[1UP.com|1UP]]|fechaaccesu=19 de mayu de 2011|urlarchivu=https://www.webcitation.org/5ynpoCdhJ?url=http://www.1up.com/reviews/halo-3|fechaarchivu=19 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt;
|Edge =10/10
|EuroG =10/10&lt;ref name=&quot;euroG-review&quot;&gt;{{Cita web|autor=Fahey, Rob|url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=83948|títulu=Halo 3 - Review|fechaaccesu=23 de setiembre de 2007|fecha=23 de setiembre de 2007|editorial=[[Eurogamer]]}}&lt;/ref&gt;
|Fam =37/40
|GI =9.75/10&lt;ref name=&quot;game informer review&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.gameinformer.com/Games/Review/200710/R07.0923.1932.21255.htm|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071011004324/http://www.gameinformer.com/Games/Review/200710/R07.0923.1932.21255.htm|fechaarchivu=11 d'ochobre de 2007|títulu=Game Informer: Halo 3|autor=Vore, Bryan|fecha=1 d'ochobre de 2007|fechaaccesu=3 d'ochobre de 2007|editorial=[[Game Informer]]}}&lt;/ref&gt;
|GSpot =9.5/10&lt;ref name=&quot;gamespot-review&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.gamespot.com/xbox360/action/halo3/review.html|títulu=Halo 3 for Xbox 360 Review - Xbox 360 Halo 3 Review|fechaaccesu=25 de setiembre de 2007|autor=Gerstmann, Jeff|fecha=23 de setiembre de 2007|editorial=[[GameSpot]]}}&lt;/ref&gt;
|GT = 9.8/10&lt;ref name=&quot;gametrailers review&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.gametrailers.com/video/review-halo-3/25485|títulu=Halo 3 Video Game, Review|fecha=23 de setiembre de 2007|editorial=[[GameTrailers]]|fechaaccesu=24 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt;
|IGN =9.5/10&lt;ref name=&quot;ign review&quot;&gt;{{Cita web|url=http://xbox360.ign.com/articles/821/821911p1.html|títulu=Halo 3 Review|autor=Goldstein, Hilary|fecha=23 de setiembre de 2007|fechaaccesu=2 d'ochobre de 2007|editorial=[[IGN (sitiu web)|IGN]]|páxines=1–5}}&lt;/ref&gt;
|OXM =10/10&lt;ref name=&quot;oxm-review&quot;&gt;{{Cita web|autor=Reyes, Francesca|fecha=6 de payares de 2007|url=http://oxmonline.com/article/reviews/editors-choice-gallery/halo-3|títulu=Halo 3|OXM Online|obra=[[Official Xbox Magacín]]|fechaaccesu=19 de xunu de 2011}}&lt;/ref&gt;
|XPlay = {{rating|5|5}}&lt;ref name=&quot;X-Play R&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.g4tv.com/xplay/reviews/1609/Halo_3.html|títulu=X-Play: Halo 3 Review|editorial=[[G4 (canal de televisión)|G4TV]]|autor=Hunt, Jonathan|fechaaccesu=6 de payares de 2008}}&lt;/ref&gt;
|
|compilation = yes
|
|MC = 94%&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;/&gt;
|GR = 94%&lt;ref name=&quot;gamerankings&quot;/&gt;
}}
''Halo 3'' recibió xeneralmente crítiques favorables. Nel sitiu de [[GameRankings]], el xuegu llogró un puntaje de 94%, basáu en 89 ''reviews'', polo qu'en mayu de 2011, ye'l décimu meyor xuegu de Xbox 360.&lt;ref name=&quot;gamerankings&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.gamerankings.com/htmlpages2/926632.asp|títulu=Halo 3 Reviews|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2007|editorial=[[Game Rankings]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.gamerankings.com/browse.html?site=xbox360&amp;cat=0&amp;añu=0&amp;numrev=0&amp;sort=0&amp;letter=&amp;search=|títulu=Highest Rated Xbox 360 Games|fechaaccesu=25 de marzu de 2009|editorial=[[Game Rankings]]}}&lt;/ref&gt; En [[Metacritic]], el xuegu recibió'l puntaje de 94 de 100 basáu en 86 ''reviews''.&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;&gt;{{Cita web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/halo3|títulu=Halo 3 (Xbox360: 2007): Reviews|fechaaccesu=7 de mayu de 2011|editorial=[[Metacritic]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100209071116/http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/halo3|fechaarchivu=2010-02-09}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.halo3.com Sitiu web oficial]


{{Tradubot|Halo 3}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Videoxuegos de 2007]]
[[Categoría:Videoxuegos de disparos en primer persona]]
[[Categoría:Videoxuegos de Halo]]
[[Categoría:Videoxuegos esclusivos pa Xbox 360]]
[[Categoría:Videoxuegos d'un solu xugador y de multixugador]]</text>
      <sha1>36l6gur9mpgpawd2k79u7qm73kx7rj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HTC-Highroad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153737</id>
    <revision>
      <id>4506112</id>
      <parentid>4492923</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T07:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 0 referencia(es) y marcando 27 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117795" sha1="exwfe9ebjm3y0t1ejhmh3blj5781ej3" xml:space="preserve">{{Ficha d'equipu ciclista |
nome = HTC-Highroad
| imaxe = [[Ficheru:Renshaw GW2011.JPG|250px]]
| códigu = ''THR''
| país = {{USA}}
| fundáu = [[1991]]
| disueltu = [[2011]]
| disciplina = [[Ciclismu en ruta]]
| categoría = [[UCI ProTeam]]
| xerente = {{bandera|USA}} [[Bob Stapleton]]
| direutor = {{bandera|GER}} [[Rolf Aldag]]
| direutor1 = {{bandera|NED}} [[Tristan Hoffman]]
| direutor2 = {{bandera|DEAN}} [[Brian Holm]]
| direutor3 = {{bandera|AUS}} [[Allan Peiper]]
| direutor4 = {{bandera|ITA}} [[Valerio Piva]]
| temporada = [[1989]]&lt;br/&gt;[[1990]]&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;[[1991]]&lt;br/&gt;[[1992]]-[[1994]]&lt;br/&gt;[[1995]]&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;[[1996]]-[[2001]]&lt;br/&gt;[[2002]]-[[2003]]&lt;br/&gt;[[2004]]-[[2007]]&lt;br/&gt;[[2008]]&lt;br/&gt;[[2008]]&lt;br/&gt;[[2009]]&lt;br/&gt;[[2009]]&lt;br/&gt;[[2010]]&lt;br/&gt;[[2011]]
| viejonombre = ''Stuttgart-Merckx-Gaso&lt;br/&gt;Stuttgart-Mercedes-Merckx-Puma&lt;br/&gt;Telekom-Mercedes-Merckx&lt;br/&gt;Telekom-Merckx&lt;br/&gt;Deutsche Telekom-Merckx-Audi&lt;br/&gt;Deutsche Telekom&lt;br/&gt;Telekom&lt;br/&gt;T-Mobile&lt;br/&gt;High Road&lt;br/&gt;Columbia&lt;br/&gt;Columbia-High Road&lt;br/&gt;Columbia-HTC&lt;br/&gt;HTC-Columbia&lt;br/&gt;HTC-Highroad''
| patron_izq = 
| patron_c = _htchighroad11
| patron_der = 
| brazoizq = ffffff
| cuerpu = ffffff
| brazoder = ffffff
| pantalon = 000000
}}

El '''HTC-Highroad''' {{códigu UCI}} foi un equipu [[ciclismu|ciclista]] profesional con llicencia d'[[Estaos Xuníos]] que participó nel [[UCI ProTour]] y darréu [[UCI WorldTour|WorldTour]] dende la temporada [[2008]] hasta [[2011]]. Tamién participaba en delles carreres del [[Circuitos Continentales UCI|Circuitu Continental]].

Foi l'equipu más gallardoniáu de los últimos tiempos, llogrando nos sos 4 años nel pelotón profesional, la cifra de 280 victories (77 en [[2008]], 85 en [[2009]], 64 en [[2010]] y 54 en [[2011]]).&lt;ref&gt;[http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=43662 HTC-Highroad, adiós al equipu más gallardoniáu dende 2008] biciciclismo.com&lt;/ref&gt;

A pesar de la gran cantidá de trunfos, nun pudo ganar una de les grandes vueltes ([[Tour de Francia|Tour]], [[Giro d'Italia|Giro]] o [[Vuelta a España|Vuelta]]) yá que nunca cuntó na plantía con un ciclista especialista nestes carreres. L'equipu centrábase sobremanera nos sos [[Esprínter|velocistes]] [[Mark Cavendish]] y [[André Greipel]] quien xuntos, diéronlu 120 de los 280 trunfos.

== Historia del equipu ==

=== Oríxenes: socesor del Telekom/T-Mobile ===

==== Team Telekom (1991-2004) ====
La compañía [[Deutsche Telekom]] entró como'l patrocinador principal en [[1991]] y l'equipu foi conocíu de primeres como ''Telekom-Mercedes-Merckx-Puma'', pasando depués a ser '''Team Telekom'''. Según una entrevista con [[Walter Godefroot]], foi la 17ª posición d'[[Udo Bölts]] na [[Vuelta a España 1991]], lo que lu llevó a aceptar la ufierta de la direición de Telekom d'asumir el control del equipu. Godefroot robló a dellos corredores, ente ellos l'especialista de Clásiques y el ganador del [[Paris-Roubaix]] de 1991, [[Marc Madiot]]. Bölts, que tuvo arreyáu col equipu dende los sos entamos en 1989, quedar col equipu hasta'l 2003 y siguió aprovechando los ésitos del equipu al ganar la etapa 19, la etapa reina del [[Giro d'Italia 1992]]. [[Jens Heppner]] siguió esta racha col so décimu llugar xeneral nel [[Tour de Francia 1992]].

El Team Telekom robló a casi tolos ciclistes prometedores que veníen d'Alemaña nesi momentu y que se taben convirtiendo n'esitosos. Éstos incluyeron a [[Jens Heppner]] y [[Christian Henn]] en 1992, [[Erik Zabel]], [[Rolf Aldag]] y [[Steffen Wesemann]] en 1993, y [[Jan Ullrich]] en 1994. Munchos d'esti corredores correríen mientres más de diez años col equipu. [[Olaf Ludwig]] tamién robló en 1993 y terminó la so carrera col equipu. En 1994, Zabel consiguió la primer victoria de la [[UCI Road World Cup]] na historia del equipu, el [[Paris-Tours]].

En 1993, l'equipu de nuevu llogró l'ésitu na carrera de campeonatu nacional de carretera n'Alemaña. Este foi l'empiezu de la dominación de 11 años del equipu y la posesión de la camiseta del campeón alemán. [[Bernd Gröne]] en 1993, Jens Heppner en 1994, Bölts en 1990, 1995 y 1999, Christian Henn en 1996, Jan Ullrich en 1997 y 2001, Erik Zabel en 1998 y 2003, Rolf Aldag en 2000, [[Danilo Fondu]] en 2002 y, finalmente, [[Andreas Klöden]] en 2004.

L'equipu llueu se convirtió nuna importante presencia na etapa internacional de ciclismu. Sicasí, nun foi convidáu al [[Tour de Francia 1995]]. Finalmente, los organizadores del Tour alcordaron que seis miembros de Telekom, Rolf Aldag, Udo Bölts, Jens Heppner, [[Vladimir Pulnikov]], Erik Zabel y Olaf Ludwig xunir con tres miembros de la [[ZG Mobili]] pa formar un equipu compuestu. Zabel ganó dos etapes na carrera.

Los dos años siguientes vieron la meyora internacional del equipu. Godefroot traxo al ciclista danés [[Bjarne Riis]], que terminó terceru nel [[Tour de Francia 1995|Tour de 1995]]. Riis consiguiría ganar el [[Tour de Francia 1996]], col alemán de 22 años Jan Ullrich terminando en segundu llugar. Amás, Zabel ganó'l primeru de seis jersey verdes pa ganar la competencia de puntos. Bolts ganó la [[Clásica de San Sebastián]] y Wesemann ganó la so segunda y la primera de cuatro victories col equipu Telekom de la Peace Race.

El [[Tour de Francia 1997]] ganar de forma contundente Jan Ullrich, segundu l'añu anterior, sacando más de 9 minutos de diferencia al segundu clasificáu, el francés [[Richard Virenque]]. Ullrich tuvo'l sofitu de Riis, quien de la mesma ganara la carrera de la Copa del Mundu, l'[[Amstel Gold Race]] a principios de 1997. Team Telekom tamién ganó la clasificación por equipos. Amás, Bolts ganó'l [[Critérium du Dauphiné Libéré]], Zabel ganó Milan-Sanremo pola primera de cuatro veces col equipu. Ullrich tamién ganó'l [[HEW Cyclassics|Campeonatu d'Hamburgu]]. Al añu siguiente esta carrera foi alzada a la categoría de Copa del Mundu. Amás, el Deutschland Tour tornó en 1999 —evidencia de la continua popularidá del ciclismu n'Alemaña nesi momentu—. Ente que Ullrich tuvo un accidente na carrera y viose obligáu a retirase, Team Telekom ganó la primer edición de la carrera con Heppner y volvería ganar la carrera con [[Alexander Vinokourov]] en 2001.

Ullrich terminó segundu nel [[Tour de Francia 1998]] por detrás del italianu [[Marco Pantani]], y perdióse el [[Tour de Francia 1999]] por cuenta de una mancadura na rodía. Sicasí ganó la [[Vuelta a España 1999]], y xusto dempués, Ullrich convertir nel campeón mundial de la llucha contra'l tiempu que-y dexó llevar el xerséi d'arcu iris mientres les pruebes de tiempu. L'añu siguiente, Zabel ganó la victoria na Copa del Mundu, ganando'l Milan-Sanremo y la Amstel Gold Race, ente que Ullrich foi asitiáu segundu nel [[Tour de Francia 2000]] tres [[Lance Armstrong]]. Ullrich ganó la medaya d'oru na carrera olímpica per carretera y la medaya de plata nel xuiciu contrarreló. En 2001, Zabel ganó'l Milan-Sanremo per cuarta vegada. Ullrich llegó per cuarta vegada en segundu llugar nel [[Tour de Francia 2001]], ente que Zabel ganó seis etapes combinaes nel Tour 2001 y la Vuelta. El pilotu cazacu Alexander Vinokourov ganó la carrera d'etapa de [[París-Niza 2002|París-Niza]] en 2002, una fazaña que doblaría en 2003, ganando tamién la Amstel Gold Race y el Tour de Suisse esi añu. Como Ullrich dexó l'equipu pa formar el [[Team Bianchi]] en 2003, Vinokourov convertir en líder del equipu pal [[Tour de Francia 2003]]. Terminó de terceres, xusto per debaxo del segundu asitiáu Ullrich. Zabel ganó'l Paris-Tours 2003, ente que l'italianu Daniele Nardello tomó'l Züri-Metzgete.

L'equipu tuvo una presencia continua nel visu del pelotón profesional y siguió roblando los ciclistes alemanes emerxentes de la dómina, incluyendo Andreas Klöden en 1998, [[Jörg Jaksche]] en 1999, [[Matthias Kessler]] en 2000 y [[Stefan Schumacher]] en 2002. Amás, l'equipu Tamién robló munchos esitosos pilotos non alemanes como [[Georg Totschnig]], Alexander Vinokourov, [[Cadel Evans]], [[Santiago Botero]] y [[Paolo Savoldelli]].

En 2005 una película titulada ''Hell on Wheels'' foi llanzáu. Ye un rexistru del 100 aniversariu (pero namái de la 90 ª n'execución por cuenta de la Primer Guerra Mundial y la Segunda Guerra Mundial) del Tour de Francia 2003 dende la perspeutiva de la entós Telekom equipu.

==== T-Mobile Team (2005-2007) ====
A partir de 2004, l'equipu camudó'l so nome a '''T-Mobile Team'''. Jan Ullrich tornó al equipu. L'equipu llogró un gran númberu d'ésitos, ente ellos el trunfu de Steffan Wesemann nel Tour de Flandes. Dempués del Tour de Francia de 2004, Kloden convertir en campeón alemán de carreres per carretera y Ullrich ganó'l Tour de Suisse y corrió el Tour de Francia de 2004 como líder del equipu, ente que Vinokourov nun montó'l Tour de Francia pal equipu. Jan Ullrich terminó cuartu, ente que Andreas Klöden foi'l meyor clasificáu del equipu en segundu llugar. T-Mobile Team ganó la clasificación del equipu, como l'equipu más fuerte del Tour 2004. Na primavera de 2005, Vinokourov ganó la carrera clásica Liège-Bastogne-Liège. Ullrich, como líder del equipu, terminó terceru nel Tour de Francia de 2005. Alexander Vinokourov sofitó, y terminó quintu, yá que ganó dos etapes, incluyida la etapa final de los Campos Elíseos. El pilotu italianu Giuseppe Guerini tamién ganó una etapa y l'equipu T-Mobile igualó la so fazaña de 2004 al ganar de nuevu la clasificación por equipos en 2005. Zabel ganó'l Paris-Tours per tercer vegada a la fin de la temporada.

En xunetu de 2005, mientres el Tour 2005, el contratu de Vinokourov taba escosándose y l'especulación yera abondosu si quedar con T-Mobile. A falta de cuatro díes del Tour 2005, anunció qu'abandonaría l'equipu pa escorrer les sos propies posibilidaes de ganar el Tour de Francia como capitán del equipu y dempués del Tour xunir al equipu de Liberty Seguros.

Dempués de 13 años con Team Telekom y T-Mobile Team, Erik Zabel tamién se foi en 2005 pa montar pal acabante formar Team Milram. Antes de la temporada 2006, Walter Godefroot arrenunció y Olaf Ludwig convertir nel nuevu direutor del equipu de T-Mobile.

Nel escándalu más polémicu dende la xira de 1998, trelce caballeru fueron espulsaos del Tour de Francia 2006 de resultes d'un escándalu de dopaxe n'España, en víspores del prólogu d'Estrasburgu a la 93ª edición. Jan Ullrich, unu de los favoritos pa ganar la carrera, foi unu de los escluyíos de la xira. Otru pilotu de T-Mobile, Oscar Sevilla, tamién foi espulsáu, dexando al equipu empezando con namái siete piloto.

El 9 de xunetu, l'equipu anunció'l despidu del so direutor deportivu, Rudy Pevenage, pola so implicación col ex ganador del Tour de Francia Jan Ullrich nun escándalu español de dopaxe de sangre. &quot;El contratu que xune T-Mobile a Pevenage detúvose retrospectivamente el 30 de xunu&quot;, dixo'l xerente xeneral del equipu, Olaf Ludwig.

El 21 de xunetu de 2006, T-Mobile despidíu Jan Ullrich del equipu a la espera de la investigación de dopaxe.

Nel Tour de Francia 2006, T-Mobile ganó la clasificación del equipu per tercer añu consecutivu, Andreas Klöden algamó'l podiu (3ᵉʳ llugar) per segunda vegada, Matthias Kessler ganó la Etapa 3, Serhiy Honchar ganó dos pruebes individuales (Etapes 7 Y 19) y llevaba la camiseta mariella mientres 3 díes (dempués de les Etapes 7-9).

Dempués del Tour de Francia, l'equipu camudó significativamente; Xerente del equipu, Olaf Ludwig dexó l'equipu y foi reemplazáu por Bob Stapleton. Rolf Aldag, Allan Peiper y Tristan Hoffman convertir en direutor deportivu. Como yá se comentó Ullrich, Sevilla y Pevenage fueron despidíos del equipu. Dellos pilotos que tuvieren col equipu mientres enforma tiempu como Steffen Wesemann, Andreas Klöden y Matthias Kessler fuéronse. Sicasí, la razón nun ta clara. Jörg Ludewig foi puestu en suspensión y el so contratu nun aumentar en rellación col enfotu de dope primeramente na so carrera y primero que se xuniera a T-Mobile. Eddy Mazzoleni que taba nel so primer añu pal equipu tamién se foi. Los contratos de Bram Schmitz y Bas Gilling nun fueron anovaos. El Dr. Lothar Heinrich, el médicu del equipu dende 1995, y el Dr. Andreas Schmid establecieron un nuevu sistema completu de pruebes. Arriendes de les revelaciones que surdieron de la investigación d'Operación Puerto, Heinrich supuestamente casi abandonó'l deporte, pero nel so llugar xunir a Stapleton y al restu del equipu pa crear un nuevu sistema de controles internos y controles de salú qu'aportunó en demostrar que los pilotos de T-Mobile Llimpiar y restaurar la credibilidá del deporte.

En mayu de 2007, dellos ex ciclistes almitieron usar sustancies prohibíes (incluyendo EPO) ente que viaxaben pal equipu a mediaos de los años 90, incluyendo Erik Zabel, Rolf Aldag, Brian Holm, Bjarne Riis, Bert Dietz, Udo Bölts y Christian Henn incluyendo les temporaes nes que Riis y Ullrich ganaron el Tour de Francia. Los médicos del equipu Andreas Schmid y Lothar Heinrich tamién confesaron participar y alministrar sustancies prohibíes. Esti postreru foi'l direutor deportivu del Team Telekom hasta'l 3 de mayu de 2007, cuando foi suspendíu tres les acusaciones publicaes nel llibru del ex miembru del equipu Jef d'Hont. Jef d'Hont trabayara como terapeuta de masaxe pa Team Telekom en 1992-96, y reveló nel so llibru cómo'l sistema de dopaxe fuera entamáu nel equipu, a lo llargo d'esos años.

Nun esfuerciu por presentar una imaxe anovada l'equipu traxo un equipu nuevu al Tour de Francia 2007, y promovió una actitú llibre de drogues y la imaxe. A pesar d'esto, el miembru del equipu Patrik Sinkewitz resultó positivu pa la testosterona elevada mientres un campu d'entrenamientu. Los resultaos de les pruebes namái s'anunciaron cuando Sinkiewitz abandonara'l Tour por cuenta de una mancadura. Inda taba nel hospital cuando foi suspendíu del Equipu T-Mobile, y foi despidíu'l 31 de xunetu de 2007.

==== Desapaición del T-Mobile ====
El 27 de payares de 2007 la compañía alemana [[Deutsche Telekom]] (compañía matriz de T-Mobile, el so filial de móviles) decidió poner fin al so patrociniu del equipu [[T-Mobile Team]]. La estructura, conocida hasta 2002 como [[Team Telekom]] (por [[Deutsche Telekom]]) y darréu T-Mobile Team (por T-Mobile) yera una de les más potentes del pelotón, y la empresa alemana (tantu la casa matriz como'l so filial) yera'l patrocinador más importante del ciclismu: llevaba dende [[1991]] (más que cualesquier otru patrocinador) y yera el que más dineru apurría (15 millones d'euros per temporada).

La decisión de T-Mobile d'abandonar el ciclismu tres diecisiete temporaes deber a los numberosos escándalos de [[dopaxe]] que chiscaren al equipu apocayá, y que la compañía yá alvirtiera que nun toleraría por atentar contra'l bon nome de la empresa: confesiones de dopaxe sistemáticu na so dómina gloriosa de dellos ex ciclistes (incluyendo'l ganador del [[Tour de Francia 1996]], [[Bjarne Riis]], y el cinco vegaes ganador del maillot verde [[Erik Zabel]]), identificación y posterior confirmación de la implicación de [[Jan Ullrich]] na [[Operación Puerto]] como vecera del doctor [[Eufemiano Fuentes]], positivos de [[Patrik Sinkewitz]] y [[Lorenzo Bernucci]]...
&lt;ref name=&quot;T-Mobile retira'l so patrociniu del ciclismu con calter inmediatu por cuenta de los escándalos de dopaxe&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=5941
 |títulu=T-Mobile retira'l so patrociniu del ciclismu con calter inmediatu por cuenta de los escándalos de dopaxe |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=27 de payares de 2007
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Los escándalos pola mor del dopaxe retiren a Telekom&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Comas,
 José |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/escandalos/causa/dopaxe/retiren/Telekom/elpepidep/20071128elpepidep_11/Tes/
 
 |títulu=Los escándalos pola mor del dopaxe retiren a Telekom
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=28 de payares de 2007
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

T-Mobile comprometer a abonar a la estructura del equipu ciclista'l dineru comprometíu pa 2008 en cuenta de que se desvenceyara dafechu'l nome de la empresa del nome del nuevu equipu. Dos selmanes antes [[Adidas]], provisora de la equipación ciclista, tomara una decisión similar al siguir costeando la fabricación de maillots y culottes n'Italia pa la temporada 2008 so la condición de que'l logo de la compañía nun figurara en nengún d'ellos.&lt;ref name=&quot;Un patrociniu vergonzante&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Arribas,
 Carlos
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/patrociniu/vergonzante/elpepidep/20071129elpepidep_8/Tes/
 |títulu=Un patrociniu vergonzante
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=29 de payares de 2007
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adidas ending T-Mobile deal after 2008&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=BikeRadar
 y [[Agence France-Presse|AFP]]
 |url=http://www.bikeradar.com/road/news/nutrition/article/adidas-ending-t-mobile-deal-after-2008-13084/?mp=1
 |títulu=Adidas ending T-Mobile deal after 2008
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=29 de payares de 2007
 |editorial=bikeradar.com
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193516/http://www.bikeradar.com/road/news/nutrition/article/adidas-ending-t-mobile-deal-after-2008-13084/?mp=1
 |archivedate=2016-03-04
 }}&lt;/ref&gt;

=== 2008 ===
[[Ficheru:Paolo Bettini Kim Kirchen LBL2008.jpg|thumbnail|150px|Kirchen col maillot del High Road en [[Liexa-Bastogne-Liexa|Liexa]], díes dempués de ganar la [[Flecha Valona]].]]
[[Ficheru:Team Columbia tour de pologne 2008.jpg|thumbnail|170px|Dos ciclistes, col maillot azul tres la llegada de [[Columbia Sportswear|Columbia]].]]

Col presupuestu del equipu pa tola temporada garantizáu y la so llicencia ProTour asegurada, los xestores de la formación decidieron empezar l'añu col nome '''Team High Road''', una y bones High Road (que, en colloráu y mariellu, yera lo único escritu na equipación) ye'l nome de la sociedá propietaria del equipu.&lt;ref name=&quot;T-Mobile Team becomes Team High Road&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/features/t-mobile-team-becomes-team-high-road
 
 |títulu=T-Mobile Team becomes Team High Road
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=28 de payares de 2007
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt; La formación empezó'l cursu con una equipación totalmente negra (maillot y culotte) pa pasar pocu dempués a maillot blancu y culotte negru, calteniendo les lletres en colloráu y mariellu de High Road.&lt;ref name=&quot;Columbia-High Road unveils its new colours&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://fry.cyclingnews.com/features.php?id=features/2009/columbia_launch09
 
 |títulu=Columbia-High Road unveils its new colours
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=11 de xineru de 2009
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt;

L'equipu empezó la temporada con un dominador [[André Greipel]] nel [[Tour Down Under]] [[australia|australianu]] (primer carrera [[UCI ProTour 2008|ProTour d'esi añu]]), quien ganó la xeneral y cuatro de les seis etapes que componíen la prueba.&lt;ref name=&quot;André Greipel gana'l Tour Down Under&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/ciclismo/es/desarrollo/1080858.html
 
 |títulu=André Greipel gana'l Tour Down Under
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=27 de xineru de 2008
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; Yá na primavera europea, [[Kim Kirchen]] ganó dos etapes na [[Vuelta al País Vascu 2008|Vuelta al País Vascu]],&lt;ref name=&quot;Kim Kirchen gana la segunda etapa de la Vuelta al País Vascu&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/deportes/noticias/462628/04/08/Kim-Kirchen-gana-la-segunda-etapa-de-la Vuelta-al-Pais-Vascu.html
 
 |títulu=Kim Kirchen gana la segunda etapa de la Vuelta al País Vascu
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=8 d'abril de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kirchen gana la cuarta etapa de la Vuelta al País Vascu&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/deportes/noticias/468049/04/08/Kirchen-gana-la-cuarta-etapa-de-la Vuelta-al-Pais-Vascu.html
 
 |títulu=Kirchen gana la cuarta etapa de la Vuelta al País Vascu
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=10 d'abril de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt; según la clásica [[Flecha Valona]] en imponiéndose nel [[Muriu de Huy]].&lt;ref name=&quot;Kim Kirchen llévase la Flecha Valona&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita publicación
 |url
 = http://www.lavozdeasturias.es/noticias/noticia.asp?pkid=414186
 |títulu
 = Kim Kirchen llévase la Flecha Valona
 |fechaaccesu
 = 16 de febreru de 2010
 |fecha
 = 24 d'abril de 2008
 |editorial
 = [[La Voz de Asturias]]
 }} |2=http://www.lavozdeasturias.es/noticias/noticia.asp?pkid=414186 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

L'equipu ganó cuatro etapes nel [[Giro d'Italia 2008|Giro d'Italia]]. Les dos primeres victories na ronda italiana llegaron de la mano del velocista británicu [[Mark Cavendish]],&lt;ref name=&quot;Cavendish gana la so segunda etapa ante Bennati y Visconti sigue líder&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.publico.es/agencias/efe/107527/cavendish/gana/segunda/etapa/bennati/visconti/sigue/líder
 |títulu=Cavendish gana la so segunda etapa ante Bennati y Visconti sigue líder
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=23 de mayu de 2008
 |editorial=[[Público (España)|Público]]}}&lt;/ref&gt; quien yá ganara'l curtiu prólogu del [[Tour de Romandía]] pocu antes;&lt;ref name=&quot;Cavendish gana'l prólogu del Tour de Romandía&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]
|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2008/04/29/ciclismo/1209494007.html
 |títulu=Cavendish gana'l prólogu del Tour de Romandía
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=29 d'abril de 2008
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; Cavendish arrenunció a una tercer victoria nel Giro al dexar -y la nos últimos metros al so postreru llanzador, Greipel, en señal d'agradecimientu pol trabayu desenvueltu en llegaes previes.&lt;ref name=&quot;Cavendish dexa pasu a Greipel nel Giro&quot;&gt;{{cita publicación
 
 |url=http://www.hoysport.com/noticias/ciclismo/giro_encara_recta_final_200805280745.html
 
 |títulu=Cavendish dexa pasu a Greipel nel Giro
 
 |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 
 |fecha=28 de mayu de 2008
 
 |editorial=[[Diariu Güei (Estremadura)|Güei]]
 
 }}&lt;/ref&gt; La cuarta victoria del equipu na ronda italiana llograr na última etapa, la contrarreló individual de [[Milán]], de la mano del especialista [[Marco Pinotti]].&lt;ref name=&quot;Contador rei d'Italia. La contrarreló pa Pinotti.&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Scognamiglio,
 Ciro
 |url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Giroditalia/2008/es/Primo_Piano/2008/06_Giugno/01/giro.shtml
 |títulu=Contador rei d'Italia. La contrarreló pa Pinotti.
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=1 de xunu de 2008
 |editorial=[[La Gazzetta dello Sport]]
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221020135904/https://www.gazzetta.it/Speciali/Giroditalia/2008/es/Primo_Piano/2008/06_Giugno/01/giro.shtml
 |archivedate=2022-10-20
 }}&lt;/ref&gt;

En xunu [[George Hincapie]] y Kirchen ganaron dos tales etapes de la [[Dauphiné Libéré]] y la [[Vuelta a Suiza]] respeutivamente,&lt;ref name=&quot;George Fincapié vuelve polos sos fueros y gana la 2ª etapa&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.lostxirrindularis.com/displayarticle6908.html
 
 |títulu=George Fincapié vuelve polos sos fueros y gana la 2ª etapa |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=11 de xunu de 2008
 |editorial=lostxirrindularis.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kirchen gana la sesta etapa de la Vuelta a Suiza y arrampuña el lideralgu a Igor Antón&quot;&gt;{{cita publicación |autor = Axencies
 |url = http://www.lavozdegalicia.es/deportes/2008/06/20/0003_6921098.htm
 |títulu = Kirchen gana la sesta etapa de la Vuelta a Suiza y arrampuña el lideralgu a Igor Antón
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |fecha = 20 de xunu de 2008
 |editorial = [[La Voz de Galicia]]
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20160310042532/http://www.lavozdegalicia.es/deportes/2008/06/20/0003_6921098.htm
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2016
}}&lt;/ref&gt; dambes consideraes carreres preparatorias pal inminente Tour.&lt;ref name=&quot;Contador empieza en Portugal la cuenta trás escontra'l Tour&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita publicación
 |url = http://www.elperiodico.com/es/noticias/deportes/20100215/contador-empieza-portugal-cuenta-atras-escontra-tour/print-226531.shtml
 |títulu = Contador empieza en Portugal la cuenta trás escontra'l Tour
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |fecha = 15 de febreru de 2010
 |editorial = [[El Periódico de Catalunya]]
 }} |2=http://www.elperiodico.com/es/noticias/deportes/20100215/contador-empieza-portugal-cuenta-atras-escontra-tour/print-226531.shtml |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Amás, seis ciclistes proclamáronse campeones contrarreló nos campeonatos nacionales apostaos nos sos respeutivos países, cinco d'ellos esi mesmu mes: Pinotti ([[Campeonatu d'Italia de ciclismo contrarreló|Italia]]), Grabsch ([[Campeonatu d'Alemaña de ciclismo contrarreló|Alemaña]]), Kirchen (Luxemburgu), Boasson Hagen (Noruega), Frantisek Rabon (República Checa) y Adam Hansen (Australia, anque esti postreru nel mes de xineru).

El 16 de xunu anuncióse qu'a partir del 5 de xunetu, entamu del [[Tour de Francia 2008|Tour de Francia]], la empresa de ropa deportivo [[Columbia Sportswear]] sería la patrocinadora principal del equipu, pasando a llamase '''Team Columbia-High Road'''.&lt;ref name=&quot;High Road va correr el Tour col nome de Team Columbia&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.terra.es/deportes/articulo/html/dpo505365.htm
 
 |títulu=High Road va correr el Tour col nome de Team Columbia
 |fechaaccesu=17 de febreru de 2010
 |fecha=16 de xunu de 2008
 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Team High Road will start the 2008 Tour de France as 'Team Columbia'&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Haake,
 Bjorn
 |url=http://autobus.cyclingnews.com/news.php?id=news/2008/jun08/jun16news2a |títulu=Team
 High Road will start the 2008 Tour de France as 'Team Columbia'
 |fechaaccesu=17 de febreru de 2010
 |fecha=16 de xunu de 2008
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt; La llegada del patrocinador viose reflexada nun cambéu del maillot, que pasó a ser azul claru.&lt;ref name=&quot;High Road's Stapleton on Columbia future&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Friebe,
 Daniel (''Procycling'') y Cyclingnews
 |url=http://autobus.cyclingnews.com/news.php?id=features/2008/highroad_columbia08
 |títulu=High Road's Stapleton on Columbia future
 |fechaaccesu=17 de febreru de 2010
 |fecha=17 de xunu de 2008
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt; Na ''Grande Boucle'', apostada en [[xunetu]], foi l'equipu con más victories d'etapa, al llograr imponese en seis: cuatro con Cavendish, una con Kirchen (tres descalificación de [[Stefan Schumacher]] por dopaxe)&lt;ref name=&quot;UCI etapes&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.uci.infostradasports.com/asp/lib/TheASP.asp?PageID=19004&amp;SportID=102&amp;CompetitionID=20433&amp;EditionID=460336&amp;SeasonID=474&amp;ClassID=1&amp;GenderID=1&amp;EventID=12146&amp;EventPhaseID=0&amp;Phase1ID=-1&amp;Phase2ID=0&amp;Phase3ID=0&amp;CompetitionCodeInv=1&amp;Detail=1&amp;Ranking=0&amp;All=0&amp;TaalCode=2&amp;StyleID=0&amp;Cache=8 |títulu=Men Elite Tour de France (FRA/N) |fechaaccesu=17 de febreru de 2010 |editor=[[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111007114212/http://www.uci.infostradasports.com/asp/lib/TheASP.asp?PageID=19004&amp;SportID=102&amp;CompetitionID=20433&amp;EditionID=460336&amp;SeasonID=474&amp;ClassID=1&amp;GenderID=1&amp;EventID=12146&amp;EventPhaseID=0&amp;Phase1ID=-1&amp;Phase2ID=0&amp;Phase3ID=0&amp;CompetitionCodeInv=1&amp;Detail=1&amp;Ranking=0&amp;All=0&amp;TaalCode=2&amp;StyleID=0&amp;Cache=8 |fechaarchivu=7 d'ochobre de 2011 }}&lt;/ref&gt; y otra más con [[Marcus Burghardt]]. Amás, Kirchen llució'l [[maillot mariellu]] de líder de la xeneral mientres cuatro etapes,&lt;ref name=&quot;Riccó conquistó per delantre de Valverde'l primer visu del Tour, Kirchen nuevu líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/otros
 deportes/noticias/648518/07/08/Ricco-conquisto-per delantre-de-Valverde-el-primer-visu-del-Tour-Kirchen-nuevu-líder.html
 |títulu=Riccó conquistó per delantre de Valverde'l primer visu del Tour, Kirchen nuevu líder
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=10 de xunetu de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Piepoli gana en Hautacam, Evans atrapa'l maillot mariellu y Valverde fúndese&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/otros
 deportes/noticias/654354/07/08/Piepoli-gana-en-Hautacam-Evans-atrapa-el-maillot-mariellu-y-Valverde-fúndese.html
 |títulu=Piepoli gana en Hautacam, Evans atrapa'l maillot mariellu y Valverde fúndese |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=14 de xunetu de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt; sabiéndose darréu que tuvo d'haber llucíu dichu maillot dos díes más (hasta un total de seis),&lt;ref name=&quot;UCI etapes&quot;/&gt; nos que lo llució Schumacher, descalificáu (y sancionáu con una suspensión de dos años) meses dempués en dando positivu por [[CERA (fármacu)|CERA]] nun reanálasis posterior de les muestres tomaes mientres la ronda gala.&lt;ref name=&quot;El TAS refuga'l recursu de Stefan Schumacher&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.rtve.es/deportes/20100125/tas-refuga-recursu-stefan-schumacher/314207.shtml
 |títulu=El TAS refuga'l recursu de Stefan Schumacher
 |fechaaccesu=17 de febreru de 2010
 |fecha=25 de xineru de 2010
 |editorial=[[Radiotelevisión Española|RTVE]]}}&lt;/ref&gt;

N'agostu, Greipel y el mozu [[Edvald Boasson Hagen]] ganaron dos tales etapes nel [[Eneco Tour]].&lt;ref name=&quot;Greipel gana la 2ª etapa del Tour del Benelux y Gutiérrez sigue líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/715447/08/08/Greipel-gana-la-2-etapa-del-Tour-del-Benelux-y-Gutierrez-sigue-líder.html
 
 |títulu=Greipel gana la 2ª etapa del Tour del Benelux y Gutiérrez sigue líder
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=22 d'agostu de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Boasson wins Benelux sixth stage&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Agence
France-Presse|AFP]]
 |url=http://velonews.competitor.com/2008/08/race/race-reports/boasson-wins-benelux-sixth-stage_82377
 |títulu=Boasson wins Benelux sixth stage
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=26 d'agostu de 2008
 |editorial=velonews.com}}&lt;/ref&gt; Poco dempués, en [[setiembre]], [[Linus Gerdemann]] ganó nel so país la [[Vuelta a Alemaña]],&lt;ref name=&quot;Victoria final de Linus Gerdemann na Vuelta a Alemaña&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/738071/09/08/Victoria-final-de-Linus-Gerdemann-en-la Vuelta-a-Alemaña.html
 
 |títulu=Victoria final de Linus Gerdemann na Vuelta a Alemaña |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=6 de setiembre de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt; na qu'amás cuatro ciclistes del equipu llograron una victoria d'etapa cada unu: el mesmu Gerdemann (ganador de la etapa reina),&lt;ref name=&quot;Linus Gerdemann gana la etapa reina y ye líder de la Vuelta a Alemaña&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/noticies-email/727179/Linus-Gerdemann-gana-la etapa-reina-y-ye-líder-de-la Vuelta-a-Alemaña |títulu=Linus
 
 Gerdemann gana la etapa reina y ye líder de la Vuelta a Alemaña |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=30 d'agostu de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt; Greipel,&lt;ref name=&quot;Greipel llevar al sprint la cuarta etapa y Gerdemann sigue líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=8169
 
 |títulu=Greipel llevar al sprint la cuarta etapa y Gerdemann sigue líder
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=2 de setiembre de 2008
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt; [[Gerald Ciolek]]&lt;ref name=&quot;Gerald Ciolek imponer na quinta etapa y Gerdemann sigue líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=8183
 
 |títulu=Gerald Ciolek imponer na quinta etapa y Gerdemann sigue líder
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=3 de setiembre de 2008
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt; y [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]].&lt;ref name=&quot;Gedermann facer cola Vuelta a Alemaña&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/ciclismo/es/desarrollo/1159320.html
 
 |títulu=Gedermann facer cola Vuelta a Alemaña |fechaaccesu=16
 de febreru de 2010
 |fecha=6 de setiembre de 2008
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; L'equipu nun participó na [[Vuelta a España 2008|Vuelta a España]], dempués de nun tar ente los 20 equipos escoyíos pola organización ([[Unipublic]]) el 29 d'abril, siendo l'únicu equipu ProTour que nun figuraba en dicha llista.&lt;ref name=&quot;La Vuelta a España dexa fora al High Road, ex T-Mobile&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Reuters]]

 |url=http://ecodiario.eleconomista.es/noticias/noticias/540060/04/08/La Vuelta-a-Espana-deja-fuera-al-High-Road-ex-TMobile.html
 |títulu=La Vuelta a España dexa fora al High Road, ex T-Mobile
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=29 d'abril de 2008
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;

Poco dempués [[Bert Grabsch]], col maillot de la selección alemana, proclamóse [[Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta 2008|Campeón del Mundu de contrarreló]] en [[Varese]], per delantre de [[Svein Tuft]] (''[[Canadá]]'') y [[David Zabriskie]] (''[[Estaos Xuníos]]'').

=== 2009 ===
[[Ficheru:Gent-Wevelgem 2009 Edvald Boasson Hagen.jpg|thumb|150px|[[Edvald Boasson Hagen]], na [[Gante-Wevelgem]].]]
[[Ficheru:CLM Tour de Romandie 2009 - Columbia.jpg|thumb|150px|Los ciclistes del equipu, camín de la victoria na CRE del [[Tour de Romandía 2009|Tour de Romandía]].]]
[[Ficheru:Mark Cavendish 2009.jpg|thumb|150px|[[Mark Cavendish|Cavendish]], celebrando una victoria d'etapa nel [[Giro d'Italia 2009|Giro d'Italia]].]]
En [[2009]] l'equipu tuvo una equipación distinta, con predominiu de los colores blancu y mariellu, coincidiendo cola llegada de nuevos patrocinadores secundarios y provisores.&lt;ref name=&quot;Videos de la presentación del Team Columbia-Highroad&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = Bonu Santamaría, Carlos
 |url = http://www.ciclismoafondo.es/caf/competicion/contenido/noticia/videos-de-la-presentacion-del-team-columbia-highroad/2c90a89c1eddb958011edfdf10fd0125.html;jsessionid=55A7127512D2BDB9BE25ECC5B62B0D60
 |títulu = Videos de la presentación del Team Columbia-Highroad
 |fechaaccesu = 17 de febreru de 2010
 |fecha = 19 de xineru de 2009
 |editorial = Ciclismu a xeitu
 }}&lt;/ref&gt;

La primera gran victoria de la temporada llegó de la mano de [[Mark Cavendish]], que ganó al sprint la ''classicissima'' [[Milán-Sanremo 2009|Milán-Sanremo]], una de les cinco clásiques consideraes monumentos del ciclismu.&lt;ref name=&quot;La bomba Cavendish&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Arribas,
 Carlos
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/bomba/Cavendish/elpepidep/20090323elpepidep_28/Tes/
 |títulu=La bomba Cavendish
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=23 de marzu de 2009
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; Poco dempués [[Edvald Boasson Hagen]] impúnxose sobre'l pavé de la [[Gante-Wevelgem 2009|Gante-Wevelgem]],&lt;ref name=&quot;Boasson imponer na Gante Wevelgem&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita publicación
 |url = http://www.lavozdeasturias.es/noticias/noticia.asp?pkid=486634
 |títulu = Boasson imponer na Gante Wevelgem
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 10 d'abril de 2009
 |editorial = [[La Voz de Asturias]]
 }} |2=http://www.lavozdeasturias.es/noticias/noticia.asp?pkid=486634 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; y [[Michael Albasini]] y [[Marco Pinotti]] ganaron dos tales etapes na [[Vuelta al País Vascu]].&lt;ref name=&quot;Albasini gana la cuarta etapa de la Vuelta al País Vascu y Contador caltién líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.eldiariomontanes.es/20090410/deportes/ciclismo/albasini-gana-cuarta-etapa-20090410.html
 
 |títulu=Albasini gana la cuarta etapa de la Vuelta al País Vascu y Contador caltién líder
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=10 d'abril de 2009
 |editorial=[[El Diario Montañés]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marco Pinotti gana la etapa de Zalla&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.lostxirrindularis.com/displayarticle8216.html
 
 |títulu=Marco Pinotti gana la etapa de Zalla
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=10 d'abril de 2009
 |editorial=lostxirrindularis.com}}&lt;/ref&gt;

La bona primavera del equipu, jalonada con diverses victories nel Circuitu Continental, viose confirmada cola victoria na contrarreló por equipos del [[Tour de Romandía 2009|Tour de Romandía]] (onde [[Frantisek Rabon]] yá ganara'l prólogu).&lt;ref name=&quot;Valverde termina terceru nel prólogu del Tour de Romandía y Frantisek Rabon convertir nel primer líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.europapress.es/deportes/ciclismo-00396/noticia-ciclismu-valverde-termina-terceru-prologo-tour-romandia-frantisek-rabon-convierte-primer-líder-20090428205609.html
 
 |títulu=Valverde termina terceru nel prólogu del Tour de Romandía y Frantisek Rabon convertir nel primer líder
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=28 d'abril de 2009
 |editorial=[[Europa Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;El Columbia gana la contrarreló por equipos y Rabon ye de nuevu líder&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = Redaición
 |url = http://www.eitb.com/deportes/ciclismo/detalle/139576/el-columbia-gana-contrarreló-equipo-rabon-es-nuevo-líder/
 |títulu = El Columbia gana la contrarreló por equipos y Rabon ye de nuevu líder
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 1 de mayu de 2009
 |editorial = [[Euskal Irrati Telebista|EiTB]]
 }}&lt;/ref&gt; En mayu llegaron les seis victories d'etapa nel [[Giro d'Italia 2009|Giro d'Italia]] la contrarreló por equipos inicial de [[Venecia]],&lt;ref name=&quot;El Columbia-High Road llévase la crono por equipos per delantre de Garmin y de Astana&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.lukor.com/deportes/noticias/0905/09184134.htm
 
 |títulu=El Columbia-High Road llévase la crono por equipos per delantre de Garmin y de Astana
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010

 |fecha=9 de mayu de 2009
 |editorial=lukor.com}}&lt;/ref&gt; una con Boasson Hagen,&lt;ref name=&quot;El noruegu Boasson Hagen gana la séptima etapa del Giro&quot;&gt;{{cita publicación
 
 |url=https://www.abc.es/20090515/deportes-ciclismo/noruegu-boasson-hagen-gana-200905151711.html
 
 |títulu=El noruegu Boasson Hagen gana la séptima etapa del Giro
 
 |fechaaccesu=14
 de febreru de 2010
 
 |fecha=15 de mayu de 2009
 
 |editorial=[[ABC (España)|ABC]]
 
 }}&lt;/ref&gt; otra con [[Kanstantsin Siutsou]],&lt;ref name=&quot;Siutsou llévase la octava etapa y Di Luca caltién el lideralgu&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=10865
 
 |títulu=Siutsou llévase la octava etapa y Di Luca caltién el lideralgu |fechaaccesu=14
 de febreru de 2010
 |fecha=15 de mayu de 2009
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt; y tres etapes con Cavendish.&lt;ref name=&quot;Tercer victoria y retirada de Cavendish&quot;&gt;{{cita web
 |url=http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/tercer-victoria-retirada-cavendish/csrcsrpor/20090522csrcsrdep_7/Tes
 |títulu=Tercer victoria y retirada de Cavendish
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=15 de mayu de 2009
 |editorial=[[Cadena SER]]
 }}&lt;/ref&gt;

Nes carreres previes al Tour, el campeón del mundu contrarreló [[Bert Grabsch]] ganó una etapa en dicha modalidá na [[Dauphiné Libéré]].&lt;ref name=&quot;Grabsch imponer na crono y Evans ye'l nuevu líder&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = Beldarrain, Andoni
 |url = http://www.eitb.com/deportes/ciclismo/detalle/168201/grabsch-imponse-crono-evans-es-nuevo-líder/
 |títulu = Grabsch imponer na crono y Evans ye'l nuevu líder
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 10 de xunu de 2009
 |editorial = [[Euskal Irrati Telebista|EiTB]]
 }}&lt;/ref&gt; Poco dempués l'equipu protagonizó una gran [[Vuelta a Suiza]] ganando seis de les nueve etapes de la carrera per mediu de cinco corredores: [[Bernhard Eisel]],&lt;ref name=&quot;Eisel gana un polémicu esprint&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = López, Jon
 |url = http://www.eitb.com/deportes/ciclismo/detalle/171059/eis-gana-polemico-esprint/
 |títulu = Eisel gana un polémicu esprint
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 14 de xunu de 2009
 |editorial = [[Euskal Irrati Telebista|EiTB]]
 }}&lt;/ref&gt; Cavendish (dos),&lt;ref name=&quot;Cavendish, imbatible&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Axencies
 
 |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/06/18/ciclismo/1245342517.html
 |títulu=Cavendish, imbatible
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=18 de xunu de 2009
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; Albasini,&lt;ref name=&quot;Albasini gana la quinta etapa de la Vuelta a Suiza y Valjavec sigue líder&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.terra.com/deportes/articulo/html/fox995574.htm
 
 |títulu=Albasini gana la quinta etapa de la Vuelta a Suiza y Valjavec sigue líder
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=17 de xunu de 2009
 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}&lt;/ref&gt; [[Kim Kirchen]]&lt;ref name=&quot;Kirchen axudícase la séptima etapa y Valjavec sigue como líder&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=11319
 |títulu=Kirchen axudícase la séptima etapa y Valjavec sigue como líder
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010

 |fecha=19 de xunu de 2009
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt; y [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]].&lt;ref name=&quot;Tony Martin gana la etapa reina de la Vuelta a Suiza&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.marca.com/2009/06/20/ciclismo/1245517148.html
 |títulu=Tony Martin gana la etapa reina de la Vuelta a Suiza |fechaaccesu=14
 de febreru de 2010
 |fecha=20 de xunu de 2009
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; Nesos díes producióse tamién l'alcuerdu con [[HTC Corporation]] por que dicha compañía convertir en copatrocinadora del equipu a partir del Tour, pasando asina a denominase '''Team Columbia-HTC'''.&lt;ref name=&quot;HTC convertir en nuevu patrocinador del equipu Columbia-High Road&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=11467
 |títulu=HTC convertir en nuevu patrocinador del equipu Columbia-High Road
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010

 |fecha=2 de xunetu de 2009
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt;

Nel [[Tour de Francia 2009|Tour de Francia]] Cavendish ganó seis etapes (incluyendo la prestixosa etapa final, con meta nos [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]] de [[París]]), siendo'l corredor con más victories en dicha edición de la ronda gala.&lt;ref name=&quot;Cavendish remata cola so sesta victoria y Contador gana'l so segundu Tour&quot;&gt;{{cita publicación
 |axencia=[[Europa Press]]
 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=11832
 |títulu=Cavendish remata cola so sesta victoria y Contador gana'l so segundu Tour
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=26 de xunetu de 2009
 |editorial=EsCiclismo.com
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304204145/http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=11832
 |archivedate=2016-03-04
 }}&lt;/ref&gt; Sicasí, el británicu nun pudo ganar el maillot verde de la clasificación por puntos que llegó a llucir mientres delles etapes, yá que finalmente'l ganador de dichu maillot foi [[Thor Hushovd]] (''[[Cervélo Test Team|Cervélo]]'').&lt;ref name=&quot;Clasificaciones Tour de Francia 2009&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.letour.fr/2009/TDF/LIVE/es/2100/classement/index.html
 |títulu=Clasificaciones Tour de Francia 2009
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=26 de xunetu de 2009
 |editorial=letour.fr/2009}}&lt;/ref&gt; De cara a la clasificación xeneral, el mozu Tony Martin foi una de les sorpreses de la carrera mientres les dos primeres selmanes, vistiendo'l maillot blancu de meyor nuevu mientres doce xornaes,&lt;ref name=&quot;Tony Martin, ciclista alemán del añu&quot;&gt;{{cita publicación
 |axencia = Rad-Net
 |url = http://www.ciclismohoy.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1110:tony-martin-ciclista-aleman-del anu-&amp;catid=94:noticies&amp;Itemid=93
 |títulu = Tony Martin, ciclista alemán del añu
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 2 de xineru de 2010
 |editorial = ciclismohoy.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20160304200548/http://www.ciclismohoy.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1110:tony-martin-ciclista-aleman-del anu-&amp;catid=94:noticies&amp;Itemid=93
 |fechaarchivu = 4 de marzu de 2016
 }}&lt;/ref&gt; anque nes etapes montascoses de los Alpes de la última selmana perdió la so hasta entós bona posición na clasificación.&lt;ref name=&quot;Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 14&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.marca.com/deporte/ciclismo/tour/2009/clasificaciones/etapa14.html
 |títulu=Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 14
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=18 de xunetu de 2009
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 15&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.marca.com/deporte/ciclismo/tour/2009/clasificaciones/etapa15.html
 |títulu=Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 15
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=19 de xunetu de 2009
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; Sicasí, el tiempu perdíu nes xornaes alpines dexó-y participar na escapada de la penúltima etapa con final nel [[Mont Ventoux]], onde foi finalmente segundu en siendo descolgado por [[Juanma Gárate]] (''[[Rabobank (equipu ciclista)|Rabobank]]'') nos últimos metros,&lt;ref name=&quot;Gárate pon el berru na lluna&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Rodrigálvarez,
 Eduardo |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Garate/pon/glayo/Lluna/elpepidep/20090726elpepidep_2/Tes/
 
 |títulu=Gárate pon el berru na lluna
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=26 de xunetu de 2009
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; llegando finalmente a trés segundos del ganador.&lt;ref name=&quot;Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 20&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.marca.com/deporte/ciclismo/tour/2009/clasificaciones/etapa20.html
 |títulu=Clasificaciones del Tour de Francia 2009: etapa 20
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=25 de xunetu de 2009
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt;

L'equipu ganó cinco etapes na [[Vuelta a España 2009|Vuelta a España]]: cuatro con [[André Greipel]] (incluyendo la etapa final con meta nel [[Paséu de la Castellana]] de [[Madrid]]) y una con [[Greg Henderson]].&lt;ref name=&quot;Valverde gana la Vuelta a España y Greipel el postreru esprint&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Axencies
 |url=http://www.elmundodeportivo.es/gen/20090920/53788691351/noticia/valverde-gana-la vuelta-a-espana-y-greipel-el-ultimo-esprint.html
 |títulu=Valverde gana la Vuelta a España y Greipel el postreru esprint
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=20 de setiembre de 2009
 |editorial=[[Mundo Deportivo]]
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greg Henderson gana la tercer etapa al esprint&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = Beldarrain, Andoni
 |url = http://www.eitb.com/deportes/ciclismo/vuelta-a-espana/detalle/226935/greg-henderson-gana-tercer-etapa-esprint/
 |títulu = Greg Henderson gana la tercer etapa al esprint
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 31 d'agostu de 2009
 |editorial = [[Euskal Irrati Telebista|EiTB]]
 }}&lt;/ref&gt; Greipel, que yá ganara una etapa al sprint nel [[Tour Down Under 2009|Tour Down Under]] en [[xineru]],&lt;ref name=&quot;Greipel bate a los sprinters 'aussies' na primer etapa&quot;&gt;{{cita publicación |agencia=Europa Press

 |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/01/20/ciclismo/1232449944.html
 |títulu=Greipel bate a los sprinters 'aussies' na primer etapa |fechaaccesu=14
 de febreru de 2010
 |fecha=20 de xineru de 2009
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; ganó tamién la clasificación por puntos.&lt;ref name=&quot;Vuelta a España 2009: Clasificación por Puntos&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.lavuelta.com/09/espanol/resultados/index.html?y=21
 |títulu = Vuelta a España 2009: Clasificación por Puntos
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |fecha = 20 de setiembre de 2009
 |editorial = [[Vuelta a España 2009|lavuelta.com/09/]]
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100206042924/http://www.lavuelta.com/09/espanol/resultados/index.html?y=21
 |fechaarchivu = 6 de febreru de 2010
}}&lt;/ref&gt; Poco primero de la Vuelta, Boasson Hagen ganó la xeneral y dos etapes (una al sprint y la otra contrarreló) del [[Eneco Tour 2009|Eneco Tour]].&lt;ref name=&quot;Edvald Boasson Hagen sigue líder del Eneco Tour en ganando la 6ª etapa&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/1492167/08/09/Edvald-Boasson-Hagen-sigue-líder-del-Eneco-Tour-en
 ganando-la-6-etapa.html
 |títulu=Edvald Boasson Hagen sigue líder del Eneco Tour en ganando la 6ª etapa |fechaaccesu=14
 de febreru de 2010
 |fecha=24 d'agostu de 2009
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Boasson Hagen gana'l Eneco Tour&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.nortecastilla.es/20090826/deportes/ciclismo/boasson-hagen-gana-eneco-20090826.html
 
 |títulu=Boasson Hagen gana'l Eneco Tour
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=26 d'agostu de 2009
 |editorial=[[El Norte de Castilla]]}}&lt;/ref&gt;

Na parte final de la temporada confirmóse que cuatro ciclistes del equipu, incluyíos Boasson Hagen y Henderson, correríen en [[2010]] nel [[Team Sky]], un nuevu equipu británicu de categoría [[UCI ProTour|ProTour]].&lt;ref name=&quot;El Sky busca un ganador británicu del Tour&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Llamas,
 Fernando |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/11/16/ciclismo/1258397361.html
 
 |títulu=El Sky busca un ganador británicu del Tour
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=16 de payares de 2009
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; Anque se rumoreó sobre dicha posibilidá, finalmente Cavendish nun fichó pol equipu del so país al considerar que tenía más opciones de ganar permaneciendo nun equipu formáu al so alredor.&lt;ref name=&quot;Cavendish quedar nel Columbia porque tien un equipu al so 'alredor'&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/cavendish-queda-columbia-tien-equipu/daspor/20091130dasdascic_1/Tes
 |títulu=Cavendish quedar nel Columbia porque tien un equipu al so 'alredor'
 |fechaaccesu=14 de febreru de 2010
 |fecha=30 de payares de 2009
 |editorial=[[Diariu As|As]]}}&lt;/ref&gt;

=== 2010 ===
[[Ficheru:André Greipel ochre 2, Stirling podium, TDU 2010 Stage 3.JPG|thumb|150px|'''[[André Greipel|Greipel]]''', de naranxa nel [[Tour Down Under 2010|Tour Down Under]].]]
[[Ficheru:GW 2010 2.JPG|thumb|150px|'''[[Bernhard Eisel|Eisel]]''', xubiendo Kemmel na [[Gante-Wevelgem 2010|Gante-Wevelgem]].]]
De cara a la temporada 2010, l'equipu realizó una concentración iverniza en [[Lanzarote]] ([[Islles Canaries|Canaries]]).&lt;ref name=&quot;L'equipu ciclista Team Columbia-HTC entrenar en Lanzarote&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor = Bombardi, Cristina
 |url = http://www.lavozdelanzarote.com/article34434.html
 |títulu = L'equipu ciclista Team Columbia-HTC entrenar en Lanzarote
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |fecha = 16 d'avientu de 2009
 |editorial = lavozdelanzarote.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20091219190417/http://www.lavozdelanzarote.com/article34434.html
 |fechaarchivu = 19 d'avientu de 2009
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20091219190417/http://www.lavozdelanzarote.com/article34434.html
 |archivedate = 2009-12-19
}}&lt;/ref&gt; Amás, anuncióse que l'equipu pasaría a denominase '''Team HTC-Columbia'''.&lt;ref name=&quot;What's in a name? Columbia-HTC now HTC-Columbia for 2010 season&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Raia,
 James
 |url=http://www.examiner.com/x-1155-Cycling-Examiner~y2010m1d8-Whats-in-a-name-ColumbiaHTC-now-HTCColumbia-for-2010-season
 |títulu=What's in a name? Columbia-HTC now HTC-Columbia for 2010 season
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |fecha=8 de xineru de 2010
 |editorial=examiner.com}}&lt;/ref&gt;

[[André Greipel]] ganó en xineru la xeneral y trés de les seis etapes del [[Tour Down Under 2010|Tour Down Under]], faciéndose asina col maillot naranxa de vencedor final. Poco dempués Greipel espresó'l so deséu de que Cavendish abandonara l'equipu y fichara pol [[Sky Professional Cycling Team|Sky]] en [[2011]] pa pasar asina a ser él el esprínter principal de la escuadra; el direutor Brian Holm nun s'amosó esmolecíu por unes declaraciones que dixo entender, anque enfatizó que les estadístiques al respeutu nun mentíen y que Cavendish yera &quot;el meyor&quot;.&lt;ref name=&quot;Greipel hopes Cavendish moves to Sky, wants top billing in HTC Columbia&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.velonation.com/News/ID/2975/Greipel-hopes-Cavendish-moves-to-Sky-wants-top-billing-in-HTC-Columbia.aspx
 
 |títulu=Greipel hopes Cavendish moves to Sky, wants top billing in HTC Columbia
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2010
 |fecha=3 de febreru de 2010
 |editorial=velonation.com}}&lt;/ref&gt;

[[Mark Cavendish]], estrella del equipu en ganando 25 de los 27 sprints qu'apostó en 2009, tuvo pela cueta un discretu entamu de temporada. El de la [[Isla de Man]], convertíu n'oxetivu de la prensa sensacionalista británica, operar d'una muela tando de vacaciones en [[Paraguái]] y tuvo problemes dixestivos al so regresu a Europa, polo que nun pudo realizar la pretemporada según lo entamao.&lt;ref name=&quot;Cavendish y el so añu negru&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Urraburu,
 Benito |url=http://www.diariovasco.com/v/20100705/deportes/ciclismo/cavendish-negru-20100705.html
 
 |títulu=Cavendish y el so añu negru |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=5 de xunetu de 2010
 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}&lt;/ref&gt; Amás, el so hermanu Andy foi condergáu a seis años de prisión pola so implicación na venta de drogues.&lt;ref name=&quot;Contador y Armstrong nin se miren&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Gómez
 Peña, Jesús
 |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100709/deportes/mas-deporte/contador-armstrong-miren-20100709.html
 |títulu=Contador y Armstrong nin se miren
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=9 de xunetu de 2010
 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]
 }}&lt;/ref&gt; Cavendish remató la [[Tirrenu-Adriáticu]] ensin victories y nun entró na disputa del sprint final na [[Milán-Sanremo 2010|Milán-Sanremo]] (onde foi asocedíu por [[Óscar Freire]]), nun llogrando'l so primer trunfu de la temporada hasta la [[Volta a Cataluña]] a finales de marzu,&lt;ref name=&quot;Primer momentu Cavendish de 2010&quot;&gt;{{cita publicación
 |url=http://es.eurosport.yahoo.com/23032010/47/volta-catalunya-primer-momentu-cavendish-2010.html
 |títulu=Primer momentu Cavendish de 2010
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=23 de marzu de 2010
 |editorial=[[Eurosport]]
 }}&lt;/ref&gt; cuando un añu antes pa eses feches yá llograra seis victories.&lt;ref name=&quot;Cavendish imponer n'etapa de Catalunya&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.eluniversal.com/2010/03/23/cicl_ava_cavendish-imponse_23A3633853.shtml
 
 |títulu=Cavendish imponer n'etapa de Catalunya |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=23 de marzu de 2010
 |editorial=[[El Universal (Venezuela)|El Universal]]}}&lt;/ref&gt;

Greipel protestó por nun haber sío incluyíu nel nueve del equipu pa la ''Classiccisima'' magar el so bon estáu de forma, y cuestionó que sigo fuera convocáu'l vixente ganador Cavendish magar atopase en peores condiciones físiques qu'él.&lt;ref name=&quot;Greipel admits frustration following non-selection for Milan-Sanremo&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Gruber,
 Jered
 |url=http://www.velonation.com/News/ID/3534/Greipel-admits-frustration-following-non-selection-for-Milan-Sanremo.aspx
 |títulu=Greipel admits frustration following non-selection for Milan-Sanremo
 |fechaaccesu=21 de marzu de 2010
 |fecha=30 d'avientu de 2010
 |editorial=[[VeloNation]]}}&lt;/ref&gt; Esa crítica foi respondida por Cavendish al traviés d'unes declaraciones al diariu ''[[The Guardian]]'' nes qu'aseguraba qu'él yera meyor que Greipel inclusive tando en baxa forma, de la que refugaba la posibilidá de que dambos corrieren xuntos en dalguna carrera, incluyíu'l Tour de Francia; Cavendish atacó tamién a Greipel afirmando que'l xermanu nunca ganaría un monumentu y que si'l so oxetivu fuera llograr &quot;pequeñes victories de mierda&quot; correría esi tipu de carreres menores.&lt;ref name=&quot;Mark Cavendish puts Team Sky on alert after criticism of André Greipel&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Moore,
 Richard
 |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/apr/06/mark-cavendish-andre-greipel
 |títulu=Mark Cavendish puts Team Sky on alert after criticism of André Greipel
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=6 d'abril de 2010
 |editorial=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; El máximu responsable del equipu, Bob Stapleton, encamentó a los dos velocistes a que nun siguieren faciendo públiques les sos diferencies.&lt;ref name=&quot;Stapleton cools Cavendish-Greipel fire&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Brown,
 Gregor
 |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/450221/stapleton-cools-cavendish-greipel-fire.html
 |títulu=Stapleton cools Cavendish-Greipel fire
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=11 d'abril de 2010
 |editorial=Cycling Weekly}}&lt;/ref&gt;

[[Bernhard Eisel]] ganó la [[Gante-Wevelgem 2010|Gante-Wevelgem]],&lt;ref name=&quot;Freire fúndese cerca de la vera&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2010/03/28/ciclismo/1269790451.html
 |títulu=Freire fúndese cerca de la vera |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=28 de marzu de 2010
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; enllargando asina'l dominiu del equipu na clásica de pavé belga al asoceder nel palmarés a Boasson Hagen, ganador un añu antes.&lt;ref name=&quot;Eisel a décroché sa grande victoire à Wevelgem&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Rédaction
 en ligne
 |url=http://www.lesoir.be/sports/cyclisme/2010-03-28/eisel-a-decroche-sa-grande-victoire-a-wevelgem-761355.php
 |títulu=Eisel a décroché sa grande victoire à Wevelgem
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=28 de marzu de 2010
 |editorial=[[Le Soir]]}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Mark Cavendish - seconde étape du Tour de Romandie 2010.jpg|thumb|150px|'''[[Mark Cavendish|Cavendish]]''', en ganando la so etapa del [[Tour de Romandía]].]]
Nel [[Tour de Romandía 2010|Tour de Romandía]] l'especialista [[Marco Pinotti]] ganó la etapa prólogu, enfundándose un maillot de líder que dexaría un día dempués. Na segunda etapa impúnxose Mark Cavendish, quien al cruciar la llinia de meta realizó una corte de mangues ante la cámara de televisión y dixo que se trataba de &quot;un mensaxe pa los periodistes que me daben por acabáu y nun entienden un pixu de ciclismu&quot;.&lt;ref name=&quot;Cavendish celebra la victoria con una corte de manga&quot;&gt;{{cita publicación |autor=De Vicente,
 Nico
 |url=https://www.rtve.es/deportes/20100430/cavendish-celebra-victoria-corte-manga/329586.shtml
 |títulu=Cavendish celebra la victoria con una corte de manga |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=30 d'abril de 2010
 |editorial=[[Radiotelevisión Española|TVE]]}}&lt;/ref&gt; L'equipu decidió espulsa-y de la carrera pol so xestu (que tamién-y acarretó una multa de los xueces de 6.000 francos suizos),&lt;ref name=&quot;Cavendish ye espulsáu de Romandía&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2010/04/30/ciclismo/1272657624.html?a=13156ef774y4a64a946182y393cf5d3a&amp;t=1283869382
 
 |títulu=Cavendish ye espulsáu de Romandía
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=30 d'abril de 2010
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; polo que'l británicu nun tomó la salida na contrarreló de la tercer etapa na que'l so compañeru [[Michael Rogers]] se enfundó el mailot de líder. Sicasí, l'australianu nun pudo caltener la so condición de primer clasificáu de la xeneral na última etapa, cuando nuna xornada montascosa una fuga formada por [[Alejandro Valverde]], [[Igor Antón]], [[Simon Špilak]] y [[Denis Menchov]] llogró una renta abonda como para desbancarle del lideralgu. Anque nun primer momentu Valverde foi designáu como ganador de la etapa y de la xeneral (siendo Rogers cuartu, tres el segundu Špilak y el terceru Menchov), la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] escluyó darréu a Valverde en cumplimientu de la sentencia del [[Tribunal d'Arbitraxe Deportivu|TAS]] qu'ordenaba la so sanción al considerase probada [[Casu Valverde|la so implicación]] na rede de [[dopaxe]] liderada pol doctor [[Eufemiano Fuentes]] na conocida como [[Operación Puerto]], polo que Špilak foi'l ganador oficial de la prueba (con Antón como vencedor de la etapa final) y Rogers figuraría como'l tercer clasificáu.

Nel [[Giro d'Italia 2010|Giro d'Italia]] [[Matthew Goss]] y Greipel ganaron una etapa cada unu, dambes al sprint.&lt;ref name=&quot;L'australianu Goss gana al esprint la novena etapa&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.larazon.es/noticia/3936-giro-2010-l'australianu-goss-gana-al-esprint-la-novena-etapa |títulu=L'australianu Goss
 
 gana al esprint la novena etapa |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010 |fecha=17 de mayu de 2010 |editorial=[[La Razón (España)|La Razón]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greipel estrenar al sprint nel Giro y Regueru sigue líder en víspores del Mortirolo&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.20minutos.es/noticia/719998/0/greipel/regueru/mortirolo/
 
 |títulu=Greipel estrenar al sprint nel Giro y Regueru sigue líder en víspores del Mortirolo
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=27 de mayu de 2010
 |editorial=[[20 minutos]]}}&lt;/ref&gt; Na xeneral final el meyor clasificáu del equipu foi'l veteranu de 34 años Pinotti con un novenu puestu a pesar de nun entrenar primeramente n'altitú,&lt;ref name=&quot;Pinotti kept his promise with top ten at Giro d'Italia&quot;&gt;{{cita web |autor=Quénet, Jean-François
 |url=http://www.cyclingnews.com/news/pinotti-kept-his-promise-with-top-ten-at-giro-ditalia
 |títulu=Pinotti kept his promise with top ten at Giro d'Italia |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=31 de mayu de 2010
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt; nuna edición que según él mesmu predixera nun s'afaía a les sos carauterístiques de contrarrelojista pola durez de les etapes de monte de la última selmana.&lt;ref name=&quot;Pinotti ready to fill Italian void at Giro&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Quénet,
 Jean-François
 |url=http://www.cyclingnews.com/news/pinotti-ready-to-fill-italian-void-at-giro |títulu=Pinotti
 ready to fill Italian void at Giro |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010
 |fecha=7 de mayu de 2010
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt;

Na [[Vuelta a Suiza]] Cavendish embistió nun sprint al so rival [[Heinrich Haussler]], provocando una cayida masiva na que Haussler quedó mancáu de gravedá.&lt;ref name=&quot;Cavendish embiste a Haussler y provoca un accidente espectacular&quot;&gt;{{cita publicación |autor=De Vicente,
 Nico
 |url=https://www.rtve.es/deportes/20100615/cavendish-embiste-a-haussler-provoca-accidente-espectacular/335733.shtml
 |títulu=Cavendish embiste a Haussler y provoca un accidente espectacular
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=15 de xunu de 2010
 |editorial=[[Radiotelevisión Española|RTVE]]}}&lt;/ref&gt; [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]], quien aportó a líder de probar tres díes hasta la etapa reina,&lt;ref name=&quot;Tony Martin nuevu líder y la etapa pa Frank Schleck&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2010/06/14/ciclismo/1276537642.html
 |títulu=Tony Martin nuevu líder y la etapa pa Frank Schleck
 |fechaaccesu=28 de setiembre de 2010
 |fecha=14 de xunu de 2010
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vuelta a Suiza: Gesink, nuevu líder en ganando la etapa reina&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor
 = Redaición
 |url
 = http://www.eitb.com/deportes/ciclismo/detalle/446962/vuelta-suiza-gesink-nuevu-líder-ganar-etapa-reina/
 |títulu
 = Vuelta a Suiza: Gesink, nuevu líder en ganando la etapa reina
 |fechaaccesu
 = 28 de setiembre de 2010
 |fecha
 = 17 de xunu de 2010
 |editorial
 = [[Euskal Irrati Telebista|EiTB]]
 }}&lt;/ref&gt; ganó la contrarreló final (superando al favoritu [[Fabian Cancellara]]) y terminó sestu na ronda helvética.&lt;ref name=&quot;Frank Schleck gana'l Tour de Suiza y Tony Martin la última etapa&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=15001
 |títulu=Frank Schleck gana'l Tour de Suiza y Tony Martin la última etapa |fechaaccesu=28
 de setiembre de 2010
 |fecha=20 de xunu de 2010
 |editorial=EsCiclismo.com}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:TdF 2010 Belgique 21.JPG|thumb|150px|'''[[Mark Cavendish|Cavendish]]''' ganó cinco etapes nel [[Tour de Francia 2010|Tour de Francia]].]]
Nel [[Tour de Francia]] Cavendish ganó cinco etapes (incluyendo la prestixosa etapa final, con meta nos [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]] de [[París]]),&lt;ref name=&quot;Cavendish cierra los Campos Elíseos cola so quinta victoria &quot;&gt;{{cita publicación |autor=Urraburu,
 Benito |url=http://www.diariovasco.com/v/20100726/deportes/ciclismo/cavendish-cierra-campos-eliseos-20100726.html
 
 |títulu=Cavendish cierra los Campos Elíseos cola so quinta victoria |fechaaccesu=30
 d'avientu de 2010
 |fecha=26 de xunetu de 2010
 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}&lt;/ref&gt; siendo'l corredor con más victories per segundu añu consecutivu magar nun tener un bon entamu na ronda francesa (lo cual, xuníu a los problemes y discutinios d'esa temporada, fizo que-y saltaren les llárimes cola so primer victoria).&lt;ref name=&quot;Cavendish celebra con llárimes&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=García,
 Domingo
 |url=http://www.larazon.es/noticia/2707-cavendish-gana-al
 sprint-la-quinta-etapa-del-tour
 |títulu=Cavendish celebra con llárimes
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=8 de xunetu de 2010
 |editorial=[[La Razón (España)|La Razón]]
 }}&lt;/ref&gt; El velocista, sicasí, nun pudo faese col maillot verde de la regularidá qu'anunciara como'l so gran oxetivu pa esa ''Grande Boucle'',&lt;ref name=&quot;Cavendish targets stages and the green xerséi&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Benson,
 Daniel |url=http://www.cyclingnews.com/news/cavendish-targets-stages-and-the-green-xerséi |títulu=Cavendish
 targets stages and the green xerséi |fechaaccesu=10
 de setiembre de 2010 |fecha=2 de xunetu de 2010 |editorial=Cycling News }}&lt;/ref&gt; que ganó'l veteranu [[Alessandro Petacchi]].&lt;ref name=&quot;Petacchi emotional about green xerséi success&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Farrand,
 Stephen
 |url=http://www.cyclingnews.com/news/petacchi-emotional-about-green-xerséi-success
 |títulu=Petacchi emotional about green xerséi success
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=25 de xunetu de 2010
 |editorial=Cycling News
 }}&lt;/ref&gt; Per otra parte, el principal llanzador de Cavendish, [[Mark Renshaw]], foi espulsáu de la carrera en solmenando tres cabezazo a [[Julian Dean]] y cerrar contra les valles a [[Tyler Farrar]] (llanzador y esprínter respeutivamente del [[Garmin-Transitions]]) na recta de meta de [[Bourg-lès-Valence]], na que'l manés ganó la so tercer etapa.&lt;ref name=&quot;Cavendish wins, Renshaw kicked out off Tour&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.youtube.com/watch?v=r1JtMpBiSWQ
 
 |títulu=Cavendish wins, Renshaw kicked out off Tour
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2010
 |fecha=15 de xunetu de 2010
 |editorial=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;El Tour selvaxe volvió&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Arribas,
 Carlos
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Tour/xavaz/volvió//elpepudep/20100715elpepudep_4/Tes
 |títulu=El Tour selvaxe volvió |fechaaccesu=11
 de setiembre de 2010
 |fecha=16 de xunetu de 2010
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

Nel mes d'agostu Greipel anunció'l so fichaxe pol [[Omega Pharma-Lotto]] pa les dos siguientes temporaes.&lt;ref name=&quot;L'alemán Greipel ficha pol Omega y español Reynés ta a puntu&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/aleman-greipel-ficha-omega-espanol/20100815dasdascic_3/Tes
 |títulu=L'alemán Greipel ficha pol Omega y español Reynés ta a puntu
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=15 d'agostu de 2010
 |editorial=[[Diariu As|As]]}}&lt;/ref&gt; En siendo terceru na [[Clásica d'Hamburgu]], onde se vio superáu por [[Tyler Farrar]] y Boasson Hagen nel sprint final,&lt;ref name=&quot;Tyler Farrar repeats win in Hamburg Vattenfall Cyclassics&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Haake,
 Bjorn
 |url=http://www.velonation.com/News/ID/5278/Tyler-Farrar-repeats-win-in-Hamburg-Vattenfall-Cyclassics.aspx#ixzz19cLMLfrB
 |títulu=Tyler Farrar repeats win in Hamburg Vattenfall Cyclassics
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=15 d'agostu de 2010
 |editorial=VeloNation}}&lt;/ref&gt; llogró dos victories d'etapa nel [[Eneco Tour]],&lt;ref name=&quot;Greipel scores second Eneco stage win&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Wynn,
 Nigel
 |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/496756/greipel-scores-second-eneco-stage-win.html
 |títulu=Greipel scores second Eneco stage win
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=23 d'agostu de 2010
 |editorial=Cycling Weekly}}&lt;/ref&gt; carrera esta postrera na que la xeneral foi para [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]] (quien ganó tamién la contrarreló final).&lt;ref name=&quot;Tony Martin gana'l Eneco Tour 2010&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.marca.com/2010/08/24/ciclismo/1282668549.html
 |títulu=Tony Martin gana'l Eneco Tour 2010
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=24 d'agostu de 2010
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; Greipel foi amás autor de trés de los cuatro trunfos d'etapa (sobre un total d'ocho xornaes apostaes) collechaos pela escuadra na [[Vuelta a Gran Bretaña]],&lt;ref name=&quot;2010 Tour of Britain (all stages)&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/tour.asp?tourid=1902
 |títulu=2010 Tour of Britain (all stages)
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |editorial=cqranking.com}}&lt;/ref&gt; carrera na que s'impunxo'l so compañeru [[Michael Albasini]].&lt;ref name=&quot;Greipel and Albasini grab wins on final day&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Stokes,
 Shane
 |url=http://www.velonation.com/News/ID/5720/Tour-of-Britain-Greipel-and-Albasini-grab-wins-on-final-day.aspx#ixzz19cIwmmwu
 |títulu=Greipel and Albasini grab wins on final day
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |fecha=18 de setiembre de 2010
 |editorial=VeloNation}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Vuelta a España 2010 -Mosquera, Nibali y Velits.jpg|thumb|150px|'''[[Peter Velits]]''', brindando con [[Vincenzo Nibali|Nibali]] y [[Ezequiel Mosquera|Mosquera]] nel zarru de la [[Vuelta a España 2010|Vuelta a España]].]]

La escuadra tuvo una destacada actuación na [[Vuelta a España 2010|Vuelta a España]], qu'empezó ganando la contrarreló por equipos nocherniega peles cais de [[Sevilla]] cola que dio entamu la prueba, siendo asina Cavendish el primer líder de la ronda y per ende el primer ciclista en llucir el nuevu maillot coloráu, que sustituyía al oru de les últimes once ediciones. En intentándolo ensin ésitu n'hasta trés causes (dexando ante [[Yauheni Hutarovich|Hutarovich]], [[Tyler Farrar|Farrar]] y [[Alessandro Petacchi|Petacchi]]), Cavendish ganó tres etapes al sprint en [[Lleida]], [[Burgos]] y [[Salamanca]] (les dos primeres de manera consecutiva, incluyendo un saltito na celebración de la segunda),&lt;ref name=&quot;Cavendish ver de 'El Cid' en Burgos&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2010/09/10/ciclismo/vuelta_espana/1284133750.html
 
 |títulu=Cavendish ver de 'El Cid' en Burgos
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=10 de setiembre de 2010
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; trunfos nos que destacó'l papel del so llanzador Goss.&lt;ref name=&quot;Cavendish ye más rápidu que'l sprint&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100910/deportes/mas-deporte/cavendish-rapido-sprint-20100910.html
 
 |títulu=Cavendish ye más rápidu que'l sprint
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=10 de setiembre de 2010
 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cavendish: 'volvimos faer un trabayu escelente'&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2010/09/10/ciclismo/vuelta_espana/1284137901.html
 
 |títulu=Cavendish: 'volvimos faer un trabayu escelente'
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=10 de setiembre de 2010
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; Con eses victories, qu'asitiaron la so victoria final na clasificación por puntos (maillot verde),&lt;ref name=&quot;Vuelta a España: Cavendish llévase la clasificación xeneral por puntos&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=16061
 |títulu=Vuelta a España: Cavendish llévase la clasificación xeneral por puntos
 |fechaaccesu=28 de setiembre de 2010
 |fecha=19 de setiembre de 2010
 |editorial=esciclismo.com}}&lt;/ref&gt; Cavendish convertir n'unu de los pocos ciclistes con victories nes trés [[grandes vueltes]],&lt;ref name=&quot;Cavendish, por fin&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Cavendish/fin/elpepidep/20100910elpepidep_5/Tes
 
 |títulu=Cavendish, por fin
 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2010
 |fecha=10 de setiembre de 2010
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; llogrando amás toes elles nel mesmu equipu. La sorpresa de la ronda foi sicasí [[Peter Velits]], quien terminó terceru na xeneral y xubió asina al podiu de la [[Plaza de Cibeles]] de [[Madrid]] xunto a [[Vincenzo Nibali]] y [[Ezequiel Mosquera]], primeru y segundu respeutivamente.&lt;ref name=&quot;Vincenzo Nibali gana la Vuelta a España&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]]

 |url=http://www.20minutos.es/noticia/818625/0/nibali/ganador/vuelta/
 |títulu=Vincenzo Nibali gana la Vuelta a España |fechaaccesu=28
 de setiembre de 2010
 |fecha=19 de setiembre de 2010
 |editorial=[[20 minutos]]}}&lt;/ref&gt; Velits aportó a dichu puestu cola so victoria na contrarreló de [[Peñafiel]] (única crono individual d'esa Vuelta, apostada tres les etapes de monte [[Pirineos|pirenaiques]] y [[Asturies|asturianes]]) a una velocidá media de 52,355 km/h,&lt;ref name=&quot;Mosquera cueye los galones&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita publicación
 |axencia = Colpisa
 |url = http://www.diariodenavarra.es/20100916/deportes/mosquera-cueye-galones.html?not=2010091601395947&amp;idnot=2010091601395947&amp;dia=20100916&amp;seccion=deportes&amp;seccion2=ciclismu&amp;chnl=20
 |títulu = Mosquera cueye los galones
 |fechaaccesu = 28 de setiembre de 2010
 |fecha = 16 de setiembre de 2010
 |editorial = [[Diario de Navarra]]
 }} |2=http://www.diariodenavarra.es/20100916/deportes/mosquera-cueye-galones.html?not=2010091601395947&amp;idnot=2010091601395947&amp;dia=20100916&amp;seccion=deportes&amp;seccion2=ciclismu&amp;chnl=20 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; nel que yera amás el so primer trunfu contra'l crono como profesional,&lt;ref name=&quot;Velits: 'Ye una sensación increíble por ser la mio primer victoria'&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Axencies
 |url=http://www.elmundodeportivo.es/gen/20100915/54003437288/noticia/velits-ye-una-sensacion-increible-por-ser-la mio-primer-victoria.html
 |títulu=Velits: 'Ye una sensación increíble por ser la mio primer victoria'
 |fechaaccesu=28 de setiembre de 2010
 |fecha=15 de setiembre de 2010
 |editorial=[[Mundo Deportivo]]
 }}&lt;/ref&gt; y llogró caltenese nesa posición tres la dura ya inédita ascensión a la [[Bola del Mundu]] de la penúltima xornada.&lt;ref name=&quot;La Bola del Mundu pa Mosquera, la Vuelta pa Nibali&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=De Torres,
 Carlos
 |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]
 |url=http://www.farodevigo.es/portada/2010/09/18/bola-mundo-mosquera-vuelta-nibali/474053.html
 |títulu=La Bola del Mundu pa Mosquera, la Vuelta pa Nibali
 |fechaaccesu=28 de setiembre de 2010
 |fecha=18 de setiembre de 2010
 |editorial=[[Faro de Vigo]]
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304075111/http://www.farodevigo.es/portada/2010/09/18/bola-mundo-mosquera-vuelta-nibali/474053.html
 |archivedate=2016-03-04
 }}&lt;/ref&gt; Amás, col so tercer puestu l'eslovacu convertir nel primer corredor del equipu en xubir al podiu de la xeneral d'una de les tres grandes vueltes nos trés años d'esistencia de la escuadra d'Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;Peter Velits: “Rompeme la clavícula en primavera foi beneficiosu”&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=30686
 
 |títulu=Peter Velits: “Rompeme la clavícula en primavera foi beneficiosu”
 |fechaaccesu=28 de setiembre de 2010
 |fecha=20 de setiembre de 2010
 |editorial=Biciclismo}}&lt;/ref&gt;

=== 2011 ===
[[Ficheru:Matthew Goss E3-2.jpg|thumb|200px|[[Matthew Goss]], mientres un critérium australianu previu al Tour Down Under, onde ganó una etapa y foi segundu.]]
[[Ficheru:TDR2011 - 5th stage - Podium 1b.jpg|thumb|200px|[[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]] (2º), con [[Cadel Evans|Evans]] (1º) y [[Alexander Vinokourov|Vinokourov]] (3º) nel podiu final del [[Tour de Romandía 2011|Tour de Romandía]] en [[Xinebra (Suiza)|Xinebra]].]]
L'equipu foi renomáu '''HTC-Highroad''' tres la marcha de la so hasta entós copatrocinador [[Columbia Sportswear|Columbia]], yá que el so nuevu patrocinador [[Nike]] nun foi incluyíu nel nome de la formación. La escuadra empezó l'añu con una concentración en [[California]], incluyendo una visita a la sede central en [[Morgan Hill]] del so nuevu provisor de [[bicicleta|bicicletes]], [[Specialized]].&lt;ref name=&quot;HTC-Highroad gets rolling for 2011&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/htc-highroad-gets-rolling-for-2011
 
 |títulu=HTC-Highroad gets rolling for 2011
 |fechaaccesu=9 de febreru de 2011
 |fecha=3 de xineru de 2011
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt;

L'entamu de temporada tuvo marcáu por dos tales cayíes de [[Mark Cavendish]] n'[[Australia]] y [[Qatar]].&lt;ref name=&quot;Cavendish has second bad fall of season in Tour of Qatar&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/515177/cavendish-has-second-bad-fall-of-season-in-tour-of-qatar.html
 
 |títulu=Cavendish has second bad fall of season in Tour of Qatar
 |fechaaccesu=9 de febreru de 2011
 |fecha=6 de febreru de 2011
 |editorial=Cycling Weekly}}&lt;/ref&gt; Asina, les primeres victories de la temporada llegaríen d'otros velocistes avezaos a ser los sos llanzadores.

Ente ellos destacó l'australianu [[Matthew Goss]], quien nos primeros díes del añu ganó una etapa del [[Tour Down Under 2011|Tour Down Under]] apostáu nel so país,&lt;ref name=&quot;Mark Cavendish upstaged by Matthew Goss in Tour Down Under opener&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=Press
Association
 |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2011/jan/18/mark-cavendish-tour-down-under
 |títulu=Mark Cavendish upstaged by Matthew Goss in Tour Down Under opener
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=18 de xineru de 2011
 |editorial=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; carrera na qu'amás concluyó segundu na xeneral y ganó la clasificación de los sprints.&lt;ref name=&quot;Swift powers to stage six victory: Cameron Meyer holds on for overall victory&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Haake,
 Bjorn
 |url=http://www.velonation.com/News/ID/7186/Tour-Down-Under-Swift-powers-to-stage-six-victory-Cameron-Meyer-holds-on-for-overall-victory.aspx
 |títulu=Swift powers to stage six victory: Cameron Meyer holds on for overall victory
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=23 de xineru de 2011
 |editorial=VeloNation}}&lt;/ref&gt; Yá n'Europa con motivu del entamu del calendariu del Vieyu Continente llogró una victoria d'etapa en Parir-Niza.&lt;ref name=&quot;Matthew Goss extends perfect start to year with stage win in Paris-Nice&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Kogoy,
 Peter
 |url=http://www.theaustralian.com.au/news/sport/matthew-goss-extends-perfect-start-to-year-with-stage-win-in-paris-nice/story-y6frg7mf-1226018329973
 |títulu=Matthew Goss extends perfect start to year with stage win in Paris-Nice
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=9 de marzu de 2011
 |editorial=[[The Australian]]}}&lt;/ref&gt; El so gran momentu llegaría sicasí col so trunfu na [[Milán-Sanremo 2011|Milán-Sanremo]], la primera de les cinco grandes clásiques o monumentos de la temporada ciclista. Goss ganó'l sprint col que los nueve integrantes del grupu cabecero de favoritos apostáronse la ''Classicissima'', dempués d'aguantar los ataques de los sos rivales nel Poggio y les cais de [[Sanremo]].

L'otru home destacáu del equipu nesi entamu de temporada foi [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]], que ganó la clasificación xeneral de la [[París-Niza 2011|París-Niza]] gracies a la so victoria na contrarreló de la sesta etapa,&lt;ref name=&quot;Tony Martin gana la crono y ponse líder de Parir-Niza&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.lne.es/deportes/2011/03/12/tony-martin-gana-crono-pon-líder-paris-niza/1045322.html
 
 |títulu=Tony Martin gana la crono y ponse líder de Parir-Niza
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=12 de marzu de 2011
 |editorial=[[La Nueva España]]}}&lt;/ref&gt; más llarga de lo habitual (27 quilómetros, daqué que nun asocedía dende 1968).&lt;ref name=&quot;París-Niza camuda les sos costumes na edición de 2011&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Agence
France-Presse|AFP]]
 |url=http://www.terra.com/deportes/noticias/parisniza_camuda_les sos_costumes_en_la_edicion_de_2011/fox1611352
 |títulu=París-Niza camuda les sos costumes na edición de 2011
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=1 de febreru de 2011
 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}&lt;/ref&gt; Nuna edición ensin finales n'alto,&lt;ref name=&quot;Parir-Niza, espeyu y escaparate&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Arribas,
 Carlos
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Paris-Niza/espeyu/escaparate/elpepudep/20110305elpepudep_8/Tes
 |títulu=Parir-Niza, espeyu y escaparate
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=5 de marzu de 2011
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; llogró caltener la so renta nes etapes de monte,&lt;ref name=&quot;Tony Martin fai mayor&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Arribas,
 Carlos
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Tony/Martin/fai/mayor/elpepudep/20110313elpepudep_17/Tes
 |títulu=Tony Martin fai mayor
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=13 de marzu de 2011
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt; tando acompañáu nel podiu final por [[Andreas Klöden]] y [[Bradley Wiggins]], segundu y terceru respeutivamente. L'alemán yá ganara de manera similar la [[Vuelta al Algarve]], una carrera preparatoria de menor entidá na que se fixo cola xeneral tres el so trunfu na crono final.&lt;ref name=&quot;Victoria final de Tony Martin na Vuelta al Algarve&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Agence
France-Presse|AFP]]
 |url=http://ecodiario.eleconomista.es/espana/noticias/2842857/02/11/Victoria-final-de-Tony-Martin-en-la Vuelta-al-Algarve.html
 |títulu=Victoria final de Tony Martin na Vuelta al Algarve
 |fechaaccesu=18 de marzu de 2011
 |fecha=20 de febreru de 2011
 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}&lt;/ref&gt;

Martin siguió llogrando bones resultaos en posteriores vueltes per etapes d'una selmana. Asina, anque na [[Vuelta al País Vascu 2011|Vuelta al País Vascu]] quedó ensin opciones pa la xeneral na primer etapa en venciendo diez minutos nes dures ramples de L'Antigua,&lt;ref name=&quot;Samuel confírma-y a Rodríguez la so victoria&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Gómez
 Peña, Jesús
 |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110405/deportes/mas-deporte/samuel-confirma-rodriguez-victoria-20110405.html
 |títulu=Samuel confírma-y a Rodríguez la so victoria |fechaaccesu=15
 de mayu de 2011
 |fecha=5 d'abril de 2011
 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]}}&lt;/ref&gt; pudo desquitase cola victoria d'etapa na contrarreló final de [[Zalla]].&lt;ref name=&quot;El reló escueye a Kloden&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Gómez
 Peña, Jesús
 |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/20110409/deportes/mas-deporte/kloden-gana-crono-zalla-201104091718.html
 |títulu=El reló escueye a Kloden
 |fechaaccesu=15 de mayu de 2011
 |fecha=9 d'abril de 2011
 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]}}&lt;/ref&gt; Selmanes dempués xubió al podiu del [[Tour de Romandía 2011|Tour de Romandía]] en [[Xinebra (Suiza)|Xinebra]] con un segundu puestu na xeneral.&lt;ref name=&quot;Evans, profeta 'en casa'&quot;&gt;{{enllaz rotu|1={{cita publicación
 |autor=Ortiz
 de Guinea, Oskar
 |url=http://www.noticiasdegipuzkoa.com/2011/05/02/deportes/ciclismo/evans-profeta-en-casa?l=comentáu&amp;n=10&amp;v=basica&amp;t=xeneral&amp;m=1
 |títulu=Evans, profeta 'en casa'
 |fechaaccesu=15 de mayu de 2011
 |fecha=2 de mayu de 2011
 |editorial=Noticies de Gipuzkoa
 }} |2=http://www.noticiasdegipuzkoa.com/2011/05/02/deportes/ciclismo/evans-profeta-en-casa?l=comentáu&amp;n=10&amp;v=basica&amp;t=xeneral&amp;m=1 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; La otra resultancia destacada del equipu nesi tipu de carreres foi la victoria d'etapa de [[Gatis Smukulis]] na primer xornada de la [[Volta a Cataluña]] al llegar en solitariu a la meta de [[Lloret de Mar]].&lt;ref name=&quot;El letón Smukulis, primer líder na Volta del centenariu&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.rtve.es/deportes/20110321/leton-smukulis-primer-líder-volta-del centenariu/418571.shtml
 |títulu=El letón Smukulis, primer líder na Volta del centenariu |fechaaccesu=15
 de mayu de 2011
 |fecha=21 de marzu de 2011
 |editorial=[[RTVE]]}}&lt;/ref&gt;

Nes principales clásiques sobre'l pavés l'equipu nun llogró nin victories nin podios, siendo'l so meyor resultáu'l de la [[París-Roubaix]], con [[Lars Ytting Bak]] y [[Bernhard Eisel]] quintu y séptimu respeutivamente.&lt;ref name=&quot;Van Summeren consagrar en parir-Roubaix&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=http://www.terra.es/deportes/ciclismo/noticias/articulo/van-summeren-consagra-paris-roubaix-889991.htm
 |títulu=Van Summeren consagrar en parir-Roubaix
 |fechaaccesu=15 de mayu de 2011
 |fecha=13 d'abril de 2011
 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}&lt;/ref&gt; Nes [[clásiques de les Ardenas]] la escuadra tuvo una actuación discreta, nun pudiendo entrar ente los diez primeros en nenguna de los trés.

[[Ficheru:John Degenkolb CD 2011.jpg|thumb|150px|[[John Degenkolb]], nel [[Critérium du Dauphiné]] nel que ganó dos etapes.]]

Nel [[Giro d'Italia]] la escuadra ganó la contrarreló por equipos inaugural celebrada en [[Turín]], confirmando asina los pronósticos;&lt;ref name=&quot;HTC cumple los pronósticos en Turín y visti a Pinotti de rosa&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Benítez,
 Alberto |url=https://www.marca.com/2011/05/07/ciclismo/giro_italia/1304783717.html
 
 |títulu=HTC cumple los pronósticos en Turín y visti a Pinotti de rosa |fechaaccesu=20
 de mayu de 2011
 |fecha=7 de mayu de 2011
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt; [[Marco Pinotti]], xefe de files pa la xeneral y vixente [[Campeonatu d'Italia de Ciclismo Contrarreló|pentacampeón italianu de la modalidá]], foi asina la primera ''maglia rosa'' d'esa edición al ser el primeru en cruciar la llinia de meta cola so equipación ''tricolore''.&lt;ref name=&quot;Pinotti honra la fiesta nacional italiana&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Gómez
 Peña, Jesús
 |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110508/deportes/mas-deporte/pinotti-honra-fiesta-nacional-20110508.html
 |títulu=Pinotti honra la fiesta nacional italiana |fechaaccesu=20
 de mayu de 2011
 |fecha=8 de mayu de 2011
 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]}}&lt;/ref&gt; Cavendish, en venciendo ante [[Alessandro Petacchi]] en [[Parma]],&lt;ref name=&quot;Petacchi impon la so maestría en Parma pa llevase'l primera esprint del Giro&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Hernando,
 Ainara |url=http://www.larazon.es/noticia/7323-petacchi-gana-al-esprint-la-segunda-etapa-del-giro |títulu=Petacchi
 impon la so maestría en Parma pa llevase'l primera esprint del Giro |fechaaccesu=20
 de mayu de 2011 |fecha=8 de mayu de 2011 |editorial=[[La Razón (España)|La Razón]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510123445/http://www.larazon.es/noticia/7323-petacchi-gana-al-esprint-la-segunda-etapa-del-giro |archivedate=2011-05-10 }}&lt;/ref&gt; ganó dos tales etapes en [[Teramo]] y [[Rávena]] antes de dise ante l'entamu de la serie d'etapes d'altu monte en [[Alpes]] y [[Dolomites]].&lt;ref name=&quot;Cavendish axudícase la décima etapa, Contador caltién la 'maglia rosa'&quot;&gt;{{cita publicación
 |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]
 |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/otros/20110517/54155756251/cavendish-axudícase-la-decima-etapa-contador-caltién-la-maglia-rosa.html
 |títulu=Cavendish axudícase la décima etapa, Contador caltién la 'maglia rosa'
 |fechaaccesu=20 de mayu de 2011
 |fecha=17 de mayu de 2011
 |editorial=[[La Vanguardia]]
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación
 |autor=De Torres,
 Carlos
 |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]
 |url=http://www.elnortedecastilla.es/agencias/20110519/deportes/mas-deportes/cavendish-gana-abandona-contador-queda_201105191807.html
 |títulu=Cavendish gana y abandona, Contador quedar cola maglia rosa
 |fechaaccesu=20
 de mayu de 2011
 |fecha=19 de mayu de 2011
 |editorial=[[El Norte de Castilla]]
 }}&lt;/ref&gt; Los dos trunfos del británicu nun tuvieron exentos de discutiniu: según un rumor estendíu nel pelotón, mientres la xornada [[sicilia]]na previa a los sos dos victories realizaría parte de la na segunda y definitiva xubida al [[Etna]] sofitáu al coche del equipu pa salvar el fora de control, daqué prohibíu y que de ser ciertu tenía de traer la so espulsión de la carrera.&lt;ref name=&quot;La victoria 'robada' de Cavendish&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Llamas,
 Fernando |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/05/17/ciclismo/1305656274.html
 
 |títulu=La victoria 'robada' de Cavendish
 |fechaaccesu=20 de mayu de 2011
 |fecha=17 de mayu de 2011
 |editorial=[[elmundo.es]]}}&lt;/ref&gt; El so rival [[Francisco Airosu]] foi unu de los adalides de felicidá acusiación, que se basaba en que Cavendish empezaría la última ascensión al Etna con 25 minutos de retrasu y rematáu la etapa a 26 minutos, colo que xubiría'l volcán al ritmu de cabeza de carrera, cálculu envaloráu como imposible por cuenta de les sos carauterístiques como corredor sacantes el rumor fuera ciertu y recibiera ayuda dende'l coche.&lt;ref&gt;http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110518/deportes/mas-deporte/etapa-cavendish-debio-ganar-20110518.html&lt;/ref&gt; Cavendish negó realizar trampa dalguna y dixo qu'él sí podía acusar a Airosu pero que nun lo fadría, recordando asina indireutamente los meses que tuvo suspendíu l'español por un positivu.&lt;ref name=&quot;Cavendish: 'Yo tamién podría acusar de trampes a Airosu'&quot;&gt;{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]]

 |url=https://www.marca.com/2011/05/17/ciclismo/giro_italia/1305652887.html
 |títulu=Cavendish: 'Yo tamién podría acusar de trampes a Airosu'
 |fechaaccesu=20 de mayu de 2011
 |fecha=17 de mayu de 2011
 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}&lt;/ref&gt;

Nel [[Critérium du Dauphiné 2011|Critérium du Dauphiné]] producióse la confirmación del nuevu [[John Degenkolb]], ganador de dos etapes al sprint; a esos dos trunfos sumóse'l llográu por Tony Martin na etapa cronometrada de [[Grenoble]], sobre un percorríu idénticu al que tendría la única xornada contra'l crono individual del inminente Tour. En contraste, la escuadra cerró en blancu la so participación na [[Vuelta a Suiza]].

[[Ficheru:Tour de France 2011 à Créteil-2.JPG|thumb|200px|[[Mark Cavendish]], de verde, xunto al restu de maillots del [[Tour de Francia 2011|Tour]].]]

Nel [[Tour de Francia 2011|Tour de Francia]] volvió ser l'equipu con más victories d'etapa, con seis. Mark Cavendish foi'l so home más destacáu: imponer en cinco causes, toes elles al sprint, incluyíu'l trunfu na xornada final de [[París]]. El manés llogró amás nesa edición el so oxetivu de faese col maillot verde de la regularidá al vencer na clasificación por puntos, xubiendo asina al podiu de los [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]]. El so rival por dicha distinción, [[José Joaquín Rojas]], protestó pol fechu de que solo fuera penalizáu por aciu restar de 20 puntos cuando foi repescáu xunto a otros 89 ciclistes polos xueces na etapa [[Alpes|alpina]] con meta nel [[Galibier]]; finalmente Cavendish aventayólu en 62 puntos. L'otru trunfu del equipu en la ronda gala llograr Tony Martin, quien como yá fora un mes antes na Dauphiné imponer na contrarreló de Grenoble.

=== Desapaición ===
Al par que s'apostaba la ''Grande Boucle'', el propietariu de la escuadra Bob Stapleton atopábase somorguiáu en negociaciones con posibles patrocinadores que dexaren la continuidá del equipu, yá que [[HTC]] nun enllargaría'l so contratu, que remataba a la conclusión d'esa campaña. Stapleton tuvo intentando llograr un alcuerdu con una empresa por que esta convirtiérase nel nuevu patrocinador principal, pero la operación nun llegó a materializase y finalmente'l propietariu comunicó a los sos corredores que l'equipu nun taría nel pelotón en [[2012]].&lt;ref name=&quot;HTC-Highroad yera ends: Stapleton frees riders and staff to find new jobs&quot;&gt;{{cita publicación
 |autor=Hood,
 Andrew
 |url=http://velonews.competitor.com/2011/08/news/htc-highroad-yera-ends-stapleton-frees-riders-and-staff-to-find-new-jobs_186922
 |títulu=HTC-Highroad yera ends: Stapleton frees riders and staff to find new jobs
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011
 |fecha=4 d'agostu de 2011
 |editorial=VeloNews
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HTC-Highroad disbands after failed sponsor search&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Benson,
 Daniel
 |url=http://www.cyclingnews.com/news/htc-highroad-disbands-after-failed-sponsor-search
 |títulu=HTC-Highroad disbands after failed sponsor search
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011
 |fecha=4 d'agostu de 2011
 |editorial=Cycling News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bob Stapleton confirms HTC Highroad to be wound up after sponsor search fails to bear fruit&quot;&gt;{{cita publicación |autor=MacMichael,
 Simon
 |url=http://road.cc/content/news/40168-bob-stapleton-confirms-htc-highroad-be-wound-after-sponsor-search-fails-bear
 |títulu=Bob Stapleton confirms HTC Highroad to be wound up after sponsor search fails to bear fruit
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011
 |fecha=4 d'agostu de 2011
 |editorial=road.cc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bob Stapleton Interview: Full details from HTC Highroad's shock farewell announcement&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Stokes,
 Shane
 |url=http://www.velonation.com/News/ID/9311/Bob-Stapleton-Interview-Full-details-from-HTC-Highroads-shock-farewell-announcement.aspx#ixzz1XdhUcKrn
 |títulu=Bob Stapleton Interview: Full details from HTC Highroad's shock farewell announcement
 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011
 |fecha=5 d'agostu de 2011
 |editorial=VeloNation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EL HTC de Cavendish va sumir a la fin d'esta temporada&quot;&gt;{{cita publicación |autor=Axencies
 
 |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/HTC/Cavendish/desaparecera/final/temporada/elpepudep/20110804elpepudep_17/Tes
 |títulu=EL HTC de Cavendish va sumir a la fin d'esta temporada |fechaaccesu=11
 de setiembre de 2011
 |fecha=4 d'agostu de 2011
 |editorial=[[El País]]}}&lt;/ref&gt;

Magar ser unu de los equipos más ganadores de la hestoria con casi 500 trunfos (sumando les del equipu femenín) y 54 etapes de les [[Grandes Vueltes]], los esfuercios pa consiguir patrocinadores pa les próximes temporaes nun dieron resultáu. El [[4 d'agostu]] el dueñu del equipu Bob Stapleton, anunció oficialmente nun comunicáu que l'equipu sumiría en [[2012]]. Igualmente se seguió compitiendo hasta'l final de la temporada [[2011]], dempués de lo que tolos corredores quedaron llibres.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111117075027/http://highroadsports.com/news/831-HTC-Highroad-Ends-Sponsorship-Search HTC-Highroad ends sponsorship search] Web oficial&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=41805 HTC-Highroad fai oficial la so final: “Unu de los equipos más esitosos de la hestoria”] biciciclismo.com&lt;/ref&gt; La escuadra femenina foi la única que permaneció n'activu en 2012.&lt;ref name=&quot;femenín&quot;&gt;[http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=43855 Team Specialized lululemon, nuevos patrocinadores pal HTC-Highroad] biciciclimo.com&lt;/ref&gt;

== Corredor meyor clasificáu nes Grandes Vueltes ==
{| {{tablaguapa}}
!Añu
!style=&quot;background:pink;&quot;
|[[Giro d'Italia]] [[Ficheru:Jersey_pink.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_pink.svg|24x24px]]
!style=&quot;background:yellow;&quot; |[[Tour de Francia]] [[Ficheru:Jersey_yellow.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_yellow.svg|24x24px]]
!style=&quot;background:red;&quot; |[[Vuelta a España]] [[Ficheru:Jersey_red.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_red.svg|24x24px]]
|-
|[[1989]]
|[[Giro d'Italia 1989|-]]
|[[Tour de Francia 1989|-]]
|[[Vuelta a España 1989|-]]
|-
|[[1990]]
|[[Giro d'Italia 1990|-]]
|[[Tour de Francia 1990|-]]
|[[Vuelta a España 1990|26º]]
{{bandera|Alemaña}} Dariusz Kajzer
|-
|[[1991]]
|[[Giro d'Italia 1991|-]]
|[[Tour de Francia 1991|-]]
|[[Vuelta a España 1991|17º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Udo Bölts]]
|-
|[[1992]]
|[[Giro d'Italia 1992|11º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Uwe Ampler]]
|'''[[Tour de Francia 1992|10º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jens Heppner]]
|[[Vuelta a España 1992|-]]
|-
|[[1993]]
|[[Giro d'Italia 1993|33º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Udo Bölts]]
|[[Tour de Francia 1993|25º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Udo Bölts]]
|[[Vuelta a España 1993|-]]
|-
|[[1994]]
|[[Giro d'Italia 1994|18º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Udo Bölts]]
|'''[[Tour de Francia 1994|9º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Udo Bölts]]
|[[Vuelta a España 1994|-]]
|-
|[[1995]]
|[[Giro d'Italia 1995|14º]]
{{bandera|Ucraína}} [[Vladímir Pulnikov]]
|[[Tour de Francia 1995|25º]]
{{bandera|Ucraína}} [[Vladímir Pulnikov]]
|[[Vuelta a España 1995|32º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Bert Dietz]]
|-
|[[1996]]
|[[Giro d'Italia 1996|-]]
|style=&quot;background:yellow;&quot; |'''[[Tour de Francia 1996|1º]]'''
{{bandera|Dinamarca}} [[Bjarne Riis]]
|[[Vuelta a España 1996|20º]]
{{bandera|Dinamarca}} [[Peter Meinert-Nielsen]]
|-
|[[1997]]
|[[Giro d'Italia 1997|-]]
|style=&quot;background:yellow;&quot; |'''[[Tour de Francia 1997|1º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|[[Vuelta a España 1997|-]]
|-
|[[1998]]
|[[Giro d'Italia 1998|-]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Tour de Francia 1998|2º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|[[Vuelta a España 1998|71º]]
{{bandera|Austria}} [[Georg Totschnig]]
|-
|[[1999]]
|[[Giro d'Italia 1999|-]]
|[[Tour de Francia 1999|17º]]
{{bandera|Italia}} [[Alberto Elli]]
|style=&quot;background:red;&quot; |'''[[Vuelta a España 1999|1º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|-
|[[2000]]
|[[Giro d'Italia 2000|-]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Tour de Francia 2000|2º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|[[Vuelta a España 2000|28º]]
{{bandera|Kazakstán}} [[Aleksandr Vinokúrov]]
|-
|[[2001]]
|[[Giro d'Italia 2001|23º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Matthias Kessler]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Tour de Francia 2001|2º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|[[Vuelta a España 2001|39º]]
{{bandera|Italia}} [[Alberto Elli]]
|-
|[[2002]]
|[[Giro d'Italia 2002|25º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Matthias Kessler]]
|[[Tour de Francia 2002|37º]]
{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Bobby Julich]]
|[[Vuelta a España 2002|47º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Matthias Kessler]]
|-
|[[2003]]
|[[Giro d'Italia 2003|-]]
|style=&quot;background:burlywood;&quot; |'''[[Tour de Francia 2003|3º]]'''
{{bandera|Kazakstán}} [[Aleksandr Vinokúrov]]
|[[Vuelta a España 2003|27º]]
{{bandera|Alemaña}} Christian Werner
|-
|[[2004]]
|[[Giro d'Italia 2004|-]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Tour de Francia 2004|2º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Andreas Klöden]]
|[[Vuelta a España 2004|43º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Erik Zabel]]
|-
|[[2005]]
|[[Giro d'Italia 2005|25º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Matthias Kessler]]
|style=&quot;background:burlywood;&quot; |'''[[Tour de Francia 2005|3º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Jan Ullrich]]
|'''[[Vuelta a España 2005|6º]]'''
{{bandera|España}} [[Óscar Sevilla]]
|-
|[[2006]]
|[[Giro d'Italia 2006|51º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Jörg Ludewig]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Tour de Francia 2006|2º]]'''
{{bandera|Alemaña}} [[Andreas Klöden]]
|[[Vuelta a España 2006|50º]]
{{bandera|Italia}} [[Daniele Nardello]]
|-
|[[2007]]
|[[Giro d'Italia 2007|18º]]
{{bandera|Italia}} [[Marco Pinotti]]
|'''[[Tour de Francia 2007|7º]]'''
{{bandera|Luxemburgu}} [[Kim Kirchen]]
|[[Vuelta a España 2007|58º]]
{{bandera|Alemaña}} [[Stephan Schreck]]
|-
|[[2008]]
|[[Giro d'Italia 2008|44º]]
{{bandera|Italia}} [[Morris Possoni]]
|'''[[Tour de Francia 2008|8º]]'''
{{bandera|Luxemburgu}} [[Kim Kirchen]]
|[[Vuelta a España 2008|-]]
|-
|[[2009]]
|'''[[Giro d'Italia 2009|6º]]'''
{{bandera|Australia}} [[Michael Rogers]]
|[[Tour de Francia 2009|19º]]
{{bandera|Estaos Xuníos}} [[George Hincapie]]
|[[Vuelta a España 2009|94º]]
{{bandera|Australia}} [[Adam Hansen]]
|-
|[[2010]]
|'''[[Giro d'Italia 2010|9º]]'''
{{bandera|Italia}} [[Marco Pinotti]]
|[[Tour de Francia 2010|37º]]
{{bandera|Australia}} [[Michael Rogers]]
|style=&quot;background:silver;&quot; |'''[[Vuelta a España 2010|2º]]'''
{{bandera|Eslovaquia}} [[Peter Velits]]
|-
|[[2011]]
|'''[[Giro d'Italia 2011|9º]]'''
{{bandera|Bielorrusia}} [[Kanstantsín Siutsou]]
|[[Tour de Francia 2011|18º]]
{{bandera|Eslovaquia}} [[Peter Velits]]
|[[Vuelta a España 2011|123º]]
{{bandera|Suiza}} [[Michael Albasini]]
|}

== Equipu femenín ==
Amás del equipu UCI ProTour, l'equipu cuntó con una formación femenina profesional, el Team HTC-Highroad Women, n'activu dende [[2009]]. Tres un añu [[2011]] con más de 60 victories, la sociedá dueña del equipu, ''Velocio Sports'' y la mánager Kristy Scrymgeour, llograron que l'equipu femenín nun sumiera al llograr el patrociniu de les marques ''Specialized'' (fabricante de bicicletes) y ''Lululemon'' (fabricante de ropa deportivo), pasando a llamase en 2012 ''Team Specialized Lululemon''. Con una plantía de 13 corredores, l'equipu rexistrar n'[[Alemaña]], anque la sede atopar en [[Vancouver]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120726002950/http://velociosports.com/cyclingnews-com-highroads-tradition-lives-on-in-lululemon/ HIGHROAD'S TRADITION LIVES ON IN LULULEMON] velociosports.com&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;femenín&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://velociosports.com/ Web oficial del equipu Specialized Lululemon]&lt;/ref&gt;

== Material ciclista ==
[[Ficheru:Tour de France - Etape 4 - Montpellier - Bus Columbia HTC by Mikani.JPG|thumbnail|150px|Bicicletes Scott de contrarreló utilizaes na [[Contrarreló (ciclismu)#Contrarrareloj por equpos|CRE]] del [[Tour de Francia 2009]].]]
Estos fueron los principales provisores del material ciclista utilizáu pol equipu en 2011:

* Bicicletes: [[Specialized]]&lt;ref name=&quot;Partners: Scott&quot;&gt;{{cita web |url = http://highroadsports.com/partners/1-Specialized
 |títulu = Partners: Specialized
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20110415012215/http://www.highroadsports.com/partners/1-Specialized
 |fechaarchivu = 15 d'abril de 2011
}}&lt;/ref&gt;
* Componentes: [[Shimano]]&lt;ref name=&quot;Partners: Shimano&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/8-Shimano
 |títulu = Partners: Shimano
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100310145209/http://www.highroadsports.com/partners/8-Shimano
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Ruedes: [[Continental AG|Continental]]&lt;ref name=&quot;Partners: Continental&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/7-Continental
 |títulu = Partners: Continental
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100310145326/http://www.highroadsports.com/partners/7-Continental
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Equipación: MOA&lt;ref name=&quot;Partners: MOA&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/3-MOA
 |títulu = Partners: MOA
 |fechaaccesu = 14 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100310145250/http://www.highroadsports.com/partners/3-MOA
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Sillinos: fi'zi:k&lt;ref name=&quot;Partners: fi'zi:k&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/14-Fi-zi-k
 |títulu = Partners: fi'zi:k
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100428024539/http://www.highroadsports.com/partners/14-Fi-zi-k
 |fechaarchivu = 28 d'abril de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Cascos: Uvex&lt;ref name=&quot;Partners: Uvez&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/4-Uvex
 |títulu = Partners: Uvex
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100308124833/http://www.highroadsports.com/partners/4-Uvex
 |fechaarchivu = 8 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Potenciómetros: SRM&lt;ref name=&quot;Partners: SRM&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/6-SRM
 |títulu = Partners: SRM
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100310145204/http://www.highroadsports.com/partners/6-SRM
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;
* Botellinos: Elite&lt;ref name=&quot;Partners: Elite&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/partners/15-Elite
 |títulu = Partners: Elite
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100310145127/http://www.highroadsports.com/partners/15-Elite
 |fechaarchivu = 10 de marzu de 2010
}}&lt;/ref&gt;

Anque'l so últimu añu utilizó bicicletes Specialized, enantes utilizó les marques [[Giant]] (2008) y [[Scott (material deportivo)|Scott]] (2009-2010).

== Equipamientu ==
{| width=100%
|-
|{{Camiseta |
patrón_izq = _blackborder
| patrón_cuerpu = _rede_&amp;_yellowhorizontal
| patrón_der = _blackborder
| esquierdu = ffffff
| cuerpu = ffffff
| derechu = ffffff
| shorts = 000000
| títulu = 2008
}}
|{{Camiseta |
patrón_izq = _yellowborder
| patrón_cuerpu = _whitehorizontal
| patrón_der = _yellowborder
| esquierdu = 0088ff
| cuerpu = 0088ff
| derechu = 0088ff
| shorts = 000000
| títulu = 2008
}}
|{{Camiseta |
patrón_izq = _whiteborder
| patrón_cuerpu = _yellowhoops
| patrón_der = _whiteborder
| esquierdu = ffff00
| cuerpu = ffffff
| derechu = ffff00
| shorts = ffffff
| títulu = 2009
}}
|{{Camiseta |
patrón_izq = _green_hoops
| patrón_cuerpu = _yellowhoops
| patrón_der = _green_hoops
| esquierdu = ffff00
| cuerpu = ffffff
| derechu = ffff00
| shorts = ffffff
| títulu = 2010
}}
|{{Camiseta |
patrón_izq = 
| patrón_cuerpu = _htchighroad11
| patrón_der = 
| esquierdu = ffffff
| cuerpu = ffffff
| derechu = ffffff
| shorts = 000000
| títulu = 2011
}}
|}

== Sede ==
L'equipu tenía la so sede en [[San Luis Obispo]] (O'Connor Way 425), nel estáu de [[California]] ([[Estaos Xuníos]]).&lt;ref name=&quot;Team HTC-Columbia (THR) 2010&quot;&gt;{{cita web
 |url=http://www.uciprotour.com/Modules/SUCI/TEAMS/TeamDetails.asp?id=MTQ&amp;RefDate=16.02.2010&amp;MenuId=MTU4MzI&amp;LangId=1&amp;BackLink=%2Ftemplates%2FUCI%2FUCI2%2Flayout%2Easp%3FMenuId%3DMTU4MzI%26LangId%3D1
 |títulu=Team HTC-Columbia (THR) 2010
 |fechaaccesu=16 de febreru de 2010
 |editorial=[[UCI ProTour]]
 }}&lt;/ref&gt;

El [[7 de febreru]] de [[2009]] entamó la xornada benéfica ''Pedal to Pier Charity Ride'' pa recaldar fondos pa la organización local ALPHA, ufiertando la posibilidá de correr xunto a los ciclistes de la so plantía dos coles de distinta distancia,&lt;ref name=&quot;Pedal To Pier&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita web
 |url = http://www.active.com/cycling/avila-beach-ca/pedal-to-pier-2009
 |títulu = Pedal To Pier
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = active.com
 }} |2=http://www.active.com/cycling/avila-beach-ca/pedal-to-pier-2009 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; nuna iniciativa a la que según los organizadores sumáronse más de 200 aficionaos y recaldáronse unos 30.000 dólares (al traviés de les aportaciones de participantes y patrocinadores).&lt;ref name=&quot;Pedal to Pier 2009&quot;&gt;{{cita web |url = http://www.highroadsports.com/pedal-to-pier-2009
 |títulu = Pedal to Pier 2009
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |editorial = highroadsports.com
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100527190517/http://www.highroadsports.com/pedal-to-pier-2009
 |fechaarchivu = 27 de mayu de 2010
}}&lt;/ref&gt; La organización ALPHA ufierta a moces embarazaes sofitu ya información sobre les posibles alternatives al [[albuertu]].&lt;ref name=&quot;In the beginning...&quot;&gt;{{Enllaz rotu|1={{cita web
 |url = http://www.sloalpha.org/policy/103%20History.pdf
 |títulu = In the beginning...
 |fechaaccesu = 16 de febreru de 2010
 |fecha = 21 de setiembre de 2005
 |editorial = sloalpha.org
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20101129214434/http://sloalpha.org/policy/103%20History.pdf
 |fechaarchivu = 2010-11-29
 }} |2=http://www.sloalpha.org/policy/103%20History.pdf |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Clasificaciones UCI ==
A partir de [[2005]] la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] instauró'l circuitu profesional de máxima categoría, el [[UCI ProTour]], onde l'equipu tuvo desque se creó nel 2008. Les clasificaciones del equipu y del so ciclista más destacáu son les siguientes:&lt;ref name=clasificacionesUCIProTour&gt;{{cita web |url=http://www.uciprotour.com/templates/UCI/UCI2/layout.asp?MenuId=MTU2MjU&amp;LangId=1
 |títulu=Results &amp; Rankings archives
 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2010
 |editorial=[[UCI ProTour]]
 |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=clasificacionesUCI&gt;{{cita web
 |url=http://www.memoire-du-cyclisme.net/annuaires/uci2009.php
 |títulu=Clasificaciones FICP, UCI, UCI ProTour y UCI World Ranking (de 1986 a 2009)
 |fechaaccesu=16 de xineru de 2011
 |editorial=memoire-du-cyclisme.net
 |idioma=francés
 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121023231357/http://www.memoire-du-cyclisme.net/annuaires/uci2009.php
 |fechaarchivu=2012-10-23
 }}&lt;/ref&gt;
{| bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
|'''Añu'''
|'''Clasificación por equipos'''
|'''Meyor corredor na clasificación individual'''
|'''Posición'''
|-
|[[UCI ProTour 2008|2008]]||align=&quot;center&quot; |9º||{{bandera|GER}} [[André Greipel]]||align=&quot;center&quot; |5º
|}

Tres discrepancies ente la UCI y los organizadores de les [[Grandes Vueltes]], en [[2009]] túvose que refundar el UCI ProTour nuna nueva estructura llamada UCI World Ranking, formada por carreres del [[UCI World Ranking#ProTour ya Históriques|UCI World Calendar]]; y a partir del añu 2011 xuniéndose na denominación común del [[UCI WorldTour]]. L'equipu siguió siendo de categoría UCI ProTour.&lt;ref name=clasificacionesUCIWorldRanking2009&gt;{{cita web |url = http://www.uci.ch/templates/BUILTIN-NOFRAMES/Template3/layout.asp?MenuId=MTU2MzU&amp;LangId=1
 |títulu = 2009 UCI World Ranking
 |fechaaccesu = 30 d'avientu de 2010
 |editorial = [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]]
 |idioma = inglés
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20111031005418/http://www.uci.ch/templates/BUILTIN-NOFRAMES/Template3/layout.asp?MenuId=MTU2MzU&amp;LangId=1
 |fechaarchivu = 31 d'ochobre de 2011
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=clasificacionesUCIWorldRanking2010&gt;{{cita web |url = http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/THEASP.ASP@PAGEID%3D102007&amp;SportID%3D102&amp;CompetitionID%3D24055&amp;SeasonID%3D478&amp;EventID%3D12146&amp;GenderID%3D1&amp;ClassID%3D1&amp;EventPhaseID%3D577000&amp;Phase1ID%3D0&amp;TaalCode%3D2&amp;StyleID%3D0&amp;Cache%3D2.html?369686
 |títulu = UCI World Ranking - 2010
 |fechaaccesu = 30 d'avientu de 2010
 |editorial = [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]]
 |idioma = inglés
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20131021084527/http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/TheASP.asp%40PageID%3D102007%26SportID%3D102%26CompetitionID%3D24055%26SeasonID%3D478%26EventID%3D12146%26GenderID%3D1%26ClassID%3D1%26EventPhaseID%3D577000%26Phase1DÍI%3D0%26TaalCode%3D2%26StyleID%3D0%26Cache%3D2.html?369686
 |fechaarchivu = 21 d'ochobre de 2013
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=clasificacionesUCI /&gt;
{| bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
|'''Añu'''
|'''Clasificación por equipos'''
|'''Meyor corredor na clasificación individual'''
|'''Posición'''
|-
|[[UCI World Ranking 2009|2009]]||align=&quot;center&quot; |3º||{{bandera|NOR}} [[Edvald Boasson Hagen]]||align=&quot;center&quot; |6º
|-bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot;
|[[UCI World Ranking 2010|2010]]||align=&quot;center&quot; |6º||{{bandera|GER}} [[André Greipel]]||align=&quot;center&quot; |20º
|-
|[[UCI WorldTour 2011|2011]]||align=&quot;center&quot; |4º||{{bandera|GER}} [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]]||align=&quot;center&quot; |5º
|}

== Palmarés destacáu ==
''Pal palmarés completu, vease [[Palmarés del HTC-Highroad]]''

=== [[Grandes Vueltes]] ===
* '''[[Tour de Francia]]''': 23 etapes
** [[Tour de Francia 2008|2008]]: 6 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (4), [[Kim Kirchen]], [[Marcus Burghardt]]
** [[Tour de Francia 2009|2009]]: 6 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (6)
** [[Tour de Francia 2010|2010]]: 5 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (5)
** [[Tour de Francia 2011|2011]]: 6 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (5), [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]]

* '''[[Giro d'Italia]]''': 15 etapes
** [[Giro d'Italia 2008|2008]]: 4 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (2), [[André Greipel]], [[Marco Pinotti]]
** [[Giro d'Italia 2009|2009]]: 6 etapes ⇒ Columbia-HTC ([[Contrarreló (ciclismu)#Contrarreló por equipos|CRE]]), [[Mark Cavendish]] (3), [[Edvald Boasson Hagen]], [[Kanstantsin Siutsou]]
** [[Giro d'Italia 2010|2010]]: 2 etapes ⇒ [[Matthew Goss]], [[André Greipel]]
** [[Giro d'Italia 2011|2011]]: 3 etapes ⇒ HTC-Highroad ([[Contrarreló (ciclismu)#Contrarreló por equipos|CRE]]), [[Mark Cavendish]] (2)

* '''[[Vuelta a España]]''': 12 etapes
** [[Vuelta a España 2009|2009]]: 5 etapes ⇒ [[André Greipel]] (4), [[Gregory Henderson]]
** [[Vuelta a España 2010|2010]]: 5 etapes ⇒ HTC-Columbia ([[Contrarreló (ciclismu)#Contrarreló por equipos|CRE]]), [[Mark Cavendish]] (3), [[Peter Velits]]
** [[Vuelta a España 2011|2011]]: 2 etapes ⇒ [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]], [[Michael Albasini]]

=== Otres carreres ===
* '''[[Vuelta a Suiza]]'''
** 2008: 1 etapa [[Kim Kirchen]]
** [[Vuelta a Suiza 2009|2009]]: 6 etapes ⇒ [[Mark Cavendish]] (2), [[Bernhard Eisel]], [[Michael Albasini]], [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]], [[Kim Kirchen]]

* '''[[Critérium del Dauphiné]]'''
** 2008: 1 etapa ⇒ [[George Hincapie]]
** [[Critérium de la Dauphiné Libéré 2009|2009]]: 1 etapa ⇒ [[Bert Grabsch]]
** [[Critérium del Dauphiné 2011|2011]]: 3 etapes ⇒ [[John Degenkolb]] (2), [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]]

* '''[[Vuelta al País Vascu]]'''
** [[Vuelta al País Vascu 2008|2008]]: 2 etapes ⇒ [[Kim Kirchen]]
** [[Vuelta al País Vascu 2009|2009]]: 2 etapes ⇒ [[Michael Albasini]], [[Marco Pinotti]]
** [[Vuelta al País Vascu 2011|2011]]: 1 etapa ⇒ [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]]

=== Clásiques ===
* '''[[Milán-Sanremo]]'''
** [[Milán-Sanremo 2009|2009]]: [[Mark Cavendish]]
** [[Milán-Sanremo 2011|2011]]: [[Matthew Goss]]

* '''[[Gante-Wevelgem]]'''
** [[Gante-Wevelgem 2010|2010]]: [[Bernhard Eisel]]

* '''[[Flecha Valona]]'''
** 2008: [[Kim Kirchen]]

== Principales ciclistes ==
''Pa les plantíes del equipu, vease [[Plantíes del HTC-Highroad]]''
{| width=&quot;70%&quot;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; |
* [[Ficheru:Flag of United States.svg|20px|Bandera d'Estaos Xuníos]] [[Tejay Van Garderen]] (2010-2011)
* [[Ficheru:Flag of United Kingdom.svg|20px|Bandera del Reinu Xuníu]] [[Mark Cavendish]] (2008-2011)
* [[Ficheru:Flag of Slovakia.svg|20px|Bandera de Eslovaquia]] [[Peter Velits]] (2010-2011)
* [[Ficheru:Flag of Belgium.svg|20px|Bandera de Bélxica]] [[Maxime Monfort]] (2009-2010)
* [[Ficheru:Flag of Germany.svg|20px|Bandera d'Alemaña]] [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]] (2008-2011)
* [[Ficheru:Flag of Germany.svg|20px|Bandera d'Alemaña]] [[André Greipel]] (2008-2010)
* [[Ficheru:Flag of Norway.svg|20px|Bandera de Noruega]] [[Edvald Boasson Hagen]] (2008-2009)
* [[Ficheru:Flag of United States.svg|20px|Bandera d'Estaos Xuníos]] [[George Hincapie]] (2008-2009)
| valign=left align=top width=50% |
* [[Ficheru:Flag of Luxembourg.svg|20px|Bandera de Luxemburgu]] [[Kim Kirchen]] (2008-2009)
* [[Ficheru:Flag of Italy.svg|20px|Bandera d'Italia]] [[Marco Pinotti]] (2008-2011)
* [[Ficheru:Flag of Australia.svg|20px|Bandera d'Australia]] [[Michael Rogers]] (2008-2010)
* [[Ficheru:Flag of Germany.svg|20px|Bandera d'Alemaña]] [[Bert Grabsch]] (2008-2011)
* [[Ficheru:Flag of the Czech Republic.svg|20px|Bandera de Chequia]] [[František Rabuň]] (2008-2011)
* [[Ficheru:Flag of Australia.svg|20px|Bandera d'Australia]] [[Matthew Goss]] (2010-2011)
* [[Ficheru:Flag of New Zealand.svg|20px|Bandera de Nueva Zelanda]] [[Greg Henderson]] (2008-2009)
* [[Ficheru:Flag of Germany.svg|20px|Bandera d'Alemaña]] [[Linus Gerdemann]] (2008)
* [[Ficheru:Flag of Austria.svg|20px|Bandera d'Austria]] [[Bernhard Eisel]] (2008-2011)
|}

== Notes ==
{{llistaref|grupu=nota}}

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

{{Tradubot|HTC-Highroad}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Equipos de ciclismu d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Equipos de ciclismu desapaecíos]]
[[Categoría:Ganadores d'etapa nel Giro d'Italia]]
[[Categoría:Ganadores d'etapa na Vuelta a España]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]</text>
      <sha1>exwfe9ebjm3y0t1ejhmh3blj5781ej3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gurbanguly Berdimuhamedow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156183</id>
    <revision>
      <id>4506079</id>
      <parentid>4501392</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29218" sha1="qxmsiz22b3jiptyl8vk6ro2er2pkvlu" xml:space="preserve">{{persona}}
'''Gurbanguly Berdimuhamedow''' ({{lang-ru|Гурбангулы́ Мяликгулы́евич Бердымухаме́дов}}, {{lang-tk|Gurbanguly Berdimuhamedow}}; {{nym|paréntesis=non}}) ye un [[odontólogu]] y [[políticu]] [[Turkmenistán|turcomanu]], [[presidente]] de la [[Turkmenistán|República de Turkmenistán]] dende'l [[21 d'avientu]] de [[2006]], tres la muerte de [[Saparmyrat Nyýazow]]. Perteneció al [[Partíu Democráticu de Turkmenistán]], la única [[Partíu políticu|organización política]] llegal ente [[1991]] y [[2012]].

Fiel a Nyýazow, fuera nomáu pol [[vice primer ministru]] de [[Turkmenistán]]. Ente les sos primeres aiciones como presidente diose la convocatoria d'[[Eleiciones presidenciales de Turkmenistán de 2007|eleiciones presidenciales]] ensin la participación de la oposición pal [[11 de febreru]] de [[2007]], nes cualos llogró'l 89,23% de los votos y foi ratificáu nel so cargu, anque la oposición política denunció [[fraude]] masivu.

Berdimuhamedow buscó ameyorar los sistemes de salú y educación, amenorgar los subsidios del Estáu en gasolina, amontar l'accesu a Internet tantu en centros educativos como cafés y crear una zona turística nel [[mar Caspiu]].&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu=The World Factbook 2009|idioma=inglés|añu=2009|editor=Government Printing Office|editorial=Central Intelligence Agency|isbn=1597974145}}&lt;/ref&gt; En febreru de 2012 [[Eleiciones presidenciales de Turkmenistán de 2012|foi reelixíu]] presidente col 97% de los votos cola participación de 96,7% de los eleutores y ensin la presencia d'observadores occidentales.&lt;ref&gt;{{cita noticia|títulu=Presidente de Turkmenistán reelixíu col 97% de los votos|url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2012/02/120213_ulnot_turkmenistan_eleiciones|fechaaccesu=28 d'avientu de 2014|axencia=BBC Mundo|fecha=13 de febreru de 2012}}&lt;/ref&gt; Nuevamente, en [[2017]], nes primeres eleiciones [[multipartidista|multipartidistes]], [[Eleiciones presidenciales de Turkmenistán de 2017|volvió imponese]] col mesmu porcentaxe.&lt;ref name=&quot;voaturkemenistanleaderremains&quot;&gt;{{cita noticia|títulu=Turkmenistan Leader Remains in Power|url=http://www.voanews.com/a/turkmenistan-leader-remains-in-power/3720906.html|fechaaccesu=17 de febreru de 2017|work=Voice of America|date=13 de febreru de 2017}}&lt;/ref&gt;

D'alcuerdu a un reportaxe de la [[BBC]] esiste una estricta vixilancia policial en Turkmenistán; la situación económica de la xente común debilitóse pero nun s'asocederíen protestes por medrana a represalies tanto personales como coleutives escontra los sos familiares. Según Rachel Denber de [[Human Rights Watch]], organización defensora de derechos humanos, la situación nesi país ye «pésima» y «nun hai llibertá d'espresión, nin pa rexuntase, nin llibertá relixosa».&lt;ref&gt;{{cita noticia|apellíos1=Abdurasulov|nome1=Abdujalil|títulu=Cómo ye vivir n'unu de los países con más represión del mundu|url=https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2014/12/141223_internacional_turkmenistan_mieu_vs?ocid=socialflow_facebook|fechaaccesu=28 d'avientu de 2014|axencia=BBC Mundo|fecha=28 d'avientu de 2014}}&lt;/ref&gt;

== Biografía ==
=== Primeros años ===
Berdimujamédov nació'l [[29 de xunu]] de [[1957]], en Babarab, no qu'agora ye [[Gökdepe]], na [[Provincia de Ahal]], na [[RSS de Turkmenistán]], entós parte de l'antigua [[Xunión Soviética]]. Graduar nel Institutu de Medicina Estatal de Turkmenistán en [[1979]] y empecipió una carrera de [[dentista]].&lt;ref name=&quot;guardian 2008&quot;&gt;{{cita noticia|títulu=And finally... how the march of a lone cockroach put 30 people out of work|publisher = The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2008/feb/22/television| author=Luke Harding|date=22 de febreru de 2008|fechaaccesu=22 de febreru de 2008}}&lt;/ref&gt; Tamién recibió un doctoráu en ciencies médiques en [[Moscú]].&lt;ref name=&quot;guardian 2008&quot;/&gt; En [[1992]], tres la independencia del so país, yá se convirtiera en parte de la Facultá d'Odontoloxía nel Institutu Médicu.

=== Ministru de Salú ===
En [[1995]], mientres el gobiernu de [[Saparmyrat Nyýazow]], Berdimujamédov convertir en xefe del centru d'odontoloxía del Ministeriu de Salú ya Industria Médico.&lt;ref name=&quot;bbc profile&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6346185.stm|títulu=BBC NEWS - Asia-Pacific - Profile: Kurbanguly Berdymukhamedov|work=bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt; Darréu foi nomáu Ministru de Salú, y más tarde Vice primer ministru de la República, anque siguía calteniendo'l lideralgu del Ministeriu de Salú.&lt;ref&gt;[http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/3F7885AA-B6AA-4028-A29C-3CF882FC2FA0.html &quot;Turkmenistan: Change Of Leadership Presents Many Dangers&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070214063717/http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/3f7885aa-b6aa-4028-a29c-3cf882fc2fa0.html |date=2007-02-14 }}, Radio Free Europe/Radio Liberties, December 22, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.press-uz.info/ru/content.scm?topicId=2633&amp;contentId=37772 Press-Uz.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930020824/http://www.press-uz.info/ru/content.scm?topicId=2633&amp;contentId=37772 |date=2007-09-30 }}, December 22, 2006 (in [[Russian language|Russian]]).&lt;/ref&gt;

N'abril de [[2004]], Nyýazow suspendió'l salariu de Berdimujamédov, mientres tres meses porque los trabayadores de la salú tampoco fueron pagos.&lt;ref name=&quot;bbc profile&quot;/&gt; Mientres el so mandatu, el Ministeriu de Salú ye conocíu por haber convencíu a Nyýazow de cerrar tolos hospitales del país quitando los d'[[Axgabat]], en [[febreru]] de [[2005]], cola escusa de que les persones teníen de dir a la capital pa recibir tratamientu, provocando una crisis de salú nes principales ciudaes de la rexón.&lt;ref&gt;[http://web.amnesty.org/library/Index/ENGEUR610012005?open&amp;of=ENG-348 &quot;Turkmenistan: President announces large-scale closure of hospitals&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061225003607/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGEUR610012005?open&amp;of=ENG-348 |date=2006-12-25 }}, Amnesty International, March 24, 2005.&lt;/ref&gt;

=== Presidente de Turkmenistán ===
==== Llegada al poder ====
El [[21 d'avientu]] de [[2006]], Nyýazow, proclamáu [[presidente vitaliciu]] en [[1999]], finó d'un [[ataque al corazón]].&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6198983.stm|títulu=Turkmenistan's 'iron ruler' dies|publisher=BBC News|date=21 d'avientu de 2006|fechaaccesu=22 d'avientu de 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita noticia|url=http://www.breakingnews.ie/world/?jp=CWSNAUCWAUAU|títulu=President of Turkmenistan dies at 66|publisher=BreakingNews.ie|date=21 d'avientu de 2005|fechaaccesu=22 d'avientu de 2006|author=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201113181830/https://www.breakingnews.ie/world/?jp=CWSNAUCWAUAU|archivedate=2020-11-13}}&lt;/ref&gt; Acordies cola constitución turcomana, Öwezgeldi Arreyaýew, quien yera Presidente de l'Asamblea, tenía d'asumir interinamente el [[Poder Executivu]] hasta que se celebraren eleiciones, sesenta díes dempués del fallecimientu del mandatariu incumbente. Sicasí, el Conseyu de Seguridá del Estáu de Turkmenistán designó a Berdimujamédov, Vice primer ministru, como Presidente interín.&lt;ref&gt;{{enllaz rotu|1={{cita noticia
 |url = http://www.tass.ru/eng/level2.html?NewsID=11118071&amp;PageNum=0
 |títulu = Two candidates named for Turkmen presidency
 |publisher = [[ITAR TASS]]
 |date = 26 d'avientu de 2006
 |fechaaccesu = 26 d'avientu de 2006
 |author = 
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20220704194617/http://www.tass.ru/eng/level2.html?NewsID=11118071&amp;PageNum=0
 |archivedate = 2022-07-04
 }} |2=http://www.tass.ru/eng/level2.html?NewsID=11118071&amp;PageNum=0 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; La escusa dada pal saltu constitucional foi que nun se pudo escoyer a Arreyaýew como Presidente interín por cuenta de que empecipiárase un procesu criminal nel so contra por acosar sexualmente a la so nuera y conducila a un intentu de suicidiu.&lt;ref name=&quot;Turkmen Dpty_1&quot;&gt;{{enllaz rotu|1={{cita web|títulu=Turkmen Dpty PM Berdymukhammedov appointed acting president|url=http://www.itarass.com/eng/level2.html?NewsID=11104815|publisher=[[ITAR-TASS]]|date=21 d'avientu de 2006|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20260207152738/https://www.itarass.com/eng/level2.html?NewsID=11104815|fechaarchivu=2026-02-07}} |2=http://www.itarass.com/eng/level2.html?NewsID=11104815 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Tamién foi acusáu de cometer [[abusu de poder]] y violaciones a los [[derechos humanos]] mientres el so exerciciu del cargu, polo que Berdimujamédov robló una orde considerándolo &quot;incompatible&quot; col cargu qu'ocupaba, y cola [[Presidencia Interina|presidencia interina]].&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D83F9335-7CCE-46Y3-A63Y-DFD975155949.htm |títulu=Al Jazeera English - News - Niyazov Death Sparks Power Struggle&lt;!-- Bot generated title --&gt; |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070103103558/http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D83F9335-7CCE-46Y3-A63Y-DFD975155949.htm |fechaarchivu=2007-01-03 }}&lt;/ref&gt;

A pesar de que taba constitucionalmente impidíu pa participar nes eleiciones presidenciales, una y bones esta prohibe al Presidente en funciones presentase como candidatu,&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.legislationline.org/upload/legislations/4f/56/33fa31942510288eb01hala3a1508a.pdf|títulu=Legislationline.|work=legislationline.org|urlarchivu=https://wayback.archive-it.org/all/20090320070457/http://www.legislationline.org/upload/legislations/4f/56/33fa31942510288eb01hala3a1508a.pdf|fechaarchivu=20 de marzu de 2009}}&lt;/ref&gt;el [[24 d'avientu]], el Conseyu Popular Turcomanu votó por unanimidá esaniciar tal prescripción, faciéndolo elegible xunto colos otros seis candidatos, toos del [[Partíu Democráticu de Turkmenistán]], l'únicu llegal del país dende la independencia.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6359569.stm |títulu=Asia-Pacific &amp;#124; New Turkmen leader is inaugurated |publisher=BBC News |date=14 de febreru de 2007 |fechaaccesu=5 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|author=Михаил Тищенко |url=http://lenta.ru/articles/2006/12/26/awakening/ |títulu=Гурбангулы Бердымухаммедову поручили привести страну в светлое будущее: Бывший СССР |publisher=Lenta.ru |date=26 d'avientu de 2006 |fechaaccesu=5 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt; Mientres el so interinato, el [[26 d'avientu]], Berdimujamédov encargar d'anunciar que les eleiciones seríen el [[11 de febreru]], y afirmó que realizaríen &quot;na base democrática dexada pol gran líder Nyýazow&quot;, polo que nun llegalizó los partíos políticos opositores.&lt;ref&gt;{{cita noticia |url = http://www.theday.com/re.aspx?re=cc3958bf-7687-41fa-9hala2-7731y7eea9ce |title = Turkmenistan Promises 'democratic' Elections — But As Defined By Late Authoritarian Leader |publisher = Theday.com |date = 23 d'avientu de 2006 |fechaaccesu = 23 d'avientu de 2006 }}&lt;/ref&gt; Según una nota publicada en [[Radio Free Europe]], tratando d'impulsar la participación de los votantes, les autoridaes habríen advirtido a los habitantes de la [[provincia de Lebap]] que nun diben consiguir les sos raciones mensuales d'harina si nun votaben.&lt;ref name=&quot;pollsclosed&quot;&gt;[http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/02/0083fc34-8fff-4556-84ee-16d19d387ee3.html Polls Closed In Turkmen Presidential Election] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615085249/http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/02/0083fc34-8fff-4556-84ee-16d19d387ee3.html |date=2008-06-15 }}. RFE/RL. February 11, 2007&lt;/ref&gt; Coles mesmes, per primer vegada a los votantes d'edá avanzada prometióse-yos &quot;regalos&quot; si participaben na votación. Informes posteriores indicaron que'l regalu consistía en dellos tomos del llibru de cultu de [[Saparmyrat Nyýazow|Nyýazow]], [[Ruhnama]].&lt;ref name=&quot;pollsclosed&quot; /&gt; 

Berdimujamédov foi sofitáu pola élite política,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.interfax.ru/y/B/politics/28.html?id_issue=11654021 |títulu=Copia archivada |fechaaccesu=26 d'avientu de 2006 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070930224910/http://www.interfax.ru/y/B/politics/28.html?id_issue=11654021 |fechaarchivu=30 de setiembre de 2007 }}&lt;/ref&gt; y los resultaos oficiales amosaron que ganó col 89,23% de los votos, d'una participación supuestamente del 95%.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6350929.stm High turnout for Turkmen election], BBC News, February 11, 2007.&lt;/ref&gt; Organizaciones internacionales de [[derechos humanos]] y comunicación alegaron que la eleición foi [[Fraude eleutoral|fraudulenta]].&lt;ref&gt;{{cita noticia|first=Alexander |last=Vershinin |títulu=Think Tank Blasts Turkmen Election |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/13/ap/world/mainD8N8NHBG0.shtml |work=[[Associated Press]] |publisher=[[CBS News]] |date=13 de febreru de 2007 |fechaaccesu=14 de febreru de 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224082708/http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/13/ap/world/mainD8N8NHBG0.shtml |archivedate=24 d'avientu de 2007 }}&lt;/ref&gt;

==== Reformes polítiques ====
Les primeres polítiques de Berdimujamédov tres la so llegada al poder consistieron en derogar les lleis más escéntriques del gobiernu [[autocráticu]] de Nyýazow, y realizar delles reformes leve y lliberal. Retiró la prohibición de la ópera, el circu y el ballet, alegando que'l pueblu tenía derechu a manifestase per mediu del arte.&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.usatoday.com/news/world/2008-01-20-3593419088_x.htm |títulu=Opera circus bans in Turkmenistan ended |publisher =[[USA Today]] |date = 20 de xineru de 2008 |fechaaccesu= 23 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt; Devolvió la llibertá (con delles restricciones) del pueblu pa [[Internet|navegar per internet]] y reabrió los [[Cibercafé]]s d'[[Axgabat]].&lt;ref&gt;[http://www.hvbhlsbdvlchzbdlvbslvlbl/cis/20061221/57476457.html] {{dead link|date=September 2015}}&lt;/ref&gt; Sicasí, la censura nun se detuvo na práutica y ye bien común ente la población l'[[autocensura]].&lt;ref name=&quot;ONICountryProfiles&quot;&gt;{{cita web|url=http://opennet.net/research/profiles/turkmenistan |títulu=Turkmenistan &amp;#124; OpenNet Initiative |website=Opennet.net |date= |fechaaccesu=14 de febreru de 2016}}&lt;/ref&gt; La educación obligatoria ampliar de nueve a diez años y les clases de deportes y llingües estranxeres reintroducir nel plan d'estudios. El gobiernu anunció planes p'abrir delles escueles especializaes nel arte.&lt;ref name=&quot;Turkmen Dpty_1&quot;/&gt; Más tarde, volvió abrir l'Academia de Ciencies de Turkmenistán, que fuera cerráu por Niyazov.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.gundogar.org/?024100000000000000011062007060000#4470|títulu=Гундогар :: NEWS|work=Gundogar.org|fechaaccesu=5 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt; Sicasí, tamién prohibió la importación d'automóviles y camiones fabricaos antes de 2000.&lt;ref&gt;{{cita noticia |url=http://www.rferl.org/content/Turkmen_Government_Bans_Importing_Older_Cars/1899854.html |títulu=Turkmenistan bans import of older cars |publisher = [[Radio Free Europe]] |date = 9 d'avientu de 2009 |fechaaccesu= 23 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt;

Berdimujamédov tomó tamién midíes p'amenorgar l'estensu [[cultu a la personalidá]] en redol a Nyýazow. Ordenó poner fin a los desfiles ellaboraos con música y baille qu'enantes teníen de realizase pa dar la bienvenida al Presidente cuando llegaba a cualquier llugar, y dixo que la parte del &quot;xuramentu sagráu de los turcomanos&quot; que fala de que la llingua de quien fale mal de Turkmenistán o'l so Presidente tien d'amostalgase, nun tien de recitar se delles vegaes al día, pero acutar pa &quot;ocasiones especiales&quot;.&lt;ref&gt;{{cita noticia
 |last = 
 |first = 
 |coauthors = 
 |títulu = Turkmenistan moves to reduce cult
 |work = 
 |pages = 
 |publisher = MWC News
 |date = 10 de marzu de 2007
 |url = http://mwcnews.net/content/view/13117/195/
 |fechaaccesu = 26 d'abril de 2007
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070313203413/http://mwcnews.net/content/view/13117/195/ &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt;
 |archivedate = 13 de marzu de 2007
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20070313203413/http://mwcnews.net/content/view/13117/195/
 |fechaarchivu = 13 de marzu de 2007
}}&lt;/ref&gt; Tamién arrenunció al so derechu a camudar el nome de puntos d'interés, instituciones o ciudaes, llargamente utilizáu por Nyýazow p'aumentar el cultu a la so persona.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/03/4649a16c-291d-4855-bc62-4c7018304bff.html|títulu=Turkmenistan Restricts Presidential Prerogatives|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty|fechaaccesu=5 de setiembre de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080723225533/http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/03/4649a16c-291d-4855-bc62-4c7018304bff.html|fechaarchivu=2008-07-23}}&lt;/ref&gt; Restauró'l nome de los meses del añu polos anteriores del calendariu tradicional, y los díes de la selmana, que Nyýazow camudara por nomes rellacionaos a la so persona, el so llibru y la so madre,&lt;ref&gt;{{cita noticia| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7365346.stm | work=BBC News | títulu=Turkmen go back to old calendar | date=24 d'abril de 2008 | fechaaccesu=4 de mayu de 2010}}&lt;/ref&gt; y anunció planes pa retirar o treslladar les numberoses estatues d'oru del so predecesor de la plaza central d'[[Axgabat]].&lt;ref&gt;{{cita noticia| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7382512.stm | work=BBC News | títulu=Ex-Turkmen leader's statue moved | date=3 de mayu de 2008 | fechaaccesu=4 de mayu de 2010}}&lt;/ref&gt; Sicasí, en 2015 una estatua d'oru xigante de Berdimujamédov montáu nun caballu sobre un cantil de mármol blanco foi alzada nel mesmu puntu.&lt;ref&gt;{{cita noticia| url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/25/horse-turkmenistan-president-statute-berdymukhamedov | work=Guardian | títulu=A horse, a horse … Turkmenistan president honours himself with statue | date=25 de mayu de 2015 | fechaaccesu=9 de xunu de 2015}}&lt;/ref&gt; En [[2008]], despidió a [[Akmyrat Rejepow]], el xefe de seguridá del Presidente y el so predecesor dende diba munchos años y unu de los principales defensores del cultu a la personalidá de Nyýazow.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/pp051607.shtml |títulu=Turkmenistan: New President Sacks Long-Serving Security Chief |publisher=EurasiaNet.org |date=15 de mayu de 2007 |fechaaccesu=5 de setiembre de 2015}}&lt;/ref&gt;

[[Ficheru:Third GECF summit in Tehran 41.jpg|thumb|left|Berdimujamédov xunto al [[Presidente d'Irán|presidente iranín]] [[Hassan Rouhani]].]]
Otres reformes realizaes por Berdimujamédov consistieron nel amenorgamientu de la [[discriminación racial]] exercida pol gobiernu de Nyýazow contra les minoríes étniques [[Uzbecu (etnia)|uzbeca]] y [[Pueblu rusu|rusa]], a los funcionarios del gobiernu d'orixe étnicu non turcomanu que fueren despidíos por Nyýazow dexóse-yos tornar al trabayu,&lt;ref&gt;{{cita noticia
 |last = 
 |first = Leila
 |coauthors = 
 |títulu = Internet in Turkmenistan: A sign of hope?
 |work = 
 |pages = 
 |publisher = New Eurasia
 |date = 20 de febreru de 2007
 |url = http://turkmenistan.neweurasia.net/?p=176
 |fechaaccesu = 26 d'abril de 2007
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070516173113/http://turkmenistan.neweurasia.net/?p=176
 |archivedate = 16 de mayu de 2007
 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20070516173113/http://turkmenistan.neweurasia.net/?p=176
 |fechaarchivu = 16 de mayu de 2007
}}&lt;/ref&gt; lo que punxo fin a la política racista de ''Turkmenzación'', dirixida por Nyýazow, que pretendía dar al pueblu turcomanu una identidá nacional dempués d'años de dominación soviética.&lt;ref name=&quot;RELIG&quot;&gt;[http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/03/299c15c0-be4c-4431-b9ad-630caecfd89y.html Turkmenistan: State Interfering In Religious Life Of Ethnic Uzbeks] RadioFreeEurope/RadioLiberty&lt;/ref&gt; Tamién restauró les pensiones de 100.000 persones d'edá avanzada que les sos pensiones Niyazov amenorgara escusándose con una crisis presupuestaria ensin especificar.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/03/19/asia/AS-XEN-Turkmenistan-Pensions.php |títulu=Copia archivada |fechaaccesu=13 de xunu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081013155211/http://www.iht.com/articles/ap/2007/03/19/asia/AS-XEN-Turkmenistan-Pensions.php |fechaarchivu=13 d'ochobre de 2008 }}&lt;/ref&gt;

A pesar de lo que se considera un llixeru ameyoramientu, les organizaciones de [[derechos humanos]] afirmen que la situación del país na práutica nun ameyoró demasiáu y sigue habiendo múltiples violaciones a derechos fundamentales en Turkmenistán.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.amnesty.org/en/region/turkmenistan/report-2007 |títulu=Turkmenistan -Amnesty International Report 2007 |publisher=[[Amnistía Internacional]] |añu= 2007 |fechaaccesu= 23 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url = http://www.fidh.org/The-EU-should-obtain-significant-improvements-in,4849|títulu = The EU should obtain significant improvements in the field of the human Rights| publisher= [[FIDH]] |date= 5 de payares de 2007| fechaaccesu= 23 de xunetu de 2010}}&lt;/ref&gt; Acordies con [[Human Rights Watch]], Turkmenistán &quot;sigue siendo unu de los países más represivos del mundu. El país ta práuticamente zarráu al escrutiniu independiente, los medios de comunicación y les llibertaes relixoses tán suxetes a restricciones draconianas y los defensores de derechos humanos y otros activistes enfrentar a l'amenaza constante de represalies del gobiernu&quot;. Los familiares y acomuñaos de Berdimujamédov, según la mesma organización, esfruten d'un poder ilimitao y exercen un control total sobre tolos aspeutos de la vida pública, amás, dizse que'l Presidente camudó'l cultu a la personalidá de Nyýazow pol suyu propiu.&lt;ref name=&quot;MyUser_Hrw.org_January_28_2015c&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.hrw.org/world-report/2014/country-chapters/turkmenistan |títulu=World Report 2014: Turkmenistan |newspaper=Hrw.org |date= |author= |fechaaccesu= 28 de xineru de 2015}}&lt;/ref&gt;

==== Institución del multipartidismu ====
Turkmenistán foi la única república de la Xunión Soviética en nun adoptar una forma de gobiernu [[multipartidista]] (siquier nominalmente) tres la so independencia. Nun hubo grandes esperances de cambéu nin siquier dempués de la muerte de Nyýazow. Ello ye que Berdimujamédov pronuncióse explícitamente en contra de cualquier movimientu escontra la [[democracia]] al estilu occidental.&lt;ref&gt;{{cita noticia| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7155476.stm | work=BBC News | títulu=Fresh optimism in Turkmenistan | date=21 d'avientu de 2007 | fechaaccesu=4 de mayu de 2010}}&lt;/ref&gt; Sicasí, en [[2012]] dexó la formación de dellos partíos políticos de la oposición, ente ellos el [[Partíu d'Industriales y Empresarios]], n'agostu d'esi mesmu añu.&lt;ref name = &quot;freeurope&quot;&gt;{{cita web |url= http://www.rferl.org/content/transmission-turkmenistan-second-political-party/24683555.html|títulu= Turkmenistan Gets Its Second Political Party|fechaaccesu=18 d'agostu de 2013|autor= |fecha=21 d'agostu de 2012 |obra= Radio Free Europe|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; En [[2013]], Berdimujamédov arrenunció como miembru del Partíu Democráticu y afaló el sistema multipartidista, convirtiéndose nun [[candidatu independiente]]. Sicasí, los nuevos partíos fueron vistos por dellos sectores como una ferramienta del predominante [[Partíu Democráticu de Turkmenistán|Partíu Democráticu]] pa evitar crítiques, más que como una agrupación real d'oposición.&lt;ref name = &quot;&quot;&gt;{{cita web |url= http://www.rferl.org/content/turkmenistan-first-opposition-deputy/25012876.html|títulu=Turkmenistan Gets First Legislator From 'Alternative' Party |fechaaccesu=18 d'agostu de 2013|autor= |fecha= 10 de xunu de 2013|obra= Radio Free Europe|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Los partíos opositores proscritos antes de la reforma nun fueron llegalizaos.

En [[febreru]] de [[2017]], realizáronse les primeres [[Eleiciones presidenciales de Turkmenistán de 2017|eleiciones presidenciales con candidatos de dellos partíos políticos]]. Les reformes constitucionales dexaríen a Berdimujamédov siguir siendo presidente hasta dempués de los setenta años (antes constitucionalmente prohibíu), y, de ser reelixíu, siguir nel cargu hasta [[2024]]. Nominalmente, ocho candidatos aparte de Berdimujamédov apostáronse la presidencia. Berdimujamédov participó como [[candidatu independiente]], pero entá sofitáu pol Partíu Democráticu, y acabó recibiendo'l 97.01% de los votos.&lt;ref name=&quot;voaturkemenistanleaderremains&quot;/&gt;

==== Política esterior ====
[[Ficheru:Dmitry Medvedev in Turkmenistan 13 September 2009-1.jpg|thumb|Berdimujamédov xunto a [[Dmitri Medvédev]], de [[Rusia]], y [[Nursultán Nazarbáyev]], de [[Kazakstán]].]]
Nel so primer viaxe presidencial nel estranxeru, Berdimujamédov visitó [[Arabia Saudita]] a mediaos d'abril de [[2007]]. Ellí realizóse la pelegrinación [[Umrah]] y axuntóse col [[Abdullah bin Abdul Aziz|rei Abdullah]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.cacianalyst.org/newsite/?q=node/4594/print|títulu=BERDYMUKHAMMEDOV BURNISHES MUSLIM CREDENTIALS ON VISIT TO SAUDI ARABIA|work=cacianalyst.org|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070926234552/http://www.cacianalyst.org/newsite/?q=node%2F4594%2Fprint|fechaarchivu=26 de setiembre de 2007}}&lt;/ref&gt; A la fin d'esi mes visitó [[Rusia]] y axuntóse con [[Vladímir Putin]].

Berdimujamédov y el [[Presidente de Rusia|socesor de Putin]], [[Dmitri Medvédev]], aldericaron les perspectives d'ampliar entá más el so comerciu y les rellaciones económiques. Emprestóse especial atención a la cooperación en materia d'enerxía y tresporte. Dambes partes esaminaron l'aplicación de los alcuerdos multillaterales sobre la construcción del [[Gasoductu|gasoductu del Caspiu]] y el desenvolvimientu d'instalaciones de tresporte de gas esistente n'Asia Central. Tamién aldericaron la organización d'un serviciu de tren-ferry direutu a partir del puertu de Astracán.&lt;ref name=&quot;turkmen4july2008&quot;&gt;{{cita noticia|url=http://archive.kremlin.ru/eng/text/news/2008/07/203558.shtml|títulu=High-level Russian-Turkmenistani talks were held in Ashgabat.|date=4 de xunetu de 2008|publisher=[[Presidential Press and Information Office]]|fechaaccesu=1 de mayu de 2011|location=[[Ashgabat]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/5yLySQtBf?url=http://archive.kremlin.ru/eng/text/news/2008/07/203558.shtml|archivedate=1 de mayu de 2011|urlarchivu=https://www.webcitation.org/5yLySQtBf?url=http://archive.kremlin.ru/eng/text/news/2008/07/203558.shtml|fechaarchivu=1 de mayu de 2011}}&lt;/ref&gt; Berdimujamédov comprometióse a ampliar la tubería Pricaspiysky sofitada per Rusia, sicasí esto entá nun se produció.&lt;ref&gt;{{cita noticia
 |last=Blank
 |first=Stephen
 |títulu= Russian president strives for a breakthrough moment in Caspian basin energy game
 |publisher=Eurasianet
 |date=2 de xunetu de 2008
 |url=http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav070208a.shtml
 |fechaaccesu=5 de xunetu de 2008 }}&lt;/ref&gt;

Tres la muerte de Nyýazow, hubo muncha especulación ya incertidume sobre'l destín de los recursos naturales de Turkmenistán. Turkmenistán ye un país ricu en [[gas natural]], y anguaño viende la mayor parte del so gas a [[Rusia]] y [[Ucraína]]. Sicasí, el recién cambéu de réxime plantegó preguntá sobre si'l nuevu clima políticu ayudaría países como la [[República Popular de China]], la [[India]], [[Irán]] y los [[Estaos Xuníos]] a a desempeñar un papel más destacáu nes rellaciones turcomanes. Turkmenistán ye un país sociu del programa d'enerxía [[INOGATE]] de la [[Xunión Europea]], que tien cuatro tarrezas fundamentales: la meyora de la seguridá enerxética, la converxencia de los mercaos de la enerxía de los estaos miembros sobre la base de los principios del mercáu interior d'enerxía de la XE, el sofitu a la enerxía sostenible pal desenvolvimientu, y la inversión pa proyeutos d'enerxía d'interés común y rexonal.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.inogate.org/|títulu=INOGATE|publisher=|fechaaccesu=21 de febreru de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20191118080914/http://www.inogate.org/|fechaarchivu=2019-11-18}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
* {{cita web|url = http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/asia/turkmenistan/gurbanguly_berdymujammedov |títulu = Gurbanguly Berdymujammédov|fechaaccesu = 24 de xunetu de 2008 |fecha = 5 de payares de 2007|editorial = Fundación CIDOB|idioma = Castellanu}}
*[http://turkmenistan.gov.tm/_eng/ Presidency ] Official Website
*[https://web.archive.org/web/20070213014806/http://www.voanews.com/english/2007-02-11-voa13.cfm Turkmenistan Votes for Presidential Successor]

{{socesión | títulu = [[Presidente de Turkmenistán]] | periodu = [[2006]] - al presente predecesor = [[Saparmyrat Nyýazow]] | socesor = Nel cargu }}

{{NF|1957||Berdymukhamedov, Kurbanguly}}


{{Tradubot|Gurbanguly Berdimuhamedow}}

[[Categoría:Odontólogos]]
[[Categoría:Presidentes de Turkmenistán]]</text>
      <sha1>qxmsiz22b3jiptyl8vk6ro2er2pkvlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hee Oh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158483</id>
    <revision>
      <id>4506124</id>
      <parentid>4459223</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T11:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="hd7qlihywnrfp5y69c7v4026cblvosy" xml:space="preserve">{{Tradubot|Hee Oh}}
{{persona}}
{{Nome coreanu}}
'''Hee Oh''' ({{coreanu|hangul=오희|par=non}}; {{nym|paréntesis=non}}) ye una matemática [[Corea del Sur|surcoreana]] que trabaya en [[Sistema dinámicu|sistemes dinámicos.]] Fixo contribuciones a les dinámiques y les sos conexones cola [[teoría de númberos]]. Ye una estudiante de dinámiques homogeneas y trabayó estensamente en conteo y equidistribution para [[Cribu de Apolonio|cribos de Apolonio]], [[Alfombra de Sierpinski|alfonmbras de Sierpinski]] y Schottky bailles. Ye anguaño la Profesora de Robinson del Abraham de [[Matemáticu|Matemátiques]] en [[Universidá Yale|Yale Universidá]].&lt;ref&gt;{{cita publicación|nome1=Hee|apellíu1=Oh|nome2=Nimish|apellíu2=Shah|títulu=The asymptotic distribution of circles in the orbits of Kleinian groups|publicación=[[Invent. Math.]]|volume=187|añu=2012|númberu=1|páxines=1–35|mr=2874933|doi=10.1007/s00222-011-0326-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.yale.edu/2015/04/06/hee-oh-designated-abraham-robinson-professor-mathematics Hee Oh designated the Abraham Robinson Professor of Mathematics], Yale News, April 6, 2015, retrieved 2015-04-07.&lt;/ref&gt;

== Carrera ==
Graduóse con grau de bachilleratu de la [[Universidá Nacional de Seúl]] en 1992, y llogró la so [[Ph.D|doctoráu]] de la [[Universidá Yale|Universidá de Yale]] en 1997 sol tutelaje de [[Grigori Margulis|Gregory Margulis.]]&lt;ref&gt;[http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=14939 Hee Oh at Math Genealogy Project]&lt;/ref&gt; Trabayó en de planta en la [[Universidá de Princeton]] , l'[[Institutu de Teunoloxía de California|Institutu de California de Teunoloxía]] y la [[Universidá Brown|Universidá de Brown]], ente otros, antes de xunise a los Departamentos de Matemátiques en la [[Universidá Yale|Universidá de Yale]] como la primer académica en Matemátiques ellí.&lt;ref&gt;[http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/05/30/2013053001636.html &quot;Korean becomes Yale's 1st female math professor&quot;], [[The Chosun Ilbo]]'', retrieved 2013-10-30''&lt;/ref&gt;

== Honores ==
Hee Oh foi una presentadora convidada nel Congresu Internacional de Matemáticos n'[[Hyderabad (India)|Hyderabad]] en 2010, y dio una presentación empuesta conxunta na Xunta de Matemática Conxunta de AMS-MAA de 2012.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=http://www.jointmathematicsmeetings.org/meetings/national/jmm2012/2138_invited.html |títulu=2012 AMS-MAA Joint Mathematics Meeting |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190603210951/http://www.jointmathematicsmeetings.org/meetings/national/jmm2012/2138_invited.html |fechaarchivu=2019-06-03 }}&lt;/ref&gt; En 2012 convertir nun miembru inaugural de la [[American Mathematical Society|Sociedá Matemática americana.]]&lt;ref&gt;[http://www.ams.org/profession/fellows-list List of Fellows of the American Mathematical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825194636/http://www.ams.org/profession/fellows-list |date=2018-08-25 }}, retrieved 2013-07-07.&lt;/ref&gt; Dende 2010, sirvió nel conseyu consultor científicu del [[American Institute of Mathematics|Institutu americanu de Matemátiques.]] Recibió el [[Premiu Ruth Lyttle Satter de Matemátiques|Premiu Ruth Lyttle Satter en Matemátiques]] de 2015.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* {{commonscat}}

{{NF|1969||Oh, Hee}}
[[Categoría:Matemáticos y matemátiques de Corea del Sur]]</text>
      <sha1>hd7qlihywnrfp5y69c7v4026cblvosy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helen Leach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158497</id>
    <revision>
      <id>4506125</id>
      <parentid>4501423</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T11:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 0 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7337" sha1="2e67kl7p1qtnijvtkwjtvtnqxtj6beh" xml:space="preserve">{{Tradubot|Helen Leach}}
{{persona}}
'''Helen Leach''' {{nym}}, de nacimientu '''Helen Keedwell''', foi una académica [[Nueva Zelanda|neocelandesa]] especializada n'antropoloxía alimentaria. Nos sos últimos años de vida aportó a profesora emérita na [[Universidá d'Otago]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.otago.ac.nz/study/otago628508.pdf|títulu=Emeritus Professors|fechaaccesu=3 de xunu de 2018|sitiuweb=Otago.ac.nz|formatu=PDF|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170407053935/http://www.otago.ac.nz/study/otago628508.pdf|fechaarchivu=2017-04-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.otago.ac.nz/anthropology/staff/otago112739.html|títulu=Emeritus Professor Helen Leach|fechaaccesu=3 de xunu de 2018|sitiuweb=Otago.ac.nz|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180211071825/http://www.otago.ac.nz/anthropology/staff/otago112739.html|fechaarchivu=2018-02-11}}&lt;/ref&gt;.

== Familia y vida ==
Helen nacida mayu Keedwell en [[Wellington]] el 3 de xunetu de 1945, Leach ye la fía de Peggy y Harvey Keedwell.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&amp;objectid=11732735|títulu=Quivi domestic goddess Helen Leach praised internationally - virtually unknown in NZ|fecha=22 d'ochobre de 2016|editorial=New Zealand Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/200021|títulu=Intensification in the Pacific: A Critique of the Archaeological Criteria and Their Application}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Births|url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/EP19450703.2.2|fecha=3 de xunetu de 1945|fechaaccesu=7 de xunu de 2018|páxina=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newth 2014&quot;&gt;{{cita publicación |títulu =Nancy Tichborne's new start|url=http://www.stuff.co.nz/the-press/christchurch-life/avenues/features/9722237/Nancy-Tichbornes-new-start|fecha=21 de febreru de 2014|fechaaccesu=7 de xunu de 2018}}&lt;/ref&gt; La so hermana mayor, Nancy Tichborne, ye un artista d'acuarela de nome.

Dempués de camudase cola so familia a [[Dunedin]] nos años 1950, Lixivia tuvo educada en Otago Chiques' Institutu.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Generous donation from 1954 reunion group|url=http://docplayer.net/45446018-Otago-girls-high-school-mid-year-report-2014.html|fechaaccesu=7 de xunu de 2018|añu=2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180812003922/https://docplayer.net/45446018-Otago-girls-high-school-mid-year-report-2014.html|archivedate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt; foi estudiar a la Universidá d'Otago, onde se gradúa Maestra d'Artes.&lt;ref name=&quot;Calendar 2018&quot;&gt;{{cita llibru |títulu=Calendar|url=https://www.otago.ac.nz/study/otago672311.pdf|fechaaccesu=7 de xunu de 2018|añu=2018|editorial=University of Otago|allugamientu=Dunedin|páxina=121|capítulu=Emeritus professors}}&lt;/ref&gt;

== Carrera ==
Foi parte de personal d'Otago en 1972, y otorgar una siella n'antropoloxía en 2002. Orixinalmente entrenáu n'arqueoloxía, complete un PhD en 1976 en Otago, con una tesis titulada ''Horticultura'' na prehistoria de Nueva Zelanda : una investigación de la función de les parés de piedra de Palliser Badea.&lt;ref&gt;{{Cita tesis}}Falta'l &lt;code&gt;&amp;#x7C;títulu=&lt;/code&gt; ([[Ayuda:Errores nes referencies#citation missing title|ayuda]])
&lt;/ref&gt;

Leach estudió la comida, comiendo, cocinando , parafernalia y equipamientu acomuñaos en Nueva Zelanda. La so gama d'intereses d'horticultura prehistórica y la evolución de dieta humana a la hestoria de cocinar, los oríxenes de recetes según el desenvolvimientu de cocines y bateríes de cocina nel ventenu sieglu.&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Oakes|nome=Guy|títulu=Stroppy Old Women|añu=2015|editorial=Paul Little Books|isbn=978-0-473-25860-3|editor=Little|nome-editor=Paul|allugamientu=Auckland New Zealand|páxina=147|capítulu=Domestic Miss|ref=harv|apellíos2=Leach|nome2=Helen}}&lt;/ref&gt; La so coleición estensa de llibros de cocina, especialmente recetarios comuñales, apurrió un recursu significativu pa colegues' investigaciones que compensaos pa la incompletud d'aquel de la [[Biblioteca Nacional de Nueva Zelanda]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=From Modernity to Postmodernity: As Revealed in the Titles of New Zealand Recipe Books|fecha=2009|publicación=Food and Foodways|doi=10.1080/07409710903356307}}&lt;/ref&gt; La recensión Lixivia ye llibru más recién ''Cocines'', Barbara Santich reparó que &quot;Nuevu Zealanders ye de fechu afortunáu de tener Helen Lixivia tan guía, guardián y seguru-keeper del so pasáu gastronómicu&quot;, notando tamién que'l trabayu tuvo ilustráu con imáxenes de la so propia coleición personal .&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Review of: Helen Leach: Kitchens: The New Zealand Kitchen in the 20th Century|fecha=Febreru de 2015|publicación=Petit Propos Cuilinaire|númberu=102|páxines=121–123|issn=0142-7857}}&lt;/ref&gt;

Al retirase de la Universidá d'Otago en 2008, concéden-y el títulu de [[Eméritu|emeritus profesor]].

== Honores ==
Leach foi escoyida  Socia de la Sociedá Real de Nueva Zelanda en 2004.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://royalsociety.org.nz/news/royal-society-elects-12-new-fellows/|títulu=2004 New fellows|fechaaccesu=7 de xunu de 2018|fecha=17 de payares de 2004|editorial=Royal Society of New Zealand}}&lt;/ref&gt; Nos honores de Cumpleaños de 2018 foi nomada una Axente del Orde de Nueva Zelanda de Méritu, pa servicios a antropoloxía culinaria.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.dpmc.govt.nz/publications/queens-birthday-honours-list-2018|títulu=Queen's Birthday honours list 2018|fechaaccesu=4 de xunu de 2018|fecha=4 de xunu de 2018|editorial=Department of the Prime Minister and Cabinet}}&lt;/ref&gt;

== Bibliografía ==
* Cocines: La Cocina de Nueva Zelanda nel sieglu XX (2014)
* ''De Kai a Cocina de Quivi'' (2011)&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Leach|nome=edited by Helen M.|títulu=From kai to Quivi kitchen : New Zealand's culinary traditions and cookbooks|fecha=2010|editorial=Otago University Press|isbn=9781877372759|allugamientu=Dunedin, New Zealand}}&lt;/ref&gt;
* El Pavlova Historia: Un Cachu de la hestoria Culinaria de Nueva Zelanda, Fotografíes Mary Browne, Otago Prensa Universitaria, 2008, {{ISBN|9781877372575}} 
* ''El Pavlova'' (2009)&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Leach|nome=Helen|títulu=The pavlova story : a slice of New Zealand's culinary history|fecha=2008|editorial=Otago University Press|isbn=9781877372575|allugamientu=Dunedin, N.Z.}}&lt;/ref&gt;
* ''Cultivando Mitos'' (2000)&lt;ref&gt;{{cita llibru |apellíos=Leach|nome=Helen|títulu=Cultivating myths : fiction, fact &amp; fashion in garden history|fecha=2000|editorial=Godwit|isbn=1869620496|allugamientu=Auckland, N.Z.}}&lt;/ref&gt;
* ''1000 Años de Xardinería en Nueva Zelanda'' (1984)&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu=1,000 Years of Gardening in New Zealand|añu=1984|editorial=A.H. &amp; A. W. Reed|isbn=0-589-01488-9|allugamientu=Auckland}}&lt;/ref&gt;
* ''Homes prehistóricos en Palliser Badea'' (1979)
* ''Patrones de subsistencia en Nueva Zelanda Prehistórica'' (1969)&lt;ref&gt;{{cita llibru |títulu=Subsistence Patterns in Prehistoric N.Z.|añu=1969|editorial=Anthropology Department University of Otago}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces persona}}

{{NF|1945|2026|Leach, Helen}}
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con referencies ensin títulu]]
[[Categoría:Científicos y científiques de Nueva Zelanda]]
[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]</text>
      <sha1>2e67kl7p1qtnijvtkwjtvtnqxtj6beh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Give a Damn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162629</id>
    <revision>
      <id>4505927</id>
      <parentid>4498973</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T12:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7293" sha1="keabbs7n6v0734rm1otynvgsco5cx39" xml:space="preserve">La campaña '''''Give a Damn''''' ye un proyeutu de [[True Colors Fund]], una organización co-fundada pola cantante [[Cyndi Lauper]] dedicada al espardimientu, especialmente ente los [[heterosexual]]es, del sofitu a la igualdá cola comunidá [[LGBT]]. El nome de la campaña ye la forma afirmativa del dichu ''I don't give a damn'' (traducible por impórtame un bledo» o m'importa un comín», n'español),&lt;ref&gt;vease [http://dictionary.reference.com/browse/not+give+a+damn ''not give a damn''] en Dictionary.com; tamién [http://es.bab.la/diccionario/ingle-espanol/i-don-t-give-a-damn ''I don't give a damn''] en ye.bab.la&lt;/ref&gt; polo que significaría «non te quedes indiferente».
La campaña, llanzada'l 31 de marzu de 2010, ye una iniciativa basada n'Internet que pretende «educar ya implicar a la comunidá heterosexual» na meyora de la igualdá pa [[gai|gais]], [[lesbiana|lesbianes]], [[bisexual]]es y [[transexual]]es.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100910022043/http://www.wegiveadamn.org/about-damn/ wegiveadamn.org/about] (n'inglés) Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;

Les temes qu'enceta ''Give a Damn'', centraos na sociedá d'[[Estaos Xuníos]], son la discriminación nel trabayu, los [[crime d'odio|crimen por odiu]], la política de «[[nun preguntar, nun dicir]]» (''don't ask, don't tell'') sobre [[homosexualidá]] de les [[Fuercies Armaes de los Estaos Xuníos|fuercies armaes de los Estaos Xuníos]], el [[matrimoniu homosexual]], l'[[acoso escolar|acoso nel ámbitu escolar]] sobre los mozos, los suicidios xuveniles, los mozos [[persona ensin llar|ensin techu]], la homosexualidá en persones mayores, la relixón, la [[Familia homoparental|paternidá]], la sanidá y la [[equidad migratoria]] en pareyes homosexuales de distinta nacionalidá.&lt;ref&gt;[http://www.wegiveadamn.org/issues/ wegiveadamn.org/issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100929174040/http://www.wegiveadamn.org/issues/ |date=2010-09-29 }} (n'inglés) Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;

== Repercusión nos medios ==
Unu de los puntos de mayor repercusión de ''Give a Damn'' fueron los anuncios de serviciu públicu (PSA, ''public service announcement'') realizaos por artistes y [[celebridá]]es en sofitu de la campaña.&lt;ref&gt;[http://www.wegiveadamn.org/videos/ wegiveadamn.org/videos] (n'inglés). Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt; 

N'abril de 2010 l'actriz [[Anna Paquin]] desveló n'unu d'ellos la so bisexualidá: «I'm Anna Paquin. I'm bisexual and I give a damn.» (Soi Anna Paquin. Soi bisexual ya impórtame).&lt;ref&gt;''abcnews.go.com'' [http://abcnews.go.com/Entertainment/coming-hollywood-ricky-martin-shows-hard/story?id=10252987 «Anna Paquin, Ricky Martin: More Stars Coming Out Than Ever Before»] Publicáu'l 2 d'abril de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;
La salida del armariu de l'actriz provocó un colapsu del sitiu web de la campaña pola escesiva arribación de visitantes.&lt;ref&gt;''Times Live'' [http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article385067.ece/Anna-Paquin-outs-herself «Oscar-winner Anna Paquin, 27, has revealed that she is bisexual in a video campaign for gay rights.»] Publicáu'l 4 d'abril de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;
Otros artistes y celebridaes que participaron nos anuncios n'abril fueron [[Kim Kardashian]], [[Elton John]], [[Cynthia Nixon]], [[Clay Aiken]], [[Whoopi Goldberg]], [[Wanda Sykes]], [[Jason Mraz]], [[Mya]], [[Sharon Osbourne|Sharon]] y [[Kelly Osbourne]] y la mesma Lauper.&lt;ref&gt;''MTV.com'' [http://www.mtv.com/news/articles/1635267/20100401/story.jhtml?usg=AFQjCNF0osaaBMEk1bptyM45y91THjZ4Kw «Anna Paquin Announces She's Bisexual For Equality PSA»] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120630155544/http://www.mtv.com/news/articles/1635267/20100401/story.jhtml?usg=AFQjCNF0osaaBMEk1bptyM45y91THjZ4Kw |date=2012-06-30 }} Publicáu'l 1 d'abril de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;

En dándose a conocer dellos casos de suicidios ente mozos homosexuales d'Estaos Xuníos debíu al acoso a que yeren sometíos y dellos ataques en locales como'l icónico [[Stonewall Inn]] de [[Nueva York]], n'ochobre de 2010 el cantante británicu [[Elton John]] y el portorricanu [[Ricky Martin]] participaron, xunto a otros artistes, n'otru anunciu de la campaña en contra de los crímenes por odiu n'Estaos Xuníos.&lt;ref&gt;Axencia Efe. [https://archive.today/20120630155526/www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5gVM4285jjePTE_MVUtz9AFa0jakg?docId=1378795 «Elton John y Ricky Martin, en campaña contra les agresiones a homosexuales»] Publicáu'l 5 d'ochobre de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''L'Universal''. [http://www.eluniversal.com/2010/10/06/til_ava_ricky-martin-y-elton_06A4570773.shtml «Ricky Martin y Elton John piden respetu y tolerancia escontra comunidad gay»] Publicáu'l 6 d'ochobre de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''examiner.com Seatle'' [http://www.examiner.com/entertainment-insider-in-seattle/ricky-martin-elton-john-idina-menzel-wanda-sykes-new-give-a-damn-psa «Ricky Martin, Elton John, Idina Menzel, Wanda Sykes in New Give a Damn PSA»] Publicáu'l 5 d'ochobre de 2010. Consultáu'l 9 d'ochobre de 2010.&lt;/ref&gt;

La tema del suicidiu yá fuera tratáu primeramente en xunetu n'otru videu nel que collaboraben les actrices [[Lily Tomlin]] y [[Judith Light]] (conocida pol so papel de Claire Meade en ''[[Ugly Betty]]'') y el tamién actor [[Jesse Tyler Ferguson]], conocíu pol so papel de gai en ''[[Modern Family]]''.&lt;ref&gt;''abcnews.go.com'' [http://abcnews.go.com/Entertainment/videu/we-give-a-damn-gai-suicide-psa-11821293 «Celebs 'Give a Damn' About Gai Suicide»]&lt;/ref&gt;

== Internet ==
Los anuncios conviden nel so zarru a xunise a la campaña nel so sitiu web, www.wegiveadamn.org, onde, amás de poder trate tolos videos de la campaña, pueden consultase información sobre les temes qu'enceta, un [[blogue]] coles últimes noticies rellacionaes cola campaña y lleer les hestories personales apurríes polos usuarios. ''Give a Damn'' tien tamién páxines nes principales redes sociales, como [[Twitter]] o [[Facebook]], y [[YouTube]], onde amás de los videos oficiales pueden trate videos realizaos por usuarios anónimos.

La campaña realizóse col sofitu de distintes organizaciones como Centerlink: The Community of LGBT Centers, Freedom to Marry, Gay and Lesbian Medical Association, [[GLSEN]] (the Gay, Lesbian and Straight Education Network), [[Human Rights Campaign|The Human Rights Campaign]], Immigration Equality, SAGE (Services and Advocacy for Gai, Lesbian, Bisexual &amp; Transgender Elders), Servicemembers Legal Defense Network y The Trevor Project.

== Ver tamién ==
* [[Homofobia]]
* [[Homosexualidá nos Estaos Xuníos]]
* [[True Colors Tour (Xira Añal)]]
* [[Movimientu de lliberación LGBT]]
* [[Movimientu LGBT]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20130525071655/http://www.wegiveadamn.org/ Sitiu oficial]
* {{Twitter|wegiveadamn|wegiveadamn en Twitter}}
* [https://www.facebook.com/wegiveadamn wegiveadamn en facebook]
* [http://www.youtube.com/WEGIVEADAMN wegiveadamn en YouTube]


{{Tradubot|Give a Damn}}

[[Categoría:Campañes publicitaries]]
[[Categoría:Activismu LGBT]]
[[Categoría:LGBT n'Estaos Xuníos]]</text>
      <sha1>keabbs7n6v0734rm1otynvgsco5cx39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hacksaw Ridge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167125</id>
    <revision>
      <id>4506114</id>
      <parentid>4501401</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T07:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 2 referencia(es) y marcando 12 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20474" sha1="8nhbvutibtmeqat77980tqj00gkqp44" xml:space="preserve">{{película}}

'''''Hacksaw Ridge''''' ye una película dramática y bélica d'Estaos Xuníos del 2016, dirixida por [[Mel Gibson]] y escrita por [[Andrew Knight]] y [[Robert Schenkkan]]. La película ta protagonizada por [[Andrew Garfield]], [[Vince Vaughn]], [[Sam Worthington]], [[Luke Bracey]], [[Hugo Weaving]], [[Ryan Corr]], [[Teresa Palmer]], [[Richard Pyros]] y [[Rachel Griffiths]]. El rodaxe empezó'l 5 de setiembre de 2015, en [[Nueva Gales del Sur]], [[Australia]].

== Sinopsis ==
La película ta basada na hestoria real del soldáu del Exércitu de EE.&amp;nbsp;UU. [[Desmond Doss]], un cristianu [[Ilesia adventista del séptimu día|Adventista del Séptimu día]], que se negó a portar armes nel frente y que, a pesar d'aquello, foi condecoráu cola [[Medaya d'Honor]] pol presidente [[Harry S. Truman]], por salvar la vida a más de 75 homes sol constante fueu enemigo mientres la brutal [[batalla d'Okinawa]], na [[Segunda Guerra Mundial]].

== Repartu ==
{{llista de columnes|2|
*[[Andrew Garfield]] ye [[Desmond_Doss|Desmond T. Doss]]&lt;ref name=&quot;Andrew&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/mel-gibson-ready-honor-desmond-812094|títulu=&quot;Mel Gibson Ready to Honor Desmond T. Doss with 'Hacksaw Ridge'&quot;|fecha=30 de xunetu de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[The Hollywood Reporter]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
**Rhys Bellamy ye Mozu Desmond Doss
*[[Vince Vaughn]] ye Sarxentu Howell&lt;ref name=&quot;Vince&quot;&gt;{{cita web |url=http://deadline.com/2015/07/vince-vaughn-hacksaw-ridge-mel-gibson-true-detective-desmond-doss-andrew-garfield-1201486729/|títulu=&quot;Vince Vaughn To Star In Mel Gibson-Directed 'Hacksaw Ridge'&quot;.|fecha=29 de xunetu de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Deadline.com]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*[[Sam Worthington]] ye Capitán Glover&lt;ref name=&quot;Vince&quot;/&gt;
*[[Luke Bracey]] ye Smitty Ryker&lt;ref name=&quot;Luke&quot;&gt;{{cita web |url=http://deadline.com/2015/08/luke-bracey-hacksaw-ridge-mel-gibson-point-break-1201506182/|títulu=&quot;Luke Bracey Lands Lead In Mel Gibson's 'Hacksaw Ridge'&quot;|fecha=25 d'agostu de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Deadline.com]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*[[Hugo Weaving]] ye Tom Doss&lt;ref name=&quot;Hugo&quot;&gt;{{cita web |url=http://variety.com/2015/film/news/hugo-weaving-hacksaw-ridge-mel-gibson-1201621457/|títulu=&quot;Hugo Weaving Joins Mel Gibson's 'Hacksaw Ridge'&quot;.|fecha=19 d'ochobre de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Variety]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*[[Ryan Corr]] ye Lt. Manville&lt;ref name=&quot;Hugo&quot;/&gt;
*[[Teresa Palmer]] ye Dorothy Schutte&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;&gt;{{cita web |url=http://variety.com/2015/film/news/hacksaw-ridge-photos-mel-gibson-andrew-garfield-1201605561/|títulu=&quot;First Look: Andrew Garfield and Vince Vaughn in Mel Gibson's 'Hacksaw Ridge'&quot;|fecha=29 de setiembre de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Variety]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
*[[Rachel Griffiths]] ye Bertha Doss&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*[[Richard Roxburgh]] ye Coronel Stelzer&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*[[Luke Pegler]] ye Milt 'Hollywood' Zane&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*Richard Pyros ye Randall 'Teach' Fuller&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*[[Ben Mingay]] ye Grease Nolan&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*[[Firass Dirani]] ye Vito Rinnelli&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt;
*Nico Cortez ye Wal Kirzinski
*Michael Sheasby ye Tex Lewis
*Goran Kleut ye Andy 'Ghoul' Walker
*Jacob Warner ye James Pinnick
*Harry Greenwood ye Henry Brown
*Damien Thomlinson ye Ralph Morgan
*Ben O'Toole ye Corporal Jessop
*Benedict Hardie ye Capitán Daniels
*Robert Morgan ye Coronel Sangston
*Ori Pfeffer ye Irv Schecter
*Milo Gibson ye Lucky Ford
*[[Nathaniel Buzolic]] ye Harold Doss
*John Batziolas ye Cabu Schulenburg
*John Cannon ye Corporal Cannon
}}

== Producción ==
[[Ficheru:Hacksaw Ridge Cast (30703712531) (cropped).jpg|140px|miniaturadeimagen|left|'''[[Mel Gibson]]''']]
El 20 de payares de 2014, anuncióse que [[Mel Gibson]] taba en conversaciones pa dirixir la película de guerra basada nuna hestoria real ''Hacksaw Ridge'', con [[Andrew Garfield]] tamién en conversaciones pa interpretar a Desmond Doss, un sanitariu del Exércitu d'Estaos Xuníos que recibió la Medaya d'Honor pol presidente [[Harry S. Truman]] por salvar vides mientres la batalla d'Okinawa na [[Segunda Guerra Mundial]].&lt;ref name=&quot;Prod&quot;&gt;{{cita web |url=http://deadline.com/2014/11/mel-gibson-and-andrew-garfield-circling-hacksaw-ridge-1201290454/|títulu=Mel Gibson In Talks To Direct 'Hacksaw Ridge' With Andrew Garfield Starring In War Hero Pic&quot;.|fecha=20 de payares de 2014 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Deadline.com]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; Gregory Crosby escribió orixinalmente la hestoria, de siguío, Robert Schenkkan y Randall Wallace escribieron el guión, ente que Wallace foi alcordáu primeramente pa dirixir la película. [[Walden Media]] desenvolviera'l proyeutu xunto a los productores Bill Mechanic de Pandemonium Films y David Permut de Permut Presentations, ente que los co-productores de la película son Terry Benedict, Gregory Crosby, y Steve Longi.&lt;ref name=&quot;Prod&quot;/&gt; El proyeutu foi lleváu orixinalmente a Hollywood pol guionista/productor Gregory Crosby gracies al esfuerciu de Stan Jensen de la [[Ilesia Adventista del Séptimu Día]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://religiousliberty.tv/gibson-filming-project-based-on-war-hero-who-refused-to-carry-weapon.html|títulu=Gibson Filming Project Based on War Hero Who Refused to Carry Weapon|fecha=7 d'abril de 2015|fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=Religiousliberty.tv|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180908152709/http://religiousliberty.tv/gibson-filming-project-based-on-war-hero-who-refused-to-carry-weapon.html|fechaarchivu=2018-09-08}}&lt;/ref&gt;

El 9 de febreru de 2015, IM Global cerró l'alcuerdu pa financiar la película y tamién vendió la película nos mercaos internacionales.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://variety.com/2015/film/news/im-global-sells-much-of-the-world-on-mel-gibson-pic-hacksaw-ridge-1201428535/|títulu=&quot;Berlin: IM Global Sells Much of the World on 'Hacksaw Ridge'&quot;|fecha=9 de febreru de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Variety]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El mesmu día, [[Lionsgate]] adquier los derechos de distribución de la película n'América del Norte. Los derechos de distribución chinos fueron adquiríes por Bliss Media, una compañía de producción y distribución de películes con sede en [[Shanghai]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/chines-bliss-media-takes-stake-864196|títulu=&quot;China's Bliss Media Takes Stake in Wild Bunch's Insiders&quot;.|fecha=18 de marzu de 2016 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[The Hollywood Reporter]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El 29 de xunetu de 2015, [[Vince Vaughn]] y [[Sam Worthington]] xunir a la repartida, na que Vaughn va interpretar el Sarxentu Howell, un suboficial d'Alabama designáu p'asegurase de que los soldaos tean llistos.&lt;ref name=&quot;Vince&quot;/&gt; Gibson taría dirixendo de nuevu una película dempués d'[[Apocalypto]].&lt;ref name=&quot;Andrew&quot;/&gt; Andrew Knight apolazó'l guión orixinal. El sociu de Gibson, Bruce Davey tamién produció la película xunto con Paul Currie.&lt;ref name=&quot;Andrew&quot;/&gt; El 25 d'agostu de 2015, [[Lucas Bracey]] robló pa interpretar Smitty, un soldáu nel pelotón de Doss.&lt;ref name=&quot;Luke&quot;/&gt; El 29 de setiembre de 2015, anuncióse que s'incluyiríen a la repartida [[Teresa Palmer]], [[Rachel Griffiths]], [[Richard Roxburgh]], [[Luke Pegler]], Richard Pyros, [[Ben Mingay]], [[Firass Dirani]], Nico Cortez, Michael Sheasby, Goran Kleut, Jacob Warner, Harry Greenwood, Damien Thomlinson, Ben O'Toole, Benedict Hardie, Robert Morgan, Ori Pfeffer, Milo Gibson y [[Nathaniel Buzolic]].&lt;ref name=&quot;Teresa&quot;/&gt; El 19 d'ochobre de 2015, [[Hugo Weaving]] xunir al repartu pa interpretar a Tom Doss, padre de Desmond T. Doss, ente que [[Ryan Corr]] tamién robló pa interpretar el papel del teniente Manville.&lt;ref name=&quot;Hugo&quot;/&gt; Cross Creek Pictures xunir pa financiar la película.&lt;ref name=&quot;Hugo&quot;/&gt; El 21 d'ochobre de 2015, Cross Creek acomuñar con Demarest Media y Kilburn Media pa producir y financiar la película.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://deadline.com/2015/10/mel-gibson-hacksaw-ridge-demarest-media-kilburn-media-cross-creek-1201589811/|títulu=&quot;Mel Gibson's 'Hacksaw Ridge' Gets Funding Infusion From Demarest Media &amp; Kilburn Media&quot;. |fecha=21 d'ochobre de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Deadline.com]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

=== Rodaxe ===
El rodaxe de la película empezó'l 5 de setiembre de 2015, de [[Nueva Gales del Sur]].&lt;ref name=&quot;Andrew&quot;/&gt; La producción de la película basar nos estudios Fox Australia. Troy Grant, el Vizprimer Ministru de Nueva Gales del Sur, agoró que la película daría ingresos a la parte de 26 millones [[Dólar australianu|AUD]] por trabayos rellacionaos cola producción.&lt;ref name=&quot;Andrew&quot;/&gt; El 21 de setiembre de 2015, empezó'l rodaxe en [[Sydney]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-3245725/Mel-Gibson-begins-work-World-War-II-drama-Hacksaw-Ridge-uniform-clad-actors-filme-assault-course-scene-Sydney.html|títulu=&quot;Mel Gibson begins work on World War II drama Hacksaw Ridge as uniform clad actors filme assault course scene in Sydney&quot; |fecha=23 de setiembre de 2015 |fechaaccesu=26 de marzu de 2016|editorial=[[Daily Mail]]|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;

== Premios y nomamientos ==
&lt;center&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; stext;mPendiente m 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot; 
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=&quot;center&quot;
! '''Premiu'''||'''Categoría''' || '''Receptores'''||'''Resultáu'''|| {{Abbr|Ref(s)|References}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;6&quot;|[[Premios Óscar de 2017|Premios Óscar]]
|[[Óscar a la meyor película|Meyor película]]|| Bill Mechanic, David Permut ||{{celda|Nomada}}||rowspan=6 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{citaweb|url=http://www.premios-cine.com/oscars/nomaos-oscar/|títulu=NOMAOS OSCAR, OSCARS 2017|fecha=29 de xineru de 2017|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Óscar al meyor direutor|Meyor direutor]]||[[Mel Gibson]]||{{celda|Nomáu}}
|-
|[[Óscar al meyor actor|Meyor actor]]||[[Andrew Garfield]]||{{celda|Nomáu}}
|-
|[[Óscar al meyor montaxe|Meyor montaxe]]||[[John Gilbert]]||{{celda|Ganador}}
|-
|[[Óscar al meyor soníu|Meyor soníu]]||[[Kevin O'Connell]], [[Andy Wright]], [[Robert Mackenzie]] y [[Peter Grace]]||{{celda|Ganadores}}
|-
|[[Óscar a la meyor edición de soníu|Meyor edición de soníu]]||[[Robert Mackenzie]] y [[Andy Wright]]||{{celda|Nomada}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;3&quot;|[[Premios Globu d'Oru de 2016|Premiu Globu d'Oru]]
|[[Globu d'Oru a la meyor película dramática|Meyor película dramática]]|| [[Mel Gibson]], Paul Currie, Bruce Davey, William D. Johnson, Bill Mechanic, Brian Oliver, David Permut, Tyler Thompson.||{{celda|nomáu}}||rowspan=3 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{citaweb|url=http://www.goldenglobes.com/winners-nominees|títulu=Winners &amp; Nominees 2017 (Golden Globe Awards)|fecha=12 d'avientu de 2016|idioma=inglés}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Globu d'Oru al meyor direutor|Meyor direutor]]||[[Mel Gibson]]||{{celda|nomáu}}
|-
|[[Globu d'Oru al meyor actor - Drama|Meyor actor - Drama]]||[[Andrew Garfield]]||{{celda|nomáu}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;|[[American Film Institute]]
|Top 10 de películes||''Hacksaw Ridge''||{{celda|ganadora}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/les-10-meyores-peliculas-del anu-segun.html|títulu=Les 10 meyores películes del añu según el American Film Institute|fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt; 
|-
!scope= row rowspan=&quot;7&quot;| [[Premios de la Crítica Cinematográfica]]
|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica a la meyor película|Meyor película]]||''Hacksaw Ridge''||{{celda|nomáu}}|| rowspan=7 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/llista-de-nomaos-los-critics-choice.html|títulu=Llista de nomaos a los Critics' Choice Awards|fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/en-directu-llista-de-ganadores-de-los.html|títulu='La La Land' trunfa nos Critics' Choice Awards|fechaaccesu=11 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica al meyor direutor|Meyor direutor]]||[[Mel Gibson]]||{{celda|nomáu}}
|-
|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica al meyor actor|Meyor actor]]||[[Andrew Garfield]]||{{celda|nomáu}}
|-
|Meyor montaxe||John Gilbert||{{celda|nomáu}}
|-
|colspan=2|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica al meyor maquillaxe|Meyor maquillaxe]]||{{celda|nomada}}
|-
|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica a la meyor película d'aición Meyor película d'aición]]||''Hacksaw Ridge''||{{celda|ganadora}}
|-
|[[Premiu de la Crítica Cinematográfica al meyor actor d'aición Meyor actor d'aición]]||[[Andrew Garfield]]||{{celda|ganador}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;9&quot;| [[Premios Satellite]]
|Meyor película||''Hacksaw Ridge''||{{celda|Nomada}}|| rowspan=9 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pressacademy.com/wp-content/uploads/2016/12/2016-Nominations.pdf|títulu='La La Land' encabeza les nominaciones a los Satellite Awards |fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt; 
|-
|Meyor direutor||[[Mel Gibson]]||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor actor||[[Andrew Garfield]]||{{celda|Ganador}}
|-
|Meyor guión adautáu|| Andrew Knight, Robert Schenkkan ||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor fotografía||Simon Duggan ||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor diseñu de producción||Barry Robison ||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor música||Rupert Gregson Williams ||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor montaxe||John Gilbert||{{celda|Ganador}}
|-
|colspan=2|Meyor soníu||{{celda|Ganador}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;3&quot;|Hollywood Film Awards
|Meyor direición||[[Mel Gibson]]||{{celda|Ganador}}|| rowspan=3 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/11/hollywood-awards-2016-todos-los-videos.html|títulu=Hollywood Film Awards 2016: crónica y videos de la ceremonia|fechaaccesu=9 de setiembre de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250109143622/http://www.premiososcar.net/2016/11/hollywood-awards-2016-todos-los-videos.html|fechaarchivu=2025-01-09}}&lt;/ref&gt; 
|-
|Meyor editor||John Gilbert||{{celda|Ganador}}
|-
|colspan=&quot;2&quot;|Meyor maquillaxe y peluquería||{{celda|Ganadora}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;13&quot;| Australian Academy of Cinema and Television Arts Awards
|Meyor película||Bill Mechanic, David Permut, Paul Currie, Bruce Davey||{{celda|ganadora}}|| rowspan=13 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/10/hacksaw-ridge-lidera-les nominaciones.html|títulu='Hacksaw Ridge' lidera les nominaciones de los AACTA Awards|fechaaccesu=9 de setiembre de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/mel-gibson-afara-en-los premios-del.html|títulu=Mel Gibson afara nos premios del cine australianu|fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;
|-
|Meyor direición||[[Mel Gibson]]||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor guión orixinal||Andrew Knight &amp; Robert Schenkkan||{{celda|ganadores}}
|-
|Meyor actor||[[Andrew Garfield]]||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor actriz||[[Teresa Palmer]]||{{celda|nomada}}
|-
|Meyor actor de repartu||[[Hugo Weaving]]||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor actriz de repartu||[[Rachel Griffiths]]||{{celda|nomada}}
|-
|Meyor fotografía||Simon Duggan||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor montaxe||John Gilbert ||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor soníu||Andrew Wright, Robert Mackenzie, Kevin O'Connell, Mario Vaccaro, Tara Webb, Peter Grace||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor diseñu de producción||Barry Robison||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor vestuariu||Lizzy Gardiner||{{celda|nomada}}
|-
|Meyor maquillaxe y peluquería||Shane Thomas, Larry Van Duynhoven||{{celda|ganadores}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;|Crítica de Washington DC. 
|Meyor actor||[[Andrew Garfield]]||{{celda|nomáu}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/la-la-land-llévase-7-premios-de-la.html|títulu='La La Land' llévase 7 premios de la crítica de Washington D.C.|fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt; 
|-
!scope= row rowspan=&quot;2&quot;|Crítica de St. Louis
|Meyor montaxe||John Gilbert||{{celda|finalista}}|| rowspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.premiososcar.net/2016/12/nominaciones-de-la-asociacion-de.html |títulu=Nominaciones de l'Asociación de Críticos de St. Louis |fechaaccesu=11 d'avientu de 2016 |idioma=castellanu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/la-la-land-apodera-el-palmares-de-la.html|títulu='La La Land' apodera'l palmarés de la Crítica de St. Louis|fechaaccesu=18 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;
|-
|Meyor película d'aición||''Hacksaw Ridge''||{{celda|nomada}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;| Hollywood Music in Media Awards
|Música Orixinal||Rupert Gregson-Williams||{{celda|nomáu}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/11/ganadores-de-los-hollywood-music-in.html|títulu=Ganadores de los Hollywood Music in Media Awards|fechaaccesu=9 d'avientu de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20161220114710/http://www.premiososcar.net/2016/11/ganadores-de-los-hollywood-music-in.html|fechaarchivu=2016-12-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
!scope= row rowspan=&quot;5&quot;|Australian Academy of Cinema and Television Arts International Awards
|Meyor película||''Hacksaw Ridge''||{{celda|Nomáu}}|| rowspan=5 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2016/12/manchester-frente-al mar-lidera-les.html|títulu=Llista de nominaciones a los AACTA International Awards|fechaaccesu=18 d'avientu de 2016|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt;
|-
|Meyor direutor||[[Mel Gibson]]||{{celda|Ganador}}
|-
|Meyor actor||[[Andrew Garfield]]||{{celda|Nomáu}}
|-
|Meyor actriz de repartu||[[Teresa Palmer]]||{{celda|Nomada}}
|-
|Meyor guión||Andrew Knight, Robert Schenkkan||{{celda|Nomáu}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;|[[Premios Eddie]]
|Meyor montaxe en película dramática ||John Gilbert||{{celda|ganador}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.premiososcar.net/2017/01/nominaciones-del gremiu-de-montadores.html |títulu=Nominaciones del gremiu de montadores: 'Silenciu', fora |fechaaccesu=3 de xineru de 2017 |idioma=castellanu }}&lt;/ref&gt; 
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;|Gremiu de direutores artísticos
|Meyor direición artística en película de dómina||Barry Robison||{{celda|nomáu}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.premiososcar.net/2017/01/nominaciones-del gremiu-de-direutores_5.html |títulu=Nominaciones del gremiu de direutores artísticos |fechaaccesu=5 de xineru de 2017 |idioma=castellanu }}&lt;/ref&gt; 
|-
!scope= row rowspan=&quot;5&quot;|Festival de Capri Hollywood
|Meyor direutor||[[Mel Gibson]]||{{celda|ganador}}|| rowspan=5 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.premiososcar.net/2017/01/palmares-de-la-21-edicion-del festival.html|títulu=Palmarés de la 21ª edición del Festival de Capri Hollywood|fechaaccesu=5 de xineru de 2017|idioma=castellanu}}&lt;/ref&gt; 
|-
|Meyor actor||[[Andrew Garfield]]||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor montaxe||John Gilbert||{{celda|ganador}}
|-
|Meyor drama||''Hacksaw Ridge''||{{celda|ganadora}}
|-
|Meyor productor||Bill Mechanic||{{celda|ganador}}
|-
!scope= row rowspan=&quot;1&quot;|[[Medayes del CEC de 2016|Medayes del Círculu d'Escritores Cinematográficos]]
|Meyor película estranxera||''Hacksaw Ridge''||{{celda|Ganadora}}|| rowspan=1 style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cita web|títulu=Ganadores de la 72 edición de les medayes CEC|url=https://cinececblog.wordpress.com/2017/01/30/ganadores-de-la-72-edicion-de-les medayes-cec//|obra=CEC|fechaaccesu=11 de marzu de 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
*{{IMDb títulu|2119532|Hacksaw Ridge}}
*{{filmaffinity|550924}}

{{Tradubot|Hasta el último hombre}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Películes sobre la Segunda Guerra Mundial]]
[[Categoría:Películes de Lions Gate Entertainment]]
[[Categoría:Películes de guerra]]
[[Categoría:Películes ganadores del premiu Óscar al meyor soníu]]
[[Categoría:Ganadores del premiu Óscar al meyor montaxe]]
[[Categoría:Películes candidates al premiu Óscar a la meyor película]]</text>
      <sha1>8nhbvutibtmeqat77980tqj00gkqp44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ha*Ash</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170941</id>
    <revision>
      <id>4506113</id>
      <parentid>4501400</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T07:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33046" sha1="g3w9mjnfg2lpkz7p04cq65yxckpsbv4" xml:space="preserve">{{banda}}
'''Ha*Ash''' ye un dúu musical d'Estaos Xuníos orixinariu de [[Lake Charles (Louisiana)|Lake Charles]]. El grupu ta formáu por: Ashley Grace (vocalista ya guitarrista), ya Hanna Nicole (vocalista ya guitarrista). Son cantantes, compositores, productores, filántropes,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.informador.mx/Entretenimiento/Ha-Ash-trabajan-como-voceras-de-la-ninez-20090219-0004.html |títulu=Ha-Ash trabajan como voceras de la niñez|idioma=es-ES|fechaaccesu=15 d'avientu de 2018|sitiuweb=El Informador :: Noticias de Jalisco, México, Deportes &amp; Entretenimiento}}&lt;/ref&gt; y embaxadores de Save the Children.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.savethechildren.mx/Quienes-somos/Embajadores |títulu=Save the Children México {{!}} Embajadores|idioma=es-MX|fechaaccesu=15 d'avientu de 2018|sitiuweb=Save the Children México}}&lt;/ref&gt;

Combinen soníos pop y country, siendo los sos más grandes ésitos: «Lo aprendí de ti», «Perdón, perdón», «Te dejo en libertad», «100 años» y «Eso no va a suceder», ente otros, siendo acreedores de discos d'oru y platino poles sos ventes.

== Biografía ==

=== Entamos ===
Nacieron en [[Louisiana|Lake Charles, Louisiana]], fíes de padres d'Estaos Xuníos.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Ha*Ash: Las hermanas mexicanas que pasaron de tocar en una prisión gringa a recorrer el mundo|url=https://www.publimetro.cl/cl/musica/2015/08/20/haash-hermanas-mexicanas-que-pasaron-tocar-prision-gringa-recorrer-mundo.html|fechaaccesu=21 de payares de 2018|periódico=Publimetro Chile|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt; Dende pequeñes sintieron la so vocación pola música, empezando a cantar Góspel a los 5 y 6 años respectivamente nel coru de la ilesia de [[Louisiana|Lake Charles]], na cual la so güela participaba. Les clases de música y l'entrenamientu convertir en parte de les sos xeres diaries, cantando en rodeos y prisiones estatales. A los 16 y 14 reciben invitaciones del Secretariu d'Estáu de [[Louisiana]] para formar parte del turismu del llugar como: «Railroad Festival», «The Louisiana Music Cavalcade»,&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.musica.com/letras.asp?info=64139&amp;biografia=6581&amp;idf=5 |títulu=Biografía de Ha*Ash|idioma=es-ES|fechaaccesu=14 de payares de 2018|sitiuweb=musica.com}}&lt;/ref&gt; por cuenta de les esperiencies pasaes, decidieron dir más allá y grabaron un demo, siendo Sony Music la discográfica que collaboró y confió nelles, naciendo asina Ha*Ash un dúu de música qu'entemecen el pop y country n'español.

=== Vida privada ===
Les hermanes son les segunda y tercer fía, de los cuatro fíos de Mathilda Mosa y Antonio Pérez dambos d'oríxenes d'Estaos Xuníos (Steven, Hanna, Ashley y Sam). Tamién tienen 2 medios hermanos pequeños per parte del so padre (Charlie y Josie).

Por cuenta de que el so padre trabayaba por temporaes fora del so país natal, fueron criaes metá del añu en [[Ciudá de Méxicu]] y metá en [[Louisiana|Lake Charles]]. Siendo l'inglés el so idioma maternu y el cual falen na so vida privada fuera de les cámares, dende pequeñes el so padre y güelu (d'orixe mexicanu) enseñáronlos a falar español, perfeccionándolo na escuela americana en qu'elles asistíen en [[Méxicu]].&lt;ref name=&quot;:102&quot;&gt;{{cita publicación |títulu=Ha*Ash: Las hermanas mexicanas que pasaron de tocar en una prisión gringa a recorrer el mundo|url=https://www.publimetro.cl/cl/musica/2015/08/20/haash-hermanas-mexicanas-que-pasaron-tocar-prision-gringa-recorrer-mundo.html|fechaaccesu=21 de payares de 2018|periódico=Publimetro Chile|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt;

Los padres del dúu divorciar a principios del 2005 cuando taben na grabación del so segundu álbum, «Sé que te vas» llanzada como senciellu nel 2016 foi la primera y hasta agora únicu cantar cola qu'encetaron ese tarreza.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://peopleenespanol.com/article/ha-ash-canta-sobre-el-divorcio-de-su-papas/ |títulu=Ha-Ash canta sobre el divorcio de su papás|idioma=en|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=People en Español}}&lt;/ref&gt;

Hanna casóse'l día 9 xineru de 2016 col so prometíu Juan Carlos Herrera,&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.quien.com/espectaculos/2016/01/11/hannah-del-dueto-haash-se-caso-este-fin-de-selmana|fecha=11 de xineru de 2016|títulu=Hanna, del dueto Ha*Ash, se casó este fin de selmana|idioma=es|fechaaccesu=15 d'avientu de 2018|sitiuweb=Quién}}&lt;/ref&gt; depués de qu'en payares del 2015 propunxéra-y matrimoniu mientres una entrevista.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://tribunacampeche.com/espectaculos/2015/11/19/en-plena-entrevista-le-proponen-matrimonio-a-hanna-de-haash/|apellíu=Tribuna|fecha=20 de payares de 2015|títulu=En plena entrevista le proponen matrimonio a Hanna de Ha*Ash|idioma=es-ES|fechaaccesu=30 d'avientu de 2018|sitiuweb=Tribuna Campeche|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190327091051/http://tribunacampeche.com/espectaculos/2015/11/19/en-plena-entrevista-le-proponen-matrimonio-a-hanna-de-haash/|fechaarchivu=2019-03-27}}&lt;/ref&gt;

=== Filantropía ===
[[File:Ha*Ash_Auditorio_(11-11-2018)_67.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|220x220px|'''Ashley Grace''' México, 2018]]
N'avientu del 2007 sumir a llabores benéficos al llanzar el '''Fondo Ha*Ash''', que sofita a neños que carecen VIH/SIDA ya inmigrantes , que dar a conocer al traviés d'un conciertu de beneficencia nel Teatru Metropolitan, para esto crearon «Hoy rezaremos por ti» unu cantar inéditu la cual interpretaron en xunto con un coru de neños beneficiaos por dicha fundación y a partir d'entós sería l'himnu que lu identificaría.&lt;ref&gt;{{cita publicación|apellíu=Notimex|títulu=Ayuda Ha-Ash a niños con Sida|url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/318920.ayuda-ha-ash-a-ninos-con-sida.html|fechaaccesu=27 de payares de 2018|idioma=es-MX|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113225708/https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/318920.ayuda-ha-ash-a-ninos-con-sida.html|archivedate=2021-01-13}}&lt;/ref&gt;

En 2010, Hanna y Ashley fueron nomaes embaxadores de la fundación Save The Children.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/926910.html|títulu=Ha*Ash serán embajadoras del programa Save the Children {{!}} La Crónica de Hoy|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=www.cronica.com.mx|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20200930092438/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/926910.html|fechaarchivu=2020-09-30}}&lt;/ref&gt;Esi mesmu añu grabaron la tema Latente&quot; para afigurar les esperiencies vivíes na visita que les hermanes realizaron a [[Haití]] n'agostu d'esi añu, depués del terremotu qu'azotó a esi país, y que les sos ganancies van ser donaes a los neños d'Haití al traviés de dicha fundación.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.informador.mx/Entretenimiento/HaAsh-lanzara-a-la-venta-video-del-tema-Latente-20101206-0014.html |títulu=Ha*Ash lanzará a la venta videu del tema ''Latente''|idioma=es-ES|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=El Informador :: Noticias de Jalisco, México, Deportes &amp; Entretenimiento}}&lt;/ref&gt;

Participaron de forma activa dende 2010, collaborando col proyeutu de NiñezMigrante en Chiapas y Puebla, amás de sofitar la respuesta humanitaria de Save the Children depués de los seísmos de setiembre de 2017 en [[Méxicu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.savethechildren.mx/Quienes-somos/Embajadores |títulu=Save the Children México {{!}} Embajadores|idioma=es-MX|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=Save the Children México}}&lt;/ref&gt;

En 2016 realizaron el proyeutu &quot;Barriga llena, corazón contento&quot;, onde llevaben de comer a persones en situación de cai, para ello llanzaron una convocatoria a los sos compañeros del programa &quot;Me pongo de pie&quot; y a los sos siguidores por que tamién realicen esta noble causa.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.rmscanal.tv/noticias/reconocen-a-ha-ash-como-agentes-de-cambio/|apellíu=Migration|fecha=22 d'agostu de 2016|títulu=Reconocen a Ha*Ash como 'Agentes de Cambio'|idioma=es-ES|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180206114845/http://www.rmscanal.tv/noticias/reconocen-a-ha-ash-como-agentes-de-cambio/|fechaarchivu=2018-02-06}}&lt;/ref&gt; Fueron reconocíes como &quot;Axentes de Cambéu&quot; nos KCA México, por ésta llabor social.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.trendybynick.com/2016/08/kcamexico2016-ellos-son-los-ganadores-de-agentes-de-cambio-prosocial/|fecha=20 d'agostu de 2016 |títulu=#KCAMexico2016: ¡Ellos son los ganadores de Agentes de Cambio / Prosocial!|idioma=es-MX|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=TrendyByNick}}&lt;/ref&gt;

El 7 d'avientu de 2018 Ha*Ash presentar nel Coliséu Centenariu de Torrexón como parte de la so xira, para fomentar una causa benéfica. Lo recaldao polos accesos del show donar a l'asociación “Sonríe… Solo tienes cáncer”, que sofita a la prevención y tratamientos d'esti carecimientu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.noticiasdelsoldelalaguna.com.mx/gossip/haash-una-noble-causa-2740581.html |apellíu=Mondragón |nome=Beatriz A. Silva |títulu=HA*ASH una noble causa|idioma=es|fechaaccesu=2 de xineru de 2019|sitiuweb=Noticias del Sol de La Laguna}}&lt;/ref&gt;

=== Carrera ===
[[File:Ha*Ash_Auditorio_(11-11-2018)_12.jpg|miniaturadeimagen|213x213px|'''Hanna Nicole''' México, 2018]]
Ente 2002 y 2003, graben el so primer álbum homónimu Ha*Ash producíu por Áureo Baqueiro. El so primer senciellu foi «Odio amarte» col cual asitiáronse nel gustu del públicu adolescente de [[Méxicu]]. «Teas onde teas» convertir nel segundu senciellu y foi la tema d'una telenovela xuvenil (CLAP... el lugar de tus sueños) de la cadena Televisa,&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=CMTV |títulu=CMTV - Biografía de Ha*Ash|url=https://www.cmtv.com.ar/biografia/show.php?bnid=2325&amp;banda=Ha*Ash|fechaaccesu=3 d'avientu de 2018|periódico=CMTV|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt; amás de volvese la tema d'una campaña de publicidá d'una conocida marca d'electrónicos.

L'añu 2005 el dueto tornó col so segundu discu de la mano del mesmu productor que realizó Ha*Ash cuntando coles collaboraciones de diversos compositores, ente ellos Gian Marco, y que lleva por títulu «Mundos opuestos» basándose nel calter distintu de les hermanes.

A principios de 2008 entren a los estudios de grabación en [[Nashville (Tennessee)|Nashville, Tennesse]] para preparar el so tercer álbum &quot;Habitación Doble&quot;, cola participación d'un nuevu productor Graeme Pleth y el mesmu Áureo Baqueiro, na selección de temes cuntaron col sofitu de Kany García, Gian Marco y Leonel García, siendo Hanna y Ashley les que compunxeron la mayoría de los cantares.

Trés años pasaron ente l'últimu discu Ha*Ash y esta producción titulada A tiempo. Xusto asina se llama'l cuartu material d'estes dos hermanes que decidieron faer les coses con aselu pa llanzar un trabayu anováu nel que pudiera notase la so evolución y el so maduror. Ha*Ash trabayó col so productor de cabecera Áureo Baqueiro, pero, amás, convidaron al italianu Michele Canova, quien les ayudar a atopar nuevos caminos.

N'anovando'l so contratu con [[Sony Music]], Ha*Ash empecipió les preparaciones pal so primer discu en vivu tituláu Primer Fila: Hecho realidad, que va presentar una escoyeta de 6 de les sos más grandes ésitos, según 8 temes inédites del grupu. La grabación del discu empecipió'l 7 de xunetu de 2014 na [[Ciudá de Méxicu]], y salió a la venta'l 11 de payares de 2014, llogrando'l 1 nes llistes de México.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|títulu=WebCite query result|fechaaccesu=6 de xineru de 2019|sitiuweb=www.webcitation.org|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190124113504/http://centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|fechaarchivu=2019-01-24}}&lt;/ref&gt;

El 22 de setiembre de 2014 Ha*Ash anunció'l primer senciellu del so nuevu discu, que lleva como títulu «Perdón, Perdón», algamando'l 1 nos charts mexicanos,&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/2014-11-29/mexico-espanol |apellíu=Anonymous|fecha=29 de payares de 2014 |títulu=Mexico Espanol Airplay|fechaaccesu=28 d'avientu de 2018|sitiuweb=Billboard}}&lt;/ref&gt; el segundu senciellu foi «Lo aprendi de ti» que tamién esguiló al 1 en México.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/2015-03-28/mexico-espanol |apellíu=Anonymous|fecha=28 de marzu de 2015 |títulu=Mexico Espanol Airplay|fechaaccesu=28 d'avientu de 2018|sitiuweb=Billboard}}&lt;/ref&gt; Darréu llanzáronse «Ex de verdad» «Sé que te vas» y «Dos copas de más» como los siguientes senciellos. Hasta'l día de güei ye'l dúu de pop de l'actualidá con más discos vendíos del formatu primera fila nivel internacional.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://ritmoromantica.pe/programas/complice/mira-este-recuerdo-ha-ash-reik-86774#1|títulu=Mira este recuerdo de Ha*Ash y Reik {{!}} Programas {{!}} Radio Ritmo Romántica|idioma=es-ES|fechaaccesu=2 d'avientu de 2018|sitiuweb=Ritmo Romántica|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190327085909/https://ritmoromantica.pe/programas/complice/mira-este-recuerdo-ha-ash-reik-86774#1|fechaarchivu=2019-03-27}}&lt;/ref&gt;

Ha*Ash tornaron con una nueva propuesta, titulada 30 de febreru, el mesmu cunta con 12 cantares, con nuevos ritmos, tonos y melodíes. Esta producción foi llanzada'l 1 d'avientu de 2017, algamando'l númberu 3 de lo más vendíu en México.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php |títulu=Top 100|fechaaccesu=6 de xineru de 2019|sitiuweb=www.centrodedesarrollodigital.com}}&lt;/ref&gt;

El 20 d'ochobre del 2017 llancen el so primer senciellu «100 años» al pie de [[Prince Royce]], que n'avientu algamó'l 1 nos charts mexicanos.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/2017-12-23/mexico-espanol |apellíu=Anonymous|fecha=23 d'avientu de 2017 |títulu=Mexico Espanol Airplay|fechaaccesu=28 d'avientu de 2018|sitiuweb=Billboard}}&lt;/ref&gt; «No pasa nada» foi'l siguiente senciellu a promocionar, llanzáu'l 8 de marzu de 2018. El so tercer senciellu foi «Eso no va a suceder» publicáu'l 8 d'agostu de 2018, y que n'avientu del mesmu añu esguilo al 1 en México.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/2018-09-22/mexico-espanol |apellíu=Anonymous|fecha=17 de setiembre de 2018 |títulu=Mexico Espanol Airplay|fechaaccesu=28 d'avientu de 2018|sitiuweb=Billboard}}&lt;/ref&gt; «¿Qué me faltó?» que'l so videu oficial foi estrenáu'l 4 de xineru de 2019, convertir hasta agora nel cuartu y postreru senciellu publicáu.

En febreru del 2018 participaron per primer vegada nel Festival de Viña del Mar, onde non solo cantaron, fueron parte del xuráu y convidaes a cantar al pie de Miguel Bosé nel día inaugural.&lt;ref&gt;{{cita publicación|títulu=Dúo mexicano Ha*Ash recibe elogios tras collaboración con Miguel Bosé en la Quinta Vergara|url=https://www.pagina7.cl/notas/festival-de-vina/vina-notas/2018/02/21/duo-mexicano-haash-recibe-elogios-tras-colaboracion-con-miguel-bose-en-la-quinta-vergara.shtml|fechaaccesu=29 de payares de 2018|periódico=Pagina 7|idioma=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190326220413/https://www.pagina7.cl/notas/festival-de-vina/vina-notas/2018/02/21/duo-mexicano-haash-recibe-elogios-tras-colaboracion-con-miguel-bose-en-la-quinta-vergara.shtml|archivedate=2019-03-26}}&lt;/ref&gt; El dúu foi l'artistes más pidíu por redes sociales para asistir al festival,&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Una Quinta Vergara repleta de globos blancos recibió al dúu mexicano Ha*Ash - Recital.cl|url=http://www.recital.cl/una-quinta-vergara-repleta-de-globos-blancos-recibio-al-duo-mexicano-haash/|fecha=25 de febreru de 2018|fechaaccesu=29 de payares de 2018|periódico=Recital.cl|idioma=es-CL}}&lt;/ref&gt; Ashley pela so parte ganó'l premiu a Reina popular de la bisarma, gracies a la votación de les sos fans.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu= |nome= |títulu=Ashley Grace y Zion fueron elegidos como los Reyes del Monstruo|url=https://www.laopiniononline.cl/ashley-grace-zion-fueron-elegidos-los-reyes-del-monstruo/|fecha=23 de febreru de 2018|fechaaccesu=21 de payares de 2018|periódico=La Opinión Online|ubicación= |páxina= |númberu=|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt; El 24 de febreru de 2018, triaron per primer vegada en forma solitaria l'escenariu de la Quinta Vergara, onde consiguieron la Gavilueta de Plata tres media hora de presentación y la Gavilueta d'Oru.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíu= |nome= |títulu=Ha*Ash conquistó Viña del Mar|url=https://www.seitrack.mx/noticias/2018/2/26/haash-conquist-via-del-mar-con-gaviotas-de-plata-y-oro-y-arranc-con-toda-la-potencia-su-gira-100-aos-contigo|fecha=|fechaaccesu=22 de payares de 2018|periódico=OCESA Seitrack|ubicación= |páxina= |númberu=|idioma=es-MX}}&lt;/ref&gt;

== Integrantes ==

=== Formación actual ===
* Ashley Grace Pérez Mosa - Vocalista, [[pianu]], melódica, [[Sintetizador|sintetizadores]], [[Guitarra eléctrica|guitarra]].
* Hanna Nicole Pérez Mosa - Vocalista, [[pianu]], [[mandolina]], [[Guitarra eléctrica|guitarra]], [[harmónica]].

== Xires musicales ==

=== Como artista principal ===
* Ha*Ash Tour (2003-2004)&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://neufutur.com/2011/06/the-regional-at-best-tour-featuring-challenger-and-twenty-one-pilots-kicks-off-july-16th-in-chicago-il/|títulu=The Regional at Best Tour&quot; featuring CHALLENGER! and Twenty One Pilots Kicks Off July 16th in Chicago IL!!|fecha=27 de xunu de 2011|idioma=inglés|obra=NeuFutur|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|apellíos1=McQuiston|nome1=James}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://top40-charts.com/news.php?nid=68113 |títulu='The Regional at Best Tour' Featuring Challenger! And Twenty One Pilots Kicks Off July 16th in Chicago!|idioma=inglés|obra=Top 40 Charts|fechaaccesu=13 de febreru de 2018}}&lt;/ref&gt;
* Mundos Opuestos Tour (2004-2005)&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.fueledbyramen.com/news/twenty-one-pilots-announce-mostly-november-tour-62306|fecha=29 de setiembre de 2012|títulu=TWENTY ONE PILOTS ANNOUNCE (MOSTLY) NOVEMBER TOUR|idioma=inglés|obra=Fueled by Ramen|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20201228141056/https://www.fueledbyramen.com/news/twenty-one-pilots-announce-mostly-november-tour-62306|fechaarchivu=2020-12-28}}&lt;/ref&gt;
* Habitación Doble Tour (2008-2009)
* A Tiempo Tour (2011-2013)&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.axs.com/twenty-one-pilots-announce-blurryface-world-tour-62024|fecha=25 de xunetu de 2015 |títulu=Twenty One Pilots announce Blurryface World Tour|idioma=inglés|obra=axs|fechaaccesu=13 de febreru de 2018}}&lt;/ref&gt;
* Primera fila: Hecho realidad Tour (20154-2017)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.musictimes.com/articles/52508/20151028/twenty-one-21-pilots-announce-arena-tour-2016-emotional-roadshow.htm|títulu=Twenty One Pilots Announce Huge Arena Tour, 2016's 'Emotional Roadshow'|fecha=28 d'ochobre de 2015|idioma=inglés|obra=Music Times|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|apellíos1=Haskoor|nome1=Michael}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/rock/7358085/twenty-one-pilots-emotional-roadshow-world-tour-live-2016-2017-ticket|títulu=Twenty One Pilots Announces Emotional Roadshow World Tour: See Dates Here|fecha=5 de setiembre de 2017|idioma=inglés|obra=Billboard|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|apellíos1=Payne|nome1=Chris}}&lt;/ref&gt;
* Gira 100 años contigo (2018-2019)&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.cleveland.com/entertainment/index.ssf/2017/06/twenty_one_pilots_closes_out_t.html|títulu=Twenty One Pilots closes out 'Tour de Columbus 2017' after six-day residency in hometown|fecha=26 de xunu de 2017|idioma=inglés|obra=cleveland.com|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|apellíos1=Petkiewicz|nome1=David}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.altpress.com/news/entry/twenty_one_pilots_add_massive_final_date_to_tour_have_completely_sold_out_y|títulu=Twenty One Pilots add massive final date to tour, have completely sold out everything so far|fecha=31 de marzu de 2017|idioma=inglés|obra=Alternative Press|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|apellíos1=Ralph|nome1=Caitlyn}}&lt;/ref&gt;

== Discografía ==

=== Álbumes d'estudiu ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
|+
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:11em;&quot; |Títulu
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:16em;&quot; |Álbum
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Ha*Ash''
|
* Llanzamientu: 11 d'mayu de 2003
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Mundos opuestos''
|
* Llanzamientu: 17 d'setiembre de 2005
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Habitación doble''
|
* Llanzamientu: 1 d'agostu de 2008
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|-
! scope=&quot;row&quot; |''A tiempo''
|
* Llanzamientu: 16 d'mayu de 2011
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|-
! scope=&quot;row&quot; |''30 de febreru''
|
* Llanzamientu: 1 d'avientu de 2017
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|}

=== Álbumes vivo ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
|+
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:11em;&quot; |Títulu
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:16em;&quot; |Detalles del álbum
|-
! scope=&quot;row&quot; |Primera fila: Hecho Realidad
|
* Llanzamientu: 11 de payares de 2014
* Discográfica: [[Sony Music|Sony Music Latin]]
* Formatu: CD, descarga dixital
|}

=== Senciellos ===
{| {{tablaguapa}} style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
|+Llista de senciellos, les sos posiciones nes llistes amosando l'añu en que foi llanzáu y el nome del álbum
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot; |Títulu
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2em;&quot; |Añu
! colspan=&quot;5&quot; scope=&quot;col&quot; |Meyor posición
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot; |Certificaciones
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Hot&lt;/small&gt; 
&lt;small&gt;100&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Hot Latin Songs|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Latin&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Pop&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Latin Pop Songs|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Latin&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;Airplay&lt;/small&gt;&lt;small&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Latin Airplay|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Español&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;Airplay&lt;/small&gt;&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Mexico Espanol Airplay|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Airplay&lt;/small&gt;&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Mexico Espanol Airplay|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Odio amarte»
| rowspan=&quot;2&quot; |2003
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; | --
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Estés donde estés»
| align=&quot;center&quot; |14
| align=&quot;center&quot; |9
| align=&quot;center&quot; |14
| align=&quot;center&quot; | --
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Te quedaste»
|2004
| align=&quot;center&quot; |28
| align=&quot;center&quot; |17
| align=&quot;center&quot; |28
| align=&quot;center&quot; | --
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Amor a medias»
| rowspan=&quot;2&quot; |2005
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; | --
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Me entrego a ti»
|—
|15
|—
| --
| --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |¿Qué hago yo?»
| rowspan=&quot;2&quot; |2006
|—
|13
|—
| --
| --
|
* AMPROFON: Platinum&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/CertificacionesAmprofon/photos/a.200348553423097/201589429965676/?type=3&amp;theater |títulu=Certificados Musicales Amprofon|website=Facebook.com |idioma=en|fechaaccesu=2018-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Tu mirada en mi» (USA)
|—
|24
|—
|—
|—
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«No te quiero nada»
| rowspan=&quot;2&quot; |2008
|14
|6
|14
| --
| --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Lo que yo sé de ti»
|—
|—
|—
| --
| --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Tú y yo volvemos al amor»
|2009
|—
|—
|—
| --
| --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Impermeable»
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|—
|—
|—
|1
|—
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/CertificacionesAmprofon/photos/a.237164359741516/237165179741434/?type=3&amp;theater |títulu=Certificados Musicales Amprofon|website=Facebook.com |idioma=en|fechaaccesu=2018-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Te dejo en libertad»
|—
|29
|—
|1
|1
|
* AMPROFON: Gold + Platinum&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/CertificacionesAmprofon/photos/a.270603673064251/270604679730817/?type=3&amp;theater |títulu=Certificados Musicales Amprofon|website=Facebook.com |idioma=en|fechaaccesu=2018-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Todo no fue suficiente»
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |2
| align=&quot;center&quot; |11
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«De dónde sacas eso»
|—
|—
|—
|4
|9
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/CertificacionesAmprofon/photos/a.351096938348257/351097701681514/?type=3&amp;theater |títulu=Certificados Musicales Amprofon|website=Facebook.com |idioma=en|fechaaccesu=2018-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Perdón, perdón»
|2014
|36
|17
|35
|1
|2
|
* AMPROFON: 3x Platinum&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Lo aprendí de ti»
| rowspan=&quot;4&quot; |2015
|32
|19
|48
|1
|7
|
* AMPROFON: 2x Platinum&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Ex de verdad»
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |33
| align=&quot;center&quot; |—
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«No te quiero nada ft Axel
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.facebook.com/CertificacionesAmprofon/photos/a.351096938348257/351099705014647/?type=3&amp;theater |títulu=Certificados Musicales Amprofon|website=Facebook.com |idioma=en|fechaaccesu=2018-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Dos copas de más»
|—
|—
|49
|3
|16
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cita web |url=http://amprofon.com.mx/es/pages/certificaciones.php |títulu=AMPROFON|website=Amprofon.com.mx|fechaaccesu=2018-11-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Sé que te vas»
|2016
|—
|—
|—
|28
|—
|
* AMPROFON: Gold
|-
| align=&quot;left&quot; |«100 Años ft [[Prince Royce]]
|2017
|54
|24
|50
|1
|3
|
* AMPROFON: Gold + Platinum&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.seitrack.mx/noticias/2018/11/12/haash-abarrot-de-nuevo-el-auditorio-nacional-y-tuvo-a-miguel-bos-prince-royce-y-melendi-como-invitados |títulu=Ha*Ash abarrotó de nuevo el Auditorio Nacional y tuvo a Miguel Bosé, Prince Royce y Melendi como invitados|work=OCESA Seitrack|fechaaccesu=2018-11-20 |idioma=es-MX}}&lt;/ref&gt;

* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.sonymusic.com.mx/las-reinas-del-sold-out-haash-son-todo-un-exito-con-su-gira100anoscontigo/ |títulu=Las reinas del Sold Out HA*ASH son todo un éxito con su #Gira100AñosContigo - Sony Music Entertainment México |fecha=2018-06-01|work=Sony Music Entertainment México|fechaaccesu=2018-11-20 |idioma=es-MX}}&lt;/ref&gt;

* UNIMPRO: 2x Platinum&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://www.peruinforma.com/ha-ash-sigue-arrasando-sold-outs-premios/ha-ash-4/ |títulu=Ha Ash - Peruinforma |apellíu=peruinforma |work=Peruinforma |fechaaccesu=2018-11-20 |idioma=es-ES |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327183842/http://www.peruinforma.com/ha-ash-sigue-arrasando-sold-outs-premios/ha-ash-4/ |archivedate=2019-03-27 }}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«No pasa nada»
| rowspan=&quot;2&quot; |2018
|—
|—
|—
|4
|13
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.sonymusic.com.mx/haash-recibe-disco-de-oro-por-no-pasa-nada/ |títulu=HA*ASH RECIBE DISCO DE ORO POR &quot;NO PASA NADA&quot; - Sony Music Entertainment México |fecha=2018-09-06|work=Sony Music Entertainment México|fechaaccesu=2018-11-20 |idioma=es-MX}}&lt;/ref&gt;

* AMPROFON: Platinum&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.seitrack.mx/noticias/2019/2/5/haash-regres-al-auditorio-nacional-con-su-gira100aoscontigo-y-sum-su-quinto-y-sexto-sold-out |títulu=Ha*Ash regresó al Auditorio Nacional con su #Gira100AñosContigo y sumó su quinto y sexto Sold Out|website=OCESA Seitrack |idioma=es-MX|fechaaccesu=2019-02-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Eso no va a suceder»
|—
|34
|—
|1
|6
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«¿Qué me faltó?»
|2019
|
|
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:8pt;&quot; |&quot;—&quot; indica que'l títulu nun foi llanzáu o nun figuró nes llistes nesi territoriu
|-
|}

==== Promocionales ====
{| {{tablaguapa}} style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot; |Títulu
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2em;&quot; |Añu
! scope=&quot;col&quot; |Meyor posición
|-
| align=&quot;left&quot; |«30 de febreru» ft Abraham Mateo
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
| align=&quot;center&quot; |
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.seitrack.mx/noticias/2019/2/5/haash-regres-al-auditorio-nacional-con-su-gira100aoscontigo-y-sum-su-quinto-y-sexto-sold-out |títulu=Ha*Ash regresó al Auditorio Nacional con su #Gira100AñosContigo y sumó su quinto y sexto Sold Out|website=OCESA Seitrack |idioma=es-MX|fechaaccesu=2019-02-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Ojalá»
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt;
|}

==== Como artista invitáu ====
{| {{tablaguapa}} style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot; |Títulu
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2em;&quot; |Añu
! colspan=&quot;4&quot; scope=&quot;col&quot; |Meyor posición
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:13em;&quot; |Certificaciones
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Latin&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Pop&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:132&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Latin Pop Songs|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Español&lt;/small&gt;&lt;small&gt;Airplay&lt;/small&gt;&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:142&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Mexico Espanol Airplay|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;Airplay&lt;/small&gt;&lt;small&gt;&lt;ref name=&quot;:152&quot;&gt;{{cita web |url=http://www.billboard.com/artist/276330/haash/chart?f=363 |títulu=Ha*Ash - Chart history &gt; Mexico Espanol Airplay|website=www.billboard.com|fechaaccesu=2019-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; |&lt;small&gt;SPN&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Melendi+feat.+Ha-Ash&amp;titel=Destino+o+casualidad&amp;cat=s |títulu=spanishcharts.com - Melendi feat. Ha-Ash - Destino o casualidad|website=spanishcharts.com|fechaaccesu=2019-02-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |«Te voy a perder»
&lt;small&gt;(Leonel García ft Ha*Ash)&lt;/small&gt;
|2013
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; |—
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Mi niña mujer»
&lt;small&gt;(Los angeles azules ft Ha*Ash)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |2016
| align=&quot;center&quot; |14
| align=&quot;center&quot; |9
| align=&quot;center&quot; |14
| align=&quot;center&quot; | --
|
|-
| align=&quot;left&quot; |«Destino o casualidad»
&lt;small&gt;(Melendi ft Ha*Ash)&lt;/small&gt;
|2017
| align=&quot;center&quot; |28
| align=&quot;center&quot; |17
| align=&quot;center&quot; |28
| align=&quot;center&quot; | --
|
* AMPROFON: Gold&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.sonymusic.es/eventos/melendi-cierra-la-gira-quitate-las-gafas-en-barcelona-y-madrid/ |títulu=Melendi cierra la gira Quítate las gafas en Barcelona y Madrid |fecha=2017-12-12|website=Sony Music España |idioma=es-ES|fechaaccesu=2019-02-22}}&lt;/ref&gt;

* PROMUSICAE: Platinum&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;
|}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}
{{commonscat|Ha*Ash}}
{{commonscat|Ha*Ash#Ashley_Grace|Ashley Grace}}
{{commonscat|Ha*Ash#Hanna_Nicole|Hanna Nicole}}
* [http://www.ha-ash.com/ Ha*Ash] – Páxina web oficial
* [https://www.facebook.com/haashoficial Ha*Ash en Facebook] 
* [https://www.instagram.com/haashoficial/ Ha*Ash en Instagram] 
* [https://www.youtube.com/user/HaAshOficial/videos?view=64&amp;flow=grid/ Ha*Ash en YouTube] – [[YouTube]] Official
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Grupos de música]]
[[Categoría:Cantantes de pop d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Cantantes d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Cantantes de pop de Méxicu]]

{{llistaref}}</text>
      <sha1>g3w9mjnfg2lpkz7p04cq65yxckpsbv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greta Thunberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175917</id>
    <revision>
      <id>4505985</id>
      <parentid>4459054</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T20:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 10 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65925" sha1="tjwm1zmvbib6gh6pkatgfhsr8c2efgp" xml:space="preserve">{{persona}}
'''Greta Thunberg''' {{nym}} ye una [[Activismu|activista]] [[Medioambiente|medioambiental]] [[Suecia|sueca]], centrada nos riesgos plantegaos pol [[cambéu climáticu]].

N'agostu de 2018, cuando tenía quince años, Thunberg tomóse un tiempu fuera de la escuela pa manifestase frente al [[Riksdag|parllamentu suecu]], sosteniendo un cartelu que pidía una aición climática más fuerte. Llueu, otros estudiantes participaron en protestes similares nes sos propies comunidaes. Xuntos entamaron un movimientu de fuelga climática escolar col nome de [[Mocedá pol clima|Vienres pol futuru]] (del [[Idioma inglés|inglés]], ''Fridays for Future''). Dempués de que Thunberg se dirixera a la [[Conferencia de les Naciones Xuníes sobro'l Cambéu Climáticu de 2018]], realizáronse fuelgues estudiantiles cada selmana en dalgún llugar del mundu. En 2019, hubo siquier dos protestes coordinaes en delles ciudaes qu'arreyaron a más d'un millón d'alumnos caúna.&lt;ref name=&quot;WEB-HPR(2019-03-19)&quot;&gt;{{cita web|url=http://harvardpolitics.com/united-states/youth-demand-climate-action-in-global-school-strike/|títulu=Youth Demand Climate Action in Global School Strike|fecha=19 de marzu de 2019|idioma=en|apellíu=Cohen|nome=Ilana|apellíu2=Heberle|nome2=Jacob|sitiuweb=Harvard Political Review|fechaaccesu=30 d'agostu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190705183307/http://harvardpolitics.com/united-states/youth-demand-climate-action-in-global-school-strike/|fechaarchivu=2019-07-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NEWS-Time(2019-05-24)&quot;&gt;{{cita publicación|url=https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/|títulu=Students From 1,600 Cities Just Walked Out of School to Protest Climate Change. It Could Be Greta Thunberg's Biggest Strike Yet|apellíu=Haynes|nome=Suyin|fecha=24 de mayu de 2019|sitiuweb=[[Time (magacín)|Time]]|fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|idioma=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190723164619/https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/|archivedate=2019-07-23}}&lt;/ref&gt;

Thunberg ye conocida pola so manera contundente&lt;ref name=&quot;NEWS-SBS(2019-04-25)&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.sbs.com.au/news/is-my-english-ok-greta-thunberg-s-blunt-speech-to-uk-mps|títulu='Is my English OK?': Greta Thunberg's blunt speech to UK MPs|fecha=25 d'abril de 2019|sitiuweb=SBS News |fechaaccesu=30 d'agostu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt; de falar del fechu,&lt;ref name=&quot;NEWS-France24(2019-01-25)&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.france24.com/en/20190125-swedish-teenager-greta-thunberg-hold-world-leaders-accountable-climate-change|títulu=The Swedish teen holding world leaders accountable for climate change|fecha=25 de xineru de 2019|sitiuweb=France 24 |fechaaccesu=30 d'agostu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt; tanto en públicu como a los líderes y asamblees polítiques, na qu'encamienta a l'aición inmediata pa encetar lo qu'ella describe como la crisis climática».

En mayu de 2019, Thunberg apaeció na portada de la revista ''[[Time]]'', que la nomó «líder de la próxima xeneración» y señaló que munchos la ven como un modelu a siguir.&lt;ref name=&quot;WEB-PBN(2019-05-16)&quot;&gt;{{cita web|url=https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time|títulu=Greta Thunberg On The Cover Of TIME: 'Now I Am Speaking to the Whole World'|fecha=16 de mayu de 2019|idioma=en|apellíu=Gilliver|nome=Liam|sitiuweb=Plant Based News|fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190630045412/https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time|fechaarchivu=2019-06-30}}&lt;/ref&gt; Thunberg y el movimientu de fuelga escolar tamién apaecieron nun documental de [[Vice (revista)|''Vice'']] de trenta minutos tituláu ''Make the World Greta Again (Facer del mundu grande otra vegada)''. Dellos medios describieron el so impautu nel escenariu mundial como l'efectu Greta Thunberg».&lt;ref name=&quot;NEWS-Guardian&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg|títulu=The Greta Thunberg effect: at last, MPs focus on climate change|apellíos=Watts|nome=Jonathan|fecha=23 d'abril de 2019|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés |fechaaccesu=30 d'agostu de 2019|issn=0261-3077|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190828192832/https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg|fechaarchivu=28 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt;

== Vida ==
Greta Thunberg ñació'l 3 de xineru de 2003 n'[[Estocolmu]],&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://arcticportal.org/ap-library/news/2110-greta-thunberg-s-climate-campaig |títulu=Greta Thunberg's climate campaign | editorial=Arctic Portal | fecha=21 de febreru de 2019 |fechaaccesu=20 de setiembre de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=http://www.sympatico.ca/actualites/decouvertes/a-15-ans-elle-remet-les-dirigeants-mondiaux-a-leur-place-1.8622552|títulu=À 15 ans, elle remet les dirigeants mondiaux à leur place!| fecha=13 d'avientu de 2018 |fechaaccesu=20 de setiembre de 2019|editorial=Sympatico| idioma=fr|autor=Anne-Marie Lobbe}}&lt;/ref&gt; fía de la cantante d'ópera [[Malena Ernman]] y l'actor Svante Thunberg.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot;/&gt; El so güelu paternu ye l'actor y direutor Olof Thunberg.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://heavy.com/news/2018/12/greta-thunberg/ |títulu=Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know |apellíu=Santiago |nome=Ellyn |fecha=14 d'avientu de 2018 |sitiuweb=[[Heavy.com]] |fechaaccesu=5 de febreru de 2019 |idioma=en |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190207015727/https://heavy.com/news/2018/12/greta-thunberg/ |fechaarchivu=2019-02-07 }}&lt;/ref&gt;

Thunberg diz qu'escuchó per primer vegada sobro'l cambéu climáticu en 2011, cuando tenía ocho años, y nun podía entender por qué se taba faciendo tan poco al respeutu.&lt;ref name=&quot;YouTube-Thunberg(2018-11-24)&quot;&gt;{{cite AV media |nome=Greta |apellíu=Thunberg |fecha=24 de payares de 2018 |títulu=School strike for climate – save the world by changing the rules |publicación=TEDxStockholm |url=https://www.youtube.com/watch?v=EAmmUIEsN9A&amp;t=1m46s |fechaaccesu=29 de xineru de 2019 |time=1:46 |via=[[YouTube]] |quote=I was diagnosed with Asperxar's syndrome, OCD, and selective mutism. That basically means I only speak when I think it's necessary. Now is one of those moments… I think that in many ways, we autistic are the normal ones, and the rest of the people are pretty strange, especially when it comes to the sustainability crisis, where everyone keeps saying that climate change is an existential threat and the most important issue of all and yet they just carry on like before.}}&lt;/ref&gt; Trés años más tarde, ablayóse y s'aletargó, dexó de falar y comer, y finalmente diagnosticáron-y el [[síndrome d'Asperger]],&lt;ref name=&quot;jw01&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant |títulu=Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't' | apellíu=Watts| nome=Jonathan| fecha=11 de marzu de 2019 |periódicu=[[The Guardian]] |fechaaccesu=11 de marzu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt; trestornu obsesivo-compulsivu (TOC),&lt;ref name=&quot;jw01&quot;/&gt; y [[mutismu selectivu]].&lt;ref name=&quot;jw01&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rourke&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu=Rourke | nome=Alison |títulu=Greta Thunberg responds to Asperxar's critics: 'It's a superpower' |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/02/greta-thunberg-responds-to-aspergers-critics-its-a-superpower |fechaaccesu=2 de setiembre de 2019 |sitiuweb=The Guardian |fecha=2 de setiembre de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Magar reconoz que'l so diagnósticu «llindóme enantes», sicasí, nun ve'l so autismu como una enfermedá y lo llama «superpoder».&lt;ref name=&quot;Rourke&quot; /&gt;

Mientres unos dos años, Thunberg desafió a los sos pas a amenorgar la buelga de carbonu de la familia al facese [[Veganismu|vegana]], lo qu'en parte significaba que la so madre tuvo qu'abandonar la so carrera internacional como cantante d'ópera.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Thunberg acredita la eventual rempuesta de los sos pas y los cambeos nel so estilu de vida al da-y esperanza y creer qu'ella podría marcar la diferencia.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot; /&gt; La hestoria familiar se cuenta nel llibru de 2018 &quot;''Escenes del corazón&quot;''.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://livewire.thewire.in/politics/greta-thunberg-filme-childhood8491/|títulu='Scenes From the Heart': Backstory of 16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg|fecha=6 de mayu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

A finales de 2018, Thunberg entamó les fuelgues climátiques escolares y los discursos públicos convirtiéronla nuna activista climática reconocida internacionalmente. Al so padre nun-y presta que falte a la escuela, pero dixo: «[Respetamos] qu'ella quiera ponese de pies. Pue sentase en casa y ser realmente infeliz, o protestar y ser feliz».&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/science/2018/sep/01/swedish-15-year-old-cutting-class-to-fight-the-climate-crisis |títulu=The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis | apellíu=Crouch |nome=David |fecha=1 de setiembre de 2018 |periódicu=The Guardian |fechaaccesu=12 de mayu de 2019|idioma=en }}&lt;/ref&gt; Thunberg diz que los sos maestros tán estremaos nos sos puntos de vista sobre la so clase perdida pa facer el so puntu. Ella diz: «Como persones piensen que lo que toi faciendo ye bono, pero como maestros dicen que tendría de parar».&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Thunberg publicó una coleición de los sos discursos d'aición climática, &quot;Naide ye demasiáo pequeñu pa marcar la diferencia&quot;, en mayu de 2019 coles ganancies donaes a la caridá.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/may/24/you-ask-the-questions-greta-thunberg-interview-global-climate-strike |títulu=Send us your questions for climate activist Greta Thunberg | periódicu=The Guardian | fecha=24 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt; Nún de los sos primeros discursos esixendo aición climática, Thunberg describió l'aspeutu de mutismu selectivu de la so condición como si solo falara cuando fore necesario, y dixo &quot;agora ye ún d'esos momentos&quot;.&lt;ref name=&quot;YouTube-Thunberg(2018-11-24)&quot;/&gt; En 2019, Thunberg tamién contribuyó con una [[voz n'off|voz n'''off'']] pal llanzamientu de «[[The 1975 (cantar de 2019)|The 1975]]», el cantar principal d'una [[The 1975|banda inglesa]] del mesmu nome. Thunberg termina encamentando: «Entós, toos allá fuera, agora ye tiempu de desobediencia civil. Ye tiempu de remontase». Los ingresos van dir a la rebelión d'estinción a pidimientu de Thunberg.&lt;ref name=&quot;snapes-2019&quot;&gt;{{cita publicación |apellíu= Snapes |nome=Laura|títulu= 'Time to rebel': Greta Thunberg adds voice to new song by the 1975|fecha= 25 de xunetu de 2019 | sitiuweb= The Guardian |url= https://www.theguardian.com/music/2019/jul/25/time-to-rebel-greta-thunberg-makes-musical-debut-on-the-1975-track |fechaaccesu=25 de xunetu de 2019|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Fuelgues pol clima ==
[[Archivu:Greta Thunberg 4.jpg|thumb|Greta Thunberg xunto con un cartelu que diz &lt;nowiki&gt;''Fuelga escolar pol clima''&lt;/nowiki&gt;.|alt=]]
El 20 d'agostu de 2018, Thunberg, qu'entós taba en novenu grau, decidió nun asistir a la escuela hasta les [[eleiciones xenerales de Suecia de 2018]], realizaes el 9 de setiembre, tres la fola de calor y les quemes forestales en Suecia. La so demanda foi que'l gobiernu suecu amenorgare les emisiones de carbonu con base a establecer nel [[Alcuerdu de París]], polo que decidió protestar sentándose nes contornes del [[Riksdag]] tolos díes mientres la xornada escolar, xunto con un cartelu que dicía ''Skolstrejk för klimatet'' (en [[Idioma suecu|suecu]], «fuelga escolar pol clima»).

Dempués de les eleiciones xenerales, Thunberg siguió protestando cada vienres, lo cual llamó l'atención a nivel internacional ya inspiró a mozos estudiantes de tol mundu a participar en fuelgues estudiantiles. Dende avientu de 2018, más de {{esd|20 000 estudiantes}} realizaron manifestaciones en más de 270 ciudaes en dellos países, incluyendo [[Italia]], [[Alemaña]], [[Australia]], [[Austria]], [[Bélxica]], [[Canadá]], [[Dinamarca]], [[Finlandia]], [[Xapón]], [[Países Baxos]], [[Reinu Xuníu]], [[Suiza]] y n'América —[[Arxentina]], [[Brasil]], [[Chile]], [[Colombia]], [[Estaos Xuníos]], [[Méxicu]] y [[Uruguái]]—.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.flickr.com/photos/168763685N07/albums |títulu=FridaysforFuture Vienna |apellíu= |nome= |fecha=|work=|fechaaccesu=29 d'avientu de 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/metro-vancouver-students-cut-class-to-demand-action-on-climate-change-1.4936647 |títulu=Metro Vancouver students cut class to demand action on climate change |fecha=7 d'avientu de 2018|work=CBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.swissinfo.ch/eng/global-warming_more-than-1-000-swiss-pupils-strike-over-climate/44636034 |títulu=More than 1,000 Swiss pupils strike over climate |fecha=21 d'avientu de 2018|work=swissinfo.ch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.expressen.se/nyheter/klimat/klimatmanifestation-over-hela-landet-odesfraga/ |títulu=Klimatmanifestation över hela landet: &quot;Ödesfråga&quot; |fecha=30 de payares de 2018|work=[[Expressen]] |idioma=sv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.rts.ch/info/regions/autres-cantons/10091787-la-greve-du-climat-rassemble-des-centaines-d-etudiants-alemaniques.html |títulu=La &quot;grève du climat&quot; rassemble des centaines d'étudiants alémaniques |fecha=22 d'avientu de 2018|work=[[RTS Info]] |idioma=fr}}&lt;/ref&gt; N'Australia, miles d'estudiantes inspiraos por Thunberg, decidieron protestar los vienres, inorando les pallabres del Primer ministru [[Scott Morrison]], sobre «más aprendizaxe nes escueles y menos activismu».&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://edition-m.cnn.com/2018/11/30/australia/australia-school-climate-strike-scli-intl/index.html?r=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2Fsearch%3Fq%3Dclimate%2Bstrike%2BAustralia%26client%3Ducweb-b%26channel%3Dsb |títulu=Australian school children defy prime minister with climate strike |fecha=30 de payares de 2018|work=CNN}}&lt;/ref&gt;

Los vienres 15 de marzu, 24 de mayu y [[20 de setiembre]] de [[2019]], tuvieron llugar trés grandes convocatories de movilizaciones estudiantiles per tol mundu y de manifestaciones pa pidir midíes efeutives que detengan el [[cambéu climáticu]], siguiendo la convocatoria mundial del ''[[Fridays For Future]]'' promovíu por Greta Thunberg.&lt;ref&gt;{{cita publicación |autor= |url=https://elpais.com/sociedad/2019/03/15/actualidad/1552653279_352247.html|títulu=El berru de los mozos contra'l cambéu climáticu convertir en global|periódicu=El País|fecha=15 de marzu de 2019 |fechaaccesu=|cita= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/environment/live/2019/mar/15/climate-strikes-2019-live-latest-climate-change-global-warming&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://globalclimatestrike.net/our-work-isnt-finished/&lt;/ref&gt;

== Activismu ==
Thunberg participó na manifestación ''Rise for Climate'' (n'inglés, «De pie pol clima») nes contornes del [[Parllamentu Européu]] en [[Bruxeles]] y la Declaración de la Rebelión entamada pol movimientu [[Extinction Rebellion]] en [[Londres]].&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.commondreams.org/news/2018/10/31/our-darkest-hour-declaration-rebellion-new-group-vows-mass-civil-disobedience-save |títulu=This Is Our Darkest Hour: With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet |fecha=31 d'ochobre de 2018|work=Common Dreams}}&lt;/ref&gt;

=== Discursu pa TEDx Estocolmu ===
El 24 de payares de 2018, ufiertó una charra en [[TED|TEDx Estocolmu]].&lt;ref&gt;{{cita web |títulu=TEDxStockholm Theme: Wonderland|url=https://www.ted.com/tedx/events/31825 |publicación=TED |fechaaccesu=20 d'avientu de 2018}}&lt;/ref&gt; Thunberg faló sobre l'[[autismu]] como una forma de por qué nun pue entender la inaición del gobiernu y de la ciudadanía sobre l'amenaza climática. Concluyendo la so charra, Thunberg dixo: «Tuvimos falando mientres trenta años y vendiendo idees positives. Siéntolo, pero nun funciona. Porque si fore asina, les emisiones baxaríen, pero nun lo fixeron».&lt;ref&gt;{{cita web |apellíu1=Jon|nome1=Queally |títulu=Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can|url=https://www.commondreams.org/news/2018/12/19/depressed-and-then-diagnosed-autism-greta-thunberg-explains-why-hope-cannot-save |publicación=Common Dreams |fechaaccesu=20 d'avientu de 2018 |fecha=19 d'avientu de 2018}}&lt;/ref&gt;

=== Discursu énte la COP24 ===
El 4 d'avientu de 2018, Thunberg ufiertó un discursu na [[Conferencia de les Naciones Xuníes sobre'l Cambéu Climáticu de 2018|Conferencia de les Naciones Xuníes sobro'l Cambéu Climáticu de 2018]] (COP24), que se taba celebrando en [[Katowice]] ([[Polonia]]), esti discursu llogró notoriedá en numberosos medios de comunicación alredor del mundu. El 12 d'avientu de 2018, Thunberg realizó otru discursu énte l'asamblea plena del COP24, declarando:&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://verne.elpais.com/verne/2018/12/17/articulo/1545042812_853886.html|títulu=&quot;Táis robando'l futuru a los vuesos fíos&quot;: la crítica d'una adolescente nel cume del clima de la ONU |fechaaccesu=5 de xineru de 2019|apellíu=País|nome=Ediciones La fecha=17 d'avientu de 2018|sitiuweb=Verne|idioma=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.latercera.com/la tercera-tv/noticia/nina-15-anos-encara-lideres-politicos-el cume-del clima/452459/|títulu=Neña de 15 años encara a líderes políticos nel Cume del Clima|fechaaccesu=5 de xineru de 2019|fecha=19 d'avientu de 2018|sitiuweb=La Tercer|idioma=es-CL}}&lt;/ref&gt; {{Cita|El mio nome ye Greta Thunberg. Tengo 15 años. Soi de Suecia. Falo en nome de Climate Justice Now (...) Ustedes solo falen de la crecedera económica verde y eterno, porque tienen demasiao miéu de nun ser populares. Sólo falen sobre siguir alantre coles mesmes males idees que mos metieron nesti desastre, inclusive cuando lo único sensatu que puen facer ye poner el frenu d'emerxencia. Nun son lo suficientemente maduros pa dicir les coses como son. Inclusive esa carga mos la dexen a nós, los neños. Pero a min nun m'importa ser popular. Esmolézome pola xusticia climática y pol planeta (...) La nuesa biosfera ta sacrificándose porque les persones riques en países como'l mío puean vivir bien. Son los sufrimientos de munchos los que paguen pol luxu d'unos pocos (...) Ustedes dicen qu'amen a los sos fíos percima de too, pero-yos tán robando'l so futuru énte los sos propios güeyos (...) Precisamos caltener los combustibles fósiles nel suelu y tenemos de centranos na equidá. Y si les soluciones dientro del sistema son tan imposibles d'atopar, seique tendríamos de camudar el sistema en sí mesmu.
Nun vinimos equí a rogar a los líderes mundiales que s'esmolezan. Ignoráronnos nel pasáu y van volvenos a ignorar. Quedemos ensin escuses y tamos quedando ensin tiempu. Vinimos equí para face-yos saber que'l cambéu ta llegando, gúste-yos o non. El verdaderu poder pertenez a la xente. Gracies.|Greta Thunberg énte'l Cume del Clima de les Naciones Xuníes, 2018|col2=}}

=== Participación nel Foru Económicu Mundial ===
En xineru de 2019, Greta Thunberg embarcóse xunto col so padre nun viaxe de 32 hores en tren haza [[Zúrich]], Suiza, pa participar na Asamblea Añal del [[Foru Económicu Mundial]], que se celebró na ciudá de [[Davos]], y que rexuntaba a representantes de múltiples empreses, académicos, líderes d'opinión y medios de comunicación de tol mundu. Al llegar a Suiza, xunto con un grupu de mozos siguidores se sentaron nes contornes de la sede onde se diba a realizar l'eventu, como protesta pol cambéu climáticu; a diferencia de los demás invitaos de l'asamblea, quienes foron agospiase n'hoteles, Thunberg decidió facelo nuna instalación temporal llamada Arctic Basecamp, allugada nos montes de la ciudá. Al llegar al eventu, foi recibida pola direutora xerente del [[Fondu Monetariu Internacional]] (FMI) [[Christine Lagarde]].&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2019/01/26/quien-es-greta-thunberg-la-activista-adolescente-que-opacu-a-empresarios-y-presidentes-en-el foru-de-davos/|títulu=Quién ye Greta Thunberg, l'activista adolescente que opacó a empresarios y presidentes nel Foru de Davos|fechaaccesu=10 de marzu de 2019|apellíu=De 2019|nome=26 De Xineru|sitiuweb=Infobae|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.elsoldemexico.com.mx/mundu/greta-thunberg-la-adolescente-foru-de-davos-cambéu-climatico-ambiente-politicos-2974798.html|títulu=Greta Thunberg, l'adolescente que punxo nel so llugar a los políticos en Davos|fechaaccesu=10 de marzu de 2019|apellíu=EFE|sitiuweb=El Sol de México|idioma=es}}&lt;/ref&gt; El 24 de xineru, Thunberg foi miembru d'una sesión na que participó xunto col cantante [[Bono (músicu)|Bono]], la economista [[Christiana Figueres]], l'antropóloga [[Jane Goodall]] y l'economista Kengo Sakurada.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.efeverde.com/noticias/greta-thunberg-ambientalista-16-anos-nuevu-foru-davos/|títulu=La ambientalista Greta Thunberg, 16 años, la participante más nueva de Davos |fechaaccesu=10 de marzu de 2019|apellíu=EFEverde|nome=+Redacción|sitiuweb=EFE Verde|idioma=es-ES}}&lt;/ref&gt;

El 26 de xineru, tuvo presente nuna sesión llamada «Preparándonos pa l'alteración climática», na que tamién participó'l Presidente del [[Bancu Nacional de Francia]], [[François Villeroy de Galhau|François Villeroy]], y el conseyeru delegáu de la compañía d'Estaos Xuníos [[Expedia]], [[Mark Okerstrom]]. Ellí, Thunberg realizó otru discursu que, al igual que'l realizáu na COP24, llogró notoriedá mundial:&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.weforum.org/agenda/2019/01/our-house-is-on-fire-16-year-old-greta-thunberg-speaks-truth-to-power/|títulu=“Our house is on fire.” 16 year-old Greta Thunberg wants action |fechaaccesu=10 de marzu de 2019|sitiuweb=World Economic Forum}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Obra citada|títulu='I want you to panic': 16-year-old issues climate warning at Davos|apellíos=Guardian News|url=https://www.youtube.com/watch?v=RjsLm5PCdVQ |fechaaccesu=10 de marzu de 2019|fecha=25 de xineru de 2019}}&lt;/ref&gt;
[[Archivu:&quot;FridaysForFuture&quot; protest Berlin 14-12-2018 24.jpg|thumb|Fuelgues estudiantiles pol cambéu climáticu ([[Berlín]]).|248x248px]]{{Cita|La nuesa casa ta en llames. Según el GICC ([[Grupu Intergubernamental d'Espertos sobre'l Cambéu Climáticu]]), tamos a 12 años de poder resolver los nuesos errores. En Davos, a la xente gústa-y falar sobre l'ésitu, pero'l so ésitu financieru tuvo un preciu inimaxinable, y en cuanto al cambéu climáticu, tenemos de reconocer que fracasamos. Tolos movimientos políticos na so forma actual, yá lo fixeron, y los medios de comunicación nun llograron xenerar una mayor conciencia pública sobre la tema. Pero'l homo sapiens entá nun falló. Sí, tamos fallando, pero entá hai tiempu pa camudar too (...) Resolver el cambéu climáticu ye'l desafíu más grande y complexu qu'enfrentó l'homo sapiens. La solución, sicasí, ye bien simple, qu'inclusive un neño pequeñu podría entender. Tenemos que detener les nueses emisiones de gases d'efeutu ivernaderu (...) O bien, evitamos que les T° aumenten sobre los 1,5°C o nun lo facemos. O evitamos la reaición en cadena de los ecosistemes que se desfaen o nun lo facemos. O escoyemos siguir como civilización o non. Los adultos dicen: Tenemos que dar esperances a la próxima xeneración. Pero nun quiero la to esperanza, nin quiero que la tengas. Quiero qu'entres en llerza, que sientas el mieu que yo siento tolos díes, y depués quiero qu'actúes (...) Quiero qu'actúes como si la to casa tuviera en llames, porque eso ye lo que ta pasando.|Greta Thunberg énte l'Asamblea Añal del Foru Económicu Mundial, 2019|col2=}}

=== Discursu énte'l Comité Económicu y Social Européu ===
El 21 de febreru de 2019, Thunberg participó nuna conferencia del [[Comité Económicu y Social Européu]] onde alvirtió a la [[Xunión Europea]] de que les sos metes d'amenorgamientu d'emisiones pa 2030 nun yeren abondes pa evitar les peores consecuencies del calentamientu global.&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/sociedad/Greta-Thunberg-UE-climaticas-suficientes_0_870363359.html&lt;/ref&gt; Dempués manifestóse xunto con otros 7.500 estudiantes pol clima nuna concentración convocada en [[Bruxeles]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190222204457/https://www.miamiherald.com/news/business/article226559019.html&lt;/ref&gt;

=== Marcha mundial 15-M contra'l cambéu climáticu ===
El 15 de marzu de 2019, millones de persones en tol mundu realizaron una fuelga mundial, como refugu a la pasividá de los gobiernos mundiales en nun aplicar polítiques y lleis que velen realmente sobre'l mediu ambiente y facer casu omiso a los efeutos que favoreció'l cambéu climáticu (como mayor probabilidá de desastres naturales, temperatures estremes, escasez hídrica, etc). La fuelga foi escurrida y encabezada pol movimientu [[Fridays For Future]], baxo lideralgu de Greta Thunberg.&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=Huelga contra'l cambéu climáticu: percorríu de les manifestaciones del 15 de marzu|url=https://elpais.com/sociedad/2019/03/14/actualidad/1552560234_560621.html|periódicu=El País|fecha=15 de marzu de 2019 |fechaaccesu=23 de marzu de 2019|issn=1134-6582|idioma=es|nome=L'apellíos=País}}&lt;/ref&gt; La marcha mundial se llevó a cabu en delles ciudaes d'un total de 123 países a nivel mundial, nun total de 2000 manifestaciones, que la so mayoría foron realizaes de forma entamada y pacífica. En total, la marcha 15-M rexuntó entre 1.5 y 2 millones de persones en tol mundu y cuntó col sofitu de 12000 científicos alemanes, suizos y austriacos al movimientu.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.latercera.com/mundu/noticia/fridaysforfuture-la marcha mundial-estudiantes-cambéu-climatico/572358/|títulu=FridaysForFuture: La marcha mundial d'estudiantes pol cambéu climáticu|fechaaccesu=23 de marzu de 2019|fecha=15 de marzu de 2019|sitiuweb=La Tercer|idioma=es-CL}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |títulu=12.000 científicos amuesen n'Alemaña'l so sofitu a la fuelga estudiantil pol clima|url=https://elpais.com/sociedad/2019/03/12/actualidad/1552409622_866569.html|periódicu=El País|fecha=12 de marzu de 2019 |fechaaccesu=23 de marzu de 2019|issn=1134-6582|idioma=es |nome=Ana|apellíos=Carbajosa}}&lt;/ref&gt;

=== Discursu énte l'Asamblea francesa ===
El 23 de xunetu de 2019 Thunberg ufiertó un discursu na [[Asamblea Nacional de Francia|Asamblea francesa]] nel que denució que'l movimientu del que forma parte yera «d'amenaces y burlles por citar cifres y fechos científicos» y retó a «aquellos que dicen qu'esaxeramos» a lleer l'últimu informe del Grupu d'Espertos Intergubernamental de la [[Organización de les Naciones Xuníes|ONU]].&lt;ref&gt;[https://www.publico.es/sociedad/nueva-activista-greta-thunberg-planta.html https://www.&lt;span title=&quot;públicu (axetivu o sustantivu), publico (verbu, 1ª persona), publicó (verbu, 3ª persona)&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;publico&lt;/span&gt;.es/sociedad/nuevu-activista-greta-thunberg-planta.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/es/20190724-greta-thunberg-asamblea-nacional-francia https://www.france24.com/es/20190724-greta-thunberg-asamblea-nacional-&lt;span title=&quot;Francia&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;francia&lt;/span&gt;]&lt;/ref&gt;

=== Discursu nel Austrian World Summit R20 ===
[[Archivu:Karin Kneissl (47958458987).jpg|thumb|300px|Greta Thunberg mientres la Cume Mundial R20 en [[Viena]], el 28 de mayu de 2019.]]
En mayu de 2019 Thunberg axuntóse con [[Arnold Schwarzenegger]], el secretariu xeneral de Naciones Xuníes [[António Guterres]] y el presidente d'Austria [[Alexander Van der Bellen]] nuna conferencia entamada por Schwarzenegger. Citando'l más recién informe del [[GICC]] Thunberg dixo «Si nun rematamos los cambeos necesarios p'aprosimadamente l'añu 2030, vamos desencadenar probablemente una reaición en cadena irreversible y fuera del control humanu. Vamos pasar a un puntu de non retornu que va ser catastróficu». 17.000 persones procedentes de 30 países distintos asistieron al eventu.&lt;ref&gt;https://www.energylivenews.com/2019/05/29/greta-thunberg-and-arnie-team-up-to-terminate-climate-change/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.efe.com/efe/espana/sociedad/thunberg-critica-a-los-politicos-y-anima-la xente-parar-crisis-climatica/10004-3986769 https://www.efe.com/efe/&lt;span title=&quot;España&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;espana&lt;/span&gt;/sociedad/thunberg-&lt;span title=&quot;crítica (axetivu o sustantivu), critica (verbu)&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;critica&lt;/span&gt;-a-los-&lt;span title=&quot;políticos&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;politicos&lt;/span&gt;-y-anima-la xente-parar-crisis-climatica/10004-3986769]&lt;/ref&gt;

=== Viaxe a Estaos Xuníos nel veleru Malizia II ===
El 14 d'agostu de 2019 Thunberg empecipió una travesía pel océanu Atlánticu a bordu del veleru ''[[Malizia II]]'' col enfotu de llegar a Estaos Xuníos pa participar na Cume sobre l'Aición Climática que tien previstu celebrase en [[Nueva York]] el 23 de setiembre de 2019 y n'otros eventos rellacionaos col clima. Nel veleru acompañáronlu [[Pierre Casiraghi]] (dueñu de la embarcación), Boris Herrmann (que se va alternar al timón con Casiraghi), el so padre Svante Thunberg y el documentalista suecu Nathan Grossman. Thunberg decidió viaxar nel ''Malizia II'' pa evitar les emisiones contaminantes de los aviones.&lt;ref&gt;https://elpais.com/elpais/2019/08/13/xente/1565705059_503467.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/science-environment-49331885/greta-thunberg-s-zero-carbon-journey-i-might-feel-a-bit-seasick https://www.bbc.com/news/av/science-environment-49331885/greta-thunberg-s-&lt;span title=&quot;cero&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;zero&lt;/span&gt;-&lt;span title=&quot;carbón&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;carbon&lt;/span&gt;-journey-i-might-feel-a-bit-seasick]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://team-malizia.com/en/meeting-with-team-malizia-in-run-up-to-transat-with-greta-thunberg/&lt;/ref&gt; Thunberg llegó a Nueva York el 28 d'agostu de 2019.&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/environment/video/2019/aug/29/greta-thunberg-reaches-new-york-after-two-week-sailing-journey-across-atlantic-video&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://elpais.com/sociedad/2019/08/28/actualidad/1566992851_658217.html&lt;/ref&gt;

=== Discursu na Cume sobre l'Aición Climática ONU de 2019 ===
El 23 de setiembre de 2019 Thunberg ufiertó un discursu na sede de Naciones Xuníes en Nueva York onde fuera convidada pa participar na [[Cume sobre l'Acción Climática ONU de 2019]].&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/sep/23/world-leaders-generation-climate-breakdown-greta-thunberg&lt;/ref&gt; Nel so discursu, Thunberg ufiertó cifres sobre los efeutos del calentamientu global y añadió comentarios como: «Estos datos son demasiao incómodos y ustedes nun son lo abondo maduros pa dicilo tal y como ye» o mos tán fallando, pero los mozos tán entamando a entender la so traición. Si escueyen fallanos, yo dígo-yos: nunca-yos vamos perdonar. El cambéu vien gúste-yos o non».&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/internacional/Greta-Thunberg-visiblemente-afectada-ONU_0_945256190.html&lt;/ref&gt;

== Premios ==
En mayu de 2018, Thunberg foi una de les ganadores de la competición de ''[[Svenska Dagbladet]]'', en rellación a escribir un artículu d'alderique sobre'l clima pa la población nueva.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.svd.se/vi-vet--och-vi-kan-gora-nagot-nu |títulu=&quot;Vi vet – och vi kan göra något nu&quot; |website=SvD.se |idioma=sv|fechaaccesu=22 d'avientu de 2018}}&lt;/ref&gt; 

Foi una de les trés nomaes pal premiu héroe xuvenil del mediu ambiente de 2018, patrocináu por World Nature's Fund.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.natursidan.se/nyheter/har-ar-de-nominerade-till-arets-miljohjalte-2018/ |títulu=Här är de nominerade till Årets miljöhjälte 2018|website=Natursidan |idioma=sv-SE|fechaaccesu=22 d'avientu de 2018}}&lt;/ref&gt; 

Thunberg foi nomada pola compañía lléctrica Telge Energi pal ''Children's Climate Prize'', pa neños y mozos que promueven el desarrollu sustentable, pero tornó porque los finalistes tendríen que volar escontra [[Estocolmu]].&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.etc.se/klimat/darfor-nobbar-greta-thunberg-klimatpriset |títulu=Därför nobbar Greta Thunberg klimatpriset |apellíu=Gelin |nome=Gustav |fecha=1 de payares de 2018 |website=ETC |idioma=sv |fechaaccesu=22 d'avientu de 2018 |urlarchivu=https://archive.today/20210204195843/https://www.etc.se/klimat/darfor-nobbar-greta-thunberg-klimatpriset |fechaarchivu=2021-02-04 }}&lt;/ref&gt; 

En payares de 2018, otorgóse-y la beca Fryshuset del Mozu exemplar del Añu.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.aktuellhallbarhet.se/greta-thunberg-blir-arets-unxa-forebild/ |títulu=Greta Thunberg blir Årets unxa förebild |fecha=22 de payares de 2018 |website=Aktuell Hållbarhet |idioma=sv-SE |fechaaccesu=22 d'avientu de 2018 }}&lt;/ref&gt; 

N'avientu de 2018, la revista ''[[Time]]'' punxo a Greta Thunberg na llista de les 25 adolescentes más influyentes del mundu (apaez nel octavu llugar).&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/|títulu=TIME's 25 Most Influential Teens of 2018|sitiuweb=Time|idioma=en|fechaaccesu=22 d'avientu de 2018|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181208060755/http://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/|fechaarchivu=2018-12-08}}&lt;/ref&gt; Más palantre, la mesma revista la mentó ente les 100 personalidaes más influyentes del mundu nel añu 2019.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/|títulu=Greta Thunberg: The 100 Most Influential People of 2019|sitiuweb=Time|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190417232254/http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/|fechaarchivu=2019-04-17}}&lt;/ref&gt;

El 8 de marzu de 2019, los tabloides suecos ''[[Aftonbladet]]'' y ''[[Expressen]]'' asitiaron a Thunberg como la Muyer del Añu'' en Suecia,'' nuna llista na que taben nomaos la política [[Ebba Busch Thor|Ebba Bush]] y la deportista [[Frida Karlsson]], ente otres''.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.aftonbladet.se/a/ddxJn1|títulu=Greta Thunberg, 16, årets kvinna: Oj! |fechaaccesu=11 de marzu de 2019|sitiuweb=Aftonbladet|idioma=sv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.kxan36news.com/greta-thunberg-in-sweden-woman-of-the-year-view|títulu=Greta Thunberg in Sweden, woman of the year – view {{!}} KXan 36 Daily News|fechaaccesu=11 de marzu de 2019|apellíu=McDonald|nome=Adrian|idioma=en-US|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20191005134214/https://www.kxan36news.com/greta-thunberg-in-sweden-woman-of-the-year-view|fechaarchivu=2019-10-05}}&lt;/ref&gt;''

El 14 de marzu de 2019, trés políticos noruegos propunxeron postular a Greta Thunberg pal [[Premio Nobel de la Paz]], por cuenta de que la so llucha contra'l [[cambéu climáticu]] non solo movió a millones de persones alredor del mundu, sinón que tamién sería esencial pa evitar futuros conflictos bélicos énte la falta de recursos naturales.&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.biobiochile.cl/noticias/sociedad/alderica/2019/03/15/proponen-que-adolescente-activista-de-16-anos-sea-nomada-al premios-nobel-de-la paz.shtml|títulu=Proponen qu'adolescente activista de 16 años seya nomada al premios Nobel de la Paz|fechaaccesu=23 de marzu de 2019|fecha=15 de marzu de 2019|sitiuweb=BioBioChile - La Rede de Prensa Más Grande de Chile}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://m.elmostrador.cl/s/gWzAO|títulu=Activista Greta Thunberg, propuesta pal Nobel de la Paz|fechaaccesu=23 de marzu de 2019|apellíu=Mostrador|nome=La fecha=14 de marzu de 2019|sitiuweb=El Mostrador|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

En 2019 [[Amnistía Internacional]] dio a Greta Thunberg el premiu añal d'Embaxador de Conciencia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/internacional/fridays-for-future-amnistia-internacional-otorga-activista-greta-thunberg-maximo-premiu-derechos-humanos.html |títulu=Amnistía Internacional otorga a l'activista Greta Thunberg el so máximu premiu sobro derechos humanos |fechaaccesu=8 de xunu de 2019|sitiuweb=www.publico.es}}&lt;/ref&gt;

Greta Thunberg ye [[Doctor honoris causa|doctora honoris causa]] pola [[Universidá de Mons]]&lt;ref&gt;[https://web.umons.ac.be/fr/nicolas-hulot-nicholas-stern-et-greta-thunberg-docteurs-honoris-causa-de-lumons-en-octobre-prochain/ https://web.umons.ac.be/fr/&lt;span title=&quot;Nicolás&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;nicolas&lt;/span&gt;-hulot-nicholas-stern-et-greta-thunberg-docteurs-honoris-causa-de-lumons-en-&lt;span title=&quot;ochobre&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;octobre&lt;/span&gt;-prochain/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lecho.be/opinions/carte-blanche/greta-thunberg-docteur-honoris-causa-mais-qui-s-egare/10138082.html&lt;/ref&gt; La ceremonia d'entrega celebróse en [[Mons]] el [[10 d'ochobre]] de [[2019]]. Thunberg nun pudo allegar en persona a ser investida pero estimó l'honor por aciu d'un mensaxe grabáu en videu.&lt;ref&gt;[https://web.umons.ac.be/fr/la-rentree-academique-de-lumons-du-10-10-2019-placee-sous--y-signe-du-developpement-durable-et-des-10-ans-de-la-fusion/ https://web.umons.ac.be/fr/la-rentree-academique-de-lumons-du-10-10-2019-placee-sous--y-signe-du-developpement-durable-et-des-10-ans-de-la-&lt;span title=&quot;fusión&quot; style=&quot;background-color: rgb(255, 145, 145);&quot;&gt;fusion&lt;/span&gt;/]&lt;/ref&gt;

El 12 de xunetu de 2019 la [[Real Sociedá Xeográfica Escocesa]] (''Royal Scottish Geographical Society'') concedió a Thunberg la medaya ''Geddes Environment''.&lt;ref&gt;https://www.heraldscotland.com/news/17767185.greta-wins-prestigious-scottish-award/&lt;/ref&gt;

El 21 de xunetu de 2019 recibió'l Premiu de la Llibertá de [[Rexón de Normandía|Normandía]]. El presidente d'esta rexón francesa, [[Hervé Morin]], reconoció que l'activista sueca consiguió que la llucha contra'l cambéu climáticu seya un oxetivu coleutivu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.publico.es/sociedad/greta-thunberg-activista-cambéu-climatico-greta-thunberg-recibe-premio-llibertá-normandia.html|títulu=L'activista contra'l cambéu climáticu Greta Thunberg recibe'l Premiu de la Llibertá de Normandía |fechaaccesu=21 de xunetu de 2019|sitiuweb=www.publico.es}}&lt;/ref&gt;

El 25 de setiembre de 2019 foi-y concedíu'l [[Premiu Right Livelihood]].&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/global-development/2019/sep/25/greta-thunberg-wins-alternative-nobel-environmental-work-guo-jianmei-right-livelihood-awards&lt;/ref&gt; El xuráu d'esti gallardón, conocíu como'l &quot;Nobel alternativu&quot;, premióls por &quot;''inspirar y amplificar les demandes polítiques por una acción climática urxente que reflexe fechos científicos''”.&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/cultura/20190925/47631837264/greta-thunberg-dalai-lama-de-la selva-ganen-nobel-alternativu.html&lt;/ref&gt;

El 1 d'ochobre de 2019, la revista Entomologist's Monthly Magacín publicó un artículu académicu nel que s'identificaba una nueva especie d'escarabayu ([[Nelloptodes gretae]]) que recibía'l so nome n'honor de Thunberg. L'autor, el científicu Dr. Michael Darby, dixo qu'escoyó'l nome porque taba &quot;inmensamente impresionáu&quot; pola campaña ambiental de l'adolescente sueca, y quería reconocer la so contribución sobresaliente pa crear conciencia sobro los problemes ambientales.&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/news/world-europe-50182815&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ingentaconnect.com/content/pemberley/emm/2019/00000155/00000004/art00007;jsessionid=2o49ahgv11amr.x-ic-live-02&lt;/ref&gt;

El 4 d'ochobre de 2019, [[Desmond Tutu]] anunció que la [[Fundación KidsRights]] otorgaba'l Premiu Internacional de la Paz de los neños de 2019 a Greta Thunberg y a Divina Maloum. El gallardón va ser apurríu nuna ceremonia que se va celebrar el 20 de payares en [[Haber]].&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/vida/20191004/47794253547/comunicado-desmond-tutu-anuncia-a-los-ganadores-del-international-childrens-peace-prize-2019.html&lt;/ref&gt;

En 2019 Greta Thunberg refugó'l premiu medioambiental del [[Conseyu Nórdicu]]. El gallardón llevaba apareyada una dotación económica de 47.000€. Thunberg manifestó: Estimo al Conseyu Nórdicu esta distinción, ye un gran honor, pero'l movimientu climáticu nun precisa más premios, sinón que los mandatarios y políticos escuchen a la ciencia&quot;.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.elperiodico.com/es/internacional/20191030/greta-thunberg-refuga-premio-conseyu-nodico-7706740|títulu=Greta Thunberg refuga un premiu del Conseyu Nórdicu como una manera de protesta |fechaaccesu=2019-10-30|apellíu=Periódicu|nome=La fecha=2019-10-30|sitiuweb=elperiodico|idioma=es}}&lt;/ref&gt;

== Impactu ==

=== «Efectu Greta Thunberg» ===
Thunberg inspiró a dellos de los sos compañeros n'edá escolar no que se describió como l'efectu Greta Thunberg».&lt;ref name=&quot;NEWS-BBC&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.bbc.com/news/world-48114220 |títulu=The Greta effect? Meet the schoolgirl climate warriors |apellíos=Nevett |nome=Joshua |editorial=BBC News |fecha=3 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190722015746/https://www.bbc.com/news/world-48114220 |fechaarchivu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; En rempuesta a la so postura abierta, dellos políticos tamién reconocieron la necesidá de centrase nel [[cambéu climáticu]]. El secretariu de Mediu Ambiente de Gran Bretaña, [[Michael Gove]], dixo: «Cuando t'escuché, sentí una gran almiración, pero tamién responsabilidá y culpa. Soi de la xeneración de los tos pas y reconozo que nun fiximos lo suficiente pa encetar el cambéu climáticu y la crisis ambiental más amplia qu'ayudamos a crear». El políticu [[Partíu Llaborista (Reinu Uníu)|llaborista]] [[Ed Miliband]], responsable de la introducción de la Llei de Cambéu Climáticu de 2008, dixo: «Espertáronnos. Dámos-yos les gracies. Tolos mozos que se declararon en fuelga sostuvieron un espeyu na nuesa sociedá ... enseñaronnos toos nós una lleición realmente importante. Destacasti ente l'ensame».&lt;ref name=&quot;NEWS-Guardian&quot;/&gt; En xunu de 2019, una encuesta de [[YouGov]] en Gran Bretaña atopó que la esmolición pública pol mediu ambiente disparárase a niveles récord nel [[Reinu Xuníu]] desque Thunberg y [[Extinction Rebellion]] travesaren «la burbuya de la negación».&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jun/10/extinction-rebellion-bubble-denial-climate-crisis |títulu=Extinction Rebellion’s tactics are working. It has pierced the bubble of denial |apellíos=Todd |nome=Matthew |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=10 de xunu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190723081006/https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jun/10/extinction-rebellion-bubble-denial-climate-crisis |fechaarchivu=23 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;

N'agostu de 2019, informóse una duplicación nel númberu de llibros pa neños publicaos qu'enceten la crisis climática, con un aumentu similar nes ventes de talos llibros. Los editores atribúin esto al efectu Greta Thunberg».&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos=Ferguson|nome=Donna|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/11/greta-thunberg-leads-to-boom-in-books-aimed-at-empowering-children-to-save-planet|títulu=‘Greta effect’ leads to boom in children’s environmental books|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=11 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190820213506/https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/11/greta-thunberg-leads-to-boom-in-books-aimed-at-empowering-children-to-save-planet|fechaarchivu=20 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt;

Inspiraos por Thunberg, ricos filántropos ya inversores de los [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] donaron cuasi medio millón de llibres pa sofitar la Extinction Rebellion y los grupos de fuelga escolar pa establecer un fondu d'emerxencia climática.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://climateemergencyfund.org/|títulu=ClimateEmergencyFund.org|sitiuweb=ClimateEmergencyFund.org|idioma=inglés |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190723174057/http://climateemergencyfund.org/|fechaarchivu=23 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; [[Trevor Neilson]], ún de los filántropos, dixo que los trés fundadores se pondríen en contautu con amigos ente los multimillonarios del mundu pa donar «cien vegaes» más nes próximes selmanes y meses.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos=Taylor|nome=Matthew|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/12/us-philanthropists-vow-to-raise-millions-for-climate-activists|títulu=US philanthropists vow to raise millions for climate activists|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=12 de xunetu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190721183207/https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/12/us-philanthropists-vow-to-raise-millions-for-climate-activists|fechaarchivu=21 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;

En febreru de 2019, Thunberg compartió escenariu col entós [[presidente de la Comisión Europea]], [[Jean-Claude Juncker]], onde él describió que «Nel próximu periodu financieru de 2021 a 2027, cada cuartu euru gastáu dientro del presupuestu de la [[Xunión Europea|XE]] va destinar a midíes p'apangar el cambéu climáticu».&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.reuters.com/article/us-climatechange-teen-activist-idUSKCN1QA1RF |títulu=Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate |apellíos=Roth |nome=Clare |axencia=[[Reuters]] |idioma=inglés |fecha=21 de febreru de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190625222613/https://www.reuters.com/article/us-climatechange-teen-activist-idUSKCN1QA1RF |fechaarchivu=25 de xunu de 2019}}&lt;/ref&gt; Los problemes climáticos tamién xugaron un papel importante nes [[Eleiciones al Parllamentu Européu de 2019|eleiciones europees de mayu de 2019]],&lt;ref name=&quot;Huggler&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/05/19/europes-greens-sense-moment-climate-takes-centre-stage-elections/ |títulu=The Greta Thunberg effect? Climate takes centre stage in European elections |apellíos=Huggler |nome=Justin |obra=[[The Daily Telegraph]] |idioma=inglés |fecha=19 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190527012929/https://www.telegraph.co.uk/news/2019/05/19/europes-greens-sense-moment-climate-takes-centre-stage-elections/ |fechaarchivu=27 de mayu de 2019}}&lt;/ref&gt; yá que los partíos verdes cuasi doblaron el so votu pa terminar en segundu llugar con un 21%,&lt;ref name=&quot;TheGuardian&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Henley |nome=Jon |url=https://www.theguardian.com/politics/2019/may/27/five-things-we-have-learned-from-the-election-results-across-europe |títulu=Five things we have learned from election results across Europe |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=27 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190713011439/https://www.theguardian.com/politics/2019/may/27/five-things-we-have-learned-from-the-election-results-across-europe |fechaarchivu=13 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; aumentando'l so númberu de diputaos a 71.&lt;ref name=&quot;Greens surde&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/politics/2019/may/26/greens-surde-as-parties-make-strongest-ever-showing-across-europe |títulu=Greens surde as parties make strongest ever showing across Europe |apellíos=Henley |nome=Jon |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=26 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |fechaarchivu=https://web.archive.org/web/20190722184826/https://www.theguardian.com/politics/2019/may/26/greens-surde-as-parties-make-strongest-ever-showing-across-europe |fechaarchivu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; Munches de les ganancies provienen de países del norte d'[[Europa]] onde los mozos salieron a les cais inspiraos por Thunberg.&lt;ref name=&quot;TheGuardian&quot;/&gt; La resultancia da-yos a los verdes la oportunidá d'exercer influYencia nel nuevu [[Parllamentu Européu|parllamentu européu]].&lt;ref name=&quot;Greens surde&quot;/&gt;

En xunu de 2019, [[SJ AB|Ferrocarriles Suecos]] (SJ) informaron que'l númberu de suecos que tomaben el tren pa viaxes domésticos aumentara un 8% más que l'añu anterior, lo que se consideró reflexaba la creciente esmolición pública sobre l'impautu de volar nes emisiones de [[Dióxidu de carbonu|CO2]], que foi destacáu pola negativa de Thunberg a volar a conferencies internacionales. Sentir vergoña de tomar un avión por cuenta del so impautu ambiental foi descritu nes redes sociales como ''Flygskam'' o «vergoña d'esnalar», xunto cola etiqueta jagstannarpåmarken, que se traduz como &quot;''quédome en suelu''&quot;.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/world/2019/jun/04/stayontheground-swedes-turn-to-trains-amid-climate-flight-shame|títulu=stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame'|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|apellíos=Henley|nome=Jon|fecha=4 de xunu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190721052837/https://www.theguardian.com/world/2019/jun/04/stayontheground-swedes-turn-to-trains-amid-climate-flight-shame|fechaarchivu=21 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/26/greta-thunberg-train-journey-through-europe-flygskam-non-fly|títulu=Greta Thunberg's train journey through Europe highlights non-fly movement|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés |apellíu=Orange|nome=Richard|fecha=26 d'abril de 2019 |fechaaccesu=4 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190704101248/https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/26/greta-thunberg-train-journey-through-europe-flygskam-non-fly|fechaarchivu=4 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;

=== Crítiques y rempuestes ===

==== Crítiques a Thunberg y la so campaña ====
Nuna columna d'opinión, Christopher Caldwell afirmó que l'enfoque simple y directu de Thunberg sobre'l cambéu climáticu pondría a los manifestantes climáticos en conflictu coles complexidá de tomar de decisiones nes democracies occidentales.&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos=Caldwell|nome=Christopher|url=https://www.nytimes.com/2019/08/02/opinion/climate-change-greta-thunberg.html|títulu=The Problem With Greta Thunberg’s Climate Activism|obra=[[The New York Times]]|idioma=inglés|fecha=2 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://fair.org/extra/who-gets-to-review-and-be-reviewed/ |títulu=Who Gets to Review and Be Reviewed? |apellíos=Rendall |nome=Steve |fecha=1 d'agostu de 2019 |obra=Fairness and Accuracy in Reporting |idioma=inglés}}&lt;/ref&gt; El filósofu francés [[Raphaël Enthoven]] afirmó que munches persones «merquen virtú» col so sofitu a Thunberg, pero en realidá nun faen nada p'ayudar.&lt;ref name=&quot;Baggini&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Baggini |nome=Julian |títulu=Greta Thunberg's attackers are morally bankrupt, but her deification isn't helpful|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/19/greta-thunberg-attackers-climate-crisis-activist |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019 |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=19 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt;

En xunetu de 2019, [[Agence France-Presse]] informó que'l secretariu xeneral de la [[Organización de Países Esportadores de Petroleu]] (OPEP) [[Mohammed Barkindo]] «quexóse de lo que llamó ataques 'non científicos' contra la industria petrolífera por parte d'activistes del cambéu climáticu, calificándolos de 'quiciabes la mayor amenaza pa la nuesa industria nel futuru'», y dixo qu'aparentemente se refería «a la recién fola de fuelgues escolares inspiraes pol movimientu de 'Vienres pal futuru' (Fridays dir futures) de l'adolescente sueca Greta Thunberg».&lt;ref&gt;{{cita publicación|url=https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11|títulu=Climate campaigners 'greatest threat' to oil sector: OPEC|axencia=Agence France-Presse|idioma=inglés|fecha=2 de xunetu de 2019|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190705220327/https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11|fechaarchivu=5 de xunetu de 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704220750/https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11|archivedate=2019-07-04|fechaaccesu=2019-11-02}}&lt;/ref&gt; Thunberg y otros activistes climáticos respondieron llamando a los sos comentarios una insinia d'honor.&lt;ref name=&quot;Watts&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Watts|nome=Jonathan |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/05/biggest-compliment-yet-greta-thunberg-welcomes-oil-chiefs-greatest-threat-label |títulu='Biggest compliment yet': Greta Thunberg welcomes oil chief's 'greatest threat' label|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=5 de xunetu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ThunbergOpEd&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/culture/2019/jul/21/great-thunberg-you-ask-the-questions-see-us-as-a-threat|títulu=Greta Thunberg: ‘They see us as a threat because we’re having an impact’|apellíos=Thunberg|nome=Greta|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=21 de xunetu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;

Nos [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]], la escritora d'opinión Tiana Lowe, de ''[[The Washington Examiner]]'', declaró que los «pas d'escena» «buscadores de fama» de Thunberg, particularmente la so «madre estrella d'ópera que la so fama s'esmoneció», taben prostituyendo» y «echando a perder» ensin tener en cuenta supuestos problemes mentales de Thunberg alegaos por Lowe, pola cual Greta y la so hermana foron declaraes «discapacitaes». Al facelo, escribió Lowe que taben sometiéndola a abusu infantil».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.washingtonexaminer.com/opinion/this-greta-thunberg-thing-is-child-abuse|títulu=This Greta Thunberg thing is child abuse|obra=[[The Washington Examiner]]|idioma=inglés|nome=Tiana|apellíos=Lowe|fecha=29 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=22 de setiembre de 2019}}&lt;/ref&gt;

Thunberg tamién foi criticada pol ñegador del cambéu climáticu australianu [[Andrew Bolt]],&lt;ref&gt;{{cita publicación |apellíos=Meade |nome=Amanda |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/02/greta-thunberg-hits-back-at-andrew-bolt-for-deeply-disturbing-column
|títulu=Greta Thunberg hits back at Andrew Bolt for 'deeply disturbing' column|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=1 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt; dempués de que Thunberg anunciara que viaxaría a los Estaos Xuníos nun yate que realiza cero emisiones de carbonu. Bolt dixo que los sos siguidores yeren un cultu, llamándola «extrañamente influyente»&lt;ref&gt;{{cita web|url=https://www.heraldsun.com.aublogsandrew-bolt/the-disturbing-secret-to-the-cult-of-greta-thunberg/news-story/55822063y3589y02707fbb5a9a75d4cc|títulu=The Disturbing Secret to the Cult of Greta Thunberg|obra=[[Herald Sun]]|idioma=inglés|fecha=31 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; pa una «neña tan nueva y con tantos trestornos mentales».&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.abc.net.au/news/2019-08-02/thunberg-hits-back-after-being-called-deeply-disturbed/11376724|títulu=16yo climate activist hits back after being called 'deeply disturbed' by Andrew Bolt|apellíos=Collett |nome=Michael|fecha=2 d'agostu de 2019|editorial=ABC News Australia|idioma=inglés |fechaaccesu=19 de setiembre de 2019}}&lt;/ref&gt;

Tres la presentación d'una demanda por parte de Thunberg contra [[Francia]], [[Alemaña]] y otros países por nun tar en camín de cumplir colos oxetivos d'amenorgamientu d'emisiones colos que se comprometieron nos sos compromisos del [[Alcuerdu de París]], el [[presidente de Francia]] [[Emmanuel Macron]] la criticó, diciendo que «tales posiciones radicales (según lo sostenío por Thunberg) antagonizen les nueses sociedaes». Amestó qu'«ella tendría d'enfocase naquellos que tán bloquiando, los que tán más lloñe», y qu'«él nun siente que nin el gobiernu francés nin l'alemán tán tratando de bloquiar [los oxetivos]». La [[Ministeriu d'Ecoloxía, Desenvolvimientu Sostenible, Tresporte y Vivienda|ministra francesa pa la transición ecolóxica ya inclusiva]], [[Brune Poirson]], tamién la criticó, diciendo qu'«ella nun sabe qué soluciones ta presentando», y amestó que nun se pue movilizar con desesperación, nin siquier odiu».&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.lefigaro.fr/international/emmanuel-macron-reproche-a-greta-thunberg-d-antagoniser-nos-societes-20190924|títulu=Climat: Emmanuel Macron reproche à Greta Thunberg d’«antagoniser nos sociétés»|títulotrad=Clima: Emmanuel Macron acusa a Greta Thunberg de «antagonizar les nueses sociedaes»|apellíos=Feertchak|nome=Alexis|fecha=24 de setiembre de 2019|obra=[[Le Figaro]]|idioma=francés |fechaaccesu=24 de setiembre de 2019}}&lt;/ref&gt;

==== Argumentos en contra de les crítiques a Thunberg ====
N'agostu de 2019, ''[[Scientific American]]'' informaba que los detractores de Thunberg habíen «llanzao ataques personales» y «cada vez más se basen n'[[Argumentu ad hominem|ataques ''ad hominem'']] p'apangar la so influencia».&lt;ref name=&quot;NEWSSciAm&quot;&gt;{{cita publicación |url=https://www.scientificamerican.com/article/climate-deniers-launch-personal-attacks-on-teen-activist/ |títulu=Climate Deniers Launch Personal Attacks on Teen Activist |apellíos=Waldman |nome=Scott |obra=[[Scientific American]] |idioma=inglés |fechaaccesu=29 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt; La escritora d'opinión sueca [[Paulina Neuding]] y un artículu de ''The Spectator Australia'' emplegaron los problemes de salú mentales pa cuestionar la idea de que Thunberg tendría de liderar l'activismu del cambéu climáticu.&lt;ref name=&quot;Powell&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Powell |nome=Mark |títulu=Greta Thunberg, child sacrifice |url=https://www.spectator.com.au/2019/04/greta-thunberg-child-sacrifice/ |fechaaccesu=22 d'agostu de 2019 |obra=The Spectator Australia |idioma=inglés |fecha=30 d'abril de 2019}}&lt;/ref&gt;

Al escribir en ''[[The Guardian]]'', Aditya Chakrabortty dixo que columnistes como Brendan O'Neill, Toby Young, el blogue Guido Fawkes, según Helen Dale y Rod Liddle en ''[[The Spectator]]'' y ''[[The Sunday Times]]'' tuvieron faciendo «feos ataques personales» a Thunberg.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/may/01/greta-thunberg-right-environmental-activist-attacks |títulu=The hounding of Greta Thunberg is proof that the right has run out of ideas |apellíos=Chakrabortty |nome=Aditya |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=1 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; Como parte del la so [[ñegación del cambéu climáticu]], el partíu de drecha d'Alemaña [[Alternativa p'Alemaña]] atacó a Thunberg «de manera bastante cruel», según Jakob Guhl, investigador del Institutu pal Diálogu Estratéxicu.&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/may/14/germanys-afd-attacks-greta-thunberg-as-it-embraces-climate-denial |títulu=Germany’s AfD turns on Greta Thunberg as it embraces climate denial |apellíos=Connolly |nome=Kate |obra=[[The Guardian]] |idioma=inglés |fecha=14 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt;

L'empresariu británicu [[Arron Banks]] realizó una publicación en [[Twitter]] que paecía deseyar dañu a Thunberg cuando entamó'l so viaxe tresatlánticu n'agostu de 2019, alvirtiendo «''Freak yachting accidents do happen in August''» («Los accidentes de yates anormales asoceden n'agostu»).&lt;ref&gt;{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/aug/15/arron-banks-jokes-about-greta-thunberg-and-freak-yachting-accidents|títulu=Arron Banks jokes about Greta Thunberg and 'freak yachting accidents'|apellíos=Busby|nome=Mattha|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=15 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=24 de setiembre de 2019}}&lt;/ref&gt; Los comentarios de Banks indignaron a dellos parllamentarios y académicos británicos. [[Tanja Bueltmann]], fundadora d'''EU Citizens' Champion'' («Campeón de Ciudadanos de la XE»), dixo que Banks invocara « l'afogamientu d'una neña» pa la so propia diversión, y señaló que la mayoría de los qu'ataquen a Thunberg «son homes blancos de mediana edá de la drecha del espectru políticu».&lt;ref name=&quot;Busby&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Busby|nome=Mattha|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/aug/15/arron-banks-jokes-about-greta-thunberg-and-freak-yachting-accidents|títulu=Arron Banks jokes about Greta Thunberg and 'freak yachting accidents'|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=15 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt; Escribiendo en ''The Guardian'', [[Gaby Hinsliff]] dixo que Thunberg convirtióse en «el nuevu frente na guerra cultural ''brexit''», argumentando que la indignación xenerada polos ataques personales contra Thunberg per parte de partidarios del ''[[brexit]]'' «da-yos el bienveníu osíxenu de la publicidá».&lt;ref name=&quot;Hinsliff&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Hinsliff|nome=Gaby|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/17/greta-thunberg-brexit-culture-war-nigel-farage|títulu=How Greta Thunberg became the new front in the Brexit culture war|obra=[[The Guardian]]|idioma=inglés|fecha=17 d'agostu de 2019 |fechaaccesu=21 d'agostu de 2019}}&lt;/ref&gt; El filósofu británicu [[Julian Baggini]] dixo que les crítiques personales contra Thunberg son indicatives d'«una bancarrota moral ya intelectual».&lt;ref name=&quot;Baggini&quot; /&gt;

L'ensayista [[Steve Silberman]], escribiendo en ''[[Vox (sitiu web)|Vox]]'', señaló que tar nel espectru del autismu dexa a Thunberg ser valiente na so retórica.&lt;ref name=&quot;Vox&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Silberman |nome=Steve |títulu=Greta Thunberg became a climate activist not in spite of her autism, but because of it |url=https://www.vox.com/first-person/2019/5/6/18531551/autism-greta-thunberg-speech |obra=[[Vox (sitiu web)|Vox]] |idioma=inglés |fecha=6 de mayu de 2019 |fechaaccesu=7 de mayu de 2019}}&lt;/ref&gt; Nuna entrevista con Suyin Haynes na revista ''[[Time]]'', Thunberg encetó les crítiques que recibió en llinia, diciendo: «Ye bastante graciosu cuando lo único que la xente pue facer ye burllase de ti o falar sobre la to apariencia o personalidá, yá que significa que nun tienen discutiniu o namás que dicir».&lt;ref name=&quot;time.com&quot;&gt;{{cita publicación |url=http://time.com/collection-post/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ |títulu=‘Now I Am Speaking to the Whole World’: How Teen Climate Activist Greta Thunberg Got Everyone to Listen |apellíos=Haynes |nome=Suyin |obra=[[Time]] |idioma=inglés |fecha=16 de mayu de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722212014/https://time.com/collection-post/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ |archivedate=2019-07-22 }}&lt;/ref&gt;

=== Mal usu del so nome ===
A finales de 2018, [[Ingmar Rentzhog]], quien afirma ser ún de los primeros n'espublizar les fuelgues pol clima de Thunberg, pidió-y que se convirtiera n'asesor xuvenil non remuneráu de la so empresa ''startup'' climática. Dempués usó'l so nome ya imaxe ensin la so conocencia o permisu pa recaldar millones pa una subsidiaria con fines d'arriquecimientu de WDHT, We Don't Have Time AB, de la cual Rentzhog ye'l direutor executivu.&lt;ref name=&quot;Politico-Feb11&quot;&gt;{{cita publicación |apellíos=Oroschakoff |nome=Kalina |títulu=Teen climate icon used for fundraising without her knowledge |url=https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-teen-climate-icon-used-for-fundraising-without-her-knowledge/ |obra=[[Politico (periódicu)|Politico Europe]] |idioma=inglés |fecha=11 de febreru de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190702172521/https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-teen-climate-icon-used-for-fundraising-without-her-knowledge/ |fechaarchivu=2 de xunetu de 2019 }}&lt;/ref&gt; Thunberg nun recibió dineru de la compañía.&lt;ref name=&quot;TheLocal&quot;&gt;{{cita web |url=https://www.thelocal.se/20190209/start-up-used-child-climate-activist-to-raise-millions |títulu=Start-up used teen climate activist to raise millions: Swedish paper |obra=The Local |idioma=inglés |fecha=9 de febreru de 2019 |fechaaccesu=22 de xunetu de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190727001257/https://www.thelocal.se/20190209/start-up-used-child-climate-activist-to-raise-millions |fechaarchivu=27 de xunetu de 2019}}&lt;/ref&gt; Thunberg finó'l so papel d'asesora voluntaria con WDHT una vegada que se dio cuenta de que taben ganando perres col so nome, declarando «[Nun soi] parte de nenguna organización... soi absolutamente independiente... [y] faigo lo que faigo dafechu gratis».&lt;ref name=&quot;GretaFeb2Facebook&quot;&gt;{{cita web |apellíu=Thunberg |nome=Greta |títulu=Recently I’ve seen many rumors… |url=https://www.facebook.com/732846497083173/posts/767646880269801/ |editorial=[[Facebook]] |idioma=inglés |fechaaccesu=15 de febreru de 2019 |fecha=2 de febreru de 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190212223859/https://www.facebook.com/732846497083173/posts/767646880269801/ |fechaarchivu=12 de febreru de 2019}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat}}
{{Twitter|GretaThunberg}}

{{NF|2003||Thunberg, Greta}}

[[Categoría:Activistes de Suecia]]
[[Categoría:Persones d'Estocolmu]]
[[Categoría:100 Muyeres BBC]]</text>
      <sha1>tjwm1zmvbib6gh6pkatgfhsr8c2efgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glaucophyta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175946</id>
    <revision>
      <id>4505929</id>
      <parentid>4431923</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T12:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4505929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3118" sha1="luquib7r4ae447kfabfzx1yxbuwuwgz" xml:space="preserve">{{ficha de taxón
|domain=[[Eukaryota]]|regnum=[[Plantae]]|subregnum=[[Biliphyta]]|phylum='''Glaucophyta'''|phylum_authority=Skuja 1954|classis='''Glaucophyceae'''|classis_authority=Bohlin 1901|ordo='''Glaucocystales'''|ordo_authority=Bessey 1907|familia='''Glaucocystaceae'''|familia_authority=G. S. West 1904|subdivision_ranks=[[Xéneru (bioloxía)|Xéneros]]|subdivision=''[[Glaucocystis]]'' &lt;br /&gt;
''[[Cyanophora]]'' &lt;br /&gt;
''[[Gloeochaete]]'' &lt;br /&gt;
''[[Cyanoptyche]]'' &lt;br /&gt;
''[[Peliaina]]'' &lt;br /&gt;
''[[Strobilomonas]]''}}

Les '''glaucofites''' (división '''Glaucophyta''' o '''Glaucocystophyta''') ye un pequeñu grupu d'[[alga|algues]] [[unicelular]]es d'agua duce qu'incluye unes 13 [[especie|especies]].&lt;ref name=&quot;jakson2015&quot;&gt;Jackson, C., Clayden, S., &amp; Reyes-Prieto, A. (2015). [https://pbsociety.org.pl/journals/index.php/asbp/article/view/asbp.2015.020/5627 The Glaucophyta: the blue-green plants in a nutshell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404151310/https://pbsociety.org.pl/journals/index.php/asbp/article/view/asbp.2015.020/5627 |date=2019-04-04 }}. Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 84(2), 149-165.&lt;/ref&gt; Formen parte del [[reinu]] [[Plantae]] al pie de [[Rhodophyta]] (algues coloraes) y [[Viridiplantae]] (plantes y algues verdes).&lt;ref name=&quot;Adl2012&quot;&gt;Adl, S.M. et al. 2012. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1550-7408.2012.00644.x/pdf The revised classification of eukaryotes]. Journal of Eukaryotic Microbiology, 59(5), 429-514&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ruggiero2015&quot;&gt; Ruggiero, M. A., Gordon, D. P., Orrell, T. M., Bailly, N., Bourgoin, T., Brusca, R. C., Cavalier-Smith, T., Guiry, M.D. y Kirk, P. M. (2015). [http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0119248 A Higher Level Classification of All Living Organisms.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;adl2007&quot;&gt;Ald, S.M. ''et al.'' (2007) [https://wayback.archive-it.org/all/20110331223739/http://myweb.dal.ca/jmarchib/2007.Adl.Syst.biol.pdf Diversity, Nomenclature, and Taxonomy of Protists], ''Syst. Biol.'' 56(4), 684–689, DOI: 10.1080/10635150701494127.&lt;/ref&gt; Enantes fueron clasificaos como [[protista|protistes]]. 

Les glaucofites tán constituyíes por célules individuales o en grupos, dacuando compartiendo la paré de la célula madre. La [[reproducción]] ye asexual y tien llugar pola formación de [[zoospora|zoospores]] (célules móviles con dos flaxelos) o autoesporas (inmóviles). Nun se reparó reproducción sexual ente les glaucofites. Les glaucofites considérense les plantes más primitives esistentes.

Les glaucofites estrémense principalmente pola presencia de cianelas, esto ye, plastos que retienen carauterístiques típiques de les cianobauterias y ausencia de los [[Cloroplastu|cloroplastos]] del restu de les algues. Estos plastos presenten una paré residual de peptidoglicano ente les dos membranes y carboxisomas, que se consideren procedentes del endosimbionte bauterianu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}
{{wikispecies}}

{{wikispecies}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Plantae]]
[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]</text>
      <sha1>luquib7r4ae447kfabfzx1yxbuwuwgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Omarete/Llista d'equipos de fútbol d'Asturies</title>
    <ns>2</ns>
    <id>187891</id>
    <revision>
      <id>4505988</id>
      <parentid>4500668</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T21:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>32147</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4505988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13226" sha1="hcxn7k7axhl669rm6dnjkzu06j30mxc" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q476028 .  ?item wdt:P131 ?sub0 .  ?sub0 (wdt:P131)* wd:Q3934 }
|wdedit=yes
|sort=P118
|columns=label:Equipu,P118:División,P131:Llocalidá,P571:Fundación,P576:Desapaición,P286:Entrenador,P115:Estadiu
|thumb=
}}
{| class='wikitable sortable wd_can_edit'
! Equipu
! División
! Llocalidá
! Fundación
! Desapaición
! Entrenador
! Estadiu
|- class='wd_q5013776'
|class='wd_label'| [[Círculo Popular de La Felguera]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[La Felguera (Llangréu)|La Felguera]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q252812|Estadiu Ganzábal]]''
|- class='wd_q20615320'
|class='wd_label'| [[Aller Deportivo]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[Ayer]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q47766658'
|class='wd_label'| [[Cruz Blanca Felguerina]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[La Felguera (Llangréu)|La Felguera]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q131364494'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Treviense]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[Trevías (parroquia)|Trevías]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q131389402'
|class='wd_label'| [[Muros Balompié]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[Muros (capital)|Muros]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-01
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q131422227'
|class='wd_label'| [[Cánicas Athletic Club]]
|class='wd_p118'| 
|class='wd_p131'| [[Cangues d'Onís (parroquia)|Cangues d'Onís]]
|class='wd_p571'| 
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q6101777'
|class='wd_label'| [[Real Club Deportivo Oviedo]]
|class='wd_p118'| [[Campeonatu Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q6102154'
|class='wd_label'| [[Real Stadium Club Ovetense]]
|class='wd_p118'| [[Campeonatu Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q213364'
|class='wd_label'| [[Real Titánico]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2292703'
|class='wd_label'| [[Astur Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q5847995|Estadiu Hermanos Llana]]''
|- class='wd_q2437460'
|class='wd_label'| [[Nalón Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Lluniego (parroquia)|Lluniego]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q48781680|Estadio Fumea]]''
|- class='wd_q2782837'
|class='wd_label'| [[Club Siero]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[La Pola Siero]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q5847913|El Bayu Stadium]]''
|- class='wd_q3326358'
|class='wd_label'| [[Sociedad Deportiva Colloto]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Cualloto]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q4817015'
|class='wd_label'| [[Atlético de Lugones Sociedad Deportiva]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Llugones (parroquia)|Llugones]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q5495251'
|class='wd_label'| [[Valdesoto Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Valdesoto]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q5848459|Estadio Villarea]]''
|- class='wd_q8247022'
|class='wd_label'| [[Berrón Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[El Berrón]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q24185124'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Turón]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Turón]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q105084599|Campu José Manuel Fernández Felgueroso]]''
|- class='wd_q118500005'
|class='wd_label'| [[Real Sporting de Xixón C]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Xixón]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[Pablo Pantiga]]
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q130284628'
|class='wd_label'| [[C. D. Vallobín|Club Deportivo Vallobín]]
|class='wd_p118'| [[Primer Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| ''[[:d:Q55815808|Vallobín]]''
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q720872'
|class='wd_label'| [[Real Avilés Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Primer Federación]]
|class='wd_p131'| [[Avilés]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| [[Estadiu Román Suárez Puerta|Román Suárez Puerta]]
|- class='wd_q604462'
|class='wd_label'| [[Ribadesella Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Ribeseya]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q1993640'
|class='wd_label'| [[Luarca Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Ḷḷuarca]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[Pablo Lago]]
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q5848084|estadiu La Veigona]]''
|- class='wd_q5195050'
|class='wd_label'| [[Pumarín Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q5477677'
|class='wd_label'| [[Deportiva Piloñesa]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Asturfútbol]]
|class='wd_p131'| [[L'Infiestu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2626289'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Covadonga]]
|class='wd_p118'| [[Segunda División B d'España]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[Iván Ania]]
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q12278'
|class='wd_label'| [[Real Sporting de Xixón]]
|class='wd_p118'| [[Segunda División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Xixón]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-07-01
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[Borja Jiménez|Borja Jiménez Sáez]]
|class='wd_p115'| [[Estadiu El Molinón-Enrique Castro Quini]]
|- class='wd_q271574'
|class='wd_label'| [[Real Uviéu]]
|class='wd_p118'| [[Segunda División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q24565063|Julián Calero Fernández]]''
|class='wd_p115'| [[Estadiu Carlos Tartiere]]
|- class='wd_q1190065'
|class='wd_label'| [[Unión Popular de Langreo]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Federación]]
|class='wd_p131'| [[Llangréu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q6991688|Nené Ballina]]''
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q252812|Estadiu Ganzábal]]''
|- class='wd_q3331395'
|class='wd_label'| [[Real Uviéu Vetusta]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Federación]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q107422258|Jaime Álvarez]]''
|class='wd_p115'| [[Estadiu Carlos Tartiere]]
|- class='wd_q6121211'
|class='wd_label'| [[Club Santiago de Aller]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Morea (parroquia)|Morea]]
|class='wd_p571'| 
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q5745724|Campo Federico Mulas]]''
|- class='wd_q8346993'
|class='wd_label'| [[Club Arenas del Sella]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Les Arriondes]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q9091729'
|class='wd_label'| [[Unión Deportiva Castros]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Cuaña]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q91615372'
|class='wd_label'| [[Rosal Fútbol Club]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Uviéu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q91615398|Pablo Llorián]]''
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q110098519'
|class='wd_label'| [[Real Juvencia]]
|class='wd_p118'| [[Segunda Rexonal d'Asturies]]
|class='wd_p131'| [[Trubia (parroquia)|Trubia]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q115742849|Josué Velasco Puente]]''
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q756934'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Ensidesa]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Avilés]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q864963'
|class='wd_label'| [[Caudal Deportivo]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Mieres del Camín]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q107441977|Nacho Cabo]]''
|class='wd_p115'| [[Estadiu Hermanos Antuña]]
|- class='wd_q1995433'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Tuilla]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Tiuya (parroquia)|Tiuya]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| ''[[:d:Q5955697|Julio Raúl González Pérez]]''
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2375532'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Cudillero]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Cuideiru]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950
|class='wd_p576' data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2609909'
|class='wd_label'| [[Navarro Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Valliniello]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2789945'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Mosconia]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Grau]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q2889773'
|class='wd_label'| [[Urraca Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Posada (Llanera)|Posada]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| ''[[:d:Q23807408|Estadio La Corredoria]]''
|- class='wd_q3321954'
|class='wd_label'| [[Unión Club Ceares]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Xixón]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[Alberto Menéndez]]
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q5010123'
|class='wd_label'| [[Club Deportivo Praviano]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Pravia]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q6455677'
|class='wd_label'| [[L'Entregu Club de Fútbol]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[L'Entregu]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| [[José Antonio Redondo]]
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q24347593'
|class='wd_label'| [[Unión Deportiva Llanera]]
|class='wd_p118'| [[Tercer División d'España]]
|class='wd_p131'| [[Posada (Llanera)|Posada]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| 
|- class='wd_q650869'
|class='wd_label'| [[Condal Club]]
|class='wd_p118'| ''[[:d:Q100486967|Tercer Federación]]''
|class='wd_p131'| [[Noreña]]
|class='wd_p571' data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
|class='wd_p576'| 
|class='wd_p286'| 
|class='wd_p115'| [[Estadiu Alejandro Ortea]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>hcxn7k7axhl669rm6dnjkzu06j30mxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Islla Vize</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189380</id>
    <revision>
      <id>4506121</id>
      <parentid>4254303</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T10:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amasuela</username>
        <id>32214</id>
      </contributor>
      <comment>Enllaces esternos, commonscat.</comment>
      <origin>4506121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="69msjbth7v1ggh2397qfrlahyisk041" xml:space="preserve">{{Xeografía}}
'''La Islla Vize &lt;ref&gt;https://ciudades30.com/europa/rusia/isla-rusa-vize-esta-forma-asombrosa-mar-se-ha-comido-esta-isla/ la mar llevase la islla a un ritmu de 10 metros per añu.&lt;/ref&gt;''' {{lang-ru|Остров Визе, ''Ostrov Vize''}}; tamién llamada ''Zemlya Vize'', Земля Визе, ye una islla asitiada nel Océanu Árticu, nel estremu norte del [[Mar de Kara]], a metá de camín ente la [[Tierra de Franciscu Xosé]] y [[Tierra del Norte|Severnaya Zemlya]], la so llatitú ye 79 ° 18 'N y el so lonxitú 76 ° 32'E. 
[[Archivu:Берег острова Визе.jpg|250px|thumb|left|Islla Vize {{es}}]]

Pertenez al Krai de [[Krasnoyarsk]], una división alministrativa de la Federación [[Idioma rusu|Rusa]].

Esta islla ye afarada y ta suxeta a les severes galernes del Árticu, pero nun tien glaciares. 

Nel branu, grandes zones de la islla tán llibres de xelu y nieve y la so superficie total ye de 289 quilómetros cuadraos.

La mar ta llevándose la islla a un ritmu de 10 metros per añu, 70 metros ye lo que reculó la mariña de la islla de Vize, pos el permafrost de la islla ta derritiéndose por cuenta de la acción de les oles, tamién mientres les temporaes de branu, sicasí al menguar el xelu, aparecieron na zona, islles que van dende los 500 a los 55000 metros cuadraos.&lt;ref&gt;https://www.lavozdegalicia.es/noticia/sociedad/2019/09/06/islas-emergieron-deshielo/00031567797222903104984.htm Nacen nuevas islles al derretise los xelos del árticu, nel mar de Kara. {{es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://dront.ru/news/2016/08/25/ekologi-vyyavili-rekordno-bystroe-razrushenie-beregov-arktiki/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606141007/https://dront.ru/news/2016/08/25/ekologi-vyyavili-rekordno-bystroe-razrushenie-beregov-arktiki/ |date=2020-06-06 }} Ecoloxistes revelaron la rápida destrucción de les mariñes ártiques {{ru}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* Summary of the Arctic archipelagos and islands. Scott Polar Research Institute, [[University of Cambridge]].

== Ver tamién ==
* [[Xeografía de Rusia]]

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat}} 

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Islles de Rusia]]</text>
      <sha1>69msjbth7v1ggh2397qfrlahyisk041</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikiproyeutu poblaciones d'Asturies/Estáu/Wikidata/Llaviana</title>
    <ns>4</ns>
    <id>251099</id>
    <revision>
      <id>4505983</id>
      <parentid>4505349</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T19:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>32147</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4505983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116269" sha1="deko3jl2dij28mf0fm21o9g6k4wi4of" xml:space="preserve">{{mapa llista de coordenaes}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;ast&quot;. }
  ?item (wdt:P131*) wd:Q820461.
  OPTIONAL { ?item wdt:P31 ?categoría. }
  FILTER(?categoría IN (
    wd:Q55102916, # parroquia
    wd:Q13526752, # llugar
    wd:Q5084, # aldea
    wd:Q618123, # oxetu xeográficu
    wd:Q5756064, # casería
    wd:Q123705, # barriu
    wd:Q3957, # villa
    wd:Q532, # pueblu
    wd:Q8776398, # entidá coleutiva de población
    wd:Q3055118, # entidá singular de población
    wd:Q486972, # asentamientu humanu
    wd:Q113860930, # venta
    wd:Q11679959,  # arrabalde
    wd:Q123340192, # pobláu
    wd:Q3947, # casa
    wd:Q39715, # faru
    wd:Q44494, # molín
    wd:Q515, # ciudá
    wd:Q674950, #urbanización
    wd:Q126168706, # zona d'interés turísticu
    wd:Q120041664 # llugar d'Asturies
  ))
}
|columns=P18,item:id,label:nome,P1448:nome oficial,description:descripción,P31:tipu,P625:coordenaes,P2044:altor,P1538:viviendes,P131:entidá superior,P1082:población total,P1539:muyeres,P1540:homes,P281:códigu postal,P421:fusu horariu,P772:INE
|references=all
|sort=P772
|section=P131
|min_section=1
}}


== Carrio ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q125556220|Q125556220]]
| [[Carrio]]
| ast:Carrio&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 80
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556221|Q125556221]]
| [[L'Estelleru]]
| ast:L'Estelleru&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556224|Q125556224]]
| [[La Reguerina]]
| ast:La Reguerina&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556226|Q125556226]]
| [[Sarambiello]]
| ast:Sarambiello&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 21
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556222|Q125556222]]
| [[La Brañueta (Carrio)|La Brañueta]]
| ast:La Brañueta&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.24865|-5.578438|display=inline}}
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032010100
|-
| 
| [[:d:Q125556225|Q125556225]]
| [[Les Llinariegues]]
| ast:Les Llinariegues&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.244084|-5.569098|display=inline}}
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 11
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032010300
|-
| 
| [[:d:Q125556223|Q125556223]]
| [[La Corcia (Carrio)|La Corcia]]
| ast:La Corcia&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Carrio (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.250163|-5.58525|display=inline}}
| 
| 
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032010500
|}


== El Condao ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:L'Aldea.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q9018294|Q9018294]]
| [[L'Aldea (El Condao)|L'Aldea]]
| ast:L'Aldea&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Condao (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2415|-5.49606|display=inline}}
| 468 metru
| 12
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 2
| 
| 
| 33992
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020100
|-
| 
| [[:d:Q125556272|Q125556272]]
| [[Boroñes]]
| ast:Boroñes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Condao (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.24612|-5.500976|display=inline}}
| 
| 
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 40
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020200
|-
| 
| [[:d:Q125556273|Q125556273]]
| [[El Condao (Llaviana)|El Condao]]
| ast:El Condao&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Condao (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.23689|-5.50441|display=inline}}
| 
| 
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 379
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020300
|-
| 
| [[:d:Q125556274|Q125556274]]
| [[La Ferrera (El Condao)|La Ferrera]]
| ast:La Ferrera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Condao (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.25143|-5.509956|display=inline}}
| 
| 
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 67
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020400
|-
| 
| [[:d:Q125556275|Q125556275]]
| [[La Xerra (El Condao)|La Xerra]]
| ast:La Xerra&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Condao (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.253912|-5.504944|display=inline}}
| 
| 
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 19
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020500
|}


== Entrialgo ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q20615141|Q20615141]]
| [[Canzana]]
| ast:Canzana&lt;ref name=&quot;ref_a25d4657915c4170ce80830f15e5cacf21bf13c5207088f24c2895df8eeb036a&quot;&gt;https://www.asturias.es/Asturias/descargas/toponimia/LAVIANA.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2352|-5.5646|display=inline}}
| 427 metru
| 102
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]
| 96
| 
| 
| 33987
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030100
|-
| 
| [[:d:Q125556356|Q125556356]]
| [[Entrialgo]]
| ast:Entrialgo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.234546|-5.556656|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]&lt;br/&gt;[[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 101&lt;br/&gt;102&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030200&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q125556359|Q125556359]]
| [[El Meruxalín]]
| ast:El Meruxalín&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.236954|-5.582114|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]&lt;br/&gt;[[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 0&lt;br/&gt;0&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030300&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q125556360|Q125556360]]
| [[La Peruyal (Entrialgo)|La Peruyal]]
| ast:La Peruyal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.241607|-5.57009|display=inline}}
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]
| 8
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030400
|-
| 
| [[:d:Q125556361|Q125556361]]
| [[La Boza (Entrialgo)|La Boza]]
| ast:La Boza&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.240126|-5.57418|display=inline}}
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030500
|-
| 
| [[:d:Q125556362|Q125556362]]
| [[Mardana]]
| ast:Mardana&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.240014|-5.572231|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]&lt;br/&gt;[[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 4&lt;br/&gt;3&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030600&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q125556363|Q125556363]]
| [[Los Cuarteles (Entrialgo)|Los Cuarteles]]
| ast:Los Cuarteles&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia d&amp;#39;Entrialgo (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.297193|-5.619445|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]&lt;br/&gt;[[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 0&lt;br/&gt;0&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030700&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|}


== La Pola Llaviana ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q1046791|Q1046791]]
| [[Casapapiu]]
| ast:Casapapiu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2516|-5.5449|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q1048486|Q1048486]]
| [[La Castañal (La Pola Llaviana)|La Castañal]]
| ast:La Castañal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2596|-5.5518|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 18
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q1402939|Q1402939]]
| [[El Felguerón (La Pola Llaviana)|El Felguerón]]
| ast:El Felguerón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2606|-5.5383|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q1799056|Q1799056]]
| [[La Robellá (La Pola Llaviana)|La Robellá]]
| ast:La Robellá&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2627|-5.5267|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 14
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q2031982|Q2031982]]
| [[La Ortigosa]]
| ast:La Ortigosa&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.254666|-5.53999|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 3
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q2092581|Q2092581]]
| [[Pielgos]]
| ast:Pielgos&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.26103|-5.540065|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 4
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556784|Q125556784]]
| [[Solavelea]]
| ast:Solavelea&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556785|Q125556785]]
| [[Sospelái]]
| ast:Sospelái&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q1033834|Q1033834]]
| [[El Cantu Baxo]]
| ast:El Cantu Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2626|-5.5517|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050100
|-
| 
| [[:d:Q125556749|Q125556749]]
| [[El Cantu Riba]]
| ast:El Cantu Riba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.262262|-5.553681|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 15
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050200
|-
| 
| [[:d:Q1798669|Q1798669]]
| [[La Carba (La Pola Llaviana)|La Carba]]
| ast:La Carba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.242968|-5.556421|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 10
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050300
|-
| 
| [[:d:Q125556750|Q125556750]]
| [[El Castrillón]]
| ast:El Castrillón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.256095|-5.565294|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 11
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050600
|-
| 
| [[:d:Q1806467|Q1806467]]
| [[Les Llanes (La Pola Llaviana)|Les Llanes]]
| ast:Les Llanes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.252415|-5.559482|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 19
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050900
|-
| 
| [[:d:Q1713738|Q1713738]]
| [[Lloreo (La Pola Llaviana)|Lloreo]]
| ast:Lloreo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2516|-5.5585|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 16
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032051000
|-
| 
| [[:d:Q125556765|Q125556765]]
| [[La Piniella]]
| ast:La Piniella&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.25057|-5.557981|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 39
| 
| 
| 
| 
| 33032051300
|-
| 
| [[:d:Q113628049|Q113628049]]
| [[La Pola Llaviana]]
| ast:La Pola Llaviana&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_adac9a15f0790cc5ccf24bafe710eb7d07077698a05725d130e545157aee5efc&quot;&gt;https://www.sadei.es/tematico/aplicaciones/Nomen/Datos/A2022M00.xlsx&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q121289819|capital de conceyu]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.24538|-5.5629|display=inline}}
| 293 metru&lt;ref name=&quot;ref_adac9a15f0790cc5ccf24bafe710eb7d07077698a05725d130e545157aee5efc&quot;&gt;https://www.sadei.es/tematico/aplicaciones/Nomen/Datos/A2022M00.xlsx&lt;/ref&gt;
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 8097
| 
| 
| 
| 
| 33032051400&lt;br/&gt;33032051401&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q1496428|Q1496428]]
| [[Les Portielles]]
| ast:Les Portielles&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.25523|-5.546667|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 3
| 
| 
| 
| 
| 33032051500
|-
| 
| [[:d:Q125556768|Q125556768]]
| [[La Quinta Norte]]
| ast:La Quinta Norte&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.249781|-5.556482|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 10
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032051600
|-
| 
| [[:d:Q125556767|Q125556767]]
| [[La Quinta (La Pola Llaviana)|La Quinta]]
| ast:La Quinta&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.248759|-5.559138|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 5
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032051700
|-
| 
| [[:d:Q1572794|Q1572794]]
| [[La Rasa (La Pola Llaviana)|La Rasa]]
| ast:La Rasa&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.26073|-5.554608|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 3
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032051800
|-
| 
| [[:d:Q100234555|Q100234555]]
| [[El Rebollusu]]
| ast:El Rebollusu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.263444|-5.546407|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052000
|-
| 
| [[:d:Q2274021|Q2274021]]
| [[La Sartera]]
| ast:La Sartera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.26607|-5.548053|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 5
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052100
|-
| 
| [[:d:Q125556786|Q125556786]]
| [[Valdelesabeyes de Baxo]]
| ast:Valdelesabeyes de Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.251947|-5.55269|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 7
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052300
|-
| 
| [[:d:Q125556760|Q125556760]]
| [[La Carba les Llanes]]
| ast:La Carba les Llanes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.253006|-5.556881|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052400
|-
| 
| [[:d:Q20618360|Q20618360]]
| [[La Chalana]]
| ast:La Chalana&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.238611|-5.556178|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052500
|-
| 
| [[:d:Q1628895|Q1628895]]
| [[L'Horrón de Riba]]
| ast:L'Horrón de Riba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.256663|-5.559736|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 16
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052600
|-
| 
| [[:d:Q125556774|Q125556774]]
| [[Llancuervu]]
| ast:Llancuervu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.242622|-5.555634|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052700
|-
| 
| [[:d:Q125556751|Q125556751]]
| [[El Llosón (La Pola Llaviana)|El Llosón]]
| ast:El Llosón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.240527|-5.554342|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052800
|-
| 
| [[:d:Q125556781|Q125556781]]
| [[L'Umines]]
| ast:L'Umines&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.26134|-5.547713|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032052900
|-
| 
| [[:d:Q125556780|Q125556780]]
| [[L'Otero (La Pola Llaviana)|L'Otero]]
| ast:L'Otero&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.242759|-5.556764|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 13
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053000
|-
| 
| [[:d:Q1533572|Q1533572]]
| [[El Pandu (La Pola Llaviana)|El Pandu]]
| ast:El Pandu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.257296|-5.548456|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 3
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053100
|-
| 
| [[:d:Q125556756|Q125556756]]
| [[El Robledal]]
| ast:El Robledal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.24561|-5.556824|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 16
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053200
|-
| 
| [[:d:Q125556771|Q125556771]]
| [[La Traviesa (La Pola Llaviana)|La Traviesa]]
| ast:La Traviesa&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.262044|-5.548246|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053400
|-
| 
| [[:d:Q125556787|Q125556787]]
| [[Valdelesabeyes de Riba]]
| ast:Valdelesabeyes de Riba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.253198|-5.554453|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053500
|-
| 
| [[:d:Q125556757|Q125556757]]
| [[El Vallebregón]]
| ast:El Vallebregón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de La Pola Llaviana (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.258854|-5.544275|display=inline}}
| 
| 
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032053600
|}


== Llaviana ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:Carrio (Laviana, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5046459|Q5046459]]
| [[Carrio (parroquia)|Carrio]]
| 
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.252874|-5.574546|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 285 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 113
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032010000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:L'Aldea.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q1017831|Q1017831]]
| [[El Condao (parroquia)|El Condao]]
| 
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.23696|-5.504539|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 343 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 407
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 507
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032020000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Museo Palacio Valdés.JPG|center|128px]]
| [[:d:Q10979461|Q10979461]]
| [[Entrialgo (parroquia)|Entrialgo]]
| ast:Entrialgo&lt;ref name=&quot;ref_c4d2388c6be68d9a94d8cc0057dd0f6ffc431bb0d090d2ba9861fb8e06b54e99&quot;&gt;https://sede.asturias.es/Asturias/descargas/toponimia/LAVIANA.pdf&lt;/ref&gt;
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.234546|-5.556656|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 303 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 210
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032030000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q650557|Q650557]]
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| ast:Llorío
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.228507|-5.520447|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 332 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 605
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032040000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Pola Laviana (Laviana, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q1018052|Q1018052]]
| [[La Pola Llaviana (parroquia)|La Pola Llaviana]]
| ast:La Pola Llaviana&lt;br/&gt;es:Pola de Laviana
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.244638|-5.561574|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 0 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 8357
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032050000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Barredos (Laviana, Laviana).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q3826738|Q3826738]]
| [[Tiraña]]
| 
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.271531|-5.565302|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 334 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 1523
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032060000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| 
| [[:d:Q3777068|Q3777068]]
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.198913|-5.591598|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 442 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 170
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032070000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:PanorámicaVilloria.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q1520366|Q1520366]]
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 
| parroquia del conceyu de Llaviana (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.215535|-5.565218|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 339 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Llaviana]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 834
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032080000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|}


== Llorío ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q125556444|Q125556444]]
| [[Iguanzo]]
| ast:Iguanzo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 27
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556447|Q125556447]]
| [[La Cabaña (Llorío)|La Cabaña]]
| ast:La Cabaña&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556449|Q125556449]]
| [[La Curuxera]]
| ast:La Curuxera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556450|Q125556450]]
| [[La Fomermeya]]
| ast:La Fomermeya&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 3
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556451|Q125556451]]
| [[La Llera (Llorío)|La Llera]]
| ast:La Llera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 70
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556452|Q125556452]]
| [[Llorío]]
| ast:Llorío&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 114
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556453|Q125556453]]
| [[Muñera]]
| ast:Muñera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 79
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556456|Q125556456]]
| [[Ribota (Llorío)|Ribota]]
| ast:Ribota&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 65
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125556446|Q125556446]]
| [[L'Acebal (Llorío)|L'Acebal]]
| ast:L'Acebal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.221494|-5.532574|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 74
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032040100
|-
| 
| [[:d:Q125556442|Q125556442]]
| [[Ciargüelo]]
| ast:Ciargüelo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.238528|-5.538616|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 51
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032040300
|-
| 
| [[:d:Q125556454|Q125556454]]
| [[Pando (Llorío)|Pando]]
| ast:Pando&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.243675|-5.544769|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 3
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032040900
|-
| 
| [[:d:Q125556455|Q125556455]]
| [[Payandi]]
| ast:Payandi&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.237952|-5.534539|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 33032041000
|-
| 
| [[:d:Q125556443|Q125556443]]
| [[El Puente d'Arcu]]
| ast:El Puente d'Arcu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.237508|-5.544237|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 57
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032041100
|-
| 
| [[:d:Q125556457|Q125556457]]
| [[Soto (Llorío)|Soto]]
| ast:Soto&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.23228|-5.500672|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 55
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032041300
|-
| 
| [[:d:Q125556448|Q125556448]]
| [[La Canterona (Llorío)|La Canterona]]
| ast:La Canterona&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Llorío (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.239079|-5.552385|display=inline}}
| 
| 
| [[Llorío (parroquia)|Llorío]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032041400
|}


== Tiraña ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:Barredos (Laviana, Laviana).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q808846|Q808846]]
| [[Los Barreros (Tiraña)|Los Barreros]]
| ast:Los Barreros&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.258333|-5.571944|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 1224
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565784|Q125565784]]
| [[Bustió]]
| ast:Bustió&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565785|Q125565785]]
| [[Carbayal (Tiraña)|Carbayal]]
| ast:Carbayal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 9
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565786|Q125565786]]
| [[Casacavá]]
| ast:Casacavá&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 8
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565787|Q125565787]]
| [[Condueñu]]
| ast:Condueñu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 6
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565790|Q125565790]]
| [[El Caleyón]]
| ast:El Caleyón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565792|Q125565792]]
| [[El Campurru (Tiraña)|El Campurru]]
| ast:El Campurru&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565793|Q125565793]]
| [[El Colláu (Tiraña)|El Colláu]]
| ast:El Colláu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565797|Q125565797]]
| [[El Forno]]
| ast:El Forno&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565798|Q125565798]]
| [[El Paréu]]
| ast:El Paréu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565799|Q125565799]]
| [[El Patarín]]
| ast:El Patarín&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565800|Q125565800]]
| [[El Pláganu]]
| ast:El Pláganu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 4
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565802|Q125565802]]
| [[El Valliquín]]
| ast:El Valliquín&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565805|Q125565805]]
| [[L'Abedul (Tiraña)|L'Abedul]]
| ast:L'Abedul&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565807|Q125565807]]
| [[L'Agüeria Riba]]
| ast:L'Agüeria Riba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565808|Q125565808]]
| [[L'Arbeya]]
| ast:L'Arbeya&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565811|Q125565811]]
| [[L'Azorea Cima]]
| ast:L'Azorea Cima&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565812|Q125565812]]
| [[L'Ordaliegu]]
| ast:L'Ordaliegu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565813|Q125565813]]
| [[La Barrera (Tiraña)|La Barrera]]
| ast:La Barrera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 15
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565815|Q125565815]]
| [[La Cagüernia]]
| ast:La Cagüernia&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565817|Q125565817]]
| [[La Casarriba]]
| ast:La Casarriba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 4
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565820|Q125565820]]
| [[La Cerezal]]
| ast:La Cerezal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 4
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565822|Q125565822]]
| [[La Facuriella]]
| ast:La Facuriella&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565823|Q125565823]]
| [[La Faya los Llobos]]
| ast:La Faya los Llobos&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 12
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565826|Q125565826]]
| [[La Moral (Tiraña)|La Moral]]
| ast:La Moral&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 16
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565831|Q125565831]]
| [[Les Cabañes (Tiraña)|Les Cabañes]]
| ast:Les Cabañes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565832|Q125565832]]
| [[Llanacéu]]
| ast:Llanacéu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565834|Q125565834]]
| [[Lloro]]
| ast:Lloro&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 14
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565836|Q125565836]]
| [[Los Cardos]]
| ast:Los Cardos&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565837|Q125565837]]
| [[Los Veneros]]
| ast:Los Veneros&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 6
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565842|Q125565842]]
| [[Recortina]]
| ast:Recortina&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 5
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565846|Q125565846]]
| [[Sayeo]]
| ast:Sayeo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 18
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565814|Q125565814]]
| [[La Brañueta (Tiraña)|La Brañueta]]
| ast:La Brañueta&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.25831|-5.565719|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032060500
|-
| 
| [[:d:Q125565791|Q125565791]]
| [[El Campu (Tiraña)|El Campu]]
| ast:El Campu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.284212|-5.552519|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 5
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032060900
|-
| 
| [[:d:Q125565819|Q125565819]]
| [[La Casorra (Tiraña)|La Casorra]]
| ast:La Casorra&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.277283|-5.568556|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032061500
|-
| 
| [[:d:Q125565789|Q125565789]]
| [[Costante (Tiraña)|Costante]]
| ast:Costante&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.277609|-5.559146|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032061800
|-
| 
| [[:d:Q125565788|Q125565788]]
| [[Cortina (Tiraña)|Cortina]]
| ast:Cortina&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.286715|-5.539067|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 33032061900
|-
| 
| [[:d:Q125565794|Q125565794]]
| [[El Cuetu (Tiraña)|El Cuetu]]
| ast:El Cuetu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.273063|-5.567661|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 3
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032062000
|-
| 
| [[:d:Q125565796|Q125565796]]
| [[El Fabariegu (Tiraña)|El Fabariegu]]
| ast:El Fabariegu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.267119|-5.571975|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 3
| 
| 
| 
| 
| 33032062100
|-
| 
| [[:d:Q125565803|Q125565803]]
| [[Gamonal]]
| ast:Gamonal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.288109|-5.534222|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 1
| 
| 
| 
| 
| 33032062500
|-
| 
| [[:d:Q125565825|Q125565825]]
| [[La Gatera (Tiraña)|La Gatera]]
| ast:La Gatera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.284471|-5.549394|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032062600
|-
| 
| [[:d:Q125565804|Q125565804]]
| [[Grandiella (Tiraña)|Grandiella]]
| ast:Grandiella&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.274726|-5.566558|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 33032062700
|-
| 
| [[:d:Q125565806|Q125565806]]
| [[L'Agüeria Baxo]]
| ast:L'Agüeria Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.275454|-5.559321|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 33032062900
|-
| 
| [[:d:Q125565840|Q125565840]]
| [[Paniceres (Tiraña)|Paniceres]]
| ast:Paniceres&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.281066|-5.545822|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 33032063300
|-
| 
| [[:d:Q125565828|Q125565828]]
| [[La Peruyal (Tiraña)|La Peruyal]]
| ast:La Peruyal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.278461|-5.552079|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032063600
|-
| 
| [[:d:Q125565801|Q125565801]]
| [[El Rebollal (Tiraña)|El Rebollal]]
| ast:El Rebollal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.280747|-5.561105|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032063700
|-
| 
| [[:d:Q125565844|Q125565844]]
| [[San Pedro (Tiraña)|San Pedro]]
| ast:San Pedro&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.271921|-5.567879|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 52
| 
| 
| 
| 
| 33032063900
|-
| 
| [[:d:Q125565847|Q125565847]]
| [[Villarín (Tiraña)|Villarín]]
| ast:Villarín&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.287768|-5.542951|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 6
| 
| 
| 
| 
| 33032064300
|-
| 
| [[:d:Q125565810|Q125565810]]
| [[L'Azorea Baxo]]
| ast:L'Azorea Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.272927|-5.549234|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 8
| 
| 
| 
| 
| 33032064400
|-
| 
| [[:d:Q125565816|Q125565816]]
| [[La Cantera (Tiraña)|La Cantera]]
| ast:La Cantera&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.28365|-5.552852|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032064800
|-
| 
| [[:d:Q125565821|Q125565821]]
| [[La Corcia (Tiraña)|La Corcia]]
| ast:La Corcia&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.285229|-5.551806|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032065000
|-
| 
| [[:d:Q125565829|Q125565829]]
| [[La Vaúga]]
| ast:La Vaúga&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Tiraña (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.294444|-5.521473|display=inline}}
| 
| 
| [[Tiraña]]
| 1
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032065500
|}


== Tolivia ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q125565240|Q125565240]]
| [[El Navaliegu]]
| ast:El Navaliegu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565243|Q125565243]]
| [[Fresneo (Tolivia)|Fresneo]]
| ast:Fresneo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565244|Q125565244]]
| [[L'Artaúsu]]
| ast:L'Artaúsu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 1
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565246|Q125565246]]
| [[La Brañivieya]]
| ast:La Brañivieya&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 0
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565252|Q125565252]]
| [[Les Palombes]]
| ast:Les Palombes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565254|Q125565254]]
| [[Tolivia]]
| ast:Tolivia&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 75
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565255|Q125565255]]
| [[Valsemana]]
| ast:Valsemana&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 0
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q125565247|Q125565247]]
| [[La Bárgana]]
| ast:La Bárgana&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.194334|-5.604966|display=inline}}
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 34
| 
| 
| 
| 
| 33032070100
|-
| 
| [[:d:Q125565250|Q125565250]]
| [[La Cuesta los Valles]]
| ast:La Cuesta los Valles&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.192132|-5.605596|display=inline}}
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 12
| 
| 
| 
| 
| 33032070500
|-
| 
| [[:d:Q125565248|Q125565248]]
| [[La Cuesta (Tolivia)|La Cuesta]]
| ast:La Cuesta&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.199962|-5.583204|display=inline}}
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 18
| 
| 
| 
| 
| 33032071100
|-
| 
| [[:d:Q125565253|Q125565253]]
| [[Llanulatabla]]
| ast:Llanulatabla&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Tolivia (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.200486|-5.587953|display=inline}}
| 
| 
| [[Tolivia (parroquia)|Tolivia]]
| 11
| 
| 
| 
| 
| 33032071300
|}


== Villoria ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q2123283|Q2123283]]
| [[Les Quintanes (Villoria)|Les Quintanes]]
| ast:Les Quintanes&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.225247|-5.605082|display=inline}}
| 624 metru
| 56
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 36
| 21
| 20
| 33986
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q15061481|Q15061481]]
| [[Villoria (Llaviana)|Villoria]]
| ast:Villoria&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.216139|-5.561957|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 516
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458784|Q124458784]]
| [[Arbín]]
| ast:Arbín&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.219266|-5.554233|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458785|Q124458785]]
| [[Braña Baxo]]
| ast:Braña Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458787|Q124458787]]
| [[Braña Riba]]
| ast:Braña Riba&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.212121|-5.580468|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458790|Q124458790]]
| [[Corián]]
| ast:Corián&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.225537|-5.583565|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 16
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458793|Q124458793]]
| [[El Cerezaliru]]
| ast:El Cerezaliru&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2206|-5.6065|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458794|Q124458794]]
| [[El Corazal]]
| ast:El Corazal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.218889|-5.588611|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458797|Q124458797]]
| [[El Meruxal]]
| ast:El Meruxal&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.220839|-5.615245|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 18
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458798|Q124458798]]
| [[El Rosil]]
| ast:El Rosil&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.202845|-5.542576|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458799|Q124458799]]
| [[El Tendiyón (Villoria)|El Tendiyón]]
| ast:El Tendiyón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458800|Q124458800]]
| [[Febreru (Villoria)|Febreru]]
| ast:Febreru&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2099|-5.5565|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458801|Q124458801]]
| [[Fechaladrona]]
| ast:Fechaladrona&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.207264|-5.563985|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 29
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458803|Q124458803]]
| [[Grandón]]
| ast:Grandón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.211186|-5.559298|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 11
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458804|Q124458804]]
| [[La Caúcia]]
| ast:La Caúcia&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2139|-5.5913|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458806|Q124458806]]
| [[La Llosagra]]
| ast:La Llosagra&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458807|Q124458807]]
| [[La Paraína]]
| ast:La Paraína&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.218793|-5.570141|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458809|Q124458809]]
| [[La Reondina]]
| ast:La Reondina&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.211885|-5.586559|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 21
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458810|Q124458810]]
| [[Les Bories (Villoria)|Les Bories]]
| ast:Les Bories&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.226672|-5.591775|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 24
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458812|Q124458812]]
| [[Los Fornos (Villoria)|Los Fornos]]
| ast:Los Fornos&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.218|-5.6094|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 21
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458813|Q124458813]]
| [[Los Tornos (Villoria)|Los Tornos]]
| ast:Los Tornos&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.1999|-5.5425|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458814|Q124458814]]
| [[Migalpiri]]
| ast:Migalpiri&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.214485|-5.601289|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 2
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458815|Q124458815]]
| [[Piedresnegres]]
| ast:Piedresnegres&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.221549|-5.576195|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 6
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458816|Q124458816]]
| [[Reondo]]
| ast:Reondo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.212612|-5.589965|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 1
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458818|Q124458818]]
| [[Solano Baxo]]
| ast:Solano Baxo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.366664|-5.949996|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458819|Q124458819]]
| [[Solano Cima]]
| ast:Solano Cima&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 1
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458820|Q124458820]]
| [[Tablazo]]
| ast:Tablazo&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.212257|-5.557596|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 4
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458821|Q124458821]]
| [[Valdelafaya]]
| ast:Valdelafaya&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.205422|-5.584783|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 17
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458823|Q124458823]]
| [[Viscozá]]
| ast:Viscozá&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.221866|-5.599192|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 14
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q124458788|Q124458788]]
| [[Bustiello (Villoria)|Bustiello]]
| ast:Bustiello&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.209117|-5.584965|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 6
| 
| 
| 
| 
| 33032080400
|-
| 
| [[:d:Q124458792|Q124458792]]
| [[El Cabu]]
| ast:El Cabu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.224469|-5.555359|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032080500
|-
| 
| [[:d:Q1031533|Q1031533]]
| [[Campumayáu]]
| ast:Campumayáu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2132|-5.5492|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 4
| 
| 
| 
| 
| 33032080600
|-
| 
| [[:d:Q1135282|Q1135282]]
| [[La Correoria (Villoria)|La Correoria]]
| ast:La Correoria&lt;ref name=&quot;ref_c4d2388c6be68d9a94d8cc0057dd0f6ffc431bb0d090d2ba9861fb8e06b54e99&quot;&gt;https://sede.asturias.es/Asturias/descargas/toponimia/LAVIANA.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.227252|-5.558905|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 5
| 
| 
| 
| 
| 33032081000
|-
| 
| [[:d:Q124458795|Q124458795]]
| [[El Fabariegu (Villoria)|El Fabariegu]]
| ast:El Fabariegu&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.214643|-5.588423|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 2
| 
| 
| 
| 
| 33032081200
|-
| 
| [[:d:Q124458802|Q124458802]]
| [[Grandiella (Villoria)|Grandiella]]
| ast:Grandiella&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.21|-5.5462|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 3
| 
| 
| 
| 
| 33032081700
|-
| 
| [[:d:Q124458811|Q124458811]]
| [[Les Mestres (Villoria)|Les Mestres]]
| ast:Les Mestres&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.2168|-5.5963|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 9
| 
| 
| 
| 
| 33032082000
|-
| 
| [[:d:Q124458808|Q124458808]]
| [[La Pumará (Villoria)|La Pumará]]
| ast:La Pumará&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[aldea]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Llugar (Asturies)|llugar d'Asturies]]
| {{Coord|43.216065|-5.548509|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 15
| 
| 
| 
| 
| 33032082400
|-
| 
| [[:d:Q124458817|Q124458817]]
| [[San Pedro (Villoria)|San Pedro]]
| ast:San Pedro&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[llugar]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.209864|-5.581661|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 40
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032082900
|-
| 
| [[:d:Q124458796|Q124458796]]
| [[El Llosón (Villoria)|El Llosón]]
| ast:El Llosón&lt;ref name=&quot;ref_ab5d6aea150a0be63d23c0fcb0c5e3330503b352322bee68476bfde756766efe&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2008/01/04/20080104.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Villoria (Llaviana)
| [[casería]]&lt;ref name=&quot;ref_73ab1933115f53ccc41d07039d52d45a4f74b75ea4de4187f1798d95e1bbee02&quot;&gt;''[[:d:Q121356547|Nomenclátor d'entidaes de población d'Asturies]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.217269|-5.55666|display=inline}}
| 
| 
| [[Villoria (parroquia)|Villoria]]
| 0
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33032084000
|}
{{wikidata list end}}

== Referencies ==
{{llistaref}}</text>
      <sha1>deko3jl2dij28mf0fm21o9g6k4wi4of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikiproyeutu poblaciones d'Asturies/Estáu/Wikidata/Somiedo</title>
    <ns>4</ns>
    <id>251127</id>
    <revision>
      <id>4506072</id>
      <parentid>4505149</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>32147</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4506072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44420" sha1="k23bv9bhfdhnmtim4iycaickdabzvg8" xml:space="preserve">{{mapa llista de coordenaes}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;ast&quot;. }
  ?item (wdt:P131*) wd:Q842668.
  OPTIONAL { ?item wdt:P31 ?categoría. }
  FILTER(?categoría IN (
    wd:Q55102916, # parroquia
    wd:Q13526752, # llugar
    wd:Q5084, # aldea
    wd:Q618123, # oxetu xeográficu
    wd:Q5756064, # casería
    wd:Q123705, # barriu
    wd:Q3957, # villa
    wd:Q532, # pueblu
    wd:Q8776398, # entidá coleutiva de población
    wd:Q3055118, # entidá singular de población
    wd:Q486972, # asentamientu humanu
    wd:Q113860930, # venta
    wd:Q11679959,  # arrabalde
    wd:Q123340192, # pobláu
    wd:Q3947, # casa
    wd:Q39715, # faru
    wd:Q44494, # molín
    wd:Q515, # ciudá
    wd:Q674950, #urbanización
    wd:Q126168706, # zona d'interés turísticu
    wd:Q120041664 # llugar d'Asturies
  ))
}
|columns=P18,item:id,label:nome,P1448:nome oficial,description:descripción,P31:tipu,P625:coordenaes,P2044:altor,P1538:viviendes,P131:entidá superior,P1082:población total,P1539:muyeres,P1540:homes,P281:códigu postal,P421:fusu horariu,P772:INE
|references=all
|sort=P772
|section=P131
|min_section=1
}}


== Aguinu ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952036|Q113952036]]
| [[Aguinu]]
| ast:Aguinu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Aguinu (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Aguinu (parroquia)|Aguinu]]
| 10
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952037|Q113952037]]
| [[Perḷḷunes]]
| ast:Perḷḷunes&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Aguinu (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Aguinu (parroquia)|Aguinu]]
| 13
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|}


== Clavichas ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q89371660|Q89371660]]
| [[Santiagu l'Hermu]]
| ast:Santiagu l'Hermu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Clavichas (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.168611|-6.272222|display=inline}}
| 
| 
| [[Clavichas (parroquia)|Clavichas]]
| 21
| 
| 
| 33841
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952044|Q113952044]]
| [[Valcárcel]]
| ast:Valcárcel&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Clavichas (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Clavichas (parroquia)|Clavichas]]
| 12
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952034|Q113952034]]
| [[La Bustariega (Clavichas)|La Bustariega]]
| ast:La Bustariega&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Clavichas (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.18311|-6.239366|display=inline}}
| 
| 
| [[Clavichas (parroquia)|Clavichas]]
| 8
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068020100
|-
| 
| [[:d:Q113952035|Q113952035]]
| [[Clavichas]]
| ast:Clavichas&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Clavichas (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.171807|-6.257127|display=inline}}
| 
| 
| [[Clavichas (parroquia)|Clavichas]]
| 6
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068020200
|}


== El Coutu ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952038|Q113952038]]
| [[El Coutu (Somiedo)|El Coutu]]
| ast:El Coutu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Coutu (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[El Coutu (parroquia)|El Coutu]]
| 23
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952039|Q113952039]]
| [[Urria (El Coutu)|Urria]]
| ast:Urria&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;El Coutu (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[El Coutu (parroquia)|El Coutu]]
| 26
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|}


== Gúa ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q2943110|Q2943110]]
| [[Caunéu (Gúa)|Caunéu]]
| ast:Caunéu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Gúa (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.066975|-6.256843|display=inline}}
| 974 metru
| 
| [[Gúa (parroquia)|Gúa]]
| 40&lt;ref name=&quot;ref_9caa59ba4a1b91977d9f3727054a94aec9121fafe2f14583438c81504fc96815&quot;&gt;''[[:d:Q28109748|Nomenclátor del INE: Población del padrón continuo por unidad poblacional.]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 33840
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952050|Q113952050]]
| [[El Ḷḷamardal]]
| ast:El Ḷḷamardal&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Gúa (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[Gúa (parroquia)|Gúa]]
| 11
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| [[Ficheru:La Peral (Puerto de Somiedo).JPG|center|128px]]
| [[:d:Q113952052|Q113952052]]
| [[La Peral (Gúa)|La Peral]]
| ast:La Peral&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Gúa (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[Gúa (parroquia)|Gúa]]
| 21&lt;ref name=&quot;ref_9caa59ba4a1b91977d9f3727054a94aec9121fafe2f14583438c81504fc96815&quot;&gt;''[[:d:Q28109748|Nomenclátor del INE: Población del padrón continuo por unidad poblacional.]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| [[Ficheru:Gúa (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q113952048|Q113952048]]
| [[Gúa]]
| ast:Gúa&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Gúa (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.080359|-6.258948|display=inline}}
| 
| 
| [[Gúa (parroquia)|Gúa]]
| 14&lt;ref name=&quot;ref_9caa59ba4a1b91977d9f3727054a94aec9121fafe2f14583438c81504fc96815&quot;&gt;''[[:d:Q28109748|Nomenclátor del INE: Población del padrón continuo por unidad poblacional.]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068050200
|}


== La Pola Somiedo ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952055|Q113952055]]
| [[Castru (La Pola Somiedo)|Castru]]
| ast:Castru&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Somiedo (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[La Pola Somiedo (parroquia)|La Pola Somiedo]]
| 15
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952057|Q113952057]]
| [[Pineda]]
| ast:Pineda&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de La Pola Somiedo (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[La Pola Somiedo (parroquia)|La Pola Somiedo]]
| 9
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| [[Ficheru:Pola de Somiedo (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q112583031|Q112583031]]
| [[La Pola Somiedo]]
| ast:La Pola Somiedo&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| villa capital de Somiedo
| [[Villa (población)|villa]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_adac9a15f0790cc5ccf24bafe710eb7d07077698a05725d130e545157aee5efc&quot;&gt;https://www.sadei.es/tematico/aplicaciones/Nomen/Datos/A2022M00.xlsx&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;''[[:d:Q121289819|capital de conceyu]]''&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.093038|-6.254603|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 697 metru&lt;ref name=&quot;ref_adac9a15f0790cc5ccf24bafe710eb7d07077698a05725d130e545157aee5efc&quot;&gt;https://www.sadei.es/tematico/aplicaciones/Nomen/Datos/A2022M00.xlsx&lt;/ref&gt;
| 
| [[La Pola Somiedo (parroquia)|La Pola Somiedo]]&lt;br/&gt;[[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
| 197
| 
| 
| 
| 
| 33068090300&lt;br/&gt;33068090301&lt;ref name=&quot;ref_d81a64b64cf87a5cafc3034f1aad29f3568281ba3732760a0e9d6c4989627d4e&quot;&gt;''[[:d:Q131606967|Nomenclátor Xeográficu de Conceyos y Entidaes de Población (edición 20240402)]]''&lt;/ref&gt;
|}


== La Riera ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952030|Q113952030]]
| [[La Riera (Somiedo)|La Riera]]
| ast:La Riera&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Riera (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[La Riera (parroquia de Somiedo)|La Riera]]
| 49
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952031|Q113952031]]
| [[Las Viñas]]
| ast:Las Viñas&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Riera (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[La Riera (parroquia de Somiedo)|La Riera]]
| 14
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952033|Q113952033]]
| [[Viḷḷaús]]
| ast:Viḷḷaús&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de La Riera (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[La Riera (parroquia de Somiedo)|La Riera]]
| 9
| 
| 
| 
| 
| 
|}


== Las Morteras ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:Las Morteras (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q113952043|Q113952043]]
| [[Las Morteras]]
| ast:Las Morteras&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Las Morteras (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.152971|-6.23546|display=inline}}
| 
| 
| [[Las Morteras (parroquia)|Las Morteras]]
| 9
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068060100
|-
| [[Ficheru:Orderias - 002 - 50346106143.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q113952046|Q113952046]]
| [[Orderias (Las Morteras)|Orderias]]
| ast:Orderias&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Las Morteras (Somiedo)
| [[llugar]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.1516|-6.2206|display=inline}}
| 
| 
| [[Las Morteras (parroquia)|Las Morteras]]
| 15
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068060200
|-
| [[Ficheru:Viḷḷamor.JPG|center|128px]]
| [[:d:Q20621054|Q20621054]]
| [[Viḷḷamor]]
| ast:Viḷḷamor&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Las Morteras (Somiedo)
| [[aldea]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.140698|-6.221307|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_5080c087df942fdea82fb9d0fca7440f4794c02a51fcdf55ece2c93d9d251b90&quot;&gt;''[[:d:Q936|OpenStreetMap]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Las Morteras (parroquia)|Las Morteras]]
| 22
| 
| 
| 
| 
| 33068060300
|}


== Pigüeces ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952049|Q113952049]]
| [[Pigüeces]]
| ast:Pigüeces&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeces (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Pigüeces (parroquia)|Pigüeces]]
| 11
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952051|Q113952051]]
| [[Santuchanu]]
| ast:Santuchanu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeces (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Pigüeces (parroquia)|Pigüeces]]
| 29
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952047|Q113952047]]
| [[Auguasmestas (Pigüeces)|Auguasmestas]]
| ast:Auguasmestas&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeces (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.175303|-6.300468|display=inline}}
| 
| 
| [[Pigüeces (parroquia)|Pigüeces]]
| 12
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068070300
|}


== Pigüeña ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952053|Q113952053]]
| [[Pigüeña]]
| ast:Pigüeña&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeña (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Pigüeña (parroquia)|Pigüeña]]
| 25
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952056|Q113952056]]
| [[Robléu (Pigüeña)|Robléu]]
| ast:Robléu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeña (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Pigüeña (parroquia)|Pigüeña]]
| 19
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952054|Q113952054]]
| [[La Reboḷḷada (Pigüeña)|La Reboḷḷada]]
| ast:La Reboḷḷada&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Pigüeña (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.128054|-6.339579|display=inline}}
| 
| 
| [[Pigüeña (parroquia)|Pigüeña]]
| 37
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068080300
|}


== Somiedo ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:Aguino (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q2827338|Q2827338]]
| [[Aguinu (parroquia)|Aguinu]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.105783|-6.271287|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 820 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 23
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068010000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Clavillas (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q430989|Q430989]]
| [[Clavichas (parroquia)|Clavichas]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.170302|-6.254512|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 716 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 47
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068020000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:El Coto (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5351077|Q5351077]]
| [[El Coutu (parroquia)|El Coutu]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.079855|-6.236632|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 981 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 49
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068030000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Éndriga (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5376618|Q5376618]]
| [[Éndriga (parroquia)|Éndriga]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.092272|-6.156519|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 1068 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 88
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068040000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Gúa (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5626783|Q5626783]]
| [[Gúa (parroquia)|Gúa]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.080112|-6.259652|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 860 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 83
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068050000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Las Morteras (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q6492341|Q6492341]]
| [[Las Morteras (parroquia)|Las Morteras]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.152707|-6.234271|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 877 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 46
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068060000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Pigüeces (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q7193472|Q7193472]]
| [[Pigüeces (parroquia)|Pigüeces]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.149393|-6.314355|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 657 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 52
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068070000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Pigüeña (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q7193473|Q7193473]]
| [[Pigüeña (parroquia)|Pigüeña]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.136065|-6.329694|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 669 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 81
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068080000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Pola de Somiedo (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q4890701|Q4890701]]
| [[La Pola Somiedo (parroquia)|La Pola Somiedo]]
| ast:La Pola Somiedo&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.092213|-6.256974|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 697 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 221
| 
| 
| 33840
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068090000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:El Puerto (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5351944|Q5351944]]
| [[Santa María del Puertu]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.027385|-6.227636|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 1482 metru&lt;br/&gt;1486 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 61
| 
| 
| 33840
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068100000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:La Riera (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q426152|Q426152]]
| [[La Riera (parroquia de Somiedo)|La Riera]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.156769|-6.259399|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 490 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 72
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068110000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Valle de Lago (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q7911887|Q7911887]]
| [[El Vaḷḷe (Somiedo)|El Vaḷḷe]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.07197|-6.198604|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 1230 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 85
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068120000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Veigas (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q7918637|Q7918637]]
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.10315|-6.214385|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 789 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 55
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068130000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Villa de Vildas (Somiedo, Asturias).jpg|center|128px]]
| [[:d:Q7930916|Q7930916]]
| [[Viḷḷar de Vildas]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.091268|-6.336225|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 851 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 78
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068140000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ficheru:Cores.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q5173822|Q5173822]]
| [[Corés]]
| 
| parroquia del conceyu de Somiedu (Asturies)
| [[Parroquies d'Asturies|parroquia d'Asturies]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8776398|entidá coleutiva de población]]''&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| {{Coord|43.109341|-6.319329|display=inline}}&lt;ref name=&quot;ref_ad1c5e79b4c75c6636a3aeafbc6a421e242b46312e1b541932ba9b8ac52e8a44&quot;&gt;''[[:d:Q56033811|National Topographic Map 1:25000 raster]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 858 metru&lt;ref name=&quot;ref_d0359db6eae2a0a20ea9b6438924abaf73fd7061cadb9e5ec6b91f35e2056581&quot;&gt;''[[:d:Q107986385|Modelo Digital del Terreno de España de 5 metros]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Somiedo]]&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
| 34
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068150000&lt;ref name=&quot;ref_e2db3d3f980c8fb434d3f59cac08f249fb9e9e5fcac818995dfe41624679691c&quot;&gt;''[[:d:Q95877977|Geographic Nomenclature of Municipalities and Population Entities]]''&lt;/ref&gt;
|}


== Veigas ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| [[Ficheru:Villarin - 001 - 50346980617.jpg|center|128px]]
| [[:d:Q107002952|Q107002952]]
| [[Viḷḷarín (Veigas)|Viḷḷarín]]
| ast:Viḷḷarín&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Veigas (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.098754|-6.200404|display=inline}}
| 
| 
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 20
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952059|Q113952059]]
| [[La Falguera]]
| ast:La Falguera&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| aldea de la parroquia de Veigas (Somiedo)
| [[aldea]]
| 
| 
| 
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 7
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952061|Q113952061]]
| [[Veigas]]
| ast:Veigas&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Veigas (Somiedo)
| [[llugar]]
| 
| 
| 
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 24
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 
|-
| 
| [[:d:Q113952058|Q113952058]]
| [[L'Escobiu (Veigas)|L'Escobiu]]
| ast:L'Escobiu&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| casería de la parroquia de Veigas (Somiedo)
| [[casería]]
| {{Coord|43.114027|-6.227861|display=inline}}
| 
| 
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 0&lt;ref name=&quot;ref_9caa59ba4a1b91977d9f3727054a94aec9121fafe2f14583438c81504fc96815&quot;&gt;''[[:d:Q28109748|Nomenclátor del INE: Población del padrón continuo por unidad poblacional.]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068130100
|-
| 
| [[:d:Q113952060|Q113952060]]
| [[La Ḷḷamera]]
| ast:La Ḷḷamera&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia de Veigas (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.089413|-6.19789|display=inline}}
| 
| 
| [[Veigas (parroquia)|Veigas]]
| 4
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068130300
|}


== Éndriga ==
{| class='wikitable sortable'
! imaxe
! id
! nome
! nome oficial
! descripción
! tipu
! coordenaes
! altor
! viviendes
! entidá superior
! población total
! muyeres
! homes
! códigu postal
! fusu horariu
! INE
|-
| 
| [[:d:Q113952041|Q113952041]]
| [[Arbichales]]
| ast:Arbichales&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Éndriga (Somiedo)
| [[llugar]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.101276|-6.180961|display=inline}}
| 
| 
| [[Éndriga (parroquia)|Éndriga]]
| 33
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068040100
|-
| 
| [[:d:Q113952042|Q113952042]]
| [[Éndriga]]
| ast:Éndriga&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Éndriga (Somiedo)
| [[llugar]]
| {{Coord|43.092593|-6.15685|display=inline}}
| 
| 
| [[Éndriga (parroquia)|Éndriga]]
| 13
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068040200
|-
| 
| [[:d:Q113952045|Q113952045]]
| [[Saliencia]]
| ast:Saliencia&lt;ref name=&quot;ref_a6c98bde50da173aafc7ffedf5941e2cd58d6984a738ea12f0f42580ed2a60ca&quot;&gt;https://sede.asturias.es/bopa/2022/06/14/2022-04465.pdf&lt;/ref&gt;
| llugar de la parroquia d&amp;#39;Éndriga (Somiedo)
| [[llugar]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055118|entidá singular de población]]''
| {{Coord|43.087584|-6.14263|display=inline}}
| 
| 
| [[Éndriga (parroquia)|Éndriga]]
| 39
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6655|UTC+01:00]]''
| 33068040300
|}
{{wikidata list end}}

== Referencies ==
{{llistaref}}</text>
      <sha1>k23bv9bhfdhnmtim4iycaickdabzvg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Chigre</title>
    <ns>4</ns>
    <id>254115</id>
    <revision>
      <id>4505928</id>
      <parentid>4503641</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T12:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>23944</id>
      </contributor>
      <comment>/* Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) */ nueva seición</comment>
      <origin>4505928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29650" sha1="tu8edi5a1berm7672pdvcxre5gi3srt" xml:space="preserve">{| 
|-
|
&lt;div align=left style=&quot;padding:5px;border:1px dotted #808080; background:#eeffed&quot;&gt;
{{Chigre}}
&lt;/div&gt;
| width=250px bgcolor=#FFCC66 align=&quot;center&quot; valign=&quot;top&quot; |
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:0px solid #FFCC66;background-color: #FFCC66&quot;
|-
| width=&quot;50%&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Chigre/Archivu|Archivu de&lt;br&gt;discusiones]]'''
| width=&quot;50%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Image:Filing cabinet icon.svg|70px]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2025|Archivu 2025]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2024|Archivu 2024]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2023|Archivu 2023]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2022|Archivu 2022]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2021|Archivu 2021]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2020|Archivu 2020]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2019|Archivu 2019]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2018|Archivu 2018]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu/2017|Archivu 2017]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Wikipedia:Chigre/Archivu|...]]
|-
|}
|}
{{atayos|WP:CHIG|Chig}}

__NEWSECTIONLINK__

== Artículu de portada (2a. parte) ==

¡Hola! Recupero esti &quot;alderique&quot; qu'entamara @[[Usuariu:YoaR|YoaR]], yá que cuasi tamos como en marzu col artículu de la mano d'Irulegi, pero agora col de Xuan Bello. Siguimos ensin acordar qué facer col apartáu del artículu de portada. Yo propunxi nel so momentu '''escoyer un artículu nuevu creáu nel mes que tuviéremos pa ser l'artículu de portada del mes siguiente'''. Sigo proponiendo lo mesmo, pa dar salida a esi apartáu de la portada y que vaya cambiando mes a mes ensin repetise de contino. ¿Opiniones? ¿Paeceres? ¿Faise una votación? ¿Otres alternatives? A ver si pal añu nuevu que vien yá tenemos opción pa esto. Chau y gracies por participar. [[Usuariu:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;'''Limotecariu'''&lt;/span&gt;]] [[Usuariu alderique:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;''(alderique)''&lt;/span&gt;]] 11:05 21 avi 2025 (UTC)

:Hola Limotecariu. La opción que comentes d'escoyer un artículu nun taría mal si fora votación rápida, pero yá vemos que somos pocos y que, amás, la xente nin comenta nin vota. Yo, la verdá, nun sé qué pensar. Prestaría que l'artículu tea más o menos &quot;bien&quot;, y non que sea un esbozu. Podríen metese los artículos que veamos &quot;guapos&quot; nuna categoría y garrar unu d'ehí, ensin votación, pero tamos no mesmo: poques manes. La verdá que pa tener el mesmu artículu en portada meses val más quitar esi bloque y a correr. [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 15:12 7 xin 2026 (UTC)
::¡Hola! Nun sería necesaria una votación: una persona encargada qu'escueya l'artículu, y yá ta. Home, agora vamos a los de &quot;¿y quién s'encarga?&quot;... hehehe... Bono, eso sí, cuido que tamién podíemos camudar por entero la portada y quitar tolo qu'hai agora como lo de la imaxe del día, el &quot;sabíes que...&quot;, etc., y facer una portada más cenciella qu'amuese enllaces a apartaos específicos de la wikipedia, a otros proyectos wiki, y asina... nun sé, ¿qué pienses? [[Usuariu:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;'''Limotecariu'''&lt;/span&gt;]] [[Usuariu alderique:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;''(alderique)''&lt;/span&gt;]] 16:21 8 xin 2026 (UTC)
:::Personalmente la portada nun me gusta nada. Quedó bien vieya y cuido que necesita un ampliu remocique. Yo la destruiría dafechu y la entamaría de nuevu dende cero. [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 10:07 26 xin 2026 (UTC)
::::Pues tamién. Vamos meyor treslladar esti tema a la [[Alderique:Portada|páxina d'alderique de la Portada]] pa tratar d'ello, ok? [[Usuariu:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;'''Limotecariu'''&lt;/span&gt;]] [[Usuariu alderique:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;''(alderique)''&lt;/span&gt;]] 14:42 26 xin 2026 (UTC)
::A min paezme bona idea tomar artículos d'una categoría que tea cuidada, con artículos bonos. Otra idea ye la d'implementar una rotación automática ente los artículos nesa categoría, nun veo mal que repitieren de tanto en tanto dellos artículos (anguaño un artículo destacáu ta fixu por meses) - [[Usuariu:Sahaquiel9102|Saḥa]] - [[Usuariu alderique:Sahaquiel9102|Fálame]] 19:43 8 xin 2026 (UTC)
:Acabo de cambiar l'artículu de portada de [[Xuan Bello]] a [[progresu]]. Almítense suxerencies pal próximu cambéu. [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 10:08 26 xin 2026 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45 16 xin 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:ZI Jony@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Usuariu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usuariu alderique:MediaWiki message delivery|alderique]]) 13:20 18 xin 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Tiven2240@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01 19 xin 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Keegan (WMF)@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== IMPORTANTE: Revisión d'actividá de los alministradores ==
Hola. Vien d'adoptase una nueva política tocante al desaniciu de &quot;permisos avanzaos&quot; (alministrador, burócrata, etc) por [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|consensu de la comunidá global]] nel 2013. Acordies con esta política, los [[:m:stewards|stewards]] tán revisando l'actividá de los alministradores nes wikis que nun tienen política d'inactividá. Polo que sabemos, la to wiki nun tien un procesu formal pa desaniciar los &quot;permisos avanzaos&quot; de les cuentes inactives. Esto significa que los stewards encargaránse d'ello acordies cola nueva [[:m:Admin activity review|revisión de l'actividá de los alministradores]].

Determinamos que los siguientes usuarios cumplen los criterios d'inactividá (nenguna edición y nenguna aición rexistrada por más de 2 años):
# [[User:Astur]] (alministrador)

Estos usuarios recibirán pronto un avisu, pa pidi-yos qu'anicien un alderique comunitariu si quieren caltener dalgunos o tolos permisos. Si los usuarios nun respuenden, los stewards retirarán-yos los permisos avanzaos.

Sicasí, si como comunidá queréis más crear un procesu de revisión propiu con preferencia sobre'l global, queréis tomar otra decisión no que cinca a los usuarios inactivos con permisos, o yá hai una política de la que nun nos diéramos cuenta, por favor avisa-y a los [[:m:Stewards' noticeboard|stewards en Meta]] pa que sepamos que nun tenemos que facer la revisión de permisos na wiki. Gracies, [[Usuariu:EPIC|EPIC]] ([[Usuariu alderique:EPIC|alderique]]) 13:27 14 feb 2026 (UTC)

== [[Pueblu eslovenu|Eslovenos]] (personaxes famosos y otros artículos) ==

¡Saludos a toos!

Últimamente creé munchos artículos sobro temes eslovenes (escritores, políticos, personaxes famosos, llugares etc.). Por eso creé nueves categoríes. Amás, hai artículos sobro los asentamientos de Transmurania.&lt;br&gt;
¿Puedo pidir ayuda a la comunidá editorial pa revisar estos artículos?&lt;br&gt;
¡Gracies! [[Usuariu:Doncsecz~enwiki|Doncsecz~enwiki]] ([[Usuariu alderique:Doncsecz~enwiki|alderique]]) 09:07 25 feb 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usuariu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usuariu alderique:MediaWiki message delivery|alderique]]) 17:11 3 abr 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:ZI Jony@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Presento la mio candidatura a alministrador ==

Bones xente. Presenté la mio [[Wikipedia:Candidatures#Candidatura_de_Sahaquiel9102_como_alministrador|candidatura como alministrador]] por si vos presta dir a comentar y votar. 02:47 5 abr 2026 (UTC) [[Usuariu:Sahaquiel9102|Saḥa]] - [[Usuariu alderique:Sahaquiel9102|Fálame]] 02:47 5 abr 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usuariu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usuariu alderique:MediaWiki message delivery|alderique]]) 00:57 26 abr 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Codename Noreste@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Una páxina que llamábase Taller ==

Va un tiempu, non sé, seique fai bastante mas d'un añu, pero yá lu utilizaba dende va muncho tiempu,  yera una páxina de práctiques que perdila de vista, creo que llamábase Taller&quot;, nesa páxina facía bocetos de futuros artículos, con aselu y ensin priesa, y cuando consideraba que yá taba acabada, anque tou ye ameyorable, publicábala.

Non se que foi d'ella, no la usaba a menudo, al meyor téngola a la vista, pero non l'alcuentru.
Si me podeis indicar si quitaron-y d'usu, o seique otra sustituyola estimaríavos enforma me lo indicáseis

Munches Gracies
@[[Usuariu:Amasuela|Amasuela]] [[Usuariu:Amasuela|Amasuela]] ([[Usuariu alderique:Amasuela|alderique]]) 11:45 5 may 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14 27 may 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Keegan (WMF)@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Bloquéu permanente d'esta páxina ==

¡Hola! Darréu que ye recurrente la edición vandálica '''[[Mia Khalifa|d'esta páxina]]''' per parte d'IP anónimes, solicito'l so bloquéu permanente (si ye que se pue facer), o polo menos pol tiempu máximu posible, pa usuarios non rexistraos. Gracies. [[Usuariu:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;'''Limotecariu'''&lt;/span&gt;]] [[Usuariu alderique:Limotecariu|&lt;span style=&quot;color:#6b5a40;&quot;&gt;''(alderique)''&lt;/span&gt;]] 16:01 11 xun 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|alderique]])&lt;/bdi&gt; 17:11 23 xun 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Codename Noreste@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28 25 xun 2026 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:Sannita (WMF)@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Propuesta: Dinámiques informales de edición pa la comunidá ==

Hola, decateme de que la Wikipedia n'asturianu ye una comunidá abondo pequeña y xunida, na que m'incorporé.

Pa facer que la comunidá tea más xunida y atraer a posibles editores, amás d'impulsar la creación y traducción d'artículos, prestaríame crear dinámiques ente los editores.

Les dinámiques nun sedríen simples xuegos o coses pa que los editores se conozan meyor, sedríen retos (entamaos, revisaos y premiaos por min, siendo la comunidá dafechu bienvenida a la so participación) colos sos respectivos gallardones virtuales.

Les dinámiques tendríen un tiempu d'entamu y de final, con dellos requisitos que puen ser retroactivos y otros requisitos que tendríen que cumplise nel tiempu.

Toes les dinámiques taríen enfocaes na creación, traducción, promoción de los valores de Wikipedia y la conexón con otros proyeutos (como puen ser Wikimedia Commons o la Wikipedia n'inglés), siendo de calter non oficial.

Úsase la pallabra 'dinámica' a pesar de ser un castellanismu, ya que d'esta miente estrémase de los retos o concursos oficiales

Gracies pola so llectura y respuesta. En casu de qu'heba dalgún elementu que se tenga que camudar pa poder facelo, avisáime y yo voi empezar lo más ceo posible coles dinámiques.  [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 01:45 8 xnt 2026 (UTC)

:Hola a todos. Tres revisar en fondura les polítiques de la enciclopedia y consultar de manera esterna con persones esperimentaes en Wikipedia, llegué a la conclusión de que nun ye necesario solicitar un permisu formal, yá que se trata d'una actividá non oficial que va ser xestionada dende'l mio propiu espaciu d'usuariu y que nun fraya nenguna norma comuñal.

:Polos motivos mentaos enantes, voi dar entamu a les dinámiques d'equí a un tiempu. Voi proceder a crear la páxina principal del proyeutu y a programar los próximos eventos, quedando tol mundu convidáu a participar. Sicasí, les dinámiques nun van empezar de manera inmediata, sino dientro d'unes selmanes, col envís de poder tenelo too asao y llisto; coles mesmes, esclariar que la mio reciente inactividá debióse puramente a la preparación d'esti proyeutu.

:Gracies por lleer esti mensaxe. Toes y todos quedáis cordialmente convidaos a participar una vegada qu'empecipien les actividaes. Que tengan un escelente día. [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 21:48 10 xnt 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24 24 xnt 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Mensaxe unviáu por User:DreamRimmer@metawiki usando la llista de https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;</text>
      <sha1>tu8edi5a1berm7672pdvcxre5gi3srt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikidata/Finaos de recién (ensin páxina)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>268886</id>
    <revision>
      <id>4506076</id>
      <parentid>4505760</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T03:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>488</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Jmsylvestre.jpg with [[File:Jean-Marc_Sylvestre,_2006.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)).</comment>
      <origin>4506076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34882" sha1="dvv302kodwl1g4i2k0kbg3xjrl5umo4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;__NOINDEX__&lt;/noinclude&gt;
Última anovación: {{#time: Y-m-d H:i|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}.
{{Wikidata list
|1=Wikipedia:Wikidata/Finaos de recién (ensin páxina)
|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?linkcount 
{
	?item wdt:P570 ?dod
	FILTER ( ?dod &gt; &quot;2023-08-01T00:00:00Z&quot;^^xsd:dateTime)
	FILTER ( ?dod &gt; (now()-&quot;P32D&quot;^^xsd:duration) &amp;&amp; ?dod &lt; now() )
	?item wdt:P31 wd:Q5 .
    ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . # count of sitelinks  
}
ORDER BY DESC(?dod) ?item
LIMIT 50
|columns=item,P18,label,P569:nacimientu,P570:muerte,description:descripción,P106,P39,P27,P19,P20,?linkcount:enllaces
|thumb=128
|autolist=fallback
|links=red_only
|references=all
}}
{| class='wikitable sortable'
! item
! imaxe
! label
! nacimientu
! muerte
! descripción
! ocupación
! cargu
! país de nacionalidá
! llugar de nacimientu
! llugar de la muerte
! enllaces
|-
| [[:d:Q104670585|Q104670585]]
| [[Ficheru:Michael Kuhn (Gala-Nacht des Sports 2009).jpg|center|128px]]
| [[Michael Kuhn]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-28&lt;ref name=&quot;ref_e8ce5aadce0db08674977aa043dc2809266c7600a2f55036771527c7464f29d0&quot;&gt;https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Michael_Kuhn&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_9b34d9b7a71d425b7f8ca448ed85607c22ae8b3bcd63e3be09106df3de113703&quot;&gt;https://der.orf.at/unternehmen/aktuell/michael_kuhn100.html&lt;/ref&gt;
| periodista austriacu
| [[periodista]]&lt;br/&gt;[[periodista deportivu]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Austria]]
| [[Viena]]
| 
| 2
|-
| [[:d:Q110206626|Q110206626]]
| [[Ficheru:Joan Roca.jpg|center|128px]]
| [[Joan Roca i Vila]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972&lt;ref name=&quot;ref_23a8ae528b144de15e6faf81077ecbaba6f5793c943420e3ab15f42b15875b57&quot;&gt;https://www.diariodemallorca.es/ocio/2013/11/30/antonia-font-3867547.html&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_8ca5958608a242255158ed05017b94912ee96e70bff2bb34625347c8ffbaf56f&quot;&gt;https://www.vilaweb.cat/noticies/mort-joan-roca-antonia-font/&lt;/ref&gt;
| [[Músicu|músicu]] (1972–2026) ♂; member of [[Antònia Font]], Dinamo, Geometrical Sardine
| [[músicu]]
| 
| 
| [[Palma (Mallorca)|Palma]]&lt;ref name=&quot;ref_23a8ae528b144de15e6faf81077ecbaba6f5793c943420e3ab15f42b15875b57&quot;&gt;https://www.diariodemallorca.es/ocio/2013/11/30/antonia-font-3867547.html&lt;/ref&gt;
| 
| 1
|-
| [[:d:Q118593144|Q118593144]]
| 
| [[Fernando Guisini Neto]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-03-08&lt;ref name=&quot;ref_7e20d64de19a1449781371e2ecbe9f762d50a28c9c5db7ef9717a68059d36221&quot;&gt;https://acervosantosfc.com/fernando-1975-1979/&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| [[Xugador de fútbol|futbolista]], [[Entrenador|entrenador]] (1954–2026) ♂
| [[Xugador de fútbol|futbolista]]&lt;br/&gt;[[entrenador]]
| 
| 
| [[Lençóis Paulista]]&lt;ref name=&quot;ref_7e20d64de19a1449781371e2ecbe9f762d50a28c9c5db7ef9717a68059d36221&quot;&gt;https://acervosantosfc.com/fernando-1975-1979/&lt;/ref&gt;
| 
| 2
|-
| [[:d:Q12286342|Q12286342]]
| 
| [[Maya Dragomanska]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-04-19
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| actriz búlgara
| [[actor]]
| 
| [[Bulgaria]]
| [[Pernik]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q140668482|Q140668482]]
| 
| [[Wang Quanying]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| Militar (1921–2026) ♀
| [[militar]]
| 
| 
| 
| 
| 1
|-
| [[:d:Q140672647|Q140672647]]
| 
| [[Mohamed El-Sharshab]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-10-27
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| [[Exiptu|exipcianu]] [[Actor|actor]], [[Actor de voz|actor de voz]] (1965–2026) ♂; spouse of Shadia Hosny
| [[actor]]&lt;br/&gt;[[actor de voz]]
| 
| [[Exiptu]]
| 
| 
| 1
|-
| [[:d:Q15961656|Q15961656]]
| 
| [[Mary Linda]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-11-09&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_aba3326a97e32b63a0e35811457a30937d7f1f511b6b1dc492e586635389d673&quot;&gt;https://www.protothema.gr/life-style/article/1854424/pethane-i-mairi-lida-se-ilikia-90-eton/&lt;/ref&gt;
| cantante griega
| [[cantante]]
| 
| [[Grecia]]
| [[Pyrgos]]
| [[Atenes]]
| 1
|-
| [[:d:Q281860|Q281860]]
| 
| [[Mitch Byrd]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-07-28
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| dibuxante d&amp;#39;historieta d&amp;#39;Estaos Xuníos
| [[dibuxante d'historieta]]&lt;br/&gt;[[xuez]]&lt;br/&gt;[[Axente de policía|policía]]&lt;br/&gt;[[cantante]]
| 
| [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]
| 
| 
| 3
|-
| [[:d:Q2874736|Q2874736]]
| 
| [[Axel Ganz]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-07-25&lt;ref name=&quot;ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63&quot;&gt;''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_3c14591a92c581142fb3ed196e1d67c935708272755690304d0211b8aee5373f&quot;&gt;https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/07/22/le-patron-de-presse-magazine-axel-ganz-fondateur-du-groupe-prisma-est-mort-a-l-age-de-88-ans_6730011_3382.html&lt;/ref&gt;
| periodista alemán
| [[periodista]]&lt;br/&gt;[[editor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[empresariu de medios]]
| 
| [[Alemaña]]
| [[Auggen]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q2890958|Q2890958]]
| [[Ficheru:Haim Yavin at Zucky Crystal exhibition for the memory of Hanna Zemer.jpg|center|128px]]
| [[Haim Yavin]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-09-10&lt;ref name=&quot;ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa&quot;&gt;''[[:d:Q29861311|SNAC]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_065d51e266855233b401d489fa45794515af990e8e822573e89e3c6af08af82f&quot;&gt;https://www.ynetnews.com/culture/article/b14udi0nfg&lt;/ref&gt;
| [[Israel|israelín]] [[Direutor de cine|direutor de cine]], [[Periodista|periodista]], presentador de televisión, presentador de noticies (fl. 1956–) (1932–2026) ♂; Premiu Israel
| [[direutor de cine]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[periodista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[presentador de televisión]]&lt;br/&gt;[[presentador de noticies]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Israel]]
| [[Bytom]]
| 
| 9
|-
| [[:d:Q3266801|Q3266801]]
| 
| [[Luís Represas]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-11-24&lt;ref name=&quot;ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4&quot;&gt;''[[:d:Q504063|Discogs]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0&quot;&gt;''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22
| [[Portugal|portugués]] [[Cantante|cantante]], [[Compositor|compositor]] (1956–2026) ♂; Commander of the Order of Merit of Portugal; spouse of Margarida Pinto Correia
| [[cantante]]&lt;br/&gt;[[compositor]]
| 
| [[Portugal]]&lt;ref name=&quot;ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0&quot;&gt;''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''&lt;/ref&gt;
| [[Lisboa]]&lt;ref name=&quot;ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0&quot;&gt;''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 5
|-
| [[:d:Q56301930|Q56301930]]
| [[Ficheru:Parkeringsvakt i vinterkläder fäster böteslapp på felparkerad bil - Nordiska museet - NMA.0030982.jpg|center|128px]]
| [[Anita Haglöf]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-01-23
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-22&lt;ref name=&quot;ref_15930d1cb0733ca0049e914e638e6b6af71d971022a5c439b71660876f17dc5f&quot;&gt;https://www.expressen.se/nyheter/sverige/ingmar-bergmans-hushallerska-anita-haglofdod/&lt;/ref&gt;
| [[Suecia|suecu]] [[Escritor|escritora]] (1938–2026) ♀
| [[escritor]]
| 
| [[Suecia]]
| [[Estocolmu]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 1
|-
| [[:d:Q109595960|Q109595960]]
| 
| [[Kaylee Hottle]]
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[Estaos Xuníos d'América|d'Estaos Xuníos]] [[Actor|actriz]] (fl. 2017–2026) (†2026) ♀
| [[actor]]
| 
| [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]
| [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;ref_0e70be20a6ab24cd51d562e1ce0b1ddffacf873f9595f96460053db22fb21c7f&quot;&gt;https://www.lefigaro.fr/culture/l-actrice-sourde-kaylee-hottle-connue-pour-son-role-dans-godzilla-vs-kong-est-decedee-a-18-ans-dans-un-accident-de-voiture-20260721&lt;/ref&gt;
| [[Ijamsville]]&lt;ref name=&quot;ref_d1a07e254d11f4718328fcb3b4ca233100b85f3db7ee208a90d762bff0c584f5&quot;&gt;https://www.forbes.com/sites/timlammers/2026/07/21/kaylee-hottle-godzilla-vs-kong-actress-dies-at-18/&lt;/ref&gt;
| 22
|-
| [[:d:Q110656953|Q110656953]]
| 
| [[Fernando Menezes]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-04-16
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21&lt;ref name=&quot;ref_4052d4080e5e1df1641077185180ccee9f209e264c5ec8dfca7ab3287d6d16d8&quot;&gt;https://acores.rtp.pt/politica/morreu-o-antigo-presidente-do-parlamento-acoriano-fernando-menezes/&lt;/ref&gt;
| políticu portugués
| [[políticu]]&lt;ref name=&quot;ref_cb866aaa13836d47ee915747759e69ac5f41ba8c8fcc893ab20aa6f51218aaa9&quot;&gt;http://base.alra.pt:82/4DACTION/w_transpa_dep_historico/680&lt;/ref&gt;
| [[member of the Legislative Assembly of the Azores]]&lt;ref name=&quot;ref_cb866aaa13836d47ee915747759e69ac5f41ba8c8fcc893ab20aa6f51218aaa9&quot;&gt;http://base.alra.pt:82/4DACTION/w_transpa_dep_historico/680&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[President of the Legislative Assembly of the Autonomous Region of the Azores]]&lt;ref name=&quot;ref_0f63cb5185ae2ac579a4d08603d21b7501b45dd679139832e3efaa547b7b8931&quot;&gt;https://www.alra.pt/index.php/presidentes&lt;/ref&gt;
| [[Portugal]]
| [[Matriz]]
| [[Lisboa]]&lt;ref name=&quot;ref_4052d4080e5e1df1641077185180ccee9f209e264c5ec8dfca7ab3287d6d16d8&quot;&gt;https://acores.rtp.pt/politica/morreu-o-antigo-presidente-do-parlamento-acoriano-fernando-menezes/&lt;/ref&gt;
| 0
|-
| [[:d:Q12846603|Q12846603]]
| 
| [[Tofiq Mirzəyev]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-06-16
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[Xunión Soviética|soviéticu]]-[[Azerbaixán|azerbaixanu]] [[Actor|actor]] (fl. 1956–2016) (1932–2026) ♂; People's Artist of Azerbaijan, Honored Artist of the Azerbaijan SSR, Shohrat Order, personal pension of the President of Azerbaijan; child of Ибрагим Мирзоев
| [[actor]]
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Azerbaixán]]
| [[Bakú]]
| [[Beerseba]]
| 2
|-
| [[:d:Q140661872|Q140661872]]
| 
| [[Stavros Georgiou]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[Grecia|griegu]] [[Abogáu|abogáu]], penologist (1953–2026) ♂
| [[abogáu]]&lt;br/&gt;[[penologist]]
| 
| [[Grecia]]
| [[Atenes]]
| [[Atenes]]
| 1
|-
| [[:d:Q1681327|Q1681327]]
| [[Ficheru:R James Woolsey.jpg|center|128px]]
| [[R. James Woolsey, Jr.]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-21&lt;ref name=&quot;ref_92dff7c12214427e88c6858cd30335762abf17d8985d55ec978680303d976c60&quot;&gt;http://www.lewrockwell.com/2012/07/michael-s-rozeff/forget-democracy/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa&quot;&gt;''[[:d:Q29861311|SNAC]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210&quot;&gt;''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63&quot;&gt;''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[Estaos Xuníos d'América|d'Estaos Xuníos]] [[Abogáu|abogáu]], [[Diplomáticu|diplomáticu]], políticu, [[Xurista|xurista]], Under Secretary of the Navy, board member, direutor de l'Axencia Central d'Intelixencia (1941–2026) ♂; Rhodes Scholarship; member of Phi Beta Kappa Society
| [[abogáu]]&lt;br/&gt;[[diplomáticu]]&lt;br/&gt;[[políticu]]&lt;br/&gt;[[xurista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| [[Under Secretary of the Navy]]&lt;br/&gt;[[board member]]&lt;br/&gt;[[direutor de l'Axencia Central d'Intelixencia]]
| [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]
| [[Tulsa (Oklahoma)|Tulsa]]
| 
| 19
|-
| [[:d:Q3057579|Q3057579]]
| [[Ficheru:Erwin Vandendaele.png|center|128px]]
| [[Erwin Vandendaele]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-03-05&lt;ref name=&quot;ref_29b4f8ade6fdd994ba783c1741c1a5c5ff0ca8aa03c3cc6a9cca168e9a257292&quot;&gt;''[[:d:Q2449070|transfermarkt.com]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_b7536daae942da84953fdad5e6a4e05d3b210dce953c7727e7b60a42f1d8a598&quot;&gt;''[[:d:Q56239490|FBref]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[Bélxica|belxicanu]] [[Xugador de fútbol|futbolista]], entrenador de fútbol (1945–2026) ♂
| [[Xugador de fútbol|futbolista]]&lt;br/&gt;[[entrenador de fútbol]]&lt;ref name=&quot;ref_29b4f8ade6fdd994ba783c1741c1a5c5ff0ca8aa03c3cc6a9cca168e9a257292&quot;&gt;''[[:d:Q2449070|transfermarkt.com]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Bélxica]]
| [[Bélxica]]
| 
| 17
|-
| [[:d:Q3167491|Q3167491]]
| [[Ficheru:Jean-Marc Sylvestre, 2006.jpg|center|128px]]
| [[Jean-Marc Sylvestre]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-29&lt;ref name=&quot;ref_078be4ee0cf762bd43679872a4c528c474484380677ad50c8f99aa365405a7b1&quot;&gt;''[[:d:Q19938912|autoridaes BNF]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21&lt;ref name=&quot;ref_5ce2bdb117a828592f32c43dd0081dc5f50c2b7759018b394b29daeef4547228&quot;&gt;https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/tv/le-journaliste-jean-marc-sylvestre-est-mort-21-07-2026-QIGVLPYJYRE5PKJE2SPAD7FZJ4.php&lt;/ref&gt;
| [[Francia|francés]] [[Periodista|periodista]] (1946–2026) ♂; [[Oficial de la Lexón d'Honor]], Caballeru de la Orde Nacional del Méritu, [[Caballeru de la Lexón d'Honor|caballeru de la Lexón d'Honor]]
| [[periodista]]&lt;ref name=&quot;ref_078be4ee0cf762bd43679872a4c528c474484380677ad50c8f99aa365405a7b1&quot;&gt;''[[:d:Q19938912|autoridaes BNF]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Francia]]&lt;ref name=&quot;ref_078be4ee0cf762bd43679872a4c528c474484380677ad50c8f99aa365405a7b1&quot;&gt;''[[:d:Q19938912|autoridaes BNF]]''&lt;/ref&gt;
| [[Alençon]]
| 
| 2
|-
| [[:d:Q3379573|Q3379573]]
| 
| [[Philippe Chaulet]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-07-28&lt;ref name=&quot;ref_4e91f12c5caea87a7e19cd98f58d4da7a06a57a47c6d4dd0100e3199723cc941&quot;&gt;''[[:d:Q15271528|Sycomore]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_13b4daa65dbb53970c24ec7cf7c7776a4e6d86d874cdd92f90b595b0cacef698&quot;&gt;''[[:d:Q63762917|French National Directory of Representatives, 9 April 2019]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| políticu francés
| [[políticu]]&lt;ref name=&quot;ref_13b4daa65dbb53970c24ec7cf7c7776a4e6d86d874cdd92f90b595b0cacef698&quot;&gt;''[[:d:Q63762917|French National Directory of Representatives, 9 April 2019]]''&lt;/ref&gt;
| [[miembru de la Asamblea Nacional francesa]]&lt;br/&gt;[[Mayor of Bouillante]]&lt;br/&gt;[[conseiller municipal de Bouillante]]&lt;ref name=&quot;ref_13b4daa65dbb53970c24ec7cf7c7776a4e6d86d874cdd92f90b595b0cacef698&quot;&gt;''[[:d:Q63762917|French National Directory of Representatives, 9 April 2019]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[conseiller communautaire de Grand Sud Caraïbe]]&lt;ref name=&quot;ref_13b4daa65dbb53970c24ec7cf7c7776a4e6d86d874cdd92f90b595b0cacef698&quot;&gt;''[[:d:Q63762917|French National Directory of Representatives, 9 April 2019]]''&lt;/ref&gt;
| [[Francia]]
| [[Basse-Terre]]
| 
| 2
|-
| [[:d:Q436113|Q436113]]
| [[Ficheru:Aviron 2015 - World Championships - 29 (Olaf Tufte - cropped).JPG|center|128px]]
| [[Olaf Tufte]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-04-27&lt;ref name=&quot;ref_d78ce588427da3dae803129f59fadc0b5329f75880b43cc3078ffdf66f8ba1e7&quot;&gt;''[[:d:Q21008628|World Rowing athlete database]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_3fc07083d8fcabac16241b8ac87a40898480460ba71da1dd59246a01053010b7&quot;&gt;''[[:d:Q18002875|Sports-Reference.com]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_291f3b793d53dc2c87ed345f80de888b378a831c38ed67fdc4630ec12f15e29a&quot;&gt;https://www.teamnor.no/profiler/roing2/olaf-tufte/&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21&lt;ref name=&quot;ref_a4ec24ec08dfbb16243f37d1d95fffba172cf99ceaa74ff61d456ec1cd269543&quot;&gt;https://www.vg.no/sport/i/V65Oe3/olaf-tufte-er-doed&lt;/ref&gt;
| remeru noruegu
| [[remeru]]&lt;ref name=&quot;ref_d78ce588427da3dae803129f59fadc0b5329f75880b43cc3078ffdf66f8ba1e7&quot;&gt;''[[:d:Q21008628|World Rowing athlete database]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Llabrador|agricultor]]&lt;br/&gt;[[bomberu]]
| 
| [[Noruega]]&lt;ref name=&quot;ref_d78ce588427da3dae803129f59fadc0b5329f75880b43cc3078ffdf66f8ba1e7&quot;&gt;''[[:d:Q21008628|World Rowing athlete database]]''&lt;/ref&gt;
| [[Tønsberg]]
| [[Rikshospitalet]]&lt;ref name=&quot;ref_16f2ec37f553859d47985fafdcc7091192f1068b9da10c59eddeb210e8827513&quot;&gt;https://www.nrk.no/sport/dagbladet_-olaf-tufte-_50_-er-dod-1.17965080&lt;/ref&gt;
| 27
|-
| [[:d:Q439686|Q439686]]
| 
| [[Olivera Katarina]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-03-05&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334&quot;&gt;''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21&lt;ref name=&quot;ref_84893e875133697ca872fd8e3a897f7c4d0a5e27999ce6b13e91289297eba36d&quot;&gt;https://www.lefigaro.fr/culture/mort-d-olivera-katarina-diva-yougoslave-et-vedette-a-cannes-en-1967-20260722&lt;/ref&gt;
| [[Serbia|serbiu]]-[[Yugoslavia|yugoslavia]] [[Actor|actriz]], [[Cantante|cantante]], [[Poeta|poeta]], [[Modelu (moda)|modelu]], actriz de teatru, actriz de cine, [[Escritor|escritora]] (fl. 1964–) (1940–2026) ♀; spouse of Vuk Vučo
| [[actor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[cantante]]&lt;br/&gt;[[poeta]]&lt;br/&gt;[[Modelu (moda)|modelu]]&lt;br/&gt;[[actor de teatru]]&lt;br/&gt;[[actor de cine]]&lt;br/&gt;[[escritor]]
| 
| [[Serbia]]&lt;br/&gt;[[Yugoslavia]]
| [[Belgráu]]&lt;ref name=&quot;ref_3530c6144275621546b9162506301f1362cdfff54b30d06f208b66d03781331a&quot;&gt;''[[:d:Q15241312|Google Freebase Data Dump]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 12
|-
| [[:d:Q4481004|Q4481004]]
| [[Ficheru:GE Falkowski.jpg|center|128px]]
| [[George E. Falkowski]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-09-25
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| ciruxanu israelín
| [[ciruxanu]]
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Israel]]&lt;br/&gt;[[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]
| [[Moscú]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q5906318|Q5906318]]
| 
| [[Héctor Ochoa Cárdenas]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-07-24
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| compositor colombianu
| [[compositor]]
| 
| [[Colombia]]
| [[Medellín (Colombia)|Medellín]]
| [[La Ceja]]
| 3
|-
| [[:d:Q6280541|Q6280541]]
| [[Ficheru:Josep Vallverdú i Aixalà (2019).jpg|center|128px]]
| [[Josep Vallverdú]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-07-09&lt;ref name=&quot;ref_71889559b6ae433a740b8982418ac464a608645d811250d029b8c9c675586aa5&quot;&gt;''[[:d:Q4903493|Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| [[España|español]] filólogu, [[Escritor|escritor]], traductor, profesor d'enseñanza secundaria, dibuxante, columnista (1923–2026) ♂; Premiu d'Honor de les Lletres Catalanes, Cruz de Sant Jordi, Spanish National Children and Youth Literature Award, Joaquim Ruyra award for young adult literature, premi Trajectòria, Medaya d'Oru de la Xeneralidá de Cataluña, Jaume Fuster Award, Canigó Award, Medalla Centenària de la Generalitat de Catalunya, Premi Martí Gasull i Roig - especial del jurat, Prix Bernard Versele - quatre chouettes, doctor honoris causa pola Universidá de Lleida; member of Seición Filolóxica del Institutu d'Estudios Catalanes, Institutu d'Estudios Catalanes
| [[filólogu]]&lt;br/&gt;[[escritor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[traductor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[profesor d'enseñanza secundaria]]&lt;br/&gt;[[dibuxante]]&lt;br/&gt;[[columnista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[España]]
| [[Lleida]]
| 
| 5
|-
| [[:d:Q833169|Q833169]]
| 
| [[Béla Bodó]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-01-19
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21&lt;ref name=&quot;ref_005592743889381b3e8565fa7971e49326f777d1986da41db9c4a6e944cfa8c4&quot;&gt;https://civishir.hu/hir/elhunyt-egy-kivalo-debreceni-sportember&lt;/ref&gt;
| atleta húngaru
| [[atleta]]
| 
| [[Hungría]]
| [[Vámospércs]]
| 
| 2
|-
| [[:d:Q912085|Q912085]]
| [[Ficheru:Briandoerksen.jpg|center|128px]]
| [[Brian Doerksen]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_6a68b2e7132e117b77089565b4fd170b7ecb9d16121d55ec98073e0bba202d54&quot;&gt;''[[:d:Q18206550|hymnary.org]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| cantautor canadianu
| [[cantautor]]
| 
| [[Canadá]]
| 
| 
| 6
|-
| [[:d:Q9153724|Q9153724]]
| [[Ficheru:AndrzejSzostek.jpg|center|128px]]
| [[Andrzej Szostek]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-11-09
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-21
| filósofu polacu
| [[filósofu]]
| 
| [[Polonia]]&lt;ref name=&quot;ref_078be4ee0cf762bd43679872a4c528c474484380677ad50c8f99aa365405a7b1&quot;&gt;''[[:d:Q19938912|autoridaes BNF]]''&lt;/ref&gt;
| [[Grudziądz]]
| 
| 4
|-
| [[:d:Q105089699|Q105089699]]
| 
| [[Eva Vezhnavets]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-01-09
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| [[Bielorrusia|bielorrusu]] [[Escritor|escritora]], [[Periodista|periodista]], prosista, traductora (1972–2026) ♀; Jerzy Giedroyc Literary Award, Civic Merit Medal of Belarus
| [[escritor]]&lt;ref name=&quot;ref_9d27bf3999a0e1d9eecd03879a10ab6051ca4d4c408b7c5f3498642c5bb270fe&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|catálogu de la Biblioteca Nacional Checa]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[periodista]]&lt;ref name=&quot;ref_9d27bf3999a0e1d9eecd03879a10ab6051ca4d4c408b7c5f3498642c5bb270fe&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|catálogu de la Biblioteca Nacional Checa]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prosista]]&lt;ref name=&quot;ref_9d27bf3999a0e1d9eecd03879a10ab6051ca4d4c408b7c5f3498642c5bb270fe&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|catálogu de la Biblioteca Nacional Checa]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[traductor]]&lt;ref name=&quot;ref_9d27bf3999a0e1d9eecd03879a10ab6051ca4d4c408b7c5f3498642c5bb270fe&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|catálogu de la Biblioteca Nacional Checa]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Bielorrusia]]
| [[Zahallie]]
| [[Varsovia]]
| 6
|-
| [[:d:Q106648223|Q106648223]]
| 
| [[Vibert Cornwall]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-10-27&lt;ref name=&quot;ref_40fa895bfd1d3366631581da55842ca6e834b658157e0c4de7c79a10f7b0656b&quot;&gt;https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/MiuA-c01vpVOXg-jmB7FZBg1oMU/appointments&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| [[Reinu Xuníu|británicu]] jazz singer (1938–2026) ♂
| [[jazz singer]]
| 
| [[Reinu Xuníu]]
| [[San Vicente y Les Granadines]]
| 
| 3
|-
| [[:d:Q107181595|Q107181595]]
| 
| [[Dimitriy Podnozov]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-17
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| actor rusu
| [[actor]]
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Rusia]]
| [[San Petersburgu]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q12605614|Q12605614]]
| 
| [[Ahn Dong-seon]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-10-05
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| políticu surcoreanu
| [[políticu]]
| [[miembru de l'Asamblea Nacional de Corea del Sur]]
| [[Corea del Sur]]
| 
| 
| 2
|-
| [[:d:Q131305725|Q131305725]]
| 
| [[Дмитрий Владимирович Поднозов]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-17
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| [[Xunión Soviética|soviéticu]]-[[Rusia|rusu]] [[Actor|actor]] (fl. 1985–2026) (1961–2026) ♂
| [[actor]]
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Rusia]]
| [[San Petersburgu]]
| [[San Petersburgu]]
| 0
|-
| [[:d:Q133748237|Q133748237]]
| 
| [[Françoise Coquet]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-09-12
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| [[Francia|francés]] [[Productor de televisión|productora de televisión]], [[Guionista|guionista]], montadora (1942–2026) ♀
| [[productor de televisión]]&lt;br/&gt;[[guionista]]&lt;br/&gt;[[montador]]
| 
| [[Francia]]
| [[Vosgos (departamentu)|Vosgos]]
| [[París]]
| 2
|-
| [[:d:Q135593537|Q135593537]]
| 
| [[Нафиса Мухаматгалиевна Сабирзянова]]
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-12-14
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_a976c0588794b67acd31f3d7f6b1ce15978c8e96560e0fe68041f21db85e3868&quot;&gt;https://vk.ru/wall-9024665_55732&lt;/ref&gt;
| [[Rusia|rusu]]-[[Xunión Soviética|soviéticu]] [[Escritor|escritora]], [[Periodista|periodista]] (1964–2026) ♀; Литературная премия имени Сажиды Сулеймановой, Рафаил Төхфәтуллин премиясе; member of Union of Writers of the Republic of Tatarstan
| [[escritor]]&lt;br/&gt;[[periodista]]
| 
| [[Rusia]]&lt;br/&gt;[[Xunión Soviética]]
| [[Şärip]]
| [[Almétievsk]]&lt;ref name=&quot;ref_a976c0588794b67acd31f3d7f6b1ce15978c8e96560e0fe68041f21db85e3868&quot;&gt;https://vk.ru/wall-9024665_55732&lt;/ref&gt;
| 1
|-
| [[:d:Q136996362|Q136996362]]
| 
| [[Cyril Blais]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982&lt;ref name=&quot;ref_3ced8260a4d49fad6c516db79e4a3df1be5e9050b04f1ba60543d353221d7036&quot;&gt;https://grandepremio.com/br/formula-e/cyril-blais-1982-2026/&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;1980&lt;ref name=&quot;ref_7df0af3d0493131a9e8affb86bbf3fb3437384e41be5d5272dc5a168b5b2c97a&quot;&gt;https://motorsport.uol.com.br/formula-e/news/formula-e-chefe-de-equipe-da-citroen-morre-aos-46-anos/10840498/&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_3ced8260a4d49fad6c516db79e4a3df1be5e9050b04f1ba60543d353221d7036&quot;&gt;https://grandepremio.com/br/formula-e/cyril-blais-1982-2026/&lt;/ref&gt;
| [[Francia|francés]] race engineer (1982–2026) ♂
| [[race engineer]]
| 
| [[Francia]]
| [[Francia]]&lt;ref name=&quot;ref_3ced8260a4d49fad6c516db79e4a3df1be5e9050b04f1ba60543d353221d7036&quot;&gt;https://grandepremio.com/br/formula-e/cyril-blais-1982-2026/&lt;/ref&gt;
| 
| 1
|-
| [[:d:Q138031415|Q138031415]]
| 
| [[Daniel Siad]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_4132443a0c18f8e7b5e36d8b1bf026004484008c63dd8dabf274a8f552f7ac8a&quot;&gt;https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/07/22/affaire-epstein-daniel-siad-rabatteur-presume-du-pedocriminel-americain-retrouve-mort-chez-lui-pres-de-paris_6730013_3224.html&lt;/ref&gt;
| [[Francia|francés]] recruiter (1957–2026) ♂
| [[recruiter]]
| 
| [[Francia]]
| [[Arxelia]]
| [[Colombes]]&lt;ref name=&quot;ref_4132443a0c18f8e7b5e36d8b1bf026004484008c63dd8dabf274a8f552f7ac8a&quot;&gt;https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/07/22/affaire-epstein-daniel-siad-rabatteur-presume-du-pedocriminel-americain-retrouve-mort-chez-lui-pres-de-paris_6730013_3224.html&lt;/ref&gt;
| 4
|-
| [[:d:Q140645144|Q140645144]]
| 
| [[Rang Thurapon]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-04-01
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| Políticu (1957–2026) ♂
| [[políticu]]
| 
| 
| 
| 
| 2
|-
| [[:d:Q140650656|Q140650656]]
| 
| [[Повозніков Микола Гаврилович]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-06-05
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| [[Investigador|investigador]] (1965–2026) ♂
| [[investigador]]
| 
| 
| 
| 
| 1
|-
| [[:d:Q15064115|Q15064115]]
| 
| [[Jevgenij Arinin]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-02-06
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| científicu rusu
| [[científicu de la relixón]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[filósofu]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[profesor universitariu]]
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Rusia]]
| [[Chelyabinsk]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q152832|Q152832]]
| [[Ficheru:Kevin keegan panini card (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin Keegan]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-02-14&lt;ref name=&quot;ref_29b4f8ade6fdd994ba783c1741c1a5c5ff0ca8aa03c3cc6a9cca168e9a257292&quot;&gt;''[[:d:Q2449070|transfermarkt.com]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_b7536daae942da84953fdad5e6a4e05d3b210dce953c7727e7b60a42f1d8a598&quot;&gt;''[[:d:Q56239490|FBref]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_c7dcf1331ca452afdcc064658decd8f74b077d53a4827ed5467a407ee738f4ee&quot;&gt;''[[:d:Q19368470|Base de Datos del Fútbol Argentino]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_9ab6a155a182b69bb4139dc8942dfa7c6667e1b00315be726049fedd5ac4b6cf&quot;&gt;https://www.skysports.com/football/news/11095/13563799/kevin-keegan-dies-aged-75-former-england-forward-and-manager-passes-away-after-battle-with-cancer&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_7105b68e288d276262c39c536826ff3e97fc120a6addb5b41bc7c747c9af8a87&quot;&gt;https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-deeply-saddened-passing-kevin-keegan&lt;/ref&gt;
| [[Reinu Xuníu|británicu]] [[Xugador de fútbol|futbolista]], entrenador de fútbol (1951–2026) ♂; Oficial de la Orde del Imperiu británicu, [[Balón d'Oru]]
| [[Xugador de fútbol|futbolista]]&lt;br/&gt;[[entrenador de fútbol]]&lt;ref name=&quot;ref_29b4f8ade6fdd994ba783c1741c1a5c5ff0ca8aa03c3cc6a9cca168e9a257292&quot;&gt;''[[:d:Q2449070|transfermarkt.com]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Reinu Xuníu]]
| [[Armthorpe]]
| 
| 68
|-
| [[:d:Q17371030|Q17371030]]
| 
| [[Amor Deloso]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-09-03
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| políticu filipín
| [[políticu]]
| [[Governor of Zambales]]
| [[Filipines]]
| [[Botolan]]
| 
| 2
|-
| [[:d:Q20538793|Q20538793]]
| [[Ficheru:David lucas parrón.jpg|center|128px]]
| [[David Lucas]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-01-18
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_f45deb36451785528c9f9ece530a2447f166bc78e931d0a11ba3378a7d9cfbc3&quot;&gt;https://elpais.com/economia/vivienda/2026-07-20/muere-david-lucas-secretario-de-estado-de-vivienda.html&lt;/ref&gt;
| políticu español
| [[políticu]]
| [[conceyal del Conceyu de Madrid]]&lt;br/&gt;[[conceyal del Conceyu de Getafe]]&lt;br/&gt;[[alcalde de Móstoles]]&lt;br/&gt;[[Móstoles municipal councillor]]
| [[España]]
| [[Madrid]]&lt;ref name=&quot;ref_f45deb36451785528c9f9ece530a2447f166bc78e931d0a11ba3378a7d9cfbc3&quot;&gt;https://elpais.com/economia/vivienda/2026-07-20/muere-david-lucas-secretario-de-estado-de-vivienda.html&lt;/ref&gt;
| 
| 6
|-
| [[:d:Q3566933|Q3566933]]
| [[Ficheru:Alexis Stamatis, writer.jpg|center|128px]]
| [[Alexis Stamatis]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-07-19&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_4437c2836f291373398c23a4c4f4fdcd71560e18ee0718e16f80877b7388d8ee&quot;&gt;https://www.lifo.gr/now/entertainment/pethane-o-syggrafeas-alexis-stamatis-se-ilikia-67-eton&lt;/ref&gt;
| escritor griegu
| [[escritor]]&lt;br/&gt;[[arquiteutu]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[poeta]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[guionista]]&lt;br/&gt;[[prosista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[dramaturgu]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[escritor de lliteratura infantil]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Grecia]]
| [[Atenes]]
| [[Atenes]]
| 5
|-
| [[:d:Q38964438|Q38964438]]
| [[Ficheru:Daniele Compatangelo.jpg|center|128px]]
| [[Daniele Compatangelo]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-11-15&lt;ref name=&quot;ref_00f3fc1299db57ffb8d34a3b9ca47bbef15161e59c672dcd06d877ad82c312be&quot;&gt;https://tg24.sky.it/cronaca/2026/07/20/morto-daniele-compatangelo&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_00f3fc1299db57ffb8d34a3b9ca47bbef15161e59c672dcd06d877ad82c312be&quot;&gt;https://tg24.sky.it/cronaca/2026/07/20/morto-daniele-compatangelo&lt;/ref&gt;
| periodista italianu
| [[periodista]]
| 
| [[Italia]]
| [[Savona]]&lt;ref name=&quot;ref_00f3fc1299db57ffb8d34a3b9ca47bbef15161e59c672dcd06d877ad82c312be&quot;&gt;https://tg24.sky.it/cronaca/2026/07/20/morto-daniele-compatangelo&lt;/ref&gt;
| [[Washington D. C.|Washington DC]]&lt;ref name=&quot;ref_00f3fc1299db57ffb8d34a3b9ca47bbef15161e59c672dcd06d877ad82c312be&quot;&gt;https://tg24.sky.it/cronaca/2026/07/20/morto-daniele-compatangelo&lt;/ref&gt;
| 1
|-
| [[:d:Q4362905|Q4362905]]
| 
| [[Vladimir Pimenov]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-01
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| pintor rusu
| [[pintor]]&lt;br/&gt;[[ilustrador]]&lt;ref name=&quot;ref_99b3e27911d6b68814cdc59d71935d0ecd0b6431b5e855549175ca35de5cf37f&quot;&gt;https://cs.isabart.org/person/72095&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[artista gráficu]]&lt;ref name=&quot;ref_99b3e27911d6b68814cdc59d71935d0ecd0b6431b5e855549175ca35de5cf37f&quot;&gt;https://cs.isabart.org/person/72095&lt;/ref&gt;
| 
| [[Xunión Soviética]]&lt;br/&gt;[[Rusia]]
| [[Zaraysk]]
| 
| 1
|-
| [[:d:Q5071589|Q5071589]]
| [[Ficheru:Chang Chang-sun, Yoshikatsu Yoshida, Ali Akbar Heidari 1964.jpg|center|128px]]
| [[Chang Chang-sun]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-06-12
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_ce3121043769a339bb1f0119b16d5fe78fa1433ced811ea7665d48b5eee551b0&quot;&gt;https://www.olympedia.org/athletes/59154&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_a9a01232d23609298c980fcb2cc777c96e04dc72a965f606867ff62e86931808&quot;&gt;https://v.daum.net/v/20260720132552357&lt;/ref&gt;
| lluchador surcoreanu
| [[lluchador]]
| 
| [[Corea del Sur]]
| [[Incheon]]
| 
| 11
|-
| [[:d:Q5336173|Q5336173]]
| 
| [[Eddie Joyal]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-08
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
| xugador de ḥoquei sobre xelu canadianu
| [[xugador de ḥoquei sobre xelu]]&lt;ref name=&quot;ref_ead91efe46b516387aeea4a1c6a00ff070dc68c4fdcb370efa1daf9978fbf47f&quot;&gt;''[[:d:Q62130773|NHL.com]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Canadá]]
| [[St. Albert]]
| 
| 5
|-
| [[:d:Q551807|Q551807]]
| [[Ficheru:Francesco Masssaro 1991.jpg|center|128px]]
| [[Francesco Massaro]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-08-23&lt;ref name=&quot;ref_add265ba0084b054ca0c0516d1506aae306ef5bd0d32c8ab3ca240f6dbb33f11&quot;&gt;https://tg24.sky.it/spettacolo/cinema/2026/07/20/francesco-massaro-morto&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_add265ba0084b054ca0c0516d1506aae306ef5bd0d32c8ab3ca240f6dbb33f11&quot;&gt;https://tg24.sky.it/spettacolo/cinema/2026/07/20/francesco-massaro-morto&lt;/ref&gt;
| [[Italia|italianu]] [[Direutor de cine|direutor de cine]], [[Guionista|guionista]], ayudante de direición, realizador (1935–2026) ♂
| [[direutor de cine]]&lt;br/&gt;[[guionista]]&lt;br/&gt;[[ayudante de direición]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[realizador]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Italia]]
| [[Padua]]&lt;ref name=&quot;ref_add265ba0084b054ca0c0516d1506aae306ef5bd0d32c8ab3ca240f6dbb33f11&quot;&gt;https://tg24.sky.it/spettacolo/cinema/2026/07/20/francesco-massaro-morto&lt;/ref&gt;
| [[Roma]]
| 10
|-
| [[:d:Q5772139|Q5772139]]
| [[Ficheru:Strunz-Malón.jpg|center|128px]]
| [[Claudio Strunz]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-11-11
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20&lt;ref name=&quot;ref_cdc04ca42c33784e53a12d848877021cfd6d7b58441144d241343948571da0ff&quot;&gt;https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/personajes/murio-pato-strunz-baterista-de-hermetica-y-referente-del-heavy-metal-argentino-nid21072026/&lt;/ref&gt;
| batería arxentín
| [[batería]]
| 
| [[Arxentina]]
| [[Arxentina]]
| 
| 3
|}
{{Wikidata list end}}

== Referencies ==
{{llistaref|2}}</text>
      <sha1>dvv302kodwl1g4i2k0kbg3xjrl5umo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haissem Hassan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274531</id>
    <revision>
      <id>4506115</id>
      <parentid>4274833</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T08:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>81864</id>
      </contributor>
      <comment>Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4506115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="877" sha1="6p4549co4j8b8o78ell88nyej174v92" xml:space="preserve">{{persona}}
'''Haissem Hassan''' {{nym}} ye un {{futbolista}}.

== Carrera internacional ==
Hassan nació en [[París]], fíu d'un padre exipcianu y d'una madre tunecina. Xugó nes categoríes inferiores de Francia.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://maligue2.fr/2018/09/27/haissem-hassan-chateauroux-offre-la-victoire-a-lequipe-de-france-u17/ |títulu=Haissem Hassan (Châteauroux) offre la victoire à l'équipe de France U17 - MaLigue2 |fecha=27 September 2018 |idioma=fr |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241211092825/https://maligue2.fr/2018/09/27/haissem-hassan-chateauroux-offre-la-victoire-a-lequipe-de-france-u17/ |fechaarchivu=2024-12-11 }}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces deportista}}

{{NF|1999||Hassan, Haissem}}
[[Categoría:Futbolistes de Francia]]
[[Categoría:Futbolistes d'Exiptu]]
[[Categoría:Persones de París]]</text>
      <sha1>6p4549co4j8b8o78ell88nyej174v92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu alderique:Jackie SMG</title>
    <ns>3</ns>
    <id>276824</id>
    <revision>
      <id>4506063</id>
      <parentid>4502718</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ???????? */</comment>
      <origin>4506063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="igsq676zzq6uodbmo3ose7b71ex2aki" xml:space="preserve">Mensaxe: Pa cualesquier persona que visite esta páxina, solicítase-y namái falar de la Fundación Wikimedia y non d'aspeutos personales de la mio vida privada.

{{bienvenida}}
[[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 07:37 13 feb 2025 (UTC)

== ???????? ==

traca, solo he visitado la página en asturiano, no recuerdo haber hecho nada, pero es posible que haya hecho algo y no me acuerde.  [[Usuariu:Jackie dog danesa|Jackie dog danesa]] ([[Usuariu alderique:Jackie dog danesa|alderique]]) 16:10 16 feb 2025 (UTC)

:Ficisti la [[Especial:Contribuciones/Jackie_dog_danesa|traducción]] del artículu ''[[Nasua nasua]]''. [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 07:02 17 feb 2025 (UTC)

== Naturalista d'Europa 2026 ==
Hola, Jackie SMG, algamasti esti [[Lynx pardinus]] por completar [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Naturalista d'Europa 2026]].

[[File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|300px]]

{{Plantía: Naturalista d'Europa 2026}}


''Hasta prontu, que tea bien y que vuelva prontu.''[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 02:03 25 xnt 2026 (UTC)</text>
      <sha1>igsq676zzq6uodbmo3ose7b71ex2aki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506067</id>
      <parentid>4506063</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="0inm1s0t05pkunaj3i2sau0cvxfojob" xml:space="preserve">Mensaxe: Pa cualesquier persona que visite esta páxina, solicítase-y namái falar de la Fundación Wikimedia y non d'aspeutos personales de la mio vida privada.

{{bienvenida}}
[[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 07:37 13 feb 2025 (UTC)

== ???????? ==

traca, solo he visitado la página en asturiano, no recuerdo haber hecho nada, pero es posible que haya hecho algo y no me acuerde.  [[Usuariu:Jackie dog danesa|Jackie dog danesa]] ([[Usuariu alderique:Jackie dog danesa|alderique]]) 16:10 16 feb 2025 (UTC)

:Ficisti la [[Especial:Contribuciones/Jackie_dog_danesa|traducción]] del artículu ''[[Nasua nasua]]''. [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 07:02 17 feb 2025 (UTC)

== Naturalista d'Europa 2026 ==
Hola, Jackie SMG, algamasti esti [[Lynx pardinus]] por completar [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Naturalista d'Europa 2026]].

[[File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|300px]]

{{Plantía: Naturalista d'Europa 2026}}


''Hasta prontu, que tea bien y que vuelva prontu.'' [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 02:03 25 xnt 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0inm1s0t05pkunaj3i2sau0cvxfojob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG</title>
    <ns>2</ns>
    <id>279132</id>
    <revision>
      <id>4505947</id>
      <parentid>4505838</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4188" sha1="jbj544otn6fkqpu4ytw9uaiamxt6w22" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá. 

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>jbj544otn6fkqpu4ytw9uaiamxt6w22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505948</id>
      <parentid>4505947</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4189" sha1="nwwnqas3g2dxdqat4j6i148u8rekm3z" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.  

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>nwwnqas3g2dxdqat4j6i148u8rekm3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505949</id>
      <parentid>4505948</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="8wfj7ssmqsmmatzdzmhgdk66f9eowly" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.   

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>8wfj7ssmqsmmatzdzmhgdk66f9eowly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505950</id>
      <parentid>4505949</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.    

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505951</id>
      <parentid>4505950</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="bidv04utsury1mgutplhqt56vw3u6d0" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.     

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>bidv04utsury1mgutplhqt56vw3u6d0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505952</id>
      <parentid>4505951</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="q8wunavo8kaioxklpwfobv9jms7q168" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.      

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>q8wunavo8kaioxklpwfobv9jms7q168</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505953</id>
      <parentid>4505952</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="krdp7uo2mydsbifk4vyv0feuszi620z" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.       

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>krdp7uo2mydsbifk4vyv0feuszi620z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505954</id>
      <parentid>4505953</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4196" sha1="9wlzl1itr2qymh5mj6cmepbz9c49t0m" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá .        

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>9wlzl1itr2qymh5mj6cmepbz9c49t0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505955</id>
      <parentid>4505954</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4195" sha1="th80340zwms3k2fdc3mnks6hpb2sq0h" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá .       

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>th80340zwms3k2fdc3mnks6hpb2sq0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505956</id>
      <parentid>4505955</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="krdp7uo2mydsbifk4vyv0feuszi620z" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.       

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>krdp7uo2mydsbifk4vyv0feuszi620z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505957</id>
      <parentid>4505956</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="q8wunavo8kaioxklpwfobv9jms7q168" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.      

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>q8wunavo8kaioxklpwfobv9jms7q168</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505958</id>
      <parentid>4505957</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="bidv04utsury1mgutplhqt56vw3u6d0" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.     

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>bidv04utsury1mgutplhqt56vw3u6d0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505959</id>
      <parentid>4505958</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4505959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.    

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505960</id>
      <parentid>4505959</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="8wfj7ssmqsmmatzdzmhgdk66f9eowly" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.   

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>8wfj7ssmqsmmatzdzmhgdk66f9eowly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505961</id>
      <parentid>4505960</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.    

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>cnvibj9ocl9yjjfqcypg940xsvxtlxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505962</id>
      <parentid>4505961</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4505962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4189" sha1="nwwnqas3g2dxdqat4j6i148u8rekm3z" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.  

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>nwwnqas3g2dxdqat4j6i148u8rekm3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505963</id>
      <parentid>4505962</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4188" sha1="jbj544otn6fkqpu4ytw9uaiamxt6w22" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá. 

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>jbj544otn6fkqpu4ytw9uaiamxt6w22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505964</id>
      <parentid>4505963</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4505964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4187" sha1="jtgzkx89dhdoxtzvyoowwjsh3fvvq1y" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>jtgzkx89dhdoxtzvyoowwjsh3fvvq1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505991</id>
      <parentid>4505964</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4186" sha1="lkevsm0kuii88pz0xs6j49jaf4do7s3" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>lkevsm0kuii88pz0xs6j49jaf4do7s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506014</id>
      <parentid>4505991</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4506014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="61v30deqkdi11h0snopguyg7xuyxmmj" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast: Katseye|Katseye]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>61v30deqkdi11h0snopguyg7xuyxmmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506015</id>
      <parentid>4506014</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Del Castellanu al Asturianu */</comment>
      <origin>4506015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4270" sha1="sh33dpo5fe72j86ecqzt8m1atujikva" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>sh33dpo5fe72j86ecqzt8m1atujikva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506019</id>
      <parentid>4506015</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4506019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="859vz09gscb2usmx3aolem2dfi1qglq" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datus ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículus ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Las míes plantíes ==
=== Las míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Los míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>859vz09gscb2usmx3aolem2dfi1qglq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506020</id>
      <parentid>4506019</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4506020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="o5xmlo9evvikg773fs4axnah2s3r2sg" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>o5xmlo9evvikg773fs4axnah2s3r2sg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506021</id>
      <parentid>4506020</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="7t5x1kggkyktkjkgdkwrcnei3imeuzb" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>7t5x1kggkyktkjkgdkwrcnei3imeuzb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506027</id>
      <parentid>4506021</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Los míos artículos */</comment>
      <origin>4506027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4301" sha1="smpzp6t77qg3gmmjzvbae4ul9d56tnk" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>smpzp6t77qg3gmmjzvbae4ul9d56tnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506036</id>
      <parentid>4506027</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Del Castellanu al Asturianu */</comment>
      <origin>4506036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4354" sha1="16rdjlubprxvvwedh6r5prurs5fyn2q" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>16rdjlubprxvvwedh6r5prurs5fyn2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506040</id>
      <parentid>4506036</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* En Procesu */</comment>
      <origin>4506040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4280" sha1="f4ug21ghjpnlu082pajv2ag36wv9sz6" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>f4ug21ghjpnlu082pajv2ag36wv9sz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506044</id>
      <parentid>4506040</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Del Castellanu al Asturianu */</comment>
      <origin>4506044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4341" sha1="69e703xgql7wx53kmmgcb6qqyu5r7li" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
# [[:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Coregonus macrophthalmus]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>69e703xgql7wx53kmmgcb6qqyu5r7li</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506065</id>
      <parentid>4506044</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* En Procesu */</comment>
      <origin>4506065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4275" sha1="eso661tz6hbbzt6e4yskw43ptkvkats" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
# [[:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>eso661tz6hbbzt6e4yskw43ptkvkats</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506066</id>
      <parentid>4506065</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* En Procesu */</comment>
      <origin>4506066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4325" sha1="63ivyxszkno0ek3t87wsdr4zhfjm1um" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|D
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
# [[:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Taller 1]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>63ivyxszkno0ek3t87wsdr4zhfjm1um</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506068</id>
      <parentid>4506066</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Los míos datos */</comment>
      <origin>4506068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="qaopz4t4224lriddciytrqwbcot8rkx" xml:space="preserve">Hola, llámome '''Jackie SMG'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro tá.

Ver también: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques]]

== Los míos datos ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;1.0&quot; rowspan=&quot;5.0&quot; |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}}
|colspan=&quot;3.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Música'''
|-
|{{Plantía: Katseye}}
|{{Plantía: Daniela Avanzini de Katseye}}
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|D
|D
|D
|-
|colspan=&quot;4.0&quot; rowspan=&quot;1.0&quot; | '''Dinámiques'''
|-
|{{Plantía: Dinámiques de Jackie SMG}}
|{{Plantía: Naturalista d'Europa 2026}}
|D
|D
|}

== Los míos artículos ==
=== Les míos traducciones ===
==== Del Inglés al Castellanu ====
# [[:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]]
# [[:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]]
# [[:es:_Idioma_riau|Idioma riau]]
# [[:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]]
# [[:es:_Paint_Drying|Paint Drying]]
# [[:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]]
# [[:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]]
# [[:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]]
# [[:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]]
# [[:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]]
# [[:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]]
# [[:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]]
# [[:es:_Dorippidae|Dorippidae]]
# [[:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]]
# [[:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]]
# [[:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]]
# [[:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]]
# [[:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]]
# [[:es:_Don_Yoder|Don Yoder]]
# [[:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]]
# [[:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]]
# [[:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]]

==== Del Catalán al Castellanu ====
# [[:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
 
==== Del Castellanu al Asturianu ====
# [[:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]]
# [[:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]]
# [[:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]]
# [[:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]]
# [[:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]]
# [[:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]]
# [[:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]]
# [[:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]]
# [[:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]]
# [[:ast:Katseye|Katseye]]
# [[:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]]
# [[:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]]
# [[:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
# [[:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]

==== Del Inglés al Asturianu ====
# [[:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]]

=== En Procesu ===
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Taller 1]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Rhopalophora peruana]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Anolis concolor]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Hippoglossus stenolepis]]
* [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]]
*  [[:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]]

== Les míes plantíes ==
=== Les míes etiquetes d'usuariu ===
# [[Plantía: Dinámiques de Jackie SMG]]
# [[Plantía: Naturalista d'América 2026]]
# [[Plantía: Naturalista d'Europa 2026]]
# [[Plantía: Katseye]]
# [[Plantía: Megan Skiendel de Katseye]]
# [[Plantía: Daniela Avanzini de Katseye]]
# [[Plantía: Lara Raj de Katseye]]
# [[Plantía: Sophia Laforteza de Katseye]]
# [[Plantía: Manon Bannerman de Katseye]]
# [[Plantía: Jeung Yoonchae de Katseye]]

== Les míos lemes ==
* «Cuando torno una páxina, recién considero que la páxina foi esitosa cuando la mayoría de les ediciones nun fueron feches por min.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «Los vidrios rotos no deben arreglarse, pero tampoco ocultarse. Los vidrios rotos deben mostrarse y exhibirse, pero habiéndolos limado para que no le haga daño a nadie.» ~ [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
* «On ne voit bien qu'avec le cœur. L'essentiel est invisible pour les yeux.» ~ '''[[Antoine de Saint-Exupéry]]'''</text>
      <sha1>qaopz4t4224lriddciytrqwbcot8rkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Dinámiques</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284042</id>
    <revision>
      <id>4506060</id>
      <parentid>4505772</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5927" sha1="8edf3zvi8t3i2mqm3spta65y2d6cbpr" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|
|&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;[https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&amp;#x3C;/ref&amp;#x3E;&amp;#x3C;ref&amp;#x3E;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&amp;#x3C;/ref &lt;nowiki&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref]&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>8edf3zvi8t3i2mqm3spta65y2d6cbpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506061</id>
      <parentid>4506060</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5638" sha1="qzk43li643qy8tlas81pbcankbhus06" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qzk43li643qy8tlas81pbcankbhus06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506062</id>
      <parentid>4506061</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5654" sha1="jme6ltnsibttp6jvxuwy3wmplh1ryy8" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|25/7/2026, 01:57
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>jme6ltnsibttp6jvxuwy3wmplh1ryy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506069</id>
      <parentid>4506062</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5672" sha1="qnf0l9gz0n3qqd86nwykogqs8g5e5nh" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies (o más) d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies (o más) d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|25/7/2026, 01:57
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qnf0l9gz0n3qqd86nwykogqs8g5e5nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506070</id>
      <parentid>4506069</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 */</comment>
      <origin>4506070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5654" sha1="jme6ltnsibttp6jvxuwy3wmplh1ryy8" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|25/7/2026, 01:57
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>jme6ltnsibttp6jvxuwy3wmplh1ryy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506071</id>
      <parentid>4506070</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regles de Requisitos */</comment>
      <origin>4506071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5756" sha1="ah02bsla6m1tu3he0gk5gqhcp4exm8c" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.
* Siempre que se pida una cifra nun requisitu, permítese namás esa cifra y toles cifres superiores.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 5 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|25/7/2026, 01:57
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>ah02bsla6m1tu3he0gk5gqhcp4exm8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506073</id>
      <parentid>4506071</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T02:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regles de Anulación */</comment>
      <origin>4506073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5756" sha1="edov3fse3u3969v44w3fwd9ql7xsk97" xml:space="preserve">== Reglamentu ==

=== Regles de Participación ===
* Los usuarios nun tienen qu'apuntase previamente pa poder participar.
* Los usuarios tienen qu'aceutar toles regles pa participar. El fechu de participar na dinámica implica l'aceptación automática d'esti reglamentu.

=== Regles de Plazu ===
* Los usuarios tienen que cumplir los requisitos dientro del plazu asignáu.
* Los usuarios pueden solicitar depués una condecoración, pero si se precisen ferramientes complexes non apurríes, nun s'unvien los enllaces correspondientes (difs o historial), nun se puen determinar los plazos, etc., la Organización acútase'l derechu de non condecorar.
* Les feches d'entamu siempres van ser públiques con antelación.
* Les feches de finalización pueden establecese antes o mientres la dinámica, pudiendo aplazar el plazu de finalización, pero non acurtialu.
* Toles hores y feches establécense col Calendariu Gregorianu n'UTC ±00:00

=== Regles de Condecoración ===
* Los usuarios tienen que contautar al traviés de la páxina de discusión de la subpáxina encargada de les dinámiques pa llograr la so condecoración. Si contauten al traviés de la páxina de discusión propia del organizador, van ser redireccionaos a la canal correspondiente.
* Les condecoraciones solo van tener validez oficial dientro de la dinámica si son apurríes pola Organización. Cualesquier condecoración asitiada por terceros va considerase nula y va retirase de la llista interna del proyeutu.
* Los usuarios que reclamen una condecoración ensin cumplir la totalidá de los requisitos nun van ser compensaos, teniendo la opción de completar les xeres que falten dientro del plazu asignáu pa poder llograla.
* Los usuarios tienen que facilitar los enllaces correspondientes (difs o historial) que demuestren les sos ediciones pa ser condecoraos.

=== Regles de Rexistru ===
* Los usuarios reconocíos en cada dinámica van apaecer nuna llista na seición correspondiente a cada eventu. Al tratase d'un rexistru históricu y públicu del proyeutu, nun se va poder solicitar la exclusión de dicha llista.

=== Regles de Requisitos ===
* Esisten requisitos retroactivos (R², que tienen que cumplise antes o mientres la dinámica) y activos (Rª, que tienen que cumplise mientres el desarrollu de la mesma).
* Una dinámica puede prescindir de requisitos retroactivos ensin qu'esto sía motivu de reclamación.
* Los requisitos d'una dinámica nun se van camudar una vegada empecipiada, pero van poder modificase antes del so empiezu.
* Siempre que se pida una cifra nun requisitu, permítese namás esa cifra y toles cifres superiores.

=== Regles de Anulación ===
* Los usuarios que cometan vandalismu na páxina de Dinámiques (como camudar maliciosamente la llista de condecorados, camudar les regles de forma unilateral, borrar dinámiques en cursu, etc.) van perder el derechu a recibir cualesquier condecoración mientres la dinámica vixente y les siguientes 5 dinámiques entamaes.
* Si un usuario infrinxe cualesquier de les normes d'esti reglamentu de forma repitida (la mesma regla en 3 o más ocasiones), y tres recibir les esplicaciones correspondientes per parte de la Organización aportuna nel so comportamientu, va considerase una actitú disruptiva intencionada. Nesti casu, la Organización va anular la so participación na dinámica vixente y na posterior.
'''''Avisu:''' Esti proyeutu nun ye oficial nin ta afiliáu a nengún Wikiproyeutu.''

== Organización ==
=== Miembros ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Predebut
|Debut
|Salida
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|25/7/2026
|-
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Escoyer por consensu a un líder en casu de renuncia, muerte o inactividá por más de 200 díes
* Renunciar

=== Líderes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Asunción
|Renuncia
|-
|[[Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]
|8/7/2026
|-
|}
==== Facultaes ====
* Revisar solicitúes de condecoración
* Condecorar
* Denegar condecoraciones
* Correxir vandalismu na páxina de dinámiques
* Destituyir miembros
* Incorporar miembros
* Crear dinámiques
* Aplazar dinámiques
* Anular participaciones
* Camudar regles
* Renunciar

== Dinámica X: Gorgo d'Esparta 2027 ==
'''Plazu: 8/3/2027, 00:00 -  8/3/2027, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 7 referencies d'una muyer importante.
* R²: Ten 2000 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 2: Naturalista d'América 2026 ==
'''Plazu: 1/8/2026, 00:00 -  12/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'América.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'América.
* R²: Ten 50 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|
|
|
|}

== Dinámica 1: Naturalista d'Europa 2026 ==
'''Plazu: 25/7/2026, 00:00 -  1/8/2026, 23:59'''
* Rª: Crea o traduz 2 artículos con 3 referencies d'animales endémicos naturalmente d'Europa.
* Rª: Crea o traduz 1 artículu con 3 referencies d'un animal non endémicu naturalmente d'Europa.
* R²: Ten 30 o más ediciones na Wikipedia n'asturianu.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Usuariu
|Fecha
|Referencies
|-
|[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]]
|25/7/2026, 01:57
|&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
|}

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>edov3fse3u3969v44w3fwd9ql7xsk97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Taller 1</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284050</id>
    <revision>
      <id>4506041</id>
      <parentid>4504659</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Sustituyendo la páxina por '[[:es:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]'</comment>
      <origin>4506041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="2cx5wpw24xhf89rhatuokgyo5vgiow4" xml:space="preserve">[[:es:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]]</text>
      <sha1>2cx5wpw24xhf89rhatuokgyo5vgiow4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Adalia decempunctata</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284052</id>
    <revision>
      <id>4506022</id>
      <parentid>4505837</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="keatjtpt67jpxbwmnbjof0ezrvj3ady" xml:space="preserve">'''''Adalia decempunctata''''', tamién conocida como '''maruxu de diez puntos''', ye una [[especie]] de [[Coccinellidae|maruxu]] del [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] ''Adalia'', [[Orde (bioloxía)|orde]] [[Coleoptera]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.gbif.org/taxon/L5FRF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biolib.cz/en/taxon/id10815/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=115343&lt;/ref&gt; Foi descrita por [[Carl von Linné|Linnaeus]] en 1758.

[[:es:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctara]]

== Descripción ==
Pue algamar un llargor corporal d'aproximao 3,5 a 5 mm (0,14 a 0,20 pulgaes).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Esta especie ye mui variable.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; De fechu, los individuos puen tener un color de fondu coloráu, naranxa o marrón y ente 0 y 12 manches élitrales escures distintes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Estos escarabayos tienen el cuerpu glabru, de forma casi redonda.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Les pates y antenes suelen ser de color marrón o naranxa.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Distribución ==

Distribúise per [[Reinu Xuníu]], [[Países Baxos]], [[Bélxica]], [[Francia]], [[Suecia]], [[Suiza]], [[Alemaña]], [[Noruega]], [[Dinamarca]], [[Austria]], [[Irlanda]], [[España]], [[Finlandia]], [[Rusia]], [[Portugal]], [[Italia]], [[Luxemburgu]], [[Polonia]], [[Estonia]], [[Grecia]], [[Bielorrusia]], [[Ucraína]], [[Bulgaria]], [[Lituania]], [[Hungría]], [[Chequia]], [[Turquía]], [[Arxelia]], [[Canadá]], [[Serbia]], [[Croacia]], [[Israel]], [[Rumanía]], [[Eslovenia]], [[Albania]], [[Chipre]], [[Letonia]], [[Eslovaquia]], [[Xeorxa]], [[Marruecos]], [[Mongolia]], [[Siria]], [[Andorra]], [[Paquistán]], [[Armenia]], [[Bosnia y Herzegovina]], [[Kazakstán]], [[Liechtenstein]], [[Macedonia del Norte]], [[Malta]] y [[Uzbequistán]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.zin.ru/animalia/coleoptera/pdf/nikitsky_ukrainsky_2016_coccinellidae_of_moscow_province.pdf&lt;/ref&gt;

Habita n'árboles y arbustos.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20120317015629/http://www.thewcg.org.uk/Coccinellidae/0200G.htm&lt;/ref&gt; Foi atopada n'[[Prunus dulcis|almendrales]] y [[Pinus|pinos]] onde s'alimenta de pulgones.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna d'Europa]]</text>
      <sha1>keatjtpt67jpxbwmnbjof0ezrvj3ady</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506023</id>
      <parentid>4506022</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="st81zwj7bbgulpgldlyemdhmwvxle3i" xml:space="preserve">'''''Adalia decempunctata''''', tamién conocida como '''maruxu de diez puntos''', ye una [[especie]] de [[Coccinellidae|maruxu]] del [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] ''Adalia'', [[Orde (bioloxía)|orde]] [[Coleoptera]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.gbif.org/taxon/L5FRF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biolib.cz/en/taxon/id10815/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=115343&lt;/ref&gt; Foi descrita por [[Carl von Linné|Linnaeus]] en 1758.

== Descripción ==
Pue algamar un llargor corporal d'aproximao 3,5 a 5 mm (0,14 a 0,20 pulgaes).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Esta especie ye mui variable.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; De fechu, los individuos puen tener un color de fondu coloráu, naranxa o marrón y ente 0 y 12 manches élitrales escures distintes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Estos escarabayos tienen el cuerpu glabru, de forma casi redonda.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Les pates y antenes suelen ser de color marrón o naranxa.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Distribución ==

Distribúise per [[Reinu Xuníu]], [[Países Baxos]], [[Bélxica]], [[Francia]], [[Suecia]], [[Suiza]], [[Alemaña]], [[Noruega]], [[Dinamarca]], [[Austria]], [[Irlanda]], [[España]], [[Finlandia]], [[Rusia]], [[Portugal]], [[Italia]], [[Luxemburgu]], [[Polonia]], [[Estonia]], [[Grecia]], [[Bielorrusia]], [[Ucraína]], [[Bulgaria]], [[Lituania]], [[Hungría]], [[Chequia]], [[Turquía]], [[Arxelia]], [[Canadá]], [[Serbia]], [[Croacia]], [[Israel]], [[Rumanía]], [[Eslovenia]], [[Albania]], [[Chipre]], [[Letonia]], [[Eslovaquia]], [[Xeorxa]], [[Marruecos]], [[Mongolia]], [[Siria]], [[Andorra]], [[Paquistán]], [[Armenia]], [[Bosnia y Herzegovina]], [[Kazakstán]], [[Liechtenstein]], [[Macedonia del Norte]], [[Malta]] y [[Uzbequistán]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.zin.ru/animalia/coleoptera/pdf/nikitsky_ukrainsky_2016_coccinellidae_of_moscow_province.pdf&lt;/ref&gt;

Habita n'árboles y arbustos.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20120317015629/http://www.thewcg.org.uk/Coccinellidae/0200G.htm&lt;/ref&gt; Foi atopada n'[[Prunus dulcis|almendrales]] y [[Pinus|pinos]] onde s'alimenta de pulgones.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna d'Europa]]</text>
      <sha1>st81zwj7bbgulpgldlyemdhmwvxle3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506024</id>
      <parentid>4506023</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Desaniciáu'l conteníu de la páxina</comment>
      <origin>4506024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Coregonus lucinensis</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284065</id>
    <revision>
      <id>4506031</id>
      <parentid>4504483</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Sustituyendo la páxina por '[[:es:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]'</comment>
      <origin>4506031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="dcf6881nwxp1y782mx1yvcg599xr0sq" xml:space="preserve">[[:es:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]</text>
      <sha1>dcf6881nwxp1y782mx1yvcg599xr0sq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506033</id>
      <parentid>4506031</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="a847rgndebb3v4rdurg108c53l18bbv" xml:space="preserve">[[:es:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]]
[[Coregonus lucinensis]]</text>
      <sha1>a847rgndebb3v4rdurg108c53l18bbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Jeung Yoonchae de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284085</id>
    <revision>
      <id>4506091</id>
      <parentid>4505387</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="427" sha1="lqlgjl3c43lam7dhqzz52bq6gacl7yb" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FF69B4|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Jeung Yoonchae]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>lqlgjl3c43lam7dhqzz52bq6gacl7yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506099</id>
      <parentid>4506091</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="t20apnovhjlpad490do7u9cpj0l1zhl" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FF69B4|info-s=8|info-fc=#77DD77|id=[[File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Jeung Yoonchae]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>t20apnovhjlpad490do7u9cpj0l1zhl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506110</id>
      <parentid>4506099</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="i7el8p8kykb07owwtgrw1w57l09n1mg" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FF69B4|info-s=8|info-fc=#67FD77|id=[[File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Jeung Yoonchae]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>i7el8p8kykb07owwtgrw1w57l09n1mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Megan Skiendel de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284086</id>
    <revision>
      <id>4506085</id>
      <parentid>4505383</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="b5comfcqub7vb57evuvguwytvl22his" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FFD3A5|info-s=8|info-fc=#000|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5comfcqub7vb57evuvguwytvl22his</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506090</id>
      <parentid>4506085</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="ie4aek2ksp8903cea5cuo037xv92ulj" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FF7F50|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>ie4aek2ksp8903cea5cuo037xv92ulj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506100</id>
      <parentid>4506090</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="npd1nench3tm4cub1bjqtn6bqf3zcgd" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FF7F50|info-s=8|info-fc=#87CEEB|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>npd1nench3tm4cub1bjqtn6bqf3zcgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506104</id>
      <parentid>4506100</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="1jltfef0oipf9lw77gvwbnnvk4q5fos" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FFDAB9|info-s=8|info-fc=#8CAEF6|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>1jltfef0oipf9lw77gvwbnnvk4q5fos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506105</id>
      <parentid>4506104</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="395co70hkjkhx1m41c5fcwnuzkoa670" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FFDAB9|info-s=8|info-fc=#6C8EF6|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>395co70hkjkhx1m41c5fcwnuzkoa670</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506107</id>
      <parentid>4506105</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="m5rv051917q739vjm5ty7761b98kr5t" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#FFDAB9|info-s=8|info-fc=#4C6EF6|id=[[File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Megan Skiendel]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5rv051917q739vjm5ty7761b98kr5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Sophia Laforteza de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284087</id>
    <revision>
      <id>4506096</id>
      <parentid>4505384</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="6ewxkdi1cb2s45j0ezdnxju6og2fphf" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#AC86FF|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File: Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Sophia Laforteza]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ewxkdi1cb2s45j0ezdnxju6og2fphf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506097</id>
      <parentid>4506096</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="3ahbt4vs9mjadce7h33w1g4e7crd2qv" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#AC86FF|info-s=8|info-fc=#F8E165|id=[[File: Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Sophia Laforteza]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ahbt4vs9mjadce7h33w1g4e7crd2qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Manon Bannerman de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284088</id>
    <revision>
      <id>4506082</id>
      <parentid>4505386</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="7njiklyczam0yg2ias2e3q382jf1n1n" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#F4D03F|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>7njiklyczam0yg2ias2e3q382jf1n1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506083</id>
      <parentid>4506082</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="pozvc5e3rye7qgnccq0cmrkfwc5fte6" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#DFD375|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>pozvc5e3rye7qgnccq0cmrkfwc5fte6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506084</id>
      <parentid>4506083</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="cedbowco80m58dm8ui1xc60135h4znd" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>cedbowco80m58dm8ui1xc60135h4znd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506086</id>
      <parentid>4506084</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="mc3l1aep8s15xfa6gzf67tp19jjjjk7" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#F4D068|info-s=8|info-fc=#000|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>mc3l1aep8s15xfa6gzf67tp19jjjjk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506093</id>
      <parentid>4506086</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="8btoemnhqgcm8i5zcjv4l6qpmdeeiat" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#fdfd96|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>8btoemnhqgcm8i5zcjv4l6qpmdeeiat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506094</id>
      <parentid>4506093</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="b1k29q1hll9e0zoveo2bj2ymazochi1" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#F8E165|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1k29q1hll9e0zoveo2bj2ymazochi1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506095</id>
      <parentid>4506094</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="e6cwipj6yw5bya0dnku279fpj5xb9rk" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#F8E165|info-s=8|info-fc=#AC86FF|id=[[File:Manon 2024.png|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Manon Bannerman]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>e6cwipj6yw5bya0dnku279fpj5xb9rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Lara Raj de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284089</id>
    <revision>
      <id>4506081</id>
      <parentid>4505385</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="mtzxdai6r5o8y13kgout3ibhof2rv15" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#88C55D|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File: Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Lara Raj]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtzxdai6r5o8y13kgout3ibhof2rv15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506089</id>
      <parentid>4506081</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="rnyi7wn6a3kcu0w5fclt3ufp452z6xn" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#77DD77|info-s=8|info-fc=#fff|id=[[File: Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Lara Raj]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnyi7wn6a3kcu0w5fclt3ufp452z6xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506098</id>
      <parentid>4506089</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="405" sha1="o6gjy8jp3e9qp1772ijzhudg9xoapoe" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#77DD77|info-s=8|info-fc=#FF69B4|id=[[File: Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|60px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Lara Raj]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6gjy8jp3e9qp1772ijzhudg9xoapoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plantía:Daniela Avanzini de Katseye</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284090</id>
    <revision>
      <id>4506080</id>
      <parentid>4505382</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="cz24bwzvslmrr310g6j1t3i1a5uwuos" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#62B8E1|info=8|info-fc=#fff|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>cz24bwzvslmrr310g6j1t3i1a5uwuos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506088</id>
      <parentid>4506080</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="sqamowdtuhru15pwos2ixd50m3aqjb6" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#87CEEB|info=8|info-fc=#fff|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqamowdtuhru15pwos2ixd50m3aqjb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506101</id>
      <parentid>4506088</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="jw9u13uxq3f70hxkcm12aoi7276zkva" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#87CEEB|info=8|info-fc=#FF7F50|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>jw9u13uxq3f70hxkcm12aoi7276zkva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506102</id>
      <parentid>4506101</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="qbya9ly98jj9d12etgon879wc6e5mue" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#87CEEB|info=8|info-fc=#FF7F50|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= '''La miembru de [[Katseye]] favorita de esti usuariu ye [[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>qbya9ly98jj9d12etgon879wc6e5mue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506103</id>
      <parentid>4506102</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="jw9u13uxq3f70hxkcm12aoi7276zkva" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFD700|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#87CEEB|info=8|info-fc=#FF7F50|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>jw9u13uxq3f70hxkcm12aoi7276zkva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506108</id>
      <parentid>4506103</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T05:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="okqaffflggjwh69oghkrcvjotdf4cb7" xml:space="preserve">{{Userbox/Userbox|border-c=#FFD700|border-s=1|id-c=#FFDAB9|id-s=12|id-fc=#fff|info-c=#88E3E3|info=8|info-fc=#FF7F50|id=[[File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|50px]]
|info= La miembru de '''[[Katseye]]''' favorita de esti usuariu ye '''[[Daniela Avanzini]]'''}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Plantíes userbox Katseye]]&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>okqaffflggjwh69oghkrcvjotdf4cb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Taller 7</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284105</id>
    <revision>
      <id>4505934</id>
      <parentid>4505885</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T15:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;__LEAD_SECTION__&quot; from the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/173561900|Río Loa]]&quot;</comment>
      <origin>4505934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="815" sha1="9qpmbx19p822g9xspyzevj1hdzvz3fn" xml:space="preserve">== __LEAD_SECTION__ ==

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta comuña de [[Tocopilla]]. Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]].&amp;nbsp;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta. &amp;nbsp;&amp;nbsp; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.</text>
      <sha1>9qpmbx19p822g9xspyzevj1hdzvz3fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505935</id>
      <parentid>4505934</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T15:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4505935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="791" sha1="gnwf7t2zrel3nvnl5an95v8z9q6u70l" xml:space="preserve">El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta comuña de [[Tocopilla]]. Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]].&amp;nbsp;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta. &amp;nbsp;&amp;nbsp; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.</text>
      <sha1>gnwf7t2zrel3nvnl5an95v8z9q6u70l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505936</id>
      <parentid>4505935</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T15:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="823" sha1="23szdnk7eemsc2osebn05nurackntfq" xml:space="preserve">El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta comuña de [[Tocopilla]]. Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]].&amp;nbsp;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta. &amp;nbsp;&amp;nbsp; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>23szdnk7eemsc2osebn05nurackntfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505937</id>
      <parentid>4505936</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T15:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="cvu73dcu84g7rwxphxv2fl7h8bvp12c" xml:space="preserve">El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta comuña de [[Tocopilla]]. Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]].&amp;nbsp;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta. A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>cvu73dcu84g7rwxphxv2fl7h8bvp12c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505938</id>
      <parentid>4505937</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T15:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="943" sha1="s094cuw5t151qatv32y1pb4jcd125nj" xml:space="preserve">El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta comuña de [[Tocopilla]]. Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta. A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>s094cuw5t151qatv32y1pb4jcd125nj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505939</id>
      <parentid>4505938</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1047" sha1="a7shr2tnjeb20tqpa82jdcsg9pn09zb" xml:space="preserve">El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>a7shr2tnjeb20tqpa82jdcsg9pn09zb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505940</id>
      <parentid>4505939</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="q4geqb3dfakthouyu2razd1a30iwie4" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>q4geqb3dfakthouyu2razd1a30iwie4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505941</id>
      <parentid>4505940</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="0aag2dl388lzwvz1vtapigiuvdff8v3" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

{{Xeografía}}

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>0aag2dl388lzwvz1vtapigiuvdff8v3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505942</id>
      <parentid>4505941</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="swnui286uc6jvfy7agz6npiq74topos" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
{{Xeografía}}
El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>swnui286uc6jvfy7agz6npiq74topos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505943</id>
      <parentid>4505942</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T16:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="8mgcya9ulqzi1kk8l3x2phbiqxlejf2" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>8mgcya9ulqzi1kk8l3x2phbiqxlejf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505965</id>
      <parentid>4505943</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1066" sha1="83kp75i54eb2fues7ylrip9ob39ym5m" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>83kp75i54eb2fues7ylrip9ob39ym5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505966</id>
      <parentid>4505965</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1058" sha1="dnwv8cnnt7eu2a94233ez5ruez9kzja" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>dnwv8cnnt7eu2a94233ez5ruez9kzja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505967</id>
      <parentid>4505966</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="ayg8zy4q42lt9v4jgqihq645xqqislg" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>ayg8zy4q42lt9v4jgqihq645xqqislg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505968</id>
      <parentid>4505967</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="odyd18wouhysgdjzyfr478c1j6q14id" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>odyd18wouhysgdjzyfr478c1j6q14id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505969</id>
      <parentid>4505968</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="6y7ayj9ziu1qlq1qg3bfbqlznvu017p" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:🇻🇪&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:🇻🇪&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>6y7ayj9ziu1qlq1qg3bfbqlznvu017p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505970</id>
      <parentid>4505969</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="odyd18wouhysgdjzyfr478c1j6q14id" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona, lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>odyd18wouhysgdjzyfr478c1j6q14id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505971</id>
      <parentid>4505970</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="eipmru53lhx5zw7vhw7moo4iy8ycjfa" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>eipmru53lhx5zw7vhw7moo4iy8ycjfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505972</id>
      <parentid>4505971</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="oum46r76d75npjyxtkxv2r02aazye68" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;&lt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>oum46r76d75npjyxtkxv2r02aazye68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505973</id>
      <parentid>4505972</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="7gl91es9rf127n21nc7kmmhjm89zn3r" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>7gl91es9rf127n21nc7kmmhjm89zn3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505974</id>
      <parentid>4505973</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="qzuvnvg38a92rlsrektubgxk4iburi9" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qzuvnvg38a92rlsrektubgxk4iburi9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505975</id>
      <parentid>4505974</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="7pc0cbo1smdlv3ivs5w3fnazwjebh9g" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.&lt;ref&gt;https://lanturcalama.cl/oasis-de-calama/&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>7pc0cbo1smdlv3ivs5w3fnazwjebh9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505976</id>
      <parentid>4505975</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Sustituyendo la páxina por '[[:es:Río_Loa|Río Loa]]'</comment>
      <origin>4505976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="tn7ta5g7al648ytv4zyglrsbh1acgnx" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]</text>
      <sha1>tn7ta5g7al648ytv4zyglrsbh1acgnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505977</id>
      <parentid>4505976</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="7pc0cbo1smdlv3ivs5w3fnazwjebh9g" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

El Loa forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.&lt;ref&gt;https://lanturcalama.cl/oasis-de-calama/&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>7pc0cbo1smdlv3ivs5w3fnazwjebh9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505978</id>
      <parentid>4505977</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1174" sha1="iw8cq9ja68d6zn067fsrz8zfbw5zkox" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

Forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km2, siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.&lt;ref&gt;https://lanturcalama.cl/oasis-de-calama/&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>iw8cq9ja68d6zn067fsrz8zfbw5zkox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505979</id>
      <parentid>4505978</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1175" sha1="9cyyqu7y3b14bnnkd6aqpq76bnhtd8g" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

Forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km², siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|Desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.&lt;ref&gt;https://lanturcalama.cl/oasis-de-calama/&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>9cyyqu7y3b14bnnkd6aqpq76bnhtd8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505980</id>
      <parentid>4505979</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T17:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1175" sha1="tpu5w1hx0l1oxizm5vxmf73ad9xmz4s" xml:space="preserve">[[:es:Río_Loa|Río Loa]]

El '''Ríu Loa''' ye un cursu d'agua intermitente del Norte Grande de [[Chile]], ente la Rexón de Tarapacá y la Rexón d'Antofagasta, comuña de [[Tocopilla]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.landata.cl/nueva-cuenca-del-rio-loa/&lt;/ref&gt; Con un llargor de 440 km, ye'l ríu más llargu de Chile, travesando gran parte del [[Desiertu d'Atacama|desiertu de Atacama]] dende'l so orixe nel [[Andes|Cordal de los Andes]] hasta llegar al [[océanu Pacíficu]], en Caleta Huelén.&lt;ref&gt;https://www.meteored.cl/noticias/actualidad/estos-son-los-tres-rios-mas-largos-de-chile.html&lt;/ref&gt;

Forma una [[Conca (accidente xeográficu)|cuenca hidrográfica]] que supera los 33 570 km², siendo la mayor de too el país y l'única exorreica de tola Rexón de Antofagasta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; A pesar de la so gran superficie, el Loa tien un baxu caudal por cuenta de les característiques [[Ermu|desértiques]] de la zona,&lt;ref&gt;https://www.ventisca.cl/alto-el-loa/geografia/clima-alto-loa/&lt;/ref&gt; lo que nun torga que forme importantes [[Oasis]] a lo llargo del so percorríu como'l de Calama.&lt;ref&gt;https://lanturcalama.cl/oasis-de-calama/&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>tpu5w1hx0l1oxizm5vxmf73ad9xmz4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alianza Francesa de Traiguén</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284106</id>
    <revision>
      <id>4505993</id>
      <timestamp>2026-07-24T23:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;__LEAD_SECTION__&quot; from the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/172731419|Alianza Francesa de Traiguén]]&quot;</comment>
      <origin>4505993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="7usgpsel9gnc2csgn71wf03eany8hu8" xml:space="preserve">== __LEAD_SECTION__ ==

L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7usgpsel9gnc2csgn71wf03eany8hu8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505994</id>
      <parentid>4505993</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* __LEAD_SECTION__ */</comment>
      <origin>4505994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="1bw053srutcrwok5ltfkzgq5kei3wyo" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1bw053srutcrwok5ltfkzgq5kei3wyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505995</id>
      <parentid>4505994</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="821" sha1="sohhfayjsdiltv4tymmytffy30df73s" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>sohhfayjsdiltv4tymmytffy30df73s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505996</id>
      <parentid>4505995</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="8y5vnlak6tyi5xcnsy7mbgmjlq9oq99" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;


[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>8y5vnlak6tyi5xcnsy7mbgmjlq9oq99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505997</id>
      <parentid>4505996</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="qfi2z34k6eahgatehhowi7aqgxwiz0c" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;
[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qfi2z34k6eahgatehhowi7aqgxwiz0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505998</id>
      <parentid>4505997</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4505998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="rn7yce1pk1h0jwce0g40o2wquaut1m9" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacados ==

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>rn7yce1pk1h0jwce0g40o2wquaut1m9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4505999</id>
      <parentid>4505998</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alumnos destacados */</comment>
      <origin>4505999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="jfdzco3mluzeo728ftjrx1mswe60m6q" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==


== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>jfdzco3mluzeo728ftjrx1mswe60m6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506000</id>
      <parentid>4505999</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alumnos destacaos */</comment>
      <origin>4506000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1164" sha1="qch6e8yvemq3ovbnllxivux61euj038" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;
Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;
Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qch6e8yvemq3ovbnllxivux61euj038</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506001</id>
      <parentid>4506000</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alumnos destacaos */</comment>
      <origin>4506001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1174" sha1="qenwueefc1awflnsbqpz4jdxelecl3f" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;
Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>qenwueefc1awflnsbqpz4jdxelecl3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506002</id>
      <parentid>4506001</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alumnos destacaos */</comment>
      <origin>4506002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1278" sha1="52irukpwo90qf6h7r7y4246v01j526u" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>52irukpwo90qf6h7r7y4246v01j526u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506003</id>
      <parentid>4506002</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T23:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alumnos destacaos */</comment>
      <origin>4506003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1280" sha1="plvn2dl94bx93djzf0osw5e3qob9mdj" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>plvn2dl94bx93djzf0osw5e3qob9mdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506007</id>
      <parentid>4506003</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4506007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1354" sha1="5vpuompobqt733jgxyswz7zr5bnbb8h" xml:space="preserve">
L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>5vpuompobqt733jgxyswz7zr5bnbb8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506009</id>
      <parentid>4506007</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="00sxji541j7apqu3iokyihor8wuge70" xml:space="preserve">L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

[[:es:Alianza Francesa de Traiguén]]

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>00sxji541j7apqu3iokyihor8wuge70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506010</id>
      <parentid>4506009</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v" xml:space="preserve">L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506011</id>
      <parentid>4506010</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jackie SMG treslladó la páxina &quot;[[Usuariu:Jackie SMG/Taller 8]]&quot; a &quot;[[Alianza Francesa de Traiguén]]&quot;</comment>
      <origin>4506010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v" xml:space="preserve">L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506016</id>
      <parentid>4506011</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;__LEAD_SECTION__&quot; from the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/172731419|Alianza Francesa de Traiguén]]&quot;</comment>
      <origin>4506016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="irkw2g24uqmzc9iwprtr11v381sbrwi" xml:space="preserve">L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== __LEAD_SECTION__ ==
.
== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>irkw2g24uqmzc9iwprtr11v381sbrwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506017</id>
      <parentid>4506016</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <origin>4506017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v" xml:space="preserve">L''''Alianza francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>k6epqimpsy5tbcqarwj6xeqy84hf18v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506018</id>
      <parentid>4506017</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="64hsmrewwmfzty0ulnftpgv9rp6ji6a" xml:space="preserve">L''''Alianza Francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza Francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}</text>
      <sha1>64hsmrewwmfzty0ulnftpgv9rp6ji6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506039</id>
      <parentid>4506018</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencies */</comment>
      <origin>4506039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="lb5wbiklui9ejh9hb1a7yewwkinaezr" xml:space="preserve">L''''Alianza Francesa de Traiguén''' (en [[Idioma francés|francés]]: Alliance Française de Traiguen, en [[castellanu]]: Alianza Francesa de Traiguén), allugada na comuña [[Chile|chilena]] de Traiguèn, provincia de Malleco, foi fundada'l 21 d'agostu de 1891, convirtiéndose na primer institución dedicada a la enseñanza del Idioma francés en Chile y l'alianza francesa más antigua de [[Hispanoamérica]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita web|url=https://magistercienciassociales.ufro.cl/wp-content/uploads/2018/11/MARDONES-Christian-mardones.pdf|títulu=Traiguén 1878-1930: Vivir en la Araucanía de la post ocupación.|último=Mardones Salazar|primero=Christian|año=2009|editorial=Facultad de Educación y Humanidades de la [[Universidad de La Frontera]]|fechaaccesu=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== Alumnos destacaos ==
* Luis Fernando Luengo (1921-2015), abogado y político;&lt;ref&gt;https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Luis_Fernando_Luengo_Escalona&lt;/ref&gt;
* Esteban Parrochia Beguin (1924-2013), médico;
* Manuel Galilea Widmer (1928-2015), político;
* Juan Parrochia Beguin (1930-2016), arquitecto y urbanista;
* Bruno Stagno Levy (*1943), arquitecto;&lt;ref&gt;http://www.economiaynegocios.cl/noticias/noticias.asp?id=181005&lt;/ref&gt;
* Claudio Dib Venturelli, físico.

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría:1891]]</text>
      <sha1>lb5wbiklui9ejh9hb1a7yewwkinaezr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu:Jackie SMG/Taller 8</title>
    <ns>2</ns>
    <id>284107</id>
    <revision>
      <id>4506012</id>
      <timestamp>2026-07-25T00:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Jackie SMG treslladó la páxina &quot;[[Usuariu:Jackie SMG/Taller 8]]&quot; a &quot;[[Alianza Francesa de Traiguén]]&quot;</comment>
      <origin>4506012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="8y423wh0jhhk7v570vipxg7v5odksla" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Alianza Francesa de Traiguén]]</text>
      <sha1>8y423wh0jhhk7v570vipxg7v5odksla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506013</id>
      <parentid>4506012</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T00:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506028</id>
      <parentid>4506013</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="bpuyp498dpxyy2n7puug2ahfmaxclj4" xml:space="preserve">https://www.gbif.org/taxon/L5FRF</text>
      <sha1>bpuyp498dpxyy2n7puug2ahfmaxclj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506029</id>
      <parentid>4506028</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="4gu3d82u4suhf6r8ewd9vn3u1j0xj0v" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;diff=prev&amp;oldid=4506026</text>
      <sha1>4gu3d82u4suhf6r8ewd9vn3u1j0xj0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506030</id>
      <parentid>4506029</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="dxqvg7azdy6586ctcm19p1gkn8mc204" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026</text>
      <sha1>dxqvg7azdy6586ctcm19p1gkn8mc204</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506035</id>
      <parentid>4506030</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="59222gcwurc8ymg4klogw5d9rkmdcqv" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034</text>
      <sha1>59222gcwurc8ymg4klogw5d9rkmdcqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506045</id>
      <parentid>4506035</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="edx04ye43dx9ziac60aetc5n9jarcyi" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043</text>
      <sha1>edx04ye43dx9ziac60aetc5n9jarcyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506046</id>
      <parentid>4506045</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="951298usozbwj2498jrsmd8johgo36b" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>951298usozbwj2498jrsmd8johgo36b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506047</id>
      <parentid>4506046</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="6jzi4lh0axg7pm46sr7jnjrj0bqy5i3" xml:space="preserve">https://ast.wikipedia.org/w/index.php?&lt;/ref&gt;title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?&lt;/ref&gt;title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>6jzi4lh0axg7pm46sr7jnjrj0bqy5i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506048</id>
      <parentid>4506047</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="7s0wj6d5jrne8fcudzgad54n9oq08kj" xml:space="preserve">&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?&lt;/ref&gt;title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?&lt;/ref&gt;title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7s0wj6d5jrne8fcudzgad54n9oq08kj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506049</id>
      <parentid>4506048</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="3qkr6sz7x77pksppzadvts8o5lf6ltw" xml:space="preserve">&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;
https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;
&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>3qkr6sz7x77pksppzadvts8o5lf6ltw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506050</id>
      <parentid>4506049</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="7svpy62bardozbf95zc39m0q2xenhax" xml:space="preserve">&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;

https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;

&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7svpy62bardozbf95zc39m0q2xenhax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506051</id>
      <parentid>4506050</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="lewezhg9bccj5hc5g80escf0iow3sxv" xml:space="preserve">&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;

&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;

&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lewezhg9bccj5hc5g80escf0iow3sxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506052</id>
      <parentid>4506051</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="cjg0kghy2mx4bhxfacxx3kvbdgn4t4y" xml:space="preserve">&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;

&lt;/ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>cjg0kghy2mx4bhxfacxx3kvbdgn4t4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506053</id>
      <parentid>4506052</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="igwvoqjos2ud345t1u4lrr2g45rhggy" xml:space="preserve">

&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>igwvoqjos2ud345t1u4lrr2g45rhggy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506054</id>
      <parentid>4506053</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="f2wns71fd49mp826zy4orzwoygauap0" xml:space="preserve">
&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>f2wns71fd49mp826zy4orzwoygauap0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506055</id>
      <parentid>4506054</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adalia decempunctata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284108</id>
    <revision>
      <id>4506025</id>
      <timestamp>2026-07-25T01:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/171585291|Adalia decempunctata]]&quot;</comment>
      <origin>4506025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506026</id>
      <parentid>4506025</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:06:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="st81zwj7bbgulpgldlyemdhmwvxle3i" xml:space="preserve">'''''Adalia decempunctata''''', tamién conocida como '''maruxu de diez puntos''', ye una [[especie]] de [[Coccinellidae|maruxu]] del [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] ''Adalia'', [[Orde (bioloxía)|orde]] [[Coleoptera]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.gbif.org/taxon/L5FRF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biolib.cz/en/taxon/id10815/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&amp;id=115343&lt;/ref&gt; Foi descrita por [[Carl von Linné|Linnaeus]] en 1758.

== Descripción ==
Pue algamar un llargor corporal d'aproximao 3,5 a 5 mm (0,14 a 0,20 pulgaes).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Esta especie ye mui variable.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; De fechu, los individuos puen tener un color de fondu coloráu, naranxa o marrón y ente 0 y 12 manches élitrales escures distintes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Estos escarabayos tienen el cuerpu glabru, de forma casi redonda.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Les pates y antenes suelen ser de color marrón o naranxa.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Distribución ==

Distribúise per [[Reinu Xuníu]], [[Países Baxos]], [[Bélxica]], [[Francia]], [[Suecia]], [[Suiza]], [[Alemaña]], [[Noruega]], [[Dinamarca]], [[Austria]], [[Irlanda]], [[España]], [[Finlandia]], [[Rusia]], [[Portugal]], [[Italia]], [[Luxemburgu]], [[Polonia]], [[Estonia]], [[Grecia]], [[Bielorrusia]], [[Ucraína]], [[Bulgaria]], [[Lituania]], [[Hungría]], [[Chequia]], [[Turquía]], [[Arxelia]], [[Canadá]], [[Serbia]], [[Croacia]], [[Israel]], [[Rumanía]], [[Eslovenia]], [[Albania]], [[Chipre]], [[Letonia]], [[Eslovaquia]], [[Xeorxa]], [[Marruecos]], [[Mongolia]], [[Siria]], [[Andorra]], [[Paquistán]], [[Armenia]], [[Bosnia y Herzegovina]], [[Kazakstán]], [[Liechtenstein]], [[Macedonia del Norte]], [[Malta]] y [[Uzbequistán]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.zin.ru/animalia/coleoptera/pdf/nikitsky_ukrainsky_2016_coccinellidae_of_moscow_province.pdf&lt;/ref&gt;

Habita n'árboles y arbustos.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20120317015629/http://www.thewcg.org.uk/Coccinellidae/0200G.htm&lt;/ref&gt; Foi atopada n'[[Prunus dulcis|almendrales]] y [[Pinus|pinos]] onde s'alimenta de pulgones.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna d'Europa]]</text>
      <sha1>st81zwj7bbgulpgldlyemdhmwvxle3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coregonus lucinensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284109</id>
    <revision>
      <id>4506034</id>
      <timestamp>2026-07-25T01:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Páxina creada con «'''Coregonus lucinensis''' ye una [[especie]] de pexe de la familia [[Salmonidae]] nel orde de los Salmoniformes. Ye una de les poques especies que desova en [[primavera]].&lt;ref&gt;https://www.researchgate.net/publication/263215166_Evidence_for_independent_origin_of_two_spring-spawning_ciscoes_Salmoniformes_Coregonidae_in_Germany&lt;/ref&gt;   {{Ficha de taxón|image2_caption|name=''Coregonus lucinensis''|status=VU|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordata]]|classis=Actinopterygi...»</comment>
      <origin>4506034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="dc5vliaborlgdxz0azli5t2fwi4sljw" xml:space="preserve">'''Coregonus lucinensis''' ye una [[especie]] de pexe de la familia [[Salmonidae]] nel orde de los Salmoniformes. Ye una de les poques especies que desova en [[primavera]].&lt;ref&gt;https://www.researchgate.net/publication/263215166_Evidence_for_independent_origin_of_two_spring-spawning_ciscoes_Salmoniformes_Coregonidae_in_Germany&lt;/ref&gt; 

{{Ficha de taxón|image2_caption|name=''Coregonus lucinensis''|status=VU|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordata]]|classis=[[Actinopterygii]]|subclassis=[[Neopterygii]]|infraclassis=[[Teleostei]]|superordo=[[Protacanthopterygii]]|ordo=[[Salmoniformes]]|familia=[[Salmonidae]]|genus=[[Coregonus]]|species=C. lucinensis|subspecies=|binomial='''''Coregonus lucinensis'''''|range_map_width=240px|synonyms=}}

== Distribución ==
Distribúise per [[Alemaña]], más específicamente nel llagu Breite Luzin.&lt;ref&gt;https://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?genusname=Coregonus&amp;speciesname=lucinensis&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2008/show_species_details.php?record_id=5292430&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna d'Alemaña]]</text>
      <sha1>dc5vliaborlgdxz0azli5t2fwi4sljw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506037</id>
      <parentid>4506034</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Creada traduciendo la páxina «[[:es:Special:Redirect/revision/159283265|Coregonus lucinensis]]»</comment>
      <origin>4506037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="401" sha1="t9hg5yx98lc3fjc5tjeo9jybhms6r96" xml:space="preserve">{{Ficha de taxón|image2_caption|name=''Coregonus lucinensis''|status=VU|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordata]]|classis=[[Actinopterygii]]|subclassis=[[Neopterygii]]|infraclassis=[[Teleostei]]|superordo=[[Protacanthopterygii]]|ordo=[[Salmoniformes]]|familia=[[Salmonidae]]|genus=[[Coregonus]]|species=C. lucinensis|subspecies=|binomial='''''Coregonus lucinensis'''''|range_map_width=240px|synonyms=}}</text>
      <sha1>t9hg5yx98lc3fjc5tjeo9jybhms6r96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506038</id>
      <parentid>4506037</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="dc5vliaborlgdxz0azli5t2fwi4sljw" xml:space="preserve">'''Coregonus lucinensis''' ye una [[especie]] de pexe de la familia [[Salmonidae]] nel orde de los Salmoniformes. Ye una de les poques especies que desova en [[primavera]].&lt;ref&gt;https://www.researchgate.net/publication/263215166_Evidence_for_independent_origin_of_two_spring-spawning_ciscoes_Salmoniformes_Coregonidae_in_Germany&lt;/ref&gt; 

{{Ficha de taxón|image2_caption|name=''Coregonus lucinensis''|status=VU|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordata]]|classis=[[Actinopterygii]]|subclassis=[[Neopterygii]]|infraclassis=[[Teleostei]]|superordo=[[Protacanthopterygii]]|ordo=[[Salmoniformes]]|familia=[[Salmonidae]]|genus=[[Coregonus]]|species=C. lucinensis|subspecies=|binomial='''''Coregonus lucinensis'''''|range_map_width=240px|synonyms=}}

== Distribución ==
Distribúise per [[Alemaña]], más específicamente nel llagu Breite Luzin.&lt;ref&gt;https://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?genusname=Coregonus&amp;speciesname=lucinensis&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2008/show_species_details.php?record_id=5292430&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna d'Alemaña]]</text>
      <sha1>dc5vliaborlgdxz0azli5t2fwi4sljw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coregonus macrophthalmus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284110</id>
    <revision>
      <id>4506042</id>
      <timestamp>2026-07-25T01:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/159283268|Coregonus macrophthalmus]]&quot;</comment>
      <origin>4506042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506043</id>
      <parentid>4506042</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4506043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="qn0o06co1fbhcoodl3slqkf3j3eewbc" xml:space="preserve">'''''Coregonus macrophthalmus''''' ye una [[Especie|especie]] de [[pexe]] de la [[Familia (bioloxía)|familia]] [[Salmonidae]] nel [[Orde (bioloxía)|orde]] de los [[Salmonidae|Salmoniformes]].
{{Ficha de taxón|image2_caption|name=''Coregonus macrophthalmus''|status=LC|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordata]]|classis=[[Actinopterygii]]|subclassis=[[Neopterygii]]|infraclassis=[[Teleostei]]|superordo=[[Protacanthopterygii]]|ordo=[[Salmoniformes]]|familia=[[Salmonidae]]|genus=[[Coregonus]]|species=C. macrophthalmus|subspecies=|binomial='''''Coregonus macrophthalmus'''''|range_map_width=240px|synonyms=}}

== Distribución ==
Distribúise pol llagu de Constanza, anque tamién foi introducida nel norte d'[[Italia]] en 1970 con fines de [[pesca]], actividá que sigue hasta l'actualidá.&lt;ref&gt;https://www.iucnredlist.org/species/135663/4173958&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://lakecomofishing.com/blogs/news/fishing-on-lake-como-italy&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://fish-commercial-names.ec.europa.eu/fish-names/species/coregonus-macrophthalmus_it&lt;/ref&gt;

== Alimentación ==
Come [[plancton]] ya [[inseutos]].&lt;ref&gt;Kottelat, M. i J. Freyhof [[2007]]. Handbook of European freshwater fishes. Publications Kottelat, [[Cornol]], [[Suïssa]]. 646 p.&lt;/ref&gt;

== Referencies ==
{{Llistaref}}
[[Categoría: Fauna de Suiza]]
[[Categoría: Fauna d'Alemaña]]
[[Categoría: Fauna d'Austria]]</text>
      <sha1>qn0o06co1fbhcoodl3slqkf3j3eewbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuariu alderique:Jackie SMG/Dinámiques</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284111</id>
    <revision>
      <id>4506057</id>
      <timestamp>2026-07-25T01:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG */ nueva seición</comment>
      <origin>4506057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="l5z0nrdhunee3t3ubthj1330qjno6yf" xml:space="preserve">== Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG ==

Hola, organización:  [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 01:54 25 xnt 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l5z0nrdhunee3t3ubthj1330qjno6yf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506058</id>
      <parentid>4506057</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG */</comment>
      <origin>4506058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="ckymzof4u0uf8y8snf9iemiolewqmjg" xml:space="preserve">== Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG ==

Hola, organización:
Escribo p'avisar que cumplo con tolos requisitos de la Dinámica mentada enantes.&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043&lt;/ref&gt;
Munches gracies.[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 01:54 25 xnt 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ckymzof4u0uf8y8snf9iemiolewqmjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4506059</id>
      <parentid>4506058</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T01:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jackie SMG</username>
        <id>130890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG */</comment>
      <origin>4506059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="acgp465soa7ava9vtkvq9mchwdnnidv" xml:space="preserve">== Naturalista d'Europa 2026 - Jackie SMG ==

Hola, organización:

Escribo p'avisar que cumplo con tolos requisitos de la Dinámica mentada enantes.

Artículos:
# https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalia_decempunctata&amp;oldid=4506026
# https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_lucinensis&amp;oldid=4506034
# https://ast.wikipedia.org/w/index.php?title=Coregonus_macrophthalmus&amp;oldid=4506043
Munches gracies.[[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 01:54 25 xnt 2026 (UTC)</text>
      <sha1>acgp465soa7ava9vtkvq9mchwdnnidv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>