Wikipedia astwiki https://ast.wikipedia.org/wiki/Portada MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Medios Especial Alderique Usuariu Usuariu alderique Wikipedia Wikipedia alderique Ficheru Ficheru alderique MediaWiki MediaWiki alderique Plantía Plantía alderique Ayuda Ayuda alderique Categoría Categoría alderique TimedText TimedText talk Módulu Módulu alderique Event Event talk 0 1038 4527373 4502824 2026-09-11T21:14:08Z Dostojewskij 25653 /* Nacencies */ + [[Chiara Bazzoni]] 4527373 wikitext text/x-wiki {{Xunetu}} == Fechos == * [[1962]] - [[Arxelia]] algama la so independencia de [[Francia]]. == Nacencies == * [[1802]] - [[Pável Najímov]], almirante rusu (m. [[1855]]) * [[1810]] - [[P. T. Barnum]], empresariu, políticu y artista circense d'[[Estaos Xuníos]]. * [[1820]] - [[William John Macquorn Rankine]], inxenieru y físicu escocés. * [[1885]] - [[Blas Infante]], precursor del nacionalismu andaluz. * [[1889]] - [[Jean Cocteau]], artista francés. * [[1928]] - [[Pierre Mauroy]], políticu francés († 2013). * [[1936]] - [[James Mirrlees]], economista escocés, Premiu Nobel * [[1979]] - [[Amélie Mauresmo]], xugadora de tenis. * [[1984]] - [[Chiara Bazzoni]], atleta italiana. * [[1987]] - [[Carlos Carmona Bonet|Carlos Carmona]], futbolista español. * [[1996]] - [[La oveya Dolly]], primer mamíferu clonáu. == Muertes == * [[1927]] - [[Albrecht Kossel]], médicu alemán, [[premiu Nobel de Medicina]] en [[1910]]. * [[1966]] - [[George de Hevesy]], químicu húngaru, [[premiu Nobel de Química]] en [[1943]]. * [[1993]] - [[Honorio Díaz Díaz]], políticu ya líder campesinu asturianu (º [[28 de febreru]] de [[1908]]). * [[2023]] - [[Coco Lee]], cantante, baillarina y actriz de Ḥong Kong y Estaos Xuníos. == Referencies == {{llistaref}} {{commonscat}} {{meses}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Xunetu|05]] m60snrg1ffozjuw48ezj42rk7axt0xe 0 1120 4527358 4484978 2026-09-11T18:00:20Z Dostojewskij 25653 /* Muertes */ + [[Myrna Mack]] 4527358 wikitext text/x-wiki {{Setiembre}} El '''11 de setiembre''' ye'l 254ᵘ día del añu (255ᵘ nos años bisiestos). Falten 111 díes pa que termine. Ye'l primer día del añu del [[repurtoriu]] coptu. == Fechos == * [[1297]] - Batalla de la ponte de Stirling - Los [[Escocia|escoceses]] de [[William Wallace]] derroten a los [[Inglaterra|ingleses]]. * [[1541]] - Los araucanos esfarrapen [[Santiago de Chile]]. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] desembarca na islla de Manhattan. * [[1609]] - Anúnciase la orde d'espulsión de los moriscos d'[[España]]. * [[1709]] - Batalla de Malplaquet - [[Reinu Xuníu]], [[Holanda]] y [[Austria]] derroten a [[Francia]]. * [[1714]] - [[Barcelona]] ríndese a los exércitos borbones d'[[España]] y [[Francia]] na [[Guerra de socesión española]]. * [[1789]] - [[Alexander Hamilton]] ye nomáu primer Ayalgueru d'[[Estaos Xuníos]]. * [[1857]] - Colonos mormones y payutes mates 120 pioneros nel [[Monte Meadows]]. * [[1914]] - [[Australia]] invade Nueva Bretaña, derrotando al contixente [[Alemaña|alemán]] asitiáu ellí. * [[1919]] - Los marines d'[[Estaos Xuníos]] invanden [[Hondures]]. * [[1922]] - Entama'l mandatu británicu en [[Palestina]]. * [[1926]] - Intentu fallíu d'asesinar a [[Benito Mussolini]]. * [[1941]] - Entama la construcción d'[[El Pentágonu]]. * [[1941]] - [[Segunda guerra mundial]]: L'Armada norteamericana recibe órdenes d'atacar a los somarinos alemanes. * [[1943]] - La Wehrmacht ocupa [[Córcega]] ([[Francia]]) y [[Kosovu]] ([[Yugoslavia]]). ** Entama l'estermín de los ghettos de [[Minsk]] y [[Lida]]. * [[1944]] - Les primeres tropes norteamericanes crucen la llende alemana. * [[1948]] - [[Henri Queuille]] conviértese nel Primer ministru [[Francia|francés]]. * [[1961]] - Formación de la WWF (Fondu mundial pa la vida xabaz). * [[1973]] - En [[Chile]], el xeneral [[Augusto Pinochet]] dirixe un golpe d'estáu derribando al gobiernu democráticu encabezáu por [[Salvador Allende]]. La [[CIA]] llevaba trés años intentando acabar cola coalición d'izquierdes. * [[1989]] - La llende ente [[Hungría]] y [[Austria]] ábrese faciendo que miles d'alemanes orientales pasen a la [[RFA]]. * [[1997]] - [[Escocia]] vota pol restablecimientu del so propiu [[Parllamentu]] nel 700ᵘ aniversariu de la batalla de la ponte d'Stirling, y tres 290 años de xunión con [[Inglaterra]]. * [[2001]] - Ataques terroristes valten les [[Torres Ximielgues]] en [[Nueva York]] y dañen [[El Pentágonu]] en [[Washington DC]], matando cuasi trés mil persones. == Nacencies == * [[1524]] - [[Pierre de Ronsard]], poeta francés. * [[1903]] - [[Theodor Adorno]], filósofu y musicólogu alemán. * [[1910]] - [[Manuel Mujica Láinez]], escritor y periodista arxentín. * [[1913]] - [[Jacinto Convit]], médicu y científicu venezolanu. * [[1917]] - [[Ferdinand Marcos]], presidente filipín. * [[1935]] - [[Gherman Titov]], astronauta rusu. * [[1940]] - [[Brian de Palma]], cineasta. * [[1945]] - [[Franz Beckenbauer]], futbolista alemán. * [[1945]] - [[José Feliciano]], cantante portorricanu. == Muertes == * [[1808]] - [[José Celestino Mutis]], matemáticu y botánicu español. * [[1888]] - [[Domingo Sarmiento]], [[política|políticu]] [[Arxentina|arxentín]], faciendo qu'esti día seya'l del maestru en [[Llatinoamérica]]. * [[1971]] - [[Nikita Khrushchov]], dirixente soviéticu. * [[1973]] - [[Salvador Allende]], presidente chilenu. * [[1987]] - [[Peter Tosh]], músicu xamaicanu. * [[1990]] - [[Myrna Mack]], antropóloga guatemaliana (° [[1949]]). * [[2003]] - [[Anna Lindh]], ministra sueca. == Referencies == {{llistaref}} {{meses}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Setiembre|11]] efqkj8yvetd1ejx45hyf02d1vvr1u53 4527360 4527358 2026-09-11T18:03:10Z Dostojewskij 25653 /* Muertes */ ° 1732, ° 1811 4527360 wikitext text/x-wiki {{Setiembre}} El '''11 de setiembre''' ye'l 254ᵘ día del añu (255ᵘ nos años bisiestos). Falten 111 díes pa que termine. Ye'l primer día del añu del [[repurtoriu]] coptu. == Fechos == * [[1297]] - Batalla de la ponte de Stirling - Los [[Escocia|escoceses]] de [[William Wallace]] derroten a los [[Inglaterra|ingleses]]. * [[1541]] - Los araucanos esfarrapen [[Santiago de Chile]]. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] desembarca na islla de Manhattan. * [[1609]] - Anúnciase la orde d'espulsión de los moriscos d'[[España]]. * [[1709]] - Batalla de Malplaquet - [[Reinu Xuníu]], [[Holanda]] y [[Austria]] derroten a [[Francia]]. * [[1714]] - [[Barcelona]] ríndese a los exércitos borbones d'[[España]] y [[Francia]] na [[Guerra de socesión española]]. * [[1789]] - [[Alexander Hamilton]] ye nomáu primer Ayalgueru d'[[Estaos Xuníos]]. * [[1857]] - Colonos mormones y payutes mates 120 pioneros nel [[Monte Meadows]]. * [[1914]] - [[Australia]] invade Nueva Bretaña, derrotando al contixente [[Alemaña|alemán]] asitiáu ellí. * [[1919]] - Los marines d'[[Estaos Xuníos]] invanden [[Hondures]]. * [[1922]] - Entama'l mandatu británicu en [[Palestina]]. * [[1926]] - Intentu fallíu d'asesinar a [[Benito Mussolini]]. * [[1941]] - Entama la construcción d'[[El Pentágonu]]. * [[1941]] - [[Segunda guerra mundial]]: L'Armada norteamericana recibe órdenes d'atacar a los somarinos alemanes. * [[1943]] - La Wehrmacht ocupa [[Córcega]] ([[Francia]]) y [[Kosovu]] ([[Yugoslavia]]). ** Entama l'estermín de los ghettos de [[Minsk]] y [[Lida]]. * [[1944]] - Les primeres tropes norteamericanes crucen la llende alemana. * [[1948]] - [[Henri Queuille]] conviértese nel Primer ministru [[Francia|francés]]. * [[1961]] - Formación de la WWF (Fondu mundial pa la vida xabaz). * [[1973]] - En [[Chile]], el xeneral [[Augusto Pinochet]] dirixe un golpe d'estáu derribando al gobiernu democráticu encabezáu por [[Salvador Allende]]. La [[CIA]] llevaba trés años intentando acabar cola coalición d'izquierdes. * [[1989]] - La llende ente [[Hungría]] y [[Austria]] ábrese faciendo que miles d'alemanes orientales pasen a la [[RFA]]. * [[1997]] - [[Escocia]] vota pol restablecimientu del so propiu [[Parllamentu]] nel 700ᵘ aniversariu de la batalla de la ponte d'Stirling, y tres 290 años de xunión con [[Inglaterra]]. * [[2001]] - Ataques terroristes valten les [[Torres Ximielgues]] en [[Nueva York]] y dañen [[El Pentágonu]] en [[Washington DC]], matando cuasi trés mil persones. == Nacencies == * [[1524]] - [[Pierre de Ronsard]], poeta francés. * [[1903]] - [[Theodor Adorno]], filósofu y musicólogu alemán. * [[1910]] - [[Manuel Mujica Láinez]], escritor y periodista arxentín. * [[1913]] - [[Jacinto Convit]], médicu y científicu venezolanu. * [[1917]] - [[Ferdinand Marcos]], presidente filipín. * [[1935]] - [[Gherman Titov]], astronauta rusu. * [[1940]] - [[Brian de Palma]], cineasta. * [[1945]] - [[Franz Beckenbauer]], futbolista alemán. * [[1945]] - [[José Feliciano]], cantante portorricanu. == Muertes == * [[1808]] - [[José Celestino Mutis]], matemáticu y botánicu español (° [[1732]]). * [[1888]] - [[Domingo Sarmiento]], [[política|políticu]] [[Arxentina|arxentín]], faciendo qu'esti día seya'l del maestru en [[Llatinoamérica]] (° [[1811]]). * [[1971]] - [[Nikita Khrushchov]], dirixente soviéticu. * [[1973]] - [[Salvador Allende]], presidente chilenu. * [[1987]] - [[Peter Tosh]], músicu xamaicanu. * [[1990]] - [[Myrna Mack]], antropóloga guatemaliana (° [[1949]]). * [[2003]] - [[Anna Lindh]], ministra sueca. == Referencies == {{llistaref}} {{meses}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Setiembre|11]] 8hqoln0c0jkcoku92bnxm7nujic5alu 4527361 4527360 2026-09-11T18:05:51Z Dostojewskij 25653 /* Muertes */ ° 1894, ° 1908, ° 1944, ° 1957 4527361 wikitext text/x-wiki {{Setiembre}} El '''11 de setiembre''' ye'l 254ᵘ día del añu (255ᵘ nos años bisiestos). Falten 111 díes pa que termine. Ye'l primer día del añu del [[repurtoriu]] coptu. == Fechos == * [[1297]] - Batalla de la ponte de Stirling - Los [[Escocia|escoceses]] de [[William Wallace]] derroten a los [[Inglaterra|ingleses]]. * [[1541]] - Los araucanos esfarrapen [[Santiago de Chile]]. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] desembarca na islla de Manhattan. * [[1609]] - Anúnciase la orde d'espulsión de los moriscos d'[[España]]. * [[1709]] - Batalla de Malplaquet - [[Reinu Xuníu]], [[Holanda]] y [[Austria]] derroten a [[Francia]]. * [[1714]] - [[Barcelona]] ríndese a los exércitos borbones d'[[España]] y [[Francia]] na [[Guerra de socesión española]]. * [[1789]] - [[Alexander Hamilton]] ye nomáu primer Ayalgueru d'[[Estaos Xuníos]]. * [[1857]] - Colonos mormones y payutes mates 120 pioneros nel [[Monte Meadows]]. * [[1914]] - [[Australia]] invade Nueva Bretaña, derrotando al contixente [[Alemaña|alemán]] asitiáu ellí. * [[1919]] - Los marines d'[[Estaos Xuníos]] invanden [[Hondures]]. * [[1922]] - Entama'l mandatu británicu en [[Palestina]]. * [[1926]] - Intentu fallíu d'asesinar a [[Benito Mussolini]]. * [[1941]] - Entama la construcción d'[[El Pentágonu]]. * [[1941]] - [[Segunda guerra mundial]]: L'Armada norteamericana recibe órdenes d'atacar a los somarinos alemanes. * [[1943]] - La Wehrmacht ocupa [[Córcega]] ([[Francia]]) y [[Kosovu]] ([[Yugoslavia]]). ** Entama l'estermín de los ghettos de [[Minsk]] y [[Lida]]. * [[1944]] - Les primeres tropes norteamericanes crucen la llende alemana. * [[1948]] - [[Henri Queuille]] conviértese nel Primer ministru [[Francia|francés]]. * [[1961]] - Formación de la WWF (Fondu mundial pa la vida xabaz). * [[1973]] - En [[Chile]], el xeneral [[Augusto Pinochet]] dirixe un golpe d'estáu derribando al gobiernu democráticu encabezáu por [[Salvador Allende]]. La [[CIA]] llevaba trés años intentando acabar cola coalición d'izquierdes. * [[1989]] - La llende ente [[Hungría]] y [[Austria]] ábrese faciendo que miles d'alemanes orientales pasen a la [[RFA]]. * [[1997]] - [[Escocia]] vota pol restablecimientu del so propiu [[Parllamentu]] nel 700ᵘ aniversariu de la batalla de la ponte d'Stirling, y tres 290 años de xunión con [[Inglaterra]]. * [[2001]] - Ataques terroristes valten les [[Torres Ximielgues]] en [[Nueva York]] y dañen [[El Pentágonu]] en [[Washington DC]], matando cuasi trés mil persones. == Nacencies == * [[1524]] - [[Pierre de Ronsard]], poeta francés. * [[1903]] - [[Theodor Adorno]], filósofu y musicólogu alemán. * [[1910]] - [[Manuel Mujica Láinez]], escritor y periodista arxentín. * [[1913]] - [[Jacinto Convit]], médicu y científicu venezolanu. * [[1917]] - [[Ferdinand Marcos]], presidente filipín. * [[1935]] - [[Gherman Titov]], astronauta rusu. * [[1940]] - [[Brian de Palma]], cineasta. * [[1945]] - [[Franz Beckenbauer]], futbolista alemán. * [[1945]] - [[José Feliciano]], cantante portorricanu. == Muertes == * [[1808]] - [[José Celestino Mutis]], matemáticu y botánicu español (° [[1732]]). * [[1888]] - [[Domingo Sarmiento]], [[política|políticu]] [[Arxentina|arxentín]], faciendo qu'esti día seya'l del maestru en [[Llatinoamérica]] (° [[1811]]). * [[1971]] - [[Nikita Khrushchov]], dirixente soviéticu (° [[1894]]). * [[1973]] - [[Salvador Allende]], presidente chilenu (° [[1908]]). * [[1987]] - [[Peter Tosh]], músicu xamaicanu (° [[1944]]). * [[1990]] - [[Myrna Mack]], antropóloga guatemaliana (° [[1949]]). * [[2003]] - [[Anna Lindh]], ministra sueca (° [[1957]]). == Referencies == {{llistaref}} {{meses}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Setiembre|11]] r9d3f01efso964tyi2l3o4p2f1jqjag 0 1196 4527371 4449447 2026-09-11T20:43:53Z Dostojewskij 25653 /* Nacencies */ + [[Ivan Basso]] 4527371 wikitext text/x-wiki {{Payares}} == Fechos == * [[1096]] - [[Primer Cruzada]]. * [[1811]] - Les [[Cortes de Cádiz]] aprueben la institución de la [[Lotería]] llamada nacional. * [[1897]] - [[Cuba]] y [[Puertu Ricu]] algamen l'autonomía. * [[1916]] - El gobiernu griegu de Venizelos declara la guerra a Alemaña. == Nacencies == * [[1786]] - [[José María Queipo de Llano]], presidente español. * [[1857]] - [[Ferdinand de Saussure]], llingüista suizu. * [[1894]] - [[Norbert Wiener]], matemáticu de los Estaos Xuníos. * [[1897]] - [[Manuel A. Odría]], presidente peruanu. * [[1898]] - [[Karl Waldemar Ziegler]], químicu alemán, [[Premiu Nobel de Química]] en [[1963]]. * [[1904]] - [[Alejo Carpentier]], escritor cubanu. * [[1906]] - [[Rodrigo Uría]], abogáu español, [[Premiu Príncipe d'Asturies]] [[1990]]. * [[1918]] - [[Patricio Aylwin Azócar]], políticu chilenu. * [[1922]] - [[Charles Schulz]], dibuxante de cómic de los Estaos Xuníos. * [[1938]] - [[Tina Turner]], cantante de los Estaos Xuníos. * [[1977]] - [[Ivan Basso]], ciclista de ruta italianu. * [[1979]] - [[Deborah Secco]], actriz brasilana. == Muertes == * [[1504]] - [[Sabela I de Castiella|Sabela I]], reina de Castiella y reina consorte d'Aragón. * [[1968]] - [[Arnold Zweig]], escritor alemán. * [[2018]] - [[Bernardo Bertolucci]]<ref>[https://www.lne.es/cultura/2018/11/26/muere-bernardo-bertolucci-ultimo-gran/2386773.html Muere a los 77 años Bernardo Bertolucci, gran maestro del cine italiano] [[La Nueva España]]. Consultao'l 26.11.2018</ref>, cineasta [[Italia|italianu]] * [[2022]] - [[Fernando Gomes]], futbolista portugués. == Referencies == {{llistaref}} {{Meses}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Payares]] mgfreceu0tcvgczjiwtubwwmwx68im9 0 3844 4527474 4517065 2026-09-12T08:54:53Z Limotecariu 735 4527474 wikitext text/x-wiki {{1000}} {{País}} La '''China'''{{cartafueyu|países}}, en [[chinu simplificáu]] ''中国'' y en [[pinyin]] ''Zhōngguó'', (oficialmente '''República Popular China''', en [[chinu simplificáu]] ''中华人民共和国'' y en [[pinyin]] ''Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó'') ye un país asitiáu nel este d'[[Asia]], el cuartu más grande del mundiu en cuanto a estensión territorial. Llenda con 14 países ([[Afganistán]], [[Bután]], [[Myanmar]], [[India]], [[Kazakstán]], [[Kirguistán]], [[Laos]], [[Mongolia]], [[Nepal]], [[Corea del Norte]], [[Paquistán]], [[Rusia]], [[Taxiquistán]] y [[Vietnam]]) y ye, colos sos cuasi 1.350 millones d'habitantes, el segundu país más pobláu del mundiu. Tocántenes a la so organización política, ye un réxime de partíu únicu (el [[Partíu Comunista de China]], PCCh) con capital en Beixín. La so organización territorial abarca 22 provincies, cinco rexones autónomes, cuatro municipalidaes ([[Beixín]], [[Tianjin]], [[Shanghai]] y [[Chongqing]]) y dos rexones con un réxime alministrativu especial y dalgunes capacidaes d'autogobiernu ([[Ḥong Kong]] y [[Macáu]]). La República Popular China reclama que [[Taiwán]] ye la so vixésimutercer provincia, magar qu'anguaño esta islla forma una entidá política separada, la [[Taiwán|República de China]]. Colos sos 9,6 millones de km² d'estensión, China ye'l segundu mayor país del mundu, y abarca bien de paisaxes distintos desde zones boscoses hasta los desiertos de [[desiertu de Gobi|Gobi]] y [[desiertu de Taklamakan|Taklamakan]], nel norte y noroeste del país o les biesques subtropicales de la so fastera meridional. El oeste del país ye permontañosu, con cordilleres como l'[[Himalaya]], el Karakoram, el Pamir o el Tian Shan, formaes por dalgunos de los montes más altos del mundiu. Los ríos [[ríu Yangtze|Yangtze]] y [[ríu Mariellu|Mariellu]], terceru y sestu más llargos del mundu, nacen na [[meseta del Tíbet]] y van desembocar a la zona oriental del país, la más poblada. China tien una llinia costera de 14.500 km², na que llenda con dellos de los mares nos que se sodivide l'oceanu Pacíficu: [[mar Bohai|Bohai]], [[mar Mariellu|Mariellu]], del [[mar de China oriental|Este de China]] y del [[mar de China meridional|sur de China]]. L'antigua civilización china, una de les más vieyes del mundu, floreció na cuenca del ríu Mariellu, na llanada del norte de China. Demientres dellos milenios, el sistema políticu chinu basábase en monarquíes hereditaries, nomaes dinastíes, a partir del rei semimitolóxicu Xia (2.000 e.C.). Dende l'añu 221 e.C., cuando la dinastía Qin conquistó varios estaos, entamando asina l'imperiu chinu. El país foi espandiéndose, frañéndose y reconstruyéndose bien de veces. En [[1911]] la República de China echó del país a la cabera dinastía, y dirixó'l país hasta [[1949]]. Dempués de la derrota de [[Xapón]] na [[Segunda Guerra Mundial]] el Partíu Comunista de China derrotó al Kuomintang, d'ideoloxía nacionaliega, na China continental, y estableció nella la República Popular China. Esta proclamose en Beixín el [[1 d'ochobre]] de 1949. El gobiernu de la República de China coló pa la islla de Taiwan, que controla xunto con dellos isllotes como los de Penghu, Kinmen o Matsu. El so estatus ye problemáticu, pues ye reconocíu como un estáu dixebráu de China por perpocos países. La República Popular, amás, tien amenazao con ocupar la islla si los sos gobernantes declaren la so independencia, pues considérenla como parte inalienable del territoriu chinu. Dende la introducción de reformes económiques en [[1978]] l'espoxigue económicu de China tien sío pergrande. Nel [[2013]] yá ye la segunda mayor economía pol so PIB, y ye tamién el mayor esportador ya importador de bienes del mundiu. Tien armes nucleares y el mayor exércitu del mundu, al que dedica'l segundu mayor presupuestu de defensa del planeta. Ye miembru de les [[Naciones Xuníes]] dende [[1971]], cuando-y quitó'l sitiu a la República de China como miembru permanente del so [[Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes|Conseyu de Seguridá]]. Ye tamién miembru de munches organizaciones internacionales multillaterales: OMC, APEC, Organización de Cooperación de Shanghai. G-20... == Xeografía == [[Archivu:China CIA map.png|400px|left]] El país ye'l terceru más grande en superficie terrestre. Pola so estensión, tien una gran variedá de paisaxes y fasteres climátiques. Nel este, a lo llargo de la costa del [[mar Mariellu]] y del [[mar de China Oriental]], hai llanures aluviales densamente poblaes. La fastera costera del [[mar de China Meridional]] ye más montesa y nel sur de China tien una orografía de pandes y pequeños cordales. Na fastera centro del este tan los deltes de los dos mayores ríos: el ríu Mariellu y el Yangtze. Otros ríos importantes son el [[Ríu de les Perlles]], el [[Mekong]], [[ríu Brahmaputra|Brahmaputra]], [[ríu Amur|Amur]], [[ríu Huai He|Huai He]] y el [[ríu Xi Jiang|Xi Jiang]]. == Demografía == == Economía == == Política == La [[Constitución de la República Popular China|Constitución china]] establez que la República Popular China "ye un estáu socialista gobernáu por una dictadura democrática del pueblu dirixida pola clase obrera y basada nuna alianza d'obreros y campesinos", y que les instituciones del estáu "tienen de practicar el principiu del centralismu democráticu"<ref name="Constitution">{{cita web|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/constitution2019/201911/1f65146fb6104dd3a2793875d19b5b29.shtml|fecha=20 November 2019|títulu=Constitution of the People's Republic of China|fechaaccesu=20 March 2021|website=[[National People's Congress]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20230702212731/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/constitution2019/201911/1f65146fb6104dd3a2793875d19b5b29.shtml|fechaarchivu=2023-07-02}}</ref>. La República Popular China ye ún de los pocos [[Estáu socialista|estaos socialistes]] del mundu que tán gobernaos por un partíu comunista. El gobiernu chinu tien sío descrito como comunista y socialista, pero tamién como [[Autoritarismu|autoritariu]]<ref>{{cita web|url=https://www.aninews.in/news/world/us/ccps-use-of-courts-to-silence-peaceful-dissent-is-hallmark-of-authoritarian-regimes-us20201204083331/|títulu=CCP's use of courts to silence peaceful dissent is hallmark of authoritarian regimes: US|fechaaccesu=9 December 2020|website=[[Asian News International]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20230129181255/https://www.aninews.in/news/world/us/ccps-use-of-courts-to-silence-peaceful-dissent-is-hallmark-of-authoritarian-regimes-us20201204083331/|fechaarchivu=2023-01-29}}</ref> y [[Corporativismu|corporativu]]<ref>{{cita publicación |apellíu1=Unger|nome1=Jonathan|apellíu2=Chan|nome2=Anita |fecha=January 1995 |títulu=China, Corporatism, and the East Asian Model |publicación=[[The Australian Journal of Chinese Affairs]]|volume=33|issue=33 |páxines=29–53|doi=10.2307/2950087|jstor=2950087|s2cid=151206422}}</ref>, y ye ún de los más restrictivos de les llibertaes del mundu, especialmente no que cinca al accesu llibre a Internet, la [[llibertá de prensa]], la [[Derechu de reunión|llibertá de reunión]], los [[derechos reproductivos]], la formación d'organizaciones sociales y la [[llibertá de cultu]]<ref name="freedomhouse">{{cita publicación|url=https://www.refworld.org/docid/4f6b2106c.html|títulu=Freedom in the World 2011: China|year=2011|website=[[Freedom House]]|fechaaccesu=19 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230128080257/https://www.refworld.org/docid/4f6b2106c.html|archivedate=2023-01-28}}</ref>. Magar que'l Partíu Comunista de China describe el país como una "democracia consultiva socialista"<ref>{{cita web |url=http://english.qstheory.cn/magazine/201301/201302/t20130218_211654.htm |títulu=The Development of Socialist Consultative Democracy in China|website=english.qstheory.cn|fechaaccesu=13 May 2018 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170309221709/http://english.qstheory.cn/magazine/201301/201302/t20130218_211654.htm |fechaarchivu=9 March 2017|url-status=live}}</ref>, el país ye comúnmente descritu como un réxime autoritariu de partíu únicu y como una [[dictadura]]<ref>{{cita llibru |apellíu=Ringen |nome=Stein |títulu=The Perfect Dictatorship: China in the 21st Century |url=https://archive.org/details/perfectdictators0000ring |publicación=[[Hong Kong University Press]]|year=2016|isbn=978-9-888-20893-7 |páxina=[https://archive.org/details/perfectdictators0000ring/page/3 3]|enllazautor=Stein Ringen}}</ref><ref>{{cita publicación|url=https://www.nytimes.com/2022/06/21/world/asia/china-surveillance-investigation.html|títulu=Four Takeaways From a Times Investigation Into China's Expanding Surveillance State|work=[[The New York Times]]|apellíu1=Qian|nome1=Isabelle|apellíu2=Xiao|nome2=Muyi|apellíu3=Mozur|nome3=Paul|apellíu4=Cardia|nome4=Alexander|fecha=21 June 2022|fechaaccesu=23 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230116110333/https://www.nytimes.com/2022/06/21/world/asia/china-surveillance-investigation.html|archivedate=2023-01-16}}</ref>. Los cabezaleros del país, por embargu, tienen definío'l réxime políticu del país, en términos políticos, como una "dictadura democrática del pueblu", basada ideolóxicamente nún "[[socialismu con característiques chines]]" (esto ye, cola adaptación del [[marxismu]] a les característiques del país) y con un sistema económicu de "[[economía de mercáu socialista]]"<ref>{{cita web |url=http://www.news.cn/english/2021-12/04/c_1310351231.htm |fecha=4 December 2021 |títulu=Full Text: China: Democracy That Works |publicación=[[State Council Information Office]] |fechaaccesu=2022-12-20 |website=[[Xinhua News Agency]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20230604101259/http://www.news.cn/english/2021-12/04/c_1310351231.htm |fechaarchivu=2023-06-04 }}</ref><ref>{{cita publicación |url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-01/05/c_132082389.htm |títulu=Xi reiterates adherence to socialism with Chinese characteristics |fecha=5 January 2013 |agency=[[Xinhua News Agency]] |fechaaccesu=14 January 2020 |url-status=dead |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160201174945/http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-01/05/c_132082389.htm |fechaarchivu=1 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201174945/http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-01/05/c_132082389.htm |archivedate=2016-02-01 }}</ref>. Magar qu'ente les principales preocupaciones de la población tean cuestiones como la brecha creciente ente probes y ricos y la corrupción gubernamental<ref>{{cita publicación|fecha=11 May 2002|títulu=China sounds alarm over fast growing gap between rich and poor|agency=[[Associated Press]]|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-52919430.html|url-status=dead|fechaaccesu=1 February 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140610060248/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52919430.html|fechaarchivu=10 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140610060248/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52919430.html|archivedate=2014-06-10}}</ref>, los niveles de sofitu de la población al gobiernu y a la so forma de llevar el país ye altu; una encuesta de la [[Universidá de Harvard]] de [[2011]] amosó que'l 80-95% de los chinos taben contentos col gobiernu central<ref>{{cita publicación|fecha=2 November 2012|títulu=A Point of View: Is China more legitimate than the West?|newspaper=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-20178655|fechaaccesu=14 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230129141054/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-20178655|archivedate=2023-01-29}}</ref>. Otra encuesta de 2020, fecha pol Instituto Canadianu d'Investigaciones sobre la Salú (''Canadian Institutes of Health Research''), concluyó que la mayoría de los ciudadanos d'esi país taben satisfechos col gobiernu no que cinca a la difusión de la información y la satisfacción de les necesidaes cotidianes demientres la pandemia de [[COVID-19]]<ref>{{cita web |url=http://theconversation.com/how-chinese-citizens-view-their-governments-coronavirus-response-139176 |apellíu=Cary Wu |fecha=4 June 2020 |títulu=How Chinese citizens view their government's coronavirus response |idioma=en|url-status=live |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210304045617/https://theconversation.com/how-chinese-citizens-view-their-governments-coronavirus-response-139176 |fechaarchivu=March 2021|website=[[The Conversation (website)|The Conversation]]}}</ref><ref>{{cita publicación |apellíu1=Wu|nome1=Cary|apellíu2=Shi|nome2=Zhilei|apellíu3=Wilkes|nome3=Rima |fecha=17 March 2021 |títulu=Chinese Citizen Satisfaction with Government Performance during COVID-19|url=https://www.researchgate.net/publication/350140842 |publicación=[[Journal of Contemporary China]]|volume=30|issue=132 |páxines=930–944|doi=10.1080/10670564.2021.1893558|s2cid=233700346}}</ref>.Finalmente, otra encuesta de la Universidá de Harvard, espublizada en xunetu de 2020, amosó que los niveles de satisfacción de los ciudadanos col so gobiernu crecieran de magar 2003, y qu'estos consideraben que'l gobiernu del país yera efectivu nún porcentaxe superior al de toles encuestes similares feches n'años precedentes<ref>{{cita llibru |apellíu=Zhao |nome=Suisheng|url=https://www.worldcat.org/oclc/1331741429 |títulu=The dragon roars back : transformational leaders and dynamics of Chinese foreign policy |fecha=2023 |publicación=[[Stanford University Press]]|isbn=978-1-5036-3088-8 |ubicación=Stanford, California |páxines=163|oclc=1331741429}}</ref>.{{multiple image|align=right|direction=vertical|caption_align=center|image1=China Senate House.jpg|caption1=The [[Great Hall of the People]]<br />where the [[National People's Congress]] convenes|image2=Xinhuamen Gate of Zhongnanhai across Changan Street.JPG|caption2=The [[Zhongnanhai]], headquarters of the [[State Council of the People's Republic of China|Chinese government]] and [[Chinese Communist Party]].}} === El Partíu Comunista de China === [[Ficheru:18th_National_Congress_of_the_Communist_Party_of_China.jpg|miniaturadeimagen|The [[Chinese Communist Party]] is the founding and ruling political party of the People's Republic of China.]] La Constitución china establez que "l'elementu definitoriu del socialismu con característiques chines ye'l lliderazgu del Partíu Comunista de China (PCC)"<ref name="2018-amendments-translated">{{cita web |url=https://npcobserver.com/2018/03/11/translation-2018-amendment-to-the-p-r-c-constitution/ |apellíu=Wei |nome=Changhao |fecha=11 March 2018 |títulu=Annotated Translation: 2018 Amendment to the P.R.C. Constitution (Version 2.0) |website=NPC Observer |fechaaccesu=22 August 2019 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181222125439/https://npcobserver.com/2018/03/11/translation-2018-amendment-to-the-p-r-c-constitution/ |fechaarchivu=2018-12-22 }}</ref>. China ye un estáu [[Marxismo-leninismu|marxista-leninista]] de partíu únicu<ref>"Xi Jinping is making great attempts to 'Sinicize' Marxist–Leninist Thought 'with Chinese characteristics' in the political sphere," states Lutgard Lams, "Examining Strategic Narratives in Chinese Official Discourse under Xi Jinping" ''Journal of Chinese Political Science'' (2018) volume 23, pp. 387–411 at p. 395</ref>, nel que'l secretariu xeneral del PCC concentra'l poder y l'autoridá sobre l'estáu y el gobiernu, y fae les veces de cabezaleru supremu. L'actual secretariu xeneral ye [[Xi Jinping]], que llegó al cargu el 15 de payares de 2012 y foi reelexíu'l 25 d'ochobre de 2017<ref>{{cita publicación |url=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/24/xi-jinping-mao-thought-on-socialism-china-constitution |títulu=Xi Jinping becomes most powerful leader since Mao with China's change to constitution |apellíu=Phillips |nome=Tom |fecha=24 October 2017 |work=The Guardian |fechaaccesu=24 October 2017 |issn=0261-3077 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171024053607/https://www.theguardian.com/world/2017/oct/24/xi-jinping-mao-thought-on-socialism-china-constitution |fechaarchivu=24 October 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024053607/https://www.theguardian.com/world/2017/oct/24/xi-jinping-mao-thought-on-socialism-china-constitution |archivedate=2017-10-24 }}</ref>. Acordies cola constitución del PCC, el so órganu cimeru de gobiernu ye'l [[Congresu Nacional del Partíu Comunista de China|Congresu Nacional]], qu'aconceya cada cinco años<ref name=":16">{{cita publicación |apellíu=Ruwitch |nome=John |fecha=2022-10-13 |títulu=China's major party congress is set to grant Xi Jinping a 3rd term. And that's not all |idioma=en |work=NPR |url=https://www.npr.org/2022/10/13/1124553497/china-communist-party-congress-xi-jinping |fechaaccesu=2022-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221014193045/https://www.npr.org/2022/10/13/1124553497/china-communist-party-congress-xi-jinping |archivedate=2022-10-14 }}</ref>. Esti Congresu escueye al so Comité Central, que ye'l qu'elixe al Buró Políticu (Politburo), al [[Comité Permanente del Buró Políticu del Comité Central del Partíu Comunista de China|comité permanente]] d'esti y al secretariu xeneral, cabezaleru supremu del país<ref name=":16" />. A nivel subnacional el secretariu del comité del PCC d'un territoriu supera en poder a la persona encargada del gobiernu d'elli: el secretariu del comité provincial del PCC ta perriba del gobernador, y el secretariu del comité d'una ciudá perriba del alcalde<ref>{{cita web|url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R46977|fecha=24 November 2021|títulu=China's Political System in Charts: A Snapshot Before the 20th Party Congress|apellíu1=Lawrence|nome1=Susan V.|apellíu2=Lee|nome2=Mari Y.|fechaaccesu=20 December 2022|website=[[Congressional Research Service]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220616104006/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R46977|fechaarchivu=2022-06-16}}</ref>. Como tanto nel PCC como nel [[Exércitu Popular de Lliberación]] la promoción nos cargos faese por edá, ye posible estremar delles xeneraciones de cabezaleros nel gobiernu del país<ref name="ReferenceA">The landmark study of military generations and factions is William Whitson's ''The Chinese High Command,'' Praeger, 1973</ref>. Nel discursu oficial cada grupu de líderes identifícase con un matiz diferente de la ideoloxía del partíu. Los historiadores estremen dellos periodos nel desarrollu del gobiernu de la República Popular, venceyándolos a eses "xeneraciones" venceyaos a eses "xeneraciones". {| {{tablaguapa}} |+Xeneraciones de cabezaleros chinos !Xeneración !Cabezaleru supremu !Entamu !Fin !Ideoloxía |- |Primera |[[Mao Zedong]]''[[Hua Guofeng]]'' |1949 |1978 |[[Maoísmu]] |- |Segunda |[[Deng Xiaoping]] |1978 |1989 |[[Teoría de Deng Xiaoping]] |- |Tercera |[[Jiang Zemin]] |1989 |2002 |[[Triple representatividá]] |- |Cuarta |[[Hu Jintao]] |2002 |2012 |[[Perspectiva científica del desarrollu]] |- |Quinta |[[Xi Jinping]] |2012 | |[[Pensamientu de Xi Jinping]] |} == División alministrativa == {{AP|Organización territorial de la República Popular China}} La Constitución de la República Popular de China establez que'l país ta organizáu en trés niveles d'organización territorial: provincial, de distritu y de cantón. A nivel provincial hai en China 23 provincies, 5 rexones autónomes, 4 municipalidaes y dos rexones alministratives especiales. A nivel de distritu, cada provincia ta estremada en prefeutures autónomes, distritos, distritos autónomos y ciudaes. Y a nivel de cantón los distritos y distritos autónomos tán sodividíos en cantones, cantones de minoríes étniques y poblaos. Amás d'estos niveles, el país presenta, de facto, otros dos niveles más d'organización territorial: les prefeutures, dientro de les provincies; y los pueblos, dientro de los distritos. Un sestu nivel organizativu perbaxu del de los condaos ta conformáu poles oficines públiques de distritu, que tán desapaeciendo dafechu. La tabla que vien darréu resume les divisiones alministratives alministraes pola República Popular de China el 31 d'avientu de [[2005]]. {| {{tablaguapa}} |- | Nivel | Nomee | Tipos | | Pinyin | Númberu |-valign=top | rowspan=4| 1 || rowspan=4| Nivel provincial<br />省级行政区 || Provincies<br />(* China reclama como provincia [[Taiwán]]) || 省 || shěng || align=right| 22<br />(23*) |- | Rexones Autónomes || 自治区 || zìzhìqū || align=right| 5 |- | Municipalidaes || 直辖市 || zhíxiáshì || align=right| 4 |- | Rexones alministratives especiales || 特别行政区 || tèbié xíngzhèngqū || align=right| 2 |-valign=top | rowspan=4| 2 || rowspan=4| Nivel prefeutural (de facto)<br />地级行政区 || Prefeutures || 地区 || dìqū || align=right| 17 |- | Prefeutures autónomes || 自治州 || zìzhìzhōu || align=right| 30 |- | Ciudaes-prefeutures || 地级市 || dìjíshì || align=right| 283 |- | Ligues (Unidaes alministratives menores de la rexón autónoma de [[Mongolia Interior]]) || 盟 || méng || align=right| 3 |-valign=top | rowspan=8| 3 || rowspan=8| Nivel distrital (o de condáu) <br />县级行政区 || Condaos || 县 || xiàn || align=right| 1.464 |- | Condaos autónomos || 自治县 || zìzhìxiàn || align=right| 117 |- | Ciudaes-condáu || 县级市 || xiànjíshì || align=right| 374 |- | Distritos || 市辖区 || shìxiáqū || align=right| 852 |- | Banderes (Unidaes alministratives menores de la rexón autónoma de [[Mongolia Interior]]) || 旗 || qí || align=right| 49 |- | Banderes autónomes || 自治旗 || zìzhìqí || align=right| 3 |- | Áreas forestales || 林区 || línqū || align=right| 1 |- | Distritos especiales || 特区 || tèqū || align=right| 2 |-valign=top | rowspan=7| 4 || rowspan=7| Nivel cantonal<br />乡级行政区 || Cantones || 乡 || xiāng) || align=right| 14.677 |- | Cantones étnicos || 民族乡 || mínzúxiāng || align=right| 1.092 |- | Municipios || 镇 || zhèn || align=right| 19.522 |- | Sodistritos || 街道办事处 || jiēdàobànshìchù || align=right| 6.152 |- | Oficines Públiques de Distritu || 区公所 || qūgōngsuǒ || align=right| 11 |- | Sumu || 苏木 || sūmù || align=right| 181 |- | Sumu étnicos || 民族苏木 || mínzúsūmù || align=right| 1 |-valign=top | rowspan=2| 5 || rowspan=2| Nivel municipal (de facto) <br />村级自治组织 || Comunidaes<br />* (社区) || 社区居民委员会 || jūmínwěiyuánhùi || align=right| 80.717<ref>China Statistical Yearbook 2007, Ch. 23-28 Basic Conditions of Civil Affairs Agencies"</ref> |- | Pueblos || 村民委员会 || cūnmínwěiyuánhùi || align=right| 623.669<ref>China Statistical Yearbook 2007, Ch. 23-28, op.cit.</ref> |} == Historia == == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces llocalidá}} {{asia}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:China]] oalljuj6mpcy1o939ypfb151om0wtzl 0 7905 4527543 4409798 2026-09-12T09:38:26Z Limotecariu 735 4527543 wikitext text/x-wiki {{Estremar|Alcaide}} {{ficha xenérica}} Un '''alcalde''' o una '''alcaldesa''' ([[Idioma árabe|árabe]] clásicu, قاضي ''qāḍī'' < árabe hispanu, قاضي ''alqáḍi'': xuez) ye un cargu públicu que s'atopa al mandu de l'[[alministración llocal|alministración política]] d'una ciudá, conceyu o pueblu. Esiste una amplia variedá de regulaciones xurídiques d'esta figura, tantu no relativo a les sos competencies y responsabilidaes como a la forma en que l'alcalde ye escoyíu. L'alcalde puede ser reelixíu na mayoría de los países. La so obligación consiste en defender los intereses de los sos conciudadanos por aciu la execución de les polítiques llocales que tengan por oxetivu la meyora de la so calidá de vida. == Historia == Históricamente, un alcalde exercía funciones de [[xuez]]. Nel [[Antiguu Réxime n'España]] había un alcalde pol ''estáu noble'' y otru pol ''estáu llanu''; y nes principales poblaciones un alcalde designáu pol rei. Los poblaos qu'ostentaben esi privilexu teníen títulu de [[villa (población)|villa]] (o de [[ciudá]]). Les villes con alcalde teníen derechu a alzar un [[Rollu (alministración)|rollu]], llugar de ajusticiamiento. L'alministración municipal d'otres poblaciones taba en manes d'un [[correxidor]]. {{cita|«...Alcalde significa aquella persona a quien aquel que tien [[autoridá]] pa noma-y constitúi na dignidá de [[Xuez]] d'aquel pueblu o pueblos por que-y confier [[xurisdicción]]. Esta voz ye [[Idioma árabe|árabe]], deducida de la voz ''Cadi'', qu'en la nuesa llingua equival a la de Xuez, o [[Gobernador]] de delles xentes, que tien munches acepciones, y caúna estrema la so [[exerciciu]] y xurisdicción...».<ref>[[Vicente Vizcaino Pérez]] ''Tratáu de la xurisdicción ordinaria pa direición y guía de los alcaldes de los pueblos d'España: Trata de les sos eleiciones, el so gobiernu y de los exentos del so fueru, conforme a les lleis, pragmátiques y ordenances militares publicaes hasta anguaño'', [[Madrid]] Imprenta Real, [[1802]] [https://books.google.es/books?id=Ygbn13a6SSMC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=jurisdicci%C3%B3n+partíu+eximida&source=bl&ots=R435Hhc49r&sig=NWBbcAe3aqNTUrvFidSp8fCfRQ8&hl=es&ei=uzzrSbeNH96OjAeX7IijCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4#PPA2,M1]</ref>}} Esistió, amás, nel [[Reinu de Castiella]], el cargu d'Alcalde de la Casa y Corte de La so Maxestá, funcionariu xudicial qu'impartía xusticia na [[Sala d'Alcaldes de la Casa y Corte]]. == América == === Arxentina === N'[[Arxentina]], siendo un [[estáu federal]], cada [[Provincies d'Arxentina|provincia]] establez la forma de gobiernu de los sos [[conceyu|conceyos]]. Polo xeneral, el cargu executivu máximu dientro d'un conceyu ye [[Intendente]] o Intendente municipal. El [[conceyu municipal]] tien funciones deliberativas o llexislatives. Nel casu de la [[Ciudá Autónoma de Buenos Aires]], dende l'añu 1996, el cargu executivu denominar [[Xefes de gobiernu de la Ciudá de Buenos Aires|Xefe de gobiernu]]. Nes provincies del sur suelse acuñar el términu alcalde a la máxima autoridá d'un conceyu. === Bolivia === En [[Bolivia]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá del Gobiernu Autónomu Municipal. El so mandatu dura 5 años, pudiendo ser reelixíu. === Brasil === En [[Brasil]], el ''prefeito'' ye la máxima autoridá d'un conceyu, xefe del poder executivu municipal. Ye electu pa un mandatu de 4 años, pudiendo ser reelixíu una única vegada consecutiva. La figura del ''prefeito'' foi creada dempués de la [[Revolución de 1930]], sustituyendo al [[intendente]] y al inda más antiguu cargu de presidente de la cámara. A partir de la [[Constituci%C3%B3n_brasile%C3%B1a#1934|Constitución brasilana de 1934]], el cargu d'alcalde xeneralizar en tou [[Brasil]] y atribuyéronse-y les funciones de xefe del poder executivu del gobiernu llocal, esto ye, quien dirixe l'alministración y los servicios públicos municipales. === Canadá === Según el marcu llegal del federalismu canadianu, los conceyos son xurisdicción esclusiva de les provincies. El cargu de ''maire'' ye, por tanto, significativamente distintu d'una provincia a otra. === Chile === {{AP|Alcaldes de Chile}} En [[Chile]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá d'una [[municipalidá de Chile|municipalidá]] y en tal calidá correspuénde-y el so direición y alministración cimera y la supervisión del so funcionamientu.<ref>{{cita web |autor=Biblioteca del Congresu Nacional de Chile|títulu=Artículu 118|url=http://bcn.cl/4r4m|fechaaccesu=19 d'agostu de 2012|obra=Constitución política de la República de Chile|fecha=22 de setiembre de 2005}}</ref> La municipalidá, qu'amás del alcalde ta integrada por un [[conceyu comunal]], ta encargada d'alministrar una o más [[Comuñes de Chile|comuñes]]. L'alcalde ye electu [[Democracia|democráticamente]] por aciu [[sufraxu universal]] por un periodu de 4 años, pudiendo ser reelixíu.<ref>{{cita web |autor=Georgetown University. Center for Latin American Studies|títulu=Artículu 57 de la Llei 18695 Orgánica Constitucional de Municipalidaes de Chile|url=http://pdba.georgetown.edu/Decen/Chile/loc_mun.html|fechaaccesu=19 d'agostu de 2012|obra=Base de datos políticos de les Amériques}}</ref> === Colombia === En [[Colombia]], l''''alcalde''' ye'l cargu executivu d'un [[Conceyu de Colombia|conceyu]]. L'actu llexislativu del Congresu de Colombia de 9 de xineru de 1986 modificó l'artículu 201 de la Constitución política estableciendo que los alcaldes fueren escoyíos por votu popular.<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Artículu 3 del Actu llexislativu 1 de 1986|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=9440#2|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 37304 del 10 de xineru de 1986|fecha=9 de xineru de 1986}}</ref> El parágrafu transitoriu de dicha disposición determinó que la primer eleición d'alcaldes pol nuevu sistema tuviera llugar el segundu domingu de marzu de 1988.<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Parágrafu transitoriu del Actu llexislativu 1 de 1986|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=9440#2|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 37304 del 10 de xineru de 1986|fecha=9 de xineru de 1986}}</ref> El so mandatu, en principiu de dos años, foi estendíu a trés en 1994<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Artículu 85 de la Llei 136 de 1994|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=329|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 41.377 del 2 de xunu de 1994.|fecha=2 de xunu de 1994}}</ref> y a cuatro dende 2004.<ref>{{cita web |autor=República de Colombia. Registraduría nacional del estáu civil|títulu=Preguntes frecuentes sobre alcaldes|url=http://www.registraduria.gov.co/-Eleccion-d'autoridaes llocales,226-.html|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012}}</ref> L'alcalde dirixe l'alministración municipal y representa al conceyu. Les sos funciones principales son l'alministración de los recursos de la municipalidá, velar pol bienestar y los intereses de los sos conciudadanos y representalos ante'l Gobiernu nacional, amás d'impulsar polítiques llocales p'ameyorar la so calidá de vida, tales como programes de salú, vivienda, seguridá, educación, infraestructura vial y orde públicu. Tien De presentar a los eleutores un plan de gobiernu. Si nun lu cumple, los ciudadanos pueden pidir la revocatoria del so mandatu. === Costa Rica === En [[Costa Rica]] exerz el poder executivo y en coordinación colos rexidores municipales (poder llexislativu llocal), alministra los intereses y servicios del conceyu. Cuenta, amás, col sofitu de dos vicealcaldes. Dende 1998 ye escoyíu por votación popular. Les eleiciones municipales pa la eleición d'Alcaldes, Rexidores, Conceyos de Distritu y Síndicos realicen el primer domingu de febreru, dos años dempués de les eleiciones nacionales en que s'escueye al [[Presidente]], Vicepresidentes y Diputaos. Tomen posesión de los sos cargos el primer día de mayu del mesmu añu de la so eleición, por un periodu de cuatro años, y pueden ser reelixíos. === Ecuador === N'[[Ecuador]], l''''alcalde''' ye'l xefe del poder executivu d'un conceyu y el so máximu representante. Ye'l responsable de l'alministración de la municipalidá y de les sos rellaciones col gobiernu central. Gobierna en xunto col ente llexislativu llocal, el conseyu municipal. L'alcalde ye escoyíu por sufraxu democráticu direutu por un periodu de cuatro años y puede ser reelixíu una sola vegada, consecutiva o non.<ref>{{cita web|autor=Asamblea Nacional d'Ecuador|títulu=Artículu 114|url=http://www.asambleanacional.gob.ec/documentos/constitucion_de_bolsu.pdf|fechaaccesu=30 d'abril de 2014|obra=Constitución d'Ecuador de 2008|formatu=PDF}}</ref> === Estaos Xuníos === El "mayor" (alcalde) ye'l líder na mayoría de los conceyos de los Estaos Xuníos, como "cities" (ciudaes), "towns" (pueblos), etc. Nos Estaos Xuníos, hai dellos tipos distintos d'alcaldes, según el sistema del gobiernu llocal. Sol sistema del gobiernu del alministrador del conseyu, el '"mayor"' ye'l primeru ente iguales nel conseyu de la ciudá, qu'actúa como un cuerpu llexislativu, ente que les funciones executives llevar a cabu un xerente designáu. El "'mayor"' puede presidir el conseyu de la ciudá, pero escarez de poderes llexislativos especiales. El '"mayor'" y el conseyu de lá ciudaes sirven a tiempu parcial, cola alministración diaria en manes d'un alministrador de ciudá profesional. El sistema ye más común ente les ciudaes medianes d'alredor de 25,000 a dellos cientos de miles, xeneralmente conceyos rurales y suburbanos. Na segunda forma, conocida como'l gobiernu del conseyu municipal, l'alcaldía y el conseyu de la ciudá son oficines separaes. So un fuerte sistema de '"mayor'", el "'mayor'" actúa como un executivu electu col conseyu de la ciudá exerciendo poderes llexislativos. Pueden escoyer un oficial alministrativu xefe pa supervisar los distintos departamentos. Este ye'l sistema utilizáu na mayoría de les grandes ciudaes de los Estaos Xuníos, principalmente porque los "'mayors'" empresten servicios a tiempu completu y tienen una amplia gama de servicios que supervisen. === Guatemala y El Salvador === En [[Guatemala]] y [[El Salvador]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá d'un [[conceyu]] y como tal correspuénde-y el so alministración. La municipalidá, qu'amás del alcalde ta integrada por un [[conceyu municipal]], encargar d'alministrar los recursos del [[conceyu]]. Tanto l'alcalde qu'encabeza la planilla, como los síndicos y conceyales que lu acompañen, son electos democráticamente por un periodu de 3 años, pudiendo ser reelixíos.<ref>Pa Guatemala: {{cita web |títulu=Artículu 207 de la Llei Eleutoral y de Partíos Políticos de Guatemala|url=http://tse.org.gt/descargas/Llei_Electoral_y_de_Partíos_Politicos.pdf|fechaaccesu=27 de marzu de 2012|formatu=PDF|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120131203719/http://www.tse.org.gt/descargas/Llei_Electoral_y_de_Partíos_Politicos.pdf|fechaarchivu=31 de xineru de 2012}}</ref> L'Alcalde electu tien d'afaese al Códigu Municipal que rixe la so autoridá; tien de cumplir con una alministración tresparente y que faiga espolletar al conceyu y los sos habitantes. === Méxicu === {{VT|Conceyos de Méxicu}} En [[Méxicu]], el términu ye utilizáu coloquialmente como sinónimu de presidente municipal, que ye'l funcionariu públicu electu cada trés años pa presidir un [[conceyu]], tamién llamáu cabildru. La denominación de presidente municipal» tien el so fundamentu nel artículu 115 de la [[Constitución Política de los Estaos Xuníos Mexicanos]]. El presidente municipal ye la figura unipersonal más importante del conceyu. Cabeza de la planilla ganadora, responsable de l'alministración pública municipal, representante políticu del [[conceyu]] y presidente del cabildru, concentra un conxuntu de facultaes que la asitien nuna posición preeminente na vida política municipal. La base constitucional de los conceyos atopar nel artículu 115 de la Constitución, que diz: «''Los Estaos van adoptar, pal so réxime interior, la forma de gobiernu republicanu, representativu, popular, teniendo como base de la so división territorial y de la so organización político y alministrativo, el conceyu llibre conforme a les bases siguientes: a) cada conceyu va ser gobernáu por un conceyu d'eleición popular direuta, integráu por un presidente municipal y el númberu de rexidores y síndicos que la Llei determine. La competencia qu'esta Constitución da al gobiernu municipal va exercer pol conceyu de manera esclusiva y nun va haber autoridá entemedia dalguna ente ésti y el Gobiernu del Estáu.''» Amás, la constitución prohibe la reeleición de los presidentes municipales, rexidores y [[síndicu|síndicos]] pal periodu inmediatu, según párrafu 2 incisu I del artículu 115 de Constitución, "''Los Presidentes Municipales, rexidores y síndicos de los conceyos, electos popularmente por eleición direuta, nun van poder ser reelectos pa periodu inmediatu. Les persones que por eleición indireuta, o por nomamientu o designación de dalguna autoridá desempeñen funciones propies d'esos cargos, seya los que quier la denominación que se-yos dea, nun van poder ser electes pal periodu inmediatu.''" === Paraguay === En [[Paraguái]], los [[Departamentos de Paraguay|departamentos]] son estremaos en [[Conceyos de Paraguay|conceyos]], el cargu máximu d'esti postreru ye'l de ''[[Intendente]]'' o ''Intendente Municipal''; el [[conceyu municipal]] tien funciones deliberativas o llexislatives. === Perú === {{VT|Categoría:Alcaldes de Perú|l1=Alcaldes de Perú}} En [[Perú]], dende 2002, l'alcalde ye'l funcionariu públicu electu cada cuatro años pa presidir los conceyos provinciales o distritos del país. Con anterioridá, el cargu tenía una duración de trés años. L'alcalde ye'l cargu unipersonal más importante de cada provincia o distritu de la [[organización territorial de Perú]]. L'alcalde electu ye quien encabeza la llista ganadora nes eleiciones. Ye responsable de l'alministración pública municipal y de los servicios comunales. Ye representante políticu del conceyu. Les primeres eleiciones municipales llibres y democrátiques realizar en 1963. Con anterioridá los alcaldes yeren designaos pol Poder Executivu. === Puertu Ricu === {{VT|Conceyos de Puertu Ricu}} Los conceyos escueyen un alcalde y una llexislatura municipal nes eleiciones xenerales cada cuatro años. Puertu Ricu nun tien divisiones de primer nivel, sicasí, tien 78 conceyos, consideraos divisiones de segundu nivel, según definir el Gobiernu d'[[Estaos Xuníos]]. === Uruguái === {{VT|Alcaldíes d'Uruguái}} Pola llei Nᵘ 18.567 del 13 de setiembre de 2009 crear n'[[Uruguái]] un tercer nivel de gobiernu y alministración llamáu [[conceyu]]. Los conceyos tán gobernaos por órganos de cinco miembros. El presidente del órganu recibe'l nome de '''alcalde''' y los demás miembros el de '''conceyales'''. Los miembros escoyer por votu direutu de la ciudadanía na mesma oportunidá na que s'escueyen los Intendentes y les Xuntes Departamentales. Pola llei Nᵘ 18.653 del 15 de marzu de 2010 definiéronse los 89 conceyos (conocíos popularmente como ''alcaldíes'') en que va tar subdividíu'l país. === Venezuela === En [[Venezuela]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá del [[conceyu]] que tien calter autónomu, xefe del executivu municipal y alministrador de los recursos propios de la [[municipalidá]]. Ye electu cada cuatro y seis años, pudiendo ser reelixíu por socesives, gracies a una enmienda constitucional, pueden ser revocaos al traviés d'un [[referendu]], según lo previsto na Constitución de la República Bolivariana de Venezuela. Esisten dos tipos d'alcaldes: los convencionales que gobiernen un conceyu y los alcaldes Metropolitanos los cualos dirixen una alcaldía Metropolitana, que ta integrada por dellos conceyos acomuñaos ente sigo (como l'alcaldía Metropolitana de [[Caraques]] y l'alcaldía metropolitana del Altu Apure). El Poder Municipal ta amás integráu por un órganu llexislativu, el [[Conceyu Municipal]] y una [[Contraloría Municipal]] que s'encarga de fiscalizar la xestión económica del alcalde y los demás entes municipales. Esisten amás conseyos comunales, órganos esternos a la municipalidá, qu'al igual que l'alcalde, tienen funciones alministratives similares, pero que son executaes por coleutivu de la comunidá y tán llindaes a un sector específicu del conceyu. == Europa == === España === {{AP|Alcalde (España)}} L''''alcalde''' dirixe l'alministración municipal, preside y representa al [[conceyu]]. Ye escoyíu ente los conceyales por mayoría absoluta, que son de la mesma escoyíos polos vecinos. Esisten tres fórmules d'eleiciones, dependiendo del númberu d'habitantes del conceyu. Si esiste un réxime de [[conceyu abiertu]] (menos de 100 habitantes), los vecinos escueyen al alcalde direutamente por mayoría, esti tamién se-y conoz pol nome de ''postor'' o ''alcalde pedáneo''. Si'l conceyu tien una población ente 100 y 250 habitantes, escuéyese'l métodu de llistes abiertes. Nuna mesma papeleta figuren los candidatos de tolos partíos, y los eleutores tendrán d'escoyer un determináu númberu d'ellos. Los más votaos van ser nomaos conceyales, que, darréu, van escoyer al alcalde. Nel restu de los casos, los partíos alleguen en llistes zarraes. La asignación de conceyales va realizar en función del [[Sistema D'Hont]], conceyales que, van ser los que darréu escueyan al alcalde d'ente xeneralmente, les cabeces de llista de cada partíu. Si'l partíu ganador llogró la mayoría absoluta de los conceyales, na posterior votación ente los conceyales pa escoyer alcalde nun va haber problema en qu'esti perteneza a la formación política ganadora. Si otra manera, naide llogró la mayoría absoluta de los conceyales, búscase l'establecimientu de pactos ente los partíos pa conformar mayoríes de gobiernu estables, y como resultáu d'estos non necesariamente l'alcalde hai de pertenecer al partíu con mayor númberu de conceyales. Pero si nengunu de los o resulta en mayoría absoluta, anque estos pactos sían claramente mayoritarios y superen en demasía a los resultaos d'otros pactos o llistes, ye proclamáu Alcalde'l conceyal qu'encabeza la llista que llogró'l mayor númberu de votos nel conceyu. En casu d'empate, va resolver por sortéu. L'alcalde tien toa una serie de facultaes, dalgunes d'elles son delegables. Ta asistíu por un órganu colexáu que recibe anguaño'l nome de Xunta de Gobiernu Llocal y ta formáu por un númberu non cimeru a un terciu del númberu llegal de miembros del Plenu. Correspuende al alcalde'l nomamientu del [[teniente d'alcalde]]. === Finlandia === En [[Finlandia]], el '''''kaupunginjohtaja''''' ("líder de la ciudá") o '''''kunnanjohtaja''''' ("líder municipal") ye un funcionariu executivu, que nun ye escoyíu democráticamente, pero desígnase-y una oficina pública per parte del conceyu de la ciudá. Anguaño [[Tampere]] y [[Pirkkala]] tienen alcaldes.{{ensin referencies}} === Suecia === '''''Borgmästare''''', (n'[[idioma español|español]], burgomaestre), fai referencia al funcionariu principal de la oficina del Rexistru, non al encargáu de la ciudá o alcalde.{{ensin referencies}} Amás, ''borgmästare'' ye tamién un títulu honoríficu que puede otorgase por servicios distinguíos a la ciudá.{{ensin referencies}} === Francia === En Francia'l ''maire'' escoyer del so senu pol conceyu municipal, por un mandatu de seis años anovable, y por sufraxu universal direutu. Les funciones de ''maire'' pueden ser exercíes namái por un ciudadanu francés con tolos sos derechos civil y cívicu. Secundar unu o más axuntos escoyíos del so senu pol conseyu municipal.<ref name="L2122-4">[http://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=8070DCF9030D1B31FB57Y149DDBCDF79.tpdjo14v_1?idArticle=LEGIARTI000006389916&cidTexte=LEGITEXT000006070633&dateTexte=20080227 Art. L2122-4 du Code général des collectivités territoriales ]</ref> Los ''maires'' franceses tienen un importante rol yá que cumplen una doble función, siendo al empar axentes estatales y axentes comunales en rellación al coleutivu territorial. Executen les decisiones del conceyu municipal, pero disponen de poderes propios relevantes en materia d'urbanismu, policía municipal y recursos humanos. == África == === República democrática del Congo === Na [[República democrática del Congo]], les ciudaes subdividir en comuñes. El titular del poder executivu de la ciudá tien el títulu de ''maire'' y cada comuña dirixir un [[burgomaestre]]. La capital, [[Kinxasa]] tien un [[gobernador]]. == Ver tamién == * [[Cabildru colonial]] * [[Conceyu municipal]] * [[Intendente]] * [[Alcalde pedáneo]] * [[Alcalde de barriu]] * [[Alcalde de primer votu]] * [[Vara d'alcalde]] == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Alcalde}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Alministración llocal]] [[Categoría:Alcaldes y alcaldeses]] [[Categoría:Pallabres y frases n'árabe]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] 2m6gqov8v4f96pltyyslwbkmsmrylc9 4527544 4527543 2026-09-12T09:40:58Z Limotecariu 735 4527544 wikitext text/x-wiki {{ficha xenérica}} Un '''alcalde''' o una '''alcaldesa''' ([[Idioma árabe|árabe]] clásicu, قاضي ''qāḍī'' < árabe hispanu, قاضي ''alqáḍi'': xuez) ye un cargu públicu que s'atopa al mandu de l'[[alministración llocal|alministración política]] d'una ciudá, conceyu o pueblu. Esiste una amplia variedá de regulaciones xurídiques d'esta figura, tantu no relativo a les sos competencies y responsabilidaes como a la forma en que l'alcalde ye escoyíu. L'alcalde puede ser reelixíu na mayoría de los países. La so obligación consiste en defender los intereses de los sos conciudadanos por aciu la execución de les polítiques llocales que tengan por oxetivu la meyora de la so calidá de vida. == Historia == Históricamente, un alcalde exercía funciones de [[xuez]]. Nel [[Antiguu Réxime n'España]] había un alcalde pol ''estáu noble'' y otru pol ''estáu llanu''; y nes principales poblaciones un alcalde designáu pol rei. Los poblaos qu'ostentaben esi privilexu teníen títulu de [[villa (población)|villa]] (o de [[ciudá]]). Les villes con alcalde teníen derechu a alzar un [[Rollu (alministración)|rollu]], llugar de ajusticiamiento. L'alministración municipal d'otres poblaciones taba en manes d'un [[correxidor]]. {{cita|«...Alcalde significa aquella persona a quien aquel que tien [[autoridá]] pa noma-y constitúi na dignidá de [[Xuez]] d'aquel pueblu o pueblos por que-y confier [[xurisdicción]]. Esta voz ye [[Idioma árabe|árabe]], deducida de la voz ''Cadi'', qu'en la nuesa llingua equival a la de Xuez, o [[Gobernador]] de delles xentes, que tien munches acepciones, y caúna estrema la so [[exerciciu]] y xurisdicción...».<ref>[[Vicente Vizcaino Pérez]] ''Tratáu de la xurisdicción ordinaria pa direición y guía de los alcaldes de los pueblos d'España: Trata de les sos eleiciones, el so gobiernu y de los exentos del so fueru, conforme a les lleis, pragmátiques y ordenances militares publicaes hasta anguaño'', [[Madrid]] Imprenta Real, [[1802]] [https://books.google.es/books?id=Ygbn13a6SSMC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=jurisdicci%C3%B3n+partíu+eximida&source=bl&ots=R435Hhc49r&sig=NWBbcAe3aqNTUrvFidSp8fCfRQ8&hl=es&ei=uzzrSbeNH96OjAeX7IijCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4#PPA2,M1]</ref>}} Esistió, amás, nel [[Reinu de Castiella]], el cargu d'Alcalde de la Casa y Corte de La so Maxestá, funcionariu xudicial qu'impartía xusticia na [[Sala d'Alcaldes de la Casa y Corte]]. == América == === Arxentina === N'[[Arxentina]], siendo un [[estáu federal]], cada [[Provincies d'Arxentina|provincia]] establez la forma de gobiernu de los sos [[conceyu|conceyos]]. Polo xeneral, el cargu executivu máximu dientro d'un conceyu ye [[Intendente]] o Intendente municipal. El [[conceyu municipal]] tien funciones deliberativas o llexislatives. Nel casu de la [[Ciudá Autónoma de Buenos Aires]], dende l'añu 1996, el cargu executivu denominar [[Xefes de gobiernu de la Ciudá de Buenos Aires|Xefe de gobiernu]]. Nes provincies del sur suelse acuñar el términu alcalde a la máxima autoridá d'un conceyu. === Bolivia === En [[Bolivia]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá del Gobiernu Autónomu Municipal. El so mandatu dura 5 años, pudiendo ser reelixíu. === Brasil === En [[Brasil]], el ''prefeito'' ye la máxima autoridá d'un conceyu, xefe del poder executivu municipal. Ye electu pa un mandatu de 4 años, pudiendo ser reelixíu una única vegada consecutiva. La figura del ''prefeito'' foi creada dempués de la [[Revolución de 1930]], sustituyendo al [[intendente]] y al inda más antiguu cargu de presidente de la cámara. A partir de la [[Constituci%C3%B3n_brasile%C3%B1a#1934|Constitución brasilana de 1934]], el cargu d'alcalde xeneralizar en tou [[Brasil]] y atribuyéronse-y les funciones de xefe del poder executivu del gobiernu llocal, esto ye, quien dirixe l'alministración y los servicios públicos municipales. === Canadá === Según el marcu llegal del federalismu canadianu, los conceyos son xurisdicción esclusiva de les provincies. El cargu de ''maire'' ye, por tanto, significativamente distintu d'una provincia a otra. === Chile === {{AP|Alcaldes de Chile}} En [[Chile]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá d'una [[municipalidá de Chile|municipalidá]] y en tal calidá correspuénde-y el so direición y alministración cimera y la supervisión del so funcionamientu.<ref>{{cita web |autor=Biblioteca del Congresu Nacional de Chile|títulu=Artículu 118|url=http://bcn.cl/4r4m|fechaaccesu=19 d'agostu de 2012|obra=Constitución política de la República de Chile|fecha=22 de setiembre de 2005}}</ref> La municipalidá, qu'amás del alcalde ta integrada por un [[conceyu comunal]], ta encargada d'alministrar una o más [[Comuñes de Chile|comuñes]]. L'alcalde ye electu [[Democracia|democráticamente]] por aciu [[sufraxu universal]] por un periodu de 4 años, pudiendo ser reelixíu.<ref>{{cita web |autor=Georgetown University. Center for Latin American Studies|títulu=Artículu 57 de la Llei 18695 Orgánica Constitucional de Municipalidaes de Chile|url=http://pdba.georgetown.edu/Decen/Chile/loc_mun.html|fechaaccesu=19 d'agostu de 2012|obra=Base de datos políticos de les Amériques}}</ref> === Colombia === En [[Colombia]], l''''alcalde''' ye'l cargu executivu d'un [[Conceyu de Colombia|conceyu]]. L'actu llexislativu del Congresu de Colombia de 9 de xineru de 1986 modificó l'artículu 201 de la Constitución política estableciendo que los alcaldes fueren escoyíos por votu popular.<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Artículu 3 del Actu llexislativu 1 de 1986|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=9440#2|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 37304 del 10 de xineru de 1986|fecha=9 de xineru de 1986}}</ref> El parágrafu transitoriu de dicha disposición determinó que la primer eleición d'alcaldes pol nuevu sistema tuviera llugar el segundu domingu de marzu de 1988.<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Parágrafu transitoriu del Actu llexislativu 1 de 1986|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=9440#2|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 37304 del 10 de xineru de 1986|fecha=9 de xineru de 1986}}</ref> El so mandatu, en principiu de dos años, foi estendíu a trés en 1994<ref>{{cita web |autor=Congresu de la República de Colombia|títulu=Artículu 85 de la Llei 136 de 1994|url=http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=329|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012|obra=Diariu Oficial 41.377 del 2 de xunu de 1994.|fecha=2 de xunu de 1994}}</ref> y a cuatro dende 2004.<ref>{{cita web |autor=República de Colombia. Registraduría nacional del estáu civil|títulu=Preguntes frecuentes sobre alcaldes|url=http://www.registraduria.gov.co/-Eleccion-d'autoridaes llocales,226-.html|fechaaccesu=4 d'avientu de 2012}}</ref> L'alcalde dirixe l'alministración municipal y representa al conceyu. Les sos funciones principales son l'alministración de los recursos de la municipalidá, velar pol bienestar y los intereses de los sos conciudadanos y representalos ante'l Gobiernu nacional, amás d'impulsar polítiques llocales p'ameyorar la so calidá de vida, tales como programes de salú, vivienda, seguridá, educación, infraestructura vial y orde públicu. Tien De presentar a los eleutores un plan de gobiernu. Si nun lu cumple, los ciudadanos pueden pidir la revocatoria del so mandatu. === Costa Rica === En [[Costa Rica]] exerz el poder executivo y en coordinación colos rexidores municipales (poder llexislativu llocal), alministra los intereses y servicios del conceyu. Cuenta, amás, col sofitu de dos vicealcaldes. Dende 1998 ye escoyíu por votación popular. Les eleiciones municipales pa la eleición d'Alcaldes, Rexidores, Conceyos de Distritu y Síndicos realicen el primer domingu de febreru, dos años dempués de les eleiciones nacionales en que s'escueye al [[Presidente]], Vicepresidentes y Diputaos. Tomen posesión de los sos cargos el primer día de mayu del mesmu añu de la so eleición, por un periodu de cuatro años, y pueden ser reelixíos. === Ecuador === N'[[Ecuador]], l''''alcalde''' ye'l xefe del poder executivu d'un conceyu y el so máximu representante. Ye'l responsable de l'alministración de la municipalidá y de les sos rellaciones col gobiernu central. Gobierna en xunto col ente llexislativu llocal, el conseyu municipal. L'alcalde ye escoyíu por sufraxu democráticu direutu por un periodu de cuatro años y puede ser reelixíu una sola vegada, consecutiva o non.<ref>{{cita web|autor=Asamblea Nacional d'Ecuador|títulu=Artículu 114|url=http://www.asambleanacional.gob.ec/documentos/constitucion_de_bolsu.pdf|fechaaccesu=30 d'abril de 2014|obra=Constitución d'Ecuador de 2008|formatu=PDF}}</ref> === Estaos Xuníos === El "mayor" (alcalde) ye'l líder na mayoría de los conceyos de los Estaos Xuníos, como "cities" (ciudaes), "towns" (pueblos), etc. Nos Estaos Xuníos, hai dellos tipos distintos d'alcaldes, según el sistema del gobiernu llocal. Sol sistema del gobiernu del alministrador del conseyu, el '"mayor"' ye'l primeru ente iguales nel conseyu de la ciudá, qu'actúa como un cuerpu llexislativu, ente que les funciones executives llevar a cabu un xerente designáu. El "'mayor"' puede presidir el conseyu de la ciudá, pero escarez de poderes llexislativos especiales. El '"mayor'" y el conseyu de lá ciudaes sirven a tiempu parcial, cola alministración diaria en manes d'un alministrador de ciudá profesional. El sistema ye más común ente les ciudaes medianes d'alredor de 25,000 a dellos cientos de miles, xeneralmente conceyos rurales y suburbanos. Na segunda forma, conocida como'l gobiernu del conseyu municipal, l'alcaldía y el conseyu de la ciudá son oficines separaes. So un fuerte sistema de '"mayor'", el "'mayor'" actúa como un executivu electu col conseyu de la ciudá exerciendo poderes llexislativos. Pueden escoyer un oficial alministrativu xefe pa supervisar los distintos departamentos. Este ye'l sistema utilizáu na mayoría de les grandes ciudaes de los Estaos Xuníos, principalmente porque los "'mayors'" empresten servicios a tiempu completu y tienen una amplia gama de servicios que supervisen. === Guatemala y El Salvador === En [[Guatemala]] y [[El Salvador]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá d'un [[conceyu]] y como tal correspuénde-y el so alministración. La municipalidá, qu'amás del alcalde ta integrada por un [[conceyu municipal]], encargar d'alministrar los recursos del [[conceyu]]. Tanto l'alcalde qu'encabeza la planilla, como los síndicos y conceyales que lu acompañen, son electos democráticamente por un periodu de 3 años, pudiendo ser reelixíos.<ref>Pa Guatemala: {{cita web |títulu=Artículu 207 de la Llei Eleutoral y de Partíos Políticos de Guatemala|url=http://tse.org.gt/descargas/Llei_Electoral_y_de_Partíos_Politicos.pdf|fechaaccesu=27 de marzu de 2012|formatu=PDF|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120131203719/http://www.tse.org.gt/descargas/Llei_Electoral_y_de_Partíos_Politicos.pdf|fechaarchivu=31 de xineru de 2012}}</ref> L'Alcalde electu tien d'afaese al Códigu Municipal que rixe la so autoridá; tien de cumplir con una alministración tresparente y que faiga espolletar al conceyu y los sos habitantes. === Méxicu === {{VT|Conceyos de Méxicu}} En [[Méxicu]], el términu ye utilizáu coloquialmente como sinónimu de presidente municipal, que ye'l funcionariu públicu electu cada trés años pa presidir un [[conceyu]], tamién llamáu cabildru. La denominación de presidente municipal» tien el so fundamentu nel artículu 115 de la [[Constitución Política de los Estaos Xuníos Mexicanos]]. El presidente municipal ye la figura unipersonal más importante del conceyu. Cabeza de la planilla ganadora, responsable de l'alministración pública municipal, representante políticu del [[conceyu]] y presidente del cabildru, concentra un conxuntu de facultaes que la asitien nuna posición preeminente na vida política municipal. La base constitucional de los conceyos atopar nel artículu 115 de la Constitución, que diz: «''Los Estaos van adoptar, pal so réxime interior, la forma de gobiernu republicanu, representativu, popular, teniendo como base de la so división territorial y de la so organización político y alministrativo, el conceyu llibre conforme a les bases siguientes: a) cada conceyu va ser gobernáu por un conceyu d'eleición popular direuta, integráu por un presidente municipal y el númberu de rexidores y síndicos que la Llei determine. La competencia qu'esta Constitución da al gobiernu municipal va exercer pol conceyu de manera esclusiva y nun va haber autoridá entemedia dalguna ente ésti y el Gobiernu del Estáu.''» Amás, la constitución prohibe la reeleición de los presidentes municipales, rexidores y [[síndicu|síndicos]] pal periodu inmediatu, según párrafu 2 incisu I del artículu 115 de Constitución, "''Los Presidentes Municipales, rexidores y síndicos de los conceyos, electos popularmente por eleición direuta, nun van poder ser reelectos pa periodu inmediatu. Les persones que por eleición indireuta, o por nomamientu o designación de dalguna autoridá desempeñen funciones propies d'esos cargos, seya los que quier la denominación que se-yos dea, nun van poder ser electes pal periodu inmediatu.''" === Paraguay === En [[Paraguái]], los [[Departamentos de Paraguay|departamentos]] son estremaos en [[Conceyos de Paraguay|conceyos]], el cargu máximu d'esti postreru ye'l de ''[[Intendente]]'' o ''Intendente Municipal''; el [[conceyu municipal]] tien funciones deliberativas o llexislatives. === Perú === {{VT|Categoría:Alcaldes de Perú|l1=Alcaldes de Perú}} En [[Perú]], dende 2002, l'alcalde ye'l funcionariu públicu electu cada cuatro años pa presidir los conceyos provinciales o distritos del país. Con anterioridá, el cargu tenía una duración de trés años. L'alcalde ye'l cargu unipersonal más importante de cada provincia o distritu de la [[organización territorial de Perú]]. L'alcalde electu ye quien encabeza la llista ganadora nes eleiciones. Ye responsable de l'alministración pública municipal y de los servicios comunales. Ye representante políticu del conceyu. Les primeres eleiciones municipales llibres y democrátiques realizar en 1963. Con anterioridá los alcaldes yeren designaos pol Poder Executivu. === Puertu Ricu === {{VT|Conceyos de Puertu Ricu}} Los conceyos escueyen un alcalde y una llexislatura municipal nes eleiciones xenerales cada cuatro años. Puertu Ricu nun tien divisiones de primer nivel, sicasí, tien 78 conceyos, consideraos divisiones de segundu nivel, según definir el Gobiernu d'[[Estaos Xuníos]]. === Uruguái === {{VT|Alcaldíes d'Uruguái}} Pola llei Nᵘ 18.567 del 13 de setiembre de 2009 crear n'[[Uruguái]] un tercer nivel de gobiernu y alministración llamáu [[conceyu]]. Los conceyos tán gobernaos por órganos de cinco miembros. El presidente del órganu recibe'l nome de '''alcalde''' y los demás miembros el de '''conceyales'''. Los miembros escoyer por votu direutu de la ciudadanía na mesma oportunidá na que s'escueyen los Intendentes y les Xuntes Departamentales. Pola llei Nᵘ 18.653 del 15 de marzu de 2010 definiéronse los 89 conceyos (conocíos popularmente como ''alcaldíes'') en que va tar subdividíu'l país. === Venezuela === En [[Venezuela]], l''''alcalde''' ye la máxima autoridá del [[conceyu]] que tien calter autónomu, xefe del executivu municipal y alministrador de los recursos propios de la [[municipalidá]]. Ye electu cada cuatro y seis años, pudiendo ser reelixíu por socesives, gracies a una enmienda constitucional, pueden ser revocaos al traviés d'un [[referendu]], según lo previsto na Constitución de la República Bolivariana de Venezuela. Esisten dos tipos d'alcaldes: los convencionales que gobiernen un conceyu y los alcaldes Metropolitanos los cualos dirixen una alcaldía Metropolitana, que ta integrada por dellos conceyos acomuñaos ente sigo (como l'alcaldía Metropolitana de [[Caraques]] y l'alcaldía metropolitana del Altu Apure). El Poder Municipal ta amás integráu por un órganu llexislativu, el [[Conceyu Municipal]] y una [[Contraloría Municipal]] que s'encarga de fiscalizar la xestión económica del alcalde y los demás entes municipales. Esisten amás conseyos comunales, órganos esternos a la municipalidá, qu'al igual que l'alcalde, tienen funciones alministratives similares, pero que son executaes por coleutivu de la comunidá y tán llindaes a un sector específicu del conceyu. == Europa == === España === {{AP|Alcalde (España)}} L''''alcalde''' dirixe l'alministración municipal, preside y representa al [[conceyu]]. Ye escoyíu ente los conceyales por mayoría absoluta, que son de la mesma escoyíos polos vecinos. Esisten tres fórmules d'eleiciones, dependiendo del númberu d'habitantes del conceyu. Si esiste un réxime de [[conceyu abiertu]] (menos de 100 habitantes), los vecinos escueyen al alcalde direutamente por mayoría, esti tamién se-y conoz pol nome de ''postor'' o ''alcalde pedáneo''. Si'l conceyu tien una población ente 100 y 250 habitantes, escuéyese'l métodu de llistes abiertes. Nuna mesma papeleta figuren los candidatos de tolos partíos, y los eleutores tendrán d'escoyer un determináu númberu d'ellos. Los más votaos van ser nomaos conceyales, que, darréu, van escoyer al alcalde. Nel restu de los casos, los partíos alleguen en llistes zarraes. La asignación de conceyales va realizar en función del [[Sistema D'Hont]], conceyales que, van ser los que darréu escueyan al alcalde d'ente xeneralmente, les cabeces de llista de cada partíu. Si'l partíu ganador llogró la mayoría absoluta de los conceyales, na posterior votación ente los conceyales pa escoyer alcalde nun va haber problema en qu'esti perteneza a la formación política ganadora. Si otra manera, naide llogró la mayoría absoluta de los conceyales, búscase l'establecimientu de pactos ente los partíos pa conformar mayoríes de gobiernu estables, y como resultáu d'estos non necesariamente l'alcalde hai de pertenecer al partíu con mayor númberu de conceyales. Pero si nengunu de los o resulta en mayoría absoluta, anque estos pactos sían claramente mayoritarios y superen en demasía a los resultaos d'otros pactos o llistes, ye proclamáu Alcalde'l conceyal qu'encabeza la llista que llogró'l mayor númberu de votos nel conceyu. En casu d'empate, va resolver por sortéu. L'alcalde tien toa una serie de facultaes, dalgunes d'elles son delegables. Ta asistíu por un órganu colexáu que recibe anguaño'l nome de Xunta de Gobiernu Llocal y ta formáu por un númberu non cimeru a un terciu del númberu llegal de miembros del Plenu. Correspuende al alcalde'l nomamientu del [[teniente d'alcalde]]. === Finlandia === En [[Finlandia]], el '''''kaupunginjohtaja''''' ("líder de la ciudá") o '''''kunnanjohtaja''''' ("líder municipal") ye un funcionariu executivu, que nun ye escoyíu democráticamente, pero desígnase-y una oficina pública per parte del conceyu de la ciudá. Anguaño [[Tampere]] y [[Pirkkala]] tienen alcaldes.{{ensin referencies}} === Suecia === '''''Borgmästare''''', (n'[[idioma español|español]], burgomaestre), fai referencia al funcionariu principal de la oficina del Rexistru, non al encargáu de la ciudá o alcalde.{{ensin referencies}} Amás, ''borgmästare'' ye tamién un títulu honoríficu que puede otorgase por servicios distinguíos a la ciudá.{{ensin referencies}} === Francia === En Francia'l ''maire'' escoyer del so senu pol conceyu municipal, por un mandatu de seis años anovable, y por sufraxu universal direutu. Les funciones de ''maire'' pueden ser exercíes namái por un ciudadanu francés con tolos sos derechos civil y cívicu. Secundar unu o más axuntos escoyíos del so senu pol conseyu municipal.<ref name="L2122-4">[http://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=8070DCF9030D1B31FB57Y149DDBCDF79.tpdjo14v_1?idArticle=LEGIARTI000006389916&cidTexte=LEGITEXT000006070633&dateTexte=20080227 Art. L2122-4 du Code général des collectivités territoriales ]</ref> Los ''maires'' franceses tienen un importante rol yá que cumplen una doble función, siendo al empar axentes estatales y axentes comunales en rellación al coleutivu territorial. Executen les decisiones del conceyu municipal, pero disponen de poderes propios relevantes en materia d'urbanismu, policía municipal y recursos humanos. == África == === República democrática del Congo === Na [[República democrática del Congo]], les ciudaes subdividir en comuñes. El titular del poder executivu de la ciudá tien el títulu de ''maire'' y cada comuña dirixir un [[burgomaestre]]. La capital, [[Kinxasa]] tien un [[gobernador]]. == Ver tamién == * [[Cabildru colonial]] * [[Conceyu municipal]] * [[Intendente]] * [[Alcalde pedáneo]] * [[Alcalde de barriu]] * [[Alcalde de primer votu]] * [[Vara d'alcalde]] == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Alcalde}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Alministración llocal]] [[Categoría:Alcaldes y alcaldeses]] [[Categoría:Pallabres y frases n'árabe]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] q5mvrszi303c8nc727siafkp3fbv5o7 4 9566 4527261 4527123 2026-09-11T13:41:23Z ~2026-46270-00 152622 /* Xuristes */ 4527261 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] 1i2uexf208iqejqbs3mz9dwmy6uoeru 4527262 4527261 2026-09-11T13:49:14Z ~2026-46270-00 152622 /* Alcaldes */ 4527262 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Ramón Prieto Pazos]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] o2d36c6vnxf5e1r1bgt8dy6y00fc3bk 4527364 4527262 2026-09-11T19:59:04Z ~2026-46270-00 152622 /* Lingüistes */ 4527364 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Ramón Prieto Pazos]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Carmen Prieto Álvarez-Valdés]] * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] 9p49ttrct4w26r2i7k6s3bbkln8v1yw 4527570 4527364 2026-09-12T10:44:03Z ~2026-46270-00 152622 /* Periodistes */ 4527570 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] * [[Higinio del Río]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Ramón Prieto Pazos]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Carmen Prieto Álvarez-Valdés]] * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] 26m0lds51az2bksii73ou5m0svjxs6t 4527571 4527570 2026-09-12T10:44:51Z ~2026-46270-00 152622 /* Lingüistes */ 4527571 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] * [[Higinio del Río]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Ramón Prieto Pazos]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] sjgyitzakjo09f5o4xvpgizb5grmw93 4527572 4527571 2026-09-12T10:45:59Z ~2026-46270-00 152622 /* Escritores */ 4527572 wikitext text/x-wiki Esta ye la páxina onde se puen poner los artículos que vos prestaría tener en Wikipedia y que nun queréis/sabéis/podéis facer vós mesmos. Tán dividíos por temátiques pa poder atopalos meyor. Sentíivos llibres d'añader lo que queráis, pero aseguraivos enantes de que nun esistan con otru nome asemeyáu. === Arte === * [[Flor galana]] ==== Músicos d'Asturies ==== * [[René de Coupaud]] * [[Igor Medio]] * [[Carlos Redondo]] * [[David Mateos Rosete]] («Puru») === Médicos === * [[Aquilino Hurlé]] * [[Juan Manuel Junceda Avello]] * [[Nicanor Muñiz-Prada]] === Comerciantes === * [[Celestino Junquera]] === Periòdicos === * [[El Eco de Avilés]] === Apellíus === * [[Cofiño]] * [[Secades]] === Llinaxes === * [[Casa Bernaldo de Quirós]] * [[Casa Cabeza de Vaca]] * [[Casa Fernández de Miranda]] * [[Familia Díaz-Miranda]] * [[Familia Muñiz-Prada]] * [[Familia Rato]] * [[Familia Valdés-Hevia]] === Ciencia y Teunoloxía === * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) === Cultura === * [[Fontán]] * [[Cabanas de teito]] === Deportes === * [[Deporte d'Asturies]] === Escultores === * [[Toribio de Nava Riestra]] * [[Víctor Fernández Puente]] == Barrius == * [[El Cambaral]] == Hechiceres == * [[Antonia de Acosta Mexía]] === Inxenierus === * [[Gumersindo Gutiérrez de la Gándara]] == Escritores == * [[Ángel de la Moría]] * [[Celso Peyroux]] * [[Gregorio José Tineo Hevia y Fuertes Sierra]] * [[José Ignacio Carmona]] === Policìes y Guardias Civiles === * [[José Alonso Nart]] === Periodistes === * [[Aquilino González Neira]] * [[Gerardo Lombardero]] * [[Higinio del Río]] === Maestrus === * [[Mateo Llana]] === Sindicalistes === * [[Arístides Llaneza Jove]] == Xuristes == * [[Benjamín Ortiz]] * [[Diego de Valdés Bango]] * [[Faustino Prierto Pazos]] * [[Fernando Presencia]] * [[José Álvarez del Manzano]] == Alcaldes == * [[Alejandro Alvargonzález]] * [[Eladio Carreño]] * [[Fernando de Ochoa Sánchez-Calvo]] * [[Ignacio Alonso de Nora]] * [[José Parrondo Presa]] * [[Pedro Pidal Arroyo]] * [[Ramón Prieto Pazos]] * [[Román Suárez Puerta]] == Lingüistes == * [[Paquita Suárez Coalla]] == Filòsofos == * [[Gustavo Bueno Sánchez]] == Abogados == * [[Eduardo Álvarez Mijares]] * [[Francisco Prendes Quirós]] * [[Marcelino Arbesú Vallina]] * [[Pedro María Fernández Villaverde]] == Diputaos == * [[Francisco Calello Miranda]] === Economía === * [[Arcelor]] * [[HUNOSA]] === Textil === * [[Joluvi]] === Gastronomía === * [[Gastronomía occitana]] ([[:ca:gastronomia d'Occitània|ca]]) === Militares === * [[Hermenegildo Rato y Hevia-Argüelles]] * [[Pedro Rodríguez Fernández de la Buria]] === Youtubers === * [[Rubén Gisbert]] === Nobles === * [[Alonso Fajardo el Bravo]] * [[Álvaro Díaz-Miranda Ponce de León]] * [[Gonzalo Bernaldo de Quirós]] * [[Gutierre Bernardo de Quirós]] * [[Pedro de Miranda]] * [[Piniolo Jiménez]] === Gobiernu y política === * [[Instituciones d'Asturies]] * [[Derechu d'Asturies]] * {{ill|es|Florentino Villabona Madera|Florentino Villabona Madera}} === Historia === * [[José Antonio de Sucre]] ===Relixón=== *[[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:es:Saraṇa Bhikkhu|es]]) == Ampliaciones == Artículos que necesiten ampliase enforma. *[[Castellanu]] *[[Historia d'España]] *[[Platón]] *[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]] == Tornes dende l'inglés == *[[:en:Dong Xian]] *[[:en:Emperor Ping of Han]] *[[:en:Sapadbizes]] [[Categoría:Wikipedia]] hzav1gkptapu5gja4zjkjdy1hb2qt81 0 22303 4527486 4155129 2026-09-12T09:01:18Z Limotecariu 735 4527486 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20211128165146}} {{Organización}} '''NASA''' o '''National Aeronautics and Space Administration''' ye'l nome n'[[inglés]] de l'''Alministración Nacional d'Aeronáutica y del Espaciu'' de los [[Estaos Xuníos d'América]], que ye l'axencia gubernamental responsable de los programes espaciales. == Historia == El [[Programa espacial soviéticu]] llanzó'l primer [[satélite artificial]] del mundu (''[[Sputnik 1]]'') el [[4 d'ochobre]] de [[1957]]. El [[Congresu]] de los [[Estaos Xuníos d'América]] percibiólu como una amenaza a la seguridá y el Presidente [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] y los sos conseyeros, tres dellos meses d'alderique, tomaron l'alcuerdu de fundar una nueva axencia federal que dirixera tola actividá espacial no militar. El [[29 de xunetu]] de [[1958]] Eisenhower robló l'acta que funda la '''NASA''', qu'entamó a funcionar el [[1 d'ochobre]] de [[1958]] con cuatro llaboratorios y unos 8.000 emplegaos. L'envís de los primeros programes yera poner una nave tripulada n'órbita y ello fízose baxo la presión de la competencia ente los [[EE.XX.]] y la [[XRSS]] na denomada [[Carrera espacial]] que se produxo demientres la [[Guerra Fría]]. == Programes de la NASA == === El Programa Mercury === {{AP|Proyeutu Mercury}} [[Archivu:Mercury 3.jpg|thumb|right|212px|5 de mayu de 1961 llanzamientu del cohete Redstone cola cápsula ''Llibertá 7'' del Proyeutu Mercury.]] El [[Proyeutu Mercury|Programa Mercury]] comenzó en [[1958]], col oxetivu de descubrir si l'home podía sobrevivir nel espaciu esterior. El [[5 de mayu]] de [[1961]] [[Alan B. Shephard|Alan Shephard]] foi'l primer astronauta d'Estaos Xuníos al pilotar la nave ''[[Llibertá 7]]'' nun vuelu suborbital de 15 minutos. [[John Glenn]] convirtióse'l [[20 de febreru]] de [[1962]] nel primer astronauta d'Estaos Xuníos n'orbitar la [[Tierra]], demientres un vuelu de 5 hores cola nave ''[[Amistá 7]]'' que dio 3 vueltes a la [[Tierra]] === El Programa Gémini === {{AP|Programa Gemini}} El [[25 de mayu]] de [[1961]] el Presidente [[John F. Kennedy]] anunció qu'[[Estaos Xuníos]] había comprometese a "''aterrizar a un home na [[Lluna]] y devolvelu sanu y salvu a la [[Tierra]] enantes del final de la década''", pa lo que creóse'l [[Programa Apollo]]. El [[Proyeutu Gemini|Programa Gémini]] concibióse pa probar les téuniques necesaries pal Programa Apollo, que necesitaba misiones munchu más complexes. Comenzó col [[Gemini 3]] el [[21 de marzu]] de [[1965]] y acabó col [[Gemini 12]] el [[11 de payares]] de [[1966]]. [[Edward Higgins White II|Edward White]], que postreramente morrió nel accidente del [[Apollo 1]], fizo col [[Gemini 4]] el [[3 de xunu]] de [[1965]] la primera caminata espacial d'un astronauta d'Estaos Xuníos. El [[15 d'avientu]] de [[1965]] los [[Gemini 6]] y [[Gemini 7|7]], tripulaos por dos astronautes caún, ficieron la so primer cita espacial aproximando les naves hasta 1,8&nbsp;[[metru|m]]. El vuelu del [[Gemini 7]] tuvo una duración de dos selmanes, tiempu que s'estimó necesariu pa les [[Programa Apollo|misiones Apollo]]. El [[16 de marzu]] de [[1966]] la nave [[Gemini 8]] tripulada por [[David Scott]] y [[Neil Armstrong]], que llueu sería'l primer home en pisar la [[Lluna]], atracaron la so nave al cohete [[Agena]] 8 preparando la maniobra d'atraque ente'l [[módulu llunar]] y la [[nave Apollo]]. === El Programa Apollo === {{AP|Programa Apollo}} [[Archivu:Aldrin Apollo 11 original.jpg|thumb|left|175px|Buzz Aldrin camina sobre la superficie de la Lluna na misión Apollo 11.]] A lo llargo de los ocho años de misiones preliminares la NASA tuvo perda d'astronautes col [[Apollo 1]] que s'incendió na rampla de llanzamientu demientres un ensayu y los sos tres astronautes morrieron. El [[Programa Apollo]] llogró la so meta col [[Apollo 11]] qu'aterrizó con [[Neil Armstrong]] y [[Edwin E. Aldrin]] na superficie de la [[Lluna]]'l [[20 de xunetu]] de [[1969]] y devolviólos a la [[Tierra]] el [[24 de xunetu]]. Les primeres pallabres d'[[Neil Armstrong|Armstrong]] al poner el pie sobre la [[Lluna]] foron: ''«Ésti ye un pequeñu pasu pa un home, pero un gran saltu pa la humanidá»''. Diez homes más formaron la llista d'[[astronauta|astronautes]] en pisar la [[Lluna]] cuando finó'l programa anticipadamente col [[Apollo 17]], en payares de [[1972]], que'l so resultáu foi, arriendes de la recoyida de muestres de roques, la instalación d'equipos d'estudiu superficiales [[ALSEP]] qu'aínda siguen unviando información. [[Archivu:AS16-114-18423_bg.jpg|250px|thumb|L'astronauta Charles M. Duke, Jr. na misión [[Apollo 16]].]] La NASA ganara la [[carrera espacial]] y, de dalgún mou, esto dexóla ensin oxetivos al amenorgar l'atención pública, que yera a garantizar los grandes presupuestos del Congresu. Nin la casi tráxica misión del [[Apollo 13]], onde l'españíu d'un tanque d'[[oxíxenu]] casi-yos costó la vida a los tres astronautes y obligólos a arrenunciar a pisar la [[Lluna]], pudo volver a atraer l'atención. Les misiones posteriores al [[Apollo 17]] (taben planificaes varies misiones más, hasta l'Apollo 20) suspendiéronse. Los retayos del presupuestu, en parte por causa de la [[Guerra de Vietnam]], provocaron el fin del programa. Los tres [[Saturnu V]] non usaos, usáronse pal desendolcu del primer llaboratoriu d'Estaos Xuníos n'[[órbita]], el [[Skylab]], y les idees foron na llinia de desendolcar un vehículu espacial reutilizable como'l [[tresbordador espacial]]. Poco conocíu ye'l proyeutu [[AAP]] (''Apollo Applications Program''), que tendría de ser el sustitutu de les misiones Apollo, o el [[LASS]], destináu a establecer una base habitada na superficie del satéllite. == Misiones non tripulaes == Magar que la inmensa mayoría del presupuestu de NASA gastóse nos vuelos tripulaos, hebo munches misiones non tripulaes promovíes pola axencia espacial. En [[1962]] el [[Mariner 2]] foi la primer nave espacial en facer un sobrevuelu cercanu a otru planeta, nesti casu [[Venus (planeta)|Venus]]. Los programes [[Programa Ranger|Ranger]], [[Surveyor]] y [[Lunar Orbiter]] yeren esenciales pa evaluar les condiciones llunares enantes d'intentar el vuelu tripuláu del programa Apollo. Posteriormente, les dos sondes [[Viking]] qu'aterrizaron na superficie de [[Marte (planeta)|Marte]] unviaron a la Tierra les primeres imáxenes de la superficie del planeta. Seique les misiones non tripulaes más impresionantes fueren los programes [[Pioneer 10]], [[Pioneer 11]], [[Voyager 1]] y [[Voyager 2]], misiones que visitaron [[Xúpiter (planeta)|Xúpiter]], [[Saturnu (planeta)|Saturnu]], [[Uranu (planeta)|Uranu]] y [[Neptunu (planeta)|Neptunu]] y unviaron impresionantes imáxenes en color de toos ellos y la mayoría de los sos satélites. == Cooperación ente EE.XX. y la XRSS == El desarrollu yá llográu poles dos potencies espaciales, tenía de producir un acercamientu ente la [[Xunión Soviética]] y los Estaos Xuníos. Poro, el [[17 de xunetu]] de [[1975]] un ''Apollo'', encontrando un usu nuevu dempués de la cancelación del ''Apollo 18'', acoplóse a un Soyuz soviéticu na misión [[Apollo-Soyuz]] pa la qu'hebo de diseñar un módulu intermediu y acercar la teunoloxía de les dos naciones. Magar que la Guerra Fría duraría más años, esti foi un puntu críticu na historia de NASA y el principiu de la collaboración internacional na esploración espacial. Dempués vinieron los vuelos del tresbordador a la estación rusa [[Mir]], vuelos d'astronautes d'Estaos Xuníos na Soyuz y de rusos nel tresbordador y la collaboración de dambes naciones y otres más na construcción de la [[Estación Espacial Internacional]] (ISS). == La dómina del Tresbordador == [[Archivu:NASA Space Shuttle Atlantis landing (STS-110) (19 April 2002).jpg|thumb|right|175px|Tresbordador Atlantis aterrizando n'abril de 2002]] El [[Programa del Tresbordador Espacial|Tresbordador espacial]] convirtióse nel programa espacial favoritu de la NASA a finales de los años setenta y los años ochenta. Planiáronse tanto los dos cohetes llanzadores y el tresbordador como reutilizables, y construyéronse otros cuatro tresbordadores. El primeru en llanzase foi'l [[Tresbordador Espacial Columbia|''Columbia'']] el [[12 d'abril]] de [[1981]]. Pero los vuelos del tresbordador yeren muncho más costosos de lo qu'inicialmente taba proyeutao y, dempués que'l desastre del [[Tresbordador Espacial Challenger]] en [[1986]] resaltó los riesgos de los vuelos espaciales, el públicu recuperó l'interés perdíu nes misiones espaciales. Sicasí, el tresbordador usóse pa poner n'órbita proyeutos de muncha importancia como'l [[Telescopiu Espacial Hubble]] (HST). El HST creóse con un presupuestu rellativamente pequeñu de 2.000 millones de dólares, pero continuó funcionando dende [[1990]] y maravilló a los científicos y al públicu. Dalgunes de les imáxenes foron llexendaries, como les imáxenes del denomináu [[Campu Profundu del Hubble]]. El HST ye un proyeutu conxuntu ente la [[Axencia Espacial Europea|ESA]] y la NASA, y el so ésitu ayudó na mayor collaboración ente les axencies. En [[1995]] la cooperación ente Rusia y Estaos Xuníos llograríase de nueves cuando comenzaron les misiones d'acoplamientu ente'l Tresbordador y la estación espacial [[Mir]], (nesi momentu la única estación espacial completa). Esta cooperación continúa a día de güei ente Rusia y Estaos Xuníos, los dos socios más importantes na construcción de la [[Estación Espacial Internacional|ISS]]. La fuercia de la so cooperación nesti proyeutu foi más evidente cuando la NASA empezó confiando nos vehículos de llanzamientu rusos pa caltener la ISS tres el desastre en [[2003]] del ''[[Tresbordador Espacial Columbia|Columbia]]'' que caltendría en tierra la flota de los tresbordadores mentanto más d'un añu. Costando más de cien mil millones de [[dólar]]es, a vegaes foi abegoso pa la NASA xustificar el proyeutu ISS. La población d'Estaos Xuníos foi históricamente difícil d'impresionar colos detalles d'esperimentos científicos nel espaciu. Arriendes, nun podía acoyer a tantos científicos como se planeara, sobre too dende que'l tresbordador espacial taba fuera d'usu, hasta marzu de 2005, deteniendo la construcción de la ISS y llimitando la so tripulación a una de caltenimientu de dos persones. Mentanto la mayoría de los [[años 1990]] la NASA enfrentóse con una reducción de los presupuestos anuales por parte del Congresu. Pa responder a esti retu, el novenu alministrador de la NASA, [[Daniel S. Goldin]], inventó misiones barates baxo la conseña: ''más rápidu, más buenu, más baratu'' que permitió a la NASA que retayara los costos mientres s'acometíen una enantada variedá de programes aerospaciales. Esi métodu criticóse abondo y llevó en [[1999]] a les perdes de les naves xemeles [[Climate Orbiter]] y [[Mars Polar Lander]] de la esploración de Marte. == Marte y más allá == Probablemente la misión con más ésitu ente'l públicu nos últimos años ([[1997]]) foi la de la sonda [[Mars Pathfinder]]. Los periódicos de tol mundu llevaron les imáxenes del robot Sojourner, desplazándose y esplorando la superficie de Marte. Dende [[1997]] la [[Mars Global Surveyor]] orbitó Marte con un ésitu científicu innegable. Dende [[2001]] el orbitador [[Mars Odyssey]] tuvo a la gueta d'evidencies d'agua nel planeta roxu, nel pasáu o nel presente, asina como pruebes d'actividá volcánico. En [[2004]] una misión científicamente más ambiciosa llevó a dos robots, [[Spirit]] y [[Opportunity]], a analizar les roques en busca d'agua, polo qu'aterrizaron en dos zones de Marte diametralmente opuestes y parez qu'atoparon vestixos d'un antiguu mar o llagu saláu. El [[14 de xineru]] de [[2004]], diez díes dempués del aterrizaxe de ''[[Spirit]] '', el Presidente [[George W. Bush]] anunció'l futuru de la [[esploración espacial]]. La humanidá volverá a la Lluna en [[2020]] como pasu previu a un viaxe tripuláu a Marte. El [[Programa del Tresbordador Espacial|Tresbordador espacial]] retiraráse en [[2010]] y va trocase en [[2014]] pol [[Crew Exploration Vehicle]], que ye a atracar na ISS y dexar la órbita de la [[Tierra]]. El futuru del ISS ye daqué inciertu, tres la esplosión del [[Tresbordador espacial Columbia|Columbia]] el [[1 de febreru]] de [[2003]], y el patrón de los vuelos del Tresbordador. La construcción completaráse, pero'l futuru de les próximes misiones ye inciertu. [[Archivu:STS-95_Florida_From_Space.jpg|right|thumb|250px|Florida, EE.XX., Misión STS-95 del Tresbordador de la NASA el 31 d'ochobre de 1998.]] == Alministradores de la NASA == # [[T. Keith Glennan]] (1958-1961) # [[James E. Webb]] (1961-1968) # [[Thomas O. Paine]] (1969-1970) # [[James C. Fletcher]] (1971-1977) # [[Robert A. Frosch]] (1977-1981) # [[James M. Beggs]] (1981-1985) # [[James C. Fletcher]] (1986-1989) # [[Richard H. Truly]] (1989-1992) # [[Daniel S. Goldin]] (1992-2001) # [[Sean O'Keefe]] (2001-2005) # [[Michael Griffin]] (2005–presente) == Instalaciones == La NASA cuenta con 12 campos d'instalación: * [[John F. Kennedy Space Center]], [[Florida]] * [[Ames Research Center]], [[Moffett Field]], [[California]] ** [[NASA Advanced Supercomputing facility]] * [[Hugh L. Dryden Flight Research Facility]], [[Edwards]], [[California]] * [[Goddard Space Flight Center]], [[Greenbelt]], [[Maryland]] * [[Jet Propulsion Laboratory]], cerca de [[Los Angeles]], [[California]] * [[Lyndon B. Johnson Space Center]], [[Houston]], [[Texas]] * [[Langley Research Center]], [[Hampton]], [[Virxinia (Estaos Xuníos)|Virxinia]] * [[Lewis Research Center]], [[Cleveland]], [[Ohio]] * [[George C. Marshall Space Flight Center]], [[Huntsville]], [[Alabama]] * [[Michoud Assembly Facility]], [[Nueva Orleans]], [[Louisiana]] * [[John C. Stennis Space Center]], [[Bahía de San Luis]], [[Mississippi (estáu)|Mississippi]] * [[Wallops Flight Facility]], [[Wallops Island]], [[Virxinia (Estaos Xuníos)|Virxinia]] * [[Ad Astra Rocket (AARC)]], [[Costa Rica]] == La NASA n'España == La MDSCC ''(Madrid Deep Space Communications Complex)'' de [[Robledo de Chavela]] ye la única instalación de la [[NASA]] n'España y forma parte de la [[Rede del Espaciu Profundu]]. La so primera antena colocóse en 1961 pal [[Programa Mariner]]. Esta Antena denomada ''DSS-61'' utilízase anguaño nel Proyeutu educativu PARTNER. Al pocu tiempu instalóse nel municipiu cercanu de [[Fresnedillas de la Oliva]] otra antena (DSS-62, denomada "la Dino") pa les misiones [[Apollo]], esta antena treslladóse dempués a Robledo de Chavela. La tercer antena, tamién asitiada nesta lolcalidá madrileña, foi la DSS-63, que nació con un diámetru de 64 metros, y llueu amplióse a 70 pa facer el siguimientu de les sondes [[Voyager]] cuando s'estendió la so misión más allá de [[Saturnu (planeta)|Saturnu]]. Esisten otres antenes que tienen usos diversos. == Otres axencies espaciales == * [[Axencia Espacial Canadiana]] (''Canadian Space Agency'' n'inglés y ''Agence Spatiale Canadienne'' en francés) * [[Alministración Nacional del Espaciu China]] * [[Axencia Espacial Europea]] * [[Axencia Espacial Italiana]] (''Agenzia Spaziale Italiana'') * [[Axencia India d'Investigación Espacial]] (''Indian Space Research Organization'', ''ISRO'') * [[Programa espacial soviéticu]] (históricu) * [[Axencia Espacial Federal Rusa]] * [[Institutu Nacional de Téunica Aeroespacial d'España]] == Ver tamién == * [[Red del Espacio Profundo]] * [[Aeronáutica]] * [[Ascensor espacial]] * [[Astronauta]] * [[Colonización espacial]] * [[ESA]] * [[Esploración espacial]] * [[Tresbordador espacial]] * [[Wernher von Braun]] (responsable de los cohetes) * [[Robert Gilruth]], [[Chris Kraft]], [[Gene Kranz]] (direutores de vuelu) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{páxina web|https://www.nasa.gov/}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Aeronáutica]] [[Categoría:Estaos Xuníos]] ca98m37b6r3l79andvext88aheu1v7u 0 32857 4527517 3988468 2026-09-12T09:23:43Z Limotecariu 735 4527517 wikitext text/x-wiki {{Wikificar}} {{vehículu}} El '''Tresbordador Espacial Challenger''' foi'l segundu orbiter del programa del tresbordador espacial n'entrar en serviciu. El so primer vuelu realizólu'l 4 d'abril de 1983 y completó nueve misiones más enantes de desintegrase a los 73 segundos del so llanzamientu na décima misión, el 28 de xineru de 1986, morriendo los siete tripulantes que diben dientru d'elli. El nome de Challenger provién del HMS Challenger, una corbeta británica que fizo una espedición d'investigación marina global en 1870. == Historia y vuelos == El Challenger construyóse a partir de la cadarma STA-099, utilizada nos entamos pa pruebes estructurales. El STA-099 nun taba diseñáu pa vuelos espaciales, pero la NASA atalantó que'l remocique sería más baratu que equipar otra vuelta'l tresbordador de pruebes Enterprise (OV-101) pa vuelos espaciales, como se plantegara nun entamu. El Challenger, y los orbitadores construidos depués d'esti, teníen menos losetes nel so sistema de proteición térmica que'l Columbia. La mayoría de les losetes nes puertes de carga, la superficie supeior de les ales y la parte d'atrás del tresbordador fueron reemplazaes por un aislamientu de nomex cande de la empresa DuPont. Esta modificación permitía-y al tresbordador llevar 1.130 Kg más de carga útil que'l Columbia. El Challenger foi tamién el primer orbitador en llevar un sistema de pantalles HUD asemeyaes a les qu'usaben nos aviones militares y civiles modernos. Tres el so vuelu inaugural, el Challenger convirtióse nel orbitador de carga de la flota de tresbordadores de la NASA, volando en más misiones por añu que'l Columbia. El Challenger garró fama por ser el primer orbitador onde voló la primer muyer, el primer prietu y el primer canadianu amás de ser el primeru que fizo un despegue y aterrizax pola nueche. Foi tamién el primer tresbordador en destruise nun accidente nuna misión. == Accidente == L'accidente del Tresbordador Espacial Challenger ocurrió'l 28 de xineru de 1986 == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Astronáutica]] [[Categoría:NASA]] agetz602dtrkuy4ya5lumanlhx7csq9 0 39176 4527396 3946341 2026-09-12T00:04:56Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527396 wikitext text/x-wiki {{ficha de software | asturianu = {{sí}} | paxina = [https://www.videolan.org/vlc/index.ast.html https://www.videolan.org/vlc/index.ast.html] }} '''VLC media player''' ye un [[reproductor multimedia]] y [[framework multimedia]] [[Software llibre|llibre]] y de [[códigu abiertu]] desarrolláu pol proyeutu [[VideoLAN]]. Ye un programa multiplataforma con versiones disponibles pa munchos sistemes operativos. VLC ye un reproductor d'audiu y videu que ye a reproducir munchos [[códec]]s y formatos d'audiu y videu, amás de capacidá de [[streaming]]. Ye software llibre, distribuyíu baxo la llicencia [[Llicencia pública xeneral de GNU|GPL]].<ref name="intelectual">{{cita web |url=http://wiki.videolan.org/Intellectual_Properties |títulu=Intelectual Properties |autor=VideoLAN Team |obra=VideoLAN Wiki |fechaaccesu=30-07-2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070806071655/http://wiki.videolan.org/Intellectual_Properties |fechaarchivu=2007-08-06 }}</ref> == Protocolos y medios extrayibles == [[Archivu:Vlc mediaplayer 0.9.8a runing on KDE 4.2.1 with fedora 10.png|thumb|left|250px|VLC executándose en [[KDE]].]] {| {{tablaguapa}} style="font-size:95%; text-align: center; width: 100%" |- ! !! [[Microsoft Windows|Windows]] !! [[Mac OS X]] !! [[Linux]] !! [[BeOS]] !! [[FreeBSD]] / [[OpenBSD]] |- | [[UDP]]/[[Real-time Transport Protocol|RTP]] [[Unicast]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | UDP/RTP [[Multicast]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Sí}} |- | [[HTTP]] / [[File Transfer Protocol|FTP]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Windows Media Services|MMS]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Transmission Control Protocol|TCP]]/RTP Unicast || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[DCCP]]/RTP Unicast || {{Non}} || {{Non}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Non}} |- | Ficheros || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[DVD-Video|DVD Video]] 1 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | VCD ([[Video CD]]) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Sí}} |- | SVCD 2 ([[Super Video CD]]) || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || {{Non}} || Parcialmente |- | [[Audio CD]] (no DTS-CD) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Sí}} |- | [[DVB]] (Satellite, Digital TV, Cable TV) || {{Sí}} part EyeTV 3 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} |- | MPEG encoder 4 || {{Sí}} || {{Non}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Non}} |- | Fontes de videu || {{Sí}}Direct Show || {{Sí}}QTKit 5 || {{Sí}}V4L, V4L2 || {{Non}} || {{Non}} |} ''Fonte: [http://www.videolan.org/vlc/features.php?cat=input VLC playback Features - Input formats]'' == Formatos contenedores == {| {{tablaguapa}} style="font-size:95%; text-align: center; width: 100%" |- ! !! [[Microsoft Windows|Windows]] !! [[Mac OS X]] !! [[Linux]] !! [[BeOS]] !! [[FreeBSD]] / [[OpenBSD]] |- | MPEG (ES,PS,TS,PVA,[[MP3]]) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[AVI]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[ASF]] / [[WMV]] / [[WMA]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[MP4]] / [[MOV]] / [[3GP]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[OGG]] / [[OGM]] / [[Annodex]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Matroska]] (MKV) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[RealMedia]] || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente |- | [[WAV]] (including [[DTS]]) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Raw Audio: DTS, [[Advanced Audio Coding|AAC]], [[AC3]]/[[A52]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Raw DV || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[FLAC]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[FLV]] (Flash) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[MXF]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[Nut]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | Standard [[MIDI]] / [[SMF]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Creative™ Voice || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |} ''Fonte: [http://www.videolan.org/vlc/features.php?cat=input VLC playback Features - Input formats]'' == Formatos de videu == {| {{tablaguapa}} style="font-size:95%; text-align: center; width: 100%" |- ! !! [[Microsoft Windows|Windows]] !! [[Mac OS X]] !! [[Linux]] !! [[BeOS]] !! [[FreeBSD]] / [[OpenBSD]] |- | [[MPEG-1]]/[[MPEG-2|2]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Digital Video Express|DIVX]] (1/2/3) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[MPEG-4 ASP]], [[DivX]] 4/5/6, [[XviD]], [[3ivX]] D4 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[H.261]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[H.263]] / H.263i || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[H.264/MPEG-4 AVC]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Cinepak]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Theora]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Dirac (códec)|Dirac/VC-2]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[MJPEG]] (A/B) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[Windows Media Video|WMV]] 1/2 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | WMV 3 / WMV-9 / [[VC-1]] 1 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Sorenson (códec)|Sorenson]] 1/3 ([[Quicktime]]) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[Digital Video|DV]] (Digital Video) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | [[On2 Technologies|On2]] [[VP3]]/[[VP5]]/[[VP6]] || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | [[Indeo Video]] v3 (IV32) || {{Sí}} || {{Sí}} || Parcialmente || {{Sí}} || Parcialmente |- | Indeo Video 4/5 (IV41, IV51) || {{Non}} || {{Non}} || {{Non}} || {{Non}} || {{Non}} |- | [[RealVideo]] 1/2 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | RealVideo 3/4 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |} ''Fonte: [http://www.videolan.org/vlc/features.php?cat=video VLC playback Features - Video formats]'' == Formatos d'audio == {| {{tablaguapa}} style="font-size:95%; text-align: center; width: 100%" |- ! !! [[Microsoft Windows|Windows]] !! [[Mac OS X]] !! [[Linux]] !! [[BeOS]] !! [[FreeBSD]] / [[OpenBSD]] |- | MPEG Layer 1/2 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | MP3 - MPEG Layer 3 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | AAC - MPEG-4 part3 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Vorbis || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | AC3 - A/52 (Dolby Digital) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | E-AC-3 (Dolby Digital Plus) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | MLP / TrueHD">3 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | DTS || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | WMA 1/2 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | WMA 3 1 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} || {{Non}} |- | FLAC || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | ALAC || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Speex || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | Musepack / MPC || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | ATRAC 3 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | Wavpack || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Mod (.s3m, .it, .mod) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | TrueAudio (TTA) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | APE (Monkey Audio) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Real Audio 2 || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || Ensin comprobar || Parcialmente |- | Alaw/µlaw || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | AMR (3GPP) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | MIDI 3 || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} || {{Non}} || {{Sí}} |- | LPCM || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | ADPCM || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | QCELP || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | DV Audio || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | QDM2/QDMC (QuickTime) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | MACE || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |} ''Fonte: [http://www.videolan.org/vlc/features.php?cat=audio VLC playback Features - Audio formats]'' == Formatos de subtítulos y etiquetes == {| {{tablaguapa}} style="font-size:95%; text-align: center; width: 100%" |- ! !! [[Microsoft Windows|Windows]] !! [[Mac OS X]] !! [[Linux]] !! [[BeOS]] !! [[FreeBSD]] / [[OpenBSD]] |- | DVD 1 || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente || Parcialmente |- | Text files (MicroDVD, SubRIP, SubViewer, SSA1-5, SAMI, VPlayer) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Closed captions || {{Non}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Non}} || Ensin comprobar |- | Vobsub || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Universal Subtitle Format (USF) || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | SVCD / CVD || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | DVB || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | OGM || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | CMML || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Kate || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || Ensin comprobar || {{Sí}} |- | ID3 tags || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | APEv2 || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |- | Vorbis comment || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} || {{Sí}} |} == Ver tamién == * [[Rhythmbox]] * [[Banshee (software)|Banshee]] * [[Amarok]] * [[Totem]] * [[Audacious Media Player]] == Referencies == {{llistaref}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Software en llingua asturiana]] [[Categoría:Software llibre]] f7hizxpdeg8rwt4a35vwwrm98ywnj2j 0 41203 4527462 4499887 2026-09-12T08:01:16Z ~2026-49268-22 153380 /* Músicos alguereses */ 4527462 wikitext text/x-wiki [[Ficheru:Algheroquartiericatalani.jpg|thumb|300px|right|Mapa de los barrios de Alghero (Sardegna) onde se fala'l Catalán históricu en 2012 (en verde tán delimitados los barrios "Centru Storico" y "Mercede"). En tolos otros barrios de Alghero fálase'l sardu y/o l'italianu. Nótese qu'en 2012 solamente'l 20% de los 40.000 habitantes de Alghero fala'l Catalán, y que ente los mozos n'edá escolar esti porcentaxe baxa al 12% del total.]] El '''alguerés''' ye la variante del [[idioma catalán|catalán]] que se fala na ciudá de [[L'Alguer]], al noroeste de la islla de [[Cerdeña]]. Foi reconocíu como [[llingua minoritaria]] por [[Italia]] y el gobiernu rexonal de Cerdeña. [[Ficheru:Localització de l'Alguer respecte de Sardenya.svg|thumb|right|200px|Situación del conceyu de Alguer en Cerdeña]] Invasores catalanes, procedentes de [[Barcelona]], repoblaron Alguer n'espulsando a la población [[Cerdeña|sarda]]<ref>[http://prosodia.upf.edu/coalgueres/ca/algueres.html Per què ye parla català a l'Alguer? - Corpus Oral de l'Alguerés]</ref> en [[1372]]. == Carauterístiques == El catalán foi sustituyíu pol [[Idioma español|castellán]] como llingua oficial mientres el [[sieglu XVII]] y dempués pol [[Idioma italianu|italianu]]. A finales de la [[años 1990|década de 1990]] aproximao un 60% de la población de la ciudá de Alguer entendía'l catalán alguerés y un 20% falar. Nel 2012 el Catalán históricu ta llindáu a los barrios "Centru Storico" y "Mercede" de Alguer (la ''Ciutat Vella''). Na periferia de Alguer el catalán sumió dende los tiempos del [[fascismu]] italianu. El alguerés pertenez al grupu de dialeutos catalanes orientales y tien bastantes influencies del [[idioma italianu|italianu]], el [[idioma sardu|sardu]] y el castellán. Tamién ye frecuente atopar arcaísmos, consecuencia del so aislamientu respeuto al continuu llingüísticu catalán. == Historia == La ciudá de [[L'Alguer]] ([[Cerdeña]], [[Italia]]) tien una población de 43.831 habitantes ([[2009]]). La población de la [[ciudá]] foi sustituyida por colonu [[Cataluña|catalanes]] de les contornes del [[Penedès]] y del [[Camp de Tarragona]] tres un llevantamientu popular contra'l rei [[Pedro'l Ceremoniosu]]. A finales de [[1354]], la población quedó bien amenorgada pola fame, dempués de mediu añu d'asediu, y los resistentes alguereses fueron espulsaos o esclavizados. Ye por eso qu'hasta hai relativamente pocu la llingua mayoritaria de la ciudá yera'l catalán, na so variedá [[alguerés|algueresa]]. Dende'l fin de la [[Segunda Guerra Mundial]], sicasí, la inmigración de xente que fala [[sardu]] y la escuela, la televisión y los periódicos de fala italiana fixeron que menos families tresmitir a los fíos. En [[2004]] los usos llingüísticos de la población de [[L'Alguer]] yeren los siguientes:<ref>{{Cita web |url = http://www6.gencat.net/llengcat/sociu/docs/EULA2004.pdf |títulu = Encuesta d'usos llingüísticos nel Alguer: Datos sintéticos |fechaaccesu = 8 de xineru de 2009 |formatu = PDF |obra = Llingua catalana: Datos estadísticos |Editor = Generalitat de Catalunya |fecha = 2004 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20080409010613/http://www6.gencat.net/llengcat/sociu/docs/EULA2004.pdf |fechaarchivu = 9 d'abril de 2008 }}</ref> {| border="0" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |-align="center" ! &nbsp; ! bgcolor="#CCCCCC" |Primer llingua !bgcolor="#CCCCCC" |Llingua habitual |-align="center" | bgcolor="#CCCCCC" |'''Italianu''' || 59,2% || 83,0% |-align="center" | bgcolor="#CCCCCC" |'''Catalán''' || 22,4% || 13,9% |-align="center" | bgcolor="#CCCCCC" |'''Sardu''' || 12,3% || 2,8% |} [[Ficheru:Unitat de la llengua Alghero.jpg|thumb|right|Monumentu a la unidá de la llingua catalana en Alguer.]] [[Ficheru:Alghero Walls.jpg|thumb|200px|Muralla de L'Alguer.]] Hasta hai relativamente pocu, la mayoría de los habitantes de la zona falaben [[alguerés]], una variedá dialeutal del catalán —con influencies del [[idioma sardu|sardu]] y l'[[idioma italianu|italianu]]. El catalán foi reemplazáu pol [[idioma español|castellán]] como llingua oficial mientres el [[sieglu XVII]], y, nel sieglu XVIII, pol italianu. En [[1990]] un 60% de la población llocal entá entendía'l alguerés faláu anque, dende va un tiempu, poques families haber tresmitíu a los fíos. Aun así, la mayoría de los alguereses de más de 30 años saber falar y distintes entidaes promueven la llingua y la cultura, como por casu [[Òmnium Cultural]], el Centre María Montessori y la Obra Cultural de l'Alguer. Los últimos datos sociollingüísticos de la [[Xeneralidá de Cataluña]] (2004)<ref>[https://web.archive.org/web/20060912063825/http://www6.gencat.net/llengcat/sociu/docs/EULA2004.pdf Enquesta d'usos lingüístics a l'Alguer 2004] (en catalán)</ref> reflexen que pal 80,7% de la población de Alguer la llingua vernácula ye'l [[llingua italiana|italianu]], siendo la primer llingua del 59,8% de la población y l'habitual del 83,1%. El catalán ye la primer llingua pal 22,4% de la población pero ye menos d'un 15% quien la tien como llingua habitual o la considera propia. La tercer llingua, el sardu, amuesa un usu más baxu. L'Estáu italianu, en virtú de la "Norma en materia de tutela de les minoríes llingüístiques históriques", preve l'usu de llingües como'l catalán na alministración pública, nel sistema educativu según la puesta en marcha de trasmisiones radiotelevisivas per parte de la [[RAI]] siempres que l'estatutu de llingua suxeta a tutela seya solicitáu al conseyu provincial por conceyos nos que lo solicite'l quince per cientu de la población.<ref>[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Legge 15 Dicembre 1999, n. 482. ''Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche''. Gazzetta Ufficiale n. 297. 20 dicembre 1999]</ref> Enantes, el Conseyu Rexonal de Cerdeña reconociera la igualdá en dignidá de la llingua [[idioma sardu|sarda]] cola [[idioma italianu|italiana]] en tola isla, según con otres llingües d'ámbitu más amenorgáu, ente les que cita al catalán, na ciudá de Alguer.<ref>{{Cita web |url=http://web.uniud.it/cip/min_legge_sarda.htm |títulu=Legge Regionale 15/10/1997, N. 26. ''Promozione y valorizzazione della cultura y della lingua della Sardegna''. <small>Art. 2.1, 2.4</small>. Consiglio Regionale della Sardegna |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080630065726/http://web.uniud.it/cip/min_legge_sarda.htm |fechaarchivu=2008-06-30 }}</ref> La ciudá, pela so parte, promulga la so tutela y normalización nos sos estatutos.<ref>[http://www.ciutatdelalguer.it/statuto.pdf ''Estatut Comunal''. <small>Art.9</small>. Ciutat de l'Alguer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722030108/http://www.ciutatdelalguer.it/statuto.pdf |date=2011-07-22 }}, 8 d'agostu de 2000 (en catalán)</ref> Por cuenta del so orixe catalán, los alguereses denominen a la so ciudá "Barceloneta",<ref>{{enllaz rotu|1=[http://www.obracultural.cat/alghero.asp Barceloneta de Sardenya, na páxina de la Obra Cultural de l'Alguer] |2=http://www.obracultural.cat/alghero.asp |bot=InternetArchiveBot }}</ref> y esisten venceyos culturales, fomentaos pola [[Xeneralidá de Cataluña]] dientro del so programa d'inversión na estensión de les llingua y cultura catalanes pel mundu, ente [[Cataluña]] y Alguer. Ente les sos tradiciones vives destaca'l ''Cant de Sibil·la'', que se canta en [[Nuechebona]] (como asocede en [[Mallorca]]). Nos últimos años hubo un resurdimientu de la música cantada na llingua llocal. Ente los más renomaos protagonistes d'esta nueva fola destaquen artistes como la cantante [[Franca Masu]]. == Usu del alguerés == Según una encuesta d'usos llingüísticos en Alguer [https://web.archive.org/web/20060912063825/http://www6.gencat.net/llengcat/sociu/docs/EULA2004.pdf], realizada pola Xeneralidá de Cataluña en 2004, la conocencia del alguerés ye'l siguiente: * Entender: 90,1% * Lleer: 46,5% * Falar: 61,3% * Escribir: 13,6% Un 22,4% tien al alguerés como primer llingua, pero según el [[Atles Interactivo UNESCO de les Llingües en Peligru nel Mundu]] esti dialeutu ta consideráu en peligru d'estinción. == Fonética y fonoloxía == * Como la mayor parte del [[catalán oriental]], neutraliza les ''o'' y ''o'' átones en [o]: ''portal''>"pultal", "''lo''>"lu", ''los''>"lus", ''dolor''>"durò"; * Como tol catalán oriental, neutraliza les ''y'' y ''a'' átones, pero facer en [a] en cuenta de [ə]: ''persona''>"palzona", ''tar''>"astà", ''algueres''>"algares"; * Caltién la {{IPA|/v/}} como fonema estremáu de {{IPA|/b/}}, como nes [[Islles Baleares]] y parte de [[Valencia]]. * La '''r''' final enmudece como na mayor parte del catalán oriental: ''anar''>"anà", "saber">"sabé", "fugir">"fugì", "L'Alguer">"L'Alguè", "volar">"vurà"; * Rotacismu (influencia sarda). Mutación de {{IPA|/d/}} y {{IPA|/l/}} intervocáliques en {{IPA|[r]}}: "escola">"scora", 'Barceloneta' (pequeña Barcelona): estándar {{IPA|[bərsəluˈnɛtə]}}, alguerés {{IPA|[balsaruˈnɛta]}}, ''vila'' y ''vida'' son homófonos en alguerés {{IPA|['vira]}}, "cada">"cara", "bleda">"brera", "roda">"rora", "vular">"vurà", "codony">"curom". Tamién de {{IPA|/l/}} a {{IPA|[r]}} en grupos oclusiva+líquida: "blanc">"branc", "plana">"prana", "clau">"crau", "plaça">"praça", "ungla">"ungra", "plena">"prena", * Mutación de {{IPA|/r/}} final de sílaba a llateral {{IPA|[l]}} (influencia sarda): "port">"polt", "sard">"sald", "persona">"palsona", "corda">"colda", "portal">"pultal", "Sardenya">"Saldenya", "parlar">"pal·là". El posible grupu consonánticu resultante {{IPA|[l]}}+consonante inda se simplifica más hasta {{IPA|[l]}}; ejm. 'forn': estándar {{IPA|[ˈforn]}}, alguerés {{IPA|[ˈfol]}}. * Despalatalización de consonantes llaterales y nasales en final de sílaba (influencia sarda): llateral {{IPA|/ɬ/}} en {{IPA|[l]}}, nasal {{IPA|/ɲ/}} en {{IPA|[n]}}; ejm. 'any': estándar {{IPA|[ˈaɲ]}}, alguerés {{IPA|[ˈan]}}, "puny">"pun", "fill">"fil", "vell">"vel", "cavall">"caval". * Elisión de '''y''' inicial (influencia italiana): "escola">"scora"; * Mutación en [i] de delles '''y''' átones en contautu con palatales o siguíes de /i/ tónica, como n'otros dialeutos: "estiu">"istiu", "vistir">"vistì", "llegir">"lligì"; == Morfoloxía y sintaxis == * Formes medievales del artículu determináu: '''lo/los''' (pron. lu/lus) y '''la/les''' (pron. la/les), frente al catalán estándar '''''el'''''/'''''els''''', '''''la'''''/'''''les'''''. * El pasáu perfectu simple foi sustituyíu pol perfectu indefiníu (el presente perfectu formatu con ''haber'' + participiu), posiblemente por influencia del italianu. * El pretéritu imperfectu caltién la -V- etimolóxica en toles conxugaciones: 1a ''-ava'', 2ª ''-iva'', 3ª ''-iva'' (en cuenta de les formes modernes, que namái caltienen la -V- na 1ª conxugación: 1ª ''-ava'', 2ª ''-ia'', 3ª ''-ia'') (esta carauterística arcaica compartir el [[catalán ribagorzanu|catalán de la Ribagorza]]). == Léxicu == * Arcaísmos: ''servici'' por ''servei'', ''almanco'' por ''almenys'', ''espada'' por ''espasa'', ''algua'' por ''aigua'', ''lletra'' por ''carta'', ''marina'' por ''mar''. * Pallabres emprestaes o calcos tomaos del sardu (''eba'' por ''egua'', ''cavidani'' por ''setembre'' (sardu, ''cabidànne''), ''campsant'' por ''cementiri''); del castellán (''iglesia'' por ''església'', ''llumera'' por ''llum'', ''feo'' por ''lleig''); y del italianu (''fortuna'' por ''sort'', ''màquina'' por ''cotxe''). === Exemplos === {|align="center" border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" !bgcolor=aliceblue|Catalán estándar !bgcolor=whitesmoke|Dialeutu de Barcelona !bgcolor=honeydew|Dialeutu d'Alguer |- |bgcolor=aliceblue|està sempre parlant |bgcolor=whitesmoke|astà sempra parlan (pronunciación) |bgcolor=honeydew|astà sempra pallant |- |bgcolor=aliceblue|va a l'escola d'alguerès |bgcolor=whitesmoke|va a l'ascola d'algarès(pronunciación) |bgcolor=honeydew|va a l'scora d'algarès |} ''Balzaruneta del rei de Aragò,<br /> ''eras la prenda giniosa, ru vantu;''<br /> ''an la Saldenya numbrara pe aspantu,''<br /> ''fultificara de torra i bastió,''<br /> ''Balzaruneta del rei de Aragò!''<br /> == Escritores alguereses == * Rafael Catardi i Arca * [[Antoni Bal•lero]] * Joan De Giorgio i Vitelli * Antoni Cao == Músicos alguereses == * Franca Masu * Antonel.lo Colledanchise * Pino Piras * Pasqual Gallo * Paolo Dessì == Bibliografía == * Sanna, Josep. ''Diccionari català de l'Alguer''. Barcelona: Regina, 1988. ISBN 84-7129-391-9. [https://archive.today/20070705064908/http://library.brown.edu/record=b3625192] * Luca, Scala. ''Català de l'Alguer. Criteris de llengua escrita''. Barcelona: Publicacions de l'Abadia de Montserrat, 2003. ISBN 978-84-8415-463-1. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{InterWiki|code=ca}} * [http://www.algueres.net/inscripcio.aspx Diccionari de Alguerés] * [http://prosodia.upf.edu/coalgueres/ca/algueres.html L'alguerès - Corpus Oral de l'Alguerès ] * [http://revistes.iec.cat/index.php/RdA/article/view/35792 El lèxic dels maniners algueresos, ente catalanitat i mediterraneïtat (Rafael Caria) ] * [https://web.archive.org/web/20060424052942/http://www.iecat.net/institucio/seccions/Filologica/pdf/CatalaALGUER.pdf El català de l'Alguer: Un model d'àmbit restringit (pdf)] (en catalán) * [http://www.catalantv.it Emissió de televisió en català alguerès] (n'italianu) {{Tradubot|Catalán alguerés}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Idioma catalán]] [[Categoría:Llingües d'Italia]] [[Categoría:Cerdeña]] o4au4ymcj5ji7n2sep5qtgehkh52so9 0 54999 4527500 4504236 2026-09-12T09:11:14Z Limotecariu 735 4527500 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Beverly Adams''' {{nym}} ye una actriz y autora [[canadiana]] que fizo la so estensa carrera n'[[Estaos Xuníos]]. == Carrera == Nacida n'[[Edmonton]], [[Canadá]], fía de madre canadiana y padre integrante de les Fuerza Aerees de los [[Estaos Xuníos]], y qu'enantes xugó béisbol nes lligues menores. Dende bien neña, Adams treslladóse a [[Burbank]], [[California]], onde, d'adolescente, compitió en concursos de guapura y ganó enantes de convertise n'actriz. Mientres la so carrera, apaeció en dellos roles en series de televisión de la década de [[1960]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0033639/?ref_=nv_sr_1</ref> Dempués de casase col estilista [[Vidal Sassoon]] en [[1967]],<ref>{{Cita web |url=http://www.srtajara.com/2012/11/19/el-dia-de-su-boda-en-1967-sassoon-le-pone-el-anillo-a-la-actriz-beverly-adams/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20260408093843/https://www.srtajara.com/2012/11/19/el-dia-de-su-boda-en-1967-sassoon-le-pone-el-anillo-a-la-actriz-beverly-adams/ |fechaarchivu=2026-04-08 }}</ref> retiróse de l'actuación pa criar a los sos cuatro fíos. Mientres esi retiru, y yá col so nome de casada '''Beverly Sassoon''' publicó dellos llibros y sirvió de vocera de Vidal Sassoon, Inc. en [[1980]], la pareya darréu divorcióse y ella tornó a l'actuación. Tamién llanzó la so propia llinia de productos pal cuidu d'animales, ''Beverly Sassoon Pet Care System''. No que fai a la so familia tuvo cuatro fíos, ente ellos, un fíu adoptáu: La so fía la tamién actriz [[Catya Adams]] (1968- 2002), morrió víctima d'un ataque al corazón inducida pol consumu de drogues. Otros de los sos fíos son Elan BenVidal (17 De Xineru de 1970) ; David (1972) y la so fía Eden Sassoon (nacida en 1973).<ref>http://www.20minutos.es/noticia/1433983/0/fina/peluqueru-estilista/vidal-sasoon/</ref> == Filmografía == * 2000: ''[[Vuelta a casa]]''. * 1998: ''[[Un regalu de Navidá]]''. * 1998: ''[[Walking to the Waterline]]''. * 1996: ''[[ALF: La película]]'' * 1995: ''[[The Brady Bunch]]''. * 1988: ''[[Vice Trata]]'' * 1988: ''[[The Couch Trip]]''. * 1982: ''[[The Adventures of Pollyanna]]''. == Televisión == * 2002: ''[[Rugrats]]''. * 1999: ''[[The Young and the Restless]]''. * 1997: ''[[¡Nin idea!]]''. * 1994/1997: ''Aaahh!!! Real Monsters''. * 1997: ''Duckman''. * 1994/1996: ''[[Married with Children]]''. * 1995: ''The Mommies''. * 1995: ''The George Wendt Show''. * 1994: ''«Grace al Rojo Vivo»''. * 1994: ''El trébole azul''. * 1994: ''[[Full House]]''. * 1990/1993: ''[[Major Dad]]''. * 1992: ''[[Tiny Toons]]''. * 1991: ''Un intrusu na familia''.. * 1986-1990: ''Mama's Family'' . * 1988: ''[[ALF]]''. * 1988: ''[[My Sister Sam]]''. * 1986: ''[[Comedy Factory]]''. * 1986: ''The Fall Guy'' . * 1985: ''Washingtoon'' . * 1984/1985: ''Spencer'' . * 1984: ''[[Eulogy]]'' * 1983: ''It Takes Two''. * 1982: ''Disneylandia. El máxicu mundu del color''. * 1978: ''ABC Weekend Specials'' . * 1977/1978: ''Ente dos que bien se quieren''. * 1976-1977: ''The Nancy Walker Show''. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1945||Adams, Beverly}} [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Escritores d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones d'Edmonton]] fbahki1wi2wlf045ue0b7696ydlz3dp 0 56250 4527494 4502898 2026-09-12T09:05:28Z Limotecariu 735 4527494 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Richard Dreyfuss}} {{persona}} '''Richard Dreyfuss''' {{nym}} ye un actor d'[[Estaos Xuníos]]. Nació na ciudá de [[Nueva York]], fíu d'un abogáu. Los primeros años de la so vida trescurrieron en Nueva York, hasta que, a la edá de nueve años, treslladóse cola so familia a [[Los Angeles]]. La carrera de Dreyfuss como actor empezó tan llueu llegó a Los Angeles. Participaba n'obres teatrales nel centru xudíu de Beverly Hills. A los 15 años d'edá foi escoyíu p'actuar en televisión. Matricular na universidá, pero al añu siguiente foi llamáu a files pa dir a [[Guerra de Vietnam|Vietnam]]. Declaróse [[oxetor de conciencia]] y realizó un serviciu alternativu como auxiliar nun hospital. Coles mesmes intervieno en pequeños papeles de series de televisión. Mientres los años siguientes actuó en dellos teatros de Nueva York, tantu en [[Broadway]], como n'otros teatros. La primer participación de Dreyfuss nuna película de cine foi bien curtia, en ''[[The Graduate]]'', na que tuvo que dicir una sola frase. Poco dempués intervieno en ''Dillinger'' y, sobremanera, en ''[[American Graffiti]]'' (1973), película que tuvo un considerable ésitu, y na que participó tamién [[Harrison Ford]]. El so primer papel protagonista tener Dreyfuss nun filme [[Canadá|canadianu]], y dempués yá foi contratáu por [[Steven Spielberg]] pa ''[[Tiburón (película)|Tiburón]]'', película cola que Dreyfuss dar a conocer a les grandes audiencies. Dos años dempués Spielberg cuntó con él de nuevu pa ''[[Close Encounters of the Third Kind]]'' (En castellán, "Alcuentros En La Tercer Fase" o "Alcuentros Cercanos del Tercer Tipu"), que tuvo un ésitu comparable a l'anterior. A partir d'entós la carrera de Dreyfuss siguió una trayeutoria ascendente. En 1977 interpretó ''The Goodbye Girl'', película pola que ganó un [[Premios Óscar|Óscar]] como meyor actor principal. Foi l'actor más nuevu en recibir esti gallardón na historia de los Óscar. Mientres los siguientes años, Dreyfuss intervieno en delles películes, pero nenguna d'elles tuvo un ésitu significativu de taquilla. Esto contribuyó posiblemente a que tomara drogues en dosis crecientes, hasta que sufrió un accidente d'automóvil. Arriendes de ello ingresó nun centru de desintosicación y consiguió llibrase de les drogues. Volvió entós al cine y actuó en delles películes, nes que demostró que siguía siendo'l mesmu gran actor. Dende entós foi apaeciendo de forma regular non yá nel cine, sinón tamién en televisión y nel teatru, y ye consideráu como unu de los actores más sólidos y apreciaos del momentu actual. En 1995 foi Nomáu al Óscar como Meyor actor y al Globu d'Oru: Meyor actor pola so actuación en [[Mr. Holland's Opus]] (Trunfu a la Vida). La película foi escrita por Patrick Sheane Duncan (pola cual recibió la nominación Premiu Globu d'Oru al meyor guión) y empobinada por Stephen Herek. Dreyfuss tuvo casáu per primer vegada ente 1983 y 1995, de que'l so matrimoniu tien tres fíos. En 1999 casar por segunda vegada. Dreyfuss carez de [[trestornu bipolar]]. En 2006, apaeció nel documental de Stephen Fry, ''Stephen Fry: The Secret Life of the Manic Depressive'' (La Vida Secreta de los Maniacu Depresivos), onde Fry (quien tamién carez d'esti desorde) entrevistar en rellación a la so vida cola enfermedá. [https://web.archive.org/web/20100112172759/http://www.bbc.co.uk/health/tv_and_radio/secretlife_documentary.shtml] == Filmografía == * 2014 [[Intrusos]] * 2013 ''[[El poder del dineru]]'' * 2010 ''[[Piranha 3D]]'' * 2010 ''[[REDE: Retiraos Desaxeradamente Duros]]'' * 2009 ''[[Leaves of Grass]]'' * 2009 ''[[La mio vida en ruines]]'' * 2008 ''[[W. (película)|W.]]'' * 2006 ''[[Poseidón (película)|Poseidón]]'' * 2001 ** ''[[Who Is Cletis Tout?]]'' ** ''[[The Old Man Who Read Love Stories]]'' * 1998 - ''[[La tribu de los Krippendorf]]'' * 1997 - ''[[Night Falls on Manhattan]]'' * 1996 ** ''[[Mad Dog Time]]'' ** ''[[James and the Giant Peach (película)|James y el piescu xigante]]'' (voz) * 1995 ** ''[[Mr. Holland's Opus]]'' ** ''[[The American President]]'' ** ''[[The Last Word]]'' * 1994 - ''[[Silent Fall]]'' * 1993 ** ''[[Procedimientu illegal II]]'' ** ''[[Lost in Yonkers]]'' * 1991 ** ''[[What About Bob?]]'' ** ''[[Once Around]]'' * 1990 ** ''[[Postcards from the Edge]]'' ** ''[[Rosencrantz and Guildenstern Are Dead]]'' * 1989 ** ''[[Always (película)|Always]]'' ** ''[[Let It Ride]]'' ** ''[[Moon Over Parador]]'' * 1987 ** ''[[Nuts]]'' ** ''[[Procedimientu illegal]]'' ** ''[[Tin Men]]'' * 1986 ** ''[[Stand by Me (película)|Stand by Me]]'' ** ''[[Down and Out in Beverly Hills]]'' * 1984 - ''[[The Buddy System]]'' * 1981 - ''[[La mio vida ye mio]]'' * 1980 - ''[[El concursu]]'' * 1978 - ''[[The Big Fix]]'' * 1977 ** ''[[The Goodbye Girl]]'' ** ''[[Close Encounters of the Third Kind]]'' * 1975 ** ''[[Tiburón (película)|Tiburón]]'' ** ''[[Inserts]]'' * 1974 ** ''[[The Second Coming of Suzanne]]'' ** ''[[The Apprenticeship of Duddy Kravitz]]'' * 1973 ** ''[[Dillinger]]'' ** ''[[American Graffiti]]'' * 1969 - ''[[Hello Down There]]'' * 1968 - ''[[The Young Runaways]]'' * 1967 - ''[[The Graduate]]'' == Premios == === [[Premios Óscar|Óscar]] === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |- bgcolor="#CCCCCC" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película'''|| '''Resultáu''' |- |1995||[[Óscar al meyor actor|Meyor Actor]]||[[Profesor Holland]]||Candidatu |- |'''1977'''||'''[[Óscar al meyor actor|Meyor Actor]]'''||'''[[La moza del adiós]]'''||'''Ganador''' |- |} === [[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]] === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |- bgcolor="#CCCCCC" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película'''|| '''Resultáu''' |- |1995||[[Globu d'Oru al meyor actor - Drama|Meyor Actor - Drama]]||[[Profesor Holland]]||Candidatu |- |1987||[[Globu d'Oru al meyor actor de repartu|Meyor Actor de Repartu]]||[[Lloca (película)|Lloca]]||Candidatu |- |'''1977'''||'''[[Globu d'Oru al meyor actor - Comedia o musical|Meyor Actor - Comedia o Musical]]'''||'''[[La moza del adiós]]'''||'''Ganador''' |- |1973||[[Globu d'Oru al meyor actor - Comedia o musical|Meyor Actor - Comedia o Musical]]||[[American Graffiti]]||Candidatu |- |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{IMDb nome}} {{NF|1946||Dreyfuss, Richard}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Ganadores del premiu Óscar al meyor actor]] [[Categoría:Ganadores del Globu d'Oru al meyor actor de comedia o musical]] [[Categoría:Persones de Brooklyn]] [[Categoría:Ganadores del premiu BAFTA]] cosyz5p2v87xu9h002ea8xtwc8xfnl7 0 56322 4527285 4142990 2026-09-11T15:38:23Z ~2026-49268-22 153380 4527285 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Alden Ehrenreich}} {{referencies|t=20111115}} {{persona}} '''Alden Caleb Ehrenreich''' {{nym}} ye un actor d'[[Estaos Xuníos]]. == Filmografía == * ''Supernatural'' .... Ben Collins (TV Series: 1x02 episodiu, 2005) * ''CSI'' .... Sven (TV Series: 1 episode, 2006) * ''Switcheroo!'' (2008) .... Dan * ''[[Tetro]]'' (2009) .... Bennie * ''Greased'' (2009) .... Ben (Short Film) * ''Somewhere '' (2010) .... Himself (Uncredited) * ''Twixt '' (2011) .... Flamingo * ''[[Stoker (película)|Stoker]]'' (2013) .... Whip Taylor * ''[[Formoses Criatures]]'' (2013) .... Ethan Wate * ''[[Blue Jasmine]]'' (2013) .... Danny Francis == Primeros años == Alden Ehrenreich nació en [[Los Angeles]] el 22 de payares de 1989. La so madre, Sari, ye una diseñadora d'interiores, y el so padrastru ye un ortodoncista. Criar nel [[xudaísmu reconstruccionista]]. Ehrenreich empezó a actuar a la escuela primaria en Palisades en Pacific Palisades, California, y siguió faciéndolo en Crossroads School en [[Santa Monica (California)]]. == Carrera == Ehrenreich foi afayáu nel benei [[mitzvah]] d'un amigu de [[Steven Spielberg]], cuando Spielberg vio una película de comedia curtia na qu'Alden a la edá de 14 años actuara. Nuna entrevista, Ehrenreich describe l'actuación de comedia que dio na película: "Corrí como un pocu de punk flacu, probándose la ropa de les neñes y comer tierra". La xunta con Spielberg llevólu a consiguir dellos papeles en programes de televisión. En 2007, Ehrenreich fizo una audición y ganó'l papel de Bennie Tetrocini na película ''[[Tetro]]'' de [[Francis Ford Coppola]]. Coppola pidió a Ehrenreich lleer un pasaxe de ''[[The Catcher in the Rye]]'' pa la so audición principal. Vivió en [[Nueva York]], y especializóse n'arte dramático na [[Universidá de Nueva York]]. En 2009, fundó la compañía de teatru y cine [[The Collection]] xunto a [[Zoe Worth]]. N'abril de 2012, reemplazó a [[Jack O'Connell]] nel papel de Ethan Wate na película d'Estaos Xuníos ''[[Beautiful Creatures]]'', que ye l'adaptación del esitosu llibru de [[Kami García]] y [[Margaret Stohl]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{NF|1989||Ehrenreich, Alden}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Los Angeles]] 8x8iqbnh4oogjeaakl0mzni2ipb84l9 4527286 4527285 2026-09-11T15:38:42Z ~2026-49268-22 153380 4527286 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Alden Ehrenreich}} {{referencies|t=20111115}} {{persona}} '''Alden Caleb Ehrenreich''' {{nym}} ye un actor d'[[Estaos Xuníos]]. == Filmografía == * ''Supernatural'' .... Ben Collins (TV Series: 1x02 episodiu, 2005) * ''CSI'' .... Sven (TV Series: 1 episode, 2006) * ''Switcheroo!'' (2008) .... Dan * ''[[Tetro]]'' (2009) .... Bennie * ''Greased'' (2009) .... Ben (Short Film) * ''Somewhere '' (2010) .... Himself (Uncredited) * ''Twixt '' (2011) .... Flamingo * ''[[Stoker (película)|Stoker]]'' (2013) .... Whip Taylor * ''[[Formoses Criatures]]'' (2013) .... Ethan Wate * ''[[Blue Jasmine]]'' (2013) .... Danny Francis == Primeros años == Alden Ehrenreich nació en [[Los Angeles]] el 22 de payares de 1989. La so madre, Sari, ye una diseñadora d'interiores, y el so padrastru ye un ortodoncista. Criar nel [[xudaísmu reconstruccionista]]. Ehrenreich empezó a actuar a la escuela primaria en Palisades en Pacific Palisades, California, y siguió faciéndolo en Crossroads School en [[Santa Monica (California)]]. == Carrera == Ehrenreich foi afayáu nel bar mitzvah d'un amigu de [[Steven Spielberg]], cuando Spielberg vio una película de comedia curtia na qu'Alden a la edá de 14 años actuara. Nuna entrevista, Ehrenreich describe l'actuación de comedia que dio na película: "Corrí como un pocu de punk flacu, probándose la ropa de les neñes y comer tierra". La xunta con Spielberg llevólu a consiguir dellos papeles en programes de televisión. En 2007, Ehrenreich fizo una audición y ganó'l papel de Bennie Tetrocini na película ''[[Tetro]]'' de [[Francis Ford Coppola]]. Coppola pidió a Ehrenreich lleer un pasaxe de ''[[The Catcher in the Rye]]'' pa la so audición principal. Vivió en [[Nueva York]], y especializóse n'arte dramático na [[Universidá de Nueva York]]. En 2009, fundó la compañía de teatru y cine [[The Collection]] xunto a [[Zoe Worth]]. N'abril de 2012, reemplazó a [[Jack O'Connell]] nel papel de Ethan Wate na película d'Estaos Xuníos ''[[Beautiful Creatures]]'', que ye l'adaptación del esitosu llibru de [[Kami García]] y [[Margaret Stohl]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{NF|1989||Ehrenreich, Alden}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Los Angeles]] 12f77nwzt224dkzliskp1r22meypwag 0 56700 4527539 4027614 2026-09-12T09:36:17Z Limotecariu 735 4527539 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Stephen Kramer Glickman}} {{persona}} '''Stephen Kramer Glickman''' {{nym}}<ref>{{cita web|apellíu=Glickman|nome=Stephen|títulu=Twitter: Stephen Glickman (verified account)|url=https://twitter.com/#!/StephenGlickman/status/48427357408731136|fechaaccesu=17 de mayu de 2011|cita=32 years old!!!!!!!}}</ref><ref name=Canada>{{cita web|apellíu=Glickman|nome=Stephen|títulu=Twitter: Stephen Glickman (verified account)|url=https://twitter.com/#!/StephenGlickman/status/65800110134673409|fechaaccesu=17 de mayu de 2011|cita=Born in London Ontario}}</ref> ye un actor, [[diseñador de moda]] y [[comediante en vivu]] canadianu. == Biografía == Glickman nació en [[london (Ontario)|London, Ontario]]<ref name=Canada /> y ye [[Xudíu]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=KTdtA189kmw Stephen Kramer Glickman: Eat Less Gingerbread Men! (YouTube)]</ref> == Carrera == Ye meyor conocíu pol so papel como [[Gustavo Rocque]] na serie de [[Nickelodeon]], [[Big Time Rush]] quien ye'l productor de "Rocque Records" . Glickman tamién protagonizó na película El Cuarenton que noueo a Sarah Marshall y sintióse supermal por eso como'l personaxe de Seth. Anguaño vive onde nació. {| {{tablaguapa}} |- ! Añu !! Titulo !! Personaxe !! Notes |- | 2003 || ''Last Comedy Standing'' || El Mesmu || Participante |- | 2007—2008 || ''Carpoolers'' || personaxe recurrente || 2 episodios, Serie de TV |- | 2008 || ''Jeffrey Ross: Ensin ánimu d'ofender - En direuto dende New Jersey'' ||Personaxe secundariu || película |- | 2009—2013 || ''[[Big Time Rush]]'' || Gustavo Rocque || Co-Protagonista Serie de TV Nickelodeon |- | 2010 || ''The 41-Year-Old Virgin Who Knocked Up Sarah Marshall and Felt Superbad About It'' || Seth || personaxe principal |- | 2011 || ''[[BrainSurge]]'' || El Mesmu || Concursante, Programa de concursos |- | 2011 || ''Trailer Trash'' || Billy Bob || personaxe principal, Serie de TV |- | 2012 || ''[[Big Time Movie]]'' || Gustavo Rocque || personaxe principal, Película de TV Nickelodeon |- | 2013 || ''30 Nights of Paranormal Activity with the Devil Inside the Girl with the Dragon Tattoo'' || Detective || papel secundariu, película |- | 2013 || ''Police Guys'' || Stephen || papel principal, película de TV |- | 2014 || ''Workaholics'' || Trevor || estrella convidada, 1 episodiu serie de TV |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{IMDb|2811212}} {{NF|1979||Glickman, Stephen Kramer}} [[Categoría:Humoristes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] ktntse7s00iyp3sstt47wsx9hiim8g2 0 57252 4527562 4497980 2026-09-12T09:52:02Z Limotecariu 735 4527562 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Amy Jo Johnson}} {{persona}} '''Amy Jo Johnson''' {{nym}} ye una [[actriz]], [[cantante]], compositora y [[músicu]] d'[[Estaos Xuníos]]. Johnson conformó el repartu orixinal de la serie televisiva d'aventures ''[[Mighty Morphin Power Rangers]]'' onde interpretó a Kimberly Hart, la primera Power Ranger rosa. Amás, interpretó con gran ésitu a Julie na serie televisiva ''[[Felicity]]''. Anguaño trabaya nel drama policial canadianu [[Flashpoint (serie de televisión)|Flashpoint]], onde interpreta a Jules Callaghan. <ref>{{cita noticia|títulu= Amy Jo Johnson in the Flashpoint|work= IGN|date= |url= http://uk.tv.ign.com/articles/887/887837p2.html|fechaaccesu= 15 d'agostu de 2010|archiveurl= https://web.archive.org/web/20120327081814/http://uk.tv.ign.com/articles/887/887837p2.html|archivedate= 2012-03-27}}</ref> == Biografía == Fía de Greig Johnson, un vendedor de coches, y la so esposa Christine, quien alministraba una tienda de ropa. Interesar pola ximnasia artística, y tres cuatros años d'entrenamientu, consiguió aportar a los [[Xuegos Olímpicos]]. Participó en numberoses competiciones de [[Ximnasia_artistica#Aparatos|barras asimétriques]], percorriendo pa ello gran parte d'[[Estaos Xuníos]] y [[Europa]]. Desgraciadamente, el frayatu d'unu de los güesos del so coldu, acabó cola so carrera deportiva.<ref>{{cita web|url=http://amyjo.com/index.php?l=press/ajj/1999_12_00 |títulu=Amy Jo Johnson |publisher=Amyjo.com |date= |fechaaccesu=2 de payares de 2013}}</ref> Al rematar la [[educación secundaria]] nel institutu Dennis-Yarmouth, Amy viaxó a [[Nueva York]] pa estudiar interpretación na [[American Academy of Dramatic Arts]] (Academia Americana d'Arte Dramático) y nel [[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]] (Institutu de teatru y cine de Lee Strasberg). Años más tarde, camudar a [[Los Angeles]] pa trabayar na serie televisiva [[Power Rangers]], con [[Austin St. John]], [[David Yost]], [[Thuy Trang]] y [[Walter Jones]]. El so personaxe yera [[Kimberly Hart]] y foi la primer actriz n'interpretar a la [[Power Rangers|Power Ranger]] rosa. Na tercer temporada, Amy retirar pa dexar el puestu a [[Catherine Sutherland]]. En [[1997]] tornó a los Power Rangers pa participar na película [[Turbo: A Power Rangers Movie]], anque esta vegada interpretó a Kimberly Hart ensin tresformar. Participó con gran ésitu na serie televisiva ''[[Felicity]]'', onde interpretaba'l papel de Julie Embrick, la meyor amiga de la protagonista que daba nome a la serie. Tuvo a puntu de refugar esti papel, yá que tenía que curiar a la so madre, a quién-y detectaren [[cáncer d'úteru]] selmanes enantes, finando 10 meses más tarde por causa d'este. En 2001, Amy despidió a la so compañera y amiga, l'actriz Thuy Trang, quien morrió nun accidente de tráficu y quien trabayara xunto a ella como Power Ranger mariellu. Tocantes a la so carrera musical, Johnson tamién grabó dos discos como vocalista del grupu de música [[country]] "Valhalla", y publicando l'álbum en solitariu ''The Trans-American Treatment''. Nel cine pudo vése-y na película ''[[Interstate 60]]'', protagonizada por [[James Marsden]], más conocíu como [[Cíclope_(Marvel_Comics)|Cíclope]] en [[X-Men]]. Hubo rumores de que participaría en ''[[Power Rangers Fuercia Místico]]'' como la Power Ranger Místicu Blanco, pero finalmente refugóse, llogrando'l papel l'actriz [[Peta Rutter]]. Amy viaxó a [[Arxentina]] pa convertila nel so llugar de residencia, pero n'última instancia terminó camudándose a [[Canadá]], onde mora anguaño. Más tarde esplicó los motivos del so cambéu d'opinión: ''"Cuando terminó la temporada pensé que me quedaría, porque namoré y tuvi una neña, amás de que creo que ye un llugar fantásticu pa ella. Yo enantes yera una especie de xitana, taba viviendo en Montreal y nun sabía a ónde dir, creo qu'atopé la mio casa en Toronto"''. Formó parte del repartu de la serie ''[[Flashpoint (serie de televisión)|Flashpoint]]'', na que se narra la vida d'una unidá especial de rescate de la policía canadiana, onde interpreta a Julianna "Jules" Callaghan, miembru de dicha unidá. Apaeció nun programa especial de [[Vh1]], tituláu ''"Yo amo los 90"'', onde yera recordada la década de los 90 y el pasu de Amy Jo Johnson pola serie Mighty Morphins Power Rangers. En 2010, la canal de televisión [[ABC Kids]] reestrenó esta mesma serie n'[[Alta definición|HD]], onde se-y ve como la Power Ranger rosa orixinal. En 2012 siguió trunfando en Flashpoint hasta'l so finalización na 5ª temporada dempués d'un gran ésitu, con 22 premios y 68 nominaciones. == Filmografía == === Cine === * 1995 ''[[Mighty Morphin Power Rangers: The Movie]]'' - Kimberly Hart * 1995 ''[[Susie Q]]'' - Susie Q * 1997 ''[[Turbo: A Power Rangers Movie]]'' - Kimberly Hart * 1997 ''[[Perfect Body]]'' - Andie * 1997 ''[[Killing Mr. Griffin]]'' - Susan McConnell * 1998 ''[[Without Limits]]'' - Iowa's finest * 1999 ''[[Cold Hearts]]'' - Alicia * 2001 ''[[Pursuit of Happiness]]'' - Tracy * 2001 ''[[Enguedeyar's Club]]'' - Karen * 2002 ''[[Interstate 60]]'' - Laura * 2002 ''[[Infested]]'' - Jesse * 2006 ''[[Islander]]'' - Cheryl * 2006 ''[[Magma: Volcanic Disaster -TV Movie]]'' - Brianna Chapman * 2007 ''[[Veritas, Prince of Truth]]'' - Marty Williams * 2011 ''[[Summer Song]]'' - Jenni * 2012 ''[[Tiger Eyes]]'' - Gwen Wexler === Televisión === * 1993-1995 ''[[Mighty Morphin Power Rangers]]'' - Power Ranger rosa * 1998-2002 ''[[Felicity]]'' - Julie Emrick * 2003-2004 ''[[The Division]]'' - Stacy Reynolds * 2005-2007 ''[[Wildfire]]'' - Tina Sharp * 2006 ''[[What About Brian?]]'' - Karen * 2008-2012 ''[[Flashpoint (serie de televisión)|Flashpoint]]'' - Jules Callaghan * 2013 ''[[Cracked]]'' - Sydney Reid * 2014 ''[[Covert Affairs]]'' - Hayley Price === Curtiumetraxes === * 2005 ''[[Adjusting Arbie]]'' - Fairy * 2013 ''[[Bent (curtiumetraxe)|Bent]]'' - Amelia * 2014 ''[[Lines]]'' == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://amyjojohnson.com/ Sitiu web oficial de Amy Jo Johnson] {{IMDb nome}} {{myspace|amyjojohnsonmusic}} * [http://www.tv.com/people/amy-jo-johnson/ Amy Jo Johnson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151105232213/http://www.tv.com/people/amy-jo-johnson/ |date=2015-11-05 }} en [[TV.com]] * [http://www.rottentomatoes.com/celebrity/amy_jo_johnson/ Amy Jo Johnson] en [[Rotten Tomatoes]] * [http://www.amyjo.com Fansite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160524113446/http://www.amyjo.com/ |date=2016-05-24 }} * [http://www.amyjobrasil.blogspot.com Blogue Amy Jo Johnson * Brasil] {{NF|1970||Johnson, Amy Jo}} [[Categoría:Cantantes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Massachusetts]] [[Categoría:Ximnastes d'Estaos Xuníos]] sn0vqmna2y79fnytovj95ffybymdhi2 0 57882 4527287 4449025 2026-09-11T15:39:40Z ~2026-49268-22 153380 4527287 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Kate Mara}} {{estremar|Kate O'Mara}} {{persona}} '''Kate Rooney Mara''', más conocida como '''Kate Mara''' {{nym}} ye una [[actriz]] d'[[Estaos Xuníos]] de [[cine]] y [[televisión]]. == Biografía == === Carrera === Kate empezó la so carrera como actriz na so ciudá natal, [[Bedford (Nueva York)|Bedford]], en [[Nueva York (estáu)|Nueva York]]. Debutó en televisión na serie [[Law & Order]]<ref name="dos">{{cita web |url= http://www.IMDb.es/name/nm0544718/| títulu= Kate Mara|fecha= |fechaaccesu=23 de payares de 2011|autor= |editorial= Internet Movie Database|idioma= |cita= }}</ref> y camudóse cuando realizó la so primer película, [[Random Hearts]] (1999).<ref name="ún">{{cita web |url= http://www.decine21.com/Perfiles/Kate-Mara| títulu= Kate Mara|fecha= |fechaaccesu=23 de payares de 2011|autor= |editorial= DeCine21|idioma= |cita= }}</ref> Les sos interpretaciones más destacaes inclúin, ente otros trabayos, [[Brokeback Mountain]], premiada pola [[Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques]] d'Estaos Xuníos, interpretando a la fía del personaxe de [[Heath Ledger]], y a la serie de televisión de Fox ''[[24 (serie de televisión)|24]]'', interpretando a l'analista de sistemes Shari Rothenberg. Dende entós apaeció nes películes Lleenda Urbana 3 (2005), [[We Are Marshall]] (2006), [[Shooter (película)|Shooter]], xunto a [[Mark Wahlberg]] (2007) y [[Transsiberian]], con [[Eduardo Noriega]] (2008).<ref name="dos"/><ref name="ún"/> Mara xunir al repartu de la serie de HBO [[Entourage]] na sesta temporada y actuó como co-estrella en The Open Road (2009) xunto a [[Justin Timberlake]].<ref name="ún"/> [[Ficheru:KateMara06.jpg|thumb|200px|Kate Mara en 2006.]] Interpretó a una axente federal na película [[Iron Man 2]], del añu 2010. Yá había incursionado na temática de los superhéroes en 2006, cuando protagonizó xunto a [[Tim Allen]] la película [[Zoom (película)|Zoom]] onde, xunto a otros trés chicos, forma parte d'un nuevu equipu de superhéroes, teniendo a Tim nel papel de Zoom/Jack, como'l so maestru. Ellí interpreta a Summer Jones/Wonder, una moza que tien poderes telequinéticos. Nel añu 2010 protagonizó la película titulada [[Happythankyoumoreplease (2010)|Happythankyoumoreplease]], xunto a [[Josh Radnor]] (quien amás d'actuar ye'l direutor de la película) y en 2011 apaeció en Templariu, xunto a [[James Purefoy]]. Amás participó na primer temporada de FX [[American Horror Story]]. Apocayá participó na película [[Fantastic Four (película de 2015)|Fantastic Four]] y na serie web [[House of Cards]]<ref name="dos"/><ref name="unu"/> === Vida personal === Kate ye [[bisnieta]] de Timothy Mara, quien fora fundador del popular equipu de [[fútbol americanu]] [[New York Giants]], y de Art Rooney, fundador de los [[Pittsburgh Steelers]]. Ye la segunda de cuatro hermanos: tien un hermanu mayor llamáu Dan, y dos hermanes menores, de les cuales una ye tamién actriz, [[Rooney Mara]].<ref name="trés">{{cita web |url= http://www.biografias.es/famosos/kate-mara.html| títulu= Kate Mara - Biografía de Kate Mara|fecha= |fechaaccesu=24 de payares de 2011|autor= |editorial= Biografíes.com|idioma= |cita= }}</ref><ref name="unu"/> Foi novia del actor [[Max Minghella]]. Ye [[veganismu|vegana]].<ref>http://uk.eonline.com/news/491723/what-s-trending-with-kate-mara-orlane-skin-care-bar-method-workouts-and-more</ref> == Filmografía == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ Cine y televisión |- ! scope="col" | Añu ! scope="col" | Títulu ! scope="col" | Papel ! scope="col" class="unsortable" | Notes |- |1997 |''[[Law & Order]]'' |Jenna Erlich |1 episodiu |- |1999 |''[[Joe the King]]'' |Allyson | |- |1999 |''[[Random Hearts]]'' |Jessica Chandler | |- |2000 |''[[Madigan Men]]'' |Julie |1 episodiu |- |2000 |''[[Ed (serie de televisión)|Ed]]'' |Kelly Kovacs |1 episodiu |- |2001 |''[[Law & Order: Special Victims Unit]]'' |Lori |1 episodiu |- |2002 |''[[Tadpole]]'' |Miranda Spear | |- |2003 |''[[Everwood]]'' |Kate Morris |2 episodios |- |2003 |''[[Nip/Tuck]]'' |Vanessa Bartholomew |4 episodios |- |2003 |''[[Cold Case]]'' |Jill Shelby |1 episodiu |- |2003 |''[[Boston Public]]'' |Helena Gelbke ||1 episodiu |- |2004 |''Peoples'' |Jessica Anderson | |- |2004 |''[[CSI: Miami]]'' |Stephanie Brooks ||1 episodiu |- |2004 |''Prodigy'' | |[[Telefilme]] |- |2004 |''Time Well Spent'' |Mozu |[[Curtiumetraxe]] |- |2004 |''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' |Janelle Macklin ||1 episodiu |- |2005 |''[[Jack & Bobby]]'' |Katie ||6 episodios |- |2005 |''[[Urban Legends: Bloody Mary]]'' |Samantha Owens | |- |2005 |''[[Brokeback Mountain]]'' |Alma | |- |2005 |''[[The Californians]]'' |Zoe Tripp | |- |2006 |''[[24 (serie de televisión)|24]]'' |[[Shari Rothenberg]] ||5 episodes |- |2006 |''[[Zoom (película)|Zoom]]'' |Summer Jones / Wonder | |- |2006 |''Fireflies'' |Taylor | |- |2006 |''[[We Are Marshall]]'' |Annie Cantrell | |- |2007 |''[[Full of It]]'' |Annie Dray | |- |2007 |''[[Shooter (película)|Shooter]]'' |Sarah Fenn | |- |2007 |''[[Sydney White]]'' |Mozu | |- |2008 |''[[Transsiberian]]'' |Abby | |- |2008 |''[[Stone of Destiny]]'' |Kay Matheson | |- |2008 |''Big Guy'' |Kate |Curtiumetraxe |- |2008 |''T Takes: Brooklyn '09'' |Kate |Unitariu |- |2009 |''[[The Open Road]]'' |Lucy | |- |2009 |''[[Entourage]]'' |Brittany ||4 episodios |- |2010 |''[[Happythankyoumoreplease (2010)|Happythankyoumoreplease]]'' |Mississippi | |- |2010 |''[[Iron Man 2]]'' |U.S. Marshall |Caméu |- |2010 |''[[Peep World]]'' |Meg | |- |2010 |''[[127 Hours]]'' |Kristi | |- |2011 |''[[Ironclad (película)|Ironclad]]'' |Lady Isabel | |- |2011 |''[[Ten Year]]'' | | |- |2011 |''[[American Horror Story: Murder House]]'' |Hayden |8 episodios |- |2012 |''[[Deadfall]]'' |Hannah | |- |2013 - 2014 |''[[House of Cards (serie de televisión de 2013)|House of Cards]]'' |Zoe Barnes |14 episodios |- |2014 |''[[Transcendence (película)|Transcendence]]'' |Bree | |- |2015 |[[Fantastic Four (película de 2015)|Fantastic Four]] |[[Invisible Woman|Susan Storm / Invisible Woman]] | |- |2015 |The Martian |Beth Johanssen | |- |2017 |[[Fantastic Four 2 (película de 2017)|Fantastic Four 2]] |[[Invisible Woman|Susan Storm / Invisible Woman]] | |- |} == Notes y referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commons category|Kate Mara}} * {{IMDb nome}} * {{Amg name|2:271433}} {{NF|1983||Mara, Kate}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Nueva York]] i0a92gmcly6h3jpqztlxheh4rjbbcjf 0 58069 4527525 4490344 2026-09-12T09:27:43Z Limotecariu 735 4527525 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Michael Moriarty}} {{persona}} '''Michael Moriarty''' {{nym}} ye un actor d'Estaos Xuníos y de Canadá de cine y de teatru, y músicu de jazz. Representó a Benjamin Stone nes primeres cuatro temporaes de la serie de televisión ''[[Law & Order]]''. ==Primeros años== Moriarty tien ascendencia irlandeso-americana.<ref>[https://web.archive.org/web/20120822030712/http://www.mmuuuhp.com/jackryan.htm «Michael Moriarty: “I am Jack Ryan”»], artículu n'inglés del 4 de xunetu de 2009 nel sitiu web Mmuuuhp.com. Consultáu'l 12 d'agostu de 2012.</ref> Ye fíu de Elinor Paul y del ciruxanu George Moriarty.<ref>[http://www.filmreference.com/film/10/Michael-Moriarty.html «Michael Moriarty Biography (1941-)»], artículu n'inglés nel sitiu web Filmreference.com. Consultáu'l 9 de marzu de 201.</ref> El so güelu, George Moriarty, foi xugador de béisbol y entrenador nes grandes lligues mientres casi 40 años. Moriarty asistió a la escuela media na Escuela Cranbrook, en [[Bloomfield Hills]], y a la escuela secundaria (high school) na Secundaria Xesuita de la Universidá de Detroit.<ref>Moriarty, Michael (May 15, 2006) With Churchillian defiance»], artículu n'inglés nel sitiu web EnterStageRight.com.</ref> En 1963 ingresó na [[universidá de Dartmouth]], onde estudió teatru. Dempués de recibir el so títulu, recibió una [[beca Fulbright]] que-y dexó matricular se na London Academy of Music and Dramatic Art (Academia Londinense de Música y Arte Dramático), en Londres (Reinu Xuníu). ==Carrera d'actor== En 1973, Moriarty foi escoyíu pal papel del egocéntricoi Henry Wiggen na película ''[[Bang the Drum Slowly]]'', una película sobre la improbable amistá ente dos compañeros d'equipu de béisbol ―el so compañeru yera [[Robert De Niro]], un beibolista un pocu tontu que termina como enfermu terminal. Nel mesmu añu, Moriarty protagonizó una adautación de la película de televisión ''The Glass Menagerie'' (El zoo de cristal), adautación d'una obra de [[Tennessee Williams]], con [[Katharine Hepburn]]. Coincidentemente, la película tamién cuntó con [[Sam Waterston]], que décades más tarde reemplazaría a Moriarty como'l fiscal de ''[[Law & Order]]''. En ''El zoo de cristal'', Moriarty representó a Jim, mientres Waterston representó al fíu, Tom. Por esta película, Moriarty ganó un premiu Emmy como meyor actor de repartu.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0605363/awards Premios de Moriarty] nel sitiu web IMDb (Internet Movie Database).</ref> En 1974, Moriarty protagonizó la película ''[[Report to the Commissioner]]'' como'l detective novatu Bo Lockley. En 1974, Moriarty ganó un premiu Tony pola so interpretación na obra ''Find Your Way Home'' ''(Atopa'l to camín a casa)''. La so carrera na televisión desenvolver con lentitú, ente que la so carrera teatral foi rápida y floreciente. Na miniserie de televisión ''[[Holocaustu (miniserie de televisión)|Holocaustu]]'' interpretó'l papel d'un oficial alemán de les SS, que-y valió otru premiu Emmy. Nos [[años 1980|años ochenta]], Moriarty protagonizó delles películes de [[Larry Cohen]] como [[Q (película)|Q]],''[[The Stuff]]'', ''[[It's Alive III: Island of the Alive]]'', y ''[[A Return to Salem's Lot]]'' (y muncho más tarde, apaeció nel episodiu «Pick Me Up» de la serie de Larry Cohen ''[[Masters of Horror]]''). Tamién actuó en ''Pale Rider'' y ''El Hanoi Hilton'' (de Clint Eastwood). En 1986 actuó na película de ciencia ficción ''Troll'', interpretando'l papel de Harry Potter Sr. (que nun tien rellación cola serie de [[Harry Potter]] de 2001). De 1990 a 1994 Moriarty interpretó'l papel de Ben Stone en ''[[Law & Order]]''. En 1994 abandonó'l programa, alegando que lo faía por dicir que demandaría a la fiscal xeneral Janet Reno, quien afirmara que la serie ''Law & Order'' yera ofensivamente violenta. Moriarty criticó'l comentariu de Reno, y afirmó qu'ella non yá quería censurar series como ''Law & Order'', sinón tamién otres series como ''[[Murder, she wrote]]''. Más tarde, Moriarty acusó a Dick Wolf ―productor executivu y creador de ''Law & Order''― de nun tomar en serio les sos esmoliciones, y afirmó que Wolf y otros executivos de la cadena de televisión taben faciéndo-y casu a les quexes de la fiscal Janet Reno na tema de la violencia na televisión. El 20 de setiembre de 1994, nel programa televisivu ''The Howard Stern Show'', Moriarty fixo una ufierta a la empresa NBC, alegando que tornaría al so papel na serie solu si despidíen a Dick Wolf. Moriarty publicó un anunciu de páxina completa nuna revista especializada de Hollywood, solicitando a los sos compañeros actores a ponese de pies xunto a él contra los intentos de censurar los conteníos del programa de televisión. Darréu escribió y publicó ''The Gift of Stern Angels'' (‘El regalu de los ánxeles severos’), un rellatu d'esta dómina de la so vida.<ref>Moriarty, Michael (1997): ''The Gift of Stern Angels''. Exile Editions. ISBN 1-55096-183-7.</ref> Wolf y otres persones que trabayaron en ''[[Law & Order]]'' cunten una hestoria distinta, sicasí. El 18 de payares de 1993, Moriarty y Wolf, xunto con otros executivos de la cadena, axuntar cola fiscal Janet Reno pa disuadirla de sofitar cualquier llei que censurara la serie. Wolf dixo que Moriarty reaccionó exageradamente ante l'efectu qu'una llei pudiera tener realmente sobre la serie. Los productores de ''Law & Order'' afirmen que se vieron obligaos a retirar a Moriarty de la serie por causa del so comportamientu erráticu». Un exemplu de lo cual al paecer asocedió mientres la filmación del episodiu «Breeder», nel que ―según el direutor del episodiu, Arthur Forney― Moriarty nun pudo dicir les sos llinies cola cara seria. Funcionarios de la serie y de la cadena nieguen cualquier conexón ente la salida de Moriarty y la fiscal Janet Reno. Wolf amás niega que dende 1994 la serie volviérase menos violenta, gráfica o revesosa.<ref>Courrier, Kevin; Susan Green (1999). ''Law & Order: The Unofficial Companion'' (páxs. 136 y 140). Renaissance Books. ISBN 1-58063-108-8.</ref> Nos siguientes años, Moriarty actuó en ''The Last Detail'', ''Courage Under Fire'', ''Along Came a Spider'', ''Shiloh'', ''Emily of New Moon'' y ''James Dean'', pola que ganó'l so tercer premiu Emmy. En 2007 debutó col so primer llargumetraxe como guionista ya interpretó'l papel d'un home que piensa que ye Adolf Hitler en ''[[Hitler Meets Christ]]''. ==Carrera musical== Amás de la so carrera como actor, Moriarty ye un pianista semiprofesional de jazz y cantante, según un compositor de música clásica. Grabó tres álbumes de jazz (anque'l primeru, ''Reaching Out'', quedó inéditu). Actuó en direuto con regularidá, tantu en Nueva York como en Vancouver, con un tríu y un quintetu de jazz. {{cita|[Moriarty ye] Un pianista de jazz de considerable habilidá, un cantante singular con más d'una personalidá vocal, y un escritor de escéntriques cantares jazzeras.|col2=[Moriarty is] A jazz pianist of considerable skill, an oddball singer with more than one vocal personality, and a writer of eccentric, jivey jazz songs.|Stephen Holden, críticu del diariu ''New York Times'' (1990)<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE6DC143BF936A25751C0A966958260 «Cabaré, singer, actor and pianist rolled into one»], artículu n'inglés nel sitiu web del diariu ''The New York Times'' del 15 de febreru de 1990. Consultáu'l 12 de mayu de 2010.</ref>}} ==Política== Moriarty ye políticamente activu, y descríbese como «centrista», y dacuando como «realista».<ref>[http://www.american-partisan.com/cols/2001/moriarty/qtr3/0828.htm «The Realists»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204122042/http://www.american-partisan.com/cols/2001/moriarty/qtr3/0828.htm |date=2010-12-04 }}, artículu n'inglés del 27 d'agostu de 2001 nel sitiu web American-partisan.com. 2001-08-27. Consultáu'l 9 de marzu de 2011.</ref> Moriarty anunció la so intención de postulase a la presidencia en 2008 nuna entrevista na edición de payares de 2005 de la revista ''Northwest Jazz Profile'', pero nunca declaró formalmente la so candidatura.<ref>Kouri, Jim: [http://www.theconservativevoice.com/article/30255.html «Actor Michael Moriarty endorses fellow “Law & Order” star for president»], artículu nel diariu ''The Conservative Voice''.</ref> Más tarde sofitó al actor republicanu [[Fred Thompson]] (1942-) ―que tamién trabayó en ''Law & Order''― na so candidatura a la presidencia.<ref>[http://www.enterstageright.com/archive/articles/0605/0605moriartypresident.htm «Moriarty: “I'm running for president in 2008”»], artículu nel sitiu web Enter Stage Right.</ref> Foi un collaborador frecuente de numberoses columnes polítiques nel ''Journal of Conservativism'', de ESR (Enter Stage Right: ingrese al escenariu pela derecha). ==Vida personal== Poco dempués de salir de ''Law & Order'', Moriarty camudar a Canadá, y afirmó ser un «exiliáu políticu». Vivió mientres un tiempu en [[Halifax (Nueva Escocia)]], onde llogró la ciudadanía canadiana, y en [[Toronto]] (Ontario). Finalmente establecióse en [[Vancouver]] (Columbia Británica). Moriarty vive en [[Maple Ridge]] (Columbia Británica), onde inda actúa, escribe y toca música. Nel blogue Enter Stage Right (ingrese al escenariu pela derecha), Moriarty escribió que yera un «bien mal bebedor», pero que dende 2001 tuvo sobriu.<ref>Moriarty, Michael (2006): [http://www.enterstageright.com/archive/articles/0606/0606ru486.htm «RU486 or against it?»], artículu del 29 de mayu de 2006 nel sitiu web www.enterstageright.com.</ref> == Referencies == {{llistaref}} {{NF|1941||Moriarty, Michael}} [[Categoría:Músicos y músiques de jazz]] [[Categoría:Cantantes de jazz]] [[Categoría:Guionistes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Compositores de música clásica]] [[Categoría:Blogueros y blogueres]] [[Categoría:Ganadores del premiu Emmy]] [[Categoría:Persones de Detroit]] [[Categoría:Conservadores]] [[Categoría:Dartmouth College]] 9ia3fen4s8v5mn80e6d5wh0azixklni 0 58230 4527541 4478436 2026-09-12T09:37:09Z Limotecariu 735 4527541 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Bill Murray}} {{referencies|t=20110107}}{{persona}} '''William James "Bill" Murray''' {{nym}} ye un [[actor]] y [[humorista]] d'[[Estaos Xuníos]]. El so primer trabayu importante foi en ''[[Saturday Night Live]]'' pol cual ganó un [[premiu Emmy]], y más tarde protagonizó películes risibles como ''[[Caddyshack]]'' (1980), ''[[Ghostbusters (película)|Ghostbusters]]'' (1984) y ''[[Groundhog Day]]'' (1993). Más tarde la so carrera foi emponderada por películes como ''[[Lost in Translation]]'' (2003), pola cual foi nomáu al [[Premios Óscar|Óscar]], y producciones empobinaes por [[Wes Anderson]] como ''[[Rushmore]]'' (1998), ''[[The Royal Tenenbaums]]'' (2001) y ''[[The Life Aquatic with Steve Zissou]]'' (2004). == Biografía == Nació en [[Wilmette (Illinois)|Wilmette]], nel estáu d'[[Illinois]], col nome William James Murray. Los sos padres yeren de clase humilde y tuvieron nueve fíos. Pa poder pagar el colexu, la mayoría de los hermanos trabayaron como caddies nun club de golf. Nel colexu, Murray empecipiar na interpretación teatral. Más palantre inscribióse na [[Universidá de Denver]], pero al poco tiempu foi espulsáu por posesión de mariguana. Murray decidió entós probar suerte na radio. Intervieno nun programa que nun tuvo ésitu, y que foi retiráu al cabu d'unos meses, pero participó de siguío n'otru que foi emitíu mientres más tiempu. Dempués de trabayar nuna compañía de teatru de Chicago, incorporar en 1977 al popular programa risible de la televisión d'Estaos Xuníos ''[[Saturday Night Live]]'', y fixo'l so debú cinematográficu en 1979 na película canadiana ''[[Meatballs]]'', d'[[Ivan Reitman]], na que Murray interpreta a un monitor d'un campamentu xuvenil de branu. Intervieno en delles películes más, hasta qu'en 1984 llegó'l so gran ésitu de taquilla con ''[[Ghostbusters (película)|Ghostbusters]]'' (''Ghostbusters''), película empobinada tamién por [[Ivan Reitman]], col que Murray sintonizaba perbién y col que trabayó en numberoses ocasiones. A partir d'entós, Murray foi un actor consagráu, principalmente nel xéneru risible. Sicasí, tuvo'l deséu d'interpretar tamién personaxes más serios, y facer en delles ocasiones, como nel drama ''[[The Razor's Edge]]'' (''The Razor's Edge''), basada na obra de [[William Somerset Maugham]], que coescribió en 1984 col direutor [[John Byrum]], o en ''[[Mad Dog and Glory]]'', de 1993, con [[Robert De Niro]] y [[Uma Thurman]]. El mesmu añu intervieno en ''[[Groundhog Day]]'', con [[Andie MacDowell]], otru de los sos grandes ésitos, onde trabayó a les órdenes d'unu de los sos antiguos compañeros de ''Saturday Night Live'' y ''Ghostbusters'', [[Harold Ramis]]. Adulces ganóse el respetu de la crítica, y pol so papel protagonista en ''[[Lost in Translation]]'' de [[Sofia Coppola]], ganó en 2004 un [[Globu d'Oru]] al meyor actor de comedia. Nel 2007 ayudó a [[Eric Clapton]] na apertura del Crossroads Guitar Festival 2007 con una faceta musical humorística, yá que Murray nun sabe tocar guitarra. Murray casóse en dos causes, la primera en 1981. Esti matrimoniu duró trece años y acabó en divorciu. En 1997 casar por segunda vegada; en 2008 la so segunda esposa pidió-y el divorciu per violencia conxugal y alcoholismu. Tien dos fíos de la so primer esposa y cuatro de la so segunda. == Filmografía == * ''[[Aloha (película)|Aloha]]'' (2015) * ''[[The Jungle Book (película de 2015)|The Jungle Book]]'' (2015) * ''[[Rock the Kasbah]]'' (2015) * ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' (2014) * ''[[St. Vincent (película)|St. Vincent]]'' (2014) * ''[[The Monuments Men]]'' (2013) * ''[[Moonrise Kingdom]]'' (2012) * ''[[Hyde Park on Hudson]]'' (2012) * ''[[Passion Play (película)|Passion Play]]'' (2010) * ''[[The Limits of Control]]'' (2009) * ''[[Get low]]'' (2009) * ''[[Fantastic Mr. Fox]] (2009) * ''[[Zombieland]] '' (2009) * ''[[Get Smart (película)|Get Smart]] '' (2008) * ''[[City of Ember]] '' (2008) * ''[[The Darjeeling Limited]]'' (2007) * ''[[Garfield 2]]'' (2006) (voz) * ''[[The Lost City]]'' (2005) * ''[[Broken Flowers]]'' (2005) * ''[[Garfield]]'' (2004) (voz) * ''[[Life Aquatic]]'' (2004) * ''[[Lost in Translation]]'' (2003) * ''[[Coffee and Cigarettes]]'' (2003) * ''[[Speaking of Sex]]'' (2001) * ''[[The Royal Tenenbaums]]'' (2001) * ''[[Osmosis Jones]]'' (2001) * ''[[Charlie's Angels (película)|Charlie's Angels]]'' (2000) * ''[[Hamlet (película de 2000)|Hamlet]]'' (2000) * ''[[Scout's Honor]]'' (1999) * ''[[Cradle Will Rock]]'' (1999) * ''[[Rushmore]]'' (1998) * ''[[With Friends Like These]]'' (1998) * ''[[Wild Things]]'' (1998) * ''[[Larger Than Life]]'' (1997) * ''[[The Man Who Knew Too Little]]'' (1997) * ''[[Space Jam]] (1996) * ''[[Larger Than Life (película)|Larger Than Life]]'' (1996) * ''[[Kingpin]]'' (1996) * ''[[Kingpin]]'' (1996) * ''[[Ed Wood (película)|Ed Wood]]'' (1994) * ''[[Mad Dog and Glory]]'' (1993) * ''[[Groundhog Day]]'' (1993) * ''[[What About Bob?]]'' (1991) * ''[[Quick Change]]'' (1990) * ''[[Ghostbusters II]]'' (1989) * ''[[Scrooged]]'' (1988) * ''[[Little Shop of Horrors (película de 1986)|Little Shop of Horrors]]'' (1986) * ''[[Nothing Lasts Forever]]'' (1984) * ''[[The Razor's Edge]]'' (1984) * ''[[Ghostbusters]]'' (1984) * ''[[Tootsie]]'' (1982) * ''[[Stripes]]'' (1981) * ''[[Loose Shoes]]'' (1980) * ''[[Caddyshack]]'' (1980) * ''[[Where the Buffalo Roam]]'' (1980) * ''[[Mr. Mike's Mondo Mideo]]'' (1979) * ''[[Meatballs]]'' (1979) == Premios == ;[[Premios Óscar|Premiu Óscar]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | [[Premiu Óscar de 2003|2004]] | [[Óscar al meyor actor|Meyor actor]] | ''[[Lost in Translation]]'' |{{Celda|nomáu}} |} ;[[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | [[Premiu Globu d'Oru de 1984|1985]] | [[Globu d'Oru al meyor actor - Comedia o musical|Meyor actor - Comedia o musical]] | ''[[Ghostbusters]]'' |{{Celda|nomáu}} |- | [[Premiu Globu d'Oru de 1998|1999]] | [[Globu d'Oru al meyor actor de repartu|Meyor actor de repartu]] | ''[[Rushmore]]'' |{{Celda|nomáu}} |- | [[Premiu Globu d'Oru de 2003|2004]] | Meyor actor - Comedia o musical | ''[[Lost in Translation]]'' |{{Celda|Ganador}} |- | [[Premiu Globu d'Oru de 2012|2013]] | Meyor actor - Comedia o musical | ''Hyde Park on Hudson'' |{{Celda|nomáu}} |- | [[Premiu Globu d'Oru de 2014|2015]] | Meyor actor - Comedia o musical | ''[[St. Vincent (película)|St. Vincent]]'' |{{Celda|nomáu}} |} ;[[Premios BAFTA]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | [[Premios BAFTA 2003|2003]] | [[BAFTA al meyor actor|Meyor actor]] | ''[[Lost in Translation]]'' | {{Celda|Ganador}} |} ;[[Premios del Sindicatu d'Actores]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | [[Premios del Sindicatu d'Actores 2003|2003]] | [[Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor actor protagonista|Meyor actor]] | ''[[Lost in Translation]]'' | {{Celda|nomáu}} |} ;[[Satellite Awards]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | 1998 | [[Satellite al meyor actor de repartu Musical o Comedia|Meyor Actor de Repartu - Comedia/Musical]] | ''[[Rushmore]]'' | {{Celda|Ganador}} |- | 2003 | [[Satellite al meyor actor - Musical o Comedia|Meyor Actor - Comedia/Musical]] | ''[[Lost in Translation]]'' | {{Celda|Ganador}} |- | 2005 | Meyor Actor - Comedia/Musical | ''[[Broken Flowers]]'' | {{Celda|nomáu}} |} ;[[Premios Independent Spirit]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu ! Categoría ! Película ! Resultáu |- | 2003 | [[Premiu Independent Spirit al meyor actor|Meyor actor]] | ''[[Lost in Translation]]'' | {{Celda|Ganador}} |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == *{{IMDb nome|195}} * [http://www.cinearchivo.com/site/Fiches/Ficha/FichaPerson.asp?IdPerson=6112&IdPelicula=77567 Bill Murray en Cinearchivo.com (español)] {{NF|1950||Murray, Bill}} [[Categoría:Persones d'Illinois]] [[Categoría:Humoristes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Ganadores del Globu d'Oru al meyor actor de comedia o musical]] [[Categoría:Ganadores del premiu Emmy]] [[Categoría:Ganadores del premiu BAFTA]] hoxgtp5b8meoot4xc6kl6pma6098i91 0 58522 4527475 3910078 2026-09-12T08:55:14Z Limotecariu 735 4527475 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|John Bennett Perry}} {{persona}} '''John Bennett Perry''' {{nym}} ye un actor y ex-modelu d'[[Estaos Xuníos]]. Ye'l padre del actor [[Matthew Perry (actor)|Matthew Perry]]. ==Vida y carrera== Perry nació en [[Williamstown (Massachusetts)|Wiliamstown, Massachusetts]], fíu de Maria Schaefer (de soltera Bennett) y Alton L. Perry. Casóse dos veces. La so primer esposa foi Suzanne Perry Morrison, una ex secretaria de prensa del Primer Ministru Canadianu [[Pierre Trudeau]], con quien ye'l padre del actor [[Matthew Perry (actor)|Matthew Perry]], nacíu'l 19 d'agostu de 1969, conocíu por interpretar a [[Chandler Bing]] en ''[[Friends]]''. Perry y Morrison divorciáronse enantes del primer cumpleaños de Perry. Tamién tien una fía, Mia Perry, nacida en 1986, cola so segunda y actual esposa, Debbie. Los sos creitos n'escenariu inclúi'l musical de 1967 ''Now Is The Time For All Good Men''. Perry ye conocíu por interpretar al marineru nos comerciales de Old Spice de la década de 1970 y 1980. Apaeció en delles películes y programes de televisión, como ''[[Independence Day]], [[George of the Jungle]], [[The 40-Year-Old Virgin]], [[The West Wing]], [[L.A. Law]], Days of our lives, [[Little House on the Prairie]], [[240-Robert]], [[Falcon Crest]], [[Murder, She Wrote]]'' y ''[[Magnum, P.I.]]'' Tamién interpretó al Xeneral [[Douglas MacArthur]] en ''Farewell to the King''. Apaeció al pie del so fíu (interpretando al so padre) na película de 1997 ''[[Fools Rush In]]'', y nel episodiu "My Unicorn" de la ''sitcom [[Scrubs]]''. Tamién apaeció nun episodiu de ''Friends'', "The One with Rachel's New Dress", interpretando al padre del noviu de [[Rachel Green]], Joshua. == Referencies == {{llistaref}} *[http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800199520/bio Bio at Yahoo! Movies] {{NF|1941||Perry, John Bennett}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Modelos]] [[Categoría:Persones de Massachusetts]] 6xveqkw5qncgi8lxess2nfyxlqf1ger 0 59113 4527556 4517283 2026-09-12T09:47:13Z Limotecariu 735 4527556 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Nell Shipman}} {{persona}} '''Nell Shipman''' {{nym}} foi una actriz, autora y guionista, productora y direutora cinematográfica, amás de adiestradora d'animales, de nacionalidá canadiana. Foi una de les cineastes canadianes pioneres en [[Hollywood]], y ye conocida sobremanera pol so trabayu con hestories de [[James Oliver Curwood]], y por interpretar a muyeres aventureres y de gran fortaleza. En 1919, ella y el so home, el productor Ernest Shipman,<ref>{{Cita web |url=http://www.svpproductions.com/ernestshipman.html |títulu="Ernest Shipman - Ten Percent Ernie" |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924112209/http://www.svpproductions.com/ernestshipman.html |fechaarchivu=2015-09-24 }}</ref> rodaron el filme [[cine mudu|mudu]] de mayor ésitu de la cinematografía canadiana, ''[[Back to God's Country]]'', nel cual interpretó unu de los primeros desnudos del cine.<ref>Dawn Y. Monroe, [http://www.famouscanadianwomen.com/on%20the%20job/entertainers.htm On The Job: Canadian Women of Achievement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831211940/http://www.famouscanadianwomen.com/on%20the%20job/entertainers.htm |date=2018-08-31 }}</ref> == Biografía == El so verdaderu nome yera '''Helen Foster-Barham''', y nació en [[Victoria (Columbia Británica)|Victoria]], [[Columbia Británica]], camudándose la so familia a [[Seattle]], [[Washington (estáu)|Washington]], cuando ella tenía trece años d'edá. Shipman empecipióse como actriz teatral, actuando pa compañíes de repertorio enantes de entrer nel mundu del cine. Amás, dende bien temprana edá sintió un gran respetu escontra los animales, y más tarde lluchó a favor de los sos derechos en [[Hollywood]], asitiándose en contra de la crueldá escontra los animales. Ella rescató a cuantos animales podía, afaciéndolos finalmente nun zoo propiu nel que tenía más de 200.<ref>"Who was Nell Shipman and why is everyone talking about her?", an article by D.J. Turner - Archivist, Visual and Sound Archives The Archivist Non. 110 (1995) Magazine of the National Archives of Canada.</ref> Cuando tenía 18 años, conoció y casóse col empresariu teatral de 39 años Ernest Shipman (17 d'avientu de 1871 – 7 d'agostu de 1931). En casándose, la pareya treslladóse a Hollywood de mano a trabayar na industria del cine. Nesa dómina ella vendió los derechos del so llibru ''Under the Crescent Moon'' a [[Universal Studios]] (ellos queríen rodar un serial cola hestoria). Amás, empezó a actuar en producciones d'Universal, [[Selig Polyscope Company]] y [[Vitagraph Studios]]. Ente 1915 y 1918 fixo dellos papeles protagonistes, incluyendo ''God's Country and the Woman'' (1915). Nell Shipman escribió y actuó nel filme, basáu nuna hestoria curtia de James Oliver Curwood. En 1918 contraxo la [[gripe español]] y casi finó. Perdió tol so guapu pelo y hubo de llevar peluca, anque afortunadamente'l so pelo volvió crecer.<ref>D.J. Turner (1995)</ref> Mientres se recuperaba decidió crear una compañía productora llamada "Shipman-Curwood Producing Company". El primer y únicu filme que la compañía produció taba basáu n'otra hestoria de Curwood, "Wapi the Walrus", y foi afechu pola mesma Nell Shipman. El títulu de la película foi ''Back to God's Country'', pensáu pa capitalizar l'ésitu llográu con "God's Country and the Woman."<ref>"Ten Percent Ernie," Embattled Shadows - A History of Canadian Cinema 1895-1939, by Peter Morris, (McGill-Queen's Press (1978), páxs. 95-126.</ref> La cinta, de 73 minutos de duración, foi rodada en [[Los Angeles]], [[San Francisco (California)|San Francisco]] y cerca del [[Pequeñu Llagu de los Esclavos]], en [[Alberta]], y empobinada por [[David Hartford]].<ref>The Light On Her Face, Joseph Walker, ASC and Juanita Walker, (The ASC Press, 1984), páxs.88-107.</ref> "Back To God's Country" foi un gran ésitu del cine mudu, tanto canadianu como internacional. Shipman fixo'l papel protagonista, y llevó a cabu una revesosa anque curtia escena de desnudu.<ref>"Moving Picture World", 24 de xunetu de 1920</ref> Tres Back to God's Country, Shipman y el so coprotagonista, Bert Van Tuyle, col que caltuvo una rellación amorosa, volvieron a Hollywood, onde ella se divorció de Ernest Shipman.<ref>{{Cita web |url=http://tiff.net/CANADIANFILMENCYCLOPEDIA/content/bios/nell-shipman |títulu="Canadian Film Encyclopedia." |urlarchivu=https://archive.today/20130413224919/http://tiff.net/CANADIANFILMENCYCLOPEDIA/content/bios/nell-shipman |fechaarchivu=2013-04-13 }}</ref> Nesi periodu creó la compañía "Nell Shipman Productions" con Van Tuyle, y confirmóse como productora independiente. Centrar nes temes que más-y interesaben: fauna selvaxe, naturaleza, muyeres heroiques, y rodaxes n'esteriores, fora de los platós. Asina, produció, escribió, codirixió y actuó en ''The Girl From God's Country'' (1921) y "The Grub Stake" (1923), dambos filmes d'ésitu.<ref>Peter Morris (1978), note 19, p. 296.</ref> Mientres vivía en [[Spokane (Washington)|Spokane]], Nell Shipman fixo una película titulada ''The Grub Stake'', que costó producir unos 180.000 dólares. Desafortunadamente, el filme nun llegó a distribuyise por bancarrota de la distribuidora d'Estaos Xuníos, y polos posteriores procedimientos llegales. Mentanto Shipman intentó caltener la so compañía y, en tresportando tol so zoo a Priest Lake, [[Idaho]], rodó dellos curtios en Lion Head Lodge. Sicasí, la situación foise complicando al faese Van Tuyle cada vegada más inestable y al matar xente del llugar a los sos animales.<ref>"The Silent Screen & My Talking Heart" by Nell Shipman and Tom Trusky (ed.), Hemingway Western Studies Series (1987)</ref> Amás, nun escenariu que recordaba a unu de los sos filmes, Nell y Bert perdiéronse dos díes na naturaleza mientres una violenta nevarada a principios de 1924. Sicasí, salvar al ser rescataos por dos hermanos, Joseph y Fred Gumaer.<ref>Spokane Daily Chronicle, Sábadu, 19 de xineru de 1924</ref> A finales d'esi añu, la productora de Shipman quebró, y ella rompió la so rellación con Van Tuyle.<ref>{{Cita web |url=http://tiff.net/CANADIANFILMENCYCLOPEDIA/content/bios/nell-shipman |títulu="Canadian Film Encyclopedia." |urlarchivu=https://archive.today/20130413224919/http://tiff.net/CANADIANFILMENCYCLOPEDIA/content/bios/nell-shipman |fechaarchivu=2013-04-13 }}</ref> Por tou ello, viose forzada a vender los sos animales al [[Zoolóxicu de San Diego]], yá que nun podía costear el caltenimientu de los mesmos. Finalmente, empezó a escribir guiones y cuentos, actividá que siguió faciendo mientres el restu de la so vida. D'ente ellos destaca la hestoria que foi la base pal filme ''[[Wings in the Dark]]'', protagonizáu por [[Myrna Loy]] y [[Cary Grant]] (1934). El peracabo proyeutu importante de Shipman foi la so autobiografía, ''The Silent Screen and My Talking Heart'', publicada póstumamente pola Boise State University. La Universidá tamién caltién la Coleición Nell Shipman na Albertsons Library. Nell Shipman finó en [[Cabazon]], [[California]], en 1970, a los 77 años d'edá. == Filmografía == (Cualesquier o toes: guionista/direutora/productora/actriz) {{columnes}} * ''The Ball of Yarn'' (1910) * ''Outwitted by Billy'' (1913) * ''[[One Hundred Years of Mormonism]]'' (1913) * ''God's Country and the Woman'' (1915) * ''The Pine's Revenge'' (1915) * ''[[Under the Crescent]]'' (1915) * ''[[The Pine's Revenge]]'' (1915) * ''The Fires of Conscience'' (1916) * ''Through the Wall'' (1916) * ''[[Baree, Son of Kazan]]'' (1917) * ''The Black Wolf'' (1917) * ''My Fighting Gentleman'' (1917) * ''The Girl From Beyond'' (1918) * ''The Home Trail'' (1918) * ''Cavanaugh of the Forest Rangers'' (1918) {{nueva columna}} * ''The Wild Strain'' (1918) * ''[[Back to God's Country]]'' (1919) * ''Something New'' (1920) * ''The Girl from God's Country'' (1921) * ''A Bear, A Boy and A Dog'' (1921) * ''[[The Grub-Stake]]'' (1923) * ''The Light on Lookout'' (1924) * ''The Trail of the North Wind'' (1924) * ''White Water'' (1924) * ''Wolf's Brush'' (1924) * ''The Golden Yukon'' (1927) * ''Wings in the Dark'' (1935) * ''The Story of Mr. Hobbs'' (1947) {{final columnes}} == Bibliografía == * {{Cita llibru|autor=Armatage, Kay|añu=2003|títulu=The girl from God's country: Nell Shipman and the silent cinema|url=https://archive.org/details/girlfromgodscoun0000arma|llugar=Toronto|editorial=University of Toronto Press|isbn=0-8020-8542-3}} * {{Cita llibru|autor=Pollock, Sharon|añu=2003|títulu=Sharon Pollock Three Plays: Moving Pictures|url=https://archive.org/details/sharonpollockthr0000poll|llugar=Toronto ON|editorial=Playwrights Canada Press|isbn=0-88754-656-0}} * {{Cita llibru|autor=Shipman, Nell|añu=1987|títulu=The silent screen & my talking heart: an autobiography|llugar=Boise, Idaho|editorial=Boise State University|isbn=0-932129-04-8}} * {{Cita llibru|autor=Walker, Joseph|añu=1984|títulu=The Light On Her Face|editorial=A S C Holding Corp|isbn=0-932129-04-8}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{traducíu ref|en|Nell Shipman}} {{enllaces persona}} {{NF|1892|1970|Shipman, Nell}} [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de cine mudu]] [[Categoría:Guionistes de Canadá]] [[Categoría:Guionistes de cine d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Productores de cine de Canadá]] [[Categoría:Productores de cine d'Estaos Xuníos]] 3p8mqnmrqj6vcvhu20og45lg74z8n3a 0 59411 4527546 4336788 2026-09-12T09:42:08Z Limotecariu 735 4527546 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Joy Tanner}} {{referencies|t=20110731}} {{persona}} '''Joy Tanner''' {{nym}} ye una actriz d'Estaos Xuníos d'orixe canadianu, que ye más conocida pol so papel de Nora McDonald en ''[[Life with Derek]]''. Volvió interpretar el papel de Nora McDonald na película de 2011 ''[[Vacation with Derek]]''. Nació en Rochester, Nueva York, Tanner tien el so títulu de Llicenciada de SUNY Potsdam y trabayó col direutor ganador del premiu SUNY Buffalo Tony Warren. Amás tien el so diploma de l'América británica Drama Academy (Londres y Oxford, Reinu Xuníu). Dempués de colar a Canadá, empezó la so carrera nel cine, la so primer película foi nuna apaición pequeña en ''Acceptable Risk''. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1966||Tanner, Joy}} [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Nueva York]] mcipqai0ouiy4zo817lqcb57dx8smuj 0 59685 4527526 4468174 2026-09-12T09:28:20Z Limotecariu 735 4527526 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Mark Wahlberg}} {{persona}} '''Mark Robert Michael Wahlberg''', más conocíu como '''Mark Wahlberg''' {{nym}} ye un [[cantante]], [[modelu (moda)|modelu]], [[actor]] y [[productor de televisión]] norteamericanu. Foi nomáu a los [[Óscar 2006#Óscar al meyor actor de repartu|Óscar 2006]] na [[Óscar al meyor actor de repartu|categoría de meyor actor de repartu]]. Ye hermanu del tamién actor y músicu [[Donnie Wahlberg]]. == Biografía == === Infancia y mocedá === Mark Wahlberg nació en [[Boston]] ([[Massachusetts]]). Ye'l más nuevu de nueve hermanos: Arthur, Jim, Paul, [[Robert Wahlberg|Robert]], Tracey, Michelle, Debbie (finada en 2003 a los 44 años) y [[Donnie Wahlberg|Donnie]], fíos d'Alma Elaine (apellíu de soltera Donnelly) y Donald Y. Wahlberg. El so güelu paternu yera [[Suecia|suecu]] y la so güela paterna yera irlandesa, y la so madre ye d'ascendencia inglesa, francocanadiana y [[Irlandés d'Estaos Xuníos|irlandesa]]. Fixo'l bachilleratu en Copley Square High School en [[Newbury Street]] en Boston. D'adolescente, Mark rompióse la rodía mientres patinaba y mancóse cuatro meses. Tres diversos actos de delincuencia, mancó a un ciudadanu d'orixe [[vietnam]]ita y foi a la cárcel onde tuvo un par de meses. Wahlberg negó que'l delitu fuera provocáu por [[racismu]]. === Carrera === Llogró fama per primer vegada por ser l'hermanu de [[Donnie Wahlberg]], líder de la banda de música pop adolescente ''[[New Kids on the Block]]''. Animáu pol ésitu del so hermanu, Wahlberg empezó a grabar como Marky Mark & the Funky Bunch, grupu de [[rap]] que lideró y que llogró ésitos con ''Good Vibrations'' (nᵘ1 en EE. XX.) y ''Wild Side'' del so discu ''Music for the People''. Foi calificáu de ''[[sex symbol]]'' pol so físicu musculosu, magar se vio envolubráu en discutinios poles sos actuaciones provocatibles. En dalguna ocasión, amosó les sos nalgues dende l'escenariu. El so segundu LP, ''You Gotta Believe'', foi un fracasu. Coles mesmes que como cantante, Mark trabayó como modelu publicitariu y ver nuna serie d'anuncios de ropa interior de la firma [[Calvin Klein]], xunto a [[Kate Moss]], que fueron bien comentaos pola so esuberancia física. En 1992, foi escoyíu como una de les 50 persones más belles del mundu pola revista ''[[People]]'', nun conteo de la cadena de televisón [[VH1]] quedó nel puestu 65 de los 100 artistes más sexys y n'otru conteo d'esta canal foi escoyíu númberu 1 de los "mayores encantos de los 90", percima de [[Brad Pitt]], [[George Clooney]], [[Cameron Diaz]] y [[Pamela Anderson]]. Debutó en cine en 1994 na película ''[[Un poeta ente reclutes]]'', protagonizada por [[Danny DeVito]], y al añu siguiente rodó, xunto a [[Leonardo DiCaprio]], ''[[The Basketball Diaries]]'', onde demostró una gran interpretación. A partir de ''[[Boogie Nights]]'', dexó a los críticos impresionaos pol so gran surtíu d'interpretaciones y habilidaes. Refugó papeles como'l de Linus Caldwell na película ''[[Ocean's Eleven (película de 2001)|Ocean's Eleven]]'' (interpretáu por [[Matt Damon]]), tamién el de Ennis Del Mar en ''[[Brokeback Mountain]]'' (interpretáu por [[Heath Ledger]]) y tamién refugó'l papel protagonista de la película ''[[Assault on Precinct 13]]'' (''[[Asaltu a la comisaría del distritu 13]]''). Igualmente, decidió nun realizar la segunda parte de ''[[The Departed]]'', qu'había empobináu [[Martin Scorsese]], cola participación de [[Jack Nicholson]] y protagonizada por [[Leonardo DiCaprio]] y [[Matt Damon]], que-y valió a Wahlberg una nominación a meyor actor secundariu nos [[Globos d'oru]] y a meyor actor secundariu nos [[Premios Óscar|Premiu Óscar]]. Participó en 2001 na película ''[[The Perfect Storm]]'', nel papel de Bobby Shatford, onde figuró nos creitos xunto a [[George Clooney]]. Tamién en 2001 protagonizó ''[[Rockstar (película)|Rockstar]]'' interpretando a Chris Cole, xunto a [[Zakk Wylde]]. El meyor salariu de Wahlberg fueron los 15 millones de dólares que llogró pol so papel protagonista na nueva versión de ''[[Planet of the Apes (2001)|Planet of the Apes]]''. [[Ficheru:Mark Wahlberg 2011 AA.jpg|left|thumb|Wahlberg nos Premios Óscar de 2010]] Produció mientres ocho temporaes la serie ''[[Entourage]]'' de la cadena de televisión [[HBO]], que ta llixeramente basada en fechos de la so propia vida. Apaeció nel primer y segundu episodiu de la quinta temporada de la serie, amás de les sesiones con Mark Wahlberg nes cualos entrevista al repartu y la producción de la serie. Tamién ye productor executivu de la serie ''[[Boardwalk Empire]]'', tamién de HBO, y declaró que dempués de lleer el llibru en que se basa la serie, foi él quien convenció a Martin Scorsese pa realizala.<ref>http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/scorsese-snubbed-boardwalk-empire-offers_1167722</ref> Wahlberg recibió una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood nel [[29 de xunetu]] de [[2010]].<ref>[https://www.elmundo.es/elmundo/gentes/fotos_gente/2010/07/31/index_2.html Mark Wahlberg yá tien la so estrella nel Paséu de la Fama]</ref>. === Vida privada === Wahlberg tien cuatro fíos con [[Rhea Durham]]: Ella Rai, nacida'l 2 de setiembre de 2003, Michael, nacíu'l 22 de marzu de 2006, Brandan Joseph, nacíu'l 16 de setiembre de 2008, y Margaret Greace, nacida'l 11 de xineru de 2010.<ref>[http://IMDb.com/title/tt0963687/ IMDB.com] [[National Broadcasting Company|NBC]]'s [[The Tonight Show with Jay Leno]], tresmitíu 8 de marzu de 2007.</ref> Wahlberg ye católicu prauticante. Por esi motivu casóse cola madre de los sos cuatro fíos el 1 d'agostu de 2009 en [[Beverly Hills]], na Good Shepherd Catholic Church. == Discografía == * Music for the People (1991) * You Gotta Believe (1992) == Filmografía == {|{{tablaguapa}} style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | Añu ! style="background:#B0C4DE;" | Títulu orixinal ! style="background:#B0C4DE;" | Personaxe |- | 2016|| ''[[Deepwater Horizon (película)|Deepwater Horizon]]'' || Mike Williams |- | rowspan="4"| 2015|| ''[[Daddy's Home]]'' || (Próxima a estrenar) |- | ''[[Entourage]] || Mark Wahlberg |- | ''[[Ted 2]]'' || John Bennett |- | ''[[The Gambler]]'' || Jim Bennett |- | 2014 || ''[[Transformers 4|Transformers 4 La era de la estinción]]''|| Cade Yeager |- | rowspan="4"| 2013||''[[Lone Survivor]]'' || Marcus Luttrell |- | ''[[Pain & Gain]]'' || Daniel Lugo |- | ''[[2 Guns]]'' || Michael "Stig" Stigman |- | ''[[Broken City (filme)|Broken city]]'' || Billy Taggart |- | rowspan="2"| 2012||''[[Ted (película)|Ted]]'' || John Bennett |- | ''[[Contrabandu (película de 2012)|Contrabandu]]'' || Chris Farraday |- | rowspan="3"| 2010||''[[The Fighter]]'' || 'Irish' Mickey Ward |- | ''[[Los otros dos]]'' || Detective Terry Hoitz |- | ''[[Date Night]]'' || Hoollbrook |- | 2009 || ''[[The Lovely Bones]]'' || Jack Salmon |- | rowspan="3"| 2008||''[[Max Payne (película)|Max Payne]]'' || Max Payne |- | ''[[The Happening]]'' || Elliot Moore |- | ''[[We Own the Night (película)|We Own the Night]]'' || Joseph Grusinsky |- | 2007 || ''[[Shooter (película)|Tirador]]'' || Bob Lee Swagger |- | rowspan="2"| 2006 || ''[[Invincible (película de 2006)|Invencible]]'' || Vince Papale |- | ''[[Infiltrados (película de 2006)|Los Infiltrados]]'' || Dignam |- | 2005 || ''[[Cuatro hermanos]]'' || Bobby Mercer |- | 2004 || ''[[I Heart Huckabees]]'' || Tommy Corn |- | 2003 || ''[[The Italian Job (película de 2003)|The Italian Job]] '' || Charlie Croker |- | 2002 || ''[[La verdá sobre Charlie]]'' || Joshua Peters |- | rowspan="2"| 2001 || ''[[Rockstar (película)|Rockstar]]'' || Chris 'Izzy' Cole |- | ''[[Planet of the Apes (2001)|Planet of the Apes]]'' || Capitán Leo Davidson |- | rowspan="2"| 2000 || ''[[The Perfect Storm]]'' || Bobby Shatford |- | ''[[The Yards]]'' || Leo Handler |- | rowspan="2"| 1999 || ''[[Three Kings]]'' || Troy Barlow |- | ''[[The Corruptor]]'' || Danny Wallace |- | 1998 || ''[[Equipu mortal]]'' (The Big Hit) || Melvin Smiley |- | rowspan="2"| 1997 || ''[[Boogie Nights]]'' || Eddie Adams/Dirk Diggler |- | ''[[Traveller]]'' || Pat O'Hara |- | 1996 || ''[[Fear (película)|Fear]]'' || David McCall |- | 1995 || ''[[The Basketball Diaries]]'' || Mickey |- | 1994 || ''[[Un poeta ente reclutes]]'' (Renaissance Man) || Tommy Lee Haywood |- | 1993 || ''[[La profesora]]'' (The Substitute) || Ryan Westerberg |} == Premios == === Premiu Óscar === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película''' || '''Resultáu''' |- |2011||[[Óscar a la meyor película|Meyor película]] (como productor)||''[[The Fighter]]''||Nomáu |- |2007||[[Óscar al meyor actor de repartu|Meyor Actor de Repartu]]||''[[The Departed]]''||Nomáu |} === Globos d'Oru === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película''' || '''Resultáu''' |- |2011||[[Globu d'Oru al meyor actor - Drama|Meyor Actor - Drama]]||''[[The Fighter]]''||Nomáu |- |2007||[[Globu d'Oru al meyor actor de repartu|Meyor Actor de Repartu]]||''[[The Departed]]''||Nomáu |- |} ' == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commons}} {{IMDb|0000242}} {{NF|1971||Wahlberg, Mark}} [[Categoría:Persones de Massachusetts]] [[Categoría:Cantantes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Boston]] [[Categoría:Productores de televisión d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Ganadores del premiu BAFTA]] [[Categoría:Raperos y raperes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Productores de cine d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Modelos]] 2z56tnes1grugkm9shdunpysp3x5zcu 0 59944 4527511 4106229 2026-09-12T09:20:19Z Limotecariu 735 4527511 wikitext text/x-wiki {{persona}} {{Tradubot|Donald Woods (actor)}} '''Donald Woods''' {{nym}} foi un actor cinematográficu y televisivu canadianu que la so carrera enllargar a lo llargo de seis décades. == Biografía == El so verdaderu nome yera Ralph L. Zink, y nació en Brandon, [[Manitoba]] ([[Canadá]]). Woods camudar cola so familia a [[California]] y crióse en [[Burbank (California)]]. Darréu graduóse na [[Universidá de California, Berkeley]]. El so debú nel cine llegó en 1928, trescurriendo la so carrera principalmente en títulos de [[Clase B (cine)|serie B]], anque de manera ocasional trabayó en llargumetraxes de prestíu, tales como ''Anthony Adverse (Anthony Adverse)'' (1936), ''Watch on the Rhine'' (1943), y ''The Bridge of San Luis Rey (The Bridge of San Luis Rey)'' (1944). Nos primeros tiempos de la televisión, Woods actuó en series como ''Craig Kennedy, Criminologist'', ''The Philco Television Playhouse'', ''Armstrong Circle Theatre'', ''Robert Montgomery Presents'', ''The United States Steel Hour'', y ''General Electric Theater''. Amás, intervieno de manera regular na serie ''Tammy'', actuando como actor invitáu en numberoses producciones, tales como ''Bat Masterson'', ''Wagon Train'', ''Ben Casey'', ''77 Sunset Strip'', ''Hawaiian Eye'', ''Stoney Burke'', ''[[Bonanza]]'', ''Coronet Blue'', ''Ironside'', ''Alies Smith and Jones'', y ''Owen Marshall: Counselor at Law''. Woods retirar de la interpretación en 1976, dedicándose con ésitu al negociu inmobiliariu. Tuvo casáu dende 1933 con Josephine Van der Horck, y vivió en [[Palm Springs (California)]], llocalidá na que finó en 1998. Foi soterráu nel Campusantu Forest Lawn de Cathedral City, California. == Filmografía parcial == * ''Fog Over Frisco'' (1934) * ''Frisco Kid (La ciudá siniestra)'' (1935) * ''The Case of the Curious Bride'' (1935) * ''A Tale of Two Cities (Historia de dos ciudaes)'' (1935) * ''[[The Story of Louis Pasteur]]'' (1936) * ''Road Gang'' (1936) * ''Beauty for the Asking'' (1939) * ''The Gay Sisters'' (1942) * ''Star in the Night'' (1945) * ''Night and Day'' (1946) * ''Never Say Goodbye (Nunca te alloñes de mi)'' (1946) * ''[[The Beast from 20,000 Fathoms]]'' (1953) * ''13 Ghosts'' (1960) * ''Kissin' Cousins'' (1964) * ''True Grit'' (1969) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{traducíu ref|en|Donald Woods (actor)}} * {{IMDb nome|id=0940579|name=Donald Woods}} == Referencies == {{NF|1906|1998|Woods, Donald}} [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Persones de California]] [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] e76mxh2834u081crc7t81ke3pf408pc 0 60168 4527531 3673317 2026-09-12T09:31:53Z Limotecariu 735 4527531 wikitext text/x-wiki {{Ficha de revista |títulu = '''''Canadensium Plantarum, Aliarumque Nondum Editarum Historia''''' |abreviatura = |imaxe = |baxada = |editor = [[Jacques Philippe Cornut]] |títulu del editor = |subeditores = |categoría = [[Botánica]] |frecuencia = |circulación = |publicador = |circulación paga = |circulación non paga = |circulación total = |añu de fundación = Espublizáu en [[1635]] |compañía = |país = [[Francia]] |idioma = llatín |sitiu web = |ISSN = }} '''''Canadensium Plantarum, Aliarumque Nondum Editarum Historia''''', ye un llibru con ilustraciones y descripciones [[botánica|botániques]] escritu pol [[médicu]] y [[botánicu]] [[francia|francés]], [[Jacques Philippe Cornut]]. Espublizóse en [[París]] nel añu 1635 col nome de ''Canadensium plantarum, aliarumque nondum editarum historia. Cui adiectum est ad calcem enchiridion botanicum Parisiense, continens indicem plantarum, quae in pagis, silvis, pratis & montosis juxta Parisios locis nascuntur''. <ref>[http://www.iberlibro.com/Canadensium-plantarum-aliarumque-nondum-editarum-historia/2067909681/bd en Iberlibro]</ref> Ye unu de los primeros trabayos botánicos sobre la flora d'[[América del Norte]]. Cornut sigue la nomenclatura de [[Mathias Obel]] (1538-1616) y describe aproximao 462 [[especie|especies]] de plantes, ente elles siquier trentata especies hasta agora desconocíes. Él mesmu nunca viaxó al estranxeru, pero recibía granes y plantes de los colonos franceses. Descríbense setanta y nueve especies de [[Canadá]]. ''Canadensium Plantarum'' ta considerada como la primer flora canadiana, con un discursu sobre les propiedaes médiques y usos de caúna d'elles. De les 68 llámines a toa páxina con qu'ilustra la obra, cerca de cuaranta referencies a plantes d'América del Norte y Canadá ya ilústrense equí per vegada primera. == Ver tamién == * [[Cronoloxía de la botánica]] * [[Llista de naturalistes y epónimos]] * [[Jacques Philippe Cornut]] * [[Llista de florilexos y códices botánicos]] == Referencies == {{llistaref}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llibros de botánica]] [[Categoría:Llibros de 1635]] [[Categoría:Llibros de Francia]] [[Categoría:Llibros en llatín]] h6vrsmgahg28odzitv9f9l5hvo8z16l 0 60177 4527489 4314967 2026-09-12T09:03:03Z Limotecariu 735 4527489 wikitext text/x-wiki {{Ficha de revista |títulu = '''''Catalogue of Canadian Plants''''' |abreviatura = '''Cat. Canad. Pl.''' |imaxe = |baxada = |editor = [[John Macoun]] |títulu del editor = |subeditores = |categoría = [[Botánica]] |frecuencia = Espublizáu en 11 volúmenes |circulación = |publicador = |circulación paga = |circulación non paga = |circulación total = |añu de fundación = Espublizáu en [[1883]]-[[1902]] |compañía = |país = [[Canadá]] |idioma = inglés |sitiu web = |ISSN = }} '''Catalogue of Canadian Plants''' (embrivíu '''Cat. Canad. Pl.''')<ref>[http://www.tropicos.org/Publication/5240 en Trópicos]</ref> ye un llibru ilustráu con descripciones [[botánica|botániques]] escritu pol [[botánicu]] canadianu (nacíu [[Irlanda del Norte|norirlandés]]), [[John Macoun]]. Espublizóse en 7 partes nos años [[1883]]-[[1902]]. ==Publicación== * Parte nᵘi. Polypetalae, [[1883]]; * Parte nᵘii. Gamopetalae, [[1884]]; * Parte nᵘiii. Apetalae, [[1886]]; * Parte nᵘiv. Endogens, [[1888]]; * Parte nᵘv. Acrogens, [[1890]]; * Parte nᵘvi. Musci, [[1892]]¹[por J. Macoun & N. C. Kindberg]; * Parte nᵘvii. Lichenes & Hepaticae, [[1902]] == Ver tamién == * [[Cronoloxía de la botánica]] * [[Llista de naturalistes y epónimos]] * [[Llista de florilexos y códices botánicos]] * [[Historia de la botánica]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == *[http://www.ipni.org/ipni/idPublicationSearch.do?&id=15289-2 Descripción nel IPNI] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llibros de botánica]] [[Categoría:Llibros de 1883]] [[Categoría:Llibros de 1802]] [[Categoría:Llibros de Canadá]] [[Categoría:Llibros n'inglés]] nyzyx8hw8w33yw4xd7rjdd1413f3jqg 0 62041 4527284 4387098 2026-09-11T15:37:47Z ~2026-49268-22 153380 4527284 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|NGC 2683}} {{Ficha de galaxa | | nome = [[NGC]] 2683 | imaxe = NGC_2683_Spiral_galaxy.jpg|300 px | dómina = [[J2000.0]] | tipu = <center>[[Galaxa espiral]]<br />([[Secuencia de Hubble|SA(rs)b]])</center> | ar = 08^h 52^m 41.3^s | dec = +33° 25' 19" | dist_al = 16 millones d'[[Añu lluz|al]] | magapa_v = 10,6 | tam_v = 9,3' × 2,2' | constelación = [[Llobu cerval (constelación)|Lynx]] | nomes = UGC 4641 / PGC 24930 }} '''NGC 2683''' ye una [[galaxa espiral]] que s'atopa a unos 25 millones d'[[añu lluz|años lluz]] de distancia en direición a la [[constelación]] del [[Llobu cerval (constelación)|Llobu cerval]], na llende con [[Cáncer (constelación)|Cáncer]]. La so [[magnitú aparente]] ye 10,6. Informalmente llamó-ylo '''Galaxa UFO''' (sigles n'[[idioma inglés|inglés]] de ''unidentified flying object'', [[OVNI]]) por cuenta de la so paecencia con un platillo volante. Con [[telescopiu|telescopios]] medianos apaez como una llinia de lluz tenue, yá que s'atopa casi de llau dende la nuesa perspeutiva. Con mayor resolución reparar nel centru un nucleu amarellentáu onde predominen [[estrella|estrelles]] vieyes. Allónxase de nós a una velocidá de 410 [[km/s]]. Magar tradicionalmente considerar cómo una galaxa normal, una investigación recién amuesa qu'en realidá ye posiblemente una [[galaxa espiral barrada]], con una barra bien difícil d'apreciar por cuenta del so gran enclín. Ye una galaxa bien probe en [[hidróxenu]], tantu en [[hidróxenu neutro]] cómo en [[hidróxenu molecular]], y dada la so baxa lluminosidá nel infrarroxu con una bien baxa tasa de [[formación estelar]], NGC 2683 tien alredor de 300 [[cúmulu globular|cúmulos globulares]] -el doble que [[Vía Lláctea|nuesa galaxa]]- y ye'l miembru más brillosu del [[cúmulu de galaxes|grupu de galaxes]] del so nome. Afayóse'l 5 de febreru de [[1788]] por [[William Herschel]]. [[Ficheru:NGC2683 hst big.jpg|200px|thumb|left|NGC 2683 reparada pol [[Telescopiu Espacial Hubble]]]] [[Ficheru: lynx constellation map.png|300px|thumb|left]] == Ver tamién == * [[Llista de galaxes]] * [[Llista d'oxetos NGC]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?2683 Catálogu SEDS] * [http://cdsads.u-strasbg.fr/cgi-bin/nph-bib_query?2001ApJ...546..681T&db_key=AST&nosetcookie=1 The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances] * [http://cdsbib.u-strasbg.fr/cgi-bin/cdsbib?2009AJ....138.1082K Kinematic and photometric evidence for a bar in NGC 2683] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124022207/http://cdsbib.u-strasbg.fr/cgi-bin/cdsbib?2009AJ....138.1082K |date=2025-01-24 }} * [http://www.astro.unipd.it/galletta/ismcat/ A new catalogue of ISM content of normal galaxes.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230034/http://www.astro.unipd.it/galletta/ismcat/ |date=2016-03-03 }} * [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1999ASPC..182..221P/0000221.000.html The Stellar and Gaseous Kinematics of NGC 2683] * [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?submit=display&bibdisplay=refsum&bibyear1=1850&bibyear2=%24currentYear&Ident=%401123202&Name=NGC++2683#lab_bib NGC 2683 (SIMBAD)] {{CieluWD}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Oxetos NGC|2683]] [[Categoría:Galaxes espirales]] [[Categoría:Constelación de Llobu cerval]] 5j0cjcihk7cpmgcia9nhff4oxemaw1a 0 66392 4527292 4175131 2026-09-11T15:42:03Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527292 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | ''Teucrium gnaphalodes'' | image = Teucrium polium ssp gnaphalodes 1.JPG | image_caption = Aspeutu xeneral cespitoso/postráu. | status = LC | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | subfamilia = [[Ajugoideae]] | tribus = [[Ajugoideae#Subdivisiones|Teucrieae]] | genus = '''[[Teucrium]]''' | sectio= ''[[Teucrium#Sect. Polium (Mill.) Schreb.|Polium]]'' | species = ''T. gnaphalodes'' | binomial = ''Teucrium gnaphalodes'' | binomial_authority = [[L'Hér.]], 1788 }} '''''Teucrium gnaphalodes''''', '''zamarilla''' o '''zamarilla lanuda''',<ref name="RJB"/> ye una [[especie]] de [[planta yerbácea]] de la familia [[Lamiaceae]], [[Endemismu|endémica]] de la [[Península Ibérica]]. [[Archivu:Teucrium polium ssp gnaphalodes 2.JPG|thumb|240px|Vista de la planta]] == Descripción == Ye un [[Sufrútice]] de 5-25 cm d'altu, [[verde|cespitoso]]/postráu, ramificáu, dacuando con [[rizoma|rizomes]] o [[estolón|estolones]], arumosu y, dacuando, con [[Dimorfismu sexual|dimorfismu]] estacional. Los tarmos son gruesos, con entrenudos curtios, marcaos, foliosos, algodonosu-tomentosos, con pelos ramificaos bien llargos, de cañes llargues y enxareyaes; los tarmos ivernizu-primaverales son ascendentes, dacuando postraos y con rizomas o estolones, blancos, escasamente amarellentaos; los primaveral-branizos erectos, ablancazaos, verdes, buxos o mariellos; los floríferos erectos, pubescentes, acolorataos. Les fueyes de 4-14 por 1-4 mm, son triangular-oblongues, oblongo-llanceolaes o oblongo-lineares, cuneaes o subcordiformes, dentaes, crenaes o lobulaes dende'l terciu inferior o la metá, con lóbulos oblongos, fasciculadas; tamién son revolutas, algodonosu-tomentosas, con dimorfismu estacional, les ivernices abuxaes, les primaverales verdes o amarellentaes. La inflorescencia de 1,3 por 2 cm, en cabezuela terminal, ye formada por cabezueles 1-1,5 por 1 cm, con 2-10 flores, esfériques o [[espiga|espiciformes]], subsésiles o con [[pedúnculu|pedúnculos]] de 1-1,5 cm, finos, erecto-patentes, pubescentes, foliosos, con 2 ó 3 [[verticilu|verticilos]]s de fueyes. Les [[bráctea|bráctees]] son oblongues, cuneaes, crenaes o lobulaes dende'l terciu cimeru, más llargues que la inflorescencia; bractéolas cimeros ováu-llanceolaes, planes, crenaes nel ápiz. El [[mota]], de 4,5-6 mm, ye tubular, xibosu, irregular, avolumáu debíu al indumento trupu, algodonosu-tomentoso, per dientro con pelos glandulares y otres llongures, ondulaos; dientes planos, triangulares, los superiores de cerca de 1 mm, triangular-obtusos, los inferiores de 1,5 mm, agudos. La [[corola]] mide 8-8,5 mm y ye unilabiada, color crema, rosáu o púrpura, con tubu de 4 mm, gargüelu de casi 2 mm; los lóbulos lateru-posteriores son agudos, ciliaos, y los lóbulos llaterales, de 1,5 por 1 mm, son oblongos y agudos; el lóbulu central tien 2,5-1,5 mm y ye espatuláu. Los frutos, en [[núcula|núcules]], tienen 1,5 por 2,5 mm; son ovoides, reticulaos, color castañu o negru. El númberu de [[cromosoma|cromosomes]] ye: 2n = 26.<ref name = FLIB/> == Hábitat y distribución == [[Carba]]es, [[tomillar]]es, [[pinar]]es y [[encinar]]es, camperes, araxales cascayosos y cantos de camín, en sustratu [[caliar]], [[marga|margoso]] o [[yelsu|yelsos]]o, o en graves; crez ente 200 y 1500 m d'altitú. Floria de marzu a xunetu.<ref name = FLIB>[http://www.floraiberica.es/floraiberica/testu/pdfs/12_140_01_Teucrium.pdf ''Teucrium gnaphalodes'' en Flora Ibérica, RJB/CSIC, Madrid]</ref> Ye especie [[Endemismu|endémica]] de la Península Ibérica, más frecuente nel este.<ref name = FLIB/><ref>[http://ww2.bgbm.org/EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=27287&PTRefFk=8000000 ''Teucrium gnaphalodes'' en The Euru+Medit PlantBase]</ref>Citada tamién en [[Melilla]], sobre sustratu [[travertino|travertínico]] y [[terra rossa]],<ref name =RJB>{{Cita web |url=http://www.anthos.es/index.php |títulu=Anthos, RJB - Sistema d'información de les plantes d'España |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref><ref>González García, J. A., García Pena, H. & Cabo Hernández, J. M.: La flora montesa de Melilla. Ciudá Autónoma de Melilla. Conseyería de Mediu Ambiente, 2003</ref> onde ta probablemente introducida, voluntariamente o non. == Propiedaes == En ''Teucrium gnaphalodes'' alcuéntrase en [[principiu activu]] [[Apigetrin]].<ref>Flavonoid Aglycones and Glycosides from Teucrium gnaphalodes. F. A. T. Barberán, M. I. Gil, F. Tomás, F. Ferreres and A. Arques, J. Nat. Prod., 1985, 48 (5), pages 859–860, {{doi|10.1021/np50041a040}}</ref> == Taxonomía == ''Teucrium gnaphalodes'' describióse por [[Charles Louis L'Héritier de Brutelle]] y espublizóse en [[Stirpes Novae aut Minus Cognitae|''Stirpes novae, aut minus cognitae, quas descriptionibus et iconibus Illustratae'']], fasc. 4, xi-xii, p. 84, Paris 1788. ;[[Etimoloxía]]: '''''Teucrium''''': nome xenéricu que remanez del [[idioma Griegu|Griegu]] ''τεύχριον'', y depués el [[idioma llatín|Llatín]] ''teucri, -ae'' y ''teucrion, -ii'', usáu por [[Pliniu'l Vieyu]] en ''[[Historia naturalis]]'', ''26, 35'' y ''24, 130'', pa designar el xéneru ''Teucrium'', pero tamién el ''[[Asplenium ceterach]]'', que ye un [[felechu]] (''25, 45'').<ref>[http://www.lexilogos.com/latin/gaffiot.php?q=teucrion F. Gaffiot, Diccionaire Latin-Français, Hachette, Paris, 1934]</ref>Hai otres interpretaciones que deriven el nome de ''Teucri, -ia, -ium'', de los [[troya]]nos, pos [[Teucru (héroe)|Teucru]] yera fíu del ríu [[Escamandro]] y la ninfa [[Monte Día (Turquía)|Idaia]], y foi l'antepasáu llexendariu de los troyanos, polo qu'estos postreros de cutiu son llamaos ''teucrios''.<ref>[http://www.pantheon.org/ Encyclopedia Mythica: mythology, folclor, and religion]</ref> Pero tamién ''Teucrium'' podría referise a ''Teûkros'', en Llatín ''Teucri'', esto ye [[Teucru (héroe)|Teucru]], fíu de [[Telamón]] y [[Hesione]] y mediohermanu d'[[Áyax el Grande|Ajax]], y que llucharon contra [[Troya]] mientres la guerra del mesmu nome, mientres la cual afayó la planta nel mesmu periodu en que [[Aquiles]], según la lleenda, afayó la ''[[Achillea]]''.<ref>[http://www.calflora.net/botanicalnames/pageT.html ''Teucrium'' en M.L. Charters, California Plant Names: Latin and Greek Meanings and Derivations - A Dictionary of Botanical and Biographical Etymology]</ref> '''''gnaphalodes''''': [[epítetu]] [[Llatín]] que significa "paecencia al ''Gnaphalon''"; deriváu del Griegu ''γναφάλίο'', y depués el Llatín ''gnaphalium, -ii'', "llana", "lanudo" y usáu en [[Pliniu'l Vieyu]] (''27,lxi, 88'' -''"Gnaphalium aliqui chamaezelon vocant, cuius foliis albis mollibusque pro tomento utuntur; sane et similia sunt."'' - <small>''El Gnaphalium o chamaezelon tien les fueyes blanques y blandies: sirve como la llana de rellenu a la cual paezse''</small><ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/27*.html B. Thayer, Penelope-University of Chicago: Pliny the Elder: the Natural History, Liber XXVII]</ref>), pal xéneru botánicu del mesmu nome, el ''[[Gnaphalium]]'', que ye una planta xeneralmente lanudo-tomentosa.<ref>[http://www.lexilogos.com/latin/gaffiot.php?q=chamaezelon en F. Gaffiot. Dictionnaire Latin-Français, Hachette, Paris, 1934]</ref> ;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]: * ''Teucrium eriocalyx'' [[Celak.]] * ''Teucrium funkianum'' [[Willk.]] * ''Teucrium gnaphalodes'' subsp. ''ilerdense'' ([[O.Bolòs]] & [[Vigo]]) O.Bolòs * ''Teucrium gnaphalodes'' subsp. ''jaennense'' ([[Lacaita]]) [[Rivas Mart.]] * ''Teucrium gnaphalodes'' var. ''jaennense'' Lacaita * ''Teucrium gnaphalodes'' var. ''pseudoaureum'' [[Costu]] * ''Teucrium polium'' var. ''gnaphalodes'' (L'Hér.) O.Bolòs & Vigo * ''Teucrium polium'' var. ''ilerdense'' O.Bolòs & Vigo<ref name = Kew>{{cita web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?accepted_id=202949&repSynonym_id=-9998&name_id=202949&status=true |títulu= ''{{PAGENAME}}''|obra= [[Royal Botanic Gardens, Kew]]: World Checklist of Selected Plant Families}}</ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-202949 ''{{PAGENAME}}'' en PlantList]</ref> == Ver tamién == * [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]] * [[Cronoloxía de la botánica]] * [[Historia de la botánica]] * [[Lamiaceae#Descripción|Carauterístiques de les lamiacees]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikispecies}} * [https://www.google.es/search?q=teucrium+gnaphalodes&hl=es&rls=com.microsoft:es:%7Breferrer:source?%7D&tbm=isch&tbo=o&source=univ&sa=X&ei=YG1YUey1Gu6P7AaPh4CoDg&ved=0CDIQsAQ&biw=924&bih=574#imgrc=_ Escelente iconogrfía en Google Imáxenes] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Teucrium|gnaphalodes]] [[Categoría:Flora de la cuenca mediterránea]] [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Plantes descrites en 1788]] [[Categoría:Plantes descrites por L'Héritier]] kqcozt3mcirm0t9ha22frno1wh23l6c 0 66477 4527398 4509066 2026-09-12T00:31:07Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527398 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Valeriana officinalis}} {{Ficha de taxón | Valeriana | image_size = 250px | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Asteridae]] | ordo = [[Dipsacales]] | familia = [[Caprifoliaceae]] | subfamilia = [[Valerianoideae]] | genus = ''[[Valeriana (xéneru)|Valeriana]]'' | species = '''''V. officinalis''''' | binomial = Valeriana officinalis | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''''Valeriana officinalis''''', comúnmente llamada '''valeriana común''', '''valeriana de les botiques''' o '''valeriana melecinal''', ye una yerbácea [[planta perenne|perenne]], pertenecía a l'antigua [[familia (bioloxía)|familia]] [[Valerianaceae]], agora subfamilia [[Valerianoideae]]. Agora pertenez a la familia Caprifoliaceae. [[Ficheru:20130628Valeriana officinalis1.jpg|thumb|240px|Inflorescencia]] [[Ficheru:Valeriana officinalis (Valerianaceae) plant.JPG|thumb|240px|Vista de la planta]] [[Ficheru:156 Valeriana officinalis L.jpg|thumb|240px|Ilustración]] ==Distribución y hábitat== Nativa d'[[Europa]] y delles partes d'[[Asia]], foi introducida n'[[América del Norte]]. Ye bien común nos [[monte|montes]] húmedos y en cantu de corrientes d'agua, dende les [[llanura|llanures]] hasta les zones submontañosas. ==Usos== En [[farmacoloxía]] y [[fitoterapia]] utilícense los órganos soterraños (rizomas, raigaños y estolones) o davezu los sos fitoextractos.<br />Al ser pulverizada, tien un color pardu claru y un golor típico, caltriante y desagradable que recuerda al quesu curáu. Les [[bárabu|bárabos]] de dellos lepidópteros ([[caparina|caparines]] y [[poliya|polilles]]) alimentar d'ella. == Descripción == Ye una planta [[Planta perenne|perenne]] bien variable col [[tarmu]] simple qu'algama los 20-120 cm d'altor. Los [[rizoma|rizomes]] son ovoides o cilíndricos de 3-5 cm, color gris-amarellentáu, cubiertos por munchos raigaños de pequeñu diámetru, casi cilíndriques y del mesmu color que'l rizoma. Les [[fueya|fueyes]] son [[pinnada|pinnaes]] con [[foliolu|foliolos]] dentaos. Les [[flor|flores]] son pequeñes de color rosa maciu, surden nun mestu [[corimbu]] terminal en primavera y branu. ===Micromorfoloxía=== * fragmentos de [[parénquima]] * Célules resinoses pardes. * Vasos conductores * Granos d'almidón, simples o compuestos, dacuando dilo estrelláu. * Célules pedreses rectangulares. == Composición química == * [[Aceite esencial]]: 0,5%, de composición bien variable. * [[Sesquiterpenos]]: los más importantes son los ácidos [[acedu valerenico|valerénico]], [[acedu beta-cariofilenobeta-cariofileno]]; el [[valerenal]], [[valeranona]] y [[acetoxivalerénico]]. * [[Iridoide]]s: son típicos de la valeriana y reciben el nome de [[valepotriatos]]. * Contién [[isovalerianato de eugenilo]] y [[isoeugenilo]]; [[monoterpenos]] ([[canfeno]], [[pineno]]). * Acedu gamma-aminobutírico (GABA), [[glutamina]], [[arginina]]. Traces d'[[alcaloide]]s (0,05-0,1%).<ref name = Lin>{{cita web |url=http://www.plantasutiles.info/plut.html |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=22 d'ochobre de 2013 |formatu= |obra= Plantes útiles: Linneo}}</ref> == Propiedaes == Ye unu de los grandes [[fármacu|fármacos]] pa permediar el sistema nerviosu. Úsase enforma como [[sedante]], [[ansiolíticu]], y calmante nel [[histeria|histerismo]], manifestaciones [[neurastenia|neurasténiques]] ([[velea]], [[neurosis]], calambres abdominales (cólicos), hiperexcitabilidad, etc.), nes alteraciones menopáusiques y como [[antiespasmódico]]{{ensin referencies}} en sentíu llato. Emplegar en [[trestornu convulsivu|trestornos convulsivos]] con bones resultancies, sola o acomuñada a anticonvulsivantes. En delles persones el so usu como sedante nidiu puede tener l'efeutu opuestu, provocando escitación.(Ansiedá paradóxico)<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/spanish/druginfo/natural/870.html#Safety MedlinePlus]</ref> Tien efeutos psicoactivos sobre'l comportamientu de los gatos,<ref>{{cita publicación | autor = Janot MM, Guilhem J, Contz O, Venera G, Cionga Y. | añu = 1979 | títulu = Contribution to the study of valerian alcaloids (''Valeriana officinalis'', L.): actinidine and naphthyridylmethylketone, a new alkaloid (article in French) | url = https://archive.org/details/sim_annales-pharmaceutiques-francaises_1979_37_9-10/page/n62 | publicación = Ann. Pharm. Fr. | volume = 37 | númberu = 9-10 | páxines = 413–420 | pmid = 547813 }}</ref> que paecen ser placenteros cuidao que'l so golor atrái-yos pa consumila. L'estractu lleldáu de valeriana o'l so fervinchu aplícase fumigáu n'agricultura ecolóxica pa protexer a les plantes de les xelaes tardíes.{{demostrar}} == Historia == El so usu como floritu remóntase siquier a l'antigua [[Grecia]] y l'[[Imperiu romanu]]. [[Hipócrates]] describió les sos propiedaes, y [[Galeno]], darréu, prescribir como remediu pal [[velea]]. Na [[Suecia]] medieval, dacuando asitiábase na ropa de boda del noviu pa evitar la "envidia" de los [[elfos]].<ref>Thorpe, Benjamin; Northern Mythology, Vol. 2, páxs. 64-65</ref> == Taxonomía == ''Valeriana officinalis'' describióse por [[Carlos Linneo]] y espublizóse en ''[[Histoire Naturelle des Végétaux. Phanérogames]]'' 10: 304. 1841.<ref name = Trop>{{cita web |url=http://www.tropicos.org/Name/40019054 |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=21 d'ochobre de 2013 |formatu= |obra= Tropicos.org. [[Missouri Botanical Garden]]}}</ref> ;[[Etimoloxía]]: '''''Valeriana''''': nome xenéricu deriváu del [[llatín]] medieval yá seya en referencia a los nomes de Valerio (que yera un nome bastante común en Roma, [[Publio Valerio Publícola]] ye'l nome d'un cónsul nos primeros años de la República), o a la [[provincia de Valeria]], una provincia del [[imperiu romanu]], o cola pallabra '''valere''', "pa tar sanu y fuerte" del so usu na medicina popular pal tratamientu del nerviosismu y la histeria.<ref>[http://www.calflora.net/botanicalnames/pageV.html En Nomes Botánicos]</ref> '''''officinalis''''': [[epítetu]] [[llatín]] que significa "planta melecinal de venta en herbarios".<ref>[http://www.winternet.com/~chuckg/dictionary/dictionary.132.html N'Epítetos Botánicos]</ref> ;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]: * ''Valeriana angustifolia'' [[Tausch]] * ''Valeriana collina'' [[Wallr.]] * ''Valeriana officinalis subsp. collina'' ([[Wallr.]]) [[Nyman]] * ''Valeriana rossica'' [[P.A.Smirn.]] * ''Valeriana spryngini'' [[P.A.Smirn.]] * ''Valeriana tenuifolia'' [[Vahl]] * ''Valeriana turuchanica'' [[Kreyer]] * ''Valeriana ucrainica'' [[Demjan.]] * ''Valeriana wallrothii'' [[Kreyer]]<ref>Sinónimos en [http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es Real Xardín Botánicu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |date=2019-09-11 }}</ref> == Nomes comunes == * Valeriana, valeriana común, valeriana de les botiques o valeriana melecinal, alfeñique, yerba o yerba de los gatos.<ref>Nomes en [http://www.anthos.es Real Xardín Botánicu]</ref> == Ver tamién == * [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]] * [[Historia de la botánica]] * [[Caprifoliaceae#Descripción|Carauterístiques de les caprifoliacees]] == Referencies == {{llistaref}} ==Bibliografía== # Abrams, L. & R. S. Ferris. 1960. Bignonias to Sunflowers. 4: 732 pp. In L. Abrams (ed.) Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford. # Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York. # Flora of China Editorial Committee. 2011. Flora of China (Curcurbitaceae through Valerianaceae with Annonaceae and Berberidaceae). 19: 1–884. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis. # Gleason, H. A. 1968. The Sympetalous Dicotyledoneae. vol. 3. 596 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York. # Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx. # Scoggan, H. J. 1979. Dicotyledoneae (Loasaceae to Compositae). Part 4. 1117–1711 pp. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa. # Voss, E. G. 1996. Michigan Flora, Part III: Dicots (Pyrolaceae-Compositae). Cranbrook Inst. of Science, Ann Arbor. == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikispecies}} {{wikcionariu}} *{{Enllaz rotu|1=Valeriana Propiedaes Melecinales y Beneficios de la Valeriana |2=http://laplantamedicinal.com/plantas-medicinales/valeriana-valeriana-officinalis/valeriana-propiedaes-melecinales/ |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.aafp.org/afp/20030415/1755.html Valerian at AAFP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016200553/http://www.aafp.org/afp/20030415/1755.html |date=2008-10-16 }} * [http://www.phytochemicals.info/valerian.php Phytochemicals in Valerian] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Valeriana|officinalis]] [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:TBSpecies]] q55fp37sjw6aae5ssspzi711vqrvjjd 0 66504 4527434 4159952 2026-09-12T01:37:00Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527434 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Veronica anagallis-aquatica}} {{Ficha de taxón | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Scrophulariales]] | familia = [[Scrophulariaceae]] [[Plantaginaceae]] | genus = ''[[Veronica (planta)|Veronica]]'' | species = '''''V. anagallis-aquatica''''' | binomial = ''Veronica anagallis-aquatica'' | binomial_authority = [[L.]] }} '''''Veronica anagallis-aquatica''''' ye una [[especie]] de la [[familia (botánica)|familia]] de les [[plantaginacees]]. == Descripción == La '''anagálide acuática''' ye una [[especie]] que s'estrema de ''[[Veronica beccabunga]]'' poles sos fueyes más grandes, [[llanceolada|llanceolaes]], llixeramente dentaes, fueyes cimeres sentaes. [[Flor|Flores]] azules con venes violeta, de 5-10 mm de diámetru, n'[[inflorescencia|inflorescencies]] espiciformes llargues dende les [[axila|axiles]] de les fueyes cimeres. Lóbulos calicinos erectos cuando fructifica (curvaos escontra baxo al fructificar en ''[[Veronica beccabunga]]''). Floria a final de primavera y branu. == Hábitat == Habita en llugares bien húmedos, xunto a [[ríu|ríos]] y [[regueru|regueros]]. == Distribución == En toa [[Europa]]. == Nome común == {{nome común taxón}} == Sinonimia == [[Sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]:<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Veronica anagallis-aquatica'' |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref><ref>Sinónimos en [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/71071/synonymie Tela Botánico]</ref> *''Veronica aquatica'' [[Samuel Frederick Gray|Gray]] *''Veronica beccabunga var. tenerrima'' ([[F.W.Schmidt]]) [[Günther von Mannagetta und Lërchenau Beck|Beck]] *''Veronica comosa'' [[K.Richt.]] ex [[Stapf]] *''Veronica miniana'' [[Merín]] *''Veronica reyesana'' [[Carlos Pau y Españo|Pau]] & Merín in Merín *''Veronica tenerrima'' F.W. Schmidt *''Veronica transiens'' ([[Georges C.Chr. Rouy|Rouy]]) [[Prain]] *''Veronica reyesiana'' Pau & Merín [1906, Fl. Galicia, 2 : 113] *''Veronica oxycarpa'' [[Boiss.]] [1846, Diagn. Pl. Or., ser. 1, 7 : 44] *''Veronica micromera'' [[Wooton]] & [[Trevor Donald Stanley|Stanley]] [1913, Contr. U.S. Natl. Herb., 8 : 174] *''Veronica maresii'' [[Sennen]] [1930, Bol. Soc.Ibér. Ci. Nat., 29 : 86] *''Veronica lysimachioides'' Boiss. [1856, Diagn. Pl. Or., ser. 2, 3 : 165] *''Veronica lepida'' [[Phil.]] [1895, Añales Univ. Chile, 91 : 110] *''Veronica espadamae'' Pau [1887, Not. Bot. Fl. Esp., 1 : 13] *''Veronica palustris'' [[Salisb.]] [1796, Prodr. : 92] [nom. illeg.] *''Veronica acutifolia'' [[Bubani]] [1897, Fl. Pyr., 1 : 281] [nom. illeg.] *''Cardia amplexicaulis'' [[Dulac]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Veronica]] [[Categoría:TBSpecies]] rzjsj1l1fjjuam9pbkr8whzlmisorwj 0 66505 4527435 4503506 2026-09-12T01:38:22Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527435 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Veronica arvensis}} {{Ficha de taxón | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Plantaginaceae]] | subfamilia = [[Digitalidoideae]] | tribus = [[Veroniceae]] | genus = ''[[Veronica (planta)|Veronica]]'' | species = '''''V. arvensis''''' | binomial = ''Veronica arvensis'' | binomial_authority = [[L.]], ''Sp. Pl.'', 1: 13, 1753[https://biodiversitylibrary.org/page/358034] }} '''''Veronica arvensis''''' ye una planta de la [[familia (botánica)|familia]] de les [[Plantaginaceae]], tribu [[Veroniceae]]. [[Ficheru:Veronica arvensis 2.JPG|thumb|250px|Aspeutu xeneral.]] == Descripción == '''''Veronica arvensis''''' ye una [[especie]] , pelosa, erecta o estendida, [[añal]], con [[tarmu]] simple o bien ramosos 9-40 cm. Fueyes triangular ovaes de base truncada o sele acorazonada, toscamente dentaes, les [[fueya|fueyes]] inferiores de [[peciolu]] curtiu. [[Flor|Flores]] azul maciu, de 2-3 mm de diámetru, nuna [[inflorescencia]] espiciforme, con [[bráctea|bráctees]] más llargues que los cabillos florales. Lóbulos calicinos lobulaos. Floria ente abril y ochobre. == Hábitat == Habita en terrén cultiváu, [[muriu|murios]], [[duna|dunes]], llugares abiertos y en [[suelu|suelos]] de testura arenosa.<ref>[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=VEAR ''Veronica arvensis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501095609/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=VEAR |date=2013-05-01 }} at [http://plants.usda.gov USDA PLANTS Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005020210/http://plants.usda.gov/ |date=2013-10-05 }}</ref> Ye una [[planta melecinal]] y meruxa. == Distribución == Nativa d'[[África]], [[Asia]] y [[Europa]].<ref>[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/tax_search.pl?Veronica%20arvensis ''Veronica arvensis''] at [http://www.ars-grin.gov Germplasm Resources Information Network - (GRIN) ]</ref> == Propiedaes == Ye antiescorbútica y diurética. Utilizar nel tratamientu del [[escorbutu]], les impureces del sangre, etc . Tamién s'utiliza como remediu pa les afecciones escrofulosas, especialmente de la piel, y aplícase externamente pa la cicatrización de les [[quemadura|quemadures]], [[úlcera|úlceres]], [[panadizos]] y la mitigación de [[hemorroide]]s dolioses.<ref>[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Veronica+arvensis ''Veronica arvensis''] at Plants For A Future</ref> == Taxonomía == ; [[Nome común]]: {{nome común taxón}} ; [[sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]:<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Veronica arvensis'' |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref><ref>Sinónimos en [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/71090/synonymie Tela Botánico]</ref><ref>[http://www.anthos.es Proyeutu Anthos]</ref> * ''Veronica arvensis'' subsp. ''bellardii'' ([[All.]]) [[Arcang.]] * ''Veronica arvensis'' subsp. ''pseudoarvensis'' [[H.Lindb.]] * ''Veronica arvensis'' subsp. ''rubricaulis'' [[Marcet]] * ''Veronica arvensis'' var. ''canescens'' [[Merín]] * ''Veronica arvensis'' var. ''demissa'' ([[Samp.]]) [[Cout.]] * ''Veronica arvensis'' var. ''erecta'' [[Schltdl.]] * ''Veronica arvensis'' var. ''glandulosa'' ([[Legrand]]) [[Merín]] * ''Veronica arvensis'' var. ''microphylla'' Merín * ''Veronica arvensis'' var. ''añada'' [[DC.]] ''in'' [[Lam.]] & DC. * ''Veronica arvensis'' var. ''polyanthos'' ([[Thuill.]]) [[Mathieu]] * ''Veronica arvensis'' var. ''procumbens'' Schltdl. * ''Veronica arvensis'' var. ''pseudoarvensis'' ([[Tinéu]]) [[Tausch]] ''in'' [[Hornsch.]] * ''Veronica arvensis'' var. ''rigida'' [[Vayr.]] * ''Veronica acinifolia'' sensu [[F.W.Schmidt]] * ''Veronica demissa'' [[Samp.]] * ''Veronica polygonoides'' [[Lam.]] * ''Veronica racemifoliata'' [[Pérez Lara]] * ''Veronica racemigera'' [[Carlos Pau y Español|Pau]] * ''Veronica sartoriana'' [[Boiss.]] & [[Heldr.]] ''in'' Boiss. * ''Veronica rotundifolia'' Pérez Lara * ''Veronica verna'' var. ''polygonoides'' ([[Lam.]]) [[Georges C.Chr. Rouy|Rouy]] * ''Veronica pseudoarvensis'' [[Tinéu]] * ''Veronica polyanthos'' [[Thuill.]] * ''Veronica hawaiensis'' [[H.Lév.]] * ''Veronica depressa'' [[Kit.]] in [[Schult.]] * ''Veronica bellardii'' [[All.]] * ''Veronica praecox'' var. ''macrocalyx'' [[Willk.]] * ''Cardia arvensis'' ([[L.]]) [[Dulac]] * ''Agerella arvensis'' (L.) [[Fourr.]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Flora d'África]] [[Categoría:Flora d'Asia]] [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Veronica]] [[Categoría:TBSpecies]] 4u95fe9jjgm3omoy1gr0bshfx05q4aa 0 66506 4527436 4173378 2026-09-12T01:38:24Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527436 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Veronica beccabunga}} {{Ficha de taxón | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Scrophulariales]] | familia = [[Scrophulariaceae]] [[Plantaginaceae]] | genus = ''[[Veronica (planta)|Veronica]]'' | species = '''''V. beccabunga''''' | binomial = ''Veronica beccabunga'' | binomial_authority = [[L.]] }} La {{iniTaxon}} ye una planta de la [[familia (botánica)|familia]] de les [[plantaginacees]]. Ye orixinaria d'[[Europa]] y el norte d'[[África]]. Utilízase como [[planta melecinal]] como depurativa y diurética.<ref name="GEPM "/> == Descripción == La {{iniTaxon}} ye una [[especie]] , [[Planta perenne|perenne]], rastrera, [[glabra]], de llugares bien húmedos, enraigona nos nuedos, de [[fueya|fueyes]] grueses, arredondiaes a oblongues, peciolaes. [[Flor|Flores]] azul maciu a escuru, 5-7 mm de diámetru, n'[[inflorescencia|inflorescencies]] espiciformes dende les axiles de les fueya cimeres. Floria en primavera y branu. == Hábitat == Habita n'[[acequia|acequies]], [[regueru|regueros]], banzaos y [[prau|praos]] encharcaos con influencia [[nitrófila]]. == Distribución == En toa [[Europa]] y norte d'[[África]]. == Historia == [[w:en:Nicholas Culpeper|Culpeper]] diz "Los [[berros]] y la verónica acuática úsense conjunatamente nes dietes de bébora con otres coses que sirven pa purgar el sangre y el cuerpu de tolos humores insanos que podríen destruyir la salú, siendop amás útil pal [[escorbutu]]. Tou ello provoca la orina y ruempe les piedres, ayudando a que pasen escontra baxo. Si tostar con [[mantega]] y [[vinagre]] y aplícase caliente, ayuda a toa suerte de [[tumor]]es, hinchadures ya inflamaciones".<ref name="GEPM ">{{cita web |títulu = ''Veronica beccabunga'' | autor = Dr. Berdonces I Serra |obra = Gran Enciclopecia de les Plantes Melecinales |editorial = Tikal ediciones ISBN 84-305-8496-X |páxines = 980}}</ref> == Taxonomía == ; [[Nome común]]: {{nome común taxón}} ; [[sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]: * ''Veronica maresii'' [[Sennen]] * ''Veronica tenerrima'' [[F.W.Schmidt]]<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Veronica beccabunga'' |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Veronica]] [[Categoría:TBSpecies]] 7lf9h2kay8tx3vyaepvlhj6hp4mc45p 0 66507 4527437 4174234 2026-09-12T01:38:26Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527437 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Anxospermes]] | classis = [[Eudicots]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Plantaginaceae]] | genus = ''[[Veronica (planta)|Veronica]]'' | species = '''''V. chamaedrys''''' |binomial = ''Veronica chamaedrys'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''''Veronica chamaedrys''''' <small>[[L.]]</small> ye una especie de ''[[veronica (planta)|Veronica]], nativa d'[[Europa]] y norte d'[[Asia]]. == Descripción == Ye una planta [[yerba|yerbácea]] [[planta perenne|perenne]] que crez a 25 cm d'altor, con tarmos y fueyes peludas. Les flores son de color azul, con una corola de cuatro lóbulos. La forma de les fueyes son como un muertu de color blancu. Como puede vese primero que pueda crecer a 25 cm d'altor, pero de normal son unos 12 cm d'altor, polo que nun ye una flor bien grande. == Propiedaes == Ye [[astrinxente]], cicatrizante y eupéptica coles mesmes propiedaes que les de ''[[Veronica officinalis]]''. Úsase escasamente porque la presencia d'[[w:de:Aucubin|aucubina]] puede causar [[foria]]. == Taxonomía == ; [[Nome común]]: {{nome común taxón}} ; [[Sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]:<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Veronica praecox'' |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commonscat}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Veronica]] [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:Plantes melecinales]] 4kubop8ptqxzkzrqn1bgrspa9v86u7p 0 66524 4527452 4171258 2026-09-12T03:22:20Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527452 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Vincetoxicum hirundinaria}} {{Ficha de taxón | ''Vincetoxicum hirundinaria'' | image = Vincetoxicum hirundinaria flowers close up 1 AB.jpg | regnum = [[Plantae]] | subregnum = [[Tracheobionta]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Asteridae]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | subfamilia = [[Asclepiadoideae]] | tribus = [[Asclepiadeae]] | subtribus = [[Tylophorinae]] | genus = [[Vincetoxicum]] | species = V. hirundinaria | binomial = ''Vincetoxicum hirundinaria'' | binomial_authority = [[Medik.]] }} [[Ficheru:Vincetoxicum hirundinaria MHNT.BOT.2009.17.21.jpg|thumb|''Vincetoxicum hirundinaria'']] La {{iniTaxon}} ye una [[especies]] de la familia de les [[asclepiadácees]]. [[Ficheru:Vincetoxicum hirundinaria inflorescence 1 AB.jpg|thumb|250px]] == Calteres == Erecta, casi glabra, de cutiu perenne retorcida d'hasta 120 cm. [[Fueya|Fueyes]] llargamente ovaes a llargamente llanceolaes agudes, peloses en nervios y márxenes per debaxo. [[Flor|Flores]] blanques o marielles, de 3-10 mm de diámetru, nuna inflorescencia laxa de parte cimera bastante palna. [[Lóbulu|Lóbulos]] corolinos 5, ovaos, carnosos, con escames membranoses 2/3 la llongura de los lóbulos. El frutu ye un par de [[Folículu (frutu)|folículos]] fusiformes. Especie bien variable. Floria a final de primavera y nel branu. == Hábitat == Montes, maleces, riberes seques, turries cascayoses, meyor en suelos caliares. == Distribución == Gran parte d'Europa, sacante [[Islandia]], [[Gran Bretaña]] ya [[Irlanda]]. == Propiedaes == === Principios activos === Contién [[alcaloides]], [[acedu clorogénico]] y [[acedu sinápico]], [[flavonoides]] y [[Cetona (química)|cetona]]s terpénicas. [[Heterósidos]] ésteres como la [[vincetoxina]] (paecida a la [[condurangina]]). Tamién contién [[almidón]].<ref name="GEPM ">{{cita web |títulu = ''Vincetoxicum hirundinaria'' | autor = Dr. Berdonces I Serra |obra = Gran Enciclopecia de les Plantes Melecinales |editorial = Tikal ediciones ISBN 84-305-8496-X |páxines = 946}}</ref> === Virtúes melecinales === Ye [[diurética]], [[sudu]]ífica, expectorante y depurativa. Tomada en grandes cantidaes ye [[tóxica]] y provoca [[vultura|vultures]] y [[foria|fories]]. == Taxonomía == ; [[Nome común]] {{nome común taxón}} ; [[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Vincetoxicum hirundinaria'' |fechaaccesu=9 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref><ref>Sinónimos en [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFF/4.02/nn/71994/synonymie Tela botánico]</ref> *''Antitoxicum laxum'' ([[Bartl.]]) [[Pobed.]] *''Antitoxicum officinale'' [[Pobed.]] *''Asclepias vincetoxicum'' L. *''Cynanchum laxum'' [[Bartl.]] *''Cynanchum luteum'' ([[Miller]]) [[Steudel]] *''Cynanchum vincetoxicum'' var. ''vincetoxicum'' *''Cynanchum vincetoxicum'' (L.) [[Pers.]] *''Vincetoxicum laxum'' ([[Bartl.]]) [[C.Koch]] *'' Vincetoxicum ruscinonense'' [[Timb.-Lagr.]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:Plantes melecinales]] [[Categoría:Vincetoxicum|hirundinaria]] [[Categoría:TBSpecies]] 92izlehah2mjmgbxhqn678rrs493led 0 68198 4527438 4173161 2026-09-12T01:38:37Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527438 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Plantaginaceae]]. | genus = ''[[Veronica (planta)|Veronica]]'' | species = '''''V. serpyllifolia''''' | binomial = ''Veronica serpyllifolia'' | binomial_authority = [[Carlos Linneo|L.]] }} '''''Veronica serpyllifolia''''' ye una [[especie]] del [[Xéneru (bioloxía)|xéneru]] ''[[Veronica (planta)|Veronica]]''. == Descripción == Ye una [[planta perenne]], de 8 a 30 cm d'altor bien ramificáu, con tarmos radicantes que pueden ser ascendentes o rastreros d'aspeutu piloso. [[Fueya|Fueyes]] ovales o ovaes de 8 a 20 por 5 a 13 mm, opuestes y suborbiculares, con marxe enteru, crenáu o dentáu y [[peciolu]] curtiu. Les [[flor|flores]] surden en recímanos terminales d'ente 8 a 25 floruques de color azul, lila, rosa o blancu con venes azulaes o púrpura con cuatro [[pétalu|pétalos]] llevemente soldaos na base. El [[frutu]] ye una [[cápsula (frutu)|cápsula]] esnachada que contién unes 20 a 60 granes parduces. El floriamientu asocede de mayu a agostu. == Distribución y hábitat == Ye natural d'Europa y el so hábitat son les árees húmedes de [[prau|praos]] y [[monte|montes]]. Vive n'altitúes d'ente 300 a 2400 [[msnm|metros]]. == Taxonomía == ; [[Nome común]]: {{nome común taxón}} ; [[Sinonimia (bioloxía)|Sinónimos]]:<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''Veronica serpyllifolia'' |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2009 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref> * ''Veronica alpina subsp. apennina'' ([[Tausch]]) [[Arcang.]] * ''Veronica apennina'' Tausch * ''Veronica balcanica'' [[Velen.]] * ''Veronica humifusa'' [[Dicks.]] * ''Veronica repens var. tenella'' ([[All.]]) [[Vayr.]] * ''Veronica tenella'' All. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.asturnatura.com/especie/veronica-serpyllifolia.html Asturnatura] {{commonscat|Veronica serpyllifolia}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Veronica]] [[Categoría:Flora d'Europa]] cnen3w4y7ppetn6ubskdkroxae3ach1 0 68206 4527453 4159961 2026-09-12T05:20:14Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527453 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Wahlenbergia hederacea}} {{Ficha de taxón | ''Wahlenbergia hederacea'' | image = Wahlenbergia hederacea illustration (01).jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Asterales]] | familia = [[Campanulaceae]] | genus = [[Wahlenbergia]] | species = '''''W. hederacea''''' | binomial = ''Wahlenbergia hederacea'' | binomial_authority = ([[Carlos Linneo|L.]]) [[Ludwig Reichenbach|Rchb.]] 1827 }} La '''campaniella de fueya d'hedra'''<ref name="RJB">{{cita web |url=http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es |títulu=''{{PAGENAME}}'' |fechaaccesu=8 de xineru de 2010 |formatu= |obra=[[Real Xardín Botánicu de Madrid|Real Xardín Botánicu]]: Proyeutu Anthos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190911230043/http://www.anthos.es/index.php |fechaarchivu=2019-09-11 }}</ref> ('''''Wahlenbergia hederacea''''') ye una [[yerba|herbal]] de la [[familia (bioloxía)|familia]] de les [[Campanulaceae|campanulacees]]. [[Ficheru:Wahlenbergia hederacea 3.JPG|thumb|240px|Detalle de la planta]] == Descripción == [[Yerba]] [[planta perenne|perenne]], glabra. [[Tarmu|Tarmos]] tendíos nuna bona parte del so llargor, d'hasta 30 cm. [[Fueya|Fueyes]] peciolaes col [[llimbu foliar|llimbu]] de contorna orbicular-reniforme, llixeramente lobuláu. [[Flor|Flores]] solitaries nes axiles de les fueyes, con [[pedúnculu|pedicelos]] d'hasta 1 cm; [[mota]] de 5 lóbulos subulados; [[corola]] acampanada de color azul claro, d'hasta 1 cm de llargor, rematada en 5 lóbulos. Frutu en cápsula [[dehiscencia|dehiscente]] de (2-)4-5 [[Cáscara (botánica)|cáscares]]. Floria en primavera y branu.<ref>{{Cita llibru|apellíos=Luceño Garcés|nome=M.|títulu=Flores de Gredos|añu=1998|editorial=Ávila:Caxa d'Ávila|id=ISBN 84-930203-0-3}}</ref> == Hábitat == Frecuente en manantiales y regueros. En [[Erica|gorbizales]]. == Distribución == [[Bélxica]], [[Gran Bretaña]], [[Francia]], [[Alemaña]], [[Irlanda]], [[España]] y [[Portugal]].<ref>{{Cita llibru|apellíos=Polunin|nome=O.|títulu=Guía fotográfica de las Flores Silvestres de España y de Europa|editorial=Barcelona:Omega|añu=1989|id=ISBN 84-282-0857-3}}</ref> == Taxonomía == ''Wahlenbergia hederacea'' describióse por ([[Carlos Linneo|L.]]) [[Ludwig Reichenbach|Rchb.]] y espublizóse en ''[[Iconogr. Bot. Pl. Crit.]]'' 5: 47 1827.<ref name = Trop>{{cita web |url=http://www.tropicos.org/Name/50002291 |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=15 d'ochobre de 2013 |formatu= |obra= Tropicos.org. [[Missouri Botanical Garden]]}}</ref> ;[[Etimoloxía]]: '''''Wahlenbergia''''': nome xenéricu que foi dau n'honor de [[Göran Wahlenberg]], [[botánicu]], [[pteridólogu]], [[micólogu]] y [[ficoloxía|algólogu]] [[Suecia|suecu]]. '''''hederacea''''': [[epítetu]] que significa "como ''[[Hedera]]''" ;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]: * ''Campanula hederacea'' L., Sp. Pl.: 169 (1753). * ''Roucela hederacea'' (L.) [[Barthélemy Charles Joseph Dumortier|Dumort.]], Fl. Belg.: 58 (1827). * ''Schultesia hederacea'' (L.) [[Albrecht Wilhelm Roth|Roth]], Enum. Pl. Phaen. Germ. 1(1): 690 (1827). * ''Aikinia hederacea'' (L.) [[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]] ex [[Jules Pierre Fourreau|Fourr.]], Ann. Soc. Linn. Lyon, n.s., 17: 112 (1869). * ''Cervicina hederacea'' (L.) [[George Claridge Druce|Druce]], Fl. Berkshire: 324 (1898). * ''Campanula hederifolia'' Salisb., Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 127 (1796). * ''Campanula pentagonophylla'' [[Ljudevit Farkaš Vukotinović|Vuk.]], Linnaea 26: 325 (1854). * ''Valvinterlobus filiformis'' [[Joseph Dulac|Dulac]], Fl. Hautes-Pyrénées: 459 (1867). * ''Campanopsis hederacea'' (L.) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]], Revis. Xen. Pl. 2: 379 (1891). * ''Wahlenbergia hederifolia'' (Salisb.) [[Pietro Bubani|Bubani]], Fl. Pyren. 2: 18 (1899), nom. superfl. * ''Wahlenbergia stenocalyx'' [[Ingw.]], Gard. Chron., III, 115: 107 (1944).<ref name = Kew>{{cita web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?accepted_id=357563&repSynonym_id=364811&name_id=357563&status=true |títulu= ''{{PAGENAME}}''|fechaaccesu=8 de xineru de 2010 |formatu= |obra= [[Real Xardín Botánicu de Kew|Royal Botanic Gardens, Kew]]: World Checklist of Selected Plant Families}}</ref> == Ver tamién == * [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]] * [[Historia de la botánica]] * [[Campanulaceae#Descripción|Carauterístiques de les campanulacees]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Wahlenbergia|hederacea]] [[Categoría:Flora d'Europa]] [[Categoría:TBSpecies]] oqo7zaga9y5bhu3ockahfh94kxmrfra 0 71710 4527493 4289973 2026-09-12T09:05:09Z Limotecariu 735 4527493 wikitext text/x-wiki {{revisáu|t=20210310192236}} {{Ficha de taxón | status = LC | status_ref = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Gaviiformes]] | familia = [[Gaviidae]] | genus = ''[[Gavia]]'' | species = '''''G. immer''''' | binomial = ''Gavia immer'' | binomial_authority = ([[Morten Thrane Brunnich|Brunnich]], [[1764]]) | range_map = Gavia Immer-map-localisation.svg }} [[Ficheru:Common Loon head sideways.jpg|thumb|250px|Detalle de la tiesta.]] [[Ficheru:Gavia immer MHNT.ZOO.2010.11.36.4.jpg|thumb| ''Gavia immer'']] [[File:Common Loon (Gavia Immer).webm|thumb |left|Gavia immer]] {{noaves}} El {{iniTaxon}} ye una [[especie]] d'[[ave]] [[gaviforme]] de la [[familia (bioloxía)|familia]] [[Gaviidae]]. Tien un picu llargo y afilao, y un formosu plumaxe negru y blancu. Nun se conocen [[subespecie|subespecies]].<ref>[https://ebird.org/species/comloo?siteLanguage=es_ES ebird.org/ ''Gavia immer'', Calón grande]</ref> == Historia natural == El [[plumaxe]] de cría ye en [[damero (tableru)|damero]]. Pel iviernu, estremase pol so gran tamañu, cuerpu gordosu, [[Picu (zooloxía)|picu]] pesáu y nuca escura, en ciertu mou asemeyaes a un [[mabea]] xuvenil. Puede alcontrase nes [[mariña|mariñes]] del norte y oeste d'[[Europa]] y en [[Canadá]] na zona de los grandes llagos. Ye l'ave símbolu d'[[Ontario]] y apaez na moneda canadiana d'1 dólar (comúnmente llamada "''loonie''", la gavia). Nidifica ente [[abril]] y [[xunu]], nuna única niarada, con dos [[güevu (bioloxía)|güevos]], puestos nuna taza somera costera. Los dos proxenitores encárguense tantu de la incubación como de la crianza de los pollos. Cría en redolaes lénticos d'[[Islandia]]. L'agudu [[reclamu]] d'esta ave ye unu de los soníos más esmolecedores de les solitaries islles septentrionales onde s'alimenten y cría. Los colimbos son espertos nadadores y vuelen rápido. Aliméntense principalmente de [[Pexe|pexes]] a los qu'enarten col so picu. Pasen la primavera y el branu nos ríos y llagos pero, dempués de criar un par de pitucos, suelen dirixise a la mariña pa pasar los meses ivernizos. Alcuéntrase na parte norte d'[[América del Norte]], [[Islandia]], y [[Europa]] noroccidental. El so tamañu llega hasta los 90 cm de llargu. == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Hume. Rob. 2002. ''Guía de campu de les aves d'España y Europa''. Ediciones Omega ISBN 84-282-1317-8 * [[Ramón Sáez-Royuela]]. 1980. ''La guía de Incafo de les Aves de la Península Ibérica''. Ed. Incafo ISBN 84-85389-20-4 == Enllaces esternos == {{Commonscat|Gavia immer}} {{Wikispecies|Gavia immer}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Gaviiformes]] [[Categoría:Aves d'América del Norte]] [[Categoría:Aves d'Europa]] [[Categoría:Aves marines]] [[Categoría:Aves del Neárticu]] [[Categoría:Animales descritos en 1764]] o1g0bzs5feido0gts8uy7mi3bjkbk07 0 73814 4527289 4456879 2026-09-11T15:40:59Z ~2026-49268-22 153380 4527289 wikitext text/x-wiki {{otrosusos|Eduardo Manet|Claude Monet}} {{persona}} '''Édouard Manet''' {{nym}} foi un [[pintor]] [[Francia|francés]], reconocíu pola influencia qu'exerció sobre los iniciadores del [[impresionismu]].<ref>Bataille, George. 1955: Manet. Published by Skira Inc., New York. 136p.</ref><ref>Canaday, John. 1966: Edouard Manet (1832-1883) Revolucionariu a pesar so. 147-149. En Grandes Pintores y les sos obres Maestres. Seleiciones del Reader Digest. Méxicu</ref> == Biografía == === Primeros años === Édouard Manet nació en París el [[23 de xineru]] de [[1832]], nuna familia socialmente bien acomodada.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983">Callegary, Nadia y Díaz, Lylia. (eds.). 1933: Xenios de la Pintura: Edouard Manet. Editora 5 Milán. 792p.</ref> Los sos díes escolares pasaron ensin acontecimientos destacables y terminó la so formación ensin llograr la calificación necesaria pa estudiar derechu, pa decepción del so padre, que yera maxistráu. A los dieciséis años viaxó a [[Rio de Janeiro]] como marineru en práutiques, con mires d'ingresar na Academia Naval Francesa.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> === Interesar pol arte === Cuando vio que'l so proyeutu nun tenía ésitu decidió dedicase al arte, pasando al so regresu, escontra [[1850]], casi seis años como alumnu de [[Thomas Couture]], un pintor bien estrechu de mires como profesor. Ellí tuvo mientres casi seis años y, coles mesmes, pudo copiar nel [[Louvre]] cuadros non yá de [[Tiziano]] y [[Rembrandt]], sinón tamién de [[Francisco de Goya|Goya]], [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Gustave Courbet|Courbet]] y [[Honoré Daumier|Daumier]].<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> De Couture aprendió que pa ser un gran maestru hai qu'escuchar les enseñances de los que lo fueron nel pasáu, pero per desgracia, Couture yera un antirrealista fanáticu y convencíu. Enfurecido poles mofla que Manet faía con respectu al [[Premiu de Roma]], Couture díxo-y que nunca aportaría a otra cosa que'l [[Théodore Rousseau]] de la so dómina. Dempués d'esto, Manet fixo la so propia síntesis personal de la hestoria de la pintura y de lo que podía aprender viendo [[grabáu|grabaos]] [[Xapón|xaponeses]]. Y ye que'l pintor foi siempres un estrañu [[eclecticismu|eclécticu]]. === Viaxa per Europa === Dende [[1853]] hasta [[1856]] Manet dedicar a viaxar per [[Italia]], los [[Países Baxos]], [[Alemaña]] y [[Austria]], copiando a los grandes maestros.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> === Contrái matrimoniu === El 28 d'ochobre de 1863 casóse cola pianista holandesa [[Suzanne Manet|Suzanne Leenhoff]], cola que caltenía rellaciones dende 1850. A pesar de la boda, el que casi con seguridá yera'l so fíu, Léon Leenhoff, nacíu en 1852, siguió llevando l'apellíu de la madre, y pasando por hermanu d'ésta.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> Ye unu de los personaxes del cuadru ''[[Homenaxe a Delacroix]]'', que [[Henri Fantin-Latour]] pintó en 1864. === Afaya a Diego Velázquez === N'agostu de 1865 entamó un viaxe por [[España]], entamáu pol so amigu [[Zacharie Astruc]], nel qu'afayó la pintura [[Pintura barroca|barroca]] españolasobremanera a [[Diego Velázquez]], que va tener una enorme influencia na so obra. === La so única alumna === En 1869 tomó como discípula a [[Eva Gonzalès]], fía d'un conocíu novelista, que-y fuera presentada por un marchante d'arte. La nueva, que nun escarecía de talentu, pero a la que-y faltaba iniciativa, foi la única alumna de Manet, quien la retrató en 1870. === Guerra Franco-prusiana === {{AP|Guerra franco-prusiana}} Al españar la [[guerra franco-prusiana]] Manet, xunto con otros impresionistes, foi movilizáu. unvió a la so familia a Oloron.Ste.-Marie, nos Pirineos, y unvió trece cuadros a Duret, enantes d'entrar como teniente al serviciu de la Guardia Nacional mientres el [[Sitiu de París (1870-1871)|sitiu de París]].Tres la declaración del armisticiu, en 1871, formó parte, xunto con otros catorce pintores y diez escultor de la federación d'artistes de la efímera [[Comuña de París]]. === Primer esposición de pintores impresionistes === En 1872 [[Durand-Ruel]] adquirió por 35&nbsp;000 francos venticuatro obres de Manet y entamó la primer esposición de pintores impresionistes, que nun tuvo ésitu comercial. Sicasí, ente estos artistes diba surdiendo una conciencia de grupu que los llevaría a formar la ''Société Anonyme des artists'' pa realizar esposiciones coleutives. === Rellación con Monet === {{AP|Claude Monet}} Nesta dómina, na que tuvo muncha rellación con [[Monet]], empezó Manet a adoptar les téuniques [[impresionismu|impresionistes]] magar va refugar participar nes esposiciones coleutives. Sicasí, entama una esposición de les sos obres nel so propiu taller de la parisina cai de St. Petersboug, que goció de bastante popularidá, rumoreándose na dómina que tuviera unes 4000 visites. === Deterioru de la so salú === {{AP|Diabetes Mellitus}} Escontra 1880, la so salú empezó a deteriorase por causa de un problema circulatoriu crónicu, que nun ameyoró a pesar de sometese a tratamientos d'hidroterapia en Bellevue. Nesta dómina foi reconocíu'l so talentu con una medaya de segunda clase concedida pol Salón, y foi nomáu tamién Caballeru de la Lexón d'Honor. === Muerte === El 20 d'abril de 1883, por causa de la so enfermedá circulatoria crónica, foi-y toyida la pierna esquierda y diez díes más tarde finó a los 51 años d'edá.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> == Trayeutoria artística == De tolos artistes del so tiempu, Manet yera quiciabes el más contradictoriu. Anque se-y consideraba un personaxe revesoso y rebalbo, Manet pasóse casi tola so vida buscando la fama y la fortuna, y lo que quiciabes seya más importante, un pintor qu'agora ye aceptáu como unu de los grandes, solía amosase inseguru de la so direición artística y fondamente mancáu poles crítiques escontra la so obra.Tuvo qu'esperar a la fin de la so vida pa consiguir l'ésitu que'l so talentu merecía. Magar que considérase-y unu de los padres del [[Impresionismu]], nunca foi un impresionista nel sentíu estrictu de la pallabra. Por casu, enxamás espunxo col grupu y nunca dexó d'allegar a los Salones oficiales, anque lu refugaren. Afirmaba que «nun tener# cuenta de acabar colos vieyos métodos de pintura nin de crear otros nuevos».<ref>Édouard Manet, ''Razones pa entamar una esposición privada'', prefaciu al catálogu de la so esposición individual en Prestar de l'Alma, 1867, escritu con Zacharie Astruc.</ref> Los sos oxetivos nun yeren compatibles colos de los impresionistes, por enforma que se respetaren mutuamente. La notoriedá de Manet, siquier nes etapes tempranes de la so carrera, debióse más a les temes de los sos cuadros, consideraos escandalosos, qu'a la novedá del so estilu. Nun foi hasta mediaos de la década de 1870 qu'empezó a utilizar téuniques impresionistes. Nesti sentíu, Bownes amuésase abondo convincente al demostrar que, de mozu, ensin llegar a considerase un innovador, Manet sí trataba de faer daqué nuevu: Buscaba crear un tipu llibre de composición que taría, sicasí, tan herméticamente entamada na so superficie como los cuadros de Velázquez. En 1859 presentó per primer vegada al Salón el so ''Bebedor de absenta'', un cuadru que dexaba ensin problemes aldovinar la so adoración por [[Frans Hals]], pero que provocó una aturbolinada reacción nel públicu y nel xuráu, inesplicable ensin dulda pa un Manet que mientres tola so vida lo único que buscó foi l'ésitu dientro de la respetabilidad. Nos años sesenta, sicasí, la so pintura de tema [[España|español]], tan de moda daquella en Francia, foi abondo bien acoyida y en 1861 el Salón aceptó per primer vegada un cuadru so, el ''Guitarrista español''. El tonu xeneral de la obra de Manet nun ye'l d'un pintor radical namái esmolecíu pel mundu visual. Él ye un sofisticáu habitante de la ciudá, un caballeru que s'afai en tou al conceutu decimonónicu de ''dandi'': un observador distante, refináu, que contempla dende una elegante alloña l'espectáculu que lu arrodia. Dende esti puntu de vista, Manet conclúi'l que va ser, ensin dulda, unu de los sos cuadros más escandalosos, refugáu nel Salón de 1863 y espuestu nel de [[Salón de los Refugaos|los Refugaos]], ''[[-y Déjeuner sur l'Herbe|Xinto sobre la yerba]]''.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> [[Ficheru:Édouard Manet - -y Déjeuner sur l'herbe.jpg|thumb|300px|''[[-y Déjeuner sur l'Herbe]]'' (''[[-y Déjeuner sur l'Herbe|La xinta sobre la yerba]]''), [[1863]].]] El retu plantegar una realidá contemporánea, los bañistas del [[ríu Sena|Sena]], y l'escena taba reformulada nel llinguaxe de los vieyos maestros (el cuadru ta claramente inspiráu na ''Fiesta campestre'' del [[Giorgione]]), compitiendo con ellos y, coles mesmes, sorrayando les diferencies. Les escenes cola tema del ociu nel campu taben yá bien enraigonaes nel arte occidental y abondaben tantu nes ilustraciones populares como nel arte académico, pero'l cuadru de Manet pertenez a un orde distintu, esconcertante pola evidente inmediatez con que s'enfrenta al espectador. Sicasí, magar l'aparente unidá del grupu, cada figura ye una entidá separada, embaida na so propia actitú o meditación, de manera que nengún tipu de conexón narrativa puede esplicar el conxuntu. Y esta sensación de rotura fai que'l cuadru paeza desintegrarse nuna especie de colax de partes independientes que namái por un intre arrexuntar gracies a la so paecencia, emprestáu, col orde renacentista. [[Ficheru:Edouard_Manet_-_Olympia_-_Google_Art_Project_2.jpg|thumb|300px|left|''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', [[1863]].]] Pero más escandalosa inda foi la ''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', pintada en [[1863]] pero ensin presentar al Salón hasta 1865, onde foi refugada. Ente les razones poles qu'esti cuadru diba resultar chocante nun son les menos importantes el fechu non yá de que ye una clara [[parodia]] d'una obra [[Renacimientu|renacentista]], (la ''[[Venus de Urbino]]'' de [[Tiziano]]), sinón tamién una flagrante descripción de los vezos sexuales modernos.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> Manet sustitúi nél a una diosa veneciana del amor y la guapura por una refinada prostituta parisina. Pero lo que realmente asoró a los críticos de la dómina ye que Manet non la sentimentaliza nin la idealiza, y Olimpia nun paez nin avergoñada nin insatisfecha col so trabayu. Nun ye una figura exótica o pintoresca. Ye una muyer de carne y güesu, presentada con un llume esllumante y frontal, sobre la que'l pintor amuesa un perturbador distanciamientu que nun-y dexa moralizar sobre ella. Dambes obres entusiasmaron a los pintores más nuevos polo que suponíen d'observación direuta de la vida contemporánea, pola so naturalidá y pola so emancipación téunica. Manet convirtióse asina, casi ensin querelo, nel personaxe principal del grupu que s'axuntaba nel [[Café Guerbois]], el trubiecu del [[Impresionismu]]. En 1867, escontra la dómina de la [[Esposición Universal de París (1867)|Segunda Esposición Universal]] en París, Manet, bien desanimáu pol so mal recibimientu nel Salón oficial, decidió siguir l'exemplu de [[Gustave Courbet|Courbet]] unos años enantes y dispunxo, col so propiu dineru, un pabellón onde presentó cerca de cincuenta obres ensin, en concencia, nengún ésitu públicu. [[Ficheru:Manet, Edouard - Portrait of Emile Zola.jpg|thumb|Retrato d'[[Émile Zola]] por Edouard Manet.]] Nel prólogu del catálogu ye bien probable que-y ayudara'l so amigu'l novelista [[Émile Zola|Zola]] porque, ello ye que pa la so pintura mientres tola década de 1860, Manet cuntó col sofitu escritu de Zola dende'l so puestu de críticu d'arte pa la revista selmanal ''L'Evenement''. So estes circunstancies Manet pintó d'él en 1867-68, una semeya al empar estraña y programáticu. Nengún pintor del grupu impresionista foi tan aldericáu como Manet. Pa dalgunos, foi'l pintor más puru qu'hubiera enxamás, por completu indiferente ante los oxetos que pintaba, salvu como escuses neutres p'asitiar un contraste de llinies y solombres. Pa otros, construyó simbólicos criptogrames nos que tou pue ser descifráu según una clave secreta, pero intelixible. Pa dalgunos, Manet foi'l primer pintor genuinamente modernu, que lliberó al arte de los sos [[mimetismu|mimétiques]] xeres. Pa otros, foi'l postreru gran pintor de los vieyos maestros, demasiao guañáu nun ensame de referencies históricu-artístiques. Dalgunos creen inda que foi un pintor de deficiente téunica, incapaz dafechu de consiguir una coherencia espacial o compositiva. Otros piensen, a lo último que fueron precisamente estos "defectos" los que constituyeron la so apostada contribución a les drástiques y descomanadamente granibles tresformamientos qu'introdució na estructura pictórica. == Obres == [[Ficheru:Manet-grave.jpg|thumb|upright|Balta de Manet nel [[campusantu de Passy]] de París.]] * ''Una parisina o muyer con sombreru café.'': Nel añu [[1863]] la cara d'una muyer que mira d'una forma provocatible va camudar la visión del arte a finales del sieglu XIX.<ref>Muséu Soumaya, Seis sieglos d'arte, Fundación Carso.</ref> * ''[[La ninfa sorprendida]]'' (''La Nymphe surprise'') <small> 1860, 146 cm × 114 cm, [[Muséu Nacional de Belles Artes (Arxentina)]]</small> * ''[[La música nes Tullerías]] (La Musique aux Tuileries )'', <small>1862, 76 x 118 cm, [[National Gallery de Londres|National Gallery]] ([[Londres]]) </small> * ''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', <small> 1863, 130,5 x 190 cm, [[Muséu d'Orsay]] ([[París]]) </small> * ''[[Xinto sobre la yerba]] (Le Déjeuner sur l'herbe)'', <small>1863, 208 x 264,5 cm, Muséu d'Orsay (París). Tamién conocida por [[Xinta campestre]] </small> * ''[[La llectura (Manet)|La llectura]]'' (''La lecture''), <small>1865-1873, 60,5 x 73,5 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''[[El pínfanu]] (-y Joueur de fifre)'', <small> 1866, 161 x 97 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''[[La execución del emperador Maximiliano (Manet)|La execución del emperador Maximiliano]] (L'Exécution de Maximilien)'', <small> 1868, 252 x 305 cm, [[Städtische Kunsthalle]] ([[Mannheim]]) </small> * ''[[Semeya de Émile Zola]] (Portrait d'Émile Zola)'' <small>1868, 146 x 114 cm, Muséu d'Orsay (París) </small> * ''[[La xinta (Manet)|La xinta]]'' <small>1868, 118 x 154 cm, [[Neue Pinakothek]], ([[Múnich]]) </small> * ''[[El balcón (Manet)|El balcón]]'' <small>escontra 1868, 170 x 124,5 cm, [[Muséu d'Orsay]], ([[París]]) </small> * ''Monet na so barca (Monet sur son bateau)'' <small> 1874, 50 x 64 cm, [[Neue Pinakothek]], ([[Múnich]]) </small> * ''[[Argenteuil (Monet)|Argenteuil]]'' <small> 1874, 149 x 115 cm, [[Muséu de Belles Artes de Tournai|Muséu de Belles Artes]] ([[Tournai]]) </small> * ''[[Autorretratu (Manet)|Autorretratu]]'' <small> 1879, 83 x 67 cm, [[Coleición privada]]</small> * ''El chigre del Folies Bergère (Un bar aux Folies Bergère)'' <small> 1882, 96 x 130 cm, [[Courtauld Institute of Art|Courtauld Institute]] ([[Londres]]) </small> * ''Claveles y clemátides nun xarru de cristal'' <small> 1882, 55 × 34 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''Amazona de frente'', [[Muséu Thyssen-Bornemisza]], [[Madrid]] * ''[[L'espárragu]], Muséu d'Orsay (París) {{clear}} <gallery mode=packed> Archivu:MANET - Música en las Tullerías (National Gallery, Londres, 1862).jpg|''[[La música nes Tullerías]]''. Archivu:Edouard Manet 004.jpg|''[[Un bar aux Folies Bergère|El chigre del Folies Bergère]]''. Archivu:Edouard Manet 022.jpg|''[[La execución del emperador Maximiliano (Manet)|La execución del emperador Maximiliano]]'', 1868-69, Kunsthalle Manheim. Archivu:Edouard Manet 010.jpg|''[[Claude Monet]] na so barca a veres del Sena''. Archivu:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|''El suicidiu''. Archivu:Edouard Manet - Le Chemin de fer - Google Art Project.jpg|''El Ferrocarril'', 1873. National Gallery of Art, Washington. </gallery> <gallery mode=packed heights=200> Archivu:Oeillets et clématite dans un vase de cristal (ca.1882) - Edouard Manet (Musée d'Orsay, Paris).jpg|''Claveles y clemátides nun xarru de cristal''. Archivu:Amazona de frente.jpg|''Amazona de frente'', c.1882. Muséu Thyssen Bornemisza. Archivu:Manet, Edouard - Young Flautist, or The Fifer, 1866 (2).jpg|''[[El pínfanu]]''. Archivu:La Nymphe surprise - Édouard Manet.jpg|La Nymphe surprise - Édouard Manet Ficheru:Portrait d'Ernest Hoschedé et sa fille Marthe - Édouard Manet.jpg|Portrait d'Ernest Hoschedé et sa fille Marthe </gallery> == Ver tamién == * [[Victorine Meurent]] * [[Impresionismu]] * [[Escuela de Barbizon]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Nieto Alcaide, V., Aznar Almazán, S., y Sotu Caba, V., ''Historia del Arte'', Madrid, Nerea, 1994. EAN:9788486763930 * Antigüedad del Castillo, D., y Aznar Almazán, S., ''Arte del sieglu XIX: el calce de la memoria'', Madrid, Ismu, 1998. * Denvir, B., ''Crónica del Impresionismu'', trad. de V. Villacampa, ed. Destín, Barcelona, 1993. ISBN 84-233-2302-1 == Enllaces esternos == {{commonscat|Édouard Manet}} * [[Ficheru:Wikiquote-logo.svg|15px]] [[:m:q:en:%C3%89douard_Manet|Wikiquote: Édouard Manet]](n'inglés) * [[Ficheru:Wikisource-logo.svg|15px]] [[:m:s:en:Author:%C3%89douard_Manet|Wikisource: Édouard Manet]](n'inglés) * [http://cgfa.sunsite.dk/manet/index.html CGFA Édouard Manet] * [http://serdar-hizli-art.com/manet/ Édouard Manet] * [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/1430-manet-edouard Edouard Manet. Semeyes] [http://www.art-drawing.ru/biographies/brief-biographies/910-edouard-manet y Biografía] * [http://www.ashmolean.org/manet/ Salvemos a Manet pal públicu. Universidá d'Oxford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705125421/http://www.ashmolean.org/manet/ |date=2012-07-05 }} {{NF|1832|1883|Manet, Edouard}} {{Tradubot|Édouard Manet}} [[Categoría:Pintores de Francia]] [[Categoría:Pintores impresionistes]] [[Categoría:Pintores del Realismu]] [[Categoría:Comuña de París]] [[Categoría:Persones de París]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] khwctxzk6z9hvh5gu5un0c7aar5s4zn 4527290 4527289 2026-09-11T15:41:23Z ~2026-49268-22 153380 4527290 wikitext text/x-wiki {{otrosusos|Eduardo Manet|Claude Monet}} {{persona}} '''Édouard Manet''' {{nym}} foi un [[pintor]] [[Francia|francés]], reconocíu pola influencia qu'exerció sobre los iniciadores del [[impresionismu]].<ref>Bataille, George. 1955: Manet. Published by Skira Inc., New York. 136p.</ref><ref>Canaday, John. 1966: Edouard Manet (1832-1883) Revolucionariu a pesar so. 147-149. En Grandes Pintores y les sos obres Maestres. Seleiciones del Reader Digest. Méxicu</ref> == Biografía == === Primeros años === Édouard Manet nació en París el [[23 de xineru]] de [[1832]], nuna familia socialmente bien acomodada.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983">Callegary, Nadia y Díaz, Lylia. (eds.). 1933: Xenios de la Pintura: Edouard Manet. Editora 5 Milán. 792p.</ref> Los sos díes escolares pasaron ensin acontecimientos destacables y terminó la so formación ensin llograr la calificación necesaria pa estudiar derechu, pa decepción del so padre, que yera maxistráu. A los dieciséis años viaxó a [[Rio de Janeiro]] como marineru en práutiques, con mires d'ingresar na Academia Naval Francesa.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> === Interesar pol arte === Cuando vio que'l so proyeutu nun tenía ésitu decidió dedicase al arte, pasando al so regresu, escontra [[1850]], casi seis años como alumnu de [[Thomas Couture]], un pintor bien estrechu de mires como profesor. Ellí tuvo mientres casi seis años y, coles mesmes, pudo copiar nel [[Louvre]] cuadros non yá de [[Tiziano]] y [[Rembrandt]], sinón tamién de [[Francisco de Goya|Goya]], [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Gustave Courbet|Courbet]] y [[Honoré Daumier|Daumier]].<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> De Couture aprendió que pa ser un gran maestru hai qu'escuchar les enseñances de los que lo fueron nel pasáu, pero per desgracia, Couture yera un antirrealista fanáticu y convencíu. Enfurecido poles mofla que Manet faía con respectu al [[Premiu de Roma]], Couture díxo-y que nunca aportaría a otra cosa que'l [[Théodore Rousseau]] de la so dómina. Dempués d'esto, Manet fixo la so propia síntesis personal de la hestoria de la pintura y de lo que podía aprender viendo [[grabáu|grabaos]] [[Xapón|xaponeses]]. Y ye que'l pintor foi siempres un estrañu [[eclecticismu|eclécticu]]. === Viaxa per Europa === Dende [[1853]] hasta [[1856]] Manet dedicar a viaxar per [[Italia]], los [[Países Baxos]], [[Alemaña]] y [[Austria]], copiando a los grandes maestros.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> === Contrái matrimoniu === El 28 d'ochobre de 1863 casóse cola pianista holandesa [[Suzanne Manet|Suzanne Leenhoff]], cola que caltenía rellaciones dende 1850. A pesar de la boda, el que casi con seguridá yera'l so fíu, Léon Leenhoff, nacíu en 1852, siguió llevando l'apellíu de la madre, y pasando por hermanu d'ésta.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> Ye unu de los personaxes del cuadru ''[[Homenaxe a Delacroix]]'', que [[Henri Fantin-Latour]] pintó en 1864. === Afaya a Diego Velázquez === N'agostu de 1865 entamó un viaxe por [[España]], entamáu pol so amigu [[Zacharie Astruc]], nel qu'afayó la pintura [[Pintura barroca|barroca]] españolasobremanera a [[Diego Velázquez]], que va tener una enorme influencia na so obra. === La so única alumna === En 1869 tomó como discípula a [[Eva Gonzalès]], fía d'un conocíu novelista, que-y fuera presentada por un marchante d'arte. La nueva, que nun escarecía de talentu, pero a la que-y faltaba iniciativa, foi la única alumna de Manet, quien la retrató en 1870. === Guerra Franco-prusiana === {{AP|Guerra franco-prusiana}} Al españar la [[guerra franco-prusiana]] Manet, xunto con otros impresionistes, foi movilizáu. unvió a la so familia a Oloron.Ste.-Marie, nos Pirineos, y unvió trece cuadros a Duret, enantes d'entrar como teniente al serviciu de la Guardia Nacional mientres el [[Sitiu de París (1870-1871)|sitiu de París]].Tres la declaración del armisticiu, en 1871, formó parte, xunto con otros catorce pintores y diez escultor de la federación d'artistes de la efímera [[Comuña de París]]. === Primer esposición de pintores impresionistes === En 1872 [[Durand-Ruel]] adquirió por 35&nbsp;000 francos venticuatro obres de Manet y entamó la primer esposición de pintores impresionistes, que nun tuvo ésitu comercial. Sicasí, ente estos artistes diba surdiendo una conciencia de grupu que los llevaría a formar la ''Société Anonyme des artists'' pa realizar esposiciones coleutives. === Rellación con Monet === {{AP|Claude Monet}} Nesta dómina, na que tuvo muncha rellación con [[Monet]], empezó Manet a adoptar les téuniques [[impresionismu|impresionistes]] magar va refugar participar nes esposiciones coleutives. Sicasí, entama una esposición de les sos obres nel so propiu taller de la parisina cai de St. Petersboug, que goció de bastante popularidá, rumoreándose na dómina que tuviera unes 4000 visites. === Deterioru de la so salú === {{AP|Diabetes Mellitus}} Escontra 1880, la so salú empezó a deteriorase por causa de un problema circulatoriu crónicu, que nun ameyoró a pesar de sometese a tratamientos d'hidroterapia en Bellevue. Nesta dómina foi reconocíu'l so talentu con una medaya de segunda clase concedida pol Salón, y foi nomáu tamién Caballeru de la Lexón d'Honor. === Muerte === El 20 d'abril de 1883, por causa de la so enfermedá circulatoria crónica, foi-y toyida la pierna esquierda y diez díes más tarde finó a los 51 años d'edá.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> == Trayeutoria artística == De tolos artistes del so tiempu, Manet yera quiciabes el más contradictoriu. Anque se-y consideraba un personaxe revesoso y rebalbo, Manet pasóse casi tola so vida buscando la fama y la fortuna, y lo que quiciabes seya más importante, un pintor qu'agora ye aceptáu como unu de los grandes, solía amosase inseguru de la so direición artística y fondamente mancáu poles crítiques escontra la so obra.Tuvo qu'esperar a la fin de la so vida pa consiguir l'ésitu que'l so talentu merecía. Magar que considérase-y unu de los padres del [[Impresionismu]], nunca foi un impresionista nel sentíu estrictu de la pallabra. Por casu, enxamás espunxo col grupu y nunca dexó d'allegar a los Salones oficiales, anque lu refugaren. Afirmaba que «nun tener# cuenta de acabar colos vieyos métodos de pintura nin de crear otros nuevos».<ref>Édouard Manet, ''Razones pa entamar una esposición privada'', prefaciu al catálogu de la so esposición individual en Prestar de l'Alma, 1867, escritu con Zacharie Astruc.</ref> Los sos oxetivos nun yeren compatibles colos de los impresionistes, por enforma que se respetaren mutuamente. La notoriedá de Manet, siquier nes etapes tempranes de la so carrera, debióse más a les temes de los sos cuadros, consideraos escandalosos, qu'a la novedá del so estilu. Nun foi hasta mediaos de la década de 1870 qu'empezó a utilizar téuniques impresionistes. Nesti sentíu, Bownes amuésase abondo convincente al demostrar que, de mozu, ensin llegar a considerase un innovador, Manet sí trataba de faer daqué nuevu: Buscaba crear un tipu llibre de composición que taría, sicasí, tan herméticamente entamada na so superficie como los cuadros de Velázquez. En 1859 presentó per primer vegada al Salón el so ''Bebedor de absenta'', un cuadru que dexaba ensin problemes aldovinar la so adoración por [[Frans Hals]], pero que provocó una aturbolinada reacción nel públicu y nel xuráu, inesplicable ensin dulda pa un Manet que mientres tola so vida lo único que buscó foi l'ésitu dientro de la respetabilidad. Nos años sesenta, sicasí, la so pintura de tema [[España|español]], tan de moda daquella en Francia, foi abondo bien acoyida y en 1861 el Salón aceptó per primer vegada un cuadru so, el ''Guitarrista español''. El tonu xeneral de la obra de Manet nun ye'l d'un pintor radical namái esmolecíu pel mundu visual. Él ye un sofisticáu habitante de la ciudá, un caballeru que s'afai en tou al conceutu decimonónicu de ''dandi'': un observador distante, refináu, que contempla dende una elegante alloña l'espectáculu que lu arrodia. Dende esti puntu de vista, Manet conclúi'l que va ser, ensin dulda, unu de los sos cuadros más escandalosos, refugáu nel Salón de 1863 y espuestu nel de [[Salón de los Refugaos|los Refugaos]], ''[[-y Déjeuner sur l'Herbe|Xinto sobre la yerba]]''.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> [[Ficheru:Édouard Manet - -y Déjeuner sur l'herbe.jpg|thumb|300px|''[[-y Déjeuner sur l'Herbe]]'' (''[[-y Déjeuner sur l'Herbe|La xinta sobre la yerba]]''), [[1863]].]] El retu plantegar una realidá contemporánea, los bañistas del [[ríu Sena|Sena]], y l'escena taba reformulada nel llinguaxe de los vieyos maestros (el cuadru ta claramente inspiráu na ''Fiesta campestre'' del [[Giorgione]]), compitiendo con ellos y, coles mesmes, sorrayando les diferencies. Les escenes cola tema del ociu nel campu taben yá bien enraigonaes nel arte occidental y abondaben tantu nes ilustraciones populares como nel arte académico, pero'l cuadru de Manet pertenez a un orde distintu, esconcertante pola evidente inmediatez con que s'enfrenta al espectador. Sicasí, magar l'aparente unidá del grupu, cada figura ye una entidá separada, embaida na so propia actitú o meditación, de manera que nengún tipu de conexón narrativa puede esplicar el conxuntu. Y esta sensación de rotura fai que'l cuadru paeza desintegrarse nuna especie de colax de partes independientes que namái por un intre arrexuntar gracies a la so paecencia, emprestáu, col orde renacentista. [[Ficheru:Edouard_Manet_-_Olympia_-_Google_Art_Project_2.jpg|thumb|300px|left|''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', [[1863]].]] Pero más escandalosa inda foi la ''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', pintada en [[1863]] pero ensin presentar al Salón hasta 1865, onde foi refugada. Ente les razones poles qu'esti cuadru diba resultar chocante nun son les menos importantes el fechu non yá de que ye una clara [[parodia]] d'una obra [[Renacimientu|renacentista]], (la ''[[Venus de Urbino]]'' de [[Tiziano]]), sinón tamién una flagrante descripción de los vezos sexuales modernos.<ref name=" Callegary y Díaz, 1983"/> Manet sustitúi nél a una diosa veneciana del amor y la guapura por una refinada prostituta parisina. Pero lo que realmente asoró a los críticos de la dómina ye que Manet non la sentimentaliza nin la idealiza, y Olimpia nun paez nin avergoñada nin insatisfecha col so trabayu. Nun ye una figura exótica o pintoresca. Ye una muyer de carne y güesu, presentada con un llume esllumante y frontal, sobre la que'l pintor amuesa un perturbador distanciamientu que nun-y dexa moralizar sobre ella. Dambes obres entusiasmaron a los pintores más nuevos polo que suponíen d'observación direuta de la vida contemporánea, pola so naturalidá y pola so emancipación téunica. Manet convirtióse asina, casi ensin querelo, nel personaxe principal del grupu que s'axuntaba nel [[Café Guerbois]], el trubiecu del [[Impresionismu]]. En 1867, escontra la dómina de la [[Esposición Universal de París (1867)|Segunda Esposición Universal]] en París, Manet, bien desanimáu pol so mal recibimientu nel Salón oficial, decidió siguir l'exemplu de [[Gustave Courbet|Courbet]] unos años enantes y dispunxo, col so propiu dineru, un pabellón onde presentó cerca de cincuenta obres ensin, en concencia, nengún ésitu públicu. [[Ficheru:Manet, Edouard - Portrait of Emile Zola.jpg|thumb|Retrato d'[[Émile Zola]] por Edouard Manet.]] Nel prólogu del catálogu ye bien probable que-y ayudara'l so amigu'l novelista [[Émile Zola|Zola]] porque, ello ye que pa la so pintura mientres tola década de 1860, Manet cuntó col sofitu escritu de Zola dende'l so puestu de críticu d'arte pa la revista selmanal ''L'Evenement''. So estes circunstancies Manet pintó d'él en 1867-68, una semeya al empar estraña y programáticu. Nengún pintor del grupu impresionista foi tan aldericáu como Manet. Pa dalgunos, foi'l pintor más puru qu'hubiera enxamás, por completu indiferente ante los oxetos que pintaba, salvu como escuses neutres p'asitiar un contraste de llinies y solombres. Pa otros, construyó simbólicos criptogrames nos que tou pue ser descifráu según una clave secreta, pero intelixible. Pa dalgunos, Manet foi'l primer pintor genuinamente modernu, que lliberó al arte de los sos [[mimetismu|mimétiques]] xeres. Pa otros, foi'l postreru gran pintor de los vieyos maestros, demasiao guañáu nun ensame de referencies históricu-artístiques. Dalgunos creen inda que foi un pintor de deficiente téunica, incapaz dafechu de consiguir una coherencia espacial o compositiva. Otros piensen, a lo último que fueron precisamente estos "defectos" los que constituyeron la so apostada contribución a les drástiques y descomanadamente granibles tresformamientos qu'introdució na estructura pictórica. == Obres == [[Ficheru:Manet-grave.jpg|thumb|upright|Balta de Manet nel [[campusantu de Passy]] de París.]] * ''Una parisina o muyer con sombreru café.'': Nel añu [[1863]] la cara d'una muyer que mira d'una forma provocatible va camudar la visión del arte a finales del sieglu XIX.<ref>Muséu Soumaya, Seis sieglos d'arte, Fundación Carso.</ref> * ''[[La ninfa sorprendida]]'' (''La Nymphe surprise'') <small> 1860, 146 cm × 114 cm, [[Muséu Nacional de Belles Artes (Arxentina)]]</small> * ''[[La música nes Tullerías]] (La Musique aux Tuileries )'', <small>1862, 76 x 118 cm, [[National Gallery de Londres|National Gallery]] ([[Londres]]) </small> * ''[[Olympia (Manet)|Olympia]]'', <small> 1863, 130,5 x 190 cm, [[Muséu d'Orsay]] ([[París]]) </small> * ''[[Xinto sobre la yerba]] (Le Déjeuner sur l'herbe)'', <small>1863, 208 x 264,5 cm, Muséu d'Orsay (París). Tamién conocida por [[Xinta campestre]] </small> * ''[[La llectura (Manet)|La llectura]]'' (''La lecture''), <small>1865-1873, 60,5 x 73,5 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''[[El pínfanu]] (Le Joueur de fifre)'', <small> 1866, 161 x 97 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''[[La execución del emperador Maximiliano (Manet)|La execución del emperador Maximiliano]] (L'Exécution de Maximilien)'', <small> 1868, 252 x 305 cm, [[Städtische Kunsthalle]] ([[Mannheim]]) </small> * ''[[Semeya de Émile Zola]] (Portrait d'Émile Zola)'' <small>1868, 146 x 114 cm, Muséu d'Orsay (París) </small> * ''[[La xinta (Manet)|La xinta]]'' <small>1868, 118 x 154 cm, [[Neue Pinakothek]], ([[Múnich]]) </small> * ''[[El balcón (Manet)|El balcón]]'' <small>escontra 1868, 170 x 124,5 cm, [[Muséu d'Orsay]], ([[París]]) </small> * ''Monet na so barca (Monet sur son bateau)'' <small> 1874, 50 x 64 cm, [[Neue Pinakothek]], ([[Múnich]]) </small> * ''[[Argenteuil (Monet)|Argenteuil]]'' <small> 1874, 149 x 115 cm, [[Muséu de Belles Artes de Tournai|Muséu de Belles Artes]] ([[Tournai]]) </small> * ''[[Autorretratu (Manet)|Autorretratu]]'' <small> 1879, 83 x 67 cm, [[Coleición privada]]</small> * ''El chigre del Folies Bergère (Un bar aux Folies Bergère)'' <small> 1882, 96 x 130 cm, [[Courtauld Institute of Art|Courtauld Institute]] ([[Londres]]) </small> * ''Claveles y clemátides nun xarru de cristal'' <small> 1882, 55 × 34 cm, Muséu d'Orsay (París)</small> * ''Amazona de frente'', [[Muséu Thyssen-Bornemisza]], [[Madrid]] * ''[[L'espárragu]], Muséu d'Orsay (París) {{clear}} <gallery mode=packed> Archivu:MANET - Música en las Tullerías (National Gallery, Londres, 1862).jpg|''[[La música nes Tullerías]]''. Archivu:Edouard Manet 004.jpg|''[[Un bar aux Folies Bergère|El chigre del Folies Bergère]]''. Archivu:Edouard Manet 022.jpg|''[[La execución del emperador Maximiliano (Manet)|La execución del emperador Maximiliano]]'', 1868-69, Kunsthalle Manheim. Archivu:Edouard Manet 010.jpg|''[[Claude Monet]] na so barca a veres del Sena''. Archivu:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|''El suicidiu''. Archivu:Edouard Manet - Le Chemin de fer - Google Art Project.jpg|''El Ferrocarril'', 1873. National Gallery of Art, Washington. </gallery> <gallery mode=packed heights=200> Archivu:Oeillets et clématite dans un vase de cristal (ca.1882) - Edouard Manet (Musée d'Orsay, Paris).jpg|''Claveles y clemátides nun xarru de cristal''. Archivu:Amazona de frente.jpg|''Amazona de frente'', c.1882. Muséu Thyssen Bornemisza. Archivu:Manet, Edouard - Young Flautist, or The Fifer, 1866 (2).jpg|''[[El pínfanu]]''. Archivu:La Nymphe surprise - Édouard Manet.jpg|La Nymphe surprise - Édouard Manet Ficheru:Portrait d'Ernest Hoschedé et sa fille Marthe - Édouard Manet.jpg|Portrait d'Ernest Hoschedé et sa fille Marthe </gallery> == Ver tamién == * [[Victorine Meurent]] * [[Impresionismu]] * [[Escuela de Barbizon]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Nieto Alcaide, V., Aznar Almazán, S., y Sotu Caba, V., ''Historia del Arte'', Madrid, Nerea, 1994. EAN:9788486763930 * Antigüedad del Castillo, D., y Aznar Almazán, S., ''Arte del sieglu XIX: el calce de la memoria'', Madrid, Ismu, 1998. * Denvir, B., ''Crónica del Impresionismu'', trad. de V. Villacampa, ed. Destín, Barcelona, 1993. ISBN 84-233-2302-1 == Enllaces esternos == {{commonscat|Édouard Manet}} * [[Ficheru:Wikiquote-logo.svg|15px]] [[:m:q:en:%C3%89douard_Manet|Wikiquote: Édouard Manet]](n'inglés) * [[Ficheru:Wikisource-logo.svg|15px]] [[:m:s:en:Author:%C3%89douard_Manet|Wikisource: Édouard Manet]](n'inglés) * [http://cgfa.sunsite.dk/manet/index.html CGFA Édouard Manet] * [http://serdar-hizli-art.com/manet/ Édouard Manet] * [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/1430-manet-edouard Edouard Manet. Semeyes] [http://www.art-drawing.ru/biographies/brief-biographies/910-edouard-manet y Biografía] * [http://www.ashmolean.org/manet/ Salvemos a Manet pal públicu. Universidá d'Oxford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705125421/http://www.ashmolean.org/manet/ |date=2012-07-05 }} {{NF|1832|1883|Manet, Edouard}} {{Tradubot|Édouard Manet}} [[Categoría:Pintores de Francia]] [[Categoría:Pintores impresionistes]] [[Categoría:Pintores del Realismu]] [[Categoría:Comuña de París]] [[Categoría:Persones de París]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] 48ou5zbfiagx7sx6dk6tro26d3fqn9v 0 73992 4527469 4457052 2026-09-12T08:50:45Z Limotecariu 735 4527469 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''James Francis Cameron''' {{nym}} ye un [[Direutor de cine|direutor]], [[guionista]], [[productor de cine]] y [[Esploración de les fondures marines|esplorador marín]] canadianu, conocíu por películes como ''[[The Terminator]]'', ''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]'' y ''[[Avatar (película)|Avatar]]'', siendo éstes dos últimes les qu'encabecen la llista de películes con mayor recaldación en taquilla na historia. Foi ganador de trés [[Premios Óscar|Premiu Óscar]], cuatro [[Globos d'Oru]] y nomáu a seis [[premios BAFTA]]. Na so faceta d'esplorador marín hai que destacar que'l 26 de marzu de 2012 Cameron baxó al fondu de la [[fuexa de les Marianes]], el puntu más fondu de la tierra, a bordu del sumergible ''[[Deepsea Challenger]]'' y convirtióse na primer persona en llogralo en solitariu.<ref name="NGS-20120325">{{cita web |apellíu=Than |nome=Ker |títulu=James Cameron Completes Record-Breaking Mariana Trench Dive |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2012/03/120325-james-cameron-mariana-trench-challenger-deepest-returns-science-sub/ |fecha=25 de marzu de 2012 |publicación=[[National Geographic Society]] |fechaaccesu=25 de marzu de 2012 }}</ref> == Biografía == Fíu del inxenieru llétricu Philip Cameron y la enfermera Shirley Cameron, mozu solitariu, dende pequeñu amosó'l so interés pola ciencia; esplorando coses nueves y fantasiando con crear daqué tamién nuevu. El so vocación definitiva atopar cola edá de 15 años, visualizando la película [[2001 A Space Odyssey]] de [[Stanley Kubrick]] pola que quedó hipnotizáu y esteláu poles sos [[efeutos visuales]], coles mesmes que se volvía llocu por aprender l'habilidá de crear toa esa [[maxa]] visual p'amosala al públicu. Empezó la so vocación con una cámara de 16 mm inventando aventures espaciales y nun principiu creando sobremanera los sos propios efeutos visuales, llueu ampliaría la so habilidá pa la direición de películes, pero con conocencies mínimes. Cola suerte de la so mudanza a [[Ontario]] Orange Country por una oportunidá profesional del so padre en 1971, James Cameron tuvo más posibilidá de dedicase a la so actual pasión pol cine pol so mayor cercanía a [[Hollywood]], pero desilusionáu por llimitaciones económiques decidió intentar matriculase en [[Física]] y [[Lliteratura Inglesa]]. En [[1978]] empezando la so rellación con Sharon Williams trabayó de mecánicu y camioneru ente otros, ensin escaecer el so suañu de convertise en direutor de cine. La so lluz renació al añu siguiente, cuando s'estrenaba'l filme [[La Guerra de les Galaxes]] que foi cuando decidió escorrer definitivamente'l so suañu con más fuercia. Ayudáu pol so amigu William Wisher y col so enfotu n'aprender tolo posible sobre cine esplorando en biblioteques, creó dellos proyeutos, contratáu pola empresa busca talentos New World Pictures empezó como un creador d'efeutos especiales que nun tardaría en destacar poles sos ganes de participar nel rodaxe. Pero la so oportunidá de dirixir llegaría de la mano del productor italianu Ovidio G. Assonitis. == Películes como direutor == James Cameron destaca como unu de los creadores cinematográficos que más y meyor apurrió a la ciencia ficción. De los sos ocho películes (hasta la fecha), seis d'elles pertenecen a esti xéneru. Yá dende los sos entamos, Cameron amosó predilección por rellatu futuristes. Bastante ye que, dirixó'l curtiumetraxe [[Xenogenesis]], bien influyíu por [[2001: Odisea nel espaciu]] y por [[Star Wars]], un trabayu que'l so mayor méritu consiste n'antemanar modelos ya idees que van cuayar n'obres futures. === ''Piranha II: The Spawning'' === {{AP|Piranha II: The Spawning}} Trabayando como supervisor d'efeutos especiales para [[Roger Corman]], los productores amosáronse impresionaos cuando d'un brazu falsu, los viérbenes que nél s'atopaben, yá muertos, empezaron a movese como si taramiaren un brazu auténticu. La razón yera que Cameron electrificó'l brazu de manera bien atélite. Esto valió-y pa ser contratáu como direutor para [[Piranha II: The Spawning|''Piraña 2'']], pero la esperiencia sería desastrosa, pos Cameron sería despidíu cuando llevaba tres selmanes de rodaxe. Aun así, pueden percibise na película dellos motivos propios de Cameron, como'l pecio sol mar. === ''The Terminator'' === {{AP|The Terminator}} [[Ficheru:James Cameron.jpg|thumb|upright|Cameron en setiembre de 1986.]] Cameron llueu ganó fama como un guionista arteru. Foi tan asina que lu contrataron pa escribir el guión de dos secuela, mientres él dedicábase a escribir la qu'esperaba fuera la so primer película como direutor, respeutivamente: ''[[Rambo: First Blood Part II]]'', ''[[Aliens]]'' y ''[[The Terminator]]''. Cameron atopar nun hotel de Roma con motivu del rodaxe d'un anunciu comercial, pero una nueche sufrió fiebres y mareos. Cunta cómo en metá de la nueche espertóse, febril, y dibuxó daqué qu'anguaño ye un iconu del cine: un Terminator surdiendo d'una bola de fueu. Sabía que dempués de la primer película naide contrataríalu y que tenía d'escribir un argumentu propiu pa poder exercer como direutor. Este foi'l xerme de la so primer película, y una de les más importantes que dirixó. Nel so argumentu, ordenadores d'última xeneración tomaben conciencia de sigo mesmos y decidíen l'estermín de la humanidá. Sicasí, la resistencia humana llograría vencer a les máquines. Sicasí, la intelixencia artificial intentaría camudar les coses unviando a un Terminator, una máquina con apariencia humana, escontra'l pasáu, p'asesinar a la madre del futuru líder humanu. La película collechó un fabulosu ésitu comercial, y entusiasmó a la crítica. Con ella Cameron borraba la esperiencia de la so primer fallida película y amosábase como un direutor ambiciosu y brillante, capaz de sacar alantre un proyeutu bien baratu que se convertiría nun clásicu imperecedero. === ''Aliens'' === {{AP|Aliens}} [[Ficheru:Gale Ann Hurd and James Cameron.jpg|thumb|Los productores de ''Aliens'', James Cameron y Gale Ann Hurd.]] Antes d'estrenar la so anterior película, Cameron yá roblara pa faer esta, segunda parte del famosu filme [[Alien|''Alien'']], de [[Ridley Scott]], que siete años enantes estelara a mediu mundu. Lloñe de conformase con filmar una copia, Cameron siguió esplorando y perfeccionando el so estilu, construyendo amás un coherente mundu de ciencia ficción que englobaba y perfeccionaba el que se suxiriera na primer película. Y conoció un nuevu ésitu de públicu que-y afitó pa dirixir el so complexu tercer llargumetraxe. === ''The Abyss'' === {{AP|The Abyss}} Cameron yá escribiera un tratamientu d'esta historia cuando s'atopaba na adolescencia, encegoláu poles fondures marines, y ansiosu por construyir un rellatu en redol a les sos fantasíes al respective de elles. El proyeutu foi'l más caru de la historia hasta la fecha, y Cameron esixó un sobre-esforcio casi inhumanu al so equipu pa llograr terminala. Tanto ye asina que'l so actor principal, [[Ed Harris]], a día de güei inda nun se fala con él. Nun conoció un ésitu tan grandiosu como los dos anteriores, pero sigue siendo un proyeutu únicu poles sos carauterístiques submarines. === ''Terminator 2'' === {{AP|Terminator 2}} Sabíase que dalgún día llegaría la segunda parte de la famosa película, y Cameron nun pudo por menos qu'aceptar faela cuando Mario Kassar anunciar sorpresivamente nel [[Festival de Cannes]]. Trabayando a contrarreló, el cineasta consiguió cuayar una de les sos obres más completes y meyor cohesionadas, ampliando un universu qu'arriqueció entá más. La película amuesa unos efeutos especiales sorprendentes pa la dómina (1991). === ''True Lies'' === {{AP|True Lies}} Camudando dafechu de rexistru, Cameron apurrir a una comedia, adautación d'una cinta francesa. Una vegada más, superó'l presupuestu del so anterior filme p'alzase como película más cara de la historia, y per tercer vegada cuntó con [[Arnold Schwarzenegger]] interpretando una parodia d'otros axentes secretos. Antes del estrenu de ''Terminator 2'', Schwarzenegger suxirió-y a Cameron la idea de faer una adautación de la comedia francesa ''La Totale!'' col títulu ''True Lies''. La grabación empezó dempués del estrenu de ''Terminator 2'', y la historia trata d'un espía axente secretu que lleva una doble vida como un home casáu que la so muyer cree que ye un vendedor d'ordenadores. [[Schwarzenegger]] interpreta a Harry Tasker, un espía encargáu de parar un plan terrorista col enfotu de atacar a Estaos Xuníos con armes nucleares. [[Jamie Lee Curtis]] y [[Eliza Dushku]] interpreten a la familia del personaxe, ente que [[Tom Arnold]] ye'l so compañeru d'espionaxe. La productora de Cameron, [[Lightstorm Entertainment]], robló cola [[20th Century Fox]] pa la producción de ''True Lies''. Producida con un presupuestu de 115 millones de dólares y estrenada en 1994, la película consiguió 146 millones de dólares n'América del Norte, y 232 millones de dólares nel estranxeru. La película foi nomada como Meyor Efeutos Visuales nos [[Premios Óscar|Premiu Óscar]]. === ''Titanic'' === {{AP|Titanic (1997)}} En 1997 Cameron dempués de pasar por variaes dificultaes y devasase en presupuestu estrena ''Titanic'', la segunda película más taquillera de la historia basada nel fundimientu del [[RMS Titanic|tresatlánticu homónimu]]; el so argumentu centrar nos mozos Jack y Rose que'l so destín románticu veríase amenorgáu pol fundimientu del mesmu. Esta cinta recibió once [[Premios Óscar|Premiu Óscar]], incluyendo meyor película y meyor direutor. Amás, apaez la que sería la so quinta esposa Suzy Amis, fai un cameo como al home que-y revisen el so barba de primeres de la película, cuando'l Titanic va zarpar. Al respective de la so opinión: {{Cita|''"La historia nun podría ser escrita meyor... La yuxtaposición de los ricos y los probes, los roles del xéneru que duren hasta la muerte (les muyeres primero), l'estoicismu y la nobleza d'una dómina pasada, la magnificencia del gran barcu igualáu n'escala pola llocura de los homes que con enfotu lo conducieron a la escuridá. Y enriba de too la lleición de que la vida ye incierta, el futuru ye desconocíu... lo impensable ye posible"''}} === ''Avatar'' === {{AP|Avatar (película)}} [[Ficheru:JamesCameronCCJuly09.jpg|thumb|upright|Cameron promocionando ''Avatar'' mientres la [[Convención Internacional de Cómics de San Diego]] de 2009.]] En xunu de 2005, Cameron anunció que trabayaba nun proyeutu primeramente tituláu "Proyeutu 880" (agora sábese que ye [[Avatar (película)|''Avatar'']]) en paralelu con otru proyeutu, ''[[Battle Angel]]''. Dambes películes diben ser rodaes en 3D. N'avientu, Cameron dixo que quería filmar primeru Battle Angel, siguíu por ''[[Avatar]]''. Sicasí, en febreru de 2006, camudó los oxetivos pa los sos dos nuevos proyeutos en cine y decidió empezar con ''[[Avatar]]''. Mentó que si tienen ésitu, empecipiaría dos tales triloxíes. Cameron declarara que tuvo la idea y escribió'l guión de la película en 1995, igualmente yá tenía escurríos los diseños de personaxes, escenarios y efeutos del filme, sicasí'l proyeutu nun lu pudo llevar a cabu por cuenta de que la teunoloxía cinematográfica d'entós nun taba al altor de tolo que pretendía, polo que guardó guión y se enfoncó en trabayar en [[Titanic (película de 1997)|Titanic]] de la qu'empecipió filmaciones en 1996. Sicasí en 2005 n'analizando'l guión de la película que tuviera guardáu per años, decidió finalmente llevar a cabu'l proyeutu en ficies de les nueves teunoloxíes del cine de les que sabía que yeren vidables pa realizar la historia. ''[[Avatar]]'' estrenar en dellos países el 17 d'avientu de 2009 y en tol mundu'l 18 d'esi mesmu mes y con un presupuestu envaloráu de doscientos setenta millones de dólares, recaldó más de dos mil setecientos millones de dólares en tol mundu, moviendo a [[Titanic (película de 1997)|Titanic]] qu'hasta entós foi la película más taquillera de la historia y de la mesma estableció un nuevu récor siendo'l primer filme en degolar la cifra de los 2000 millones de dólares y al ser la primer película en llegar a esa cantidá cola rapidez de diecisiete díes dende'l so estrenu (Curiosamente Titanic tamién amontara la so recaldación a los más de 2100 millones de dólares col so reestrenu en 2012, siendo xunto con ''[[Avatar]]'' les úniques películes en degolar dicha cifra). La cinta ta compuesta, en gran parte del so metraxe, con imáxenes d'[[animación]] xeneraes cola téunica de la pixilación por [[ordenador]]. Dempués de la so reconocencia de trés [[Premios Óscar|Premiu Óscar]] indireutamente dirixíos a la parte más artística visualmente, pel branu del añu 2010 decide reestrenar el filme, pero nesta ocasión con escenes inédites. Darréu nuna entrevista de [[Los Angeles Times]] con ocasión del so estrenu en formatu DVD y Blu-Ray confirma una secuela pa ''[[Avatar]]'', decidíu dempués de recapacitar la so direición artística, en 2012 fai públicu l'estrenu de la 2ª y 3ª parte nun tiempu de seis años, que la so 2ª parte se ambientaría nos océanos de Pandora, llar de los ficticios na´vi. == Documentales == [[Ficheru:James_Cameron_2010.jpg|thumb|Cameron en 2010.]] Los primeros proyeutos de Cameron nesta década, en cine, incluyeron los documentales submarinos sobre'l tráxicu final del [[acorazáu Bismarck]] alemán (''Expedition: Bismarck'', 2002), ''[[Misterios del Titanic|Ghosts of the Abyss]]'' y un documental sobre la fauna marina de les grandes profundades, ''[[Aliens of the Deep]]''. Tamién foi productor na nueva versión de ''[[Solaris (película de 2002)|Solaris]]''. Cameron ye'l principal impulsor del 3D en sales comerciales. Nuna entrevista en 2003 sobre'l so documental ''Ghosts of the Abyss'', mentó que "voi faer tolo posible en 3D d'equí p'arriba". Entama crear un proyeutu de 3 D sobre'l primer viaxe a Marte. ("Tuvi bien interesáu nel movimientu de los seres humanos a Marte-la 'Mars Underground'-y fixi una cantidá terrible d'investigación personal pa una novela, una miniserie y una película 3-D.") [18 ] Ye nel equipu de la ciencia pal 2009 Mars Science Laboratory [19]. Cameron anunció'l 26 de febreru de 2007, que, xunto col so direutor, Simcha Jacobovici, han documentáu el descubrimientu de la tumba de Talpiot, que se supón que ye la tumba de Jesús. Descubierta en 1980 por obreros de la construcción d'Israel, los nomes de la tumba tienen correllación colos nomes de Jesús y delles persones estrechamente acomuñaes con él. Cameron afirma amás que les pruebes d'ADN, les evidencies arqueolóxiques, y estudios bíblicos pa sofitar el so reclamu. [20] El documental, llamáu La tumba perdida de Jesús, foi tresmitíu por Discovery Channel el 4 de marzu de 2007. El 26 de marzu de 2012, baxa a una fondura de casi 11 km nel mar, xusto na [[fuexa de les Marianes]], onde llegó a les 2 h y 36 min dientro del submarín [[Deepsea Challenger]], nun proyeutu personal y na collaboración cola [[NASA]] y el [[National Geographic]], onde rodó delles películes en 2D y 3D pa unos documentales.<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2012/03/25/ciencia/1332708721.html |títulu=James Cameron 'toca fondu' nes fondures del Pacíficu |editorial= [[El Mundo (España)|El Mundo]]|fecha=26 de marzu de 2012|fechaaccesu=12 d'avientu de 2013}}</ref> == Fama == [[Ficheru:JamesCameronStarDec09.jpg|thumb|upright|Cameron recibiendo una estrella nel [[Paséu de la Fama de Hollywood]] n'avientu de 2009.]] ''[[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]'' publicó la llista de los ''Top 40'' celebridaes de Hollywood con más ingresos a lo llargo de 2010. Cameron foi clasificáu non. 1 na llista, ganó un envaloráu $257 millones poles sos películes.<ref>{{cita publicación|url=http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2011/03/hollywood-top-earners-201103?currentPage=3|títulu=Hollywood's Top 40|apellíu=Newcomb|nome=Peter|fecha=marzu de 2011|obra=[[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]|fechaaccesu=3/3/12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120413212910/http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2011/03/hollywood-top-earners-201103?currentPage=3|archivedate=2012-04-13}}</ref> == Personalidad == James Cameron tien fama de ser bien esixente ya intensu nos platós de filmación, llevando a los sos actores a la llende de les sos capacidaes y concentración. De naturaleza absolutamente trabayadora, esta carauterística costó-y siquier 3 de los sos 4 fracasos matrimoniales. Caracterízase amás por ser un apasionáu cineasta y documentalista que ye capaz de realizar aiciones ventureres como visitar el ''[[RMS Titanic|Titanic]]'' nes fondures del océanu Atlánticu o baxar a los restos del [[acorazáu Bismarck]]. De mentalidá ecoloxista, Cameron unvió una carta a presidente brasilanu, Ignacio Lula Da Silva pa suxerir que nun construyera una hidroeléctrica na Amazones.<ref>{{cita web |url=http://elcomercio.pe/planeta/460376/noticia-james-cameron-conviértese-avatar-que-llucha-mediu-ambiente-brasi|títulu=James Cameron convertir nun Avatar que llucha pol mediu ambiente en Brasil|editorial=elcomercio.pe|fecha=12 d'abril de 2010|fechaaccesu=12 d'avientu de 2013}}</ref> Amás, Cameron ye [[veganismu|veganu]], y nel añu 2014 fundó la MUSE School CA, una escuela primaria en California, que ta "inspirando y preparando a mozos pa vivir conscientemente con ellos mesmos, colos demás, y col planeta".<ref>{{cita web |url = https://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2014/05/140522_finde_salú_nutricion_veganos_parciales_lavcocina_molecular_finde_az|títulu = La puxanza de los veganos a tiempu parcial|autor = BBC United Kingdom|enllaceautor = |fecha = 25 de mayu de 2014|idioma = castellanu|editorial = |fechaaccesu = 12 d'avientu de 2014}}</ref> Nesi contestu, decidió que'l menú de la institución sería dafechu veganu.<ref>{{cita web |url = http://www.peta.org/blog/james-cameron-vegan-school/|títulu = 'V' is for 'Veggies': James Cameron helps elementary school go vegan|autor = PETA|enllaceautor = |fecha = 13 de xunu de 2014|idioma = Inglés|editorial = |fechaaccesu = 12 d'avientu de 2014}}</ref> == Filmografía completa == {{AP|Filmografía de James Cameron}} === Películes destacaes === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor=""LightSteelGreen" align="center" |'''Añu''' ||'''Trabayu''' ||'''Notes''' |- |1981||''[[Escape from New York]]'' || [[Efeutos visuales]] |- |1981|| ''[[Piranha II: The Spawning]]'' || [[Direutor de cine|Direutor]] |- |1981 || ''[[La galaxa del terror]]'' || [[Diseñu de producción]] |- |1984 || ''[[The Terminator]]'' || Direutor |- |1985 || ''[[Rambo: First Blood Part II]]'' || [[Guionista]] |- |1986 || ''[[Aliens]]'' || rowspan="4"|Direutor |- |1989 || ''[[The Abyss]]'' |- |1991 || ''[[Terminator 2: Judgment Day]] |- |1994 || ''[[True Lies]]'' |- |1995 || ''[[Strange Days]]'' || Guionista |- |1997 || ''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]'' || Direutor |- |2002 || ''[[Solaris (película de 2002)|Solaris]]'' || [[Productor de cine|Productor]] |- |2009 || ''[[Avatar (película)|Avatar]]'' || Direutor |- |2011 || ''[[Sanctum]]'' || rowspan="2"|[[Productor executivu]] |- |2012 || ''[[Circu del Sol: Mundos Alloñaos]]'' |- |2016|| ''The Dive'' || Productor |} === Documentales === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="LightSteelGreen" align="center" |'''Añu''' ||'''Trabayu''' ||'''Notes''' |- |[[2002]] || ''[[James Cameron's Expedition: Bismarck]]'' || [[Direutor de cine|Co-Direutor]], [[Productor de cine|Productor]] |- |[[2003]] || ''[[Misterios del Titanic]]'' || [[Direutor de cine|Direutor]], [[Productor de cine|Productor]] |- |[[2005]] || ''[[Aliens of the Deep]]'' || [[Direutor de cine|Direutor]], [[Productor executivu]], [[Narrador]] |- |[[2006]] || ''[[L'Éxodu descodificado|L'Éxodu Descodificado]]'' || [[Productor executivu]], [[Narrador]] |- |[[2007]] || ''[[La tumba perdida de Jesús]]'' || [[Productor de cine|Productor]] |- |} == Premios == ;Premiu Óscar {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Película || Resultáu |- |2009||[[Óscar a la meyor película|Meyor película]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Nomáu |- |2009||[[Óscar al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Nomáu |- |2009||[[Óscar al meyor montaxe|Meyor montaxe]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Nomáu |- |1997||[[Óscar a la meyor película|Meyor película]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||'''Ganador''' |- |1997||[[Óscar al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||'''Ganador''' |- |1997||[[Óscar al meyor montaxe|Meyor montaxe]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||'''Ganador''' |- |} ;Premios BAFTA {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Película || Resultáu |- |2009||[[BAFTA a la meyor película|Meyor película]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Candidatu |- |2009||[[BAFTA al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Candidatu |- |2009||[[BAFTA al meyor montaxe|Meyor montaxe]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||Candidatu |- |1997||[[BAFTA a la meyor película|Meyor película]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||Candidatu |- |1997||[[BAFTA al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||Candidatu |- |1997||[[BAFTA al meyor montaxe|Meyor montaxe]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||Candidatu |- |} ;Premiu Globu d'Oru {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Película || Resultáu |- |2010||[[Globu d'Oru a la meyor película dramática|Meyor película dramática]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||'''Ganador''' |- |2010||[[Globu d'Oru al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Avatar (película)|Avatar]]''||'''Ganador''' |- |1997||[[Globu d'Oru a la meyor película dramática|Meyor película dramática]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||'''Ganador''' |- |1997||[[Globu d'Oru al meyor direutor|Meyor direutor]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||'''Ganador''' |- |1997||[[Globu d'Oru al meyor guión|Meyor guión]]||''[[Titanic (película de 1997)|Titanic]]''||Candidatu |- |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons|James Cameron}} {{IMDb nome|0000116|James Cameron}} {{wikiquote}} * [http://www.welt.de/kultur/article1745951/Der_Titanic-Macher_erfindet_das_Kino_neu.html ''Der „Titanic“-Macher erfindet das Kino neu'', art. alrodiu de la so película „Avatar“ en WELT ONLINE, 3 de marzu 2008] * [http://www.welt.de/kultur/article6227268/Bei-dean-Óscars-tritt-Cameron-gegen-die-Ex-Frau-an.html'' WELT ONLINE 2 de febreru 2010] {{NF|1954||Cameron}} {{Tradubot|James Cameron}} [[Categoría:Direutores de cine de Canadá]] [[Categoría:Ganadores del Globu d'Oru al meyor direutor]] [[Categoría:Ganadores del premiu BAFTA]] [[Categoría:Ganadores del premiu Óscar a la meyor direición]] [[Categoría:Ganadores del premiu Óscar al meyor montaxe]] [[Categoría:Guionistes de Canadá]] [[Categoría:Productores de cine de Canadá]] dc0khjf64ttiyf3jzgb6148d0eqm6o8 0 74097 4527444 4423218 2026-09-12T02:23:48Z Minorax 54487 4527444 wikitext text/x-wiki {{revisáu|05-11-18}} {{persona}} '''Alphonse Victor Marius Petipa''' {{nym}} foi un [[maestru de balé]], [[coreógrafu]] y [[baillarín]] [[Francia|francés]].<ref name="A">{{cita web |url = http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/opera-and-ballet/marius-petipa/ |títulu = Prominent Russians: Marius Petipa |fechaaccesu = 30 d'ochobre |añoacceso = 2011 |autor = |fecha = |añu = |mes = |editorial = Russiapedia }}</ref><ref name="B">{{cita web |url = http://www.russianballethistory.com/diaghilevchoreographers.htm |títulu = Victor Marius Alphonse Petipa (March 11, 1818 - July 14, 1910) |fechaaccesu = 30 d'ochobre |añoacceso = 2011 |autor = |fecha = |añu = |mes = |editorial = Russian Ballet History Collection }}</ref> == Biografía == Fíu de baillarinos, el so padre Jean Antoine foi solista y profesor, y la so madre, [[Victorine Grasseau]], destacó como gran intérprete del [[balé]] nos roles de calter. Foi la influencia materna lo que lu llevó al estudiu de la danza y del [[violín]] dende la so neñez. Marius Petipa foi un gran apasionáu de les dances tradicionales [[España|españoles]], y sobremanera les [[Andalucía|andaluces]], como asina amuesen los sos ballets ''[[Don quichotte ballet|Don Quichotte]]'' y ''[[Paquita]]'' (ballet qu'escoyó pa la so presentación en [[San Petersburgu]]). Descolló nos [[pasos de calter]] ya introduxo n'escena'l baille de la [[polca]]. En debutando en Bruxeles en 1838, perfeicionóse con [[Auguste Vestris]] y actuó per toa Europa como primer baillarín. Casi una década dempués ([[1847]]), en pasando una temporada en [[París]], decidió volver a San Petersburgu, onde trabayó mientres 60 años. Nesi periodu creó 55 ballets n'esclusiva, 21 en collaboración y 37 pa diverses [[Ópera|óperes]]. En 1858 foi nomáu maestru de baille del Ballet Imperial rusu, cargu ocupáu hasta entós por [[Jules Perrot]] y con esti nomamientu empecipió'l so dómina más granible. Xunto con [[Ivan Vsevolozhsky|Iván Vsevolozhski]], formó una dupla que duró 17 brillosos años. Na llista inmensa de creaciones d'esti periodu basta con recordar les tres obres supremes de [[Piotr Ilich Tchaikovski|Chaikovski]], nerviu principal de tolos ''[[repertorios]]'' (''[[El llagu de los cisnes]]'', ''[[La Bella Durmiente del Monte (ballet)|La bella durmiente]]'' y ''[[El Cascanueces]]''), según les tardíes pero eficaces partitures d'[[Aleksandr Glazunov]] (''[[Raymonda]]'', ''[[Les cuatro estaciones]]'', ''[[Astucies d'amor]]''). == Estilu == L'arte de Petipa tuvo fechu de rigor téunicu, riqueza de medios y un sentíu de la elegancia que fuxía de tou virtuosismu y de cualquier espectacularidá pomposa. Repunaba'l acrobatismu de la [[escuela italiana]] y el luxu desanimáu del tardíu [[balé]] francés. Intentó caltener y arriquecer l'heriedu románticu, llevando la tradición a les sos más altos niveles. Reformó'l papel del baillarín masculín y dio corporeidá estremada al home y a la muyer, de cuenta que s'esplotaren al máximu les propiedaes anatómiques y enérxiques del baillarín. Tamién suprimió la figura del [[favoritu]] (o favorita), tratando a toos con igualdá. Na redaición de les sos coreografíes yera minuciosu y científicu, y diba escribiendo nuna llibreta les diverses evoluciones que la [[partitura]] desixía, incluyendo semeyes y perfiles de les actitúes qu'imaxinaba nos diversos personaxes. El culmen de caúna de les sos obres yera'l [[pas de deux|''pas de deux'']] ente los protagonistes, qu'empieza con un [[adaxu]] al cargu de dambos, sigue con variaciones alternaes, una pa ella y una pa él, una lenta y otra rápida, y acaba con un nuevu dúu, esixente de téunica y resueltu con una pose enxareyada y estatuaria. Con éses Petipa xunió la tradición de la velocidá italiana col heriedu del ellaboráu adaxu francés. Petipa foi quién llevó a cabu'l llamáu Ballet Imperial en Rusia. == Ver tamién == [[Archivu:Swanlake015.jpg|thumb|El llagu de los cisnes, II actu]] * ''[[Don Quichotte (ballet)|Don Quixote]]'' * ''[[Paquita]]'' * ''[[La bayadera]]'' * ''[[El llagu de los cisnes]]'' * ''[[La bella durmiente (ballet)|La bella durmiente]]'' * ''[[El cascanueces]]'' * ''[[Raymonda]]'' == Bibliografía == * Laura Hormigón, ''Marius Petipa en España: 1844–1847. Memorias y otros materiales'', Danciate Ballet, S.L.,Madrid 2010. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.balletmet.org/Notes/Petipa.html Marius Petipa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515041301/http://www.balletmet.org/Notes/Petipa.html |date=2011-05-15 }} {{NF|1818|1910|Petipa, Marius}} [[Categoría:Baillarinos y baillarines de balé de Rusia]] [[Categoría:Baillarinos y baillarines de balé de Francia]] [[Categoría:Coreógrafos y coreógrafes de balé]] [[Categoría:Persones de Marsella]] 3wgybzstdoc4jmelfumuk4tkf8agq4b 0 74372 4527521 4509409 2026-09-12T09:25:33Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527521 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Xustinianu''' (en [[llatín]]: ''Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus''; en [[Idioma griegu|griegu]]: Ιουστινιανός) {{nym}} foi [[Emperador bizantín|emperador del Imperiu romanu d'oriente]] dende'l [[1 d'agostu]] de [[527]] hasta la so muerte. Mientres el so reináu buscó alicar l'antiguu grandor del [[Imperiu romanu]]clásicu, reconquistando gran parte de los territorios perdíos del [[Imperiu romanu d'Occidente]]. Consideráu una de les personalidaes más importantes de l'[[antigüedá tardía]] y l'últimu emperador qu'usaba [[llatín]] como llingua materna,<ref>The Inheritance of Rome, Chris Wickham, Penguin Books Ltd. 2009, {{ISBN|978-0-670-02098-0}}, páx. 90</ref> el gobiernu de Xustinianu marca un finxu na historia del [[Imperiu romanu d'Oriente]]. L'impautu de la so alministración estendióse más allá de les fronteres del so tiempu y de los sos dominios. El so reináu ta marcáu pol ambiciosu, anque parcial, ''renovatio imperii romanorum'', o "restauración del imperiu".<ref>J.F. Haldon, ''Byzantium in the seventh century'' (Cambridge, 2003), 17–19.</ref> Por cuenta de les sos polítiques de restauración del imperiu, Xustinianu n'ocasiones recibió l'apellativu de "postreru de los romanos" pola historiografía moderna.<ref>Como por casu G.P. Baker (''Xustinianu'', Nueva York 1938), o na serie ''Outline of Great Books'' (''Justinian the Great'').</ref> Esta ambición afigurar na recuperación de parte de los territorios del antiguu Imperiu romanu d'Occidente. El so xeneral [[Belisario]] consiguió una rápida conquista del reinu de los [[vándalos]] del norte d'África, y más tarde el mesmu Belisario, xunto con [[Narsés (xeneral bizantín)|Narsés]] y otros xenerales, conquistaron el [[reinu Ostrogodu d'Italia]], restaurando tres más de mediu sieglu de control bárbaru los territorios de [[Dalmacia]], [[Sicilia]] y la [[península itálica]], incluyendo la ciudá de [[Roma]], nel territoriu del imperiu. Pela so parte, el [[prefeutu del pretorio]] [[Liberio]] reclamó gran parte del sur de la [[península ibérica]], estableciendo la [[provincia de Spania]]. Estes campañes restablecieron el control del imperiu sobre l'occidente mediterraneu, amontando los ingresos añales en más d'un millón de [[sólidu bizantín|sólidos]] al añu.<ref>{{cita web|url=http://www.tulane.edu/~august/H303/handouts/Finances.htm|títulu=History 303: Finances under Justinian|fechaaccesu=14 de payares de 2012|editorial=Tulane.edu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080309095541/http://www.tulane.edu/~august/H303/handouts/Finances.htm|fechaarchivu=2008-03-09}}</ref> Mientres el so reináu, Xustinianu tamién conquistó a los ''Tzani'', un pueblu de la mariña este del [[Mar Negru]] que nunca enantes tuvieren so control romanu.<ref>Evans, J. A. S., ''The Age of Justinian: the circumstances of imperial power''. p 93-94</ref> Otru de los sos más impresionantes legaos foi la compilación uniforme del [[derechu romanu]] na obra del ''[[Corpus Juris Civilis]]'', qu'inda ye la base del [[derechu civil]] de munchos estaos modernos. Esta obra foi realizada na so mayor parte pol [[cuestor]] [[Triboniano]]. El so reináu tamién marcó un puntu álgido na cultura bizantina, y el so programa de construcción dio como frutos obres d'arte tal como la ilesia de [[Santa Sofía]], que sería'l centru de la [[Ilesia ortodoxa]] mientres munchos sieglos. Sicasí, una epidemia devastadora conocida como la [[Plaga de Xustinianu]] a empiezos de la década de los años 540 marcó'l final d'una dómina de rellumanza. Créese que foi un biltu de [[peste negro]], anque nun se sabe a ciencia cierta. L'imperiu entraría nun periodu de perda de territoriu que nun sería revertíu hasta'l sieglu IX. El cronista [[Procopio de Cesarea]] constitúi la principal fonte primaria de la historia del reináu de Xustinianu. El cronista en [[idioma siríacu]], [[Juan d'Éfesu]], escribió tamién una crónica sobre la dómina que nun perduró, pero que ye utilizada como fonte por cronistes posteriores, y qu'añade munchos detalles de valor históricu. Dambos historiadores terminaron amosando enforma rensía contra Xustinianu y contra la so emperatriz, [[Teodora]].<ref>Anque glorifica los llogros de Xustinianu nel so [[panexíricu]] y la so obra ''Guerres'', Procopio tamién escribió un rellatu de calter dafechu contrariu conocida como la ''Historia secreta, na que Xustinianu ye descritu como un gobernante cruel, venal ya incompetente.</ref> Otres fontes inclúin les hestories d'[[Agatías]], [[Menandro Proteutor]], [[Juan Malalas]], el [[Chronicon Paschale]], y les cróniques de [[Marcelino Comes]] y de [[Víctor de Tunnuna]]. La [[Ilesia ortodoxa]] venerar como [[santu]]'l día [[14 de payares]], y tamién ye veneráu por dellos grupos [[ilesia luterana|luteranos]] na mesma fecha.<ref>Na Ilesia ortodoxa, incluyendo l'americana, Xustinianu y la so emperatriz Teodora conmemorar na fecha d'aniversariu de la muerte del primeru, el 14 de payares, anque dellos coleutivos traducen el 14 de payares del [[calendariu xulianu]] al 27 de payares del [[calendariu gregorianu]]. El [[santoral]] luteranu de les ilesies de Missouri y de Canadá tamién recuerden a Xustinianu el 14 de payares.</ref> == Biografía == [[Ficheru:Tauresium, Macedonia1.JPG|thumb|right|260px|Antigua ciudá de [[Tauresio]], ciudá de nacencia de Xustinianu I, na actual [[República de Macedonia]].]] Xustinianu nació nuna pequeña aldea llamada [[Tauresio]],<ref>L'allugamientu exactu d'esti llugar alderícase; los posibles allugamientos inclúin [[Justiniana Prima]], cerca de l'actual [[Lebane]], al sur de [[Serbia]] y [[Taoro]], en [[Iliria]] cerca de l'actual [[Gradešti]], [[Skopie]], [[República de Macedonia]]), nos [[Balcanes]].</ref> alredor del añu [[482]].<ref name="fmg">{{cita web|url=http://www.fmg.ac/Projects/MedLands/BYZANTIUM.htm#_Toc204564466|títulu=Medieval Lands: Byzantium 395–1057|fechaaccesu=20 de febreru de 2012|autor=Cawley, Charles|fecha=14 de febreru de 2011|obra=Foundation for Medieval Genealogy|editorial=fmg.ac}}</ref> La so familia, d'orixe humilde y de llingua [[llatín|llatina]], créese que pudo ser d'oríxenes tracios o ilíricos.<ref>Xustinianu menta'l [[llatín]] como se llingua materna en delles de les sos lleis. Vease Moorhead (1994), p. 18.</ref><ref>{{cita web|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC&pg=PA74&dq=Justinian++latin-speaking+Illyrians&sig=zYSvdt6GBz5kP_raKw6g6XLaFDc|títulu=The Cambridge Companion to the Age of Justinian - Google Boeken|fechaaccesu=14 de payares de 2012|fecha=18 d'abril de 2005|editorial=Books.google.com}}</ref><ref>{{cita web|url=https://books.googlebg/books?id=gOIMSWMtow0C&pg=PA21&lpg=PA21&dq=Justinian+I+thracian&source=bl&ots=wRCZjFIgQo&sig=Ye-SKoXcI-26zfecE7eFUA5tfE4&hl=bg&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA23,M1|títulu=Justinian and Theodora - Robert Browning - Google Книги|fechaaccesu=14 de payares de 2012|editorial=Books.google.bg}}</ref> El [[cognomen]] ''Iustinianus'' (Xustinianu) tomar tres ser adoptáu pol so tíu [[Justino I|Justino]].<ref>La única fonte que tenemos que nos ufierta'l so nome completu ''Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus'' (n'ocasiones el nome qu'apaez ye ''Flavius Anicius Iustinianus''), son dípticos consulares del añu [[521]] nos qu'apaez el so nome.</ref> Mientres el so reináu fundó [[Justiniana Prima]] una ciudá cercana al so llugar de nacencia y qu'anguaño s'atopa nel sureste de Serbia.<ref>{{cita web|url=https://books.google.com/books?id=Ki1icLbr_QQC&pg=PA5&dq=Justiniana+Prima+Leskovac&sig=HIJsYX8oOiEa91xevY1RefCoSIA|títulu=The Serbs - Torca M. Cirkovic - Google Boeken|fechaaccesu=14 de payares de 2012|editorial=Books.google.com}}</ref><ref>{{cita web|url=https://books.google.com/books?um=1&q=Justiniana+Prima+Site+of+an+early+Byzantine+city+located+30+km+south-west+of+Leskovac+in+Serbia&btnG=Search+Books|títulu=Justiniana Prima Site of an early Byzantine city located 30 km south-west of Leskovac in Serbia - My library - Google Books|fechaaccesu=14 de payares de 2012|editorial=Books.google.com}}</ref><ref>{{cita web|url=https://books.google.com/books?id=tG0p_sZH-fEC&pg=PA37&dq=Justiniana+Prima+Leskovac&sig=-aCQO9ruihPJyOqkbBfsVfwlJT4|títulu=Byzantine Constantinople: Monuments, Topography and Everyday Life: Papers ... - Google Boeken|fechaaccesu=14 de payares de 2012|fecha=10 d'abril de 1999|editorial=Books.google.com}}</ref> La so madre, Vigilantia, yera la hermana de [[Justino I|Justino]]. Justino formó parte de la guardia imperial (los [[Excubitores]]) enantes de ser nomáu emperador nel añu [[518]],<ref name=dotma>Robert Browning. "Justinian I" in ''[[Dictionary of the Middle Ages]]'', volume VII (1986).</ref> adoptó a Xustinianu y llevar con él a [[Constantinopla]], asegurando que recibiera una bona educación.<ref name=dotma/> Xustinianu siguió asina'l currículu educativu habitual, centrándose na [[xurisprudencia]], [[teoloxía]] y [[historia]].<ref name=dotma/> Xustinianu sirvió mientres dalgún tiempu colos [[Excubitores]], pero los detalles d'esta dómina temprana desconócense.<ref name=dotma/> El cronista [[Juan Malalas]], contemporaneu de Xustinianu, describe la so apariencia indicando que yera de baxa estatura, de pelo rizáu, cara arrondada y curiosu. Otru cronista contemporaneu, [[Procopio de Cesarea|Procopio]], compara la so apariencia cola del emperador tiránicu [[Domicianu]], anque nesti casu ye probable que se trate d'un llevantu.<ref name="CAH65">Cambridge Ancient History p. 65</ref> Avanzó na so carrera militar con gran rapidez, y abríase ante él un gran futuru cuando en 518 l'emperador [[Anastasio I (emperador)|Anastasio I]] finó. Justino foi proclamáu nuevu emperador, con una significativa ayuda de Xustinianu.<ref name=dotma/> Mientres el reináu de Justino (518–527), Xustinianu foi'l confidente más cercanu al emperador. Xustinianu amosó muncha ambición, y créese que funcionó como virtual rexente muncho primero de que Justino nomar coemperador el 1 d'abril de 527, anque nun esisten evidencies que constaten a ciencia cierta esta opinión.<ref>Moorhead (1994), páxs. 21–22, with a reference to Procopius, [[Secret History]] 8.3.</ref> Cuando Justino empezó a amosar síntomes de senilidad a finales del so reináu, Xustinianu convertir nel gobernante ''[[de facto]]''.<ref name=dotma/> Xustinianu foi nomáu [[cónsul romanu|cónsul]] en [[521]], y más tarde comandante en xefe del exércitu d'oriente.<ref name=dotma/><ref>Esti puestu paez que foi puramente formal; nun esisten evidencies de que Xustinianu tuviera nenguna esperiencia militar. Vease A.D. Lee, "The Empire at War", in: Michael Maas (ed.), ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian'' (Cambridge 2005), páxs. 113–133 (páxs. 113–114).</ref> A la muerte de [[Justino I]], el [[1 d'agostu]] de [[527]], Xustinianu convertir nel únicu soberanu del imperiu.<ref name=dotma/> Como gobernante, Xustinianu demostró gran enerxía. Yera conocíu como «l'emperador que nunca duerme», por cuenta de los sos vezos de trabayu. Sía que non, paez que yera una persona amigable y cercano.<ref>Procopio, ''Historia secreta'', cap. 13.</ref> La familia de Xustinianu venía de una redolada provincial y non bien eleváu, y por esi motivu nun basaba'l so poder na aristocracia tradicional de Constantinopla. Nel so llugar, Xustinianu arrodiar de persones d'estraordinariu talentu, a los qu'escoyía non tantu pol so orixe aristocráticu sinón por meritocracia. Alredor del añu 525 casóse col so amante, la emperatriz [[Teodora]], una exactriz y [[hetera|cortesana]] venti años más nueva qu'él. Xustinianu nun podría casase con ella por cuenta de la diferencia de clases, pero'l so tíu Justino I promulgó una llei dexando'l matrimoniu ente distintes clases sociales.<ref>M. Meier, ''Justinian'', p. 57.</ref><ref>P N Ure, Justinian and his age, p. 200.</ref> Teodora volveríase una figura bien influyente na política imperial, y emperadores posteriores siguiríen el precedente creáu por Xustinianu pa casase con muyeres non pertenecientes a l'[[aristocracia]]. El matrimoniu causó gran escándalu, pero Teodora demostró ser una persona bien intelixente, prudente y bona xulgando a les persones, convirtiéndose nel principal sofitu del so home. Otros individuos de gran talentu al serviciu de Xustinianu fueron [[Triboniano]], el so asesor llegal, [[Pedro'l Patriciu]], diplomáticu y cabeza de la burocracia de palaciu, los sos ministros de finances [[Juan de Capadocia]] y [[Pedro Barsime]], que llograron recaldar impuestos con gran eficiencia, financiando los proyeutos y guerres de Xustinianu, y finalmente grandes xenerales como [[Belisario]] o Narsés. El gobiernu de Xustinianu nun tuvo exentu d'oposición. A empiezos del so reináu tuvo a puntu de perder el tronu por culpa de los [[disturbios de Niká]], y afayóse una combalechadura contra la so vida socatrada por homes de negociu insatisfechos col so gobiernu avanzáu y el so reináu, nel añu 562.<ref>{{cita web|url=http://www.roman-emperors.org/justinia.htm|títulu=DIR Justinian|fechaaccesu=14 de payares de 2012|fecha=25 de xunetu de 1998|editorial=Roman Emperors|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20200205190521/http://www.roman-emperors.org/justinia.htm|fechaarchivu=2020-02-05}}</ref> La segunda metá del so reináu viose asombrada pola [[Plaga de Xustinianu|epidemia de peste]] que se fixo bederre a partir del añu 542. El mesmu Xustinianu cayó enfermu a empiezos d'esa década, pero recuperóse. Teodora morrió en 548, pue que de cáncer,<ref>Robert Browning, ''Justinian and Theodora'' (1987), 129; James Allan Evans, ''The Empress Theodora: Partner of Justinian'' (2002), 104</ref> a una edá relativamente nueva y Xustinianu sobrevivir casi venti años. Xustinianu, que siempres amosara gran interés polos discutinios teolóxiques y que participara viviegamente n'alderiques sobre la doctrina cristiana,<ref>Pueden atopase trataos de teoloxía escritos por Xustinianu en ''[[Patrologia Graeca]]'', Vol. 86.</ref> fíxose inda más devotu mientres los últimos años de la so vida. Cuando morrió, el [[14 de payares]] de [[565]],<ref name="fmg" /> facer ensin descendencia. Asoceder nel tronu [[Justino II]], fíu de la so hermana Vigilantia y casáu con Sofía, la sobrina de la emperatriz Teodora. El cuerpu de Xustinianu foi soterráu nun mausoléu na [[Ilesia de los Santos Apóstoles]]. El so reináu tendría un gran impautu na historia mundial, dando llugar a una nueva era na historia del Imperiu bizantín y de la [[Ilesia ortodoxa]]. Foi l'últimu emperador qu'intentó recuperar los territorios que tuvo'l [[Imperiu romanu]] en tiempos de [[Teodosio I]], y con esti fin punxo en marcha grandes campañes militares. Tamién desenvolvió una colosal actividá constructiva, emulando la de los grandes emperadores romanos del pasáu. === Disturbios de Niká === {{AP|Disturbios de Niká}} Les polítiques y les eleiciones de Xustinianu, y n'especial la so opción por utilizar conseyeros eficientes anque impopulares, por pocu cuésten-y el tronu a empiezos del so reináu. En xineru de 532, les facciones de les [[carreres de carros]] en [[Constantinopla]], que de normal s'atopaben estremaes y engarraes ente elles, xunir nuna revuelta contra Xustinianu que recibió'l nome de los [[disturbios de Niká]], en base al berru de guerra qu'utilizaben los rebeldes (''Niká'', que significa ''victoria''). Obligaron a Xustinianu a despidir a Triboniano y a otros dos de los sos ministros, y depués intentaron derrocar al propiu Xustinianu pa reemplaza-y col senador [[Hipacio]], sobrín del anterior emperador [[Anastasio I (emperador)|Anastasio I]]. Ente que los ensames provocaben revueltes nes cais, Xustinianu llegó inclusive a valorar la posibilidá d'escapar de la ciudá, pero permaneció na ciudá afaláu poles pallabres de la so esposa Teodora que, según Procopio, alegaba preferir la muerte a perder la dignidá imperial. A lo llargo de los siguientes dos díes, ordenó una brutal supresión de les revueltes polos sos xenerales, Belisario y [[Mundus]]. Procopio rellata que nel hipódromu morrieron 30.000<ref name="riot">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 200</ref> ciudadanos desarmaos. Ante la insistencia de Teodora, y aparentemente contra'l so criteriu inicial,<ref>Diehl, Charles. ''Theodora, Empress of Byzantium'' ((c) 1972 by Frederick Ungar Publishing, Inc., transl. by S.R. Rosenbaum from the original French ''Theodora, Imperatice de Byzance''), 89.</ref> los sobrinos d'Anastasio tamién fueron executaos.<ref>Vasiliev (1958), p. 157.</ref> La destrucción que s'arrobinó pela ciudá de Constantinopla mientres les revueltes foi bien elevada. Sicasí, dexó-y a Xustinianu la oportunidá de crear una serie d'arrogantes nuevos edificios, y n'especial l'almirada [[ilesia de Santa Sofía]]. == Actividá militar y campañes de Belisario == [[Ficheru:Byzantium550.png|thumb|300px|Mapa del [[Imperiu romanu d'Oriente]] en 550 d.C. En verde les conquistes mientres el reináu de Xustinianu I.]] Unu de los llogros más espectaculares del reináu de Xustinianu foi la recuperación de grandes territorios del Mediterraneu occidental, qu'habíen alloriáu sumiendo del control imperial a lo llargo del sieglu V.<ref>Pal rellatu de les guerres de Xustinianu vease Moorhead (1994), páxs. 22–24, 63–98, and 101–9.</ref> Como emperador cristianu romanu, Xustinianu consideraba que yera'l so deber divín restaurar l'[[Imperiu romanu]] a les sos antigües fronteres. Anque nunca participaría personalmente nes campañes militares, presumió de les sos victories nos prefacios de les sos lleis y fizo que fueren conmemoraes nes obres artístiques del so reináu.<ref>Vease A.D. Lee, "The Empire at War", in: Michael Maas (ed.), ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian'' (Cambridge 2005), páxs. 113–33 (páxs. 113–14). Pal puntu de vista de Xustinianu veanse los testos del ''Codex Iustinianus'' 1.27.1 y ''Novellae'' 8.10.2 y 30.11.2.</ref> Reconquistar fueron llevaes a cabu principalmente pol so xeneral Belisario.<ref>Xustinianu namái taría presente en batalla nuna ocasión, na campaña contra los hunos del añu 559, cuando yá yera un home bien mayor. Esta campaña foi esencialmente simbólica y, anque nun se llegó a lluchar nenguna batalla, l'emperador celebraría una entrada trunfal a la so vuelta a la capital. (Vease Browning, R. ''Justinian and Theodora.'' London 1971, 193.)</ref> La ideoloxía de la ''[[Recuperatio Imperii]]'' ye una formulación que respuende a los sentimientos estendíos ente amplies capes de la población de la ''Pars Occidentalis'' (sobremanera ente l'elementu senatorial urbanu y sectores venceyaos cola alministración) y en parte del gobiernu del [[Imperiu d'Oriente]], que intelectualmente xuega cola continuidá imperial n'Occidente; ello ye que'l sentimientu de ''romanitas'' atopar nel [[sieglu VI]]— llargamente estendíu por tol Imperiu y ye correspondíu pola ideoloxía oficial del gobiernu imperial —según la cual ésti non fundir n'Occidente sinón que los bárbaros gobiernen ellí en nome del emperador d'Oriente— y per parte de la ''[[intelligentsia]]'' de Constantinopla (por casu, ye'l casu del escritor [[Juan Lido]], contemporaneu de Xustinianu). Estos sentimientos son aprovechaos pola alministración justiniana pa realizar, precisamente, una política d'acordies con ellos (fora sincera o comenenciuda). Xustinianu yera'l rei de too, por asina llamalo; yera'l mayor responsable tanto militar como relixosu. === Guerra contra l'Imperiu sasánida (527-532) === Xustinianu heredó del so tíu una serie d'hostilidaes en cursu ente l'Imperiu bizantín y l'[[Imperiu sasánida]].<ref>Vease Geoffrey Greatrex, "Byzantium and the East in the Sixth Century" en: Michael Maas (ed.). ''Age of Justinian'' (2005), páxs. 477–509.</ref> En 530, l'imperiu bizantín llogró ganar a un exércitu persa na [[batalla de Dara]], anque al añu siguiente les fuercies romanes comandadas por Balisario fueron ganaes na [[batalla de Calinico]]. A la muerte del rei [[Kavad I]], en setiembre de 531, Xustinianu concluyó un tratáu de paz de duración indefinida conocíu como la [[Paz Eterna]]<ref name="gold">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 195.</ref> col so socesor, [[Cosroes I]] (532). Esti tratáu sirviría p'asegurar la frontera oriental, dexando a Xustinianu dirixir la so atención escontra l'oeste, onde los pueblos xermánicos de relixón [[arrianismu|arriano]] asitiárense nos territorios del antiguu [[Imperiu romanu d'Occidente]]. === Campañes contra'l reinu vándalu (533–534) === [[Ficheru:Mosaic of Justinian I - Sant'Apoilinare Nuovo - Ravenna 2016.png|thumb|Imaxe de Xustinianu n'edá avanzada; mosaicu na [[Basílica de San Apolinar Nuovo]], en [[Rávena]] (posible semeya modificada de [[Teodoricu el Grande]].]] En mayu de [[530]], el monarca probizantino [[Hilderico]] foi depuestu pol so primu [[Gelimer]] aduciendo que la so falta de personalidá llevaren a los vándalos a ser ganaos poles tribus mores. Les protestes de Xustinianu por que Hilderico pudiera tornar a [[Constantinopla]] nun fueron escuchaes, polo que preparó con curiáu una campaña que tenía de combinar eficacia militar y sobriedá de costos. [[Juan de Capadocia]], responsable de les finances del Imperiu y opuestu a la guerra, aportó a la fin a llevar los gastos de la campaña d'una forma ríxida. Belisario, el xeneral más brillosu d'Oriente foi l'encargáu de llevar les armes. La decisión d'atacar el [[Vándalos|reinu vándalu]] coincidió cola apaición nésti d'una serie de debilidaes. La simbiosis ente invasores ya invadíos nun llegó nunca a consolidase, lo cual xeneró hostilidaes colos postreros. El mieu a revueltes internes conduxera a la desfortificación de los nucleos urbanos por mieu a qu'acoyeren revueltes. De la mesma un xeneral [[godu]] que rexía Cerdeña en nome del monarca de [[Cartago]], pretendió con ayuda militar oriental gobernar de forma independiente, pero foi deteníu por Gelimer, primero que dicha ayuda llegara. La flota oriental, compuesta por 92 [[dromón|dromones]] qu'escoltaben 500 tresportes, abandonó los puertos de Constantinopla a mediaos de xunu de 533 y, vía [[Sicilia]] algamó les mariñes africanes al cabu de tres meses, desembarcando na ciudá de Caput Vada, na actual [[Tunicia]], con un exércitu d'unos 15.000 homes, más un númberu indetermináu de tropes auxiliares bárbares. Belisario atopó escasa resistencia, y venció a los vándalos, que fueren tomaos dafechu por sorpresa, na [[batalla de Ad Decimum]], el [[14 de setiembre]] de [[533]]. Más tarde volvería gana-yos na [[batalla de Tricamerón]], n'avientu, tres la cual Belisario tomó la ciudá de [[Cartago]]. Gelimer, medrosu de que entronizaran al depuestu rei, executara a Hilderico enantes de la cayida de Cartago y fuxó a los rebordes montascosos nel monte Pappua, en [[Numidia]]. Finalmente optó por apurrir se a finales de marzu de 534. Belisario conducir hasta Constantinopla, onde'l xeneral foi recibíu con grandes honores y hasta cola celebración d'un [[trunfu romanu]], ceremonia que mientres sieglos había estáu acutada al emperador. La provincia foi anexonada al Imperiu. Les islles de [[Cerdeña]], [[Córcega]], les [[islles Baleares]], y la fortaleza de [[Ceuta]], cerca del [[estrechu de Xibraltar]], tamién pasaron al control bizantín na mesma campaña.<ref>Moorhead (1994), p. 68.</ref> Creóse una prefeutura africana, centrada en Cartago, n'abril del añu 534,<ref>Moorhead (1994), p. 70.</ref> anque se econtraría cerca del colapsu mientres los siguientes 15 años, envolubrada en guerres contra los [[moru|moros]] y motinos militares. L'área nun sería pacificada dafechu hasta l'añu 548,<ref>{{citation | last = Procopius | títulu = De Bello Vandalico | chapter = II.XXVIII}}</ref> anque permanecería pacificada a partir d'esi momentu mientres enforma tiempu, llegando a esfrutar de cierta prosperidá. La recuperación de la provincia d'África costó al imperiu alredor de 100.000 llibres d'oru.<ref name="tulane.edu">{{citation | url = http://www.tulane.edu/~august/H303/handouts/Finances.htm | títulu = Early Medieval and Byzantine Civilization: Constantine to Crusades | publisher = Tulane }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309095541/http://www.tulane.edu/~august/H303/handouts/Finances.htm |date=2008-03-09 }}</ref> === Campañes contra'l reinu ostrogodu, primer fase (535-540) === {{AP|Guerra Gótica (535–554)}} Al igual qu'asocedió n'África, los problemes dinásticos nel reinu ostrogodu d'Italia supunxeron una oportunidá pa la intervención militar del imperiu bizantín. A la muerte de [[Teodoricu el Grande]] el control de la política [[Ostrogodos|ostrogoda]] cayó en manes de la so fía [[Amalasunta]], que exerció'l poder en nome del rei neñu Atalarico, hasta qu'ésti finó'l 2 d'ochobre de 534. La rexencia carauterizar por un viraje políticu escontra Oriente, xenerando una fuerte oposición interna. La puesta desapaición del so fíu forzó a la rexente a la busca d'un monarca formal, tres el que siguir moviendo los filos del gobiernu. L'escoyíu foi [[Teodato]], col que se casó a fines de 534. Sicasí, Teodato fixo prisionera a la reina, zarrándola nuna residencia na islla Martana, nel [[llagu Bolsena]], onde la fixo asesinar en 535, posiblemente a instigación de Teodora que buscaba un ''[[casus belli]]'' pa la intervención de Xustinianu. Esi mesmu añu Xustinianu daría dos golpes de mano que-y dexaron tomar Sicilia, al mandu de Belisario y [[Dalmacia]], por [[Mundus|Ilírico Mundu]]. Teodato recurrió a una embaxada papal, pero unvió una embaxada Imperial paralela al propiu monarca ostrogodu pa establecer un alcuerdu secretu de cesión d'Italia al imperiu. Los diversos contratiempos que travesaba l'Imperiu nesi momentu, como la revuelta d'[[África (provincia romana)|África]] y la recuperación de territorios por xermanos en Dalmacia inducieron a Teodato a romper el compromisu y a faer frente a los exércitos de Xustinianu. Xustinianu reorganizó la xerarquía militar pa poder poner al mandu de les campañes italianes a Belisario yá que Mundu finara na ofensiva de [[Dalmacia]]. Nel so llugar poner a [[Constantín (comandante)|Constantiniano]], que recuperó la ofensiva en Dalmacia, reocupando Salona y espulsando a los ostrogodos de la rexón. Belisario invadió [[Sicilia]] esi mesmu añu al mandu de 7.500 homes<ref name="Norw">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 215</ref> y avanzó dientro d'Italia, escalando [[Nápoles]] y prindando la ciudá de [[Roma]] el [[9 d'avientu]] de [[536]]. Aquel día, Teodato fuera depuestu pol so exércitu, qu'escoyó al rei [[Vitiges]], comandante del so guardia personal, nel so llugar. Ésti axuntó un gran exércitu y asedió Roma ente febreru de 537 y marzu de 538, pero foi incapaz de volver tomar la ciudá. Xustinianu unvió a otru xeneral a Italia, Narsés, pero les tensiones ente Narsés y Belisario estropiaron el progresu de la campaña. [[Milán]] foi tomada, pero puestu foi recapturada y esfarrapada polos ostrogodos. Xustinianu fixo volver a Narsés en 539, y aquel día la situación militar volviérase de nuevu en favor de los bizantinos, y en 540 Belisario algamó la capital ostrogoda de [[Rávena]]. Ende recibió la ufierta de los ostrogodos de ser proclamáu [[emperador romanu|emperador romanu d'occidente]] coles mesmes que llegaben al llugar unviaos de Xustinianu p'axustar una paz qu'asitiaría la rexón al norte del [[ríu Po]] en control de los godos. Belisario asonsañó aceptar la ufierta y entró na ciudá en mayu de 540, pa reclamala nesi momentu pal imperiu.<ref>Moorhead (1994), páxs. 84–86.</ref> Entós foi llamáu de vuelta a Constantinopla, onde allegó con Vitiges y la so muyer [[Matasunta]] como cautivos. === Guerra col Imperiu Sasánida (540-562) === [[Ficheru:Justinian Multiple Solidi.jpg|thumb|left|300px|Dibuxu d'un medallón nel que se celebra reconquistar d'África, c. 535.]] Belisario fuera llamáu de vuelta a Constantinopla a la vista d'una vuelta a les hostilidaes col Imperiu sasánida. Tres una revuelta contra l'imperiu n'[[Armenia]] a finales de la década de los años 530, y posiblemente motivada poles súpliques de los embaxadores ostrogodos, el rei [[Cosroes I]] rompió la "Paz Eterna" ya invadió el territoriu romanu na primavera de 540.<ref>Vease Moorhead (1994), p. 89 ff., Greatrex (2005), p. 488 ff., y especialmente H. Börm, "Der Perserkönig im Imperium Romanum", in: ''Chiron'' 36, 2006, p. 299 ff.</ref> Primero escaló [[Aleppo]] y depués [[Antioquía]] (n'ónde dexó a la guarnición de 6.000 homes abandonar la ciudá),<ref name="gold2">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 229</ref> asedió [[Daras]], y dempués dirixóse a atacar al pequeñu, pero estratéxicamente significativu reinu de [[Lázica]], cerca del mar Negru, llogrando tributos de les ciudaes que diba dexando tras. Obligó a Xustinianu a pagar 5.000 llibres d'oru, más 500 llibres añales adicionales.<ref name="gold2"/> Belisario llegó a Oriente en 541, pero, tres dellos ésitos, foi llamáu de nuevu a Constantinopla en 542. Los motivos de la so llamada desconócense, anque pudo habese por cuenta de que a la Corte imperial llegaron rumores de desllealtá pela so parte.<ref>Procopio menta esti eventu tantu nes ''Guerres'' como na ''Historia Secreta'', pero ufierta dos explicaciones dafechu distintes. Les evidencies alderíquense de volao en Moorhead (1994), páxs. 97–98.</ref> El biltu d'una grave [[plaga de Xustinianu|plaga]] causó una ablayada de les hostilidaes en 543. Al añu siguiente Costroes ganó a un exércitu bizantín de 30.000 homes,<ref name="Nor2">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 235</ref> pero nun tuvo ésitu nel asediu de la ciudá d'[[Edessa]]. Nenguna de les partes llogró meyores, y en 545 alcordóse una tregua pa la parte sur de la frontera romanu-persa. La guerra en Lázica siguió nel norte mientres dellos años, hasta que s'alcordó una segunda tregua en 557, que siguiría col alcuerdu de paz de cincuenta años de 562. Nel tratáu, los perses aportaron a abandonar Lázica en cuenta de que l'Imperiu bizantín abonara un tributu añal de 400 o 500 llibres d'oru (30,000 ''solidi'').<ref>Moorhead ((1994), p. 164) ufierta la cifra menor, Greatrex ((2005), p. 489) la mayor.</ref> === Campañes contra'l reinu ostrogodu, segunda fase (541-554) === Ente que l'esfuerciu bélicu centrar n'Oriente, la situación n'Italia empeoró. Los ostrogodos, dirixíos polos reis [[Hildibaldo]] y [[Erarico]] (dambos asesinaos en 541) y, especialmente, por [[Totila]], consiguieron rápides meyores. Tres la so victoria na [[batalla de Faventia]] en 542, reconquistaron les principales ciudaes del sur d'Italia, y llueu tuvieron nel so control la mayor parte de la península. Belisario foi unviáu de vuelta a Italia a finales de 544, pero escarecía de tropes abondes pa dar la vuelta a la situación. Al nun llograr meyores, foi retiráu del mandu en 548, anque enantes tuvo ésitu nuna batalla marítima contra 200 naves godes. Mientres esti periodu la ciudá de Roma camudó de manes en trés causes más: primero foi tomada y despoblada polos godos n'avientu de 546, dempués reconquistada polos bizantinos en 547, y tomada finalmente polos godos en xineru de 550. Totila tamién escaló Sicilia y atacó la mariña griega. Finalmente, Xustinianu unvió una fuercia d'aproximao 35.000 homes (2.000 de los cualos fueron derivaos a invadir el sur de la [[península ibérica]] en manes de los [[Visigodos]]) sol mandu de Narsés.<ref name="Nor3">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 251</ref> L'exércitu llegó a Rávena en xunu de 552 y ganó a los ostrogodos decisivamente na [[batalla del Monte Lactarius]], n'ochobre d'esi añu, acabando cola resistencia goda. En 554 foi ganada una invasión a gran escala de los [[pueblu francu|francos]] na [[batalla de Casilino]], qu'aseguró'l control d'Italia, anque a Narsés llevaría-y dellos años amenorgar los restantes puntos de resistencia góticos. A la fin de la guerra, Italia quedaba asegurada con una guarnición de 16.000 homes,<ref name="Nor">J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 233</ref> teniendo la conquista un costu económicu averáu d'unes 300.000 llibres d'oru.<ref name="tulane.edu"/> El preciu de la conquista del [[reinu ostrogodu d'Italia|reinu ostrogodu]] quiciabes podría considerase escesivu. Provocáronse continues campañes de gastadura, siendo víctima principal la población itálica que sufrió la destrucción del so texíu social, granible, políticu y foi azotada pola [[peste]]. Los venti años de llucha aceleraron dramáticamente la transición al mundu medieval. Roma perdió la so entidá urbana y dexó de ser la ciudá por antonomasia del [[mundu mediterraneu]]. La ''Pragmática Sanción'' de 554, por aciu la cual Italia yera reintegrada al Imperiu romanu, ratificaba la situación ''de facto'' al otorgar a los obispos el control de diversos aspeutos de la vida civil (como l'actividá de los xueces civiles) y l'alministración de les ciudaes, poniéndolos a cargu del suministru, l'[[Cura anonniae|anona]] y los trabayos públicos, de la que quedaben exentos de l'autoridá de los funcionarios imperiales.<ref>[[Thierry Dutour|D<small>UTOUR</small>, Thierry]] (2003): ''La ciudá medieval. Oríxenes y trunfu de la Europa urbana''. Paidós, Buenos Aires, 2005, p. 90. ISBN 950-12-5043-1</ref> === Campañes contra'l reinu visigodu (552) === {{AP|Provincia de Spania}} [[Ficheru:Spanish Visigothic gold tremisses in the name of emperor Justinian I with cross on breast 7th century.jpg|thumb|left|[[Tremís]] visigóticu acuñáu en nome del emperador Xustinianu I nel sieglu VII. [[Muséu Británicu]].]] Adicionalmente a les otres conquistes efectuaes, l'imperiu llogró establecer la so presencia nuna parte de la [[Hispania visigoda]]. Cuando l'usurpador [[Atanagildo]] solicitó ayuda na so guerra civil contra'l rei [[Agila I]], Xustinianu fixo llegar una fuercia de 2.000 homes que, según l'historiador [[Jordanes]], yeren comandadas pol [[prefeutu del pretorio]] [[Liberio]].<ref>''Getica'', 303</ref> Los bizantinos tomaron [[Cartaxena (España)|Cartaxena]] y otres ciudaes de la mariña sureste, fundando la nueva [[provincia de Spania]] que finalmente alcordaríen con Atanagildo, una vegada convertíu en rei, siendo decisiva la collaboración oriental pa decantar la guerra civil nel reinu peninsular hispanu a favor d'aquel candidatu frente a Agila. Pero la compensación territorial nunca foi plataforma pa la conquista de l'antigua Hispania, ello ye que les zones concedíes en 552 empezaron a menguar nes décades siguientes, especialmente mientres el reinu de [[Leovixildu]], hasta la so desapaición nel 624, en que los bizantinos fueron definitivamente espulsaos pol rei [[Suintila]]. Sicasí, la conquista de la provincia de Spania supunxo l'apoxéu de la espansión del imperiu bizantín nel Mediterraneu. === Frente a los eslavos === Los eventos que tuvieron llugar a finales del reináu de Xustinianu demostraron que la mesma Constantinopla nun taba a salvo d'incursiones bárbares dende'l norte, hasta'l puntu de qu'inclusive'l relativamente benévolu historiador [[Menandro Proteutor]] vese obligáu a esplicar la incapacidá del emperador de protexer el so capital sobre la base de la debilidá del so cuerpu a una edá avanzada.<ref>W. Pohl, "Justinian and the Barbarian Kingdoms", in: Maas (2005), páxs. 448–476; 472</ref> Nos sos esfuercios por anovar l'Imperiu romanu, Xustinianu espurrió peligrosamente los sos recursos ensin tener en cuenta les realidaes de la Europa del sieglu VI.<ref>Vease Haldon (2003), páxs. 17–19.</ref> Paradóxicamente, la gran escala de los ésitos de Xustinianu probablemente contribuyeron al posterior cayente del imperiu.<ref>Vease Pohl, ibidem.</ref> Los [[eslavos]] ocupaben una zona xeográfica entemedia ente los conxuntos xermánicos y esteparios. Esto, sumáu a una variedá de pueblos, faía que les incursiones fueren habituales nos [[Balcanes]]. A pesar de les contundentes victories anteriores de Xermanu y Mundu sobre eslavos y [[Bulgaria|búlgaros]], estos postreros enfusaron fondamente nel espaciu griegu a empiezos de 540 hasta llegar al [[ismu de Corinto]], na típica incursión de botín y cautivos que nun produció daños de cuantía nin la perda de puntos d'importancia. Los eslavos pela so parte llegaron hasta [[Dirraquio]]. Les espediciones de los cotrigures fueron más contundentes, llegando a cruciar el Danubiu xeláu y llegando ensin oposición hasta [[Mesia]] y [[Escitia]], dende onde llegaron a [[Tracia]] y estremaron les sos fuercies en dos pelotones de saquéu. El mesmu [[Zabergan]] presentar en Constantinopla con 7000 caballeros, Belisario tuvo que salir del so retiru pa liderar una contraofensiva qu'esconxuró l'amenaza. == Compilación justiniana == {{AP|Corpus iuris civilis}} {{cita|La maxestá imperial convién que non yá tea honrada coles armes sinón tamién fortalecida poles lleis, por qu'en unu y otru tiempu, asina'l de guerres como'l de paz, puedan ser bien gobernaos, y el principiu romanu subsista vencedor non solamente nos combates colos enemigos (...) Y asina dempués de cincuenta llibros del Digesto o de les Pandectas en que s'arrexuntó tou esi derechu antiguu y los cualos fiximos valiéndonos del mesmu Triboniano (...), mandamos que les mesmes Instituciones estremar nestos cuatro llibros, por que constituyan los primeros elementos de tola ciencia del derechu...|''Instituta'' de Xustinianu; Proemio; «Imperatoriam Majestatem»<ref>''Cuerpu del Derechu civil romanu''. García del Corral. Tomu I, páx.5 y siguientes.</ref>}} [[Ficheru:Diptych Barberini Louvre OA9063 whole.jpg|right|thumb|250px|[[Dípticu Barberini]], que se cree que representa a Xustinianu o a Anastasio I.]] Xustinianu llogró gran fama arriendes de les sos reformes llexislatives, y n'especial arriendes de la revisión y compilación de tol [[Derechu romanu]].<ref>{{cita web|url=http://www.constitution.org/sps/sps.htm|títulu=S. P. Scott: The Civil Law|fechaaccesu=14 de payares de 2012|fecha=19 de xunu de 2002|editorial=Constitution.org}}</ref> Partiendo de la premisa de que la esistencia d'una comunidá política fundar nes armes y les lleis, Xustinianu punxo especial atención a la [[ordenamientu xurídicu|llexislación]] y pasó a la posteridá por ser l'inspirador del ''[[Corpus iuris civilis]]''. La intención d'esti códigu yera arrexuntar una serie de lleis de la xurisdicción romana y harmonizala tolo posible cola [[cristianismu|cristiana]] con cuenta de crear un Imperiu homoxéneu. El so pensamientu arredoló, mientres tola so actividá como emperador, na idea del poder imperial sofitáu pola gracia divina, ye dicir que l'emperador yera'l representante de Dios sobre la Tierra. La monumental compilación del derechu romanu realizada al entamu del reináu del Emperador (años 528 a 534) en llingua predominantemente llatina conclúi la evolución xurídica del derechu de Roma. Sobre ella efectuaránse los renacíos estudios romanísticos, a partir del sieglu XI, y va fundase la receición del derechu romanu nos países greco-llatinos y n'Alemaña. La totalidá de la obra llexislativa de Xustinianu conozse anguaño como'l ''[[Corpus iuris civilis]]''. Ta compuestu pol ''[[Codex Iustinianus]]'', el ''[[Digesto]]'' o ''Pandectas'', les ''[[Institutas]]'', y les ''[[Novellae Constitutiones|Novellae]]''. Les ''Institutas'' de Xustinianu van ser la conclusión de repitíos intentos previos n'axuntar el derechu vixente nun cuerpu llegal, recoyendo tantu les ''leges'' como los ''iura''. Van Collaborar en tal emprendimiento les escueles de Berito y Constantinopla, al traviés de xuristes integrantes d'elles.<ref>''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9.</ref> === Códigu === Pola constitución ''Haec Quae Necessario'', del 13 de febreru del 528, l'emperador Xustinianu noma una comisión a la que-y encarga realizar un códigu, utilizando los anteriores ([[Códigu Gregorianu|Gregorianu]], [[Códigu Hermogeniano|Hermogeniano]] y [[Códigu Teodosiano|Teodosiano]]) según tamién les constituciones posteriores. Teníen la facultá de modificar les constituciones axuntando delles nuna, o estremándoles conforme les materies, según fueren derogaes, o nun respondieren a les necesidaes. La xera foi curtia y publicóse el Códigu'l 9 d'abril del añu 529 (constitución ''Summa Reipublicae'') y entrando en vigencia siete díes dempués. Sicasí, cuatro años más tarde foi modificáu, por haber quedáu anticuada la primer escoyeta de les lleis. El códigu del 529 ye conocíu como ''Codex Verus''. El nuevu códigu (''Codex Novis'' o ''Codex Iustinianus Repetitae Praelectionis'') ta estremáu en 12 llibros, los que de la mesma, subdividir en títulos. Delles constituciones tán redactaes en griegu, siendo la más antigua la del [[emperador Adriano]]. El primer llibru trata de derechu eclesiásticu y públicu polo xeneral; del segundu al octavu de derechu priváu; el novenu de derechu penal y el procedimientu correspondiente; los postreros de derechu alministrativu. Al sancionase'l códigu del añu 529, dispúnxose la prohibición de recurrir a códigos y noveles anteriores. Asina na constitución ''Códiz confirmando'', Xustinianu dispón: {{cita|Prohibimos a los que pleitien y a los abogaos so pena de faese culpables de falsedá, el que citen otres constituciones que les ensertes nel nuesu códigu, y que les citen d'otra manera que na que nél s'atopen; la invocación d'eses constituciones, añadiendo a elles les obres de los antiguos intérpretes del derechu, tien de bastar pa resolver tolos pleitos, anque escarezan de fecha, o nun fueren n'otru tiempu más que rescriptos particulares.<ref>''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9.</ref>}} === Digesto o Pandectas === De les distintes partes que componen el ''Corpus iuris civilis'', el Digesto resultaría ser la única ensin precedentes, como lo señalaría'l mesmu Xustinianu. Una vegada publicáu'l primer códigu, al traviés d'una serie de constituciones, l'Emperador ordenó'l ''Digesto''. El 15 d'avientu del 530, pola constitución Deo Auctore autorizar al cuestor [[Triboniano]] por qu'entame una comisión pa encarar dicha xera. La obra monumental foi concluyida'l 30 d'avientu del 533. Pa ello teníen de redactar un cuerpu llegal que contuviera la obra de los jurisprudentes (''iura''). Surdiría asina'l ''Digesto'', pallabra llatina que significa que de lo que s'allugara metódicamente, o ''Pandectas'', d'etimoloxía griega, significa lo qu'entiende tou. {{cita|Más al proceder al exame de tol material comunicónos la mentada excelencia (Triboniano) que los antiguos escribieren casi 2.000 llibros, que tomaben más de 3 millones de llinies que yera necesariu lleer y atentamente esplorar por entero, pa escoyer lo meyor de toos ellos (...).|Xustinianu}} La obra integrar con 50 llibros; cada llibru ta estremáu en títulos (salvo los númberu 30, 31 y 32), subdividíos en fragmentos y de la mesma en parágrafos. Dos tercios de los fragmentos conteníos nel Digesto pertenecen a los xuristes de la llei de cites ([[Gayo]], [[Ulpiano]], [[Paulo (xurista)|Paulo]], [[Papiniano]] y [[Herenio Modestino|Modestino]]). D'éstos, la mayor parte pertenez a Paulo. D'otros siete xuristes emanan una cuarta parte de los Iura (Cervidio Seavola, Xulianu, Marcianu, Pomponiu, Jaboleno, Africanu y Marcelo). El restu de la obra partir n'opiniones d'otros 27 xuristes (como [[Celso]], Florentino, Labeón, Neracio, Próculo, Sabín, ente otros).<ref>''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9.</ref> === Institutas === Ye un tratáu elemental de derechu destináu a la enseñanza empobinada a la mocedá vidueña d'estudiar lleis. Esta obra debía allanar les dificultaes que pol volume y la complexidá del Digesto torgaben l'estudiu de les instituciones xurídiques, direutamente de les Pandectas. Reemplazando obres utilizaes daquella, especialmente les Institutas de [[Gayo]]. Antes de concluyise'l Digesto, la comisión dio términu a la xera que foi publicada'l 21 de payares de 533, por aciu la constitución ''Imperatoriam Maiestatem''. Pola constitución Tanta, xunto al Digesto, establecióse la vixencia de les Institutas a partir del 30 d'avientu de 533. Pa les Institutas basar n'obres elementales de la xurídica clásica y postclásica como les Institutas de Gayo, les de [[Marcianu]], [[Ulpiano]] y Florentino. El so conteníu yera obligatoriu pa los ciudadanos romanos y resulta ser fonte real de derechu. Tán estremaes en 4 llibros, encetando les temes esenciales del arte xurídico: les persones, les coses y les aiciones.<ref>''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9.</ref> === Novellae Constitutiones === Na Edá Media empezar a incluyir, como integrando'l ''Corpus iuris civilis'' un cuerpu llexislativu comprensivu d'una serie de constituciones dictaes con posterioridá a los códigos (''Vetus'' y ''Novis'') les ''Quinquaginta decisiones'', el Digesto y les Institutas. Entiende la obra llexislativa de Xustinianu a partir de 534 hasta la so muerte nel añu 565, la mayoría en griegu y dalgunes en llatín. Tomaben distintes materies, siendo escases les referíes a derechu priváu. Y fueron publicaes con calter priváu por dellos autores col nome de ''Novelles'' o ''Novellae leges'' (Nueves lleis). Hai de solliñar qu'en vida del Emperador, nun hubo escoyeta oficial llindándose al [[Cuestor]] de palaciu a rexistrales pa ser publicaes dacuando. * Alredor del añu 535 apaez una coleición conocida como ''Epitome Juliani'', por ser atribuyida a [[Salvio Xulianu|Xulianu]], profesor de derechu de [[Constantinopla]]. Nesta coleición tópense 124 constituciones en llatín, amenorgándose a 122 por repetición de dos d'elles. Inclúi les constituciones dictaes ente los años 535 y 555. * Nel añu 556 conozse una segunda coleición, con autor desconocíu, de 134 constituciones en llatín, conocida como les ''Auténtiques''. * La ''Coleición griega'', concentra nel so idioma orixinal Noveles tanto griegues como llatines. Sería realizada nel 578 ya integrar 158 noveles de Xustinianu y otros emperadores posteriores como [[Justino II]] y [[Tiberiu II]]. Cuando nésta coleición apaecen un grupu de 13 Noveles de Xustinianu incorporaes como apéndiz son conocíes como ''Edicta Justiniani''. * Otra obra foi conocida pola llegada de xuristes bizantinos y manuscritos griegos, una vegada cayíu l'Imperiu Oriental. Con 168 constituciones tenía'l so orixe en Constantinopla. * [[Juan Antioqueno]] (L'Escolásticu, patriarca de Constantinopla) realizó una coleición de cánones estrayíos de les Sagraes Escritures, la patrística, los conceyos y sínodos. Depués de la muerte de Xustinianu y enantes del 578 correllacionó la so obra coles disposiciones de les Noveles de Xustinianu.<ref>''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9.</ref> == Política relixosa == La política relixosa de Xustinianu reflexó'l convencimientu imperial en que la unidá del Imperiu presuponía necesariamente la unidá de fe; y ello significaba de xuru qu'esta fe namái podía ser la [[Ilesia ortodoxa|ortodoxa]]. Xustinianu vía la ortodoxa de la relixón imperial amenazada por diverses corrientes relixoses, y especialmente pol [[monofisismu]], que tenía munchos adeptos nes provincies orientales de Siria y Exiptu. La doctrina monofisista fuera condergada como una [[herexía]] pol [[Conceyu de Calcedonia]] de [[451]], y les polítiques tolerantes contra esta corriente del emperador [[Zenón (emperador)|Zenón]] y [[Anastasio I (emperador)|Anastasio I]] fueren una fonte de tensión na rellación del imperiu colos obispos de Roma. Justino revirtió l'enclín, confirmando la doctrina de Calcedonia, y condergando abiertamente a los monofisistas. Xustinianu siguió esta política, ya intentó imponer la unidá relixosa a los sos súbditos por aciu compromisos doctrinales que pudieren ser válidos pa toos, política que se demostró inútil al nun satisfaer a nenguna de les partes implicaes. Escontra finales de la so vida, Xustinianu inclinóse inda más escontra la doctrina monofisista, especialmente na so corriente del [[aftartodocetismu]], pero morrió enantes de promulgar nengún tipu de llexislación que pudiera alzar les sos enseñances al estatus de dogma. La emperatriz Teodora simpatizó dende'l principiu colos monofisistas y dizse que pudo ser una fonte constante d'intrigues promonofisistas na corte imperial mientres los primeros años. Nel cursu del so reináu, Xustinianu, que tenía un xenuinu interés en temes teolóxiques, llegó a escribir diversos trataos na materia.<ref>Éstos pueden ecnontrarse en Migne's Patrologia Graeca, Vol. 86.</ref> === Política eclesiástica === [[Ficheru:Justinian.jpeg|thumb|right|250px|Imaxe de Xustinianu I nuna moneda de la dómina.]] Al igual que no rellacionao cola alministración secular, el [[despotismu]] imperial pasó tamién a la política eclesiástica de Xustinianu, que reguló absolutamente tou lo rellacionao cola relixón imperial. Nos primeros años del so reináu, Xustinianu consideró apropiáu promulgar por llei la creencia de la Ilesia na [[Santísima Trinidá|Trinidá]] y na [[Encarnación]], amenaciando a los [[herexe]]s coles correspondientes penes;<ref>''Cod.'', I., i. 5.</ref> ente que declaraba qu'intentaba evitar que los que buscaren alteriar la ortodoxa cristiana tuvieren oportunidá de faelo al traviés del correspondiente procesu llegal.<ref>''MPG'', lxxxvi. 1, p. 993.</ref> Fixo del [[Credo Niceno]] l'únicu símbolu de la Ilesia,<ref>''Cod.'', I., i. 7.</ref> y dotó de fuercia de llei a los cánones de los cuatro conceyos ecuménicos.<ref>''Novellae'', cxxxi.</ref> Los obispos qu'atendieron al [[Segundu Conceyu de Constantinopla]] de 553 reconocieron que nada podía faese na Ilesia que pudiera ser contrariu al deséu o a les órdenes del emperador;<ref>Mansi, ''Concilia'', viii. 970B.</ref> ente que, pela so parte, l'emperador, nel casu del [[Patriarca Antimo I de Constantinopla]], reforzó esta prohibición con una proscripción temporal.<ref>''Novellae'', xlii.</ref> Xustinianu protexía la pureza de la Ilesia esaniciando la herexía, y nun dexó pasar nenguna oportundiad p'asegurar los derechos de la Ilesia y del cleru, y protexer o estender el [[monasticismu]]. Garantizó a los monxos el derechu a heredar la propiedá de ciudadanos privaos y el derechu a recibir regalos añales de l'ayalga imperial o inclusive de los impuestos de determinaes provincies, prohibiendo por llei la confiscación de los bienes monásticos. Anque'l calter despóticu de les sos midíes resulta contrariu a les sensibilidaes modernes, foi de fechu un importante proteutor de la Ilesia. Tantu nel ''Codex'' como nes ''Novellae'' apaecen numberoses normes regulando les donaciones, fundaciones y l'alministración de la propiedá eclesiástica, la eleición y derechos d'obispos, cures y abás, la vida monástica, les obligaciones del cleru, la forma del serviciu llitúrxicu, la xurisdicción episcopal, y un llargu etcétera. Xustinianu tamién reconstruyó la Ilesia de [[Santa Sofía]],<ref name="Hea">P. Heather, ''The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians'', 283</ref> que se convirtió nel centru y nel monumentu más visible de la [[Ilesia ortodoxa]] de Constantinopla. === Rellación con Roma === Dende mediaos del sieglu V d'equí p'arriba, los emperadores d'oriente enfrentar en llabores cada vegada más trabayoses en materia eclesiástico. Per un sitiu, los radicales de dambos bandos sentíense siempres refugaos pol credo adoptáu nel [[Conceyu de Calcedonia]] pa defender la doctrina bíblica de Cristu y p'establecer pontes ente los distintos [[dogma|dogmes]]. La carta del [[papa Lleón I]] a [[Flaviano de Constantinopla]] foi considerada n'Oriente como una obra de Satán, faciendo que la población dexara de sentir apegu pola Ilesia romana. Los emperadores, sicasí, calteníen una política conciliadora, buscando caltener la unidá ente Constantinopla y Roma, lo cual yera posible siempres y cuando nun s'estremaren de la llinia definida en Calcedonia. El problema acentuóse por cuenta de que n'oriente los grupos que disentían de les decisiones del Conceyu entepasaben de los sos defensores, tantu en númberu como n'habilidá intelectual. La tensión pola incompatibilidá de dambos credos foi creciente: los qu'escoyíen el credo romanu occidental teníen d'arrenunciar al oriental, y viceversa. [[Ficheru:Flavius Petrus Sabbatius Justinianus 02.JPG|right|thumb|300px|Dípticu consular nel que figura'l nome completu de Xustinianu (Constantinopla 521).]] Xustinianu entró en política eclesiástica pocu dempués de l'ascensión del so tíu al poder en 518, poniendo fin al [[cisma]] [[monofisismu|monofisita]] que prevaleciera ente Roma y Constantinopla dende 483. La reconocencia de la [[Santa Sede]] como la más alta autoridá eclesiástica<ref>cf. ''Novellae'', cxxxi.</ref> caltúvose como la piedra principal de la so política occidental, magar Xustinianu viose seya que non lo suficientemente llibre como p'adoptar postures despótiques en rellación a dalgunos [[papa|papes]] como [[Silverio]] o [[Vigilio]]. Anque nun se llograría nunca un compromisu dogmáticu, los sos esfuercios sinceros na busca de la reconciliación ganáron-y l'aprobación del principal cuerpu de la Ilesia. Una prueba ye'l casu de la so actitú frente al discutiniu del [[teopasquismu]]: Nun principiu cuntaba que la cuestión centrar nuna mera cuestión semántica. Adulces, sicasí, Xustinianu diose cunta que la fórmula en cuestión non yá paecía ortodoxa, sinón que podía sirvir como midida de conciliación escontra los monofisitas, y fixo un intentu, que resultaría en devanéu, d'utilizalo nuna conferencia relixosa colos siguidores de [[Severu de Antioquía]] en 533. De nuevu, Xustinianu centró'l so sofitu nel edictu relixosu de 15 de marzu de 533,<ref>''Cod.'', L, i. 6.</ref> y felicitóse de llograr del [[papa Xuan II]] una almisión de la ortodoxa de la confesión imperial.<ref>''Cod.'', I., i. 8.</ref> El principal error que cometió nun principiu pol so connivencia nuna persecución de los obispos y monxos monofisitas, consiguiendo la oposición popular de vastes rexones y provincies, foi eventualmente remediáu. El so principal oxetivu foi ganar el sofitu de los monofisitas, ensin llegar a aceptar la fe calcedonia. Pa munchos de los miembros de la corte, sicasí, Xustinianu nun foi tan lloñe como tendría d'haber alloriáu: Especialmente la emperatriz Teodora taría encantada de ver a los monofisitas recibiendo ensin reserves el favor imperial. Sicasí, Xustinianu viose llindáu polos entueyos qu'ello supondría n'occidente. Cola condena de los ''[[Cisma de los Trés Capítulos|Tres Capítulos]]'' Xustinianu intentó satisfaer tanto a oriente como a occidente, pero nun llogró satisfaer a nengunu. Anque'l papa aportó a la condena, occidente creía que l'emperador actuó de manera contraria a los decretos de Calcedonia. Anque munchos delegaos surdieron n'Oriente sofitando a Xustinianu, munchos otros, especialmente los monofisitas, permanecieron insatisfechos. === Supresión d'otres relixones === [[Ficheru:Half follis-Justinian I-sb0165.jpg|thumb|left|300px|Xustinianu foi unu de los primeros emperadores romanos n'ilustrar les sos monedes cola [[cruz]] nel anversu.]] La política relixosa de Xustinianu reflexaba'l convencimientu imperial de que la unidá del Imperiu presuponía incondicionalmente una unidá de fe, y que esta fe tan solo podía ser la fe descrita nel [[Símbolu niceno|credo niceno]]. Aquellos que profesaren una fe distinta, sufriríen direutamente'l procesu empecipiáu na llexislación imperial qu'empezó mientres el reináu de [[Constancio II]]. El ''Codex'' recoyía dos lleis<ref>''Cod.'', I., xi. 9 y 10</ref> que decretaben la destrucción total del [[paganismu]], inclusive na vida privada, y les sos disposiciones seríen celosamente puestes en práutica. Les fontes contemporánees como [[Juan Malalas]], [[Teófanes de Bizanciu]] o [[Juan d'Éfesu]] refieren graves persecuciones contra los non cristianos, inclusive de persones nes altu estatus social. Quiciabes l'eventu más llamativu tuvo llugar en 529 cuando l'[[Academia]] [[Platón|platónica]] d'[[Atenes]], fundada por Platón, y que funcionaba dende 362 e.C. pasó a tar baxu control estatal por orde de Xustinianu, consiguiendo asina la estinción real d'esta escuela de pensamientu helenista. El [[paganismu]] sería viviegamente reprimíu: solo n'[[Asia Menor]], Juan d'Éfesu afirma convertir a 70.000 paganos.<ref>F. Nau, en ''Revue de l'orient chretien'', ii., 1897, 482.</ref> Tamién otros pueblos bárbaros aceptaron el cristianismu: los [[hérulos]],<ref>[[Procopio de Cesarea|Procopio]], ''Bellum Gothicum'', ii. 14; [[Evagrio Escolásticu|Evagrio]] ''Hist. eccl.'', iv. 20</ref> los [[hunos]] qu'habitaben xunto al ríu Don,<ref>Procopio, iv. 4; Evagrio, iv. 23</ref> los abasgios<ref>Procopio, iv. 3; Evagrio, iv. 22</ref> y los tzani n'[[El Cáucasu]].<ref>Procopio, ''Bellum Persicum'', i. 15.</ref> El cultu d'[[Amón (mitoloxía)|Amón]] en [[Áugila]] nel desiertu libiu, foi prohibíu,<ref>Procopio, ''De Aedificiis'', vi. 2</ref> d'igual manera que los restos del cultu a [[Isis]] na islla de [[File]], al pie del primer tabayón del [[Nilu]].<ref>Procopio, ''Bellum Persicum'', i. 19</ref> El presbíteru Julián<ref>''DCB'', iii. 482</ref> y l'obispu [[Longino]] dirixeron una misión a la tierra de los [[nabateos]],<ref>Juan d'Éfesu, ''Hist. eccl.'', iv. 5 sqq.</ref> y Xustinianu trató de reforzar el cristianismu en [[Yeme]], unviando ellí a un obispu d'Exiptu.<ref>Procopius, ''Bellum Persicum'', i. 20; Malalas, ed. [[Barthold Georg Niebuhr|Niebuhr]], [[Bonn]], 1831, páxs. 433 sqq.</ref> Tamién los [[xudíos]] sufrieron estes midíes, viendo acutaos los sos derechos civiles,<ref>''Cod.'', I., v. 12</ref> y amenaciaos los sos privilexos relixosos.<ref>Procopio, ''Historia arcana'', 28</ref> Xustinianu interfirió nos asuntos internos de la [[sinagoga]]<ref>''Nov.'', cxlvi., 8 feb. 553</ref> ya intentó que los xudíos utilizaren la biblia [[Septuaginta]], en griegu en llugar d'hebréu, nes sinagogues de Constantinopla.<ref name="Maas2005">{{Citation|author=Michael Maas|títulu=The Cambridge companion to the Age of Justinian|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC&pg=PA16|fecha accesu=18 d'agostu de 2010|añu=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-81746-2|pages=16–}}</ref> A aquellos que s'opunxeren a estes midíes amenaciábase-yos con castigos corporales, l'exiliu y la perda de les sos propiedaes. Los xudíos de [[Borium]], cerca de la [[Gran Sirte]], qu'opunxeren resistencia a Belisario mientres la so campaña contra los [[vándalos]], tuvieron que convertise al cristianismu y la so sinagoga foi tresformada nuna ilesia.<ref>Procopio, ''De aedificiis'', vi. 2</ref> L'emperador atopar con una mayor resistencia ente los [[samaritanos]], que resultaron más refractarios a la imposición del cristianismu y remontáronse repitíes vegaes. Xustinianu fíxo-yos frente con rigorosos edictos, pero nun pudo evitar qu'a finales del so reináu produxeren hostilidaes contra los cristianos en [[Samaría (ciudá)|Samaría]]. La política de Xustinianu tamién suponía la persecución de los [[Maniqueísmu|maniqueos]], que sufrieron l'exiliu y l'amenaza de pena de muerte.<ref>''Cod.'', I., v. 12</ref> En [[Constantinopla]], nuna ocasión, ciertu númberu de maniqueos fueron xulgaos y executaos en presencia del propiu emperador: dellos quemaos y otros afogaos.<ref>F. Nau, en ''Revue de l'orient'', ii., 1897, p. 481</ref> == Arquiteutura, educación, arte y lliteratura == Xustinianu foi un prolíficu constructor, y l'historiador Procopio da testimoniu de les sos actividaes nesta área de gobiernu.<ref>Vease Procopio, ''Construcciones''.</ref> So'l so gobiernu terminó la construcción de la [[ilesia de San Vital de Rávena]] en [[Rávena]], na qu'apaecen dos famosos mosaicos nos que se representa a Xustinianu y a Teodora.<ref name=dotma/> La so obra, sicasí, más famosa, sería la reconstrucción de la basílica de [[Santa Sofía]], que fuera destruyida nes quemes de los [[disturbios de Niká]]. La so reconstrucción, realizada so un plan dafechu distintu, foi realizada so la supervisión de los arquiteutos [[Isidoro de Mileto]] y [[Antemio de Tralles]]. L'historiador bizantín Procopio de Cesarea describió la construcción del templu na so obra Sobre los edificios —llatín: De aedificiis; griegu: Peri ktismatōn—. Emplegar más de diez mil persones pa la construcción., y l'emperador fixo traer material procedente de tol imperiu, como les columnes helenístiques del [[Templu d'Artumisa]] n'Éfesu, grandes piedres de les canteres de pórfido d'Exiptu, mármol verde de Tesalia, piedra negra de la rexón del Bósforo y piedra mariella de Siria. Según Procopio, Xustinianu afirmó, a la terminación del edificiu, la frase "Salomón, te superé", n'alusión a la construcción del [[Templu de Xerusalén]]. Esta nueva catedral, cola so magnífica gran nave llena de mosaicos, convertir nel centru de la cristiandá oriental mientres sieglos. Xustinianu tamién reconstruyó otra prominente ilesia de la capital, la [[ilesia de los Santos Apóstoles]], que s'atopaba nun probe tao escontra finales del sieglu V.<ref>Vasiliev (1952), p. 189</ref> Los trabayos de embellecimiento de la ciudá, sicasí, nun se llindaron a les ilesies: les escavaciones realizaes nel llugar nel que s'atopaba'l [[Gran Palaciu de Constantinopla]] sacaron a la lluz dellos mosaicos de gran calidá que daten de la dómina de Xustinianu, y alzóse una columna sobre la que s'asitió una estatua en bronce de Xustinianu nel [[Augustaeum]], en Constantinopla, en 543.<ref>Brian Croke, "Justinian's Constantinople", in: Michael Maas (ed.), ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian'' (Cambridge 2005), páxs. 60–86 (p. 66)</ref> Ye posible que la rivalidá con otros patronos de la ciudá y con dellos aristócrates romanos exiliaos (como [[Anicia Xuliana]]) pudiera impulsar les actividaes constructives de Xustinianu na capital, como mediu pa fortalecer el prestíu de la so propia dinastía.<ref>Vease Croke (2005), p. 364 ff., y Moorhead (1994).</ref> No relativo a les construcciones de calter militar, Xustinianu reforzó les fronteres africanes del imperiu con nueves fortificaciones, y aseguró el suministru d'agua a la capital al traviés de la construcción de cisternes soterrañes. Pa evitar indundaciones na estratéxica rexón de [[Dara]] construyó una avanzada [[presa d'arcu]]. Tamién se construyó mientres el so reináu'l gran [[ponte de Sangario]] en [[Bitinia]], que sirviría como principal pasu de suministros militares escontra oriente. Xustinianu tamién restauró ciudaes estropiaes por terremotos y por guerres, y construyó una nueva ciudá cerca del so llugar de nacencia que nomaría [[Justiniana Prima]], cola cuenta de que sustituyera a [[Tesalónica]] como centru políticu y relixosu de la [[Prefeutura d'Iliria]]. Na era de Xustinianu, y en parte sol so patronalgu, surdieron dellos historiadores bultables na cultura bizantina, incluyendo a Procopio y [[Agatías]], y poetes como [[Pablo Silenciario]] y [[Romanu'l Mélodo]] floriaron mientres el so reináu. Per otru llau, importantes centros educativos tales como l'[[Academia de Platón]] n'[[Atenes]] o la famosa [[escuela de lleis de Beirut]] perdieron la so importancia mientres el so reináu.<ref>Nel casu de la escuela de Beirut, un tarrecible terremotu en 551, provocó que la escuela fuera tresferida a [[Sidón]], dexando de tener significancia a partir de dicha fecha. Vasiliev (1952), p. 147</ref> A pesar de la pasión de Xustinianu pol pasáu romanu, la práutica de la eleición d'un [[cónsul romanu]] terminó a partir del añu 541.<ref>Vasiliev (1952), p. 192.</ref> == Economía y alministración == [[Ficheru:Gold coin of Justinian I 527CE 565CE excavated in India probably in the south.jpg|thumb|Moneda d'oru de Xustinianu I (527–565) escavada n'[[India]], probablemente nel sur. Trátase d'un exemplu del comerciu indo-romanu mientres el periodu.]] Al igual qu'asocediera históricamente, la salú económica del imperiu taba basada esencialmente na agricultura. El comerciu a llarga distancia florió, llegando tan al norte como [[Cornwall]] n'ónde'l [[estañu]] yera intercambiáu por trigu romanu. Xustinianu fixo esti tráficu más eficiente construyendo una gran tenada na islla de [[Ténedos]] p'almacenamientu y posterior tresporte a Constantinopla.<ref>John Moorhead, ''Justinian'' (London/New York 1994), p. 57</ref> Xustinianu tamién intentó atopar nueves rutes pal comerciu con oriente, que se taba viendo bien perxudicáu poles guerres contra los perses. Un importante productu de luxu yera la [[seda]], que yera importada y depués procesada nel imperiu. Con cuenta de protexer la fabricación de productos de seda, Xustinianu creó un monopoliu estatal en 541.<ref>Peter Brown, ''The World of Late Antiquity'' (London 1971), páxs. 157–158</ref> Pa consiguir evitar la ruta al traviés de Persia, Xustinianu estableció rellaciones d'amistá col [[reinu d'Aksum]], que pretendía qu'actuaren como mediadores de comerciu pa la seda que se tresportaba dende la India escontra l'imperiu. Éstos fueron sicasí incapaces de competir colos mercaderes perses n'India.<ref>Vasiliev (1952), p. 167</ref> Más tarde, a empiezos de la década de 550, dos monxos tuvieron ésitu en sacar de contrabando güevos de viérbene de la seda dende [[Asia Central]] hasta Constantinopla,<ref>Sede Moorhead (1994), p. 167; Procopius, ''Wars'', 8.17.1–8</ref> lo que dexó que la seda convertir nun productu de fabricación nacional. L'oru y la plata estrayer nos Balcanes, Anatolia, Armenia, Xipre, Exiptu y Nubia.<ref>{{cita web|url=http://technology.infomine.com/articles/1/3707/justinian-gold.roman-mines.egypt-gold/justinian%E2%80%99s.gold.mines.aspx|títulu=Justinian's Gold Mines - Mining Technology &#124; TechnoMine|fechaaccesu=14 de payares de 2012|fecha=3 d'avientu de 2008|editorial=Technology.infomine.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090302061813/http://technology.infomine.com/articles/1/3707/justinian-gold.roman-mines.egypt-gold/justinian%E2%80%99s.gold.mines.aspx|fechaarchivu=2009-03-02}}</ref> [[Ficheru:Byzantinischer Mosaizist des 5. Jahrhunderts 002.jpg|thumb|left|200px|Escena de la vida diaria nun mosaicu del [[Gran Palaciu de Constantinopla]], empiezos del sieglu VI.]] A empiezos del reináu de Xustinianu I, l'estáu cuntaba con un superávit de 28.800.000 ''solidi'' procedente de los reinaos d'Anastasio I y de Justino I.<ref name="tulane.edu"/> Sol gobiernu de Xustinianu tomáronse midíes pa compensar la corrupción nes provincies y pa faer más eficiente'l cobru d'impuestos. Diose mayor poder alministrativu a los líderes de les prefeutures y de les provincies, ente que se retiraba'l poder de los vicarios de les diócesis, de les cualos dalgunes fueron inclusive esaniciaes. El movimientu xeneral buscaba una simplificación de la infraestructura alministrativa.<ref>Haldon (2005), p. 50</ref> Según l'historiador Peter Brown (1971), la profesionalización de la recaldación d'impuestos fixo enforma pa destruyir les estructures tradicionales de la vida provinciana, yá que debilitaba l'autonomía de los conseyos de les ciudaes griegues.<ref>Brown (1971), p. 157</ref> Envaloróse qu'antes de les conquistes de Xustinianu l'estáu recibía unos ingresos añales de 5.000.000 de ''solidi'', ente que dempués d'elles los ingresos añales amontar hasta los 6.000.000 de ''solidi''.<ref name="tulane.edu"/> A lo llargo del reináu de Xustinianu, les ciudaes y pueblos d'oriente espolletaron, magar que [[Antioquía]] sufrió dos terremotos (526, 528) y foi escalada y sacupada na guerra contra los perses (540). Xustinianu reconstruyó la ciudá, anque nuna escala llixeramente más pequeña.<ref>Kenneth G. Holum, "The Classical City in the Sixth Century", in: Michael Maas (ed.), ''Age of Justinian'' (2005), páxs. 99–100</ref> Magar toes estes midíes, l'imperiu sufrió graves reveses nel cursu del sieglu VI. El principal d'ellos foi la [[Plaga de Xustinianu|grave plaga]] que duró ente 541 y 543 y abrasó la población del Imperiu, probablemente creando una grave escasez de mano d'obra y la medría de los costos.<ref>Moorhead (1994), páxs. 100–101</ref> La falta de mano d'obra tamién llevó a una significativa medría nel númberu de reclutes "bárbaros" que s'incorporaron al exércitu bizantín tres eses feches.<ref>John L. Teall, "The Barbarians in Justian's Armies", in: ''Speculum'', vol. 40, Non. 2, 1965, 294–322. La fuercia total del exércitu bizantín na dómina de Xustinianu envalórase nunos 150.000 homes (J. Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', 259).</ref> La guerra n'Italia y les guerres contra los perses supunxeron un importante peso sobre los recursos del Imperiu, y Xustinianu foi criticáu por dar una menor importancia a occidente qu'a oriente, a la que dio una importancia militar enforma mayor.<ref>Brown (1971), p. 158; Moorhead (1994), p. 101</ref> {{socesión | títulu = [[Emperadores bizantinos|Emperador del Imperiu bizantín]] | periodu = [[527]] – [[565]] | predecesor = [[Justino I]] | socesor = [[Justino II]] }} == Referencies == {{llistaref|2}} * ''Esti artículu contién testos de la ''Schaff-Herzog Encyclopedia of Religion''. == Bibliografía == === Fuentes primaries === * ''Procopii Caesariensis opera omnia''. Edited by J. Haury; revised by G. Wirth. 3 vols. Leipzig: [[Teubner]], 1976-64. Greek text. * ''Procopius''. Edited by H. B. Dewing. 7 vols. Loeb Classical Library. Cambridge, Mass.: Harvard University Press and London, Hutchinson, 1914–40. Greek text and English translation. * Procopius, ''The Secret History'', translated by G.A. Williamson. Harmondsworth: Penguin Books, 1966. A readable and accessible English translation of the ''Anéudota''. * Elizabeth Jeffreys, Michael Jeffreys, Roger Scott et al. 1986, ''The Chronicle of John Malalas: A Translation'', Byzantina Australiensia 4 (Melbourne: Australian Association for Byzantine Studies) ISBN 0-9593626-2-2 * [[Edward Walford]], translator (1846) ''The Ecclesiastical History of Evagrius: A History of the Church from AD 431 to AD 594'', Reprinted 2008. Evolution Publishing, ISBN 978-1-889758-88-6.<ref>{{cita web|url=http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE5|títulu=The Christian Roman Empire series|fechaaccesu=14 de payares de 2012|editorial=Evolpub.com}}</ref> === Fontes secundaries === * ''El romanu, la tierra, les armes''. Evolución histórica de les Instituciones del Derechu Romanu. Haroldo Ramón Gavernet y Mario Antonio Mojer. Editorial Lex, 1992. La Plata, Arxentina. ISBN 950-9076-30-9. * ''Manual de Derechu romanu''. Historia ya Instituciones. Luis Rodolfo Arguello. Editorial Astrea, 2000. Buenos Aires, Arxentina. ISBN= 950-508-101-4. * ''Derechu romanu''. Luis Alberto Peña Guzmán y Luis Rodolfo Arguello. Tipográfica Editora Arxentina, 1966. Buenos Aires, Arxentina. * [[J. B. Bury|Bury, J. B.]] (1958). ''History of the later Roman Empire, Vol. 2''. New York (reprint). * Cameron, Averil et al.(eds.). ''The Cambridge Ancient History'', Vol. 14, Second Edition, Cambridge 2000. * Cumberland Jacobsen, Torsten. ''The Gothic War''. Westholme 2009. * Evans, James Allan. ''The Emperor Justinian and the Byzantine Empire''. Westport, CT: Greenwood Press, 2005 (hardcover, ISBN 0-313-32582-0). * Garland, Lynda. ''Byzantine empresses: women and power in Byzantium, AD 527–1204''. London, Routledge, 1999. * Maas, Michael (ed.). ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian'', Cambridge 2005. * Meier, Mischa. ''Das andere Zeitalter Justinians. Kontingenzerfahrung und Kontingenzbewältigung im 6. Jahrhundert n. Chr.'' Göttingen, 2003. * Meier, Mischa. ''Justinian. Herrschaft, Reich, und Religion''. Munich, 2004. * Moorhead, John. ''Justinian'', London 1994. * Rosen, William. ''Justinian's Flea: Plague, Empire, and the Birth of Europe'', Viking Adult, 2007. ISBN 978-0-670-03855-8. * Rubin, Berthold (1960). ''Das Zeitalter Iustinians''. Berlin. – German standard work; partially obsolete, but still useful. * Sarris, Peter. ''Economy and society in the age of Justinian''. Cambridge, 2006. * Ure, PN (1951). ''Justinian and his Age''. Penguin, Harmondsworth. * [[Alexander Vasiliev (historien)|Vasiliev, A. A.]] ''History of the Byzantine Empire, 324–1453''. Second edition. Madison, 1952. * [[Ancient Warfare (magacín)|Ancient Warfare]] magacín, Vol. IV, Issue 3 (Jun/Jul, 2010), was devoted to "Justinian's fireman: Belisarius and the Byzantine empire", with articles by Sidney Dean, [[Duncan Campbell (ancient historien)|Duncan B. Campbell]], Ian Hughes, Ross Cowan, Raffaele D'Amato, and Christopher Lillington-Martin. == Enllaces esternos == {{commonscat|Iustinianus I}} * {{Commons|Justinian I}} * [http://sobrehistoria.com/justiniano-y-teodora/ SobreHistoria.com] — Xustinianu y Teodora, intereses. * [http://www.biografica.info/biografia-de-justiniano-i-el grande-1327 Biográfica.info] — Biografía de Xustinianu. * [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=103301 St Justinian the Emperor] Orthodox Icon and Synaxarion (14 November) * [http://www.fordham.edu/halsall/basis/procop-anec.html The ''Anekdota'' ("Secret history") of Procopius in English translation.] * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/Y/Roman/Texts/Procopius/Buildings/home.html The ''Buildings'' of Procopius in English translation.] * [http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak ''The Roman Law Library'' by Professor Yves Lassard and Alexandr Koptev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831060912/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak |date=2012-08-31 }} * [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ Lecture series covering 12 Byzantine Rulers, including Justinian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=2016-07-18 }} – by Lars Brownworth * [http://www.roman-emperors.org/justinia.htm De Imperatoribus Romanis. An Online Encyclopedia of Roman Emperors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205190521/http://www.roman-emperors.org/justinia.htm |date=2020-02-05 }} * [http://www.byzantium1200.com/justinia.html Reconstruction of column of Justinian in Constantinople] * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_20_0482-0565-_Flavius_Justinianus_Imperator.html Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes] * [http://faculty.cua.edu/pennington/Law508/Roman%20Law/PrefacesDigest.htm Preface to the ''Digest'' of Emperor Justinian] * [http://uwacadweb.uwyo.edu/blume%26justinian/ Annotated Justinian Code (University of Wyoming website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311111356/http://uwacadweb.uwyo.edu/blume%26justinian/ |date=2012-03-11 }} * [[Agatías]]: ''Historia de Xustinianu''. ** [http://remacle.org/bloodwolf/historiens/agathias/table.htm Testu] [[Idioma francés|francés]], en cursu de preparación, nel [http://remacle.org/ sitio] de Philippe Remacle (1944 - 2011). * [[Menandro Proteutor|Menandro]]: ''Les embaxaes de los emperadores Xustinianu, [[Justino II|Justino el Mozu]] y [[Tiberiu II|Tiberiu]]'' (''Les ambassades des empereurs Justinien, Justin -y jeune et Tibère''). ** [http://remacle.org/bloodwolf/historiens/menandre/ambassades.htm Testu francés], nel sitiu de Philippe Remacle, estrayíu del vol. III de la obra de Louis Cousin (1627 - 1707) ''Historia de Constantinopla dende la era de Justino hasta'l fin del imperiu, traducida de los orixinales [[Griegu antiguu|griegos]] por Cousin'' (''Histoire de Constantinople depuis le règne de Justin jusqu'à el fin de l'Empire, traduite sur les originaux grecs par Cousin'', 1672 - 1685), en 8 volúmenes. Ed. de 1685, en París. {{Tradubot|Justiniano I}} {{NF|480|565} [[Categoría:Emperadores del Imperiu Bizantín]] [[Categoría:Xuristes de l'Antigua Roma]] [[Categoría:Santos bizantinos]] [[Categoría:Santos y santes de la Ilesia ortodoxa]] [[Categoría:Persones del Imperiu Bizantín]] [[Categoría:Emperadores del sieglu VI]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía NF]] sjqab5wi0rcomwgo71okm5qxkglo723 0 74603 4527455 4486033 2026-09-12T06:08:49Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527455 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Werner Karl Heisenberg''' {{nym}} foi un [[Física|físicu]] [[Alemaña|alemán]]. Ye conocíu sobremanera por formular el [[principiu d'incertidume]], una contribución fundamental al desenvolvimientu de la [[teoría cuántica]]. Esti principiu afirma que ye imposible midir simultáneamente de forma precisa la posición y el momentu llinial d'una partícula. Heisenberg foi gallardoniáu col [[Premiu Nobel de Física]] en 1932. El principiu d'incertidume exerció una fonda influencia na física y na filosofía del sieglu XX. == Biografía == Werner Karl Heisenberg nació'l 5 d'avientu de 1901 en [[Würzburgu]] y estudió na [[Universidá de Múnich]]. En 1923 foi ayudante del [[físicu]] alemán [[Max Born]] na [[Universidá de Gotinga]], y dende 1924 a 1927 llogró una [[beca]] de la [[Fundación Rockefeller]] pa trabayar col físicu danés [[Niels Bohr]] na [[Universidá de Copenhague]]. En 1927 foi nomáu profesor de [[física teórica]] na [[Universidá de Leipzig]] y darréu foi profesor nes universidaes de [[Berlín]] (1941-1945), [[Gotinga]] (1946-1958) y [[Múnich]] (1958-1976). En 1941 ocupó'l cargu de direutor del Institutu Kaiser Wilhelm de Física, qu'en 1946 pasó a llamase [[Institutu Max Planck de Física]]. Tuvo al cargu de la [[investigación científica]] del proyeutu de la [[bomba atómica]] alemana mientres la [[II Guerra Mundial]]. So la so direición intentóse construyir un [[reactor nuclear]] nel que la [[reacción en cadena]] llevar a cabu con tanta rapidez que produxera una [[esplosión]], pero estos intentos nun algamar ésitu. Tuvo presu n'[[Inglaterra]] dempués de la guerra. Morrió en 1976. Heisenberg realizó los sos apurras más importantes na teoría de la [[estructura atómica]]. En 1925 empezó a desenvolver un sistema de [[mecánica cuántica]], denomináu [[mecánica matricial]], nel que la formulación matemática basar nes [[frecuencia|frecuencies]] y [[amplitú]]es de les [[radiacion]]es absorbíes y emitíes pol [[átomu]] y nos niveles d'[[enerxía]] del sistema atómicu. El principiu d'incertidume desempeñó un importante papel nel desenvolvimientu de la mecánica cuántica y nel progresu del pensamientu filosóficu modernu. En 1932, Heisenberg foi gallardoniáu col [[Premiu Nobel de Física]]. Ente los sos numberosos escritos atópense ''Los principios físicos de la teoría cuántica'', ''Radiación cósmico'', ''Física y filosofía'' y ''Introducción a la teoría unificada de les partícules elementales''. == Estudios == [[Ficheru:Heisenberg,Werner 1926.jpeg|thumb|upright|left|Heisenberg (1926)]] Inclináu dende mozu escontra les [[matemátiques]], y en menor midida pola [[física]], intenta en [[1920]] empezar un doctoráu en matemática pura, pero [[Ferdinand von Lindemann]] refugar como alumnu porque ta próximu a xubilase. Encamiénta-y faer los sos estudios de doctoráu col físicu [[Arnold Sommerfeld]] como supervisor, quien lo acepta d'acordies. Tien como compañeru d'estudios a [[Wolfgang Pauli]]. Mientres el so primer añu toma esencialmente cursos de matemática cola idea de pasase a trabayar en teoría de númberos apenes tenga la oportunidá, pero adulces empieza a interesase pola física teórica. Intenta trabayar na [[Teoría de la Relatividá]] d'[[Albert Einstein|Einstein]] y Pauli aconséyalu que dedicar a la Teoría Atómica na qu'inda había gran discrepancia ente teoría y esperimentu. Llogra'l so doctoráu en 1923 y aína viaxa a [[Gotinga]], onde trabaya como asistente de [[Max Born]]. En 1924 viaxó a [[Copenḥague]] y conoció a [[Niels Bohr]]. Mientres los sos estudios na [[Universidá de Múnich]], Heisenberg decantóse decididamente pola física, ensin arrenunciar al so interés pola matemática pura. Naquellos momentos, sicasí, la física considerábase esencialmente una ciencia esperimental y la falta d'habilidá de Heisenberg pa los trabayos de llaboratoriu complicaríen el procesu del so doctoráu. [[Arnold Sommerfeld]], el so direutor de tesis, reconocía les sos estraordinaries capacidaes pa la física matemática pero había una cierta oposición a la so graduación por causa de la so inesperiencia en física esperimental. Finalmente, Heisenberg doctorar en 1923, presentando un trabayu sobre turbulencia de los fluyíos. Nestos años de doctoráu conoció a [[Wolfgang Pauli]], con quien collaboraría estrechamente nel desenvolvimientu de la [[mecánica cuántica]]. De Múnich, Heisenberg pasó a la [[Universidá de Gotinga]], onde enseñaba Max Born y en 1924 pasó al [[Institutu de Física Teórica de Copenhague]] empobináu por Niels Bohr. Ellí Heisenberg conoció ente otros prominentes físicos a Albert Einstein y empecipió el so periodu más fecundu y orixinal, que dio como resultáu la creación de la mecánica de matrices. Esti llogru veríase reconocíu cola consecución del [[Premiu Nobel de Física]] del añu 1932. == Teoría cuántica == En 1925, Heisenberg inventa la [[mecánica matricial|mecánica cuántica matricial]]. Lo que subyace nel so aproximamientu a la tema ye un gran pragmatismu. En cuenta de concentrase na evolución de los sistemes físicos de principiu a fin, concentra los sos esfuercios en llograr información sabiendo l'estáu inicial y final del sistema, ensin esmolecese demasiáu por conocer en forma precisa lo asocedío nel mediu. Concibe la idea d'arrexuntar la información en forma de cuadros de doble entrada. Foi [[Max Born]] quien se dio cuenta de qu'esa forma de trabayar yá fuera estudiada polos matemáticos y nun yera otra cosa que la [[teoría de matrices]]. Unu de los resultaos más llamatives ye que la multiplicación de matrices nun ye conmutativa, polo que toa asociación de cantidaes físiques con matrices va tener que reflexar esti fechu matemáticu. Esto lleva a Heisenberg a enunciar el [[Principiu d'indetermín de Heisenberg|Principiu d'indetermín]]. La teoría cuántica tien un ésitu enorme y llogra esplicar práuticamente tol mundu microscópicu. En [[1932]], poco primero de cumplir los 31 años, recibe'l [[Premiu Nobel de Física]] por «''La creación de la mecánica cuántica, que'l so usu condució, ente otres coses, al descubrimientu de les formes [[Alotropía|alotrópicas]] del [[hidróxenu]]''». == Dominación nazi == En 1935 intenta reemplazar a Sommerfeld que se xubila como profesor en [[Múnich]], pero los [[Nazismu|nazis]] quieren esaniciar toa teoría física «judeizante», y nesa categoría entren la mecánica cuántica y la relatividá (teoríes que Heisenberg enseñaba nes sos clases), que los sos referentes, [[Max Born]] y [[Albert Einstein]] yeren consideraos xudíos, de manera que se torgar el so nomamientu. A pesar d'esto, en 1938, Heisenberg acepta dirixir l'intentu nazi por llograr una arma atómica. De 1942 a 1945, dirixó'l [[Institutu Max Planck]] de Berlín. Mientres la [[Segunda Guerra Mundial]] trabayó con [[Otto Hahn]], unu de los descubridores de la [[fisión nuclear]], nun proyeutu de [[reactor nuclear]]. Mientres munchos años subsistió la dulda alrodiu de si esti proyeutu fracasó por impericia de parte de los sos integrantes o porque Heisenberg y los sos collaboradores dieron cuenta de lo que [[Adolf Hitler|Hitler]] podría faer con una [[bomba atómica]]. En setiembre de 1941 Heisenberg visitó a [[Niels Bohr]] en [[Copenḥague]]. Nun actu que solo puede ser clasificáu como traición y que ponía seriamente la so vida en peligru, Heisenberg faló con Bohr sobre'l proyeutu de bomba atómica alemán ya inclusive-y fixo un dibuxu d'un reactor. Heisenberg sabía que Bohr tenía contactos fora de la Europa ocupada y propúnxo-y un esfuerciu conxuntu por que los científicos de dambos bandos retrasaren la investigación nuclear hasta que la guerra acabara. En xunu de 1942 otru científicu alemán, [[J. Hans D. Jensen]], díxo-y a Bohr en Copenḥague que los científicos alemanes nun taben trabayando nuna bomba nuclear, solo nun reactor. Heisenberg y otros científicos alemanes como [[Max von Laue]] siempres afirmaron que por razones morales nun intentaron construyir una bomba atómica y que les circunstancies nun se dieron pa faelo. Estes declaraciones fueron amargamente denunciaes por científicos que participaron nel [[Proyeutu Manhattan]], aduciendo que Heisenberg errara nel so cálculu de la cantidá necesaria d'[[Uraniu-235]] y de la [[masa crítico]] pa sostener la reacción. A la fin de la guerra n'Europa como parte de la [[Operación Epsilon]], Heisenberg xunto con otros nueve científicos, incluyendo a [[Otto Hahn]], [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] y Max von Laue, foi internáu nuna casa de campu llamada "Farm Hall" nel campu inglés. Esta casa tenía micrófonos ocultos que grababen toles conversaciones de los prisioneros. El 6 d'agostu de 1945 a les seis de la tarde Heisenberg y los demás científicos alemanes escucharon un informe de radio de la [[British Broadcasting Corporation|BBC]] sobre la bomba atómica de [[Hiroshima]]. A la nueche siguiente Heisenberg dio una charra a los sos compañeros, a manera d'informe, qu'incluyía un envaloráu aproximao correutu de la masa crítico y d'[[Uraniu-235]] necesarios, amás de carauterístiques del diseñu de la bomba. El fechu de que Heisenberg pudiera faer estos cálculos en menos de dos díes, da-y credibilidá a la so afirmación de que la razón pola que nun sabía cual yera la masa crítico necesaria pa una bomba atómica mientres la guerra, debíase única y puramente al fechu que nun intentara seriamente resolver el problema. {{ensin referencies}} == Posguerra == Heisenberg entamó y dirixó l'Institutu de Física y Astrofísica de [[Gotinga]], qu'en 1958 treslladóse a [[Múnich]], onde'l científicu concentrar na investigación sobre la teoría de les [[partícules elementales]], la estructura del [[nucleu atómicu]], la [[hidrodinámica]] de les [[turbulencia|turbulencies]], los [[rayos cósmicos]] y el [[ferromagnetismu]]. En 1970 foi-y conferíu'l [[Sigmund-Freud-Preis für wissenschaftliche Prosa]]. La xunta ente Heisenberg y [[Niels Bohr]] en [[Copenḥague]] ye la tema del [[drama]] ''[[Copenhaguen (obra de teatru)|Copenhague]]'' de [[Michael Frayn]], drama que ganó'l [[Premiu Tony]] como meyor drama del añu 2000. == Fuentes == * Thomas Powers. ''Heisenberg's War: The Secret History of the German Bomb'' (Knopf) ISBN 0-394-51411-4 == Ver tamién == * [[Rellación d'indetermín de Heisenberg]] * [[Erwin Schrödinger]] * [[Mecánica cuántica]] * [[Partícules elementales]] * [[Nucleu atómicu]] * [[Física nuclear]] * [[Walter White|Walter White (Personaxe de ficción de la serie "Breaking Bad")]] * {{Cita llibru | autor = Werner Heisenberg | títulu = Encounters with Einstein: And Other Essays on People, Places, and Particles | editorial = Princeton University Press | añu = 1983 | isbn = 9780691024332 | url = https://books.google.com/books?id=FI9KD4jLPckC&pg=PP1 }} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{commonscat|Werner Heisenberg}} {{wikiquote|Werner Heisenberg}} * [http://www.astrocosmo.cl/biografi/b-w_heisenber.htm Biografía] (en AstroCosmo.cl) * {{MacTutor|id=Heisenberg}} * [http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=77 Gifford Lecture Series - Biography - Werner Heisenberg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090125001716/http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=77 |date=2009-01-25 }} (n'inglés) * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1932/heisenberg-bio.html Werner Heisenberg - Biography] * [https://www.elpais.com/articulo/futuro/pista/bomba/atomica/nazi/elpepusocfut/20090408elpepifut_1/Tes Artículo del diariu El País sobre últimos afayos científicos sobre les investigaciones de Heisenberg] * [http://www.jcruizfranco.es/Werner%20Heisenberg%20y%20Moe%20Berg.pdf Werner Heisenberg y Moe Berg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122113933/http://jcruizfranco.es/Werner%20Heisenberg%20y%20Moe%20Berg.pdf |date=2016-01-22 }} (Sobre la construcción de la bomba atómica nazi y l'encargu d'asesinar a Heisenberg) {{NF|1901|1976|Heisenberg, Werner}} {{Tradubot|Werner Heisenberg}} [[Categoría:Miembros de la Royal Society]] [[Categoría:Físicos teóricos]] [[Categoría:Matemáticos y matemátiques d'Alemaña]] [[Categoría:Físicos y físiques d'Alemaña]] [[Categoría:Premiu Nobel de Física]] [[Categoría:Físicos cuánticos y físiques cuántiques]] [[Categoría:Persones de Baviera]] [[Categoría:Premiu Romano Guardini]] brr9gv03f3wjjeyz0nvggh2r7pgx3e5 0 74768 4527507 4513079 2026-09-12T09:17:26Z Limotecariu 735 4527507 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Wayne Gretzky}} {{persona}} '''Wayne Douglas Gretzky''' {{nym}} ye un xugador [[Canadá|canadianu]] retiráu de [[ḥoquei sobre xelu]]. Foi una maravía dende neñu, convertir nun profesional en [[1978]] a la edá de 17 años na [[World Hockey Association]] (WHA), liderando depués d'eso una llarga carrera na [[NHL]]. Tuvo 40 recórds en temporaes regulares, 15 récores nos playoff, ganó 4 copes Stanley colos Edmonton oilers, ganó 9 [[Troféu Hart|Trofeos Hart]] y 10 [[Troféu Art Ross|Trofeos Art Ross]]. Él ye l'únicu xugador en tener más de 200 puntos nuna temporada. En [[1999]] retirar de xugar y convirtióse nel Direutor Executivu de la [[seleición canadiana de ḥoquei sobre xelu]] mientres los [[Xuegos Olímpicos de Salt Lake City 2002|Xuegos Olímpicos en Salt Lake City del 2002]]. Tamién se fixo'l copropietariu de los [[Phoenix Coyotes]] nel [[2000]] y dempués del zarru de la NHL mientres la temporada 2004-05 pasó a ser el so entrenador. == Primeros años y la WHA == Los güelos paternos de Gretzky yeren inmigrantes polacos que llegaron a Canadá a principios del sieglu XX dende'l pueblu de [[Maguilov]] de la [[Rusia Imperial]] (agora [[Bielorrusia]]). Foi'l clásicu neña maravía. A la edá de 10 años anotara 378 goles y 139 asistencies n'apenes 85 xuegos col Nadrofsky Steelers. A los 14 años en parte p'avanzar na so carrera y en parte p'alloñar de la presión que tenía na so ciudá natal, los Gretzky desafiaron les regles canadianes del ḥoquei aficionáu por que Wayne ganara'l derechu a xugar n'otra parte, esto foi refugáu nesi momentu. Más tarde los Gretzky ganaron y Wayne treslladóse a [[Toronto]] xugando pa los Toronto Nationals. Ganó como novatu del añu na lliga menor de ḥoquei del metro b en 1975-1976, con 60 puntos en 28 xuegos. Al añu siguiente con solu 15 años tenía 72 puntos en 32 xuegos colos Seneca Nats. Amás d'esto, robló col so primer axente. A pesar de la so fama, Gretzky foi puenteado por dos equipos nel OHA Midget Draft en 1977. Oshawa escoyó a Tom McCarthy, y los Niagara Falls escoyeron a Steve Peters de segundu. Cola tercer seleición los Greyhounds escoyeron a Gretzky, anque Walter (el so padre) escribiera al equipu p'avisa-yos que Wayne nun se movería a Sault Ste. Marie, una llocalización nortiza d'Ontario que inflige un horariu de viaxe bien pesáu al so equipu. Él xugó una temporada cola Lliga de Ḥoquei d'Ontario a los 16 años colos Greyhounds. Mientres xugaba pa los Greyhounds, empezó a usar el númberu 99 nel so xerséi anque'l realmente quería usar el númberu 9 -pol so héroe [[Gordie Howe]]- pero esti yá yera usáu pol so compañeru Brian Gualazzi. El so entrenador Muzz MacPherson suxirió-y qu'usara'l númberu 99 y asina lo fixo. Convertir nel xugador más nuevu en competir nel World Junior Championships de [[1977]] en [[Montreal]] a la edá de 16. A pesar de ser el xugador más nuevu del tornéu, acabó col puntaje más altu del tornéu, foi escoyíu pal equipu de la ''All-Star'' y pal ''Meyor Forward del tornéu''. Pa 1978-79 robló colos Indianapolis Racers de la [[World Hockey Association]] (WHA) como un xugador menor d'edá. La National Hockey League (NHL) nun acepta xugadores menores de 18 años pero la WHA nun tenía regles al respective de la edá de los xugadores. El dueñu de los Indianapolis Racers, Nelson Skalbania robló col mozu de 17 años un contratu d'un valor personal d'ocho años, un contratu de servicios ente $1.12- y $1.75-millones de dólares sobre unu a dos años. Skalbania sabía que la WHA se descoloraba y que los Racers nun podríen esperar a ser incluyíos ente nengún de los equipos tomaos dientro pola NHL. Él esperaba caltener a los Racers vivos bastante tiempu pa recuperar la remuneración de los equipos que sobrevivíen cuando la WHA eslleió. Sicasí depués d'ocho xuegos na temporada, Skalbania precisaba'l dineru. Él "vendió" a Gretzky al so sociu anterior, y al entós dueñu de los [[Edmonton Oilers]] de la WHA, Peter Pocklington. Anque'l preciu anunciáu foi de $850.000, Pocklington pagó realmente $700.000 pa mercar Gretzky según otros dos otros xugadores de Indianapolis, el porteru Peter Mio y el delanteru Peter Driscoll. Nel cumpleaños númberu 18 de Gretzky, el 26 de xineru de 1979, Pocklington robló con él un contratu de servicios personales de 20 años (el más llargu d'historia del ḥoquei) dignu de $4-5 millones de dólares, Gretzky encender al prindar el troféu de Lou Kaplan como'l novatu del añu, quedó de terceru na puntuación de la lliga (110 puntos, ye dicir la sumatoria de los sos goles y pases gol), y ayudó a los Oilers a terminar de primeros na lliga. Los Oilers algamaron los finales del [[Avco World Trophy]] enantes de perder ante [[Winnipeg Jets (1972-1996)|Winnipeg Jets]]. == Carrera na NHL == Dempués que la World Hockey Association foi absorbida pola NHL en 1979, Los Edmonton Oilers y otros 3 equipos xunir a esta. Debíu al ésitu de Gretzky na WHA llevar a tar dientro de la NHL. === Edmonton Oilers (1979-1988) === Na so primer temporada na NHL (1979-1980) demostró que los sos críticos equivocábense. Ganó'l Hart Memorial Trophy, como'l xugador más pervalible de la lliga. Convertir nel xugador más nuevu en marcar más de 50 goles, anque nun foi tomáu en cuenta pal Calder Memorial Trophy, dau al meyor novatu de la NHL, pel añu anterior d'esperiencia profesional. La regla foi camudada, en cuenta de Gretzky, el defensa de los [[Boston Bruins]], [[Ray Bourque]] ganó'l premiu. Na so segunda temporada Gretzky ganó'l troféu Art Ross (el primeru de siete consecutivos) con 164 puntos, rompiendo los record de Bobby Orr y Phil Esposito con 102 (asistencies nuna temporada) y 152 (puntos nuna temporada). Ganó'l so segundu troféu Hart. Mientres la temporada de 1981-1982 devasó'l record que se caltuvo por más 35 años: 50 goles en 50 xuegos. Puestu por Maurice "Rocket" Richard mientres la temporada de 1944-45 de la NHL. Gretzky llogró la fazaña en namái 39 xuegos. El so 50 gol de la temporada foi'l 30 d'avientu de [[1981]] nos segundos de finales d'un trunfu de 7 a 5 contra los [[Philadelphia Flyers]]. Foi'l so quintu gol nel xuegu. El 24 de febreru del 82 Gretzky rompió'l record de [[Phil Esposito]] por tener la mayor cantidá de goles nuna temporada (76). Remató la temporada con 92 goles, 120 asistencies, y 212 puntos en 80 xuegos, siendo l'únicu xugador na historia de la NHL en romper la marca de 200 puntos. Esi añu, Gretzky convertir nel primer xugador de ḥoquei y el primer canadianu en ser nomáu'l ''Associated Press Male Athlete of the Year''. Tamién foi llamáu " el Deportista del Añu " de la revista Sport Ilustrated. Nes siguientes temporaes ver a Gretzky romper el so propiu record d'asistencies tres vegaes más (125 [1982-1983], 135 [1984-1985], y 163 [1985-1986]; tamién ameyoró la marca (120 asist.) en 1986-1987 con 121 y 1990-1991 con 122) y los sos puntos una vegada más (215). Cuando terminó de xugar en Edmonton, caltuvo o compartió 49 record de la NHL, qu'en sí mesmu yera un record. Los Edmonton Oilers mientres la so última temporada na WHA terminaron de primeros en tola temporada regular. Anque al entrar a la NHL nun tuvieron el mesmu ésitu depués de 4 temporaes los Oilers yá taben compitiendo pola copa Stanley. Los Oilers yeren un equipu nuevu y fuerte que diba palantre con xugadores como [[Mark Messier]], Gretzky, [[Glenn Anderson]] y [[Jari Kurri]], el defensa [[Paul Douglas Coffey|Paul Coffey]], y el porteru [[Grant Fuhr]]. Gretzky yera'l capitán. En [[1983]] llegaron a la final de la copa Stanley, solo pa ser esaniciaos por Los [[New York Islanders]]. Mientres la siguiente temporada, Los Oilers quedaron na final nuevamente colos New York Islanders esta vegada ganando la so primer copa Stanly de 5 en 7 años. A Greztky nomóse-y oficial de la Orde de Canadá'l 25 de xunu de 1984 pol so sobresaliente contribución al Ḥoquei. Como la ceremonia de la entrega de la Orde ye siempres fecha mientres les temporaes de Ḥoquei, tomólu 13 años, siete meses y dos [[Gobernador Xeneral|Gobernadores Xenerales]] primero que'l pudiera aceptar l'honor. Los Oilers con Gretzky, tamién ganaron la [[Stanley Cup|Copa Stanley]] en 1985,1987 y 1988; y ensin él en 1990. === Los Angeles Kings (1988-1996) === El 9 d'agostu de 1988, Gretzky foi "camudáu" con otros xugadores de los Oilers pa Los Angeles Kings. Esti Cambéu fadió a dalgunos y Gretzky foi consideráu un traidor” por dellos canadianos por dise de la so ciudá, del so pueblu y del so país d'orixe; Se rumoró que la motivación d'él, yera por que la so [[Janet Jones|esposa]] avanzara na so carrera como actriz. Otros creen que foi Pocklington que socatró nel cambéu, procurando beneficiase personalmente de la transaición. Na primer temporada de Gretzky en [[Los Angeles]] viose un aumentu marcáu na concurrencia y l'interés de los almiradores nuna ciudá non enantes conocida por siguir el ḥoquei sobre xelu. Los Kings, qu'entós xugaron nel [[Great Western Forum]], presumieron de los sos numberosos ésitos de taquilla nel so camín al algame de los playoff de 1989. Dáse-y enforma creitu a Greztky por poner nel mapa de la NHL a los estaos non codalosos nel ḥoquei . Y que se xeneraren 2 llicencies más pa equipos nesa área (los [[Anaheim Mighty Ducks]] y los [[San Jose Sharks]]) mientres xugaba pa Los Angeles creció la popularidá d'esti deporte nos estaos sureños d'Estaos xuníos. En 1990 ye nomáu pola [[Associated Press]] como ''Male Athlete of the Decade''. === St. Louis Blues(1996) === El 27 de febreru de 1996 él xunióse al [[Saint Louis Blues]]. Anotó 37 puntos en 31 xuegos pal equipu tantu na estación regular como nos partíos de playoff, y el Blues quedó dientro d'un xuegu n'hores estraordinaries de les finales de Conferencia. Tamién sirvió como'l capitán del equipu na so curtia estancia col Blues. Lamentablemente, nunca pulsió col equipu o col so nuevu derechiegu, [[Brett Hull]], sobre'l xelu según munchos esperar. El 12 de xunetu, robló colos Nueva York Rangers, como un axente llibre, volviendo xuntase col so compañeru d'equipu d'enforma tiempu nos Oilers , [[Mark Messier]]. === New York Rangers (1996-1999) === El so carrera profesional terminar colos Rangers. Xugó los sos 3 últimes temporaes ayudando al equipu a algamar les Finales de Conferencia del Este en 1997. Los Rangers fueron ganaos nes finales de conferencia polos [[Filadelphia Flyers]]. Per primer vegada na so carrera de la NHL, Gretzky nun foi'l capitán del equipu mientres la so estancia colos Rangers (Gretzky namái llevó la 'C' del capitán cuando'l capitán d'equipu regular taba mancáu). En 1997, enantes del so retiru, ''The Hockey News'' llamó a un comité de 50 espertos del ḥoquei (antiguos xugadores de la NHL, escritores pasaos y presentes, llocutores, entrenadores, executivos y direutivos del ḥoquei) pa escoyer y clasificar a los 50 mayores xugadores na historia de la NHL. Los espertos escoyeron a Gretzky como'l númberu unu. Participó nes [[Xuegos Olímpicos de Nagano 1998|Olimpiaes d'iviernu en Nagano]], [[Xapón]]. L'equipu canadianu yera'l favoritu pero ensin la presencia de Mario Lemieux y d'otros xugadores estrelles por cuenta de les mancadures, l'equipu perdió ante la [[República Checa]] nes semifinales. El so últimu xuegu de la NHL en Canadá foi'l 16 d'abril de 1999, nun empate 2-2 colos [[Ottawa Senators]], y el so xuegu final foi en 2-1 ganáu polos Pittsburgh Penguins el 18 d'abril nel que [[Jaromir Jagr]] anotó'l gol ganador. Los himnos nacionales fueron afechos pa la salida de Gretzky. En llugar de cantar "''O Canada, we stand on guard for thee''" Bryan Adams cantó "''We're going to miss you Wayne Gretzky''". [[The Star-Spangled Banner]] cantáu por John Amirante foi afechu en cuenta de "''the land of the free''" pa "''the land of Wayne Gretzky''". Nesti xuegu anotó'l so puntu final, asistiendo l'únicu gol de los Rangers por Brian Leetch. Gretzky foi nomáu como la primera, segunda, y tercer estrella de dambos xuegos. Solo Maurice Richard tuvo un honor como esi, cuando mientres les finales de la copa Stanley el 23 de marzu de 1944, él anotó 5 goles pa los [[Montreal Canadiens]] sobre los [[Toronto Maple Leafs]]. == Habilidaes == El dominiu de Grezky mientres tola so carrera foi atribuyíu al so tiempu d'entrenamientu (pola so cuenta, a lo menos de 4 a 5 hores al día) y tamién qu'él yera yá una maravía natural. A los 16 años, les habilidaes de Gretzky yá yeren descrites como " un toque máxicu, " dicíen que tenía un tiru bonu, que movía'l puck perbién y nunca se coló, xugando " dambes formes " (defensa según ofensiva) y un xugador que cualquier equipu podría construyir alredor el so club de ḥoquei. Tamién se dicía que " paez tener güeyos detrás de la so cabeza". Pal momentu del so retiru Gretzky yera conocíu por quedar se tres la rede, que tuvo'l nomatu de "la so oficina" porque "él diba trabayar ellí", pasándo-yos el puck a compañeros d'equipu como [[Luc Robitaille]] o Kurri o saltando rápido pa un gol recirculante. Nel honor a esto, pal so últimu xuegu había dos "99" grandes pintaos sobre'l xelu detrás de la rede. La carrera de Gretzky señala'l total de 3239 (2857+382) puntos y los xuegos de partíu de desempate combinaos son llixeramente más altos que de los de 6 hermanos Sutter combinaos (3209, 2934+275). == Post-Retiro == El 22 de payares de 1999 Gretzky entró al [[Hockey Hall of Fame]], convirtiéndose nel décimu xugador en pasar el periodu d'espera. Depués la NHL indicó que sería'l postreru xugador en faelo. Nel 2000 entró al [[IIHF Hall of Fame]]. Amás d'esto'l númberu 99 de Greztky foi retiráu nel All-Star Game del 2000. Más tarde esi añu, convirtióse, nel ''Alternate Governor and Managing Partner'' de los Phoenix Coyotes. Empezaron rumores tocantes a l'acción de Gretzky en ser l'entrenador del equipu, pero fueron refugaos por Gretzky y el restu de los propietarios de los Coyotes. A pesar de les negaciones, el 8 d'agostu de 2005 Gretzky tuvo d'alcuerdu en ser l'entrenador de los Coyotes. Mientres s'escontra l'anunciu de Gretzky, prominentes axentes llibres roblaron colos Coyotes namái pa tener la posibilidá de xugar pa Gretzky, incluyendo a Brett Hull. Hull, foi de volao el derechiegu de Gretzky, namái mientres cinco xuegos y namái anotó unu asistencia enantes de retirase. Irónicamente, Brett podría tener el rexistru pola mayor parte de goles sobre cualesquier en tres temporaes - él anotó 228 goles ente 1989-90 y 1991-92 - si non fora por Gretzky. De 1981-82 a 1983-84, Gretzky anotó 254 goles. Gretzky fixo'l so estrenu como entrenador el 5 d'ochobre de 2005, la nueche d'apertura de la temporada 2005-06, perdiendo 3-2 contra los [[Vancouver Canucks]]. La so primer victoria como entrenador foi'l 8 d'ochobre de 2005, contra los [[Minnesota Wild]] ganando 2-1. Gretzky tomó un permisu indefiníu d'ausencia como entrenador, el 17 d'avientu de 2005 pa curiar a la so madre enferma en Brantford, Ontario. La so madre perdió la so batalla contra'l [[cáncer de pulmón]] dos díes más tarde, finando'l 19 d'avientu de 2005. L'ayudante del entrenador Rick Tocchet asumió la posición hasta la vuelta de Gretzky el 28 d'avientu. El presidente Jeff Shumway de los Coyotes anunció'l 5 de xunu de 2006 que Gretzky alcordó a un nuevu contratu de cinco años pa permanecer como entrenador. === Olimpiaes d'Iviernu === Gretzky yera'l Direutor executivu del equipu canadianu de ḥoquei nos [[Xuegos Olímpicos de Salt Lake City 2002]], [[Utah]]. El 18 de febreru, partió golpes a diestra y siniestra colos medios de comunicación nuna rueda de prensa, atayáu, pola especulación en cuanto al poco inspirador 1-1-1. Salir de control dempués de que Canadá empatara 3-3 contra [[República Checa]]. Gretzky foi otra vegada'l Direutor executivu del equipu de ḥoquei de Canadá nos [[Xuegos Olímpicos de Turín 2006|Xuegos Olímpicos de Turín del 2006]], [[Italia]], anque a diferencia del 2002; l'equipu foi esaniciáu nos cuartos de final y [[Ḥoquei sobre xelu nos Xuegos Olímpicos de Turín 2006|nun pudieron llograr la medaya]]. Pidiéron-y remanar l'equipu de Canadá nos Campeonatos del Mundu de Ḥoquei sobre xelu 2005, pero negóse por cuenta de la falta de salú de la so madre. === El Heritage Classic === Anque Gretzky dixera que nun diba participar en nengún xuegu d'exhibición, el 22 de payares de 2003, Gretzky retornó al xelu una vegada más p'ayudar a celebrar el 25 aniversariu de los Edmonton Oilers como equipu del NHL. El Heritage Classic ye'l primer xuegu de la NHL en ser xugáu al campu, realizar na Commonwealth Stadium en [[Edmonton]]. Dempués del xuegu de la NHL taba'l xuegu de les Mega Estrelles qu'axuntó a Gretzky y a munchos de los sos compañeros d'equipu de los Oilers yá retiraos (Messier, Fuhr, Kurri, Lowe etc.) contra un grupu de xugadores de los [[Montreal Canadiens]] como Claudio Lemieux y Lafleur delantre de 57,167 almiradores (un record de la NHL) nel clima fríu, según millones más per televisión. Los Edmonton ganaron el xuegu, 2-0, ente que más tarde Montreal ganó'l xuegu na temporada regular, 4-3. El xuegu darréu foi puestu a la venta nun DVD tituláu, "''Heritage Classic: A November to Remember''". == Fora del xelu == [[Ficheru:Gretzky aug2001 closeup.jpg|thumb|240px]] Greztky conoció a l'actriz d'[[Estaos Xuníos]] Janet Jones mientres yera xuez del programa Dance Fever y ella yera una baillarina d'este. Empezaron a salir depués de qu'entraron corriendo l'unu escontra al otru, nun xuegu de [[Los Angeles Lakers]] en 1987. Cuando se casaron el 17 de xunetu de 1988 Janet tenía 4 meses d'embaranzu de la so fía paulina. “La Boda Real " foi tresmitida en direutu perdayuri de Canadá de la Basílica de San Joseph de Edmonton, anque nin Gretzky nin Jones fueren [[católicos romanos]]. Los miembros del Cuerpu de bomberos actuaron como guardias na ilesia. El gran eventu cuésta-y a Gretzky más de US$1 millón. Ellos tienen 4 neños más: Ty Robert (naz El 9 de xunetu de 1990), Trevor Douglas (naz El 14 de setiembre de 1992), Tristan Wayne (naz El 2 d'agostu de 2000), y Emma Marie (naz El 28 de marzu de 2003). Gretzky tamién llogró la ciudadanía d'Estaos Xuníos, dempués del so matrimoniu, y anguaño mora nos Estaos Xuníos. El so fíu Ty vivió con Wayne en Arizona mientres la temporada 2005-06 de la NHL, ente que los otros neños vivieron con Janet na casa de la familia en [[Thousand Oaks (California)]] En 1991 Gretzky mercó los [[Toronto Argonauts]] de la [[Canadian Football League]] con Bruce McNall y John Candy. Él y McNall más tarde mercaron tarxetes de pitu Honus Wagner T206 . Gretzky presentó'l [[Saturday Night Live]] en 1989 (el primeru y únicu xugador de ḥoquei que lu hai fechu). Gretzky probó ser endosante popular y emprestó la so imaxe pa una amplia variedá de productos. Mientres en Edmonton, los productos Gretzky jeans denim, incluyíos, fundes d'almada, cebera, pastillas de chocolate, relós, y una muñeca Mattel. Otros inclúin Koho, Titán, y palos de ḥoquei Easton, l'Arriendu Económicu un Anticonxelante De coche, Máximu, Ford de Canadá, Coca-cola, Esso, McDonald, la Sopa de Campbell, Café Oficial De primeres figures, Primestar la TV, la Imperial, Nike, Ruedes Estremes, Tarxetes de Sellu, Zürich el Seguru, 7 up, Tylenol, Canadian Imperial Bank, y el Power Automotive Group. Él y Ty fixeron publicidá por Viewcam Agudu. Gretzky tamién emprestó la so imaxe (como Michael Xordania y Bo Jackson ) a un espectáculu d'historietes en 1992, ProStars, y videoxuegos en 1991, 1996, 2004, y 2006. [[Forbes]] estima que Gretzky ganó US$93.8 millones de 1990-98. En 1998, Gretzky llanzó una llinia de ropa pa homes, y robló un alcuerdu de llicencia con una empresa de tarxeta telefónica. El modelu de cascu que Gretzky llevó perdayuri de la so carrera, el Jofa VM, conocíu como'l " el cascu de Gretzky ", entá cuando fuera lleváu por otros xugadores de la NHL. Son güei un artículu de los coleicionistes. En 2004 Gretzky tamién se destacar per una llinia de xuguetes de McFarlane Toys creaos pol co-dueñu de los Oilers Todd McFarlane. === Discutiniu === El 7 de febreru de 2006, l'asistente del entrenador Rick Tocchet de los Coyotes foi implicáu nos xuegos d'azar de [[Nueva Jersey]]. Los apuestes según dizse fueron tomaes de xugadores de la NHL, Janet Jones y el Xerente Xeneral de los Coyotes, Michael Barnett, que confirmó qu'él asitió una apuesta sobre'l [[Super Bowl XL]] con Tocchet. Gretzky dixo: " Nun fixi nada malu, o nada que tenga que ver con daqué a lo llargo de les llinies d'apuestes; esto nunca pasó... voi dicir otra vegada: Nun aposté, nun pasó, nunca va pasar, nun pasó, nun ye daqué que fixi. " Reportes pol Newark Star-Ledger diz que la policía de Nueva Jersey tien una grabación de Greztky falando con Tocchet. La fonte dixo al periódicu que nun hai evidencia que Greztky fixo dalgún apueste, pero la policía trataba de saber si él fixera dalguna en nome de la so esposa. Otra fonte más tarde confirmó que la grabación foi dempués de que la policía fora a la residencia de los Gretzky a cuestionar a Jones. El 16 de febreru de 2006 anuncióse que Gretzky nun sería acusáu. El 15 de marzu de 2006, el fiscal xeneral de Nueva Jersey anunció que va citar a Jones pa declarar en cuanto un xuráu d'acusación axúntese. El 8 de marzu Jones y Tocchet por separáu anunciaron una demanda contra l'estáu de New Jersey por $50 millones cada unu por bilordiu, alegando que la investigación estropió les sos reputaciones y costó-yos delles oportunidaes de negocios. El 3 d'agostu, Nueva Jersey declara que'l soldáu James Harney declaróse culpable a la combalechadura, promoviendo'l xuegu y la mala conducta oficial, y prometió ayudar a autoridaes col so casu contra Tocchet. == Transaiciones == * El 12 de xunu de 1978, firma como un axente llibre colos Indianapolis Racers. * El 2 de payares de 1978 foi "negociáu" polos Indianapolis Racers, con Eddie Mio y Peter Driscoll, a los Oilers Edmonton en cuenta de 700,000 dólares y futures considerancies. * El 9 d'agostu de 1988, axustáu polos Engrasadores Edmonton, con Miguel Krushelnyski y Marty McSorley a Los Angeles Kings en cuenta de Jimmy Carson, Martin Gelinas, 1989 de Los Angeles, 1991 y 1993 1as rondes preliminares y dineru efectivo. * Axustáu por Los Angeles Kings a San Louis Blues en cuenta de Roman Vopat, Craig Johnson y Patrice Tardif. * El 21 de xunetu de 1996 robló como un axente llibre pa los New York Rangers. == Estadístiques == {| CELLPADDING="3" style="border-style:none;border-collapse:collapse;text-align:center;" |-style="background-color:#e0e0e0;" ! colspan="3" style="background-color:#ffffff;"|&nbsp; ! rowspan="99" style="background-color:#ffffff;"|&nbsp; ! colspan="9"|Temporada&nbsp;regular ! rowspan="99" style="background-color:#ffffff;"|&nbsp; ! colspan="5"|Playoffs |-style="background-color:#e0e0e0;" !Temporada !Equipu !Lliga !GP !Goles !Asistencies !Puntos !Penalty !+/- !PP !SH !GW !GP !G !A !Pts !PIM |- |1975-76 |Vaughan Nationals |MetJHL |28 |27 |33 |60 |7 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |- |1976-77 |Seneca Nationals |MetJHL |32 |36 |36 |72 |35 |— |— |— |— |23 |40 |35 |75 |— |- |1976-77 |Peterborough Petes |OHL |3 |0 |3 |3 |0 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |-style="background-color:#f0f0f0;" |1977-78 |Sault Ste. Marie Greyhounds |OHL |64 |70 |112 |182 |14 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |- |1978-79 |Indianapolis Racers |WHA |8 |3 |3 |6 |0 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |-style="background-color:#f0f0f0;" |1978-79 |[[Edmonton Oilers]] |WHA |72 |43 |61 |104 |19 |— |— |— |— |13 |10 |10 |20 |2 |- |1979-80 |Edmonton&nbsp;Oilers |[[National Hockey Leage|NHL]] |79 |51 |86 |137 |21 | +15 |13 |1 |6 |3 |2 |1 |3 |0 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1980-81 |Edmonton Oilers |NHL |80 |55 |109 |164 |28 | +41 |15 |4 |3 |9 |7 |14 |21 |4 |- |1981-82 |Edmonton Oilers |NHL |80 |'''''92''''' |120 |212 |26 | +81 |18 |6 |12 |5 |5 |7 |12 |8 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1982-83 |Edmonton Oilers |NHL |80 |71 |125 |196 |59 | +60 |18 |6 |9 |16 |12 |26 |38 |4 |- |1983-84 |Edmonton Oilers |NHL |74 |87 |118 |205 |39 | +76 |20 |12 |11 |19 |13 |22 |35 |12 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1984-85 |Edmonton Oilers |NHL |80 |73 |135 |208 |52 | '''+98''' |8 |11 |7 |18 |'''17''' |30 |'''''47''''' |4 |- |1985-86 |Edmonton Oilers |NHL |80 |52 |'''''163''''' |'''''215''''' |46 | +71 |11 |3 |6 |10 |8 |11 |19 |2 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1986-87 |Edmonton Oilers |NHL |79 |62 |121 |183 |28 | +70 |13 |7 |4 |21 |5 |29 |34 |6 |- |1987-88 |Edmonton Oilers |NHL |64 |40 |109 |149 |24 | +39 |9 |5 |3 |19 |12 |'''''31''''' |43 |16 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1988-89 |[[Los Angeles Kings]] |NHL |78 |54 |114 |168 |26 | +15 |11 |5 |5 |11 |5 |17 |22 |0 |- |1989-90 |Los&nbsp;Angeles&nbsp;Kings |NHL |73 |40 |102 |142 |42 | +8 |10 |4 |4 |7 |3 |7 |10 |0 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1990-91 |Los Angeles Kings |NHL |78 |41 |122' |163 |16 | +30 |8 |0 |5 |12 |4 |11 |15 |2 |- |1991-92 |Los Angeles Kings |NHL |74 |31 |90 |121 |34 | -12 |12 |2 |2 |6 |2 |5 |7 |2 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1992-93 |Los Angeles Kings |NHL |45 |16 |49 |65 |6 | +6 |0 |2 |1 |24 |15 |25 |40 |4 |- |1993-94 |Los Angeles Kings |NHL |81 |38 |92 |130 |20 | -25 |14 |4 |0 |— |— |— |— |— |-style="background-color:#f0f0f0;" |1994-95 |Los Angeles Kings |NHL |48 |11 |37 |48 |6 | -20 |3 |0 |1 |— |— |— |— |— |- |1995-96 |Los Angeles Kings |NHL |62 |15 |66 |81 |32 | -7 |5 |0 |2 |— |— |— |— |— |-style="background-color:#f0f0f0;" |1995-96 |[[St. Louis Blues (ḥoquei)|St. Louis Blues]] |NHL |18 |8 |13 |21 |2 | -6 |1 |1 |1 |13 |2 |14 |16 |0 |- |1996-97 |[[New York Rangers]] |NHL |82 |25 |72 |97 |28 | +12 |6 |0 |2 |15 |10 |10 |20 |2 |-style="background-color:#f0f0f0;" |1997-98 |New&nbsp;York&nbsp;Rangers |NHL |82 |23 |67 |90 |28 | -11 |6 |0 |4 |— |— |— |— |— |- |1998-99 |New York Rangers |NHL |70 |9 |53 |62 |14 | -23 |3 |0 |3 |— |— |— |— |— |-style="background-color:#e0e0e0;" !20 años !Totales !NHL !1487 !''894'' !''1963'' !''2857'' !577 !+518 !204 !73 !91 !208 !''122'' !''260'' !''382'' !66 |} === Records na NHL === Wayne Gretzky caltuvo o compartió 61 record na NHL enantes del so retiru'l 18 d'abril de 1999, incluyendo 40 nes temporaes regulares, 15 nos playoff y 6 nos xuegos All-Star. Los rexistros regulares de temporada inclúin la mayor cantidá de goles nuna temporada(92), La mayor cantidá d'asistencies nuna temporada(163) y la mayor cantidá de puntos nuna temporada (215). Tamién caltener el record de los 50 goles más rápidos fechos en tan solo 39 xuegos. Gretsky punxo records impresionantes tantu na temporada regular como na post-temporada, calteniendo'l rexistru pola mayor cantidá de goles en tola so carrera (894), asistencies (1,963), puntos (2,857), y [[tripleta|tripletes]](50). El xugador más cerca en totales pa la temporada regular ye Mark Messier con 1,887. El total de puntos de Gretzky incluyendo la temporada regular y partir de desempate ta polos 3,239. Gretzky tamién tien la carrera con más asistencies que cualesquier otru xugador. Inda caltién el record por goles de partíos de desempate (122), asistencies (260), puntos (382), tripletas (10), y xuegos ganaos por goles (24). === Premios === [[Ficheru:Gretzky statue.jpg|thumb|165px|Estatua de Wayne Gretzky en, [[Edmonton]].]] * [[Lou Kaplan Trophy]] (na WHA como novatu del añu) 1979 * [[Troféu Hart]] (xugador más pervalible) de 1980 a 1987, 1989 * [[Art Ross Trophy]] 1981;1987, 1990, 1991, 1994 * [[Conn Smythe Trophy]] (xugador más pervalible nos playoff) 1985, 1988 * [[Lester B. Pearson Award]] (xugador sobresaliente); 1982;85, 1987 * [[Lady Byng Memorial Trophy]] ; 1980, 1991, 1992, 1994, 1999 * [[NHL Plus/Minus Award]]; 1982, 1984, 1985, 1987 * Chrysler-Dodge/NHL; 1985;87 * [[Lester Patrick Trophy]] ( xugador sobresaliente nel ḥoquei de los [[Estaos Xuníos]]); 1994 * [[Lou Marsh Trophy]] (atleta canadianu del añu) — 1982, 1983, 1985, 1989 * NHL All-Star Game; 1983, 1989, 1999 * NHL Primer equipu nel All-Star ; 1981;87, 1991 * NHL Segundu equipu nel All-Star ; 1980, 1988;90, 1994, 1997, 1998 * En [[1998]], foi escoyíu como'l númberu 1 en ''The Hockey News'' na llista de los 100 meyores xugadores de ḥoquei * Miembru de la Orde de Canadá. * Primer estranxeru en recibir el Horatio Alger Award. * Recibió una estrella nel paséu de la fama de Canadá. == Xuegos Internacionales == Xugó pa Canadá en: * 1978 World Junior Ice Hockey Championships (medaya de bronze) * 1981 Canada Cup (medaya de plata) * 1982 Ice Hockey World Championships|World Championships (medaya de bronze) * 1984 Canada Cup (medaya d'oru) * 1987 Canada Cup (medaya d'oru) * 1991 Canada Cup (medaya d'oru) * 1996 World Cup of Hockey (medaya de plata) * [[Ḥoquei sobre xelu nos Xuegos Olímpicos de Nagano 1998|Olimpiaes d'iviernu en Nagano]] (nun llegaron a la final) === Estadístiques Internacionales === {| BORDER="0" CELLPADDING="3" CELLSPACING="0" |- ALIGN="center" bgcolor="#e0e0e0" ! Añu ! Equipu ! Eventu ! ALIGN="center" rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | &nbsp; ! GP ! G ! A ! Pts ! PIM |- ALIGN="center" | 1978 | Canada | IWJC | 6 | 8 | 9 | 17 | 2 |- ALIGN="center" bgcolor="#f0f0f0" | 1981 | Canada | Canada Cup (ḥoquei sobre xelu)|CC | 7 | 5 | 7 | 12 | 2 |- ALIGN="center" | 1982 | Canada | Ice Hockey World Championships|WCh | 10 | 6 | 8 | 14 | 0 |- ALIGN="center" bgcolor="#f0f0f0" | 1984 | Canada | Canada Cup (ḥoquei sobre xelu)|CC | 8 | 5 | 7 | 12 | 2 |- ALIGN="center" | 1987 | NHL All-Stars | Rendez-vous '87|RV-87 | 2 | 0 | 4 | 4 | 0 |- ALIGN="center" bgcolor="#f0f0f0" | 1987 | Canada | Canada Cup (ḥoquei sobre xelu)|CC | 9 | 3 | 18 | 21 | 2 |- ALIGN="center" | 1991 | Canada | Canada Cup (ḥoquei sobre xelu)|CC | 7 | 4 | 8 | 12 | 2 |- ALIGN="center" bgcolor="#f0f0f0" | 1996 | Canada | World Cup of Hockey|WCp | 8 | 3 | 4 | 7 | 2 |- ALIGN="center" | 1998 | Canada | 1998 Winter Olympics|OG | 6 | 0 | 4 | 4 | 2 |- ALIGN="center" bgcolor="#e0e0e0" ! colspan=3 | Totales ! 63 ! 34 ! 69 ! 103 ! 14 |} == Bibliografía == * Wayne Gretzky con Rick Reilly (1990). ''Gretzky: An Autobiography.'' An Edward Burlingame Book. ISBN 0-06-016339-9 * Wayne Gretzky, John Davidson, y Dan Diamond. ''99: My Life in Pictures''. ISBN 0-920445-67-5 == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.waynegretzky.com Wayne Gretzky - Páxina Oficial (n'inglés)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060208200827/http://www.waynegretzky.com/ |date=2006-02-08 }} * [http://nhl.com/hockeyu/history/gretzky/ NHL.com seición de Wayne Gretzky (n'inglés)] * [https://web.archive.org/web/20041020030934/http://www.cbc.ca/greatest/top_ten/nominee/gretzky-wayne.html Los canadianos más sobresalientes (n'inglés)] * [http://www.tsn.ca/headlines/main_story.asp?id=131311 Armstrong inspirar de Gretzky (n'inglés)] * {{Enllaz rotu|1=Orde de Canadá (n'inglés) |2=http://www.gg.ca/honours/search-recherche/honours-desc.asp?lang=y&TypeID=orc&id=3905 |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.unitedathletes.com/english/profiles/wgretzky.html United Athletes Magazine Habilidad físiques de Gretzky (n'inglés)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301123625/http://www.unitedathletes.com/english/profiles/wgretzky.html |date=2007-03-01 }}. * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-74-1093/people/gretzky/ CBC Digital Archives – El Gran Wayne Gretzky (n'inglés)] * [http://www.terra.com/especiales/iconos/gretzky.html Iconu deportivu] * [http://www.canoe.ca/Gretzky/ SLAM! Presents Wayne Gretzky], * [http://www.nhl.com/hockeyu/history/gretzky/ Wayne Gretzky] [http://www.nhl.com NHL.com] * [http://cincodays.com/2013/06/04/cajon-deportivu-wayne-gretzky/ Datos ya intereses sobre Wayne Gretzky] {{NF|1961||Gretzky, Wayne}} [[Categoría:Xugadores de ḥoquei sobre xelu de Canadá]] [[Categoría:Persones d'Ontario]] [[Categoría:Entrenadores de ḥoquei]] ap1fp56u7lui375yc9w6vjesq7fwrfx 0 74802 4527508 4385349 2026-09-12T09:18:52Z Limotecariu 735 4527508 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Frederick Carlton "Carl" Lewis''' y moteyáu '''El Fíu del Vientu'''<ref>[https://www.elpais.com/articulo/deportes/Pensaba/Xuegos/Olimpicos/Barcelona/fueron/meyor/maravía/elpepudep/20070411elpepudep_8/Tes "Pensaba que los Xuegos Olímpicos de Barcelona fueron lo meyor, pero ésto ye una maravía" · ELPAÍS.com<!-- Títulu xeneráu por un bot -->]</ref>(*[[1 de xunetu]] de [[1961]], [[Birmingham (Alabama)|Birmingham]], [[Estaos Xuníos]]) ye un ex[[Atletismu|atleta]] d'[[Estaos Xuníos]] especialista en pruebes de velocidá y saltu de llonxitú que ganó 10 medayes olímpiques (9 oros) mientres la so carrera ([[1984]]-[[1996]]), y 7 medayes d'oru, 1 de plata y 2 de bronce nos [[Campeonatu del Mundu d'Atletismu]] ([[1983]]-[[1993]]). == Biografía == Fíu del xugador de polu americanu [[William Lewis]] y madre vallista (Evelyn), con 15 años, Lewis empezó a competir en [[saltu de llonxitú]]. Cola so alta velocidá de ''sprint'', tamién fixo bones actuaciones en [[atletismu velocidá|pruebes de velocidá]]. En [[1980]], con namái diecinueve años, Carl foi escoyíu pal equipu olímpicu d'Estaos Xuníos d'[[atletismu]], pero'l [[boicó]] del so país a los Xuegos Olímpicos de [[Moscú]] 1980 retrasó'l debú de Lewis. Nos años siguientes, Lewis fixo les meyores marques de la temporada nos 100 m y el saltu de llonxitú, y ablucaba por consiguir marques de relieve con cierta facilidá. Remaneció como estrella mundial. Confirmar nos [[Campeonatu del Mundu d'Atletismu]] inaugurales de [[Ḥélsinki]], [[Finlandia]], en [[1983]], onde Lewis llogró'l so primer gran ésitu internacional, consiguiendo la victoria nos 100 m, saltu de llonxitú y relevos 4×100 [[m]]. Volvióse veganu (vexetarianu ensin güevos nin lácteos) en 1990, y él mesmu narra nel so llibru "Very Vegetarian" (bien vexetarianu) que dempués d'esti cambéu tuvo'l meyor desempeñu deportivu de la so vida.<ref>Llibru por Carl Lewis "Very Vegetarian" http://elespiritudeltiempo.org/blog/carl-lewis-narra-la so-esperiencia-como-vexetarianu-en-el-llibru-bien-vexetarianu/ </ref> == Carrera olímpica == Nestes mesmes pruebes y el 200 llisos, participaría un añu más tarde nos [[Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984]], onde ganó los 4 oros, igualando asina la xesta de [[Jesse Owens]] nos Xuegos Olímpicos de Berlín de [[1936]]. [[Ficheru:Carl Lewis.jpg|thumb|left|Lewis nos [[Xuegos Olímpicos de 1984]].]] En [[1987]], nos Campeonatos del Mundu d'Atletismu de [[Roma]] ganó l'oru en saltu de llonxitú y nos relevos 4×100 m, pero foi segundu nos 100 [[m]] llisos, al ser superáu pol canadianu [[Ben Johnson (atleta)|Ben Johnson]]. Sicasí, años dempués Ben Johnson foi quitáu de tolos sos trunfos y récores por causa de demostrase l'usu de sustancies prohibíes, polo que Carl Lewis pasó a ser el ganador de los 100 [[metru|m]]. Nos [[Xuegos Olímpicos de Seúl 1988]] añadió dos medayes d'oru más pal so medayeru, convirtiéndose nel primer atleta en ganar la competición de saltu de llonxitú en dos Xuegos Olímpicos consecutivos. Llogró una polémica victoria nos 100 [[metru|m]] llisos, dempués de que l'atleta [[Canadá|canadianu]] [[Ben Johnson (atleta)|Ben Johnson]] fuera descalificáu poles resultaos de la prueba antidoping, que revelaron que consumiera [[esteroide]]s.<ref>{{cita web|autor=Biografíes y Vides|títulu=Carl Lewis|url=http://www.biografiasyvidas.com/biografia/l/lewis.htm|fechaaccesu=26 d'agostu de 2004}}</ref> Nos 200 [[metru|m]], foi por sorpresa vencíu pol so compatriota [[Joe DeLoach]]. Na carrera 4×100 m de relevos l'equipu foi descalificáu (inclusive ensin que Lewis corriera) por cuenta d'un incorreutu pase del testigu. Mientres la temporada de [[1991]], Carl Lewis y el so compañeru d'equipu [[Leroy Burrell]], apoderaron les pruebes de velocidá. Nes carreres anteriores al Campeonatu Mundial de [[Tokiu]], [[Xapón]], Burrell batió'l récor mundial de Carl Lewis, dexándolo en 9,90 s. Sicasí, nel [[Campeonatu Mundial d'Atletismu de 1991|Campeonatu Mundial]], Carl Lewis respondió al desafíu de Burrell, en quiciabes la meyor carrera de los 100 m de la historia, como un verdaderu campeón. Nuna carrera onde seis de los ocho corredores rompieron la barrera de los 10&nbsp;s, una situación que nun asocediera enantes, Carl Lewis convertir nel primer home en baxar de los 9,90&nbsp;s, con una marca de 9,86, llogrando'l so tercer Campeonatu Mundial nos 100&nbsp;[[m]] y estableciendo un nuevu récor mundial. Amás consiguió otru oru nos relevos 4×100&nbsp;m y la medaya de plata en saltu de llonxitú, prueba na que realizó la meyor serie de saltos de tolos tiempos.<ref>{{cita web|títulu=Curtia historia del saltu de llonxitú: el día que voló Powell|url=http://sonambublogs.blogspot.com.es/2009/08/güei-voi-falar-de-atletismu.html|fechaaccesu=17 d'agostu de 2012|obra=Sonámbulos|fecha=29 d'agostu de 2009|cita=''perdió'l campeonatu mundial de saltu de llonxitú a pesar de realizar 4 saltos consecutivos de más de 8,80 m.''}}</ref> Lewis acreditó les sos escepcionales resultaos en parte a la dieta [[veganismu|vegana]] qu'adoptó en 1990.<ref>[http://www.amazon.com/gp/reader/1558539522/ref=sib_dp_pt/104-3297002-5699129#reader-page Amazon Online Reader : Very Vegetarian<!-- Títulu xeneráu por un bot -->]</ref> Nos [[Xuegos Olímpicos de Barcelona 1992]] ganó'l so tercer títulu en saltu de llonxitú, disciplina de la que se consolidara a lo más dominador mientres la década de los años 1980, y volvió ser oru en relevos 4×100&nbsp;m. Nun pudo competir nos 100 [[m]] al nun clasificase na pruebes de seleición del so país. Nos [[Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996]] nun llogró la clasificación nes pruebes de velocidá, y nun pudo formar parte del equipu de relevos d'Estaos Xuníos, nuna polémica decisión.<ref>{{cita web|autor=Biografíes y Vides|títulu=Carl Lewis|url=http://www.biografiasyvidas.com/biografia/l/lewis.htm|fechaaccesu=26 d'agostu de 2004}}</ref> Sicasí, volvió vencer en saltu de llonxitú per cuarta vegada consecutiva, una fazaña que solo consiguieren el llanzador de discu [[Al Oerter]] y el regatista [[Paul Elvstrøm]]. Yera'l so novenu y últimu oru olímpico. Ente los distintos gallardones que se-y concedieron cabo destacar el nomamientu como "[[Atleta del añu de la IAAF|Atleta del añu]]" per parte de la IAAF en dos causes ([[1988]] y [[1991]]), [[Premiu Jesse Owens]] ([[1982]] y [[1991]]) y el [[Premiu Príncipe d'Asturies de los Deportes]] nel añu [[1996]]. Lewis retiróse dempués de los [[Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996]] y agora ye actor en [[Los Angeles]], [[California]]. == Suspensión cautelar == N'abril de 2003, ''[[Sports Illustrated]]'' publicó dalgunos de los 30.000 páxines de documentos oficiales del [[USOC]] que demostraron qu'en 1988, Lewis, y otros 11 atletes d'Estaos Xuníos dieren positivu en pruebes antidopaxe. N'apelando'l so suspensu cautelar, alegando inxerir los [[estimulantes]] prohibíos, [[efedrina]], [[pseudoefedrina]] y [[fenilpropanolamina]],<ref>[https://books.google.es/books?id=bSVf4d7tYY4C&pg=PA127&lpg=PA127&dq=%22Hero+or+hypocrite?+United+States+and+international+media+portrayals+of+Carl+Lewis+amid+revelations+of+a+positive+drug+test.%22&source=bl&ots=TdMlgP3o7j&sig=a9sYTHU823qN6dGB-GpYNCvJB0Y&hl=es&sa=X&ei=oncET4apLYa6-AaR8ZCxCQ&ved=0CFEQ6AEwBQ#v=onepage&q=ephedrine&f=false Denham, Bryan E. y Duke, Andrea «Hegemonic Maculinity and the Rogue Warrior» en ''Examining identity in sports media'' Billings, Andrew C. y Hundley, Heather L.] En Google Books, consultáu'l 4 de xineru de 2012</ref> de forma non intencional, Lewis pudo participar nos XX.OO. de Seúl, onde-y foi apurrida la medaya d'oru tres trate descalificáu Ben Johnson.<ref name=irss>Denham, Bryan E. «Hero or hypocrite? United States and international media portrayals of Carl Lewis amid revelations of a positive drug test.» ''International Review for the Sociology of Sport'' 19/2 (2004)</ref> Anque la prensa internacional especializada reaccionó de manera bien crítica, tantu con Lewis como col USOC por demostrar dambes actitúes sobeyoses, santurronas y hipócriticas»<ref>[http://irs.sagepub.com/content/39/2/167.abstract Denham, Bryan E. «Hero or hypocrite? United States and international media portrayals of Carl Lewis amid revelations of a positive drug test.» ''International Review for the Sociology of Sport'' 19/2 (2004) (astractu)] Consultáu'l 4 de xineru de 2012</ref> ante'l casu, l'escándalu foi a menos pola mayor cobertoria mediática que se taba dando a la invasión d'Iraq qu'empezara poques selmanes enantes.<ref name=irss/> == Embaxador de Bona Voluntá == Nel 16 d'ochobre de 2009, Carl Lewis foi nomáu [http://www.fao.org/getinvolved/ambassadors/ambassadors/ambassadors-carllewis/es/ Embaxador de Bona Voluntá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124110315/http://www.fao.org/getinvolved/ambassadors/ambassadors/ambassadors-carllewis/es/ |date=2010-01-24 }} de la [[Organización de les Naciones Xuníes pa l'Alimentación y l'Agricultura]] (FAO). == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} * [http://www.fundacionprincipedeasturias.org/premios/1996/carl-lewis/ Premiu Príncipe d'Asturies de los Deportes 1996] {{socesión | predecesor = [[Calvin Smith]] | títulu = [[Progresión del récor mundial de los 100 m llisos masculín|Plusmarquista mundial de 100 m llisos]] | periodu = 30 d'agostu de 1987 - 14 de xunu de 1991 | socesor = [[Leroy Burrell]] | predecesor2 = [[Leroy Burrell]] | títulu2 = [[Progresión del récor mundial de los 100 m llisos masculín|Plusmarquista mundial de 100 m llisos]] | periodu2 = 25 d'agostu de 1991 - 6 de xunetu de 1994 | socesor2 = [[Leroy Burrell]] |predecesor3 = [[Allan Wells]] |títulu3 = Campeón Olímpicu de [[100 metros llisos]] |periodu3 = [[Atletismu nos Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984|Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984]] |socesor3 = Carl Lewis |predecesor4 = Carl Lewis |títulu4 = Campeón Olímpicu de [[100 metros llisos]] |periodu4 = [[Atletismu nos Xuegos Olímpicos de Seúl 1988|Xuegos Olímpicos de Seúl 1988]] |socesor4 = [[Linford Christie]] | predecesor5 = [[Hassiba Boulmerka]]<br />{{DZA}} | títulu5 = [[Ficheru:Princess of Asturias Foundation Emblem.svg|40px]]<br />[[Premiu Príncipe d'Asturies de los Deportes|10º Premiu Príncipe d'Asturies de los Deportes]] | socesor5 = [[Campeonatu Mundial d'Atletismu de 1997|Equipu español de maratón]]<br />{{ESP}} | periodu5 = [[1996]] }} {{Tradubot|Carl Lewis}} {{NF|1961||Lewis, Carl}} [[Categoría:Atletes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'oru]] [[Categoría:Medayistes olímpicos de plata]] [[Categoría:Premiu Princesa d'Asturies de los Deportes]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym]] [[Categoría:Persones de Birmingham (Alabama)]] 154qbwyhx6o7m9qi01efe35q0ybzu7d 0 74827 4527470 4480003 2026-09-12T08:51:16Z Limotecariu 735 4527470 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Bobby Orr}} {{persona}} '''Robert Gordon''' {{nym}}, tamién conocíu como ''' Bobby Orr''' o '''Oc''', ye un xugador de [[ḥoquei sobre xelu]] [[Canadá|canadianu]]. Ye consideráu unu de los meyores xugadores de la historia d'esti deporte{{ensin referencies}}. La so trayeutoria profesional trescurrió nos Bruins de Boston, con esceición de los dos últimos años de la so carrera que llindó nos Black Hawks de Chicago. La so posición yera defensa, anque destacó sobremanera pola facilidá de regatiar, con un increíble manexu del stick cola so izquierda y la capacidá de faer goles dende tras. Ente los sos trofeos deportivos destaca la Stanley Cup, que ganó en dos causes y el premiu MVP que se-y concedió en dambes finales. == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070310183602/http://www.bobbyorr.com/biography.aspx Páxina web oficial] {{NF|1958||Orr, Bobby}} [[Categoría:Xugadores de ḥoquei sobre xelu de Canadá]] jn6dwvp7jji9zl2ani3uvgil43lqrj7 0 74918 4527458 4517228 2026-09-12T07:05:20Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527458 wikitext text/x-wiki {{personaxe |nome=Muyer Maravía<br /><small>''Wonder Woman''</small> |nome_orixinal = Princesa Diana |imaxe= Placeholder female superhero c.png <!-- Nun camudar la semeya: el personaxe de la Muyer Maravía ta protegidoo por derechso d'autor, y cualquier infracción va ser suprimida darréu. --> |publicáu=[[DC Comics]] |debú= '''Históricu: Edá d'Oru''':<br />''[[All Star Comics]]'' #8 (avientu de [[1941]]) <br />'''Versión Moderna (Post-Crisis)''':<br />''Wonder Woman'' (vol. 2) #1 (febreru de [[1987]])<br />'''Nuevos 52:'''<br />''Wonder Woman Vol.4 #1 setiembre de 2011'';<br />'''Los Nuevos 52 [[Tierra 2 (DC Comics)|Tierra 2]]''':<br />''Tierra 2 #1 mayu de (2012)'' |creador= [[William Moulton Marston]] <br /> [[Sadie Holloway Marston]] |real= Princesa Diana de Temiscira<br />(Wonder Woman I) <br /> Reina [[Hipólita (cómic)|Hipólita]] <br /> (Wonder Woman II) <br /> Donna Troy <br /> (Wonder Woman III) |estáu= Activu |altor= {{altor|m=1.83}} |pesu= {{peso|kg=68}} |güeyos= Azules |pelo= Negru |raza = Amazona<br />[[Semidios|Semidiosa del Olimpu]]<br />''(Versión revisada en '''Los Nuevos 52''')'' |oficiu= [[Superhéroe]], embaxadora, enfermera, secretaria y muyer de negocios y guerrera |afiliaciones= [[Lliga de la Xusticia]] y les [[amazona (mitoloxía)|Amazones]] de [[Temiscira]] |afiliaciones_anteriores= '''Los Nuevos 52:'''<br />[[ARGUS (cómic)|A.R.G.U.S.]] |alíes= Diana Prince<br />Diosa de la Guerra<br />Marvila |residencia = Principalmente Boston, y [[Isla Paraíso]] |rellaciones= * [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] (madre) * [[Donna Troy]] (hermana) * [[Steve Trevor]] (noviu-conyuge; amigu nos Nuevos 52) * [[Cassie Sandsmark (Wonder Girl)|Cassie Sandsmark]] (sobrina adoptiva) |poderes= Vuelu, súper fuercia, inmortalidá, factor de sanamientu, súper velocidá, reflexos, resistencia, brazaletes que repelen cualquier tipu d'arma, habilidá de lluchadora altamente desenvuelta y pose un [[Llazu de la Verdá|llazu máxicu]], y una gran galería d'armes como espaes de combate (sobremanera l'usu d'una versión máxica), escudu y la tiara; Nos Nuevos 52, les sos armes son creaes por Heféstos, el dios del fueu y ferreru de los dioses, según una versión d'otru tipu d'armes modernes fabricaes col poder de los dioses. |enemigos = ''[[Enemigos de la Muyer Maravía|(Vease llista d'enemigos)]]'' |familia = * [[Hipólita (DC Comics)|Reina Hipólita]] (Madre) * [[Donna Troy]] (Hermana) * [[Steve Trevor]] (Novio época Pre-Crisis) * [[Cassie Sandsmark (Wonder Girl)|Cassie Sandsmark]] (sobrina) * [[Artemis (DC Comics)|Artemis]] (Hermana) * [[Nubia (DC Comics)|Nubia]] (Hermana ximielga y de piel morico - Pre Crisis) |Debilidaes = Ser arreyada col [[Llazu de la verdá]] y neutralizar les sos manos pa incapacitar l'usu de los sos brazaletes máxicos y que nun utilice les sos habilidaes. |}} '''Wonder Woman''' ye una superheroína ficticia creada por [[William Moulton Marston]] pa la editorial [[DC Comics]]. El personaxe ye una princesa guerrera de les amazones (basáu na mitolóxica raza de les [[amazona|amazones]] de la [[mitoloxía griega]]) y ye conocida na so tierra natal como la princesa ''Diana de [[Themyscira]]''. Cuando ta fora de la so tierra natal, utiliza un alter-ego, polo que tamién ye conocida pola so identidá secreta [[Diana Prince]]. Ella ta dotada d'una amplia gama de poderes superhumanos y habilidaes de combate de batalla cimeres, gracies a los sos dones llograos de los dioses y el so ampliu entrenamientu. Ella tien un gran arsenal d'armes, incluyendo ente les principales el [[llazu de la verdá]], un par de brazaletes máxicos indestruyibles, el so tiara, que sirve como arma, y en dellos rellatos, na edá d'oru, tuvo un avión invisible. El personaxe apaeció como tal publicada per primer vegada na revista d'historietes ''[[All-Star Comics|All Star Comics #8]] (d'avientu de 1941)''<ref>''[[All Star Comics]] #8 (d'avientu de 1941)''</ref> y col so alter-ego nel ''Sensation Comics #1 (de xineru de 1942)''.<ref>''Sensation Comics #1 (de xineru de 1942)"</ref> El títulu d'historietes de la Muyer Maravía foi publicada por [[DC Comics]] casi de cutio sacante un curtiu periodu onde nun tuvo serie en 1986.<ref name="Hendrix2007">{{cita publicación |apellíu=Hendrix |nome=Grady | títulu=Out for Justice | newspaper=[[The New York Sun]] |fecha=11 d'avientu de 2007}}</ref> La so representación como una heroína que llucha pola xusticia, l'amor, la paz y la igualdá sexual llevó a la Muyer Maravía a convertise nun iconu [[Feminismu|feminista]].<ref>{{cita web |apellíu=Curiel |nome=Jonathan|títulu=Is Wonder Woman a Feminist Icon? Yes, Yes, Yes!|url=http://www.kqed.org/arts/movies/article.jsp?essid=111668 |publicación=KQED|fechaaccesu=29 de payares de 2012}}</ref><ref>{{cita web | url=https://blogues.stockton.edu/postcolonialstudies/comics-and-american-feminism-wonder-woman/ | títulu=Comics and American Feminism: Wonder Woman | publicación=The Stockton Post-colonial Studies Project | fecha=30 d'avientu de 2012 | autor=Cawley, Stephanie }}</ref><ref>{{cita web | url=http://www.schoollibraryjournal.com/article/CA6417196.html | títulu=The Legacy of Wonder Woman |publicación=School Library Journal |fecha=1 de marzu de 2007 | fechaaccesu=30 d'avientu de 2012 | autor=Crawford, Philip Charles}}</ref> Creada mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], el personaxe foi representada primeramente na so llucha contra les [[Fuercia militar|fuercies militares]] d'ocupación del [[La Exa]], según una gran seleición de [[supervillanos]]. ''Wonder Woman'' ganóse un gran repartu terrible d'enemigos empeñaos na eliminación de l'amazona, incluyendo villanos clásicos como [[Cheetah (DC Comics)|Cheetah]], [[Ares (DC Comics)|Ares]] y la bruxa [[Circe (DC Comics)|Circe]], y ente los más nuevos como [[Genicodio (DC Comics)|Xenocidiu]] y [[El Círculu (DC Comics)|El Círculu]], según tamién la enemistá y/o rivalidá de munchos dioses y bisarmes de la mitoloxía griega. Wonder Woman tamién apaeció regularmente nes historietes nos grupos de superhéroes como na [[Sociedá de la Xusticia d'América]] (dende [[1941]]) y la [[Lliga de la Xusticia]] (dende 1960).<ref name="schoollibraryjournal.com">{{cita web |apellíu=Crawford |nome=Philip|títulu=The Legacy of Wonder Woman|url=http://www.schoollibraryjournal.com/article/CA6417196.html |publicación=School Library Journal|fechaaccesu=3 de xineru de 2007}}</ref> Amás de les historietes, el personaxe fixo apaiciones n'otros medios de comunicación; más notablemente, la serie de televisión [[Muyer Maravía (serie de televisión)|Wonder Woman (1975-1979)]], protagonizada por [[Lynda Carter]], asina series animaes como los [[Super Amigos]], la [[Lliga de la Xusticia]] y otru sinúmero de cameos d'otres series animaes. Dau arriendes de la serie de televisión de Carter, Dellos estudios llucharon por introducir una nueva versión de la serie d'aición en direuto de la Muyer Maravía pal públicu, anque'l personaxe siguió figurando nuna gran variedá de xuguetes y mercancía, según les adautaciones animaes en películes pa DVD, incluyendo una [[Wonder Woman (película)|película propia]] pal personaxe. Los intentos de devolver a la Muyer Maravía a la televisión incluyeron un pilotu fallíu pa la [[NBC]] en 2011, siguíu de cerca por otra producción estancada per parte de [[The CW]].<ref name="Vulture 2012-09">{{cita publicación |apellíu=Adalian |nome=Josef|títulu=The CW Is Developing a Wonder Woman Origins Series|url=http://www.vulture.com/2012/09/cw-is-developing-wonder-woman-origins-series.html|fechaaccesu=16 de setiembre de 2012 |fecha=9/6/12}}</ref><ref>{{cita web |url=http://deadline.com/2013/07/cw-eyes-flash-series-with-arrows-greg-berlanti-andrew-kreisberg-david-nutter|títulu=CW Eyes 'Flash' Series With 'Arrow's Greg Berlanti, Andrew Kreisberg & David Nutter |apellíu=Andreeva |nome=Nellie|work=Deadline Hollywood |fecha=30 de xunetu de 2013|fechaaccesu=30 de xunetu de 2013}}</ref> En 2013 anuncióse que l'actriz y modelu [[Israelina]] [[Gal Gadot]] va interpretar a la Muyer Maravía na película de [[2016]] ''[[Batman v Superman: Dawn of Justice]]''.<ref>{{cita publicación |url=http://variety.com/2013/film/news/gal-gadot-wonder-woman-batman-vs-superman-1200918310/ |títulu=Gal Gadot to Play Wonder Woman in 'Batman vs. Superman' |apellíu=Kroll |nome=Justin |publicación=''[[Variety (newspaper)|Variety]]'' |fecha=4 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2013}}</ref> Ye una de les poques heroínes que nun tien una contraparte masculina y considerar informalmente xunto con [[Superman]] y [[Batman]] como integrante de la "Trinidá" de [[DC Comics]], siendo consideraos estos trés superhéroes como los más importantes d'esta compañía. A lo llargo de los años, el títulu de '''Wonder Woman''' tener tamién otres amazones, como son la mesma Reina [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]], y la so hermana, Donna Troy. == Historia de la so Publicación == {{AP|Historia sobre la Publicación de Wonder Woman}} === Creación del Personaxe: Edá d'Oru === Nuna entrevista realizada'l 25 d'ochobre 1940 na revista ''Family Circle'', [[William Moulton Marston]] aldericó'l mediu potencial que nunca se pudo esplotar.<ref>{{cita web|apellíu=Lyons|nome=Charles|títulu=Suffering Sappho! A Look at the Creator & Creation of Wonder Woman|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=23 d'agostu de 2006|quote=In October 1940, the popular women's magacín "Family Circle" published an interview with Marston entitled "Don't Laugh at the Comics," in which the psychologist discussed the unfulfilled potential of the medium.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080420133117/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|fechaarchivu=2008-04-20}}</ref> Nesti artículu llamó l'atención del editor d'historietes [[Max Gaines]], quien contrató a Marston como consultor educativu pa National Periodicals y [[DC Comics|All-American Publications]], dos de les empreses que se fundiríen pa formar [[DC Comics]].<ref>{{cita web|apellíu=Lyons|nome=Charles|títulu=Suffering Sappho! A Look at the Creator & Creation of Wonder Woman|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=23 d'agostu de 2006|quote=Maxwell Charles Gaines, then publisher of All-American Comics, saw the interview and offered Marston a job as an educational consultant to All-American and sister company DC Comics.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080420133117/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|fechaarchivu=2008-04-20}}</ref> Nesi momentu, Marston decidió desenvolver a un nuevu superhéroe; Cola ayuda de la so esposa, Elizabeth, suxirió que creara a una superheroína femenina:<ref>{{cita web|apellíu=Lyons|nome=Charles|títulu=Suffering Sappho! A Look at the Creator & Creation of Wonder Woman|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=23 d'agostu de 2006|quote=Maxwell Charles Gaines, then publisher of All-American Comics, saw the interview and offered Marston a job as an educational consultant to All-American and sister company DC Comics.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080420133117/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=7921|fechaarchivu=2008-04-20}}</ref><ref name="Bostonia">{{cita web |apellíu=Lamb |nome=Marguerite |fecha=Fall 2001 | url=http://www.bu.edu/alumni/bostonia/2001/fall/wonderwoman/ |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071208045132/http://www.bu.edu/alumni/bostonia/2001/fall/wonderwoman/ |fechaarchivu=8 d'avientu de 2007 | títulu=Who Was Wonder Woman? | work=Bostonia |fechaarchivu=8 d'avientu de 2007}}</ref> {{cita|"William Moulton Marston, un psicólogu yá famosu por inventar el polígrafu (el que sería la idea pa ser el precursor del ficticiu [[llazu de la verdá]], la ferramienta de la Muyer Maravía), coincidió con una idea pa un nuevu tipu de superhéroe, col que trunfaría non colos puños o potencia de fueu, sinón col amor." "Bien", dixo Elizabeth. "Pero que fora una muyer."}} Marston introdució la idea de Gaines, co-fundador d'[[All-American Publications]]. Dándo-y el vistu bonu, Marston desenvolvió a la Muyer Maravía xunto cola so esposa Elizabeth, a quien Marston cree que resultara ser el modelu de la pocu convencional muyer lliberal de la dómina.<ref name="Bostonia" /> Marston tamién s'inspiró n'Oliva Byrne, una muyer de la dómina que vivía cola so pareya nuna rellación [[poliamor]]osa.<ref>{{cita llibru |nome=Les |apellíu=Daniels | títulu=Wonder Woman: The Complete History |publicación=Chronicle Books |fecha=6 d'abril de 2004 |páxines=28–30 | isbn=978-0-8118-4233-4}}</ref> Les dos muyeres sirvieron como la meyor influencia que sirvieron como modelos pa la creación del personaxe.<ref name="Bostonia"/> Wonder Woman debutaría en ''All-Star Comics #8 (avientu de 1941)'',<ref>{{cita web|títulu=Wonder Woman History|url=http://www.vex.net/~dq711/wonder_woman.htm|quote=Wonder Woman was born, first appearing in 1941 (All Star Comics #8|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081008000427/http://www.vex.net/~dq711/wonder_woman.htm|fechaarchivu=2008-10-08}}</ref> con un guión de Marston y colos dibuxos de [[Harry G. Peter]]. Wonder Woman foi nomada primeramente "suprema" nel primer guión de Marston, pero esti nome nun foi utilizáu.<ref>{{cita web |apellíu=Coustan |nome=Dave|títulu=Wonder Woman's Dirty Secrets|url=http://entertainment.howstuffworks.com/arts/comic-books/wonder-woman2.htm |publicación=HowStuffWorks|quote=In response he wrote a story called "Suprema, The Wonder Woman" which gave rise to the new Wonder Woman character (minus the name Suprema) in All Star Comics, Sensation Comics and Detective Comics.}}</ref><ref>{{cita web |títulu=Wonder Woman|url=http://www.uky.edu/Projects/Chemcomics/html/ww_21_cov.html|quote=Marston submitted his first script about "Suprema, the Wonder Woman" to editor Sheldon Mayer in February 1941 under the pseudonym Charles Moulton. The Suprema name was quickly dropped, and Marston selected artist Harry Peter to draw the feature, over Mayer's objections. Wonder Woman made her first appearance in All Star Comics 8 (December 1941â€"January 1942), an origin story with an unusual combination of illustrations and text.}}</ref> Amás, Marston foi'l creador d'un aparatu que mide'l sistema de presión del sangre, que foi crucial pal desenvolvimientu de [[Polígrafu|la prueba del polígrafu]] ([[Polígrafu|el detector de mentires]]). La esperiencia de Marston col polígrafu convenciólu de que les muyeres yeren más honestes y confiables que los homes y podíen trabayar más eficientemente.<ref>{{cita publicación |apellíu=Bunn |nome=Geoffrey C. | títulu=The lie detector, ''Wonder Woman'', and liberty: The life and work of William Moulton Marston |publicación=History of the Human Sciences | volume=10 | issue=1 |ubicación=[[Londres]] |publicación=[[Routledge]] | añu=1997 |páxines=91–119 | doi=10.1177/095269519701000105}}</ref> {{cita|''"Wonder Woman ye una propaganda psicolóxica pal nuevu tipu de muyer que tendría de ser, al mio pensar, pa gobernar el mundu"''. : '''''William Moulton Marston'''''.<ref name="Hendrix2007"/>}} Nuna edición de 1943 de ''The American Scholar'', Marston escribió:<ref>{{cita web|apellíu=Tartakovsky|nome=Margarita|títulu=A Psychologist and A Superhero|url=http://psychcentral.com/blog/archives/2011/05/17/a-psychologist-and-a-superhero/|publicación=Psych Central|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120519072637/http://psychcentral.com/blog/archives/2011/05/17/a-psychologist-and-a-superhero/|fechaarchivu=2012-05-19}}</ref> {{cita|"Nin siquier les neñes quieren ser neñes tanto tiempu como'l nuesu modelu femenín qu'escarecía de la fuercia y ​​poder. Nun queriendo ser chiques, elles nun quieren que se-yos vea sensibles, sumises, como bones muyeres amigues de la paz. Les cualidaes fuertes de les muyeres convirtiéronse en daqué despreciable por cuenta de la so debilidá. El remediu obviu yera crear un personaxe femenín con tola fuercia de Superman, amás de too l'encantu d'una muyer bono y formoso."}} Primeramente, la Muyer Maravía foi una campeona amazona que ganaría'l derechu a tornar a [[Steve Trevor]] ("un pilotu y oficial d'intelixencia d'Estaos Xuníos que'l so avión estrellar na islla Paraiso, la patria aisllada de les amazones, lloñe del mundu de del home") y que depués s'integró a dichu mundu pa poder lluchar contra'l crime y la maldá de los nazis.<ref name="All star comics 1">{{cita llibru | títulu=All Star Comics |publicación=DC Comics | añu=1941 | volume=1 | issue=8}}</ref> Mientres esi tiempu, la Muyer Maravía xunir a la [[Sociedá de la Xusticia d'América]] como la secretaria del equipu.<ref>{{cita web |apellíu=Hanley |nome=Tim|títulu=Wonder Woman: Secretary Of The Justice Society Of America|url=http://thanley.wordpress.com/2012/06/25/wonder-woman-secretary-of-the-justice-society-of-america/ |publicación=Straitened Circumstances|fechaaccesu=25 de xunu de 2012}}</ref><ref>''All Star Comics'' #12 (August/September 1942)</ref> === Edá de Plata y Edá del Bronce === Mientres la Edá de Plata, el personaxe quedó so la escritura de [[Robert Kanigher]], l'orixe de la Muyer Maravía foi anováu,<ref>''Wonder Woman'' (vol. 1) #98 (May 1958)</ref> xunto con otros personaxes. La so nueva revisión sobre los sos oríxenes permitó dar a conocer nuevos personaxes d'orixe helénicos y los sos raigaños mitolóxicos: recibiría la bendición de cada deidá na so nacencia, Diana taría destinada a convertise tan ''"bella como [[Afrodita]], sabia como [[Atenea]], tan fuerte como [[Hércules]], y tan rápida como [[Hermes]]"''.<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105">''Wonder Woman'' (vol. 1) #105 (April 1959)</ref> A finales de la década de 1960, so la direición de [[Mike Sekowsky]], Wonder Woman apurriría los sos poderes col fin de permanecer nel mundu del home en llugar d'acompañar a les sos compañeres amazones a otra dimensión. La Muyer Maravía empezaría a utilizar l'alies de Diana Prince y abre una tienda de ropa. Ella aprendería artes marciales d'un mentor chinu llamáu [[I Ching (DC Comics)|I Ching]], amás d'habilidaes nel usu d'armes. Usando la so capacidá de combate en llugar de los sos poderes, Diana participaría n'aventures que abarcabaron una variedá de xéneros, dende l'espionaxe hasta la mitoloxía.<ref>''Wonder Woman'' #179 (1968)</ref><ref name="Reed">{{cita web|apellíu=Reed|nome=Bill|títulu=365 Reasons to Love Comics|url=http://goodcomics.comicbookresources.com/2007/03/05/365-reasons-to-love-comics-64/|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=5 de marzu de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070312235637/http://goodcomics.comicbookresources.com/2007/03/05/365-reasons-to-love-comics-64/|fechaarchivu=2007-03-12}}</ref> A principios de 1970 el personaxe volvería a los sos raigaños como superhéroe na [[Lliga de la Xusticia d'América]] y dende la [[Segunda Guerra Mundial]] col so propiu títulu.<ref>''Wonder Woman'' Vol 1 #204</ref> === Edá Moderna === Tres el crossover de 1985, la ''"[[Crisis nes Tierres Infinites]]"'', l'escritor [[George Pérez]], y los dibuxantes [[Len Wein]] y [[Greg Potter]] rellanzaron una vegada más el personaxe, reescribiendo una vegada más el orixe de la Muyer Maravía siendo esta una emisaria y embaxadora de [[Themyscira]] pal mundu del home, encargadole la misión de llevar la paz al mundu esterior. Pérez incorporaría una variedá de deidaes y conceutos de la mitoloxía griega nes hestories nel orixe de la Muyer Maravía. El rellanzamientu del personaxe actuó como la base pa nueves hestories más modernizaes sobre la Muyer Maravía, ampliando l'orixe na que Diana foi aceptada al nacer pos les amazones por cuenta de que foi moldiada en Barru como ufrienda a la diosa [[Hera]]. Esti rellanzamientu un enorme ésitu na crítica y per parte del públicu.<ref>{{cita publicación |autor= [[Andy Mangels|Mangels, Andy]] |fecha=1 de xineru de 1989|títulu= Triple Threat The George Pérez Interview |publicación=Amazing Heroes|issue= 156 |páxina=30 |publicación=[[Fantagraphics Books]]|quote = ''Wonder Woman's'' sales are some of the best the Amazing Amazon has ever experienced, and the book is a critical and popular success with its weaving of Greek mythology into a feminist and humanistic atmosphere.}}</ref> === Les hestories sobre'l personaxe: Post Crisis Infinita === N'agostu de 2010 (na edición # 600),<ref>Wonder Woman Vol.3 #600</ref> [[J. Michael Straczynski]] asumió'l mandu de la serie ya introdució a la Muyer Maravía nuna realidá alternativa creada polos dioses na que la [[Isla Paraíso]] fuera destruyida y les amazones habíen partíes per tol mundu.<ref name="Who destroyed Paradise Island">{{cita web |url=http://dcu.blog.dccomics.com/2010/04/15/who-destroyed-paradise-island/ |títulu=Who destroyed Paradise Island? |publicación=DC Comics |fecha=15 d'abril de 2010 |fechaaccesu=23 de mayu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100621080831/http://dcu.blog.dccomics.com/2010/04/15/who-destroyed-paradise-island/ |fechaarchivu=2010-06-21 |deadurl= }}</ref> Nesta llinia de tiempu, Diana ye una güérfana criada en Nueva York que ta aprendiendo a trepar colos sos poderes. Tol mundu escaeció la esistencia de la Muyer Maravía y la historia principal yera que Diana tratara de restaurar la realidá a pesar de qu'ella nun recordaba quien yera realmente. Un tríu de dioses de la muerte llamáu conocíu como ''[[Enemigos de la Muyer Maravía|Los Morrigan]]'' actuó como'l principal enemigu de la Muyer Maravía.<ref>{{cita web |url=http://www.newsarama.com/comics/jms-talks-wonder-woman-100629.html |títulu=JMS Talks ''Wonder Woman's'' New Look and New Direution |nome=Vaneta |apellíu=Rogers |publicación=Newsarama |fecha=29 de xunu de 2010 |fechaaccesu=23 de mayu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121227182747/http://www.newsarama.com/comics/jms-talks-wonder-woman-100629.html |fechaarchivu=2012-12-27 |deadurl= }}</ref><ref>{{cita web |nome=Richard |apellíu=George |url=http://comics.ign.com/articles/110/1102826p2.html |títulu=Wonder Woman's New Era |publicación=IGN |fecha=7 de xunetu de 2010 |fechaaccesu=23 de mayu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110615062116/http://comics.ign.com/articles/110/1102826p2.html |fechaarchivu=2011-06-15 |deadurl= }}</ref> Nesta historia, la Muyer Maravía usó un nuevu traxe diseñáu por [[Jim Lee]].<ref>{{cita publicación | url=http://www.nytimes.com/2010/06/30/books/30wonder.html |publicación=''[[The New York Times]]'' |apellíu=Gustines |nome=George Gene|authorlink = George Gustines| títulu= Makeover for Wonder Woman at 69 |fecha=29 de xunu de 2010 |urlarchivu=http://www.webcitation.org/67t9tT8Aw |fechaarchivu=23 de mayu de 2012|deadurl= |fechaaccesu = 23 de mayu de 2012}}</ref> Straczynski determinó la trama y siguió escribiendo hasta ''Wonder Woman #605'';<ref>''Wonder Woman Vol.3 #605 (2010)''</ref> l'escritor [[Phil Hester]] relevar de la escritura de la historieta, y finalmente concluyó la historia en Wonder Woman #614.<ref>''Wonder Woman Vol.3 #614 (agostu de 2014)''</ref><ref>{{cita web |apellíu=Ching |nome=Albert |url=http://www.newsarama.com/comics/jms-earth-one-sequel-101110.html |títulu=JMS Leaving ''Superman'' and ''Wonder Woman'' for ''Earth One'' Sequel |publicación=Newsarama |fecha=10 de payares de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130122123326/http://www.newsarama.com/comics/jms-earth-one-sequel-101110.html |fechaarchivu=2013-01-22 |deadurl= |fechaaccesu=23 de mayu de 2012 }}</ref> === La Publicación en ''[[Los Nuevos 52]]'' === Con [[DC Comics]] rellanzando tola so llinia de publicaciones p'atraer a una nueva xeneración de llectores, El personaxe tamién sería rellanzáu nel eventu conocíu como [[Los Nuevos 52]]. Tando a cargu [[Brian Azzarello]] y [[Cliff Chiang]] fueron asignaos al guión de les sos hestories y el dibuxu de la serie respeutivamente, y reformaron la historia del personaxe de manera considerable. Nesta nueva continuidá, Wonder Woman lleva un traxe similar al traxe orixinal, pero tien un nuevu orixe. Yá nun ye una figura de magre traíu a la vida pola maxa de los dioses, sicasí, ye una semidiosa y la fía nata d'[[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] y [[Zeus (DC Comics)|Zeus]]. La modernización de Azzarello y Chiang sobre'l personaxe foi aclamada pola crítica.<ref>{{cita web |apellíu=Joey |nome=Esposito|títulu=The Best of DC Comics in 2011|url=http://www.ign.com/articles/2011/12/14/the-best-of-dc-comics-in-2011-2 |publicación=IGN|fechaaccesu=14 d'avientu de 2011}}</ref><ref>{{cita web|apellíu=Renaud|nome=Jeffrey|títulu=Azzarello Lowers the Boom(Tube) on Wonder Woman|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=40597|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=22 d'agostu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120824065430/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=40597|fechaarchivu=2012-08-24}}</ref><ref>{{cita web |apellíu=Garcia |nome=Joe|títulu=The Best & Worst of DC Comics' New 52, One Year Later|url=http://fronttowardsgamer.com/2012/09/05/the-best-worst-of-dc-comics-new-52-one-year-later/ |publicación=Front Towards Gamer|fechaaccesu=5 de setiembre de 2012|quote=Despite being one part of the Justice League's "Holy Trinity", Wonder Woman never seems to get the recognition that she deserves. While she might not be invincible, her strength is second only to Superman and she's arguably a better fighter. Her solu outings, however, were rarely very interesting. The New 52 put an end to that injustice, with Brian Azzarello and Cliff Chiang spearheading one of the best books DC is putting out. Azzarello currently has Wonder Woman tearing through the ranks of Greek mythology, and Chiang's art manages to be intense despite his use of softer lines. If you're not reading Wonder Woman, go rectify that. Despite being one part of the Justice League's "Holy Trinity", Wonder Woman never seems to get the recognition that she deserves. While she might not be invincible, her strength is second only to Superman and she's arguably a better fighter. Her solu outings, however, were rarely very interesting. The New 52 put an end to that injustice, with Brian Azzarello and Cliff Chiang spearheading one of the best books DC is putting out. Azzarello currently has Wonder Woman tearing through the ranks of Greek mythology, and Chiang's art manages to be intense despite his use of softer lines. If you're not reading Wonder Woman, go rectify that.}}</ref><ref>{{cita publicación |apellíu=Hughes |nome=Mark|títulu=Top Ten Best Comics In DC's 'New 52' UPDATED|url=http://www.forbes.com/sites/markhughes/2011/09/29/top-ten-best-comics-in-dcs-new-52/2/ |publicación=Forbes|fechaaccesu=29 de setiembre de 2011 |fecha=29 de setiembre de 2011}}</ref> == Historia del Personaxe == === Edá d'Oru === Debutando en ''[[All-Star Comics]] #8'', Diana yera miembru d'una tribu de muyeres llamaes les Amazones, nativa d'[[Isla Paraíso]]. Esta yera una islla aisllada asitiada metanes un vastu océanu, ellí'l capitán [[Steve Trevor]] tuvo un accidente aereu onde llogró apenes amarizar la so aeronave cerca a la isla, qu'apenes llogró atopase vivu pero inconsciente. Diana atopar xunto a una compañera amazona. Diana curiólu hasta que sanara pero terminó namorándose d'él. Llevar a cabu una competencia ente toles amazones ante la corte de la madre de Diana, [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] la Reina de les [[Amazona|Amazones]], col fin de determinar quién yera la más digna d'ente toles muyeres pa llevar de regresu a Steve al mundu esterior; [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] axudicaría-y a la ganadora la responsabilidá d'apurri-y al capitán [[Steve Trevor]] el so regresu al mundu del home y pa poder lluchar pola xusticia. [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] prohibía-y a Diana participar nel concursu; sicasí, ella entá asina tomaría parte, al usar una mázcara pa despintar la so identidá. Ella ganaría'l concursu y revélase a sigo mesma, sorprendiendo a la so madre [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]], qu'a la fin se dexaría llevar pol deséu de la so fía Diana por que fora al mundu de los homes. Ella entós torna a salvo a [[Steve Trevor]] de vuelta a la so casa y concédese-y un vistíu especial fecha pola so propia madre pa llevar el so nuevu papel como Wonder Woman.<ref>{{cita llibru | writer =[[William Moulton Marston|Charles Moulton]] - artist: [[Harry G. Peter]] - story: Introducing Wonder Woman|títulu= All Star Comics Vol. 1|issue = 8 |fecha=January 1942 |publicación=DC Comics}}</ref><ref>{{cita web |títulu=Wonder Woman A History|url=http:kjbjfnh d'estes//community-2.webtv.net/eddie138/WonderWomanAHistory/}}</ref> Dempués d'esti socesu llega al mundu del home per primer vegada, a tierres de los [[Estaos Xuníos]]. La Muyer Maravía atopar con una enfermera del exércitu llorando llamada Diana Prince. Esta pregúnta-y alrodiu de la so situación, onde ella-y rellata que como enfermera desaba partir a [[América del Sur]] col so noviu, pero nun pudo debíu que nun tenía abondu dineru pa costearse el viaxe. Como dambes paecíen tar nuna mesma situación y como Wonder Woman precisaba un trabayu y una identidá válida pa curiar de [[Steve Trevor|Steve]] (al cual ingresó al mesmu hospital del exércitu), da-y el dineru que ganara enantes p'ayudar por que fora col so prometíu en cuenta de llograr los sos credenciales. La enfermera revéla-y que'l so nome ye [[Diana Prince]], poro, ella tomaría dicha identidá como so y sería la identidá secreta de la Muyer Maravía, empezando a trabayar como enfermera nel exércitu.<ref name="Gutierrez">{{cita web |apellíu=Gutierrez |nome=Jon|títulu=The 6 Worst Jobs Wonder Woman Ever Had|url=http://www.toplessrobot.com/2011/03/the_6_worst_jobs_wonder_woman_ever_had.php |publicación=Topless Robot|fechaaccesu=30 de marzu de 2011}}</ref> Wonder Woman dempués tomaría parte en delles aventures, sobremanera llau a llau de Trevor. Los sos enemigos más comunes mientres esti periodu seríen les fuercies nazis, y dacuando supervillanos como la [[Baronesa Paula Von Gunther]], [[Cheetah (DC Comics)|Cheetah]], [[Doctor Psycho]] y el [[Duque de la Decepción]].<ref>{{cita web|apellíu=Cronin|nome=Brian|títulu=When We First Met Wonder Woman's Golden Age Rogues|url=http://goodcomics.comicbookresources.com/2012/10/28/when-we-first-met-wonder-womans-golden-age-rogues/|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=28 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121101050244/http://goodcomics.comicbookresources.com/2012/10/28/when-we-first-met-wonder-womans-golden-age-rogues/|fechaarchivu=2012-11-01}}</ref> === Edá de Plata === [[Ficheru:Wonder Woman rides the elevator.jpg|thumb|izquierda|300px|Cosplay de Wonder Woman.]] Na Edá de Plata, la historia de la Muyer Maravía recibió dellos cambeos. Nel so orixe anterior, que tenía llazos significativos colos fechos que marcaron la [[Segunda Guerra Mundial]], foi camudáu y los sos poderes, amosáronse ser el productu de la bendición de los dioses. Ella describióse como: ''"bella como [[Afrodita]], sabia como [[Atenea]], más fuerte que [[Hércules]] y más rápida que [[Mercuriu (mitoloxía)|Mercuriu]]"''<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105"/><ref>{{cita web |títulu=The complicated origin of Wonder Woman|url=http://marionetteblog.blogspot.in/2005/09/complicated-origin-of-wonder-woman.html |publicación=Dance of the Puppets|fechaaccesu=28 de setiembre de 2005|autor=MARIONETTE}}</ref>Los conceutos de ''Wonder Girl'' y ''Wonder Tot'' tamién fueron introducíos mientres esti periodu.<ref>{{cita web |apellíu=Hanley |nome=Tim|títulu=A Book Look: Kanigher's Giant Birds|url=https://thanley.wordpress.com/2011/01/10/a-book-look-kanigher%E2%80%99s-giant-birds/ |publicación=Straitened Circumstances|fechaaccesu=10 de xineru de 2011}}</ref> El cómic ''Wonder Woman Vol. 1 #179 (payares de 1968)''<ref>''Wonder Woman Vol. 1 #179 (payares de 1968)''</ref> amosó a la Muyer Maravía onde ella arrenunciaba a los sos poderes y devolviéndo-y el so traxe y el títulu a la so madre col fin de siguir permaneciendo nel mundu del home. La razón detrás d'esto ye que toles amazones taben treslladándose a otra dimensión, pero Diana nun pudo acompañalos polo que tenía que quedase nel mundu p'ayudar a un [[Steve Trevor|Steve]] condergáu de manera inxusta.<ref>{{cita llibru |autor=Denny O'Neil - Dibuxante: Mike Sekowsky - Entintador: Dick Giordano - Historia: Wonder Woman's Last Battle|títulu=Wonder Woman vol 1|issue=#179 |fecha=November 1968}}</ref> Poro, como yá nun ostentaba'l títulu de Muyer Maravía y dempués d'esta xunta convertir n'aprendiz d'un vieyu maestru de les artes marciales llamáu [[I-Ching (DC Comics)|I-Ching]], Diana volvería a entamar la llucha contra'l crime como la impotente [[Diana Prince]]. Pa despintar la so actividá, dedicar a instaurar un almacén de ropa y vistiéndose con una serie de traxes mientres lluchaba contra'l crime.<ref name="Reed"/><ref>{{cita web |títulu=Wonder what I did on my Christmas vacation?|url=http://twomorrows.com/blog/tnt/wonder-what-i-did-on-my-christmas-vacation/ |publicación=TwoMorrows Publishing|fechaaccesu=5 de xineru de 2010|autor=Mr. Morrow}}</ref><ref name="Hanley">{{cita web |apellíu=Hanley |nome=Tim|títulu=A Book Look: Ads vs. Audience|url=http://thanley.wordpress.com/2010/11/19/a-book-look-ads-vs-audience/ |publicación=Straitened Circumstances|fechaaccesu=19 de payares de 2010}}</ref><ref name="Diana's Memory Album">{{cita web|títulu=Diana's Memory Album|url=http://www.dialbforblog.com/archives/494/|publicación=Dial B for Blogue|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130508192056/http://www.dialbforblog.com/archives/494/|fechaarchivu=2013-05-08}}</ref><ref name="Guión">{{cita web |apellíu=Guión |nome=Richard|títulu=Introducing the NEW Wonder Woman|url=http://www.giantsizegeek.com/2011/03/introducing-new-wonder-woman.html |publicación=Giant Size Geek|fechaaccesu=21 de marzu de 2011}}</ref> Mientres esti tiempu, [[Samuel R. Delany]] asumió les funciones d'escritor cola edición #202.<ref>Wonder Woman Vol.1 #202 (1972)</ref> Delany suponíase que primeramente diba escribir un arcu argumental de seis números, que remataría nuna batalla nuna clínica d'albuertos, pero Delany foi retiráu al paecer por cuenta de les crítiques feches por Gloria Steinem quien, ensin saber el conteníu de la historia que planiaba Delany escribir, a cencielles volvióse cafiante que la Muyer Maravía yá nun llevara'l so traxe tradicional.<ref>{{cita web |autor=Monash Arts Online Presence Team |url=http://www.arts.monash.edu.au/ecps/colloquy/journal/issue024/matsuuchi.pdf |títulu=Colloquy |publicación=Arts.monash.edu.au |fecha=|fechaaccesu=5 de febreru de 2014}}</ref> === Edá del Bronce === En ''Wonder Woman Vol 1 #204'',<ref>''Wonder Woman Vol 1 #204 (1972)''</ref> Diana volvería tener los sos poderes y el so vestuariu tradicional y una vegada más volvería ser la Muyer Maravía.<ref name="Guión"/> I-Ching resulta siendo asesináu por un llocu francotirador na mesma edición.<ref>{{cita web |apellíu=Cronin |nome=Brian|títulu=Diana Prince Forgotten Classic|url=http://snarkfree.blogspot.in/2005/04/diana-prince-forgotten-classic.html |publicación=Snark Free Waters|fechaaccesu=23 d'abril de 2005|quote=Sadly, though, in the last issue of the run, I-Ching was murdered and Wonder Woman was given amnesia. When the Amazons returned her memories (and her powers), they left out her memories of her experiences as just plain "Diana Prince."}}</ref>Más tarde, Diana axuntar cola so ''"hermana"'' Nubia, que ye otra fía de la reina [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] que foi formada de magre escuru (d'ende la piel escuro de Nubia).<ref name="Jones Jr article&id=24229">{{cita web|apellíu=Jones, Jr.|nome=Robert|títulu=Wonder of Wonders|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=24229|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=31 d'avientu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100116064649/http://comicbookresources.com/?page=article&id=24229|fechaarchivu=2010-01-16}}</ref><ref name="Strickland">{{cita web|apellíu=Strickland|nome=Carol|títulu=The Illustrated Nubia Index|url=http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/misc_indexes/nubia/nubia.html|publicación=Carol A. Strickland|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090106132824/http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/misc_indexes/nubia/nubia.html|fechaarchivu=2009-01-06}}</ref> Nubia yera otra Muyer Maravía que venía de la "[[Isla Paraíso|Isla flotante]]", y ella desafía a Diana a un duelu que terminó nun empate.<ref name="Strickland"/> Volviendo a casa, Nubia tendría más aventures xunto a Diana.<ref name="Jones Jr article&id=24229"/> Na última edición del Volume 1 amosó a Diana y a [[Steve Trevor]] nel cual anunciaben el so amor l'unu pol otru y depués casábense.<ref>{{cita llibru |writer =Gerry Conway- artist: Don Heck - story: Of Gods And Men |títulu= Wonder Woman Vol. 1 |issue =329 |fecha=February 1986 |publicación=DC Comics}}</ref><ref>{{cita web |apellíu=Mozzocco |nome=J. Caleb|títulu=The Many Loves of Wonder Woman: A Brief History Of The Amazing Amazon's Love Life|url=http://www.comicsalliance.com/2012/08/28/the-many-loves-of-wonder-woman-steve-trevor-nemesis-batman-superman-romance/ |publicación=ComicsAlliance|fechaaccesu=28 d'agostu de 2012}}</ref> === Edá Moderna === ==== ''Crisis nes Tierres Infinites'' y etapa ''Post Crisis'' ==== Con posterioridá, y de resultes de la saga ''[[Crisis en Tierres Infinites]]'' (''Crisis on Infinite Earths''), el so orixe foi revisáu por [[George Pérez]]. Otros autores que realizaron grandes apurras a la historia de Wonder Woman son: [[Mike Deodato Jr]], na saga titulada "El tornéu"; [[Phil Jiménez]], quien cola historia "La bruxa y la guerrera"<ref>{{cita web |apellíu=Colluccio |nome=Ali|títulu=Top 5: Wonder Woman Reboots|url=http://ifanboy.com/articles/top-5-wonder-woman-reboots/ |publicación=iFanboy|fechaaccesu=04/10/12|quote=After she was "erased" from existence in the final pages of Crisis on Infinite Earths, George Perez, Len Wein and Greg Potter brought the Amazon Princess back to the DC Universe. While the basics of the story remained the same, Wonder Woman;s powers were adjusted to include Beauty from Aphrodite, Strength from Demeter, Wisdom from Athena, Speed and Flight from Hermes, Eyes of the Hunter from Artemis, and Truth from Hestia. This run established Paradise Island as the mythical Amazon capital, Themyscira. Perez's Diana is not only strong and smart, but graceful and kind the iconic Wonder Woman.}}</ref> narró una saga épica onde Diana axunta a un exércitu d'heroínes pa lluchar contra la bruxa [[Circe]]; y, más apocayá, [[Greg Rucka]] nuna revesosa etapa qu'estremó a los fans del personaxe, y [[Gail Simone]], que para munchos significa'l resurdir de la princesa amazona, sumida nos últimos tiempos nuna calidá mediocre, pero que tamién estrema a los fans respectu de la so calidá. Más apocayá, [[Brian Azzarello]] pon el so orixe en qu'en llugar de ser formada por magre, foi'l frutu d'una rellación ente [[Hipólita]] y el Dios [[Zeus]], rellación prohibida, lo que lleva a la so madre a inventase la historia del magre.<ref>{{cita web |apellíu=Mozzocco |nome=J. Caleb|títulu=The Many Loves of Wonder Woman: A Brief History Of The Amazing Amazon's Love Life|url=http://www.comicsalliance.com/2012/08/28/the-many-loves-of-wonder-woman-steve-trevor-nemesis-batman-superman-romance/ |publicación=ComicsAlliance|fechaaccesu=28 d'agostu de 2012|quote=When the next volume of Wonder Woman would start, Trevor was sidelined as Diana's love interest. He still appeared in the series, but as an older man, one who would ultimately marry the post-Crisis version of Wondy's Golden Age sidekick, Etta Candy.}}</ref> ==== ''La etapa de [[George Pérez]]'' ==== Dempués de realizar pa DC Comics series tales como ''[[Los Nuevos Titanes]]'' y ''Crisis en Tierres Infinites'', el gran [[George Pérez]]<ref>{{cita web|títulu=Superhero Makeovers: Wonder Woman, part two|url=http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|publicación=The Screamsheet|fechaaccesu=10 de febreru de 2011|quote=Desperate to save her daughter, she claimed that Diana had failed in her role as an ambassador to man's world and called for a do-over on the contest that had determined Diana fit to carry the Wonder Woman mantle in the first place.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107191938/http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|fechaarchivu=2012-01-07}}</ref> foi l'encargáu de refaer la imaxe de la mítica amazona. Especialmente impresionante ye'l primer númberu, onde asistimos a una detallada esplicación de la historia de la Isla Paraísu, cola historia de la guerra ente [[Heracles]] (al que dibuxa práuticamente igual que al [[Hércules]] de la [[Marvel Comics]]) y Hipólita,<ref>{{cita web|títulu=Superhero Makeovers: Wonder Woman, part two|url=http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|publicación=The Screamsheet|fechaaccesu=10 de febreru de 2011|quote=Hippolyta received a vision where Wonder Woman died.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107191938/http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|fechaarchivu=2012-01-07}}</ref> cómo modeló a Diana en folla y les pruebes qu'esta tuvo que pasar pa ganar el mantu de "Wonder Woman". Esti primer númberu ye a tolos efeutos una obra maestra llena d'épica y raigaños superheroicas.<ref>Circe later resurrected Hippolyta in Wonder Woman Vol 3 #8</ref><ref>{{cita llibru | autor=Jodi Picoult - penciller: Terry Dodson - inker: Rachel Dodson - story: Love and Murder, Part 3|títulu=Wonder Woman Vol. 3|issue=8 |fecha=June 2007 - publisher: DC Comics}}</ref> A partir del segundu númberu yá tenemos al coronel [[Steve Trevor]]<ref>{{cita web|títulu=Superhero Makeovers: Wonder Woman, part two|url=http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|publicación=The Screamsheet|fechaaccesu=10 de febreru de 2011|quote=Due to Hippolyta secretly meddling so her daughter would lose the contest, Diana lost to one of the Bana named Artemis, who became the new Wonder Woman.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107191938/http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|fechaarchivu=2012-01-07}}</ref> n'aición y vamos ver les razones que conducen a Diana a ser defensora de la Tierra. Estos episodios correspuenden a los númberos dos y trés de la coleición de [[1987]], onde Pérez realiza otru de los meyores trabayos de la so carrera, incluyendo l'apaición de los diabólicos [[Fobos (mitoloxía)|Phobos]] y [[Deimos (mitoloxía)|Deimos]], fíos d'[[Ares]] el dios de la guerra, xunto col demoniu de destrucción llamáu [[Decay]],<ref>{{cita web|títulu=Superhero Makeovers: Wonder Woman, part two|url=http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|publicación=The Screamsheet|fechaaccesu=10 de febreru de 2011|quote=Meanwhile, Diana herself wore the costume equivalent of black lingerie and a jacket and continued to fight crime.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107191938/http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|fechaarchivu=2012-01-07}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Superhero Makeovers: Wonder Woman, part two|url=http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|publicación=The Screamsheet|fechaaccesu=10 de febreru de 2011|quote=Artemis was killed off, resulting in the death of Wonder Woman that Hippolyta had foreseen, and Diana returned as Wonder Woman.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120107191938/http://screamsheet.wordpress.com/2011/02/10/superhero-makeovers-wonder-woman-part-two/|fechaarchivu=2012-01-07}}</ref> que desagüen nuna batalla d'auténtica velea que nada tien que ver colos delirios pop de la [[serie de televisión]] protagonizada por [[Linda Carter]].<ref>{{cita llibru | autor=George Pérez - penciller: George Pérez - copencillers: Cynthia Martin - inker: Cynthia Martin - story: War of the Gods, Chapter One: Hellfire's Web|títulu=War of the Gods Vol.1|issue=1 |fecha=September 1991 - publisher: DC Comics}}</ref><ref>{{cita llibru |autor=George Pérez - penciller: George Pérez - copencillers: Cynthia Martin - inker: Cynthia Martin - story: The Holy Wars|títulu=War of the Gods Vol. =1|issue=2 |fecha=October 1991 - publisher: DC Comics}}</ref><ref>{{cita llibru | autor=George Pérez - penciller: George Pérez - copencillers: Cynthia Martin - inker: Cynthia Martin - story: Casualties of War|títulu=War of the Gods Vol. 1|issue=3 |fecha=November 1991 - publisher=DC Comics}}</ref><ref>{{cita llibru | autor=George Pérez - penciller: George Pérez - story: In the Beginning... There Was the End|títulu=War of the Gods Vol. 1|issue=4 |fecha=December 1991 - publisher: DC Comics}}</ref> ==== ''La etapa de Phil Jiménez'' ==== Lo meyor d'esta etapa seríen les sagues "Dioses de Gotham", "La bruxa y la guerrera" y "El mundu perdíu de Skartaris". "La bruxa y la guerrera" ye una saga bien especial porque narra una aventura épica na que la [[bruxa]] Circe llanzó un conxuru sobre la ciudá de [[Nueva York]] onde tolos homes convertir n'indefensos animalitos y suelta un exércitu de supervillanas por que-yos dean caza. Wonder Woman contauta a [[Oráculu]] y xuntes convoquen al exércitu de toles heroínes DC (anque falten [[Cazadora (cómic)|Cazadora]] y [[Catwoman]]). Asina se entabla una batalla d'heroínes contra villanes como nunca se vio nun cómic. La saga foi criticada polos aficionaos por tener demasiaos personaxes, siendo munchos de "segunda fila" dientro del [[Universu DC]]. La portada de la edición americana ye de [[Jim Lee]]. N'este mesmu tomu asistimos a la reconstrucción de la Isla Paraísu, que foi destruyida na saga "Paraísu Perdíu", con muncho más rellumanza y muncho más espectacular. "La bruxa y la guerrera" sería un tomu imprescindible y bien importante dientro de la continuidá interna de la moderna historia de Wonder Woman. El so dibuxante, Phil Jiménez, tien un estilu paecíu al de George Pérez. ==== La etapa de Greg Rucka ==== El títulu trata sobre Diana que, convertida agora n'embajador ante les [[Naciones Xuníes]], publicó un llibru tituláu "Pallabres maraviyoses" onde cunta les sos memories y espón la so doctrina. Utilizando'l mesmu esquema que se suel siguir nel planteamientu de les series de televisión, [[Greg Rucka|Rucka]] constrúi un guión que nos enfusa nel funcionamientu de la embaxada de Temiscira onde vamos conocer al so ayudante personal, a la so abogada, al so representante, a la so maestra d'armes ya inclusive hasta al cocineru (que nun ye otru que "el minotauru"). Ye un enfoque de "soup opera" verdaderamente novedosu pal personaxe, onde la so faceta como superheroina pasa a un segundu planu en dellos momentos. La narración escurre de manera absolutamente envolvente, con un apasionante tratamientu del personaxe de Ares, hasta'l númberu 6 onde atopamos con un númberu especial que conmemora'l númberu 200 de la serie americana de Wonder Woman. === Crisis Infinita === [[Ficheru:10.18.09AdrianneCurryByLuigiNovi.jpg|thumb|izquierda|thumb|200px|La ganadora del reality Show America's Next Top Model, [[Adrianne Curry]] faciendo un cosplay de Wonder Woman]] Los cuatro partes de "Sacrificiu" narren (dientro de la llinia argumental de ''[[Crisis Infinita]]'') como Diana ruempe'l códigu de nun matar de los superhéroes de DC. [[Superman]], controláu mentalmente por [[Maxwell Lord]], cutió brutalmente a [[Batman]] y tuvo una llucha alteriada con Wonder Woman, mientres pensaba qu'ella yera'l so enemigu [[Doomsday (cómic)|Doomsday]]. Metanes la so engarradiella con Superman, Diana entiende qu'entá cuando ella ganar, él inda permanecería sol absolutu control mental de Maxwell Lord. Ella crea una distracción que dura daqué de tiempu pa correr tres Max Lord y demanda que-y diga cómo llibrar a Superman del so control. Llindáu pol so llazu de la verdá, Max contesta: "Mátame". Wonder Woman entós ruempe'l so pescuezu. (Ver ''[[Proyeutu OMAC]]'' pa saber más sobre esta llinia argumental). Na so recuperación, Batman refuga l'esfuerciu de Diana por esplicar les sos aiciones; Superman nun ye capaz d'entender los sos motivos. Nun momentu crucial, una fienda fonda abrir ente los trés héroes centrales del Universu DC. Nes páxines finales del ''Proyeutu OMAC'', el satélite Hermano Güeyu (malva'l so [[Intelixencia artificial]] controlando a los [[OMAC]]s) tresmite imáxenes de Wonder Woman matando a Maxwell Lord nos medios de comunicación pel mundu, acompañada pol testu ''ASESINA''. De primeres de ''[[Crisis Infinita]]'', Batman y Superman resabien de Diana: el postreru puede vela namái como una asesina a sangre frío, l'otru ve nella una espresión de dellos de la Lliga de la Xusticia, cuando él intentó detener a la Lliga de borrar la mente del [[Doctor Light (DC Comics)|Dr. Light]] dempués de que'l villanu violó brutalmente a [[Sue Dibny]], tamién-y alteriaron la memoria a Batman (vease ''[[Crisis d'Identidá (cómic)|Crisis d'Identidá]]''). Empeorando les coses, en ''Crisis Infinita'' Nᵘ2, Hermano Güeyu empecipia'l protocolu final, "Verdá y Xusticia", qu'apunta a la eliminación total de les Amazones. Una invasión masiva a Themyscira poner en movimientu, utilizando a cada OMAC restante. Diana y les sos compañeres, agora aisllaes y espulsaes del mundu esterior, tienen de lluchar poles sos vides. En ''Crisis Infinita'' Nᵘ3, les amazones preparar pa destruyir a los OMACs con una nueva arma poderosa (el Rayu púrpura de la muerte, una alteración del [[Rayu púrpura]] de sanamientu). Entendiendo, sicasí, que la batalla ta siendo tresmitida per televisión en toles canales alredor del mundu, pa faer paecer a les amazones como asesines a sangre frío, Wonder Woman convence a les amazones qu'apaguen l'arma. Ella rexunta a les amazones entós na sablera de Themyscira pa decidir el so próximu movimientu. Diana llama a Atena por que tresporte a la Isla Paraísu y les amazones a otra dimensión. Wonder Woman escueye nun xunise a ellos, y cola pa enfrentáse a los OMACs sola. En ''Crisis Infinita'' Nᵘ5, cuando Diana llega a [[Boston]], enfrenta un polveru y ye atayada por una muyer que cree igual que la Reina Hippolyta. Sicasí, l'intrusu identifícase como la Wonder Woman de [[Multiverso (DC Comics)|Tierra-2]], Diana Prince, que salió voluntariamente del [[Monte Olimpu]] p'apurri-y información vital y guía a Diana. Ella aconseya al so colega post-''[[Crisis en Tierres Infinites|Crisis]]'' ser "la única cosa que nun foi mientres un tiempu bien llargu... humana" y, más pretenciosamente, impulsa a Diana pa intervenir nuna llucha que tien llugar nesi momentu ente'l [[Superman]] de la Edá Moderna y la so contraparte, [[Kal-L]]. Dexando'l Monte Olimpu, y coles bendiciones de los sos dioses diéndose, Diana Prince esmorezse. Na edición de tapa dura de ''Crisis Infinita'' Diana Prince ye unviada a un reinu desconocíu. Wonder Woman trata de detener a los Superman de lluchar, mientres-yos dexa que trabayen xuntos ganando les fuercies esplegaes por [[Alexander Luthor, Jr.]] y [[Superboy#Superboy de Tierra Prima|Superboy Prime]] (quién se revelen como los verdaderos culpables detrás de la Crisis). Na [[Batalla por Metrópolis]], Diana redímese convenciendo a un angustiado [[Batman]] para nun dispara-y a Alexander Luthor, Jr. a muerte. Na conclusión de la historia, Diana, Bruce Wayne y Clark Kent actúen recíprocamente como los amigos qu'ellos yeren nel pasáu, y Diana declara la so intención pa faer dalgún cambéu enantes de devolver al so papel como Wonder Woman. Cerca de la conclusión de la Crisis la historia de la Tierra ye modificada. El pasáu de la Edá de Plata de Wonder Woman restáurase y revélase qu'ella tamién sirvió como un miembru fundador de la Lliga de la Xusticia. DC anunció que ''Wonder Woman'' (vol.2) sería unu de dellos títulos cancelaos al concluyir '' Crisis Infinita ''; el númberu 226 (febreru del [[2006]]) foi'l postreru d'esta etapa. ==== Post Crisis Infinita: Wonder Woman vol. 3 (2006 - 2011) ==== Xunto colos eventos de "[[Un Añu Dempués]]" de DC, la tercer serie de ''Wonder Woman'' llanzar con un nuevu númberu 1 en xunu del 2006, ufiertando a [[Allan Heinberg]] como escritor y [[Terry Dodson]] como artista. Un Añu Dempués, [[Donna Troy]] tomó'l mantu de Wonder Woman, dempués d'un añu en que Diana taba tresmanada. (Una escena retrospectiva amuesa a Diana que dexa'l so traxe y llazu sol cuidu de Donna). Diana re-apaez con un traxe familiar de Diana Prince, l'axente secretu, completa con una versión puesta al día del traxe blancu que llució nos tempranos años 70 (Batman ayudólu a crear la so nueva identidá secreta.) Diana xunir al Departamentu d'Asuntos Metahumanos, y ye compañera de [[Némesis (DC Comics)|Nemesis]]. Mientres la so introducción al equipu, ella plantégase p'acelerar na información de vixilancia disponible de Wonder Woman. Antes de dexase ver, Wonder Woman foi vista per última vegada na compañía d'un místicu oriental llamáu [[I Ching (cómic)|I Ching]] (una referencia a la versión del final de los años 60 y principios de los años 70). A pesar del fechu que la Corte Mundial dexó tras los cargos contra Diana pola muerte de [[Maxwell Lord]], en ''Manhunter Nᵘ26'' Wonder Woman pregúnta-y a una abogada [[Manhunter (Kate Spencer)|Kate Spencer]] pa encabezar una defensa contra los cargos d'asesinatu archivaos pol gobiernu de los Estaos Xuníos. La so primer misión pa salvar a Donna Troy d'un equipu de supervillanos ye axuntada por Cassie Sandsmark, Robin, Némesis y el nuevu campeón de los dioses, [[Hércules (DC Comics)|Hércules]]. Dempués revélase a sigo mesma, Circe pa robar los sos poderes y Diana ye traicionada por Hércules que revela que'l y Circe son los únicos dioses que desafiaron el decretu d'Atenea p'abandonar el planu mortal. Circe traiciona a Hércules entós y desaposiar de los sos poderes tamién. Nel futuru los poderes de Diana restáurense y ella vuelve ser Wonder Woman p'apurrir esi títulu a la so hermana Donna. Con númberu 3, '' Wonder Woman '' (vol. 3) volvióse una publicación bimestral. Heinberg y oficiales de DC anunciaron esa delda p'afitar los númberos la conclusión de "¿Quién ye Wonder Woman?" la llinia de tiempu va ser lliberada nuna fecha futura. ''Wonder Woman'' Nᵘ5 va ser unviáu na fecha solicitada; el númberu, va ser escritu por Will Pfeifer, va apurrir un puntu de vista pol "¡[[Les amazones ataquen]]!" l'eventu de la historia. Na ''[[Lliga de la Xusticia d'América]]'' (vol. 2) Nᵘ1, Diana atopar con [[Superman]] y Batman pa re-formar la Lliga de la Xusticia. === La Muyer Maravía de Los nuevos 52: Nuevu orixe y rediseño coneptual de les sos aventures === {{AP|Los Nuevos 52}} En setiembre de 2011, [[DC Comics]] rellanzó tola so llinia de publicaciones, col llanzamientu del eventu conocíu como [[Los Nuevos 52]]. Ente los principales cambeos nel personaxe, la Muyer Maravía vuelve tener el diseñu del traxe orixinal, pero reemplazando'l color doráu del empblema de l'águila y la petrina del traxe por plateado, y el so orixe ye dafechu nuevu. Nesta nueva continuidá, la Muyer Maravía yá nun ye un ser creáu del magre traíu a la vida pola maxa de los dioses, pero que ye la fía bastaga fía semidiosa surdida de la rellación ente [[Hipólita]] y [[Zeus]], el rei de los dioses griegos. Anguaño, Diana forzózamente asumió'l papel y el títulu como la nueva "Diosa de la Guerra".<ref>{{cita web|apellíu=Ching|nome=Albert|títulu=WONDER WOMAN Gets a NEW 52 Origin, Parent in November|url=http://www.newsarama.com/comics/wonder-woman-new-origin-111010.html|publicación=Newsarama|fechaaccesu=10 d'ochobre de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111011104936/http://www.newsarama.com/comics/wonder-woman-new-origin-111010.html|fechaarchivu=2011-10-11}}</ref><ref>{{cita publicación |apellíu=Gregorian |nome=Dareh| títulu=Zeus your daddy, Diana!| url=http://www.nypost.com/p/news/national/zeus_your_daddy_diana_ppW48O4ICruECUubnH5G1H |publicación=New York Post| fechaaccesu=10 d'ochobre de 2011}}</ref> El mensaxeru de los dioses y dios, [[Hermes (DC Comics)|Hermes]], confía-y a Wonder Woman xunto cola proteición de [[Zola (DC Comics)|Zola]], d'una nueva muyer, que ta embarazada del fíu de Zeus, Hera, amosando a cabalidad los sos fuertes celos y cola decisión de matar al neñu.<ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff| - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: The Visitation|títulu= Wonder Woman Vol.4|issue= 1 |fecha=November 2011}}</ref><ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Artista: [[Cliff Chiang|Chiang, Cliff]] - Historia: Home|títulu= Wonder Woman vol.4|issue= 2 |fecha=December 2011}}</ref><ref>{{cita llibru | autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Entintador: Chiang, Cliff - Historia:Blood|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 4 |fecha=February 2012}}</ref><ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: [[Tony Akins|Akins, Tony]] - Entintador: Akins, Tony - Historia: Lourdes|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 5 |fecha=March 2012}}</ref><ref>{{cita llibru | autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Akins, Tony - Dibuxante: Akins, Tony; [[Dan Green (artist)|Green, Dan]] - Historia: Thrones|títulu= Wonder Woman Vol.4|issue= 6 |fecha=April 2012}}</ref> Cola apaición d'un estrañu nuevu enemiga llamada [[Eris|Strife]], la diosa Discordia, Wonder Woman afaya qu'ella mesma ye fía nata de Hipólita y Zeus, quien dempués d'un violentu enfrentamientu, convertir n'amantes.<ref name="Clay">{{cita llibru | autor= [[Brian Azzarello|Azzarello, Brian]] - Dibuxantes: [[Cliff Chiang|Chiang, Cliff]] - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: Clay|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 3 |fecha=January 2012}}</ref> Hipólita reveló-y qu'historiar sobre l'orixe de Diana primero que fora una mentira y estendiérase ente toles Amazones y pa protexer a Diana de la roxura de Hera, quien ye conocida por cazar y matar a dellos fíos illexítimos de Zeus.<ref name="Clay"/> El primeru d'estos hermanos mediu mortales en revelase a la Muyer Maravía yera'l so mediohermanu mayor, Lennox Sandsmark, que podía'l mesmu tresformase en vida, tomar la forma d'una roca y enantes de la so muerte, foi reveláu que ye'l padre de [[Wonder Girl]] ([[Wonder Girl (Casie Sandsmark)|Cassie Sandsmark]]).<ref>''Teen Titans'' #19 (2013)</ref> La historia entós céntrase na busca de la Muyer Maravía por rescatar a Zola de les manes d'una nueva versión de [[Hades]] (una versión retratada más infatil y destacar físicamente por poeer unes veles na cabeza), que la secuestrara y llevar al inframundu, a la fin de la sesta entrega de la serie.<ref name="Azzarello">{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff| - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: l Gangster dell'amore|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 7 |fecha=May 2012}}</ref><ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: Casting Shadows|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 8 |fecha=June 2012}}</ref><ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: The Dearly Beloved|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 9 |fecha=July 2012}}</ref><ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: Vows|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 10 |fecha=August 2012}}</ref> Los fíos homes de les amazones son introducíos y Diana apriende sobre la nacencia de les sos "hermanos" (les amazones solíen invadir dellos buques que s'averaben a la islla y obligaben a los marineros a a tener rellaciones enantes de matalos. Dempués de nueve meses, daben a la nacencia de neñes polo que yera bien celebrada y yeren almitíes nes files de les Amazones, ente que los fíos homes fueron refugaos. Col fin de salvar a los neños homes de ser afogaos hasta morrer per parte de les Amazones, Hefesto encargar de trocalos coles Amazones en cuenta de armes.<ref name="Azzarello"/><ref>{{cita web |apellíu=Lima |nome=Sara|títulu=Is Changing Wonder Woman and the History of the Amazons A Good Idea?|url=http://www.comicvine.com/news/is-changing-wonder-woman-and-the-history-of-the-amazons-a-good-escurre/144490/ |publicación=ComicVine|fechaaccesu=27 de marzu de 2012}}</ref><ref>{{cita web |apellíu=Hunsaker |nome=Andy|títulu=Wonder Woman #7: Amazon Sex Pirate Spartans|url=http://www.craveonline.com/comics/reviews/185491-wonder-woman-7-amazon-sex-pirate-spartans |publicación=CraveOnline|fechaaccesu=26 de marzu de 2012}}</ref> Dempués salvar a Zola de Hades, la Muyer Maravía intenta protexela lo más lloñe posible de Apolo, yá que se profetizó qu'unu de los fíos de Zeus va ser la so cayida, y a quien Apolo considera ser fíu de Zola.<ref>{{cita web|apellíu=Rogers|nome=Vaneta|títulu=BRIAN AZZARELLO On Ending WONDER WOMAN #12 With a 'BOOM'|url=http://www.newsarama.com/comics/brian-azzarell-wonder-woman-orion.html|publicación=Newsarama|fechaaccesu=17 d'agostu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120820010900/http://www.newsarama.com/comics/brian-azzarell-wonder-woman-orion.html|fechaarchivu=2012-08-20}}</ref><ref>{{cita web |apellíu=Johnston |nome=Rich|títulu=The End Of Wonder Woman #12 That You Really Might Not Have Expected|url=http://www.bleedingcool.com/2012/08/15/the-end-of-wonder-woman-12-that-you-really-might-not-have-expected/ |publicación=Bleeding Cool|fechaaccesu=15 d'agostu de 2012}}</ref> La Muyer Maravía recibe'l so poder de volar gracies a les plumes de Hermes que-y traviesa'l zanca y el ñácaru de Zola ye robáu entós por Hermes pa da-y lo al cudado de Deméter. Na última páxina de la historia amosar a un home escuro y misterioso llevantase de la nieve, teniendo un cascu y sumiendo.<ref>{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: Son Rise|títulu= Wonder Woman Vol. 4|issue= 11 |fecha=September 2012}}</ref><ref name="Wonder Woman">{{cita llibru |autor= Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff| - Entintador: Chiang, Cliff - Historia: Birth Right|títulu= Wonder Woman|Vol. 4|issue= 12 |fecha=October 2012}}</ref> La historia que se cuntó nel tomu ''Wonder Woman Vol.4 #0''<ref>''Wonder Woman Vol.4 #0 (setiembre de 2012)''</ref> del mes de setiembre de 2012, esploró la infancia de Diana y que tuvo baxu tutelar d'[[Ares (DC Comics)|Ares]], el dios de la guerra, (equí agora llamáu col nome ''Guerra'').<ref name="Azzarello2">{{cita llibru |writer = Azzarello, Brian - Dibuxante: Chiang, Cliff - Historia: The Lair of the Minotaur!|títulu=Wonder Woman Vol. 4|issue =0 |fecha=November 2012}}</ref> La historia foi narrada al estilu d'una típica historia de los cómics de la Edá de Plata, amosando la infancia de Diana.<ref name="Sava">{{cita web |apellíu=Sava |nome=Oliver|títulu=Wonder Woman #0 goes back to the Silver Age|url=http://www.avclub.com/articles/wonder-woman-0-goes-back-to-the-silver-age,85238/ |publicación=The A.V. Club|fechaaccesu=21 de setiembre de 2012}}</ref> La trama principal de la historia foi la formación Diana so tutelar de Ares, na cual amosar a una moza estraordinaria con un inmensu potencial. La historia conclúi na que Diana apriende y esperimenta la importancia de la misericordia, como ella bazcuya y niégase a matar al "Minotauru" una xera que-y diera Ares; Sicasí, esta muestra de misericordia que tien ella seya un fracasu ante los güeyos de Ares.<ref name="Azzarello2"/><ref name="Sava"/><ref>{{cita web |apellíu=Hanley |nome=Tim|títulu=Wonder Woman #0 Review OR Kind Of Cute On The Surface, But Troubling Below|url=http://thanley.wordpress.com/2012/09/20/wonder-woman-0-review-or-kind-of-cute-on-the-surface-but-troubling-below/ |publicación=Straitened Circumstances|fechaaccesu=20 de setiembre de 2012}}</ref> Wonder Woman depués espresentada como unu de los personaxes principales na nueva versión de la [[Lliga de la Xusticia]] títulu escritu por [[Geoff Johns]] y dibuxada por [[Jim Lee]].<ref>{{cita llibru |autor= Johns, Geoff - Dibuxante: [[Jim Lee|Lee, Jim]] - Entintador: [[Scott Williams]] - Historia: Justice League Parte Trés|títulu= Justice League Vol. 2|issue= 3 |fecha=January 2012}}</ref> N'agostu de 2012, ella y Superman comparten un polémicu besu en ''Lliga de la Xusticia Vol. 2 # 12'',<ref>Lliga de la Xusticia Vol. 2 # 12</ref> empecipiando una rellación romántica. Según l'escritor de la serie ''Justice League'' Geoff Johns, la so unión ye'l so nuevu statu quo.<ref>{{cita publicación | url=http://www.usatoday.com/life/comics/story/2012-08-27/Superman-Wonder-Woman-kiss-in-Justice-League-comic-book/57328804/1 | títulu= Superman and Wonder Woman kiss with powerful consequences | work=USATODAY.com | fechaaccesu=21 de setiembre de 2012 |fecha=27 d'agostu de 2012}}</ref><ref>{{cita web | url=http://today.msnbc.msn.com/id/48765412/ns/today-books/t/superman-wonder-woman-romance-rocks-dc-comics/#.UFybHK6fbDM | títulu=Superman-Wonder Woman Romance rocks DC Comics | work=MSNBC.com | fechaaccesu=21 de setiembre de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120824235628/http://today.msnbc.msn.com/id/48765412/ns/today-books/t/superman-wonder-woman-romance-rocks-dc-comics/#.UFybHK6fbDM | fechaarchivu=2012-08-24 }}</ref><ref>{{cita web | url=http://www.dccomics.com/blog/2012/08/28/superman-and-wonder-woman-become-the-worlds-newest-power-couple-and-seal-it-with-a | títulu=Superman-and-Wonder Woman become the world's newest power couple | work=DCcomics.com | fechaaccesu=21 de setiembre de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120903015352/http://www.dccomics.com/blog/2012/08/28/superman-and-wonder-woman-become-the-worlds-newest-power-couple-and-seal-it-with-a | fechaarchivu=2012-09-03 }}</ref> Johns reveló que tanto Superman y la so rellación cola Muyer Maravía va dir terminando mal.<ref>[http://www.buzzfeed.com/donnad/geoff-johns-and-jeff-lemire-talk-too-many-justice-leagues/ Geoff Johns And Jeff Lemire Talk Too Many Justice Leagues]</ref> [[DC Comics|DC]] anunció dende entós que tendríen una serie del tipu ''Team-Up'' [[Superman/Wonder Woman (historieta)|Superman/Wonder Woman]] debutando en otroño de 2013. la historieta ys les sos hestories céntrense non yá nel so romance, sinón que tamién nes amenaces abondo poderoses como pa desafiar inclusive a esta super pareya.<ref>{{Cita web |url=http://www.newsarama.com/18138-soule-daniel-superman-wonder-woman-to-mix-epic-with-personal.html/ |títulu=Charles Soule And Tony Daniel Discuss Superman and Wonder Woman Comic |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130623022449/http://www.newsarama.com/18138-soule-daniel-superman-wonder-woman-to-mix-epic-with-personal.html |fechaarchivu=2013-06-23 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=46176/ |títulu=Soule and Daniel Join Forces for Superman-Wonder Woman |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131017113943/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=46176%2F |fechaarchivu=2013-10-17 }}</ref> ==== [[Los Nuevos 52]]: ''[[Tierra 2 (DC Comics)|Tierra 2]]'' ==== La nueva versión de la tierra alterna del nuevu [[Multiverso (DC Comics)|multiverso DC]] (conocida como [[Tierra 2 (DC Comics)|Tierra 2]]) foi introducíu nes páxines de ''Tierra 2 #0 y #1 (2012)''. Nos trés númberos, qu'empecipiaron col #0, La Muyer Maravía de Tierra 2 foi introducida per mediu d'un flashback. Ella, xunto cola versión d'esta tierra de [[Superman]] y [[Batman]], Son representaos na so última batalla que termina cola vida de los trés héroes contra les fuercies de Apokolips cinco años nel pasáu.<ref>{{cita web| url=http://www.newsarama.com/comics/who-is-who-on-earth-2.html| títulu=Who's Who on EARTH 2| work=Newsarama.com| fechaaccesu=9 de xineru de 2013| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121119035037/http://www.newsarama.com/comics/who-is-who-on-earth-2.html| fechaarchivu=2012-11-19}}</ref> Esta Wonder Woman adora a les deidaes de la mitoloxía romana en cuenta de la griega; los dioses romanos perecen de resultes del conflictu. La versión anterior de [[Tierra 2 (DC Comics)|Tierra 2]] de la Muyer Maravía, enantes de la invasión de Apokolips, ver nel cómic [[Batman/Superman (historieta)|Batman/Superman]], na que se-y ve montando un pegasu. En ''Tierra 2 #8 (2013)'',<ref>''Tierra 2 #8 (2013)''</ref> la Muyer Maravía, tien una fía, llamada [[Fury (DC Comics)|Fury]], otru personaxe de DC que foi reintroducida. Ella ye lleal a Steppenwolf miembru del exércitu de Apokolips.<ref>{{cita web | url=http://www.bleedingcool.com/2013/01/09/looks-like-earth-2s-wonder-woman-left-a-certain-something-behind-spoilers/| títulu= Look's Like Earth 2's Wonder Woman Left a Certain Something Behind... (SPOILERS)| work=BleedingCool.com | fechaaccesu=9 de xineru de 2013}}</ref> == Identidá secreta == {{AP|Diana Prince}} La Muyer Maravía siempres foi conocida col alies de Diana Prince, dicha identidá foi creada por William Moulton Marston. Mientres el tiempu en que Marston escribió les sos primeres hestories, Diana Prince yera'l nome d'una enfermera del exércitu a quien Wonder Woman ayudó. La enfermera quería dir a onde taba'l so prometíu, quien fuera treslladáu a América del Sur, pero foi incapaz axuntar el dineru pal viaxe llabra podese axuntar col. Como Wonder Woman precisaba una identidá secreta pa poder vixilar y curiar a Steve (qu'ingresó al mesmu hospital militar onde Diana Prince empezó a trabayar), y porque dambes paecíen idéntiques, la Muyer Maravía dio-y el so dineru a la enfermera pa dir col so prometíu a cambéu da-y los sos credenciales de la enfermera y tomó la identidá de Diana Prince como'l so alies.<ref name="Gutierrez"/> Ella empezó a trabayar como enfermera del exércitu y más tarde como secretaria de la [[USAF]].<ref name="Gutierrez"/><ref>{{cita web|apellíu=Cronin|nome=Brian|títulu=Love Yá but You're Strange – That Time the Husband of Wonder Woman's Exact Double Chained Her to a Table|url=http://goodcomics.comicbookresources.com/2012/07/12/i-love-yá-but-youre-strange-that-time-the-husband-of-wonder-womans-exact-double-chained-her-to-a-table/|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=12 de xunetu de 2012}}</ref> La identidá de Diana Prince xugó un importante papel nes aventures de Wonder Woman mientres la década de los años 1960, cuntando con una Diana retroalimentada de les sos historien cuando lluchaba contra'l crime ensin los sos poderes místicos. Como ella yá nun foi por un tiempu la Muyer Maravía, ella usó l'alies de Diana Prince, ente que la so llucha contra'l crime foi despintada al instalar como fachada un almacén de ropa.<ref name="Hanley"/><ref name="Diana's Memory Album"/> L'alies de "Diana Prince" volvería ganar de nuevu un papel importante al desempeñar nes aventures de Wonder Woman dempués de los acontecimientos de la ''"[[Crisis Infinita]]"''. Por cuenta de los acontecimientos que conlelvaron a Wonder Woman a asesinar al agora villanu [[Maxwell Lord]] y que depués foi tresmitida la tresmisión a tol mundu, pos él yera la mente que controlaba colos sos poderes telequiéticos a [[Superman]], yá que este trataba de matar a [[Batman]]. Cuando la Muyer Maravía arreyar na so [[Llazu de la verdá|llazu máxicu de la Verdá]], esixéndo-y que dexara controlar la mente a [[Superman]], Maxwell reveló-y que la única manera de detenelo yera qu'ella lo matara, asina que como últimu recursu Diana rompió-y el pescuezu.<ref>''Wonder Woman'' (vol. 2) Issue #219</ref><ref name="Goldstein">{{cita web |apellíu=Goldstein |nome=Hilary|títulu=Defending Wonder Woman|url=http://www.ign.com/articles/2005/08/01/defending-wonder-woman |publicación=IGN|fechaaccesu=1 d'agostu de 2005}}</ref> Por cuenta de la trauma que causó al matar a otra persona, fixo un exiliu d'un añu col so pueblu natal les Amazones col fin de redescubrise a sigo mesma.<ref>''Infinite Crisis'' #7</ref> Una vegada que tornó a la vida pública, Diana dio cuenta que la so celebre vida como superhéroe a tiempu completu, y como embaxadora haber calteníu retirada de la humanidá. Por cuenta de esto, ella punxo creó la identidá de Diana Prince y convirtióse nuna axente del [[Departamentu d'Asuntos Metahumanos|Departamentu d'Asuntos Metahumanos (DEO)]]. Mientres una batalla que tuvo más tarde con [[Circe (DC Comics)|Circe]], la bruxa fíxo-y un conxuru a Diana por que dexara a Wonder Woman impotente cuando s'atope nel papel de Diana Prince. Col reinicio del [[Universu DC]] en [[Los Nuevos 52|los nuevos 52]], Diana entá nun tien una identidá secreta como la mentó nuna entrevista realizada l'escritor de la serie [[Brian Azzarello]].<ref>{{cita web |apellíu=Azzarello |nome=Brian|títulu=Non, she (Wonder Woman) doesn't (have a secret identity|url=http://m.ign.com/articles/2011/09/21/the-new-52-interviews-wonder-woman |publicación=IGN|fechaaccesu=21 de setiembre de 2011}}</ref> == Carauterización == Ente que munchos escritores representaron Diana con personalidaes distintes, lo que permaneció constante ye la so capacidá pa poder sentir la compasión y dar amor ensin discriminación. Esta traza foi la razón pola cual foi almitida nel [[Star Sapphire|Cuerpu de Zafiles Estelar]].<ref>''Blackest Night'' #6 (2010)</ref><ref>{{cita web |títulu=Welcome to the Star Sapphires|url=http://www.wonderali.com/2010/01/welcome-to-the-star-sapphires-2/ |publicación=WonderAli|fechaaccesu=January 11, 2010 by|autor=WonderAli}}</ref> La versión moderna del personaxe demostró que realiza aiciones letales y fatales cuando se queda ensin dalguna otra alternativa. Un primer exemplu d'esto foi cuando ella mató a [[Maxwell Lord]], con cuenta de salvar la vida de Superman.<ref name="Goldstein"/><ref>Wonder Woman (vol. 2) Issue #219</ref> La personalidá de la Muyer Maravía y el tonu como muyer bazcuyó ente'l d'una típica y épica guerrera, una embaxadora bien caritatible y sele, y n'otres ocasiones tamién como una persona inocente ya inocente. Tou lo cual foi favorable a la esencia del personaxe... el so equilibriu ente'l llau marcial de les coses y el llau amorosu. L'escritor [[Gail Simone]] foi-y aplaudida les sos hestories de la Muyer Maravía mientres la so carrera al escribir la serie, col recibimientu d'una bien bona crítica realizada por Dan Phillips del portal web [[IGN (sitiu web)|IGN]], señalando que ''"el fixo moldiar el personaxe de Diana nun personaxe bien fácil d'identificase ser simpáticu al empar".<ref>{{cita web |apellíu=Phillips |nome=Dan|títulu=Wonder Woman #16 review|url=http://www.ign.com/articles/2008/01/24/wonder-woman-16-review |publicación=IGN|fechaaccesu=1 d'ochobre de 2012}}</ref> Pero unu de les pilastres, y la tercer intención orixinal, de la so personalidá yera ser una forestera, el que la estremaría frente asu actual stus quo, sobremanera aquel que representa a nome de la humanidá y l'amor. La nueva versión de [[Los Nuevos 52|los nuevos 52]] del personaxe foi retratada como una persona más nueva, bien testaruda, amorosa, fiera y obstinada. [[Brian Azzarello]] declaró nuna entrevista en video a [[DC Comics]] que tán construyendo a un personaxe bien "confidente", "impulsiva" y "de bon corazón" nella. Referir a la so traza de sentir compasión yá que esto representa tantu la so fuercia como la so debilidá.<ref>{{cita videu |people=Azzarello |añu=2012 |títulu=NYCC 2012; Wonder Woman 101 |url=http://www.dccomics.com/videos/nycc-2012-wonder-woman-101 |medium= |idioma=inglés |trans_títulu= |publicación=DC Comics |ubicación=New York Comic Con |urlarchivu= |fechaarchivu= |fechaaccesu= |time= |id= |isbn= |oclc= |quote=Wonder Woman's greatest strength is her compassion; her greatest weakness is her compassion |ref= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121121005813/http://www.dccomics.com/videos/nycc-2012-wonder-woman-101 |date=2012-11-21 }}</ref> == Poderes == Tien gran fuercia ya intelixencia, siendo capaz de llevantar miles o hasta millones de tonelaes con una sola mano y ensin esfuerciu. Tamién puede volar. Ye vulnerable pero ye considerada a un nivel de [[diosa]] pol restu de los superhéroes yá que nun avieya, ye [[inmortalidá|inmortal]],y tien una guapura estraordinaria. Al pie de esto, tratar d'una escepcional combatiente cuerpu a cuerpu con o ensin armes, entrenada n'artes de llucha de les amazones. Amás de ser la embaxadora de les amazones escontra'l restu del mundu, Wonder Woman tien estupendes habilidaes y dones superhumanos, concedíos a ella polos dioses griegos na so victoria. Ente ellos inclúyense un [[Llazu de la Verdá|llazu máxicu]] qu'obliga a dicir la verdá, fai perder la memoria y ye indestruyible. El so tiara, que sirve como bumerán y unos brazaletes reflectantes d'un metal natural de la Isla Paraísu llamáu "feminum" a prueba de too tipu de rayos, bales y otros proyeutiles. Ella siempres prefier fomentar la paz en llugar de la guerra y utilizar la so persuasión en llugar del so superfuerza pa someter a los malfechores. Wonder Woman tien dos debilidaes: pierde los sos poderes cuando ye arreyada col so propiu llazu máxicu, y tamién si un home xune'l so brazalete de cuenta que lu dexen inmovilizada como si tratar d'unes esposes. Fora de canon, los sos poderes de diosa fixéron-y capaz de faese col [[Mjölnir]] de [[Thor (Marvel Comics)|Thor]], anque pue ser que poles sos carauterístiques como nobleza, valentía, ente otres inherentes a esti personaxe, seya digna del so poder, esto asocedió nel crossover de Marvel vs Dc onde s'enfrentó a Nube. === Evolución de los sos poderes === ==== Poderes y habilidaes na etapa Pre Crisis ==== Mientres Edá d'Oru, la Muyer Maravía tenía una fuercia que yera comparable a la que Superman tenía en dicha dómina. Un exemplu d'esto foi cuando ella foi capaz de romper una puerta d'aceru colos sos brazaletes.<ref>''Sensation Comics'' #6 (June 1942)</ref> Nuna de les sos primeres apaiciones, ella foi amosada corriendo fácilmente a 96.5 km/h, y depués saltaba d'un edificiu a otru y/o cayía na tierra na punta del so pies.<ref>''[[Sensation Comics]]'' #1 (January 1942)</ref> La so fuercia sería debilitada acordies cola ''"Llei d'Afrodita"'' si dexaba que fora obligada a quitar les sos pulseres o ser encadenaes o amarrada por un home.<ref>{{cita web | url=http://www.superdickery.com/index.php?option=com_content&view=article&id=559:more-crap-about-aphrodites-law&catid=34:suffering-sappho-index&Itemid=39 | títulu=Panel featuring Aphrodite's Law | work=SuperDickery.com | fechaaccesu=3 de setiembre de 2008 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140801165102/http://superdickery.com/index.php?option=com_content&view=article&id=559:more-crap-about-aphrodites-law&catid=34:suffering-sappho-index&Itemid=39 | fechaarchivu=2014-08-01 }}</ref> Ella tamién tenía un arsenal d'habilidaes mentales y psíquiques, yá que correspondía a los intereses del [[William Oulton Marston|Dr. Marston]] sobre les habilidaes psíquiques y de lo paranormal. Esi conxuntu inclúyese daqué llamáu'l ''ESP'', la ''proyeición astral'', ''telepatía'' (con o ensin l'usu d'una radiofrecuencia mental), el control mental sobre l'usu de la lletricidá nel so cuerpu, etc. En ''Wonder Woman (vol. 1) #105''<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105"/> reveló que Diana foi formada de magre pola [[Hipólita (DC Comics)|Reina de les Amazones]] y taba imbuelta nos atributos de la diosa griego y romano [[Atenea|Atenea/Afrodita]]: ''"bella como Afrodita, sabia como Atenea, más rápida que Hermes, y más fuerte que Hércules"''.<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105"/> La formación amazona de la Muyer Maravía dio-y una llindada telepatía, un pocu sobre conocencia científica en fondura,<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105"/> y la capacidá de falar tolos idiomes conocíos pol home y más allá (inclusive falar idiomes primitivos tan antiguos como los que falaba l'home de los covarones<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #105"/><ref name="Wonder Woman (vol. 1) #115">''Wonder Woman'' (vol. 1) #115 (July 1960)</ref> y hasta l'idioma marcianu falar.<ref name="Wonder Woman (vol. 1) #115"/> Ente 1966 y 1967, apaecieron nuevos poderes, como'l súper aliendu y la telepatía.<ref>{{cita llibru |nome=Michael L. |apellíu=Fleisher | títulu=The Encyclopedia of Comic Book Heroes, Volume 2: Wonder Woman |url=https://archive.org/details/wonderwoman0000flei |publicación=[[Macmillan Publishers]] |fecha=September 1976 | isbn=978-0-02-080080-4}}</ref> Na edá de plata y bronce de los cómics, la Muyer Maravía foi capaz d'aumentar entá más la so fuercia. En tiempos de gran necesidá, ensin l'usu temporal de les sos pulseres podía aumentar temporalmente la so fuercia diez veces, pero faía qu'ella volviera lloca nel procesu.<ref>[http://www.amazonarchives.com/ww166.htm ''Wonder Woman'' (vol. 1) #166] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170112160815/http://www.amazonarchives.com/ww166.htm |date=2017-01-12 }} (November 1966), [http://www.amazonarchives.com/ww229.htm ''Wonder Woman'' (vol. 1) #229] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170126115624/http://www.amazonarchives.com/ww229.htm |date=2017-01-26 }} (March 1977)</ref> Estos poderes recibíos camudaron dempués de los acontecimientos de la ''"[[Crisis nes Tierres Infinites]] "''. === Poderes y habilidaes na etapa Post Crisis === Tres la ''"[[Crisis nes Tierres Infinites]]"'', la Muyer Maravía reescribir ente los sos oríxenes la forma en qu'adquirió los sos poderes, siendo una bendición de los mesmos dioses olímpicos, recibiendo cada unu los isguientes dioses:<ref>''Wonder Woman'' (vol. 2) #1 (February 1987)</ref> * '''[[Deméter]]''', la diosa de l'agricultura y la fertilidá, bendixo a Diana cola fuercia estrayida del espíritu de la Tierra (Gaya), faciendo d'ella una de los héroes más fuertes físicamente nel [[Universu DC]] y la heroína femenina más fuerte de tol [[Universu DC]].<ref>{{cita publicación|url = http://entertainment.time.com/2013/12/04/and-the-new-wonder-woman-is/|títulu = And the New Wonder Woman Is…|publicación = Time|fecha = 4 d'avientu de 2013|archiveurl = https://web.archive.org/web/20140207212403/http://entertainment.time.com/2013/12/04/and-the-new-wonder-woman-is/|archivedate = 2014-02-07|fechaaccesu = 2015-11-17}}</ref>] La so conexón cola tierra déxa-y sanar a un ritmu aceleráu, siempres y cuando ella tea en contautu col planeta. En casos escepcionales nos qu'ella foi gravemente mancada, Diana amosó la capacidá de combinase físicamente cola tierra, faciendo lo que seya para sanar les sos mancadures o venenos inxeríos para seyan espulsaos del so cuerpu; tal ye l'actu que ye consideráu sagráu, y namái puede sese utilizáu en casos estremos.<ref name="The DC Comics Encyclopedia">{{cita llibru | editor-last=Dougall | editor-first=Alastair | títulu=The DC Comics Encyclopedia | url=https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse |publicación=[[Dorling Kindersley]] | añu=2008 | isbn=978-0-7566-4119-1 | oclc=213309017}}</ref> * '''[[Atenea|Pallas Atenea]]''', la diosa de la sabiduría y de la guerra, concedió a Diana una gran sabiduría, intelixencia y maña militar. Esti regalu d'Atenea dexólu a Diana apoderar más d'una docena d'idiomes terrestres (incluyíos los d'orixe estraterrestre), múltiples oficios complexos, ciencies y filosofíes, según la capacidá de lideralgu, estratexa militar y combate armáu y desarmáu. Apocayá, Atenea amestó la so propia visión a Diana, otorgándo-y una mayor empatía.<ref>{{cita llibru |apellíu=Johns |nome=Geoff | enllazautor=Geoff Johns | títulu=Wonder Woman: Land of the Dead |fecha=February 2006 | isbn=978-1-4177-5102-0}}</ref> * '''[[Artemisa]]''', la diosa de la caza, los animales, y la Lluna, Diana ye agraciada colos Güeyos de cazadora y la so unidá coles besties. La capacidá de los güeyos de cazadora da Diana una amplia gama de sentíos ameyoraos, incluyendo la visión telescópica y súper oyíu. * '''[[Hestia]]''', diosa del llar y del llar, concedió a Diana la hermandá col fueu. Esti poder demostróse sobre'l control que tien del ''"Fueu de la Verdá"'', que Diana remana al traviés del so llazu, lo que fai que cualquier persona venceyada pol mesmu seya incapaz de mentir. Esta capacidá tamién-y otorga'l so resistencia al fueu normal y sobrenatural. * '''[[Hermes]]''', el dios mensaxeru de velocidá, concedió-y Diana velocidá superhumana y la capacidá de volar.<ref name="The DC Comics Encyclopedia"/> Ella ye capaz de volar a velocidaes cercanes a la metá de la velocidá de la lluz.<ref name="Beatty2003">{{cita llibru |apellíu=Beatty |nome=Scott | títulu=Wonder Woman: The Ultimate Guide to the Amazon Princess |url=https://archive.org/details/wonderwomanultim00beat |publicación=Dorling Kindersley |fecha=November 2003 | isbn=978-0-7894-9616-4}}</ref> Ella puede reaccionar cola abonda rapidez pa esviar les bales, lasers, y otros proyeutiles colos sos brazaletes faciéndola práuticamente impenetrable como forma de defensa. Dempués del [[Los Nuevos 52|reinicio del Universu DC]] en 2011 col rellanzamientu del personaxe, la Muyer Maravía nun tener naturalmente'l poder de volar. Ella ganar una vegada que ye tocada por una pluma que Hermes refundiar.<ref name="Wonder Woman 2012">''Wonder Woman'' (vol. 4) #12 (Sept. 2012)</ref><ref name="thanley.wordpress.com">{{cita web |apellíu=Hanley |nome=Tim|títulu=Wonder Woman #12 Review OR I Really Didn't See That Coming At All!!|url=http://thanley.wordpress.com/2012/08/16/wonder-woman-12-review-or-i-really-didnt-see-that-coming-at-all/ |publicación=Straitened Circumstances|fechaaccesu=16 d'agostu de 2012}}</ref> * '''[[Afrodita]]''', la diosa del amor, concedió-y a Diana una impresionante guapura, según un bon corazón. Magar nun ye totalmente invulnerable, ye altamente resistente a grandes cantidaes de fuercia bruto y soportar temperatures estremes. Sicasí, l'usu d'armes blanques o bales de pistoles o ametralladores bien aplicaes cola abonda fuercia son capaces d'enfusar la piel.<ref name="The DC Comics Encyclopedia"/><ref>Jimenez, Phil et al. [https://books.googleca/books?id=81F5RWxOdaAC&dq=wonder+woman&q=warp+core#v=onepage&q=gunfire&f=false The Essential Wonder Woman Encyclopedia] Published by Random House Dixital, Inc. 2010, p. 271, 116, 244 & 165.</ref> Por cuenta de los sos oríxenes divinos, Diana puede aguantar munches formes de manipulación máxica. Ella ye capaz de proyeutase astralmente a sigo mesma en dellos mundos del mitu. El so cuerpu físicu reacciona a lo que lu pase a ella nel planu astral míticu, dexando'l so cuerpu cola posibilidá de firíes, ser cutida, o dacuando, una vegada fortalecíu la so mente y cuerpu realcuéntrense. Al paecer, puede dexar el planeta al traviés de la meditación, como lo fixo nel casu de rescatar a [[Artemis (DC Comics)|Artemis]] mientres ella tuvo nel inframundu.<ref>''Wonder Woman'' (vol. 2) #56, #75, #77, #97 (July 1991&nbsp;– May 1995); ''Wonder Woman Special'' #1 (May 1992); ''[[Artemis of Bana-Mighdall#Requiem|Artemis: Requiem]]'' #1 (June 1996)</ref> Con [[Los Nuevos 52|el reinicio del Universu DC]], Diana ganó nuevos superpoderes. Como fía nacida natural ente Hipólita y Zeus, heredó dellos poderes del so padre, pero que son reprimíos pol usu de los sos brazaletes. Ella usa estos poderes na batalla contra [[Artemisa]] (la diosa, non l'amazona) y rápido vuelve al so estáu inconsciente cola mesma facilidá al realizar una serie de contraataques curioso coordinaos. Tamién, con estos poderes divinos, ella pudo caltener una engarradiella con Superman que taba siendo infestáu por Doomsday. Mientres utiliza la fuercia divino, el so vestuariu y el so traxe allúmase y los sos güeyos rellumen como los del so padre.<ref name="Wonder Woman"/><ref name="thanley.wordpress.com"/> Dempués de convertise na nueva diosa de la guerra cuando reemplazó a Ares tres la so eventual muerte nes páxines de ''Wonder Woman Vol. 4'', Diana heredó les sos habilidaes divines. Diana nun exhibió como tal dichos poderes en forma como Ares, pero vése-y nes páxines de [[Superman]]/Wonder Woman #5<ref>Superman/Wonder Woman #05</ref> que s'esmuz fácilmente una rellación telepática con un soldáu, esplicándo-y: ''"Yo soi Guerra. Sé que tolos soldaos, y les míes conócenme."'' === Otres Habilidaes y Herramienta === Diana foi representada como una atleta maxistral, acróbata, lluchadora y estratega, la so formación y esperiencia en munches formes antiguu y modernu de combate armáu y desarmáu, incluyendo l'usu d'artes marciales puramente amazóniques ya inclusive orientales. En delles versiones, la so madre entrenar, como ''[[Wonder Girl]]'', pa una futura carrera como ''Wonder Woman''. Dende'l principiu, ella preséntase como una persona altamente capacitada nel usu de los sos brazaletes amazones pa detener bales y empuñando la so [[Llazu de la verdá]].<ref>''[[Ambush Bug: Year None]]'' #4 (December 2008)</ref> Batman una vegada llamar como ''"la meyor lluchadora cuerpu a cuerpu nel mundu"''.<ref>''Justice League of America'' (vol. 2) #13 (Nov. 2007)</ref> La versión moderna del personaxe considera l'usu de la fuercia letal como últimu recursu cuando lo considere necesariu.<ref name="Wonder Woman (vol. 2) #219">''Wonder Woman'' (vol. 2) #219 (September 2005)</ref>Na continuidá de los [[Los Nuevos 52|Nuevos 52]], les sos habilidaes de combate cimeros son el productu de la so formación na infancia que tuvo con [[Ares (DC Comics)|Ares]].<ref name="Azzarello2"/> Na continuidá de [[Los Nuevos 52|Nuevos 52]], Hermes tamién-y dotó d'un par de pistoles automátiques doraes máxiques. Diana tien un arsenal de poderoses armes forxaes polos dioses que tán dispuestes a la so disposición, pero les sos meyores armes son los sos brazaletes indestruyibles y el [[llazu de la verdá]]. ==== Aegis d'Atenea ==== Los sos brazaletes antibales formar a partir de los restos del escudu llexendariu d'[[Atenea]], les Aegis, que foi asignada al so campeón. L'escudu foi fechu de la piel indestruyible de la gran cabra, ''Amaltea'', que dio de mamar a Zeus cuando yera un ñácaru. Hasta agora esti proteutores de los antebrazos demostraron ser indestruyibles y capaces d'absorber l'impautu d'atacar entrantes, dexando que la Muyer Maravía desvie les bales d'armes automátiques incendiaries y les esplosiones d'enerxía.<ref>{{cita llibru |apellíu=Wallace |nome=Dan | contribution=Wonder Woman's Magical Weapons | editor-last=Dougall | editor-first=Alastair | títulu=The DC Comics Encyclopedia |url=https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse |páxina=[https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse/page/93 93] |publicación=Dorling Kindersley |ubicación=[[New York]] | añu=2008 | isbn=978-0-7566-4119-1 | oclc=213309017}}</ref> Diana puede cerrar d'un namái golpe colos brazaletes xuntos al crear una fola de fuercia de conmoción que ye capaz de faer fuertes ondes de soníu qu'alterien a seres como [[Superman]] al face-y sangrar los sos propios oyíos.<ref name="Wonder Woman (vol. 2) #219"/> Apocayá, ella ganó la capacidá d'enriar el rayu de Zeus al traviés de les sos pulseres. Zeus esplicólu qu'esti poder fuera conteníu dientro de les pulseres dende la so creación, yá que una vegada fueron parte de la Aegis, y que namái apocayá apenes usu gracies a que los brazáletes dexar.<ref>''Wonder Woman'' (vol. 3) #39 (February 2010)</ref> Dempués del [[Los Nuevos 52|reboot de la editorial en 2011 al rellanzar l'orixe del personaxe]], revelóse que Diana yera la fía de Zeus y d'[[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]]<ref name="Clay"/> y que los brazaletes son capaces de caltener los poderes qu'heredó de Zeus al tenelos baxu control.<ref name="Wonder Woman"/> Amás, Hefesto modificó-y el so brazaletes por que la Muyer Maravía tenga la capacidá de poder manifestar una espada de metal de color gris en cada brazalete. Cada espada, marcada con una estrella colorada, toma forma a partir de la formación d'un rescamplu, y cuando la Muyer Maravía dexar d'utilizar, les espaes sumen, supuestamente, de vuelta a les sos pulseres. Como tal, ella reprodució otres armes de les pulseres d'esta manera.<ref>Azzarello, Brian (w), Chiang, Cliff (p), Chiang, Cliff (i). Wonder Woman v4, #15</ref> ==== El Llazu de la Verdá de Hestia ==== El [[llazu de la verdá]], o tamién conocíu como'l [[Llazu de la verdá|Llazu de la Verdá de Hestia]], foi forxáu por Hefesto de la cinta d'oru de Gea. Obliga a tolos seres que tán en contautu con él al dici-y la verdá absoluta y ye práuticamente indestruyible, en [[Crisis d'Identidá (cómic)|Crisis d'Identidá]], [[Flecha Verde]] describir como ''"l'únicu detector de mentires diseñáu por Zeus."'' Les úniques vegaes que se rompió foi cuando Wonder Woman negar a aceptar la verdá revelada pol llazu, como cuando s'enfrentó a ''Caña Khan'' en Jarhanpur,<ref>''[[JLA (comic book)|JLA]]'' #62 (March 2002)</ref> y por [[Bizarro]] na serie llindada de [[Matt Wagner]] (serie non canónica de Batman/Superman/Wonder Woman: ''Trinity'').<ref>{{cita llibru |apellíu=Wagner |nome=Matt | authorlink=Matt Wagner | títulu=Batman/Superman/Wonder Woman: Trinity |publicación=DC Comics |fecha=1 de xunetu de 2005 | isbn=978-1-4012-0187-6}}</ref> Tamién por dalgún un momentu tuvo'l poder d'obligar aquel que tuviera atrapáu nel llazu a obedecer al ordenar cualesquier orde que-y diera, inclusive anulando'l control mental de los demás; esto yera lo suficientemente eficaz como pa ganar a seres de calter fuerte como al [[Shazam (DC Comics)|Capitán Marvel]].<ref>''War of the Gods'' #1 (September 1991)</ref> Diana remana'l llazu con gran precisión y exactitú y puede utilizase como un llátigu o lluria. ==== Otres Diana dacuando usa armamentu adicional nuna batalla formal, como por casu l'usu d'una armadura ceremonial d'oru con ales doraes, un yelmu o cascu doráu afatáu cola cabeza d'una águila y una placa pectoral. Ella tien una espada máxica forxada por Hefesto que ye lo suficientemente afilada como pa cortar los electrones d'un átomu. Yá na década de 1950,<ref name="Showcase Presents Wonder Woman 2007">{{cita llibru |apellíu=Kanigher |nome=Robert | títulu=Showcase Presents: Wonder Woman, Vol. 1 |publicación=[[DC Comics]] |fecha=22 d'agostu de 2007 | isbn=978-1-4012-1373-2}}</ref> la '''Tiara''' máxica de Wonder Woman tamién la utilizó como una arma que se llanza yá que tien cantos afilaos, volviendo a ella como un bumerán, al igual que na serie televisiva foi utilizada. La ''Tiara'' déxa-y a la Muyer Maravía ser invulnerable frente a ataques telepáticos. A Diana déxa-y contautar telepáticamente persones como a otres amazones depara que tornen a Themyscira, al utilizar el poder telepático del rubín de la estrella colorada nel centru del so tiara.<ref name="Wonder Woman (vol. 2) #219"/> Les versiones de la edá d'oru, plata y bronce de la Muyer Maravía amosáron-y l'usu d'un avión invisible que podía ser controlaos por orde mental al traviés del so tiara. L'aspeutu varió col pasu del tiempu; orixinalmente yera un aviónprofuulsado por hélices, más tarde foi camudáu por un avión a reacción asemeyada a un avión furtivu.<ref>{{cita web|apellíu=Strickland|nome=Carol A.|títulu=The Invisible Plane/Jet!|url=http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/misc_indexes/jetindex/jet.html|publicación=Carol A. Strickland|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120710025248/http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/misc_indexes/jetindex/jet.html|fechaarchivu=2012-07-10}}</ref> Como nuevu miembru temporal recién de les [[Star Sapphire|Cuerpu de los Zafiles Stelar]], Wonder Woman llogró accesu al aniellu de poder violeta del amor. Esti aniellu dexába-y alteriar el so traxe a voluntá, crear construcciones enerxétiques sólides de lluz y revelóse el verdaderu amor d'una persona pa si mesma. Ella foi capaz de combinar la enerxía col so llazu p'ameyorar la so capacidá. == Enemigos == {{AP|Enemigos de la Muyer Maravía}} Ente los peores enemigos de Wonder Woman son: {{Columnes}} * [[Ares (DC Comics)|Ares]] o [[Marte (mitoloxía)|Marte]] el dios de la guerra. :* [[Los fíos de Ares]] * [[Hades (DC Comics)|Hades]] * [[Chita (cómic)|Cheetah]] * [[Circe (DC Comics)|Circe]] * [[Giganta (cómic)|Giganta]] * [[Darkseid]], el poderosu líder de Apokolips, unu de los denominaos señores del mal, perteneciente a los llamaos [[Nuevos Dioses]]. * [[Capitán Wonder]] {{Nueva columna|width = 33%}} * [[Home Ángulu]] * [[Baronesa Paula Von Gunther]] * [[Doctor Psycho]] * [[Duque de la Decepción]] * [[Maxwell Lord]] * [[Primoxénitu (DC Comics)|Primoxénitu]] (Introducíu en [[Los Nuevos 52]]) * [[Rede Panzer]] * [[El Círculu (DC Comics)|El Círculu]] * [[Doctor Cyber]] {{Final columnes}} == Apariencia == El Traxe de Wonder Woman varió col tiempu, a pesar de que casi la totalidá de les sos apariencies nes sos encarnaciones caltuvieron una cierta forma d'armadura, la tiara, los brazaletes y los sos símbolos d'estrella nel so diseñu.<ref>{{cita web |apellíu=Strickland |nome=Carol A |títulu=Theatrical representations of motherhood; performances of mother-subjects; breastfeeding practices on and off-stage |url=http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/costume_indices/wwcost1.html |fechaaccesu=15 de xineru de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210126213201/http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/costume_indices/wwcost1.html |fechaarchivu=2021-01-26 }}</ref> Anque'l diseñu del traxe de Wonder Woman basóse orixinalmente nel simbolismu d'América y la so iconografía, que dexó esplicar más enraigonada los raigaños amazónicos. Mientres un flashback del vol. 3 de Wonder Woman,<ref>Wonder Woman Vol.3</ref> [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] ordena la emisión de tener una prenda creada pa Diana, que foi inspirada nel cielu nocherniegu na nocheen que Diana nació; una lluna colorada cazadora y nun campu d'estrelles d'azul fondo y el pectoral l'águila, que ye un símbolu de les representaciones antropomórficas d'[[Atenea]]. Nel momentu del so debú, la Muyer Maravía llucía una camiseta colorada con un emblema de l'águila n'oru, una petrina blanca, chiscáu d'estrelles azules na so falda y unes botes go-go coloraes y doraes. Esti uniforme basaríase totalmente na bandera d'Estaos Xuníos, como la Muyer Maravía nesi momentu yera puramente un iconu d'Estaos Xuníos.<ref name="Cronin article&id=26963">{{cita web|apellíu=Cronin|nome=Brian|títulu=Wonder Woman Throughout The Years|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=26963|publicación=Comic Book Resources|fechaaccesu=17 de setiembre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130927210000/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=26963|fechaarchivu=2013-09-27}}</ref> Más tarde, en 1942, el traxe de la Muyer Maravía recibió un llixeru cambéu (la falda foi convertida per completu un pantalón curtiu cinxíu y llevaba sandalies<ref name="Cronin article&id=26963"/> Magar la mayoría de les vegaes nel que s'espunxo'l so llombu, mientres la imposición de la dómina del [[Comics Code Authority]] a mediaos de la década de 1950, el traxe de Wonder Woman foi rectificáu pa faela volver cubrir sustancialmente les sos partes más obsenas, col fin de cumplir cola regla de censura posible. Mientres los trabayos<ref name="Cronin article&id=26963"/> de [[Mike Sekowsky]] a finales de 1960, onde Diana apurría los sos poderes, empezó a usar la so propia habilidá pa combatir el crime. Llevaba una serie desños nel so paxellu, el más popular d'ellos foi un traxe blancu.<ref name="Cronin article&id=26963"/> Dempués de que la carrera de Sekowsky terminara col personaxe a principios de 1970, los raigaños de Diana volver a los sos antiguos oríxenes mitolóxicos y llevaba una versión más modernizada que'l so orixinal traxe, un predecesor de lo que sería'l so traxe ''"traxe de bañu"''.<ref name="Cronin article&id=26963"/> Más tarde, en 1976, la so petrina blanca pasó a ser de color mariellu.<ref name="Cronin article&id=26963"/> Dempués de la ''"[[Crisis en Tierres Infinites]]"'', [[George Pérez]] reinició'l orixe del personaxe en 1987. Llevaba un traxe similar al de la década de 1970, pero agora con una petrina d'oru más grande.<ref name="Cronin article&id=26963"/>Esti equipu caltener hasta la llegada de [[William Messner-Loebs]], que tenía Diana pasába-y el mantu del papel de la Muyer Maravía a [[Artemis (DC Comics)|Artemis]].<ref name="Cronin article&id=26963"/> Como yá nun yera Wonder Woman, Diana llucía un nuevu traxe nuevu chic-biker negru diseñáu pol artista [[Mike Deodato Jr.]]<ref name="Cronin article&id=26963"/> Dempués de que [[John Byrne]] fixérase cargu de los derechos de la escritura de la serie y el dibuxu, rediseñando una vegada más el Wonder Woman (Diana foi reinstalada como la Muyer Maravía a la fin de la última historia escrita por Loebs) y xunió l'emblema y la correa nuna sola.<ref name="Cronin article&id=26963"/> El so equipu nun recibió nengún cambéu importante hasta dempués de la ''"[[Crisis Infinita]]"''. Al igual que na placa pectoral, la petrina tamién se-y dio la forma d'una ''W''.<ref name="Cronin article&id=26963"/> Esti equipu siguió hasta la edición #600,<ref>Wonder Woman Vol. 3 #600</ref> onde so la direición de [[J. Michael Straczynski]] escribió la historia onde se cuntaba que la llinia temporal fuera alteriada pa Wonder Woman y ella camudó'l so paxellu drásticamente. El so paxellu foi rediseñáu por [[Jim Lee]] ya incluyíase un emblema rediseñáu, un top doráu y colloráu, pantalón negru y una chaqueta de color azul-negru que depués foi descontinuada darréu.<ref name="Cronin article&id=26963"/> Otru cambéu importante producióse dempués de que l'equipu de [[DC Comics]] fixo al rellanzar tola so llinia de publicaciones, col eventu [[Los Nuevos 52]]. El so traxe traxe de bañu orixinal foi restauráu, anque la combinanción de colores coloráu y azul foi camudáu a un tonu coloráu escuru y azul más escuro. El pechu de la placa, la petrina y tiara tamién fueron camudaos d'oru a un color platino/plateado puru. Agora lleva nuevos accesorios como'l brazu y una xoya nel pescuezu como referencia a la "WW". El diseñu incluyó previu volvía tener un pantalón negru, pero camudar a últimu momentu y l'aspeutu del traxe de bañu foi restauráu mientres el momentu de la so publicación.<ref>{{cita web |apellíu=Polu |nome=Susana|títulu=DC Inexplicably, Quietly Changes Wonder Woman's outfit... Again|url=http://www.themarysue.com/wonder-woman-1-cover-change/ |publicación=The Mary Sue|fechaaccesu=13 de xunetu de 2011}}</ref> Estadivertida encarnación de Wonder Woman formó parte del equipu, que, amás de que'l so traxe yá nun ye fechu de tela, yá que agora aseméyase a una especie d'armadura d'usu llibre y flexible. Les sos botes agora son de color azul en llugar de colloráu escuru, que la so inspiración basar nes armadures femenines de la manga [[Saint Seiya]]. == Impautu cultural del personaxe == {{AP|Impautu Cultural de la Muyer Maravía}} La Muyer Maravía tuvo presente dende 1942 y en 65 años creó un iconu, un modelu a siguir y una influencia pa miles de persones alredor del globu. Marvila güei fai una repasada pa honrar la memoria d'una Amazona que camudó los paradigmes de la muyer nel mediu artísticu conocíu como la historieta. Magar Marvila tuvo presente n'innumberables cómics de la casa editorial DC Comics y les sos predecesores, esiste un mundu de sitios onde la Muyer Maravía tuvo presente. La televisión nun hai tao exenta de tenela. Y que dicir de les parodies, la Muyer Maravía o'l so conocíu uniforme fueron usaos en programes de televisión como ''Frasier, That 70's Show, Family Guy, The Naked Truth, The Simpsons, Charmed, WWE, Scrubs, The OC'', ya inclusive nel popular ''MTV Movie Awards''. Innumberables tamién fueron los llibros dedicaos a la Muyer Maravía, onde se faen repasada de la so historia, los sos autores y escritores, el so creador y los sos mitos. D'igual forma les películes de Hollywood que fixeron referencia a la Princesa Amazona, como Desperately Seeking Susan, Back to Schol, They Still Call Me Bruce, Muriel's Wedding, SpiceWorld, Mystery Men y Sky High. Muncha Muyer Maravía pero siempres la idea d'un mesmu mensaxe: Paz y Amor.<ref name="ImpactoWonderWoman">[http://mujermaravilla.blogspirit.com/archive/2007/07/07/l'impautu cultural-de-la muyer-maravía.html Impautu cultural] mujermaravilla.blogspirit.com</ref> Como tal, ella apaeció en numberosos medios de comunicación, dende tapes de les caxes de ceberes y revistes populares que se faen referencia direuta ya indireutamente nel cine, l'animación y la programación de televisión. Como un iconu cultural, que ye oxetu de dellos homenaxes y parodies en munches formes de medios de comunicación. Puede dicise inclusive, que'l so apurra modernu a la formación moderna de la muyer ye tal que definió munchos conceutos sobre'l [[Feminismu]] na cultura popular, hasta'l surdimientu de los movimientos [[LGBT]]I, según la creación d'otros personaxes ficticios tantu del cine, l'animación (americana y xaponesa) y los medios impresos, tantu les mesmes historietes y la manga y anime xaponés. cabo citar que tamién se-y debe la influencia de la formación sexualizada que foi evolucionando los conceutos de la moral de la concepción de la guapura femenina.<ref name="ImpactoWonderWoman" /> == Versiones Alternatives de la Muyer Maravía == === Les Muyeres que portaron la identidá === * Na continuidá post crisis, '''[[Hipólita (DC Comics)|La Reina Hipólita]]''' convertir na Muyer Maravía nos años 30's y xunióse a la [[Sociedá de la Xusticia d'América]] (convirtiéndose na so secretaria) primeramente na [[Segunda Guerra Mundial]]. Na continuidá Pre ''[[Crisis nes Tierres Infinites]]'', Hipólita asumió'l mantu de Wonder Woman nuna aventura na revista d'historietes ''Sensation Comics #26''.<ref>''Sensation Comics #26''</ref> * '''[[Artemis (DCComics)|Artemis]]''' convertir na Muyer Maravía mientres l'entrenamientu con Hipólita pa una nueva Wonder Woman. * '''[[Orana (DC Comics)|Orana]]''', un personaxe similar a Artemis, ganó a Diana nun nuevu desafíu y convirtióse na nueva Muyer Maravía na continuidá Pre Crisis. Ella morrió mientres el so primer y única misión. * '''[[Nubia (DC Comics)|Nubia]]''' quién yera la hermana ximielga de Wonder Woman Crisis na continuidá Pre Crisis, tamién reclamara'l títulu como la Muyer Maravía. La verisón Post Crisis convertir en ''"Nu'bia"'', una Muyer Maravía qu'había precedió a Diana históricamente. * '''[[Cassie Sandsmark (Wonder Girl)|Cassandra Sandsmark]]''', l'actual Chica Maravía, convertir na Muyer Maravía nun futuru alternativu, como asocedió na miniserie ''"Titanes de la Mañana"'' en ''Teen Titans (vol. 3) # 14-16''.<ref>''Teen Titans (vol. 3) # 14-16''</ref> * '''[[Donna Troy]]''' foi la primer Muyer Maravía según la miniserie ''"[[¿Quién ye la Muyer Maravía?]]"'' historia revelada en Wonder Woman (vol. 3) primero que Diana tornara. Nel so más recién continuidá, Donna mesma foi creada orixinalmente como un duplicáu máxicu menor de Diana. === Otres versiones d'universos alternativos === * En '''[[Tierra-3 (DC Comics)|Tierra 3]]''', la contraparte de la Muyer Maravía ye conocíu como "[[Superwoman]]" y miembru de la [[Sindicato del Crimen de Amérika]] (Tantu na versión Pre Crisis y Post Crisis), siendo la contraparte análoga al [[Lliga de la Xusticia d'América]], na serie selmanal ''Cuentra Tras pa la Crisis Final'', sigue siendo otra versión d'ella mesmu pero perteneciente a la [[Sindicato del Crimen de Amérika|Sociedá del Crime d'América]] que ye distintu a la otra versión yá que ye análoga a la [[Sociedá de la Xusticia d'América]] de [[Tierra 2 (DC Comics)|Tierra 2]]. A diferencia de la so contraparte amazónica estándar, la Tierra-3 de la Muyer Maravía, aparentemente tenía habilidaes pocu carauterístiques, tales como visión de calor. * La Muyer Maravía qu'apaeció nel universu de [[Tangent Comics]] foi una alienígena creada por inxeniería xenética desenvuelta pa salvar les diferencies qu'esisten ente les dos especies alienígenas en guerra: una que desenvuelve la fuercia bruto, la otra con poderes psíquicos. Esta Wonder Woman tenía dambes habilidaes. * La versión de '''Tierra 11''' (La Tierra que surdió nel nuevu [[Multiverso (DC Comics)|multiverso DC]] Post Crisis Infinita) nesti mundu los personaxes son el xéneru invertíu de los personaxes del [[Universu DC]]. poro, la contraparte de la Muyer Maravía ye un home llamáu ''"Home Maravía"'', mentada por [[Superman|Superwoman]] como ''"Dane"''. Más violentu y agresivu que los sos contrapartes femenines, el ''Home Maravía'' foi espulsáu de la Lliga de la Xusticia pola so postura impernitente cola muerte de [[Maxwell Lord|Maxine Lord]]. Depués pasó a emponer a los sos hermanos [[Amazona|amazónicos]], nun ataque contra'l mundu modernu. * En '''Tierra 15''' (Post Crisis Infinita), demostróse que Diana morriera, y que [[Donna Troy]] reemplazar como la Muyer Maravía. El personaxe debutó en ''Cuenta trás a la Crisis Final #30 (2007)''.<ref>''Cuenta trás a la Crisis Final #30 (2007)''</ref> * Nel crossover [[Lliga de la Xusticia|JLA]]/[[Los Vengadores|Vengadores]], Wonder Woman apaeció na presente [[Lliga de la Xusticia]] mientres la batalla contra Terminus en [[Keystone City]] y tamién-y les iguar pa coyer al postreru Nulificador ante los Vengadores cuando estos llegaron y unviar de regresu al so universu. Cuando Diana y Aquamanfueron a la ciudá de Asgard nel [[Universu Marvel]], ella atacó brutalmente al [[Los Vengadores|Vengador]] [[Hércules (Marvel Comics)|Hércules]], creyendo qu'él violó a la contraparte d'[[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] d'esti universu como lu fixo Heracles nel [[Universu DC]]. Ella participó na busca de los 12 artefautos primero que [[Krona]] atacara tanto al [[Manhunters|Gran Maestru]] y a [[Galactus]] fundiera a los dos universos. Mientres vía que na verdadera realidá, Diana foi testigu de la muerte de la so madre, ella decidiera siguir lluchando contra [[Krona]]. Cerca del final de la batalla contra les fuercies de [[Krona]], la Muyer Maravía, She-Hulk, y otra versión d'[[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] como la Muyer Maravía quedar pa defender el camín en contra del exércitu de villanos que dexaron abrasaos pol exércitu d'héroes.<ref>''JLA/Avengers (#1-3)''</ref> * La '''Tierra 18''' (Post- Crisis Infinita) correspondiente al [[Elseworlds|elseworld]] [[Justice Riders]], una minserie llindada presenta una versión de la Muyer Maravía, que yera un mariscal qu'operaba nel Selvaxe Oeste.<ref>''Justice Riders''</ref> * La '''Tierra 21''' (Post- Crisis Infinita) correspondiente al [[Elseworlds|elseworld]] y película animada una minserie llindada presenta una versión de la Muyer Maravía que yera similar a la encarnación del personaxe de 1950.<ref>''DC: The New Frontier (#1-3)''</ref> * '''[[Kingdom Come|El Kingdom-Comeverso de Tierra 22]]''' (Post Crisis Infinita) correspondiente al [[Elseworlds|elseworld]] una minserie llindada presenta una versión de la Muyer Maravía alternativa que yera similar a la versión convencional. Dempués de ser creada polos dioses inmortales, ella caltuvo la so mocedá a pesar del pasu de les décades, y tuvo una rellación sentimental con un [[Superman]] llonxevu de mediana edá. * En '''Tierra 30''', mundu [[Elseworlds|elseworld]] [[Superman: Fíu Coloráu]], (Post Crisis Infinita) prepresenta una realidá onde la nave espacial de Superman aterrizó na [[Xunión Soviética|URSS]] en llugar de los [[Estaos Xuníos]], y la Muyer Maravía foi una embaxadora na Xunión Soviética de Superman. Ella namoróse d'esti [[Superman]] (quien permaneció inconsciente ante la so atraición por él), pero finalmente desilusionóse cuando se convirtió nun dictador. Col tiempu llevantó un exércitu pa detenelo, pero foi derrotáu.<ref>''Superman: Fíu Coloráu (#1-3)''</ref> * '''Tierra 31''' (Post Crisis Infinita) la tierra de la novela gráfica de ''"[[Batman: The Dark Knight Strikes Again]]"'' la encarnación de la Muyer Maravía, sigui esistiendo eternamente moza a pesar de la so edá, y con Superman tuvo una fía de raza híbrida ente Amazona y kryptoniana, llamada Lara. El so traxe yera un pocu distintu, con una falda y con una protcción na so ñariz incorporada na so tiara. : [[Frank Miller]] afirmó qu'esti ye'l mesmu personaxe qu'apaez en [[All-Star Batman y Robin]] #5,<ref>[[All-Star Batman y Robin]] #5</ref> nel cual, ella ye representada como muncho más agresiva y [[Misandria|misándrica]] que cualesquier otra versión notable. Foi miembru fundador de la [[Lliga de la Xusticia]] d'esti universu, xunto con [[Superman]], [[Hal Jordan|Llinterna Verde]], y a [[Plastic Man]]. Ella tuvo un encaloráu discutiniu con ellos nun momentu dau sobre cómo trepar con [[Batman]]. El discutiniu terminó nun repentín besu con Superman (inclusive cuando ella aportunó en qu'ella lo odiaba). * '''Tierra 34''' (Post Crisis Infinita) retrata'l [[Elseworlds|elseworld]] [[Muyer Maravía: Amazonia]], serie llindada onde representa una versión alternativa de Diana, nacida nel sieglu 19 nun momentu en que [[Jack l'Estripador]] facer col control del [[Gran Bretaña|Imperiu Británicu]]. Ella foi arrampuñada d'[[Isla Paraiso]] pol capitán [[Steve Trevor]] y la ''Royal Marines''. Ella viose obligada a casase con Trevor y convirtióse na estrella d'un espectáculu teatral de Londres, recreando los cuentos sobre les muyeres de la Biblia. Col tiempu demostrar a sigo mesma como una gran heroína, cola lliberación de les muyeres que yeren primíes en tol Imperiu y asumió'l tarrecible reináu del Rei Jack. Esta versión foi darréu escoyida por Monarch en ''Cuenta trás: Arena (2007)''<ref>''Cuenta trás: Arena (2007)''</ref> pa ser parte del so exércitu. * El [[Universu Wildstorm]] de '''Tierra-50''' (Post Crisis Infinita) foi'l llar de los sos contrapartes colegues de la JLA, qu'apaecíen na serie [[Planetary]]. Esta Wonder Woman tenía unos brazlaetes camuda-formes. En [[Stormwatch (cómic)|Stormwatch]], demostró que tantu [[Apollo (cómic)|Apollo]] y [[Midnighter]] fueron una vegada les cuasicontrapartes del ''Team-Up'' formáu por [[Superman]] y [[Batman]], yá que tamién que tienen a una muyer contraparte de Marvila, llamada ''"Amaze"''. Ella foi asesinada na so primer misión. * Amás, otra Diana alternativa apaeció como principales protagonista de ''[[Planetary/JLA: Terra Oculta]]'', que tuvo llugar nuna historia alternativa, onde s'amuesen ente otres diferencies, que [[Jakita Wagner]] destruyera [[Themyscira]] y mató a toles amazones que moraben ellí. A la fin de la historieta, Diana vengó a la so xente al ganar a Wagner y matar a la so pareya, [[Elijah Snow]].<ref>''[[Planetary/JLA: Terra Oculta]]''</ref> * Crisis Final #7<ref>Final Crisis #7</ref> representa una realidá na que la Muyer Maravía yera d'ascendencia africana y foi nomada ''"Nubia"''. Más tarde revelóse como la Muyer Maravía de '''Tierra-23''' en ''Action Comics vol. 2 # 9 (2012)''.<ref>'''Action Comics vol. 2 # 9 (2012)</ref> * Una versión alternativa de la Muyer Maravía esistió na so forma Bizarra, llamada ''"Bizarra"'', que foi introducida per primer vegada en ''[[DC Comics Presenta]] #71'',<ref>''[[DC Comics Presenta]] #71''</ref> depués en ''Action Comics #856 y 857''.<ref>Action Comics #856 y 857</ref> Demostróse que Bizarra más tarde taba nes files del [[Capitán Atom|Monarch]] nes páxines de ''Cuenta trás Presenta: Lord Havok y Los estremistes #1-3''.<ref>''Cuenta trás Presenta: Lord Havok y Los estremistes #1-3''</ref> * Una versión animada anterior del personaxe amosar nel la temporada de 1985 de la serie de televisión [[Superamigos|Los Superamigos: Los Guardianes Galácticos]] nel episodiu ''"El super equipu poderosu de Bizarro"''. Nel episodiu, foi llamada ''"Wonder Woman Bizarra"''. * L'el crossover de la serie llindada la Muyer Maravía del sieglu 851 yera una estatua de mármol concebida de vida como la Diosa de la Verdá. Ella tenía poderes similares a la orixinal y tamién llevaba dos armes de forma que camudaba la so naturaleza similar al jet invisible de Diana. Polo xeneral, actúa como los sos sensibles brazaletes y fueron nomaos como ''Caridá'' y ''Harmonía''. Ella operaba en Venus y yera miembru de la ''[[Lexón de la Xusticia Alfa]]''. {{AP|Flashpoint (serie llindada)}} * Nuna llinia de tiempu alternativa amosada na miniserie [[Flashpoint (serie llindada)|Flashpoint]], esta versión de la Muyer Maravía ta en guerra contra [[Aquaman]] y los [[Atlántida|atlantes]].<ref>''Flashpoint'' #1 (mayu de 2011)</ref> Cuando yera neña, Diana conoció y entabló amistá con un mozu [[Aquaman|Arthur Curry]]. Cuando lleguen a la edá adulta, comprometer a un matrimoniu de conveniencia pa caltener les rellaciones diplomátiques ente Themisyra y Atlantis, nos que taría por revelar que les sos sociedaes y el mundu polo xeneral convivieren xuntos. El día de la so boda, [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] foi asesinada por una llanza refundiada por un Atlante. Ensin la conocencia de la novia o'l noviu, la muerte d'[[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] yera parte d'un plan maquiavélicu de [[Príncipe Orm|Maestru del Océanu]], [[Artemis (DC Comics)|Artemis]] y la tía de la Muyer Maravía, [[Pentesilea]], pa evitar la unión d'[[Aquaman]] y Wonder Woman (yá que Diana yera l'oxetivu previstu, pero [[Hipólita (DC Comics)|Hipólita]] s'había interpunxo nel camín). Como represalia, la Muyer Maravía declára-y la guerra a l'[[Atlántida]].<ref>''Flashpoint: Wonder Woman y les roxures'' #1 (xunu 2011)</ref> Aquaman y el so exércitu d'atlantes depués visitar [[Themyscira]] p'axustar la paz, Artemis ordena l'usu de bombes que llanza en Themyscira, provocando que la Muyer Maravía tando airadamente creía que los atlantes taben detrás de la intriga. La única opción de Marvila foi terminar la destrucción de [[Themyscira]] para depués escapar colos planos invisibles d'[[Amazonia]]. Ella entós conduz a les sos amazones a la conquista del [[Reinu Xuníu]], y al tomar posesión d'esta tierra la renombra [[Reinu Xuníu|Nueva Themyscira]].<ref>''Flashpoint: Wonder Woman y les roxures'' #2 (xunetu de 2011)</ref> Wonder Woman dempués alcuéntrase a [[Steve Trevor]] y envolubrar nel so [[llazu de la verdá]] y empieza a entrugalo dempués de qu'él s'atopa temporalmente capaz d'aguantar los efeutos del [[Llazu de la verdá|llazu]]. Steve esplícalu qu'él foi contratáu pa rescatar a [[Lois Lane]] de Nueva Themyscira porque ella unviada a recoyer información sobre les amazones pa [[Cyborg (cómic)|Cyborg]]. La Muyer Maravía afirma que la so contraespía taba diciendo daqué similar sobre Cyborg y los superhumanos que llegaron a detener la llucha ente ella y Aquaman. Los sos súbditos píden-y respuestes a Steve sobre los sos asuntos nel llugar.<ref>''Flashpoint'' #2 (June 2011)</ref> Más tarde, Muyer Maravía ataca a Penny Black, miembru de la ''Resistencia'', pero Penny demuéstralu que les persones que fueron encarcelaes ya internaes foi la so tía Pentesilea. La Muyer Maravía tando furiosa llibera a la xente de les sos prisiones, y ella cree que nun son aceptaos na cárcel.<ref>''Flashpoint: Lois Lane y la Resistencia'' #3 (agostu de 2011)''</ref> Mientres este mesmu periodu, les Roxures amazóniques ataquen los refuerzos d'un grupu d'atlantes unviaos a matar a ''[[Terra (cómic)|Terra]]'', que se taba siendo utilizanda pa caltener a [[Reinu Xuníu|Nueva Themyscira]] de pies; La Muyer Maravía xúnese personalmente a la batalla, enfrentando al líder, [[Aquaman]].<ref>''Flashpoint: Emperador Aquaman'' #2 (xunetu de 2011)</ref> Mientres la so llucha, ella diz-y a [[Aquaman]] que dambos fueron engañaos, cuando afaya que la so tía Pentesilea besa al so hermanu'l [[Príncipe Orm]], y que dambos son dambos responsables de la guerra ente los Atlantes y les amazones, que yera un plan escurríu por ellos.<ref>''Flashpoint: Wonder Woman y les Roxures'' #3 (agostu de 2011)</ref> Ente que l'exércitu atlantes van a la superficie, esti ataque resultó ser el tiru pola culata del [[Príncipe Orm]], [[Aquaman]] cree Wonder Woman quer tendió-y una trampa. Muyer Maravía entós escapa d'[[Aquaman]], que se niega a falar con ella. Wonder Woman poner en contautu a les amazones pa defender al so llar.<ref>''Flashpoint: Emperador Aquaman'' #3 (agostu de 2011)</ref> Nel campu de batalla, Muyer Maravía y Aquaman atópense lluchando; Sicasí, a dambos avérase-y [[Flash (cómic)|Flash]] y los demás héroes que tán equí pa detener la guerra.<ref>''Flashpoint'' #4 (agostu de 2011)</ref>Kal-L'esforciar por detener a la Muyer Maravía, que tien la intención d'atacala na última batalla.<ref>''Flashpoint'' #5 (August 2011)</ref> * La Muyer Maravía de la historieta ''Wednesday Comics'' apaez como ''"la postrera de les Amazones"'' y nun tán familiarizada col mundu más allá d'[[Isla Paraíso]], hasta qu'ella viaxa ellí nos sos suaños. Ella estrémase en munchos detalles de la continuidá de Wonder Woman y les sos aventures yá que s'inspiren na tira risible ''[[Little Nemo in Slumberland]]''. * La serie de [[Roy Thomas]] de 1980 del ''"[[El Capitán Cenahoria y la so sorpendente Zoo Crew!]]"'' presentaron la Tierra paralela conocida como ''"Tierra-C-menor"'' (Pre Crisis), un mundu pobláu por risibles personaxes animales superhéroes paralelos a la corriente principal del [[Universu DC]]. ''"Tierra-C-menor"'' yera'l llar de ''[[Wonder Wabbit]]'', ''"una princesa coneyu Animalazona"'' de la ""Isla de Güeyos de Loru"", formáu equipu colos superhéroes del so mundu, la ''[[Just'a Lotta Animals]]''.<ref>''Captain Carrot and His Amazing Zoo Crew'' #14-15, April–May 1983</ref> Na versión Post Crisis Infinita, El so mundu pertenez a '''Tierra 26'''.<ref>''Capitán Zanahoria y The Final Ark # 1 (avientu 2007)''</ref> * La Muyer Maravía del universu [[Ame Come Girls|Ame-Comi]] ye una versión más nueva de Diana. Primeramente al abellugu de la so madre, la princesa Diana apuerta a Muyer Maravía per primer vegada dempués de noquiar a la so guardaespaldes, Areto, y roba la so armadura col fin d'impulsar una invasión a Kasnia.<ref>''Ame-Come Wonder Woman'' #1-3</ref> === Otros === {{AP|Elseworlds}} * L'[[Elseworlds|Elseworld]] ''"[[Superman/Wonder Woman: Cuando los Dioses son destruyíos]]"'', Establecen un futuru distópico onde son gobernaos los [[nazis]], equí la Muyer Maravía traiciona a [[Isla Paraiso]] y se una a un [[Superman]] que traicionó les sos creencies en favor del réxime Nazi. * ''"[[Wonder Woman: L'Amazona Azul]]"'', el tercer volume [[Elseworlds|Elseworld]] de la triloxía ''[[Superman: Metrópolis]] cuntó con una Diana Prince basada na película del cineasta [[Der blaue Engel]]. * Na historia del [[Elseworlds|Elseworld]] ''"[[Superman: Fueu Distante]]"'', Wonder Woman atopar a un Superman impotente tres un holocaustu nuclear y llevar a un pueblu habitáu por sobrevivientes metahumanos. Un adultu [[Billy Batson]] y [[Superman]] apuéstense'l so ciñu. Anque [[Superman]] ganó, y tuvieron un fíu llamáu Bruce n'honor al postreru [[Batman]]. Esto llevó Batson a matar a Wonder Woman. * Nun Mundu Alternativu d'un tomu especial de 80 páxines xigante na historia [[Elseworlds|Elseworld]] ''"Rockumentary"'', unu de los músicos de Lex Luthor yera una diva del pop llamada Diana. Esta versión de la Muyer Maravía foi un amiestu ente ella y Madonna. * La serie llindada creada por [[Stan Lee]] como'l so únicu trabayu pa [[DC Comics]], conocíu como ''[[Just Imagine...]]'', creáu xunto a [[Jim Lee]], reimaginó como sería la creación de los personaxes de [[DC Comics]] por [[Stan Lee]] como la Muyer Maravía, na cual l'amuesa como una muyer peruana llamada ''María Mendoza'', renacida como una guerrera que blandía una forxa personal fecha polos dioses inques. Maria ye activista, protesta contra la escavación corporativa d'un sitiu sagráu antiguu cerca de la so aldega. El CEO (un malváu criminal) tien un plan: ganando'l poder del sitiu arqueolóxicu p'apoderase del mundu. Cuando María colar nel sitiu, atopar con una gran placa, y comprométese a decodificarlo. Cuando lo fai, dos espíritus (unu de lluz y unu d'escuridá) salen de la placa. De siguío, un premiu dau por un espíritu de lluz son-y concedíos a María, dándo-y habilidaes d'enerxía solar. El premiu de poderes del espíritu de la escuridá otorgar a CEO, convirtiéndolo en bisarma. Xura destruyir l'aldega pa recuperar dambos espíritus, y depués vase. Pa salvar a la so familia, María viaxa a Los Angeles y amarútase como una muyer normal. == Apaiciones n'otros medios == === Televisión === {{AP|Muyer Maravía (serie de televisión)}} [[Ficheru:Lynda Carter2.jpg|thumb|derecha|270px|L'Actriz [[Lynda Carter]] foi quien interpretó a la Muyer Maravía nun [[Muyer Maravía (serie de televisión)|serie de televisión]] ente 1975 a 1979.]] Más allá de les sos apaiciones nos cómics, tamién la conoz por una popular serie de televisión protagonizada por [[Lynda Carter]], que foi filmada ente 1975 y 1979. Hubo enantes una fallida primer versión televisiva sobre'l personaxe, estrenada l'añu anterior y protagonizao entós por [[Cathy Lee Crosby]].<ref name="CathyLeeCrosbywwTVshowsDVD">{{cita web | url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Wonder-Woman-Cathy-Lee-Crosby-Pilot/17833 | títulu=Wonder Woman 'The Cathy Lee Crosby Pilot' from 1974 Comes to DVD at Last! | publicación=TvShowsOnDVD.com | fecha=12 de mayu de 2012 | fechaaccesu=30 d'avientu de 2012 | autor=Lambert, David | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170126115949/http://www.tvshowsondvd.com/news/Wonder-Woman-Cathy-Lee-Crosby-Pilot/17833 | fechaarchivu=2017-01-26 }}</ref><ref name="CathyLeeCrosbywwHardtofindfilms">{{cita web | url=http://shop.vendio.com/HARDTOFINDFILMS/item/2078968220/index.html | títulu=Wonder Woman TV movie pilot DVD 1974 Cathy Lee Crosby |publicación=Hard to Find Films | fechaaccesu=30 d'avientu de 2012}}</ref> La esitosa serie televisiva con Lynda Carter<ref name="CathyLeeCrosbywwHardtofindfilms" /><ref name="LyndacarterWWtv,com">{{cita web | url=http://www.tv.com/shows/wonder-woman/ | títulu=Wonder Woman | publicación=TV.com | fechaaccesu=30 d'avientu de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170517205631/http://www.tv.com/shows/wonder-woman/ | fechaarchivu=2017-05-17 }}</ref> La Serie consiguió sólidos índices d'audiencia y ayudó a que'l personaxe de Wonder Woman fuera popular..<ref>{{cita web |apellíu=Goldman |nome=Eric|títulu=The History of DC Comics on TV|url=http://www.ign.com/articles/2012/10/09/the-history-of-dc-comics-on-tv?page=2 |publicación=IGN|fechaaccesu=9 d'ochobre de 2012}}</ref> empezó con un programa piloto basáu nos cómics de la guerra y refier los oríxenes de Wonder Woman a la Isla Paraísu, allugada en mediu del Triángulu de les Bermudes por más de dos mil años ensin apaecer en nengún mapa, tuvo habitada solo por Amazones, muyeres que fuxíen del machismu del Mundu Antiguu, y que toparon nesi aislamientu los secretos de la Inmortalidá y el Poder. Pero en 1942, el quebráu mayor [[Steve Trevor]], pilotu d'Estaos Xuníos qu'acababa d'ablayar en combate a un avión nazi, estrellar nesa mesma isla. Per mediu d'él, les Amazones entérense que'l mundu esterior ta en guerra contra'l Nazismu, qu'entama esclavizar a tola humanidá. Reinar amazona Hipólita decide unviar a la más poderosa guerrera qu'ayude a los Aliaos a ganar al [[Tercer Reich]], que paez un re-edición d'esi Imperiu Romanu del qu'una vegada fuxó'l so pueblu. La escoyida va resultar ser la bella princesa Diana, quien va dir armada de potentes artiluxos máxicos. Una vegada nos Estaos Xuníos, dexa a Steve nun hospital y casi darréu empieza la so llucha contra espíes y sabotiadores alemanes, qu'entamen el bombardéu de Washington. Agora, les fuercies de la Tiranía y el Terror tienen una poderosa enemiga, quien llucha pola Llibertá y la Democracia: ¡Wonder Woman!. Pa esta nueva versión escoyóse acertadamente a la entós desconocida Lynda Carter, y escribióse un nuevu guión, más fiel al cómic orixinal que la so desastrosa predecesora. Asitiada a entamos de 1942, en plena [[Segunda Guerra Mundial]], amuesa a l'amazona [[Diana Prince|Diana]], inmortal súper-muyer de la Isla Paraísu, unviada a América pola so madre, la [[Reina Hipólita]] interpretada por [[Carolyn Jones]] y por [[Cloris Leachman]], pa combatir a l'Alemaña nazi. La princesa Diana lleva'l típicu uniforme de los cómics (inclusive primeramente tamién usa una famosa falda que depués sería esaniciada pa "sentise más cómoda"), amás de les sos tradicionales armes: la petrina de fuercia, la tiara telepática, los famosos brazaletes proteutores de feminum y el llazu doráu máxicu. Tamién fai la so apaición el so misteriosu "[[avión invisible (cómic)|avión invisible]]" (misteriosu al nunca esclariar cómo y ónde aterriza). Ente la so debilidá demostrada na primer temporada, consiste en quitar la petrina máxica y los nazis p'atrapala dormir con [[cloroformu]], [[Éter etílicu|éter]] o bombes de gas. El mayor Steve Trevor (Lyle Waggoner) ye'l pilotu d'Estaos Xuníos rescatáu poles Amazones. Pa la so primer aventura, Diana (yá en Washington) detién a unos asaltantes de bancos, cai en manes del corruptu empresariu teatral Ashley Norman (Rede Buttons), afaya al doble axente nazi «Marcia» (Stella Stevens) conspirando contra'l restablecíu Steve y, p'acabar, tendrá d'enfrentar al coronel alemán Von Blasco (Kenneth Mars), unviáu a bombardiar oxetivos militares na capital de los Estaos Xuníos. Curiosamente, equí apaez un poder adicional en Wonder Woman: l'habilidá d'asonsañar voces; y el famosu "xiru de trompu" al momentu de los sos "tresformamientos" foi consideráu como "demasiao simplón". Darréu, nes siguientes entregues, la so súper-ventriloquía sumiría, y les sos "vueltes estilu balet" van ser acompañaes por unos efeutistas rellumos y truenos, por idea de la mesma Lynda Carter y va adoptar una segunda identidá como la militar [[Diana Prince]] (con antioyos gruesos y peñáu conservador), siendo esta la tapada nueva secretaria de Steve. L'ésitu d'esti pilotu fizo que depués viniera una teleserie regular, tamién protagonizada por Lynda Carter y Lyle Waggoner. Dempués de la primer temporada, la serie camudó de manes. La ABC dexó los derechos a la CBS, qu'amosó nueves aventures de Wonder Woman pero con un toque más modernu y ambientaes esta vegada na América de los '70s. ==== Nuevos intentos por volver a la televisión ==== Dempués de munchos años, delles cadenes de televisión d'[[Estaos Xuníos]] intentaron volver llevar a la televisión a la Muyer Maravía, ente los productores ente elles, la [[CBS]], l'[[American Broadcasting Company|ABC]]<ref>[http://www.dccomics.com/comics/smallville-season-11-2012/smallville-season-11-16 ''Smallville'' Season 11, Episode 7 (Issues 16-19): Olympus]</ref> y [[Warner Bros.]] al traviés de [[The CW]]<ref name="Vulture 2012-09"/><ref>{{cita web|url=http://insidetv.ew.com/2012/09/06/wonder-woman-origin-series-cw|títulu=New Wonder Woman series in development at the CW|apellíu=Franich|nome=Darren|work=Entertainment Weekly|fecha=6 de setiembre de 2012|fechaaccesu=6 de setiembre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140108223804/http://insidetv.ew.com/2012/09/06/wonder-woman-origin-series-cw/|fechaarchivu=2014-01-08}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.tvguide.com/News/The-CW-Wonder-Woman-Series-Amazon-1052755.aspx|títulu=The CW Developing Wonder Woman Origin Series |apellíu=Gennis |nome=Sadie|work=TV Guide |fecha=7 de setiembre de 2012|fechaaccesu=7 de setiembre de 2012}}</ref> ente 2011 y 2012 fixeron dos pilotos que nunca se concretaron, unu llamáu ''Wonder Woman'' de 2011, y otru que nunca se llogró producir, llamáu ''Amazon'' de 2012.<ref>{{cita web|url=http://insidetv.ew.com/2011/05/12/nbc-rejects-wonder-woman|títulu=NBC rejects 'Wonder Woman'|apellíu=Rise|nome=Lynette|work=Entertainment Weekly|fecha=12 de mayu de 2011|fechaaccesu=6 de setiembre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120821193859/http://insidetv.ew.com/2011/05/12/nbc-rejects-wonder-woman/|fechaarchivu=2012-08-21}}</ref> === Series animaes === Wonder Woman tamién apaeció nes series animada ''[[Súper Amigos]]'', nos 70 y 80, y [[Lliga de la Xusticia (serie animada)|Lliga de la Xusticia]] y [[Justice League Unlimited]] na década pasada. Y como miembru de la Lliga na serie animada [[Young Justice (serie de televisión)|Young Justice]] na década actual.<ref>{{cita web |títulu= Wonder Woman (2009) |url = http://www.rottentomatoes.com/m/1206448-wonder_woman/ |publicación=[[Rotten Tomatoes]] |fechaaccesu = 27 de payares de 2009 }}</ref> === Nel Cine === ==== Películes animaes ==== * Tamién esti personaxe apaeció en delles películes, yá seya como personaxe principal o secundariu: ** ''''' [[Wonder Woman (película)|Wonder Woman]] ''''' ** ''''' [[Justice League: The New Frontier]] ''''' ** ''''' [[Justice League: The Flashpoint Paradox]] ''''' ** ''''' [[Justice League: Doom]] ''''' ** ''''' [[Justice League: Crisis on Two Earths]] ''''' ** ''''' [[Superman/Batman: Apocalypse]] ''''' ** ''''' [[JLA Adventures: Trapped In Time]] ''''' ** ''''' [[Justice League: War]] ''''' ** ''''' Justice League: Throne of Atlantis ''''' ==== Debú'l Cine ==== {{AP|Wonder Woman (película de 2017)}} [[Ficheru:Gal Gadot 2 SDCC 2014 (cropped).jpg|thumb|200 px|[[Gal Gadot]] foi escoyida pa interpretar a la Muyer Maravía per primer vegada nel cine.]] El 10 de xunu de [[2013]], anuncióse que'l direutor [[Zack Snyder]] y el guionista [[David S. Goyer]] tornaríen nuna secuela de [[Man of Steel]]. Goyer yá roblara primeramente un contratu de tres películes, que incluyíen Man of Steel, el so [[secuela]], y [[La Lliga de la Xusticia]] con [[Superman]]. El 16 de xunu de 2013, [[The Wall Street Journal]] reportó que l'estudiu ta entamando estrenar la secuela en [[2014]]. Finalmente'l 20 de xunetu de 2013, Zack Snyder confirmó na [[Convención Internacional de Cómics de San Diego]] que l'estrenu de la secuela va ser en [[2016]] y que va axuntar a [[Superman]], [[Batman]] y a Wonder Woman nuna mesma película per primer vegada, según tamién él y David S. Goyer co-van escribir la historia y ésti postreru volverá escribir el guión. El 22 d'agostu confirmóse que [[Ben Affleck]] va interpretar a Batman y el 4 d'avientu de 2013 confirmóse que va ser [[Gal Gadot]] quien interprete'l papel de Wonder Woman na película. [[Gal Gadot]] tamién va interpretar a la Muyer Maravía na so propia película pal [[2017]], por que depués apaeza en '''''Justice League: Part One''''' y '''''Justice League: Part Two'''''<ref>{{cita web |apellíu=Fleming |nome=Mike |url=http://www.deadline.com/2013/12/newcomer-gal-gadot-set-for-wonder-woman-in-batman-vs-superman/ |títulu=Emerging Star Gal Gadot Set For Wonder Woman In 'Batman Vs. Superman' |publicación=[[Deadline.com]] |fecha=4 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2013}}</ref><ref>{{cita publicación |url=http://variety.com/2013/film/news/gal-gadot-wonder-woman-batman-vs-superman-1200918310/ |títulu=Gal Gadot to Play Wonder Woman in 'Batman vs. Superman' |publicación=''[[Variety (newspaper)|Variety]]'' |fecha=4 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2013}}</ref> === Imitaciones === Distintos artistes gráficos asonsañaron a Wonder Woman col fin de desenvolver les fantasíes que los autores d'esta superheroina espertaron,<ref name="mr X">{{cita web |url=http://www.dangerbabecentral.com/xpage/xblm.htm |títulu=The Mr. X Free Page |fechaaccesu=3 de xunu de 2013 |apellíu=Mr. X |nome= |enllaceautor= |fecha=3 de mayu de 2013 |editorial=dangerbabecentral.com |idioma=Inglés |allugamientu=Duvall }}</ref> yá nun falten les opiniones cualificaes qu'asitien a los comic de superhéroes dientro del xéneru eróticu.<ref name="arte">{{cita llibru |apellíu=Varios autores |nome= |enllaceautor= |títulu=L'arte del comic eróticu |idioma=castellanu |añu=2003 |editorial=Martínez Roca |allugamientu=Madrid |isbn=84-270-2938-1 }}</ref> Una de los asonsañadores ye [[Ms. Americana|Ms. Americana the Queen of Justice]], renderizada por Mr. X, quien la dota d'unos poderes inferiores a Wonder Woman<ref name="Ms. Americana">{{cita web |url=http://www.dangerbabecentral.com/xpage/factsheets/factsheet.jpg |títulu=Ms. Americana the Queen of Justice |fechaaccesu=3 de xunu de 2013 |apellíu=Mr. X |nome= |enllaceautor= |fecha=2005 |editorial=dangerbabecentral.com |idioma=Inglés |allugamientu=Duvall }}</ref> y un cuerpu muncho más voluptuoso. Siendo'l so tiara y el so traxe los elementos que tien más de mancomún col personaxe de DC. De tola serie ye la más reconocible, percima de [[Got-Gal]], [[Got-Chic]] o [[Omega Woman]]. == Otres versiones == {{AP|Donna Troy|Hipólita (DC Comics)|Diana Trevor (Wonder Woman de Tierra 2)}} == Receición del personaxe == Wonder Woman foi nomáu la '''20°''' meyor personaxe de les historietes del cómic pola revista [[Empire (revista)|Empire]].<ref>{{cita web | url=http://www.empireonline.com/50greatestcomiccharacters/default.asp?c=20 | títulu=The 50 Greatest Comic Book CharactersWonder Woman | work=[[Empire (magacín)|Empire]]}}</ref> Ella ta ente les 6° meyores superhéroinas pola ''[[Comics Buyer's Guide's]]'' d'una llista de les ''"100 muyeres más curioses de los cómics"''.<ref>{{cita llibru |apellíu=Frankenhoff |nome=Brent| authorlink = Brent Frankenhoff| títulu= Comics Buyer's Guide Presents: 100 Sexiest Women in Comics |publicación=[[Krause Publications]] | añu= 2011 |páxina=[https://archive.org/details/100sexiestwomeni00unse/page/18 14]| url =https://archive.org/details/100sexiestwomeni00unse| isbn = 1-4402-2988-0}}</ref> En mayu de 2011, la Muyer Maravía foi clasificada '''5°''' pol portal [[IGN (sitiu web)|IGN]] d'ente los ''"100 meyores héroes del cómic de tolos tiempos"''.<ref>{{cita web |url=http://www.ign.com/top/comic-book-heroes/5 |títulu=Wonder Woman#5 Top Comic Book Heroes |publicación=IGN |fecha= |fechaaccesu=19 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111222143452/http://www.ign.com/top/comic-book-heroes/5 |fechaarchivu=2011-12-22 }}</ref> == Personaxes rellacionaos == * [[Steve Trevor]] * [[Wonder Girl (Cassie Sandsmark)|Cassie Sandsmark (Wonder Girl II)]] * [[Donna Troy|Donna Troy (Wonder Girl I/Troia)]] * [[Reina Hipólita (DC Comics)|Reina Hipólita]] ;'''[[Tierra-2 (DC Comics)|Tierra 2]]''' * [[Diana Trevor (Wonder Woman de Tierra 2)]] == Enllaces esternos == * [http://www.comiczine.es/?p=297 Cronoloxía de Wonder Woman] (n'español) * [http://www.youtube.com/watch?v=y9zWOsYmoaE Wonder Woman en TV] * [http://www.youtube.com/watch?v=fbCS2CgL1hc Wonder Woman en cómics] * [http://www.dccomics.com/characters/wonder-woman Biografía del personaxe] * [http://www.dccomics.com/sites/wonderwoman/ Wonder Woman Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208202316/http://www.dccomics.com/sites/wonderwoman/ |date=2012-02-08 }} en DC Comics.com * [http://dccomics.com/dcu/heroes_and_villains/?hv=origin_stories/wonder_woman&p=1 Origin story of Wonder Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124180351/http://www.dccomics.com/dcu/heroes_and_villains/?hv=origin_stories%2Fwonder_woman&p=1 |date=2012-01-24 }} en DC Comics.com * [http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/index.html Sitiu oficial de Carol A. Strickland's Wonder Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126052536/http://www.carolastrickland.com/comics/wwcentral/index.html |date=2021-01-26 }} * [http://amazonarchives.com/index2.htm AmazonArchives.com Archivos sobre Wonder Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626131956/http://amazonarchives.com/index2.htm |date=2015-06-26 }} * [http://www.comicbookresources.com/?page=column&id=36 Wonder of Wonders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819061852/http://www.comicbookresources.com/?page=column&id=36 |date=2016-08-19 }} * Jett, Brett. [http://www.worldofsuperheroes.com/exclusive-news/who-is-wonder-woman-by-brett-jett/ "Who Is Wonder Woman?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022234229/http://www.worldofsuperheroes.com/exclusive-news/who-is-wonder-woman-by-brett-jett/ |date=2013-10-22 }}, " ''(Unpublished manuscript)'' (2009): 1–66. * {{cita publicación |nome=Joshua |apellíu=Glen | url=http://www.boston.com/news/globe/idees/articles/2004/04/04/wonder_working_power/ | títulu=Wonder-working Power | work=[[The Boston Globe]] |fecha=4 d'abril de 2004}} * {{cita publicación |apellíu=Malcolm |nome=Andrew H. | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9Y0CE1DF1539F93BA25751C0A964958260&sec=&spon=&pagewanted=print | títulu=She's Behind the Match For That Man of Steel | work=[[The New York Times]] |fecha=18 de febreru de 1992}} == Referencies == {{llistaref|2}} {{Tradubot|Wonder Woman}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Justice League]] [[Categoría:Wonder Woman]] nb34bviui8pepik95uu1ikizdgv0f3j 0 77049 4527362 4508860 2026-09-11T18:06:48Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527362 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'elementu químicu |nome = Toriu |símbolu = Th |númberu = 90 |anterior = [[Actiniu]] |posterior = [[Protactiniu]] |grupu = - |periodu = [[Elementos del periodu 7|7]] |bloque = [[Elementos del bloque f|f]] |densidá = 11 724 |durez = 3,0 |apariencia = Blancu platiáu |CAS = 7440-29-1 |masa_atómico = 232,0381 |radiu_mediu = 180 |radiu_atómicu = 179 |radiu_covalente = 206±6 |radiu_van_der_waals = |configuración_electrónica = <nowiki>[</nowiki>[[radón|Rn]]<nowiki>]</nowiki> 7[[orbital atómicu|s]]² 5[[orbital atómicu|f]]² |electrones_per_nivel = 2, 8, 18, 32, 18, 10, 2 |estado_oxidación = '''4''', 3, 2 ([[Base (química)|base]] débil) |óxido = |estructura_cristalina = Cúbica centrada nes cares tao = Sólidu |P_fusión = 2 028 |P_ebullición = 5 061 |Y_fusión = 16,1 |Y_vaporización = 514,4 |T_crítica = |P_crítica = |volume_molar = |presión_vapor = |velocidá = 2 490 |llinde = |Young = 79 |cortante = |Poisson = 0,27 |compresibilidad = |electronegatividá = 1,3 |calor_específico = 120 |cond_eléctrica = 6,53 × 10^{<small><small>6</small></small>} |cond_térmica = 54 |E_ionización1 = 587 |E_ionización2 = 1 110 |E_ionización3 = 193 |E_ionización4 = 2 780 |isótopu1_nm = 228 |isótopu1_bayura = traces |isótopu1_p_semidesintegración = 1,9119 [[añu|años]] |isótopu1_modo_desintegración = [[Emisión alfa|α]] |isótopu1_enerxía = 5,520 |isótopu1_productu = ²²⁴[[Radiu (elementu)|Ra]] |isótopu2_nm = 229 |isótopu2_bayura = [[radioisótopo sintéticu|Sintéticu]] |isótopu2_p_semidesintegración = 7 340 [[añu|años]] |isótopu2_modo_desintegración = [[Emisión alfa|α]] |isótopu2_enerxía = 5,168 |isótopu2_productu = ²²⁵[[Radiu (elementu)|Ra]] |isótopu3_nm = 230 |isótopu3_bayura = traces |isótopu3_p_semidesintegración = 75 380 años |isótopo3_modo_desintegración = [[Emisión alfa|α]] |isótopu3_enerxía = 4,770 |isótopu3_productu = ²²⁶[[Radiu (elementu)|Ra]] |isótopu4_nm = 231 |isótopu4_bayura = traces |isótopu4_p_semidesintegración = 25,5 [[hora|hores]] |isótopu4_modo_desintegración = [[Desintegración beta|β]] |isótopu4_enerxía = 0,39 |isótopu4_productu = ²³¹[[Protactiniu|Pa]] |isótopu5_nm = 232 |isótopu5_bayura = 100% |isótopu5_p_semidesintegración = 1.405×10^{<small>10</small>} año |isótopo5_modo_desintegración = [[Emisión alfa|α]] |isótopu5_enerxía = 4,083 |isótopu5_productu = ²²⁸[[Radiu (elementu)|Ra]] |isótopu6_nm = 234 |isótopu6_bayura = traces |isótopu6_p_semidesintegración = 24,1 [[día|díes]] |isótopu6_modo_desintegración = [[Desintegración beta|β]] |isótopu6_enerxía = 0,27 |isótopu6_productu = ²³⁴[[Protactiniu|Pa]] }} El '''toriu'''<ref>{{DALLA|toriu}}</ref> ye un [[elementu químicu]], de [[símbolu]] '''Th''' y [[númberu atómicu]] 90, de la serie de los [[actínidos]]. Atopar n'estáu natural nos minerales [[monacita]], [[torita]] y [[torianita]]. N'estáu puru ye un metal blando de color blancu-plata que s'aferruña amodo. Si esmagáyase finamente y calezse, ambura y emite lluz blanco.<ref>{{cita web |url = http://www.juntadeandalucia.es/averroes/~jpccec/tablap/4propiedaes/4_90.html |títulu = Elemento químicos: Toriu |fechaaccesu = 24 de marzu de 2011|autor = Educaplus.org}}</ref> El toriu pertenez a la familia de les [[radioactividá|sustancies radiactives]], magar el so periodu de semidesintegración ye desaxeradamente llargu. El so potencial como [[combustible nuclear]], como material fértil, deber a que presenta una alta [[:ye:Seición eficaz|seición eficaz]] frente a neutrones lentos (térmicos), derivando en protactiniu-233, que rápido se desintegra n'uraniu-233, que ye un isótopu fisible que puede sostener una [[reacción nuclear en cadena]]. Esta aplicación inda ta en fase de desenvolvimientu. == Historia == [[Ficheru:MonaziteUSGOV.jpg|left|thumb|[[Monacita]] (mineral de toriu).]] El toriu llamóse asina n'honor de [[Thor]], el dios nórdicu del rescamplu y la nube. [[Jöns Jakob Berzelius]] aisllar por primer vegada, en [[1828]]. Nel postreru [[Década|decenio]] del sieglu <small>XIX</small> los investigadores [[Pierre Curie]] y [[Marie Curie]] afayaron qu'esti elementu emitía [[radioactividá]].<ref>{{Cita web |url=http://herramientas.educa.madrid.org/tabla/1historia/th.html |títulu=Historia del toriu |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120325224338/http://herramientas.educa.madrid.org/tabla/1historia/th.html |fechaarchivu=2012-03-25 }}</ref> == Aplicaciones del toriu == Amás del so incipiente usu como [[combustible nuclear]], el toriu metálicu o dalgunu de los sos óxidos utilizar nes aplicaciones siguientes:<ref>{{Cita web |url=http://www.lenntech.com/espanol/tabla-peiodica/Th.htm |títulu=Aplicaciones del toriu |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090904010840/http://www.lenntech.com/espanol/tabla-peiodica/Th.htm |fechaarchivu=2009-09-04 }}</ref> * Incorporación al [[wolframiu]] metálicu pa fabricar [[Filamentu (electricidá)|filamentos]] de llámpares llétriques. * Aplicaciones en [[material cerámico]] d'alta temperatura. * Como: # Axente d'[[aleación]] n'estructures metáliques. # Componente básicu de la teunoloxía del [[magnesiu]]. # [[Catalizador]] en [[química orgánica]]. * Fabricación de: # [[Llámpara electrónica|Llámpares electróniques]]. # Lentes d'alta calidá pa preseos de precisión. (L'óxidu de toriu agregu al vídrio ameyora les sos propiedaes difractivas). # [[Electrodu|Electrodos]] especiales para [[soldadura TIG]] ''(Tungsten Inert Gas),'' tamién conocida como soldadura <small><small>GTAW</small></small> ''(Gas Tungsten Arc Welding)''. L'aleación con wolframiu favorez mayor emisividad d'electrones del electrodu. Esto facilita l'encendíu y dexa que l'electrodu de wolframiu funcione a menor temperatura y apurra el mesmu rendimientu na pieza que se trabaye. ::Esiste'l problema de que la temperatura de trabayu del electrodu de wolframiu puru yera aproximao la temperatura de fusión del wolframiu: 3 400&nbsp;°C. Al fundise, esto estropiaba'l perfil del electrodu. Esti inconveniente tamién s'evita con electrodos qu'incorporen otros [[Metalurxa|dopantes]], como [[ceriu]], [[lantanu]] o [[circoniu]]. * Detector d'[[osíxenu]] na industria electrónico.{{ensin referencies}}. == Desintegración nuclear del toriu == Cuando un átomu de toriu 232 (^{<small><small>232</small></small>}Th) se desintegra emite una [[partícula alfa]], constituyida por dos [[protón|protones]] y dos [[neutrón|neutrones]]. La emisión de la partícula alfa amenorga'l númberu atómicu del ^{<small><small>232</small></small>}Th en dos unidaes, y el númberu másico en cuatro, polo cual conviértese nel [[isótopu]] 228 d'otru elementu: el [[Radiu (elementu)|radiu]] 228. Posteriores desintegraciones complementen la [[serie del toriu]]. Esti procesu sigue hasta que finalmente se xenera un elementu non radiactivu, y por tanto estable: el [[plomu-208]], o toriu C. El [[periodu de semidesintegración]] del ^{<small><small>232</small></small>}Th ye bien eleváu (vease na tabla), polo que mientres miles de millones d'años llibera radioactividá. De la mesma, esto implica que la cantidá de radioactividá qu'emite nun periodu pequeñu (p. ex. un día) sía bien pequeña. El toriu puede aprovechase como fonte d'enerxía nun [[Reactor reproductor]] termal (la reacción empieza a partir d'una carga inicial con uraniu arriquecíu o plutoniu y sostenese se por aciu O 233, que se xenera del toriu por captación de neutrones lentos hasta'l total aprovechamientu del mesmu, coles mesmes que se llogra enerxía cola fisión del O 233).{{ensin referencies}} == Ver tamién == [[Ficheru:Electron shell 090 Thorium.svg|200px|thumb|Toriu.]] * [[Reactor nuclear]] * [[Fisión nuclear]] * [[Plutoniu]] * [[Radioactividá]] * [[Uraniu]] * [[Radioisótopos]] == Referencies y bibliografía == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{Enllaz rotu|1=ATSDR n'Español - ToxFAQs™: Toriu |2=http://www.atsdr.cdc.gov/es/toxfaqs/ye_tfacts147.html |date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot }} Departamentu de Salú y Servicios Humanos de EE. XX. (dominiu públicu) * {{Enllaz rotu|1=ATSDR n'Español - Resume de Salú Pública: Toriu |2=http://www.atsdr.cdc.gov/es/phs/ye_phs147.html |date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot }} Departamentu de Salú y Servicios Humanos de EE. XX. (dominiu públicu) * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Th.html EnvironmentalChemistry.com - Thorium] * [http://www.insht.es/InshtWeb/Conteníos/Documentacion/FichasTecnicas/FISQ/Ficheros/301a400/nspn0337.pdf Institutu Nacional de Seguridá ya Hixene nel Trabayu d'España]: Ficha internacional de seguridá química del toriu. * [https://web.archive.org/web/20101121012822/http://periodic.lanl.gov/elements/90.html Los Alamos National Laboratory - Thorium] * [https://web.archive.org/web/20170902015110/http://www.uic.com.au/ The Uranium Information Centre] * [http://www.thorium.tv Toriu, Nueva Fonte d'Enerxía] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226181748/http://www.thorium.tv/ |date=2015-12-26 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Th/index.html WebElements.com - Thorium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406074058/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Th/index.html |date=2008-04-06 }} * {{Enllaz rotu|1=Energia del toriu |2=http://www.energiadeltoriu.es/ |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} {{Tradubot|torio}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Elementos químicos]] [[Categoría:Actínidos]] [[Categoría:Carcinóxenos]] [[Categoría:Materiales superconductores]] [[Categoría:Materiales nucleares]] [[Categoría:Toriu| ]] 8cq8z2ttc9s500u591akcjmjumkh0rh 0 80334 4527491 4308395 2026-09-12T09:03:51Z Limotecariu 735 4527491 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} La '''islla Richards''' (n'inglés: Richards Island) ye una islla despoblada del árticu [[Canadá|canadianu]] que s'alcuentra n'agües del [[mar de Beaufort]], perteneciente a los [[Territorios del Noroeste]]. == Xeografía == La islla Richards alcuéntrase bien próxima a la frontera occidental con [[Alaska]], nel delta del [[ríu Mackenzie]], siendo la mayor islla del estuariu. Ta dixebrada de tierra, nel so estremu oriental, pola canal principal del Mackenzie y la canal Reindeer ye la so llende occidental. Tien una superficie de 2.165 km², siendo, por tamañu, la 35ª de Canadá y la 196ª del mundu. Ye una islla bien baxa, de tipu estuarino, travesada por pequeños canales, güelgues y cientos de pequeños llagos y llagunes (con un permediu de 33 ha de tamañu). Tien un llargor d'unos 100 km en direición E-O y unos 40-50 km d'anchor, anque ye difícil precisar les sos llendes. La so mariña norte ta espuesta a les agües del mar de Beaufort, unu de los mares del [[océanu Árticu]]. Una cuarta parte de la islla ta cubierta d'agua, una complexa rede de canales y llagos enxareyaos estremaos poles canales mayores del delta. Munchos de los llagos son formaciones termokárstiques, depresiones formaes pola fusión parcial del [[permafrost]] subxacente rellenes d'agua. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Islles de Canadá]] 8xmsmg9s8ye4vioy2r4p9tw19owk3dd 0 80343 4527549 4201723 2026-09-12T09:43:46Z Limotecariu 735 4527549 wikitext text/x-wiki {{Llocalidá}} La '''islla Somerset''' (Somerset Island), ye una de les mayores islles del Archipiélagu árticu canadianu, dixebrada unos 2 km de la península de Boothia pol estrechu de Bellot, na rexón Qikiqtaaluk del territoriu de [[Nunavut]]. Tien una superficie de 24.786 km² (45ª del mundu y 12ª de Canadá por estensión). Ta despoblada. Alredor del añu 1000, la mariña norte de la islla de Somerset taba habitada pol pueblu thule, como queda demostráu polos güesos de ballena, los túneles y ruines de piedra. A finales de 1848, James Clark Ross, al mandu de dos barcos, aportó a  Puertu Leopoldo, na mariña nordeste pa pasar l'iviernu. N'abril del añu siguiente empecipió una esploración de la islla en trinéu. En [[1937]], el fuerte comercial Fort Ross ({{Coord|72|0|34|N|94|14|8|W|type:landmark}} {{Coord|72|0|34|N|94|14|8|W|type:landmark}} / {{Coord|72|0|34|N|94|14|8|W|type:landmark}}, {{Coord|72|0|34|N|94|14|8|W|type:landmark}}) foi establecíu pola Compañía de la Badea de Hudson nel sureste de la islla. Pero once años más tarde foi cerráu por causa de les severes condiciones del xelu, que lo faíen antieconómico y de mal accesu. Esto dexó la islla despoblada. L'almacén tienda y la casa del alministrador inda s'usen como abellugu de los inuit de Taloyoak, qu'alleguen a cazar caribús. Por cuenta de les ruines, a la vida montesa y al fácil accesu dende la llocalidá de Resolute, la mariña norte de la islla convirtióse nun popular destín turísticu. Nel branu de 2006, la serie "The National" de la CBC Television visitó Fort Ross nel ruempexelos de la Guardia Costera "CCGS Louis S. St-Laurent", nuna serie especial que se centró nel cambéu climáticu.<ref>Véase en: [https://web.archive.org/web/20061030173949/http://www.cbc.ca/news/background/northwest-passage/communities.html CBC News In Depth: Northwest Passage]</ref> == Notes y referencies == {{Llistaref}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Islles de Canadá]] tt965g6lnpeq0xiovzwvuyty7av1kce 0 80360 4527481 4201715 2026-09-12T08:58:30Z Limotecariu 735 4527481 wikitext text/x-wiki {{xeografía}} La '''islla Coburg''' ye una de les islles del archipiélagu árticu canadianu, asitiada al norte de [[Canadá]], perteneciente al grupu de les Islles de la Reina Isabel. Alministrativamente, forma parte del territoriu autónomu de [[Nunavut]]. Atópase na boca oriental del Jones Sound, en cantu de badea Baffin, nel Estrechu Lady Ann, al norte d'Islla Devon y al sur d'islla Ellesmere. Tien una superficie de 344 km². == Naturaleza == Islla Coburg y el so área marina circundante tienen una gran importancia biolóxica, reconocida yá en 1975 cuando foi designada como «International Biological Programme Site». Islla Coburg foi declarada «Llugar hábitat clave d'aves migratories» («Key Migratory Bird Habitat Site») pol «Canadian Wildlife Service» (CWS) en 1984. En 2002, el CSW tamién identificó les agües qu'arrodien Islla Coburg como «área clave d'hábitat marín» pa les aves migratories. («Key Marine Habitat Area»). En 1990, los habitantes de Fiordu Grise y l'asociación de tramperos y cazadores encamentó qu'islla Coburg y la so contorna fueren protexíos como Área Nacional de Vida Montesa. L'''Área nacional de vida montesa Nirjutiqavvik'' («National Wildlife Area») foi creada oficialmente'l 30 d'agostu de 1995.<ref>{{cita web |url=http://www.mb.ec.gc.ca/nature/whp/nwa/coburg/df07s01.en.html|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.mb.ec.gc.ca/nature/whp/nwa/coburg/df07s01.en.html|fechaarchivu=5 de payares de 2015|títulu=Nirjutiqavvik (Coburg Island) - National Wildlife Area - Environment Canada <!--Generado por Muro Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantilla-->|añoacceso=2009}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Islles de Canadá]] 2myc0jwm2wfx9wukisl0o617huj8v8x 0 87460 4527505 4235052 2026-09-12T09:14:57Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 8 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527505 wikitext text/x-wiki [[Ficheru:Same-sex marriage map Europe detailed.svg|350px|thumb| Situación llegal de les pareyes compuestes por persones del mesmu sexu n'Europa. {{Lleenda|#002255|Matrimonio}} {{Lleenda|#0066FF|Uniones civiles}} {{Lleenda|#AACCFF|Rexistru cohabitacional}} {{Lleenda|#CCAAFF|Reconocencia limita de matrimonios homosexuales realizaos n'otros países}} {{Lleenda|#CCCCCC|Ensin uniones civiles}} {{Lleenda|#D40000|Matrimoniu prohibíu constitucionalmente}} ]] Una '''xunión civil''' ye una de les varies denominaciones usaes pa establecer un estáu civil distintu al [[matrimoniu civil]]. Creada típicamente por que les pareyes [[homosexual]]es vivan de similares ya iguales derechos y obligaciones de les que gociaríen les pareyes heterosexuales al tar civilmente casaes. So una interpretación xurídica, normativa y constitucional, el númberu de derechos y obligaciones qu'enmarquen una xunión civil dependen en mayor o menor grau del ordenamientu xurídicu domésticu. En delles xurisdicciones denominar '''pactu civil de solidaridá''' o '''sociedá de convivencia'''. Tamién la xunión civil busca protexer el llibre exerciciu de los derechos humanos de les persones LGTBI ante les hostilidaes de la sociedá cualesquier que fora'l motivu. La intervención del Estáu al traviés de les sos polítiques públiques ye importante al realizar un llabor tutelar de la so integridá y bienestar permanente, definiendo asina la so vixencia como sector de la sociedá. La fonte de los derechos y obligaciones de la xunión civil provienen de la decisión de dos persones a tar xuntes, motivada xeneralmente por un venceyu afeutivu o unu de índole contractual. Ello obedez al sistema xurídicu del país onde s'asegure que dambes persones algamen a concretar el so desenvolvimientu llibre y el so bienestar común. En dellos países o estaos, les xuniones civiles tán disponibles tamién pa los heterosexuales que deseyen establecer una convivencia, pero que nun deseyen algamar l'estáu que-yos da'l matrimoniu civil. La [[xunión llibre]] ye un actu que puede ser válidu según la comunidá onde se faiga, pero nel casu de Francia, un Pac´s ye válidu non yá nuna comunidá o provincia sinón en tol territoriu nacional. Dambos términos nun son lo mesmo puramente yá que depende de si dicha xunión llibre tien amparu llegal o non. Hai munchos tipos de xuniones civiles. Dellos tipos de xuniones civiles pueden llegar a algamar idénticos derechos y obligaciones propios d'un matrimoniu civil y estremase solo na denominación; otres xuniones civiles tienen derechos esclusivos pero non escluyentes de los derechos y obligaciones daes a les pareyes casaes civilmente; y otros son solamente rexistros de les rellaciones. Ello va depender de como l'Estáu escuche y atienda les necesidaes de la población homosexual. [[Imaxe:World_laws_pertaining_to_homosexual_relationships_and_expression.svg|thumb|350px|'''Práutica homosexual llegal''' {{Lleenda|#002255|Matrimoniu homosexual}} {{Lleenda|#0066FF|Uniones civiles}} {{Lleenda|#7FBCFF|Reconocencia de matrimonios homosexuales realizaos n'otros países}} {{Lleenda|#CCCCCC|Ensin uniones civiles}} '''Práutica homosexual illegal/acutada''' {{Lleenda|#decd87|Restricciones a la llibertá d'espresión y asociación}} {{Lleenda|#f9dc36|Penalidá ''[[de iure]]'', mas non aplicada ''[[de facto]]''.}} {{Lleenda|#ec8028|Pena de cárcel}} {{Lleenda|#e73e21|Cadena perpetua}} {{Lleenda|#800000|Pena de muerte}} ]] == Distribución xeográfica == {{VT|Situación de les xuniones ente persones del mesmu sexu nel mundu}} Ente los países o les rexones subnacionales que crearon lleis que dexen xuniones civiles ente persones del mesmu y de distintu sexu, atópense los siguientes (ente paréntesis l'añu de llegalización): * {{DNK}}(1989; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Dinamarca|matrimoniu]] dende 2012) ** {{GRL}} (1996; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Dinamarca|matrimoniu]] dende 2015) * {{NOR}} (1993; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Noruega|matrimoniu]] dende 2009)<ref name="b9b5cdbd">http://www.terra.com.co/noticias/articulo/html/acu41010-matrimoniu-de-persones-del-mesmu sexu-en-el mundu-celebra-diez-ano.htm</ref> * {{ISR}} (1994; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Israel|matrimonios]] estranxeros reconocíos dende 2006)<ref>{{cita web | autor = Damián Stiglitz | añu = 5 de marzu de 2008 | url = http://www.clarin.com/diario/2008/03/05/opinion/o-03102.htm | títulu = Israel y los derechos de los gais | obra = Clarín | fechaaccesu = 5 de marzu | añoacceso = 2008 | idioma = castellanu | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20210410152506/https://www.clarin.com/diario/2008/03/05/opinion/o-03102.htm | fechaarchivu = 2021-04-10 }}</ref> * {{SWE}} (1995; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Suecia|matrimoniu]] dende 2009)<ref name="b9b5cdbd" /> * {{ISL}} (1996, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Islandia|matrimoniu]] dende 2010) * {{HUN}} (1996) * {{EEXX}} (varia por territoriu, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2015): ** [[Ḥawai]] (1997, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2013) ** [[California]] (1999, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2013) ** [[Distritu de Columbia|Columbia]] (2002, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2010) ** [[Maine]] (2004, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2012) ** [[Nueva Jersey]] (2004, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2013) ** [[Washington D. C.|Washington]] (2007, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2012) ** [[Maryland]] (2008, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2013) ** [[Oregón]] (2008, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2014) ** [[Wisconsin]] (2009, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2014) ** [[Colorado]] (2009, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2014) ** [[Nevada]] (2009, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2014) ** [[Illinois]] (2011, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Estaos Xuníos|matrimoniu]] dende 2014) * {{NED}} (1998; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu nos Países Baxos|matrimoniu]] dende 2001) * {{ESP}} (varia por territoriu) ([[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'España|matrimoniu]] dende 2005): ** {{Bandera|Ceuta}} [[Ceuta]] (1998)<ref>[http://www.ceuta.es/ceuta/la-institucion/normativa/46-paginas/paginas/normativa/110-reglamentu-regulador-del rexistru-de-uniones-de-fechu-de-11-de-setiembre-de-1998 Reglamentu regulador del Rexistru d'Uniones de fechu]</ref> ** {{Bandera|Cataluña}} [[Cataluña]] (1998)<ref>{{ca}} [https://web.archive.org/web/20120413182830/http://www20.gencat.cat/docs/governacio/Funcio%20Publica/Documents/Normativa/Arxius/lle10-98.pdf LLEI 10/1998, de 15 de juliol, d'unions estables de parella (DOGC núm. 2687, de 23.07.1998)]</ref> ** {{Bandera|Aragón}} [[Aragón]] (1999)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Derogaes/r2-ar-l6-1999.html Llei 6/1999, de 26 de marzu, relativa a pareyes estables non casaes]</ref><ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ar-dleg1-2011.l2t6.html#l2t6 Decretu Llexislativu 1/2011, de 22 de marzu, del Gobiernu d'Aragón, pol que s'aprueba, col títulu de «Códigu del Derechu Foral d'Aragón», el Testu Refundíu de les Lleis civiles aragoneses TÍTULU VI De les pareyes estables non casaes]</ref> ** {{Bandera|Castiella-La Mancha}} [[Castiella-La Mancha]] (2000)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/cm-d124-2000.html Decreto 124/2000, de 11 de xunetu, pol que se regula la creación y el réxime de funcionamientu del Rexistru de pareyes de fechu de la comunidá autónoma de Castiella-La Mancha]</ref> ** {{Bandera|Navarra}} [[Navarra]] (2000)<ref>[http://www.lexnavarra.navarra.es/detalle.asp?r=1278 LLEI FORAL 6/2000, DE 3 DE JULIO, PA LA IGUALDÁ XURÍDICA DE LES PAREYES ESTABLES]</ref> ** {{Bandera|Valencia}} [[Valencia]] (2001)<ref>[http://www.boe.es/boe/dias/2012/11/07/pdfs/BOE-A-2012-13776.pdf Llei 5/2012, de 15 d'ochobre, d'Uniones de fechu Formalizaes de la Comunitat Valenciana]</ref> ** {{Bandera|Islles Baleares}} [[Islles Baleares]] (2002)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ib-l18-2001.html Llei 18/2001, de 19 d'avientu, de pareyes estables]</ref> ** {{Bandera|Andalucía}} [[Andalucía]] (2002)<ref>[http://www.boe.es/boe/dias/2003/01/13/pdfs/A01358-01361.pdf LLEI 5/2002, de 16 d'avientu, de Pareyes de fechu]</ref> ** {{Bandera|Asturies}} [[Asturies]] (2002)<ref>[http://www.boe.es/boe/dias/2002/07/02/pdfs/A23974-23975.pdf LLEI 4/2002, de 23 de mayu, de Pareyes Estables]</ref> ** {{Bandera|Madrid}} [[Madrid]] (2002)<ref>{{Cita web |url=http://www.madrid.org/wleg/servlet/Servidor?opcion=VerHtml&nmnorma=480&cdestado=P |títulu=Llei 11/2001, de 19 d'avientu, d'Uniones de fechu de la Comunidá de Madrid |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140116222146/http://www.madrid.org/wleg/servlet/Servidor?opcion=VerHtml&nmnorma=480&cdestado=P |fechaarchivu=2014-01-16 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.madrid.org/wleg/servlet/Servidor?opcion=VerHtml&nmnorma=3095&cdestado=P |títulu=Decreto 134/2002, de 18 de xunetu, pol que s'aprueba'l Reglamentu del Rexistru d'Uniones de fechu de la Comunidá de Madrid |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160303210318/http://www.madrid.org/wleg/servlet/Servidor?opcion=VerHtml&nmnorma=3095&cdestado=P |fechaarchivu=2016-03-03 }}</ref> ** {{Bandera|Castiella y Llión}} [[Castiella y Llión]] (2002)<ref>[http://www.jcyl.es/web/jcyl/binarios/509/669/Decretu%20117%202002.pdf?blobheader=application%2Fpdf%3Bcharset%3DUTF-8&blobheadername1=Cache-Control&blobheadername2=Expires&blobheadername3=Site&blobheadervalue1=non-store%2Cno-cache%2Cmust-revalidate&blobheadervalue2=0&blobheadervalue3=JCYL_Familia&blobnocache=true DECRETO 117/2002, de 24 d'ochobre, pol que se crea'l Rexistru d'Uniones de fechu en Castiella y Llión y regúlase el so funcionamientu]</ref> ** {{Bandera|Estremadura}} [[Estremadura]] (2003)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ex-l5-2003.html Llei 5/2003, de 20 de marzu, de Pareyes de fechu de la Comunidá Autónoma d'Estremadura]</ref> ** {{Bandera|País Vascu}} [[País Vascu]] (2003)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/pv-l2-2003.html Llei 2/2003, de 7 de mayu, reguladora de les pareyes de fechu]</ref> ** {{Bandera|Islles Canaries}} [[Canaries]] (2003)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ic-l5-2003.html LLEI 5/2003, de 6 de marzu, pa la regulación de les pareyes de fechu na Comunidá Autónoma de Canaries]</ref> ** {{Bandera|Cantabria}} [[Cantabria]] (2005)<ref>{{Cita web |url=http://www.lexureditorial.com/boe/0506/09402.htm |títulu=Llei de la C.A. de Cantabria 1/2005, de 16 de mayu, de pareyes de fechu de la Comunidá Autónoma de Cantabria |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121118154119/http://www.lexureditorial.com/boe/0506/09402.htm |fechaarchivu=2012-11-18 }}</ref> ** {{Bandera|Galicia}} [[Galicia]] (2008)<ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ga-l10-2007.html Llei 10/2007, de 28 de xunu, de reforma de la disposición adicional tercera de la Llei 2/2006, de 14 de xunu, de derechu civil de Galicia]</ref><ref>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/ga-d248-2007.t2.html Decreto 248/2007, de 20 d'avientu, pol que se crea y regúlase el Rexistru de Pareyes de fechu de Galicia]</ref> ** {{Bandera|Melilla}} [[Melilla]] (2008)<ref>{{Cita web |url=http://www.melilla.es/melillaPortal/RecursosWeb/DOCUMENTOS/1/0_1735_1.pdf |títulu=REGLAMENTU REGULADOR DEL REXISTRU DE PAREYES DE HEC HO DE LA CIUDÁ AUTÓNOMA DE MELILLA |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304030337/http://www.melilla.es/melillaPortal/RecursosWeb/DOCUMENTOS/1/0_1735_1.pdf |fechaarchivu=2016-03-04 }}</ref> ** {{Bandera|La Rioxa (España)}} [[La Rioxa (España)|La Rioxa]] (2010)<ref>[https://ias1.larioja.org//cex/sistemes/GenericoServlet?servlet=cex.sistemes.dyn.portal.ImgServletSis&code=oumCvWIgBUF6lChv9ZDgP%2FhXhSM%2FFmcHwwLX%2BLzxTQvApHyqPVxRsoD%2BHW0Y2YV6LEXZYSr1AOE3%0Av4SD1MBlIvF%2B7SEF91Aj&&& Decretu 30/2010, de 14 de mayu, pol que se crea'l Rexistru de Pareyes de fechu de La Rioxa]</ref> * {{FRA}} (1999, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Francia|matrimoniu]] dende 2013) * {{BEL}} (1999, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Bélxica|matrimoniu]] dende 2003)<ref name="b9b5cdbd" /> * {{DEU}} (2001) * {{POR}} (2001; [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Portugal|matrimoniu]] dende 2010)<ref name="b9b5cdbd" /> * {{FIN}} (2002) * {{SUI}} (2005) * {{ARG}} ([[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Arxentina|Matrimoniu]] dende 2010): ** [[Ciudá de Buenos Aires]] (2002) ** [[Provincia de Río Negro]] (2003) * {{CRO}} (2003, 2014)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2014/07/croacia-aprueba-la llei-de-uniones-de-fechu-pa-les pareyes-del-mesmu sexu.html</ref> * {{LUX}} (2004; [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Luxemburgu|matrimoniu]] dende 2015) * {{AUS}} (varia por territoriu): ** [[Tasmania]] (2004) ** [[Australia Meridional]] (2007) ** [[Territoriu de la Capital Australiana|Canberra]] (2008) ** [[Victoria (Australia)|Victoria]] (2008) ** [[Nueva Gales del Sur]] (2010) ** [[Queensland]] (2012) * {{ITA}} (2016): ** [[Toscana]] (2004) ** [[Umbría]] (2004) ** [[Emilia-Romaña]] (2004) ** [[Campania]] (2004) ** [[Marche]] (2004) ** [[Vénetu]] (2005) ** [[Puglia]] (2005) ** [[Lazio]] (2005) ** [[Liguria]] (2006) ** [[Abruzzo]] (2006) ** [[Sicilia]] (2015) * {{UK}} (2004, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu nel Reinu Xuníu|matrimoniu]] en delles rexones dende 2014) ** [[Islla de Man]] (2011) ** [[Xerséi]] (2012) ** [[Xibraltar]] (2014) * {{AND}} (2005, 2014)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2014/11/andorra-oldea-les uniones civiles-ente-persones-del-mesmu sexu-a-los matrimonios.html</ref> * {{bandera2|Nueva Zelanda}} (2005; [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Nueva Zelanda|matrimoniu]] dende 2013) * {{CZE}} (2006) * {{MEX}} (varia por territoriu, [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Méxicu|matrimoniu]] dende 2015): ** [[Ciudá de Méxicu]], (2006, matrimoniu dende 2009) ** [[Coahuila de Zaragoza]] (2007, matrimoniu dende 2014)<ref>Nel estáu mexicanu de [[Coahuila]] llegalizáronse les uniones civiles sol nome de [http://sgob.sfpcoahuila.gob.mx/admin/uploads/Documentos/modulo3/PactoCivilSolidaridad.pdf Pactu Civil de Solidaridá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930142016/http://sgob.sfpcoahuila.gob.mx/admin/uploads/Documentos/modulo3/PactoCivilSolidaridad.pdf |date=2007-09-30 }}. Esta llei entro en vixencia'l 13 de xineru de 2007. El 31 de xineru de 2007 realizóse la primer ceremonia dientro d'ésta nueva llexislación en [[Saltillo]], cuando [http://www.coahuila.gob.mx/hub.php/noticia/index.htm?preid=1232 Karina Almaguer y Karla López] formalizaron la primer unión civil llegal ente persones del mesmu sexu en [[Méxicu]].</ref> ** [[Colima]] (2013) ** [[Jalisco]] (2013) ** [[Campeche]], (2013) * {{COL}} (2007).<ref>Reconocíu pol fallu de la llegalidá xurídica de les uniones homosexuales colos mesmos derechos patrimoniales. Amás, n'ochobre del mesmu añu, reconoz por aciu otru fallu de la corte'l derechu a seguridá social. Sentencia C-029/09</ref> ([[2009]])<ref>La Corte Constitucional colombiana produz un fallu qu'afecta la xurisprudencia sobre los derechos civiles de les pareyes del mesmu sexu, nel Códigu Civil, Penal y Disciplinariu, y que tien efeutu nel Réxime Especial de Salú de les Fuercies Militares. L'Altu Tribunal decidió incluyir a les pareyes del mesmu sexu dientro del conceutu de "compañeru permanente", a partir del 28 de xineru de 2009; estes pareyes van vese cubiertes por distintos derechos en materia civil, penal, política, migratoria, social y económica, que-yos dexarán tar n'igualdá de condiciones coles pareyes heterosexuales que vivan n'unión llibre. [http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/C-029-09.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/C-029-09.htm |date=2016-03-04 }},[http://www.agmagazine.com.ar/versionImprimible.php?IdNot=3407]</ref> * {{URU}} (2007, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Uruguái|matrimoniu]] dende 2013).<ref>[En 2007 [[Uruguái]] pasa a ser el primer país llatinoamericanu en reconocer les uniones civiles en pareyes del mesmu sexu en tol territoriu nacional. http://es.wikinews.org/wiki/Senador_de_Uruguái_aprueben_Llei_de_Concubinato_pa_heterosexuales_y_homosexuales]</ref> * {{ECU}} (2008, 2015)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2015/04/l'asamblea nacional-de-ecuador-aprueba-reconocer-les uniones-de-fechu-incluyendo-les-de-pareyes-del-mesmu sexu-como-un estáu civil.html</ref> * {{AUT}} (2009)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2009/12/austria-aprueba-una llei-d'uniones civiles-pa-pareyes-del-mesmu sexu.html</ref> * {{bandera2|Irlanda}} (2011, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Irlanda|matrimoniu]] dende 2015)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2010/07/la presidenta-de-irlanda-sanciona-la llei-que-dexa-les uniones civiles-ente-persones-del-mesmu sexu.html</ref> * {{LIE}} (2011)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2011/03/liechenstein-aprueba-una llei-d'uniones civiles-ente-persones-del-mesmu sexu.html</ref> * {{BRA}} (2011, [[matrimoniu ente persones del mesmu sexu en Brasil|matrimoniu]] dende 2013) * {{MLT}} (2014)<ref>{{cita web|url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/5707246/04/14/Malta-adopta-la-union-civil-y-abre-la-via-al matrimoniu homosexual.html#.Kku8LChC0hgdmsS|títulu=Malta adopta la unión civil y abre la vía al matrimoniu homosexual|fechaaccesu=20 d'abril de 2014|fecha=14 d'abril de 2014|editorial=Eleconomista.es}}</ref> * {{CHI}} (2015)<ref>http://www.movilh.cl/bachelet-union-civil-ye-un pasu-pa-terminar-con-diferencies-ente pareyes homosexuales-y-heterosexuales/</ref> * {{CYP}} (2015)<ref>http://in-cyprus.com/civil-unions-become-law/</ref> * {{CRI}} (varia por territoriu) ** [[San Xosé (Costa Rica)|San Xosé]] (2015)<ref>http://www.nacion.com/nacional/derechos-humanos/Comunidá-celebra-reconoz-primer-homosexual_0_1491250976.html</ref> * {{GRE}} (2015)<ref>[http://www.dosmanzanas.com/2015/12/grecia-abre-les uniones civiles-a-les pareyes-del-mesmu sexu.html Grecia abre la so llei d'uniones civiles a les pareyes del mesmu sexu.] Dos manzanes. 23 d'avientu de 2015</ref> * {{EST}} (2016)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2014/10/el parllamentu-de-estonia-aprueba-una llei-que-permitira-uniones-del-mesmu sexu.html</ref> * {{ITA}} (2016) * {{bandera2|Aruba}} (2016)<ref>http://www.dosmanzanas.com/2016/09/el parllamentu-de-aruba-en-el caribe-aprueba-una llei-d'uniones civiles-ente-persones-del-mesmu sexu.html</ref> {| {{tablaguapa}} |- bgcolor="silver" align="center" ! Posibilidá de nueves lleis (''xunión civil'') |- | * {{BOL}} * {{CRI}} * {{CUB}} * {{JPN}} * {{THA}} * {{VEN}} |} == Xunión civil en Llatinoamérica == [[Image:Latin America homosexuality laws.svg|thumb|250px|right|'''Situación llegal de la homosexualidá n'América sacante Canadá y Estaos Xuníos''' '''Comportamientu homosexual llegal''' {{Lleenda|#002255|Matrimoniu ente persones del mesmu sexu}} {{Lleenda|#0066FF|Uniones civiles}} {{Lleenda|#CCCCCC|Ensin uniones civiles}} {{Lleenda|#90C|Reconocencia de matrimonios homosexuales realizaos n'otros países}} '''Comportamientu homosexual illegal''' {{Lleenda|#f9dc36|Pena menor}} {{Lleenda|#ec8028|Pena mayor}} ]] Les xuniones de pareyes gais y lésbiques tienen validez llegal a nivel nacional en [[Chile]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Brasil]] y [[Uruguái]], según a nivel rexonal na [[Ciudá de Méxicu]] y nos estaos de [[Coahuila]], [[Colima]], [[Jalisco]] y [[Campeche]]. Na [[provincia de San José]], [[Costa Rica]]. Hasta 2010 tamién esistió en cuatro zones d'[[Unión civil (Arxentina)|Arxentina]]: [[Buenos Aires]], [[Villa Carlos Paz]], [[Río Cuarto (ciudá)|Río Cuarto]] y na [[provincia de Río Negro]]. === Méxicu === {{AP|Xunión civil en Méxicu}} En [[Méxicu]], el [[15 de payares]] de [[2006]] foi aprobada pola [[Asamblea Llexislativa del Distritu Federal]] la ''[[Llei de Sociedaes de Convivencia]]'', que dexa la reconocencia llegal de les uniones civiles ente homosexuales na [[Ciudá de Méxicu]]; según el [[Congresu de Coahuila|Congresu]] del estáu de [[Coahuila]], reconoció la xunión de persones del mesmu sexu, llamándolo ''[[Pactu Civil de Solidaridá (Coahuila)|Pactu Civil de Solidaridá]]''. El [[4 de xunetu]] de [[2013]], el [[Congresu de Colima|Congresu]] del estáu de [[Colima]] reforma l'artículu 147 de la Constitución Política llocal pa dexar la figura xurídica del [[enllaz conxugal]] que dota del mesmu sexu los mesmos derechos y garantíes civiles y sociales que tienes les pareyes heterosexuales xuníes en matrimoniu. Darréu, nel vecín estáu de [[Jalisco]] aprobar pol [[Congresu del Estáu de Jalisco|Congresu]] local, la Llei de Llibre Convivencia'l día [[31 d'ochobre]] de [[2013]]. Esta nueva figura xurídica oficialízase ante un notariu y non nel rexistru civil, pero igual qu'un matrimoniu va dexar a les pareyes del mesmu sexu compartir derechos como l'heriedu, la socesión de bienes, el derechu de reclamar pensiones, y tamién la seguridá social. D'últimes el [[20 d'avientu]] de [[2013]] el [[Congresu de Campeche|Congresu]] del estáu de [[Campeche]], aprueba la Llei de Sociedaes Civiles de Convivencia que va dexar a les pareyes del mesmu sexu inscribir les sos xuniones nel Rexistru Públicu de la Propiedá y del Comerciu. === Colombia === {{AP|Xunión civil en Colombia}} El [[7 de febreru]] de [[2007]] en [[Colombia]] produzse un fallu de la Corte Constitucional que da dellos derechos a les pareyes del mesmu sexu, ente ellos los [[derechos patrimoniales]], amás dexa inscribise nuna rellación conocida como "unión llibre" dempués de convivir mínimu dos años xuntos.<ref>[http://lawprofessors.typepad.com/conlaw/files/comunicáu_non.%2001-28%20xineru%202009.pdf «Sentencia C-075/07»]</ref> El 28 de xineru de 2009 la Corte Constitucional colombiana produz la Sentencia C-029/09,<ref>{{Cita web |url=http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/C-029-09.htm |títulu=«Sentencia C-029/09» |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/C-029-09.htm |fechaarchivu=2016-03-04 }}</ref> un fallu qu'afecta la xurisprudencia sobre los derechos civiles de les pareyes del mesmu sexu, nel Códigu Civil, Penal y Disciplinariu, y que tien efeutu nel Réxime Especial de Salú de les Fuercies Militares. L'Altu Tribunal decidió incluyir a les pareyes del mesmu sexu dientro del conceutu de "compañeru permanente"; polo qu'estes pareyes vense cubiertes por distintos derechos en materia civil, penal, política, migratoria, social y económica, que-yos dexarán tar n'igualdá de condiciones coles pareyes heterosexuales que vivan n'unión llibre.<ref>''agmagazine'', [http://www.agmagazine.com.ar/versionImprimible.php?IdNot=3407 «Colombia: la Xusticia amplía los derechos de les pareyes homosexuales»]</ref> === Uruguái === {{AP|Xuniones civiles n'Uruguái}} La llei uruguaya, aprobada en [[2007]], entró a valir en 2008. Uruguái convirtióse, asina, nel segundu país de [[Suramérica]] en llegalizar la xunión civil de pareyes homosexuales, tres la promulgación d'una llei per parte del presidente Tabaré Vázquez que consagra les xuniones concubinarias de distintu o igual sexu, entós que la Corte Constitucional de Colombia en 2007, llegalizara les xuniones de fechu dempués de dos años de convivencia demostraes, dexara la afilición a salú y pensión de pareya y reconociera los derechos patrimoniales y d'heriedu enmarcaos na constitución nacional, modificando la sentencia "unión d'un home y una muyer", como única definición de sociedá conxugal de fechu. Nel casu d'Uruguái, la normativa llegalizada ante'l conseyu de ministros garantiza derechos y obligaciones pa les pareyes heterosexuales y homosexuales que convivan más de cinco años ensin interrupciones, tales como l'asistencia recíproca, creación de sociedá de bienes, derechos socesorios, cobru de pensión por fallecimientu y otres disposiciones venceyaes a la seguridá social. La iniciativa contempla l'apertura d'un rexistru onde van poder inscribise pareyes de cualquier xéneru p'asina recibir l'amparu de derechos similares a los qu'apuerten del matrimoniu ente heterosexuales. El testu define la xunión concubinaria como "la situación de fechu derivada de la comunidá de vida de dos persones -cualesquier sía'l so sexu, identidá, orientación o opción sexual- que caltienen una rellación afeutiva de índole sexual, de calter esclusiva, singular, estable y permanente ensin tar xuníes en matrimoniu''". Pa los coleutivos homosexuales del Uruguái, esta midida ye discriminatoria ya insuficiente, y constitúi un sucedaneu inaceptable de lo qu'habría de ser la reconocencia del matrimoniu homosexual.{{ensin referencies}} === Ecuador === {{AP|Xunión civil ente persones del mesmu sexu n'Ecuador}} El gobiernu d'[[Ecuador]] llegalizó la xunión civil ente homosexuales en [[2008]] cola renovación de la [[Constitución de la República del Ecuador|carta magna]]. Disposición na que se dexa que les pareyes homosexuales tengan los mesmos derechos que les pareyes heterosexuales so la xunión de fechu. Sicasí esiste la prohibición espresa nel Art. 67 de la Constitución de poder contraer matrimoniu y adoptar. === Venezuela === En Venezuela, nel 2008, el Tribunal Supremu de Xusticia decidió que magar les pareyes homosexuales teníen tolos derechos, tanto civiles y políticos, como económicos, sociales y culturales, la Constitución nun-yos reconocía proteición especial equiparable al matrimoniu o concubinato ente un home y una muyer, considerando que nun se-yos puede quitar de los derechos económicu y social, yá que faelo sería consideráu discriminatoriu y un tratu discriminatoriu ante la llei. Sicasí, sigue la decisión, ye l'[[Asamblea Nacional de Venezuela|Asamblea Nacional]] la que “puede” emitir llexislación que reconoza y protexa estos derechos en pareyes homosexuales.<ref>http://historico.tsj.gob.ve/decisiones/scon/Payares/1739-121108-2008-03-2630.html</ref> La Llei venezolana define a les xuniones estables ello ye que figura local usada de facto pa la xunión civil, como la llibre manifestación de voluntá efectuada ente un home y una muyer.<ref>http://www.cne.gob.ve/web/normativa_electoral/llei_organica_rexistru_civil/titulo4.php#cap6</ref> El 22 de marzu de 2009, la diputada Romelia Matute presentó la propuesta de Llei Orgánica pa la Equidá ya Igualdá de Xéneru, que establecía les asociaciones de convivencia constituyíes ente dos persones del mesmu sexu. Finalmente, l'artículu que faía referencia a les asociaciones de convivencia, foi removíu totalmente de la llei.<ref>https://divasdevenezuela.wordpress.com/2010/10/27/marzu-2009-pola llei-de-equidad-y-igualdá-de-xenero-que nos incorporo-en-el so-momentu/</ref><ref>http://www.aporrea.org/ddhh/a76382.html</ref> === Chile === {{AP|Alcuerdu de Xunión Civil (Chile)}} El [[Congresu Nacional de Chile|congresu chilenu]] aprobó'l 28 de xineru de 2015 el proyeutu de llei que va dexar les xuniones civiles de pareyes del mesmu sexu, conocíu como Alcuerdu de Xunión Civil (AUC). La llei foi promulgada pola Presidenta Michelle Bachellet el 13 d'abril y entró en vixencia nun plazu de seis meses. === Costa Rica === {{AP|Xunión civil ente persones del mesmu sexu en Costa Rica}} [[Costa Rica]] ye un casu particular ente los [[países llatinoamericanos]], pos la reconocencia de la xunión de fechu en pareyes del mesmu sexu dar de manera indireuta. En 2013 refórmase la [[Llei Xeneral de la Persona Nueva]] col votu de 45 diputaos, que nel so artículu 4 establez el derechu de les persones nueves a la reconocencia de les sos xuniones de fechu ensin discriminaciones qu'atenten contra la dignidá humana. L'artículu nun especifica xéneros. A razón d'ello l'abogáu Luis Álvarez interpunxo ante'l [[Corte Suprema de Xusticia de Costa Rica#Familia|Xulgáu de Familia]] del Segundu Circuitu Xudicial de [[San Xosé (Costa Rica)|San Xosé]] la solicitú de reconocencia de la xunión de fechu d'una pareya homosexual de vecinos de [[Moravia (canton)|Moravia]], colo cual el Tribunal falló a favor estableciendo per primer vegada la esistencia xurídica reconocida d'una xunión de fechu del mesmu sexu, con accesu a los derechos daos na llexislación. Sicasí esta xurisdicción puede aplicar solamente a pareyes onde unu de los sos integrantes sía menor de 35 años que son quien tán acovecíos pola llei, y cada pareya tien de solicitar los derechos casu por casu. L'aprobación de les xuniones de fechu de toles pareyes y la tutelación de los sos derechos tien de reconocer vía aprobación del proyeutu de Sociedaes de Convivencia o otru similar, lo qu'entá ta pendiente na [[Asamblea Llexislativa]]. == Ver tamién == * [[Matrimoniu ente persones del mesmu sexu]] * [[Familia homoparental]] * [[Matrimoniu]] * [[Pareya de fechu]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == *2016 Emanuele Calò, Unioni Civili, Legge 20 maggio 2016, n. 76 Regolamentazione delle unioni civili tra persone dello stesso sesso y disciplina delle convivenze. Napoli, Edizioni Scientifiche Italiane. * Emanuele Calò, Matrimoniu à la carte - Matrimoni, convivenze registrate y divorzi dopo l'intervento comuñal, Milano, Giuffrè, 2009. * J. I. Alonso Pérez, ''La reconocencia de les uniones non matrimoniales na Xunión Europea. Analís y sinopsis de les lleis autonómiques a valir'', Bosch, Barcelona, 2007 * [https://web.archive.org/web/20100710134725/http://www.disced.unisa.it/LEMUR/DEFAULT.htm] Web del L.Y.M.O.R.: ''Llaboratoriu Européu sobre'l Matrimoniu y les Uniones Rexistraes''. {{AvisuTradubot|Unión civil}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Derechu]] [[Categoría:LGBT]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] c78etm6o9s4431cy3ng0iotd041aitk 0 87745 4527319 4454688 2026-09-11T15:58:00Z ~2026-49268-22 153380 4527319 wikitext text/x-wiki {{Llocalidá}} '''Asmara''' (n'[[idioma árabe|árabe]] أسمرة, en [[idioma tigriña|tigriña]] ኣስመራ ''Asmera'') ye la [[Capital (política)|capital]] y la ciudá más importante d'[[Eritrea]]. Cuenta con cerca de 578&nbsp;000 habitantes (1&nbsp;062&nbsp;676 nel so área metropolitana en 2006). Ta alcontrada na parte septentrional del Altiplanu Eritréu. Concentra una bona parte de la industria de testiles, carne procesada, [[cerveza]], calzáu y [[cerámica]] del país. == Historia == [[Ficheru:Alula Engida2.JPG|thumb|left|Ras Alula, gobernador de [[Medri Bahri]] mientres el reináu del [[Xuan IV d'Etiopía|Negus Xuan IV]], foi unu de los pioneros y fundadores de Asmara.]] Asmara formar nel [[sieglu XII]] a partir de cuatro villes como [[puestu comercial]] y darréu como capital del príncipe [[Ras Alula]]. Foi colonizada por [[Italia]] en [[1889]], convirtiéndose en capital nacional en [[1897]]. A finales de la [[década de 1930]], los italianos camudaron la imaxe de la ciudá con nueves estructures y nuevos edificios; foi llamada entós ''"Piccola Roma"'' (Pequeña [[Roma]]). Anguaño la mayor parte de los edificios son d'orixe italianu y dellos llugares tienen nomes en dichu idioma (por casu, ''"Bar Vittoria", "Pasticceria moderna", "Casa del formaggio", "Ferramenta"''). Mientres la [[Guerra de la independencia d'Eritrea|guerra pola independencia]] contra [[Etiopía]], l'aeropuertu de la ciudá convertir na clave del conflictu y foi usáu polos eritreos pa llograr armes y suministros dende l'esterior. Foi la última ciudá en cayer en manes del [[Frente Popular de Lliberación d'Eritrea]] (FPLE) na guerra d'independencia en [[1990]], y les tropes del Exércitu etíope rindir ensin lluchar el [[24 de mayu]] de [[1991]]. == Clima == Asmara cunta con una versión llocal del [[Clima semiárido|clima estepario]], con branos templaos, pero non descomanadamente calientes, ya iviernos nidios. Por cuenta de la so altitú de 2.325 [[msnm|m]], les temperatures son relativamente nidies nuna ciudá non bien alloñada del desiertu. Asmara tien un permediu de cuasi 520 milímetros de precipitación añal. Les nevaes son bien rares na ciudá. Julio y agostu formen la curtia temporada d'agües. Ello ye qu'en permediu, alredor del 60% de les precipitaciones añales de Asmara concentrar nestos dos meses. Otra manera, xineru y febreru suelen ser los meses más secos, con un permediu de namái 7 milímetros de precipitación pal conxuntu de los dos meses. {{clima |location = Asmara |metric first = yes |single line = yes |Xin record high C = 29.0 |Feb record high C = 29.2 |Mar record high C = 30.5 |Abr record high C = 31.0 |May record high C = 30.0 |Xun record high C = 29.4 |Xnt record high C = 29.4 |Ago record high C = 27.4 |Set record high C = 27.2 |Och record high C = 31.0 |Pay record high C = 26.7 |Avi record high C = 26.2 |year record high C = 31.0 |Xin high C = 22.3 |Feb high C = 23.8 |Mar high C = 25.1 |Abr high C = 25.1 |May high C = 25.0 |Xun high C = 24.9 |Xnt high C = 21.6 |Ago high C = 21.5 |Set high C = 22.9 |Och high C = 21.7 |Pay high C = 21.5 |Avi high C = 21.5 |year high C = 23.1 |Xin mean C = 13.8 |Feb mean C = 14.9 |Mar mean C = 16.3 |Abr mean C = 17.0 |May mean C = 17.6 |Xun mean C = 17.6 |Xnt mean C = 16.3 |Ago mean C = 16.1 |Set mean C = 15.7 |Och mean C = 14.9 |Pay mean C = 14.0 |Avi mean C = 13.2 |year mean C = 15.6 |Xin low C = 4.3 |Feb low C = 5.1 |Mar low C = 7.5 |Abr low C = 8.7 |May low C = 10.2 |Xun low C = 10.5 |Xnt low C = 10.8 |Ago low C = 10.7 |Set low C = 8.6 |Och low C = 8.1 |Pay low C = 6.6 |Avi low C = 4.8 |year low C = 8.0 |Xin record low C = -4.5 |Feb record low C = -1.6 |Mar record low C = -0.8 |Abr record low C = -0.2 |May record low C = 2.0 |Xun record low C = 3.4 |Xnt record low C = 3.9 |Ago record low C = 3.7 |Set record low C = 0.2 |Och record low C = 1.0 |Pay record low C = -0.5 |Avi record low C = -1.4 |year record low C = -4.5 |precipitation colour = green |Xin precipitation mm = 3.7 |Feb precipitation mm = 2.0 |Mar precipitation mm = 14.6 |Abr precipitation mm = 33.4 |May precipitation mm = 41.1 |Xun precipitation mm = 38.5 |Xnt precipitation mm = 174.9 |Ago precipitation mm = 155.6 |Set precipitation mm = 15.6 |Och precipitation mm = 15.4 |Pay precipitation mm = 20.4 |Avi precipitation mm = 3.4 |year precipitation mm = 518.6 |unit precipitation days = 1.0 mm |Xin precipitation days = 0 |Feb precipitation days = 0 |Mar precipitation days = 2 |Abr precipitation days = 4 |May precipitation days = 5 |Xun precipitation days = 4 |Xnt precipitation days = 13 |Ago precipitation days = 12 |Set precipitation days = 2 |Och precipitation days = 2 |Pay precipitation days = 2 |Avi precipitation days = 1 |year precipitation days = 47 |Xin humidity = 54 |Feb humidity = 48 |Mar humidity = 46 |Abr humidity = 49 |May humidity = 48 |Xun humidity = 48 |Xnt humidity = 76 |Ago humidity = 80 |Set humidity = 59 |Och humidity = 63 |Pay humidity = 66 |Avi humidity = 61 |year humidity = 58.2 |Xin sun = 291.4 |Feb sun = 260.4 |Mar sun = 275.9 |Abr sun = 264.0 |May sun = 257.3 |Xun sun = 219.0 |Xnt sun = 151.9 |Ago sun = 158.1 |Set sun = 213.0 |Och sun = 272.8 |Pay sun = 276.0 |Avi sun = 282.1 |year sun = 2921.9 |Jand sun = 9.4 |Febd sun = 9.3 |Mard sun = 8.9 |Aprd sun = 8.8 |Mayd sun = 8.3 |Jund sun = 7.3 |Juld sun = 4.9 |Augd sun = 5.1 |Sepd sun = 7.1 |Octd sun = 8.8 |Novd sun = 9.2 |Decd sun = 9.1 |yeard sun = |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{cita web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/Y1/63021.TXT | títulu = Asmara Climate Normals 1961–1990 | editorial = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | fechaaccesu = 13 de xineru de 2015}}</ref> |source 2 = Meteo Climat<ref name = meteoclimat> {{cita web | url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=1834 | títulu = Station Asmara | editorial = Meteo Climat |idioma = francés | fechaaccesu = 22 d'ochobre de 2016}}</ref> |date=January 2012 }} == Distritos == Asmara ta estremada en 13 distritos o árees alministratives. Estos distritos estremar en Norte, Noroeste, Nordeste, Sureste, Suroeste, Este, Oeste y Central. Los trelce distritos (o ''Neos Zobas'') son: {{columnes}} ;Norte * Acria * Abbashaul * Edaga Hamus ;Nordeste * Arbaete Asmara ;Noroeste * Mai Temenai * Paradiso ;Suroeste * Sembel {{nueva columna}} ;Sureste * Godaif ;Central * Maakel Ketema ;Oeste * Gheza Banda * Tsetserat ;Esti * Tiravolo * Gejeret {{final columnes}} == Economía == Como capital y ciudá más grande d'Eritrea, la mayoría de les empreses del país tienen la so sede en Asmara. La ciudá foi una vegada una ciudá industrial. Mientres el periodu colonial, Asmara foi un centru alministrativo y comercial del [[África Oriental Italiana]]. Cuando los británicos entraron nel país en 1941, munchos negocios fueron zarraos o reasitiaos fuera de la ciudá. Esti enclín caltener so la ocupación etíope. Anguaño, [[Eritrean Airlines]] y [[Nasair]] tienen la so sede en Asmara.<ref>"World Airline Directory." ''[[Flight International]]''. 23–29 de marzu de 2004. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2004/2004-09%20-%200190.html 68].</ref><ref>{{cita web |url=http://www.flyeritrea.com/ |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070113192748/http://www.flyeritrea.com/ |fechaarchivu=13 de xineru de 2007 |títulu=Eritrean Airlines: Fly to Eritrea |editorial=[[Eritrean Airlines]] |fechaaccesu=19 d'ochobre de 2009}}</ref><ref>{{cita web|url=http://nasair.aero/|títulu=Fly Eritrean Hospitality|fechaaccesu=8 de xunetu de 2011|editorial=[[Nasair]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110531151119/http://www.nasair.aero/|fechaarchivu=31 de mayu de 2011}}</ref> La Corporación de Telecomunicaciones d'Eritrea tamién tien la so sede na ciudá.<ref>{{citation |títulu=Welcome to the Telecommunication Internet Service Provider - TSEiNET |url=http://www.tse.com.er/ |fechaaccesu=8 de xunetu de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720133222/http://www.tse.com.er/ |archivedate=20 de xunetu de 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720133222/http://www.tse.com.er/ |date=2011-07-20 }}</ref> Amás, la estación de televisión nacional, Eri-TV, tien munchos estudios en diversos barrios de la capital. == Demografía == La población de Asmara ye d'alredor de 564&nbsp;000 habitantes, lo que la convierte na ciudá más grande d'Eritrea. Anque tolos grupos étnicos del país tán representaos na capital, los grupos más numberosos son los [[Pueblu tigray|tigray]] (77%) y tigre (15%). L'idioma más faláu na ciudá ye'l [[Idioma tigriña|tigriña]]. L'[[Idioma árabe|árabe]], l'[[Idioma italianu|italianu]] y l'[[Idioma inglés|inglés]] tamién son falaos per gran parte de la población. Según el censu nacional del gobiernu d'Eritrea en 2003 el 99,67% de les viviendes de Asmara teníen accesu a [[agua potable]], 96,9% [[retretes]], 2,1% [[letrina|letrines]] y el 1% nun tenía servicios sanitarios. La tasa d'[[alfabetización]] ye de 95,2% ente los homes y 89,95% ente les muyeres, la más alta de la nación pa dambos sexos. === Relixón === [[Ficheru:Catholic Cathedral.jpg|thumb|right|[[Ilesia de la Virxe del Rosariu (Asmara)]]]] Asmara ye bien diversa no que fai a relixón. La relixón con más creyentes en Asmara ye la ilesia ortodoxa eritrea (60%), l'[[Sunismu|islam sunita]] (25%) y el catolicismu (15%). Trés grandes finxos de la ciudá son la [[catedral de San José de Asmara]] de la fe [[Catolicismu|católica]], la catedral copta Enda Mariam de la [[ilesia ortodoxa eritrea]] y la mezquita Al Khulafa Al Rashiudin de la fe [[Islam|islámica]]. Cristianos y musulmanes vivieron xuntos en paz en Asmara mientres sieglos. === Italianos eritreos === [[Ficheru:Great Mosque (8351473351).jpg|thumb|right|Gran mezquita de Asmara]] La ciudá cunta con una importante población d'italianos eritreos. Estos son eritreos descendientes de colonos italianos, según residentes italianos al llargu plazu na ciudá. Los nacíos d'uniones de raza mista son llamaos ''hanfets''. La so ascendencia remontar al empiezu de la colonización italiana d'Eritrea a finales del sieglu XIX, pero namái dempués de la [[Segunda Guerra Italo-Abisinia]] de 1935 establecer en gran númberu. Nel censu de 1939 había más de 75&nbsp;000 (más del 10% de la población), la mayoría d'ellos (53&nbsp;000) vivíen en Asmara. Munchos colonos salieron de la colonia dempués de la so conquista polos [[Aliaos de la Segunda Guerra Mundial|aliaos]] en payares de 1941 y amenorgar a namái 38&nbsp;000 en 1946. Anque munchos de los restantes quedar mientres el procesu de descolonización dempués de la Segunda Guerra Mundial. Anguaño hai unos 900 italianos eritreos restantes na rexón de Asmara. Sicasí, envalórase qu'hai 100&nbsp;000 descendientes d'italianos na población de 600&nbsp;000 de la ciudá de Asmara. {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="#ffbbbb" ! Añu !! Italianos eritreos !! Población d'Eritrea !! Población de Asmara |-bgcolor="#fff0ee" |1910 |1000 |390&nbsp;000 |24&nbsp;000 |-bgcolor="#fff0ee" |1935 |3100 |610&nbsp;000 |47&nbsp;000 |-bgcolor="#fff0ee" |1939 |76&nbsp;000 |740&nbsp;000 |103&nbsp;000 |-bgcolor="#fff0ee" |1946 |38&nbsp;000 |870&nbsp;000 |88&nbsp;000 |-bgcolor="#fff0ee" |2008 |900 |4&nbsp;500&nbsp;000 |610&nbsp;000 |- |colspan=7|<small>'''La población de ''italianos eritreos'' n'Eritrea, de 1910 a 2008</small> |} == Llugares d'interés == [[Ficheru:Enda Mariam Orthodox Cathedral (8351473067).jpg|thumb|Ilesia ortodoxa Enda Mariam.]] [[Ficheru:Asmara, cinema impero, 07.JPG|thumb|El [[Cinema Impero]] en Asmara.]] Na ciudá atopa'l Muséu Nacional d'Eritrea. Ye conocida polos sos edificios d'empiezos del [[sieglu XX]], incluyendo'l [[Art Deco]] del ''[[Cinema Impero]]'', el [[cubismu|cubista]] ''Africa Pension'', la ecléctica [[Catedral ortodoxa Eritrea]] y l'antigua ''Opera House'', la [[futurismu|futurista]] [[Fiat Tagliero]], la [[neorrománicu|neorrománica]] Catedral Romana Católica y el [[Arquiteutura neoclásica|neoclásicu]] Palaciu de Gobiernu. Asmara ye tamién sede de la Universidá de Asmara y un fuerte del [[sieglu XIX]]. Cuenta col Aeropuertu Internacional de Asmara y ta coneutada al puertu de [[Massawa]] pol [[Ferrocarril Eritréu]]. Asmara ye sede del arzobispu de la [[Ilesia Ortodoxa Eritrea]], que llogró autonomía eclesiástica en [[1993]]. L'arzobispu foi alzáu al rangu de [[Patriarca]] d'Eritrea en [[1998]], al par de la [[Ilesia ortodoxa etíope|Ilesia Ortodoxa Etíope Tewahedo]]. == Educación == Asmara acueye la mayoría de los colexos y universidaes d'[[Eritrea]]. La ciudá siempres foi un centru nacional de la educación, onde s'atopen munches escueles de primaria y secundaria. Hasta la recién apertura de les universidaes tres la presa [[Mai Nefhi]] y el centru militar [[Sawa (centru militar)|Sawa]], que foi la sede de la única universidá nel país, agora la [[Universidá de Asmara]].<ref>[https://web.archive.org/web/20080520083807/http://www.uoa.edu.er/ University of Asmara] Consultáu'l 7 de mayu de 2014</ref> Mientres el periodu de la [[federación etíope]] y l'anexón, y tamién de la universidá, ta venceyáu colo qu'entós yera institución d'educación cimera más grande del país, la [[Universidá d'Adís Abeba]]. Munches universidaes fuéronse abriendo en tol país dende la independencia, principalmente pa la medicina y la inxeniería. === Universidaes ya institutos colexales === * [[Universidá d'Asmara]] * [[Institutu Teunolóxicu d'Eritrea]] * ''Escuela de Medicina Orotta'' * ''Colexu Oficial de Ciencies de la Salú'' == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Asmara}} * [http://www.asmera.nl/asmara.htm History of Asmara] N'inglés. Hestoria, testos, fotografíes ya información xeneral sobre la ciudá. * [https://web.archive.org/web/20140712161822/http://www.erey.50megs.com/asmara.html Eritrea In Pictures] Fotografíes de la ciudá moderna. {{en}} {{AvisuTradubot|Asmara}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes d'Eritrea]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] 31aqlf1j7oc6katbua8cgwr5e4a5m1a 0 90754 4527264 4477543 2026-09-11T13:54:45Z David Ll L 38077 4527264 wikitext text/x-wiki {{estandarizar}} {{llocalidá}} '''Genicera''' ye una llocalidá d'[[España]] asitiada al este del conceyu de [[Cármenes]] próximu al pueblu de [[Lavandera (León)|Lavandera]], faciendo frontera colos conceyos de [[Valdelugueros]] y [[Valdepiélago]], dientru del arciprestalgu de la Mediana y los Argüellos y de la mancomunidad de la Montaña Central, [[provincia de Llión]], [[comunidá autónoma]] de [[Castiella y Llión]]. Tien una [[Población humana|población]] de {{persones|unidá=habitantes}}. == Toponimia == De los más antiguos testimonios d'esti pueblu, el más básicu demuestra que'l so nome orixinal escribíase cumo ''Genizera''; visible nel so escudu, dau a que nun había unas regles fixes de gramática; anque les normes llingüístiques de la rexón, na que predominaba la llengua llionesa indiquen que pudo ser Yenizera, dau'l nome polos romanos. L'orixe del nome tien dos variantes: la primera la cual diz que'l nome provién del arbustu de la yenista y la segunda afirma qu'esti provién de la ''[[gentiana lutea]]'', dambes plantes bien presentes nesti entornu. == Símbolos == {{AP|Bandera de Genicera|Escudu de Genicera}} == Historia == El pueblu llionés de '''Genicera''' nun tien una datación exacta de la dómina na que foi asitiada la sua premera población humana. A pesar d'esto, tien una amplia llista d'esculturas y edificaciones de diversos periodos y dómines: ==== Periodu celta y edá antígua ==== [[Ficheru:Cementerio de Genicera.jpg|miniaturadeimagen|So estas tumbas, actual campusantu, ye onde se cree qu'hai una lábana, que sigue a lo llargo de los sieglos recibiendo cuerpos. Anguaño, síguese'l tradicional métodu d'entierru d'echar el cuerpu al ''fuexu''.]] Bien pouco ou cuasi na conozse d'esti pueblu durante esta dómina, pero hai un oxetu bien antiguu del que se tien constancia rellacionáu colos asentamientos qu'hubo enantes de la chegada de los romanos. Ye una piedra grande y llisa so'l campusantu venceyada colas costumes celtas pal ritu de los entierros, conocida no pueblu y nas llocalidaes circundantes cumo ''lábana'', pallabra heredada del [[Dominiu llingüísticu ástur|asturllionés]]. Hasta hai bien poco, manteníanse en pie tres pontes (nun de gran tamañu) d'orixe romanu. Estos facilitaban el paso del ganáu a traviés de los ríos qu'atravesaban el pueblu. El más conocidu ye'l ponte'l Margal que xunto con outros dous, foi derruidu pala pavimentación de las calellas del pueblu. ==== Edá Media ==== [[Ficheru:Flor_galana.png|izquierda|miniaturadeimagen|Nesti arcu,que da accesu a la igresia, puede apreciase la contorna d'una flor galana ou rosa celta, imaxe bien espandida polas zonas de [[Llión]] y [[Principáu d'Asturies|Asturies]], grabáu heredáu pirncipalmente del pueblu ástur.]] [[Ficheru:Santo_cristo_de_la_paz.jpg|miniaturadeimagen|No frente, alcuéntrase'l santísimu Cristu de la paz; tres esti, curiando'l retabru, santu Tomas, obra de Juan de Juni y no fondero, la paré branca onde s'atopan tapadas las pinturas romániquas.]] La sua igresia esta construyida con un estilu [[Arte románicu|románicu]] y nella, caltiénense unas pinturas d'esta mesma dómina tres el retablu, tapás de blancu mientres l'últimu arreglu fai poucos años. D'esta dómina créese que foi construyíu'l monacato no que na so biblioteca custodiábanse llibros escritos en llatín, un via crucis y un cristu románicu de plata, que duraron hasta la [[guerra civil española|guerra civil]], onde fueron quemaos y el cristu escaláu. L'únicu elementu orixinal calteníu ye un escudu heráldicu nel que se representan dellas cases y apellíos. Primeramente este taba na fachada de la casa pero foi camudáu al so interior. Güei la casa pertenez a una familia del pueblu y tres l'últimu arreglu nel interior de esta, perdióu la sua estructura orixinal. A pesar d'eillo, muchos de los murios que componían el claustru fueron derruidos col pasu de los años al nun recibir nengún tipu de caltenimientu. No patiu d'esti, atopábase unu de los trés torrexones defensivos curiando al pueblu, tiraos tamién na guerra civil, similares al torreon que s'atopa nel pueblu de La Vecilla. ==== Edá moderna ==== Durante los siegros XVI/XVII cola puxanza de los [[Conceyu|conceyos]] fixeron el cántaru de madera y la caceta de plata de los ''xueces de'' ''[[Argüeyos|Los Argüellos]]'', güei elementos d'arguyu del pueblu presentes no so escudu. A pesar d'esto, esiste una incógnita la cual apunta a que'l cántaru pertenecióu a los celtas doblando entós la sua edá, anque se suel refugar esta opción debíu al gran bon estáu no que s'alcuentrara ensin restaurase nin calteníu nunas óptimas condiciones, magar que delles instituciones lu afirmar, ensin echase la prueba del [[Carbonu-14|carbonu 14]]. Más tarde cola chegada del [[Arte barrocu|barrocu]] talláronse trés de las estatuas más antigüas presentes na sua igresia: el santísimu Cristu de la paz, la inmaculada concepción y Tomás l'Apóstol; esti postreru perteneciente a la escuela de Juan de Juni guardando un gran valor artísticu dientru del pueblu. ==== Edá contemporánea ==== [[Ficheru:Lauda_sepulcral.png|miniaturadeimagen|Lauda sepulcral del apellíu Getino, trayida pol Padre que recibía esti mesmu nome, a la igresia de Genicera.]] D'antiguo, la escuela del pueblu asitiábase xunto al campusantu. Esta, sirvióu cumo llar a muitos vecinos del pueblu mientras la guerra civil tres quemase la mayoría de las casas; Genicera foi un pueblu bien afeutáu pola guerra, taramiáu polas llamas, inclusive dellos vecinos chegaron a testificar que foi "el fin del mundu". A día de güei, la escuela s'atopa  n'outra zona del pueblu, no chamáu teleclub, no cual ye onde s'axunta la xente pa celebrar conceyos, por causa de qu'en 1977 cerrárase defititivamente cumo escuela. Sobro los [[Década de 1960|años 1960]], l'arcipreste de la zona, conocíu cumo Jesús Manuel Santos, desaposió a la igresia de muitas de las suas reliquias históriques: parte del retablu, la estructura que componía'l coru, dellos cuadros ya intentóu chevase las pinturas romániquas, deixándolas en mala traza, confiesan los vecinos del pueblu. De las construcciones más recién, contémplense'l parque y l'arreglu del teleclub, tres fuentes en diverses partes del pueblu, los dos últimas so la presidencia actual, el remocicáu de la escuela y el cementáu nunu de los caminos llaterales que da accesu a la igresia, so esta mesma presidencia y el remocicáu de la nueva bolera per parte d'unu de los vecinos. === Pueblos xuntaos === ==== Casares ==== [[Ficheru:Pendoneta_funeraria_de_Genicera.png|miniaturadeimagen|Pendoneta funeraria de Genicera]] Los Casares yera un [[Pueblu|pueblu]] próximu a Genicera el cual créyese que finóu no siegru XIX polo que dicen que foi una peste. Tres la peste solo quedóu una muyer la cual tomóu tolas suas pertenencias y posesiones y dirixóuse a Genicera. A la sua muerte, tolas tierras del pueblu de los Casares, heredóulas Genicera xuntándose a las suas tierras comunales. Otra de las teorías que cuentan las xentes del pueblu vecín de Valverde del Curueño, diz que la muyer dirixíase a esti pueblu pero qu'unos arrieros, que diban en direición contraria, escontra Genicera, ufiertioronse a chevala hasta eillí. Asina que, con parada en Genicera, acabóu dexando las tierras. ==== San Esteban d'Ubierzo ==== [[Ficheru:Pendonde_geni.png|miniaturadeimagen|Pendón de Genicera]] Esti pueblu foi de suma importancia durante la edá media porque durante la creación de los conceyos, nesti casu el de los Argüellos, foi'l llugar no que celebrábase en Gran Conceyu del Arbóriu, nome antiguu d'esta comarca. Dizse que xunto al pueblu de Casares, había una ermita dedicada a San Esteban, pero qu'esta nun pertenecía a los Casares, si non que yera parte d'un antiguu pueblu qu'antes finóu (desconozse la fecha) que recibía'l nome de San Esteban d'Ubierzo, dando nome a la collada d'Ubierzo . Cúentase que nos restos que quedaban d'esta ermita, s'alcotróu un cáliz que "supuestamente" foi cheváu al [[Muséu Arqueolóxicu d'Asturies|muséu arqueolóxicu d'Asturies]], y el campanil, que foi treslladáu a la igresia del pueblu de Genicera que más tarde,el cura chevóuselu a paradoriu desconocíu". === Demografía === ==== Persones destacaes ==== {| border="1" {{tablaguapa}} style="margin: 1em auto 34px;" ! Añu ! Nome ! Vocación |- | 1813-1878 | Vicente Díez Canseco | Médicu, escritor y destacáu carlista |- | 1877-1946 | Padre Getino (Nacíu en Valdelugueros) | Párrocu arcipreste y gran escritor |- | ????-1958 | Padre Eleuterio | Párrocu arcipreste, conocíu cumo ''El Obispete de la Mediana'' |- | [[1943]] | Diego Segura (Nacíu en [[Ceuta]]) | Escultor, fotógrafu y escritor |} == Xeografía == [[Ficheru:Escrituras_de_sancenas.png|miniaturadeimagen|Las escrituras de Sancenas. Única copia de los ocho fueyas,dúas que s'amuesan, que s'usaron pa las escrituras nas que Froilán Díez Canseco, viende las tierras del puertu de Sancenas al pueblu de Genicera por 3.000 pesetes, un 23 d'agostu de 1905.]] Genicera atópase nel llamáu Vallico; valle que trema los pueblos de Valderdín, Pedrosa, Llavandera, Genicera y los sumíos pueblos de Casares y San Esteban d'Ubierzo; toudos estos dientru de la reserva de la biosfera de Los Argüellos. El territoriu brutu de Genicera dispón d'un total de 11,21 km² a pesar de que'l pueblu tien un territoriu netu de 59,91 m². De los terrenos esternos al nucleu de población,el más conocíu ye la collada de Ubierzo equivocadamente chamada cumo collada de Valdeteja, onde d'antiguo s'atopaba'l pueblu de los Casares. De las zonas estremeres a esta, atópense los territorios del puertu de Sancenas y Fonfría. Nos terrenos de Sancenas atópense los llamaos trés moyones de Sancenas qu'estremen los conceyos de [[Cármenes]], Valdelugueros y Valdepiélago, nesti casu, un moyón en cada conceyu. === Hidrografía === D'esti pueblu nacen los ríos de la Palera, Gorguera y Fesusán; que desagüen el ríu Valverdín, outro de los ríos que naz en terrén ginato. Nacen tamién los regueros del Truébano y de las Raneras y pertenecen a los sous terrenos las fontes de Sancenas, bien próxima a los moyones, Fucheros,Fejabudo, Arganosa y Doña María, esta úmtima desagua no ríu Curueño. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces llocalidá}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes de la provincia de Llión]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial]] cq81y5x1acu6nq0qe0w1tm5mfygxq6l 0 92389 4527488 4480109 2026-09-12T09:02:40Z Limotecariu 735 4527488 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Alice Ann Munro''' (de nacencia '''Alice Ann Laidlaw'''; {{nym|paréntesis=non}}) foi una narradora [[Canadá|canadiana]], sobremanera de rellatos. Ta considerada como una de les escritores más destacaes de la so dómina en [[llingua inglesa]]. En 2013 diéron-y el [[Premiu Nobel de Lliteratura]]. == Vida personal == Alice Munro nació en [[Wingham]], [[Ontario]], en xunetu de 1931. Vivió primero nuna granxa al oeste d'esa provincia canadiana, nuna dómina de depresión económica; esta vida tan elemental foi decisiva como fonderada en gran parte de los sos rellatos. Conoció bien nuevu a James Munro, na [[Universidá de Western Ontario]], onde exerció trabayos manuales pa pagase los sos estudios. Casar en 1951, y el matrimoniu instalar en [[Vancouver]]. Tuvo la so primer fía a los 21 años. Depués, yá colos sos trés fíes, en 1963 treslladar a [[Victoria (Columbia Británica)|Victoria]], onde rexentó col so home una llibrería. Divorcióse en 1972, y al tornar a la so provincia natal convertir nuna granible escritora-residente na so antigua universidá. Volvió casase en 1976, con Gerald Fremlin. A partir d'entós, consolidó la so carrera d'escritora, yá bien empobinada. == Trayeutoria == Munro empecipiárase de moza con cuentos (escritos dende 1950), escritos nel pocu tiempu que tuviera hasta entós, según publicara dos recopilaciones de rellatos y una novela. Antes de 1976, escribió ''Dance of the Happy Shades'' (1968), los sos primeros cuentos, dalgunos bien tempranos na so vida;<ref>"The writing of those stories stretched over fifteen years", ''The Paris Review'', 1994, AF 137</ref> pero tamién la importante novela ''Les vides de les muyeres'' (1971), y los rellatos enxareyaos ''Something I’ve Been Meaning to Tell You'' (1974). Depués, Munro publicó nueves coleiciones de rellatos ''The Beggar Maid'' (1978), ''Les llunes de Xúpiter'', ''El progresu del amor'' (1986), ''Amistá de mocedá'' y ''Secretos a voces'' (1994). Yá fuera traducida al español nesa década, pero con insuficiente ecu; empezó a ser conocida definitivamente nel sieglu XXI, colos rellatos de ''Odiu, amistá, novialgu, amor, matrimoniu'' (2001) y depués colos de ''Escapada'' (2004), que facilitaron la recuperación de la so obra precedente. Caltuviérase hasta entós como una escritora daqué secreta, pero bien reconocida por dalgunos.<ref>Elvira Lindo, "La vida secreta de Alice Munro", ''El País'', 4-12-2010.</ref> En ''La vista dende Castle Rock'', (2006), Munro fixo un balance de la historia remota de la so familia, en parte escocesa, emigrada al Canadá, y describió llargamente les dificultaes de los sos padres. El so llibru alloñábase un puntu de la so manera espresiva anterior. Daquella, faló de retirase, pero la publicación del escelente ''Demasiada felicidá'' (nuevos cuentos, apaecíos en 2009), desmentir. Amás, en 2012 publicó otru llibru de rellatos —col rótulu ''Dear Life'' (''La mio vida querida'')—, son cuentos más desaposiaos y más centraos nel pretéritu.<ref>A. Muñoz Molina, "Naide como ella", ''El País'', Babelia, 8-12-2012, p. 3; y ''The Guardian'', 11-2012 [http://www.guardian.co.uk/books/2012/nov/25/dear-life-alice-munro-review]</ref> Na so última seición detener nun puñáu d'alcordances personales, que pueden trate como una especie de confesión definitiva de l'autora, pos son "les primeres y últimes coses -tamién les más fieles-, que tengo que dicir sobre la mio propia vida".<ref>Tres los diez rellatos de ''Dear Life'' escribe aparte : "The final four works in this book are not quite stories. They form a separate unit, one that is autobiographical in feeling, though not, sometimes, entirely so in fact. I believe they are the first and last – and the closest – things I have to say about my own life".</ref> Munro, que nun se prodigó na prensa, reconoció l'influxu inicial de grandes escritores —[[Katherine Anne Porter]], [[Flannery O'Connor]], [[Carson McCullers]] o [[Eudora Welty]]—, lo mesmo que de dos narradores: [[James Agee]] y especialmente [[William Maxwell]]. Los sos rellatos curtios centrar nes rellaciones humanes analizaes al traviés de la lente de la vida cotidiana. Por esto, y pola so alta calidá, foi llamada "la [[Anton Chekhov|Chekhov]] canadiana". Foi entrevistada estensamente por ''[[The Paris Review]]'', en 1994. == Premios y reconocencies == Ganó tres veces el premiu canadianu a la creación lliteraria, Governor General's Award. En 1998, ganó'l National Book Critics Circle Award d'Estaos Xuníos por ''L'amor d'una muyer arrogante''. N'España foi premiada col [[Premiu Reinu de Redonda]] en 2005, por Javier Marías, y en 2011 col [[Premiu Nube]] pol so llibru ''Demasiada felicidá''.<ref name="Estandarte11">[http://www.estandarte.com/noticies/premios/premios-nube-_590.html Emilio Ruiz Mateo. ''Premiu Tormenta: Esquivias, Munro...''], ''Estandarte'', 06.06.2011; accesu 29.01.2013</ref> En 2013, foi-y otorgáu'l [[Premiu Nobel de Lliteratura]].<ref>{{cita web |url =https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2013/10/131010_ultnot_nobel_lliteratura_lp.shtml |títulu =La canadiense Alice Munro gana'l Premiu Nobel de Lliteratura |autor =BBC |fecha =10 d'ochobre de 2013 |fechaaccesu = 10 d'ochobre de 2013}}</ref> Tamién ganó'l Giller Prize (en dos causes), el Rea Award, el Lannan Literary Award, el W. H. Smith Literary Award, el Man Booker International Prize y el Premiu Ennio Flaiano. == Obres == * ''Dance of the Happy Shades'', 1968, cuentos. * ''Lives of Girls and Women'', 1971, Lumen, 2011, rellatos enxareyaos. * ''Something I’ve Been Meaning to Tell You'', 1974, rellatos enxareyaos. * ''Who Do You Think You Are?'' o ''The Beggar Maid'', 1978, cuentos. * ''The Moons of Jupiter'', 1982, Debolsillo, 2010, cuentos. * ''The Progress of Love'', 1986, RBA, 2009, cuentos. * ''Friend of My Youth'', 1990, Debolsillo, 2010, cuentos. * ''''Open Secrets'', 1994, RBA, 2008, cuentos. * ''The Love of a Good Woman'', 1998, RBA, 2009, cuentos. * ''Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage'', 2001, RBA, 2007, cuentos. * ''Runaway'', 2004, RBA, 2005, cuentos. * ''The View from Castle Rock'', 2006, RBA, 2008, rellatos enllazaos sobre la so familia. * ''Too Much Happiness'', 2009, Lumen, 2010, cuentos. * ''Dear Life'', 2012, Lumen, 2013, cuentos. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{Socesión|periodu = [[2013]]|predecesor = [[Mo Yan]]|socesor = [[Patrick Modiano]]|títulu = [[Ficheru:Nobel prize medal.svg|25px|center]] [[Premiu Nobel de Lliteratura|Premiu nobel de lliteratura]]}} {{Tradubot|Alice Munro}} {{NF|1931|2024|Munro, Alice}} [[Categoría:Escritores de cuentos de Canadá]] [[Categoría:Novelistes de Canadá]] [[Categoría:Escritores de Canadá]] [[Categoría:Escritores n'inglés]] [[Categoría:Ganadores del premiu Booker Internacional]] [[Categoría:Premiu Nobel de Canadá]] [[Categoría:Canadianos gallardoniaos col Premiu Nobel de Lliteratura]] nc04rmjctnro4avblc7uebb6ebnxjcm 0 92846 4527323 4517713 2026-09-11T16:00:33Z ~2026-49268-22 153380 4527323 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Akiva ben Iosef''' o '''Rabí Akiva''', n’[[Idioma hebréu|hebréu]] '''עקיבא''' {{nym}} foi un [[tanaim|taná]] que vivió a finales del sieglu I y principios del sieglu II. Perteneció a la tercer xeneración de Tanaim. Foi una gran autoridá en materia de tradición Xudía, y unu de los esenciales contribuyentes a la [[Mishná]] y los [[Midrásh|Midrashim]] [[Halajá|Halájicos]]. Ye nomáu nel [[Talmud]] como «Rosh hai Jajamim» ('Cabeza de tolos sabios'). Magar s'escarez de datos históricos independientes de la tradición talmúdica, merez ser llamáu'l padre del xudaísmu rabínicu.<ref>Talmud Ierushalmi Moed iii 47b, Rosh Hashaná i. 56d.</ref> == Biografía == Escarecer de datos históricos fehacientes de Rabí Akiva, más allá del ricu material dau por fontes [[rabín|rabíniques]], fundamentalmente nel [[Talmud]]. Akiva ben Iosef (escritu עקיבא nel Talmud de [[Babilonia]] —Babli—, עקיבה nel Talmud de [[Xerusalén]] —Jer.—, y tamién como עקביה), quien ye de normal llamáu a cencielles Akiva, provién d'una familia comparativamente humilde.<ref>Jer, Ber. iv. 7d, Babli. ibid. 27b.</ref> Un tracamundiu na comprensión del términu ''Zekut Abot'', xuníu a una tradición tocante a Sisera, capitán del exércitu de Hazor, ye la fonte d'otra tradición que fai a Akiva descendiente de Sistera. Según el Talmud el padre foi un prosélitu llamáu Iosef. Saber por tradición qu'Akiva foi na so mocedá un pastor d'oveyes, ignorante de les lleis y tradiciones, un home del pueblu» o ''am hai-aretz'' (Pes. 49b). De la so esposa Raquel tenemos dos cites, la más aceptada identificar como fía de Kalba Sabua, un ricu residente de [[Xerusalén]], que refugó al so xenru, mientres otra noma como suegru a un home común llamáu Joshua. A la edá de 40 años, siendo padre d'una numberosa familia, Akiva decidió allegar a l'academia del so pueblu natal, [[Lod]], dirixida por [[Eliezer ben Hircano]], que foi la única persona qu'Akiva depués designaba como «[[Rabí]]» ('el mio gran' maestru). Estos datos son importantes p'afitar la fecha de la so nacencia. Ye conocíu que nos años 95–96 Akiva yá tenía gran prominencia,<ref>H. Grätz, Gesch. d. Juden, 2d ed., iv. 121</ref> y depués, l'estudió 13 años antes de ser el mesmu un Rabí,<ref>Ab. R. N. l.c.</ref> polo que l'entamu de los sos años d'estudiu tien de ser alredor de los años 75–80 EC. Consecuentemente, si aceptamos la tradición qu'Akiva tenía 40 años cuando empezó los sos estudios de la [[Torá]], tien de nacer ente los años 40 y 50 EC. Fuentes de la crítica bíblica menten que la cifra de «40 años» indica a cencielles que yera mayor que los demás alumnos, una y bones el númberu 40 ye interpretáu como «enforma tiempu», como na frase «40 años nel desiertu». Amás de Eliezer, Akiva tuvo otros maestros, principalmente [[Joshua ben Hanania]] y Nahum de Gimzo. Per un sitiu Rabí Tarfón foi consideráu unu de los maestros de Akiva,<ref>Mishná- Orde Nashim tratáu Ketuvot 84 b</ref> pero depués ''l'alumnu superó al maestru'' y Rabí Tarfón foi unu de los grandes almiradores de Akiva.<ref>Sifre, Num. 75</ref> Probablemente Akiva permaneció en [[Lod]] mientres Eliezer moró ellí, y depués llevó la so propia escuela a Bnei Brak, que quedaba a cinco milles romanes de [[Jaffa|Yafo]] (llugar distante de l'[[Bnei Brak|actual ciudá]]). Akiva tamién vivió dalgún tiempu en Zifrón, l'actual Zafrán. Delles cites menten un viaxe de Akiva a Roma nos años 95-96 EC, acompañáu por Raban Gamliel, Rabbí Elazar ben Azaria y Rabí Yoshua pa solicitar al emperador [[Tito Flavio Domiciano]] qu'anulara los decretos contra los xudíos.<ref>Heinrich Graetz "Geschichte der Juden" Tomu IV páx. 121</ref> Nun llograron axuntase col emperador, pero tres la so muerte, l'emperador [[Nerva]], anuló l'impuestu que teníen de pagar los xudíos. Múltiples rellatos del Talmud tán acomuñaos a esti viaxe. Dientro de los sabios contemporáneos a Rabí Akiva que fueron influyíos pol so pensamientu podemos mentar a Elisha ben Avuia, Eliezer ben Tzodok, Eleazar ben Azaria, [[Gamaliel II]], Yehuda ben Betheira, Iojanan ben Nuri, Rabí Iosei Haglili, Rabí Ismael, Janina ben Dosa, Simón ben Azai y Simón ben Zoma. L'academia de Bnei Brak tuvo gran sonadía, y los sos discípulos fueron numberosos, les cites talmúdicas lleven el númberu hasta 24.000, magar nun hai fontes fidedignes que sofiten esta cifra. [[Ficheru:Akivakever.jpg|thumb|balta de Rabí Akiva en [[Tiberíades]]]]Rabí Akiva yera unu de los miembros más activos del Sanedrín con sede en Yavne, y unu de los collaboradores más cercanos del Nasí Rabán Shimon ben Gamliel de Yavne. Al grupu d'estudiosos nucleados alredor de Akiva denominar "El viñéu de Yavne", dientro de los que se destacar Rabí Ismael ben Elisha.<ref>{{cita llibru|autor=Dubnow, Simón|títulu=Historia Universal del Pueblu Xudíu, tomu III Cap. 1 Item 6|añu=1951|editorial=Buenos Aires: EDITORIAL SIGAL}}</ref> Rabí Akiva tuvo una participación bien activa na [[Rebelión de Bar Kojba|rebelión]] contra l'[[Imperiu romanu]] encabezada por [[Simón bar Kojba]], a quien proclamó [[Mesíes xudíu|Mesíes]]. Foi prindáu polos Romanos y torturáu hasta morrer en [[Cesárea]] nel añu 135.<ref>[http://www.britannica.com/eb/question-11606/51/Akiba-ben-Joseph-died Enciclopedia Británica]</ref> L'acusación foi violar los decretos d'Adriano que prohibíen la enseñanza de la Tora. Rabí Akiva foi torturáu con peñes de fierro calecíos en caldia colos que-y arrincaben la piel y la carne, polo que ye consideráu unu de los 10 mártires del xudaísmu y el so nome ye recordáu nel serviciu de [[Yom Kippur]].<ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=228&letter=M Encyclopedia Xudía]</ref> La tradición cunta que foi torturáu nel momentu de dicir la plegaria del '''Shemá''', qu'afirma la [[Monoteísmu|unicidad divina]], y estendió la pallabra final '''Ejad''' (Unu) hasta finar.<ref>Talmud Bablí Tratáu Berajot 61b</ref> == Discípulos == D'alcuerdu al cómputu de [[Maimónides]], Rabí Akiva pertenez a la tercer xeneración de Tanaim. Dientro de los numberosos discípulos que tuvo, caben destacar de los pertenecientes a la "segunda xeneración": * [[Rabí Meir]] * Rabí [[Iudá ben Ilai]]<ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=632&letter=J&search=Judah%20ben%20ilai Enciclopedia Xudía]</ref> * Rabí [[Shimon bar Yojai]], autor del [[Zohar]] según la tradición * Rabí [[José ben Halafta]], autor del Seder Olam Rabá.<ref>''Yevamot'', 82b; ''Nida'', 46b.</ref> * [[Rabí Nehemiá]], (autor de Mishnat hai-Middot, testu de Xeometría) Rabí Iehuda Hai-Nasi (conocíu como Rabí o Rebí); compilador de la Mishná, foi discípulu de Rabí Meir, quien-y tresmitió les enseñances de Rabí Akiva. Al respective de la primer xeneración de discípulos, el Talmud cúntanos que la mayoría finaron nuna gran epidemia mientres los díes de la [[Sefirat Hai'omer|cuenta del Omer]]. Na fiesta de [[Lag Baomer]] recuérdase la finalización de felicidá plaga.<ref>{{Cita web |url=http://www.jabad.org.ar/notasdetail.asp?nota=si&idnota=141 |títulu=Lag Baomer Jabad Lubavitch Arxentina |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070927235400/http://www.jabad.org.ar/notasdetail.asp?nota=si&idnota=141 |fechaarchivu=2007-09-27 }}</ref> [[Aquila de Sinope]] realizó una nueva traducción del ''[[Tanak]]'' al [[Idioma griegu|griegu]] so la supervisión de Rabí Akiba, siendo ta bien lliteral, a diferencia de la [[Septuaginta]]. Dientro de les diferencies podemos citar la traducción del versículu al respective de la profecía de la muyer mentada en '''Isaías 7:14''', onde la pallabra '''''hai-almah''''' ye traducida como "Muyer nueva" en llugar de "Virxe", como traduz la Septuaginta, yá que la pallabra hebrea pa Virxe ye '''''Betula'''''.<ref>{{cita llibru|autor=Ewert, David (1990)|títulu=A General Introduction to the Bible: From Ancient Tablets to Modern Translations.|url=https://archive.org/details/generalintroduct0000ewer|añu=1990|editorial=Zondervan|id=ISBN 0-310-45371-2}}</ref> == Métodu == La metodoloxía desenvuelta por Akiva taba basada nuna interpretación del testu que daba principal importancia a cada lletra, pallabra y símbolu. D'esta manera, Akiva pudo afaer les lleis tresmitíes por tradición a les necesidaes del so tiempu. Los sos discípulos aplicaron esti acercamientu nos [[Midrásh|Midrashim]] que compilaron. Coles mesmes, Akiva entamó sistemáticamente el conxuntu de lleis (halajot) y tradiciones anteriores de la llei oral ([[Idioma hebréu|hebréu]]: ''Torá she beal pé'' תורה שבעל פה), que yera complexu y bien malo d'entender, dixebrando les lleis de la so exéxesis. Compiló y entamó les lleis en 6 seiciones y subseiciones, d'alcuerdu a la tema en cuestión. Esti sistema foi siguíu por Rabí Meir y el so discípulu, Rabí Iehuda Hai-Nasi, que lo utilizó al escribir la [[Mishná]]. Los trataos del [[Talmud]], al ser comentarios de los trataos de la Mishná, siguen esti orde. La [[exéxesis]] de les lleis les compiló nel [[Midrásh]], desenvolviendo tea métodu, (midrash halájico) y promulgó nueves lleis (halajot) deducíes lóxicamente de les anteriores, constituyendo un cuerpu llegal orgánicu. Esta ye una de les razones poles que-y lo considera fundador del Xudaísmu Rabínicu. El so códigu recibe'l nome de Mishná de Akiva. Iojanan Bar Napá dexónos esta importante cita al respeutu de la composición y edición de la Mishná y otros testos halájicos: {{ cita|Nuesa Mishná vien direutamente de Rabí Meir, la Tosefta de Rabí Nehemiá, el Sifrá de Rabí Ieudá, y el Sifrei de Rabí Simón, pero toos ellos tomaron a Akiva como modelu nos sos trabayos y siguieron el so métodu (tratáu Sanedrín 86a)}} == Idees fundamentales == Akiva nunca escaeció'l so orixe humilde, y esto refléxase nes sos idees, dientro de les que podemos mentar:<ref>{{Cita web |url=http://jinuj.net/articulos_ver.php?id=90 |títulu=Jinuj.net: Rabi Akiva, el so Pensamientu<!-- Títulu xeneráu por un bot --> |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070928141617/http://jinuj.net/articulos_ver.php?id=90 |fechaarchivu=2007-09-28 }}</ref> * Les desigualdaes y [[inxusticia|inxusticies]] esistentes nel mundu creáu nun tienen d'interferir na nuesa creencia, polo que les [[lleis]] nun tienen d'escluyir nin esixir grandes sacrificios a los sectores más probes y débiles nin privilexar a los más poderosos. Por ex., nel casu de les sepultures costoses. * Les lleis civiles pueden interpretase. La llexislación tien de favorecer a los sectores más primíos, como viudes y güérfanos. Por ex. les lleis de Peá dando preferencia a les vilbes y güérfanos na recoyida de les faxines dexaes tras.<ref>http://www.iadb.org/Etica/Documentos/kli_judai.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050909234111/http://www.iadb.org/Etica/Documentos/kli_judai.doc |date=2005-09-09 }} EL XUDAÍSMU RECLAMA EL COMPROMISU COL OTRU Y LA ACCIÓN autor Bernardo Kliksberg</ref> * La muyer tien de ser protexida. Por ex. dictaminó que si los ingresos d'una muyer yeren cimeres al costu del so caltenimientu, la diferencia yera de la so propiedá. * El matrimoniu tien de ser protexíu, polo qu'estableció dures penes contra la infidelidá. * Los comerciantes observantes de la [[Torá]] tienen de ser protexíos poles desventaxa qu'esto implica. Por ex. tienen llindáu'l marxe de ganancia.<ref>{{cita llibru|apellíos=Del Valle|nome=Carlos|editor=Ediciones Sigueme S.A.|títulu=La Misna|edición=Segunda Edición|id=ISBN 84-301-1342-8|páxines=674|capítulu=Orde Cuartu Daños Nesiquin|cita=" Hai dañu cuando esiste un recargu de cuatro pieces en venticuatro"}}</ref> * Les [[Superstición|supersticiones]] tienen de ser erradicadas del xudaísmu porque son una forma d'[[Idolatría]]. == Cites nel Tratáu de Principios == Dalgunes de les cites en Pirke Avot.<ref>{{cita llibru|autor=Seminariu Rabínicu Llatinoamericanu|títulu=SIDUR|añu=1989|editorial=Buenos Aires: Abel Resnik y Fíos|id=ISBN 950-99230-1-X}}</ref> === Xusticia y Benevolencia === La idea d'aplicación estricta de la Llei ye básica nel pensamientu de Rabí Akiva, polo que l'atributu divín de Benevolencia podría entrar en conflictu col de Xusticia. L'enseñó que Dios combina Bondá y Benevolencia con estricta Xusticia.<ref>[[Mishná]] Segundu orde Moed, Tratáu Hagiga 14a</ref> Dixo: {{cita|El mundu ye xulgáu con benevolencia pero tou depende de la mayoría de les nueses aiciones". (Pirke Abot Cap. 3:18)||azure|bold}} Esto ye, Dios ye benevolente, pero el resultáu del xuiciu sobre l'home ta dau por si predominen les nueses bones aiciones sobre les males o viceversa. === [[Llibre albedríu]] === Akiva sostenía enfáticamente la llibertá d'eleición nel Home, n'aparente contradicción cola predestinación. La so máxima al respeutu ta citada nel Pirke Avot: {{cita|Tou ta previstu pero l'home tien el llibre albedríu (Pirke Abot Cap. 3:18)||azure|bold}} Definiendo qu'esta aparente paradoxa a cencielles ta más allá de la capacidá de comprensión del Home. === Normes de vida === Al respective de como conducinos, Rabí Akiva diz: {{cita|La burlla y la frivolidá conducen al home a la inmoralidá. La tradición ye como una valla que salvaguarda la Torá, la beneficencia salvaguarda la riqueza, los votos conducen a l'astinencia, ente que'l silenciu conduz a la sabiduría.(Pirke Abot Cap. 3:17)||azure|bold}} == Cábala == Magar delles fontes minoritaries citar como autor del [[Séfer Ietzirá]],<ref>http://www.maqom.com/journal/paper14.pdf</ref> hai numberoses cites del testu anteriores a él. [[Aryeh Kaplan]] suxer la posibilidá qu'Akiva modificara'l testu, que nesa dómina tresmitíase oralmente, siguiendo'l so métodu de precisión en cada lletra y pallabra.<ref>{{cita llibru|autor=Aryeh Kaplan|títulu=Sefer Yetzirah El llibru de la creación|añu=2002|editorial=Madrid, Equipu Difusor del Llibru S.L.|id=ISBN 84-95593-06-8}}</ref> Al so discípulu, Rabí Shimon bar Iojai, atribúyese-y la redaición del [[Zohar]], testu fundamental na [[Cábala]] xudía. Coles mesmes, Akiva ye mentáu en múltiples testos cabalísticos, como'l Shiur Komá, de Rabí Moshe Cordovero, el [[Sefer hai-Bahir]], y otros. == Rellatos == Esisten múltiples hagadot (rellatos) de Rabí Akiva tantu nel Talmud Ierushalmi como nel Talmud Babli. Vamos Mentar solo dalgunos d'ellos. === Modestia === Un exemplu de la so modestia ye la direutiva sobre'l so entierru dada al so fíu Simón, onde espresamente pide que'l so entierru seya simple, y que'l so siguidores honrar cumpliendo coles lleis de la Torá. El diz:<ref>Talmud Babli Makot 21b</ref> {{cita|Hermanos de la casa d'Israel, escuchenme. Non porque yo seya un estudiosu deben ustedes allegar en gran númberu; esiste xente mas docta que yo. Non porque seya un home ricu, porque hai muncha xente mas rica que yo. La xente del sur conoz a Akiba, pero ¿cuanta xente de la [[Galilea]] conozme?. Los homes conócenme, pero ¿cuantes muyeres y neños conócenme?}} === Fe === Rellata'l Talmud:<ref>Talmud Babli Makot 24b</ref> {{cita|Raban Gamliel, Rabi Eleazar ben Azarya, Rabi Yehoshua y Rabi Akiva xubieron nuevamente a [[Xerusalén]]. Al aportar a Har Hazofim (monte Scopus), resgaron les sos ropes en señal de duelu. Dempués cuando llegaron al monte del Templu, vieron a un foín que salía del llugar del Sacta Sactorum. Ellos empezaron a llorar menos Rabi Akiva que ría. Preguntáron-y: ¿Por que ris?, y él preguntó-yos ¿ Ustedes, por qué lloren? Contestáron-y: Este ye'l llugar sobre'l que ta escritu «y l'estrañu que s'avera tien de morrer» (Bamidbar 1) y agora los foinos caminen sobre esi llugar, como nun vamos llorar.Rabi Akiva contésto-yos: por eso ríu, como ta escritu en Yeshayahu 8 «voi atestiguar con testigos fieles, con Uria el sacerdote y con Zejatria ben Yebarjihu». Los nuesos sabios preguntaron ¿porque ta puestu Uria xunto a Zejaria? Uria vivió mientres el Primer Templu y Zejaria mientres el Segundu Templu. El motivu ye que tán coneutaos el versículu de la profecía de Zejaria col de la profecía de Uria. En Uria ta escritu (Mija 3) «Por tal Razón, pola vuesa culpa, Zión va ser llabrada como un campu, Xerusalén va convertir nuna pila d'escombros y el Monte del Templu va ser como montes cubiertos de monte.» En Zejaria ta escritu (Zejaria 8-4) «Asina dixo'l Dios de los Exércitos, inda se van a sentar vieyos y vieyes nes cais de Xerusalén y l'home col so sofitu na so mano pola so llonxevidá. Y les cais de la ciudá enllenar de neños y neñes que xugaren nes sos cais.» Hasta que nun se cumplió la profecía de Uria tarrecí que nun se diba a cumplir la profecía de Zejaria, pero agora que se cumplió la profecía de Uria, se que la profecía de Zejaria va cumplise. Ellos dixéron-y: “Akiva, consolástinos”}} === Rellación cola so esposa === El Talmud Babli tratáu Shabat 86a cúntanos: {{cita|Rabí Akiva regaló-y una xoya d'oru bien importante a la so esposa. La esposa del Nasí Raban Gamliel vio la xoya, Le dio pesar y protestó al so maríu. Ésti contestó-y: «Si tu fixeres pol mio lo qu'ella fixo por él, yo fixera por ti lo qu'él fixo por ella». (en referencia a qu'ella cortó les sos trences y vender por qu'él pudiera siguir colos sos estudios de Torá) }} === Entrada al Paraísu === El Talmud Babli Tratáu Jaguigá 14.2 cúntanos: {{cita|Cuatro entraron al Pardes, Ben Azái, Ben Zomá, Elisha ben Abuya y Rabí Akiva. Ben Azái reparó y allorió. Ben Zomá reparó y morrió, Elisha ben Abuya cortó les amarres, Rabí Akiva entró en paz y salió en paz. }} La pallabra Pardes n'hebréu puede traducise como xardín, en referencia al paraísu, pero tamién s'interpreta ye'l acrónimu de les cuatro formes d'interpretación de la Torá: :'''P''' por Pshat: Interpretación lliteral :'''R''' por Remez: Interpretación alusiva'l contestu, onde toles lletres dícennos daqué. :'''D''' por Drash: Interpretación Exexética. :'''S''' por Sod: Interpretación secreta o mística. Esta cita tien múltiples interpretaciones, sobremanera cabalístiques.<ref>{{Cita web |url=http://www.halel.org/contenido.asp?idcontenido=98 |títulu=Halel |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070928024447/http://www.halel.org/contenido.asp?idcontenido=98 |fechaarchivu=2007-09-28 }}</ref> La mayoría de los estudios concuerden en tomar esta cita como prueba que Rabí Akiva estudiaba los testos secretos cabalísticos. === Enseñanza de la Torá === Rabí Akiva siguió la enseñanza de la Torá en públicu entá cuando'l gobiernu romanu haber prohibíu con pena de muerte según los decretos d'Adriano. Papus ben Iehuda, alvirtió-y que taba poniendo en riesgu la so vida. Rabí Akiva contestó-y cola siguiente parábola: {{cita|Un foín taba caminando una vegada pela vera d'un ríu, y vio que los pexes nadaben d'un llau al otru. «¿De qué tán fuxendo?», preguntó-y a los pexes. «Escapamos de les redes del pescador», contestáron-y. «Nesi casu vengan y quédense xunto al mio na tierra seca», dixo'l foín. Los pexes contestáron-y «¿A ti ye al que describen como'l más intelixente de los animales?, Nun yes astutu sinón tontu. Si equí na agua que ye onde vivimos tamos en peligru, cuánto más lo taremos na tierra seca, onde seguro vamos morrer».}} Un Midrash cunta que [[Moisés]] preguntó-y a Dios nel Sinai, cuando taba recibiendo la llei, si ta siguiría nel tiempu. Dios amosólu a Moisés l'academia de Rabí Akiba nuna clase colos alumnos, y Moisés nun entendió nada de lo qu'Akiva esplicaba. Nun momentu, unu de los alumnos preguntó-y a Akiba d'onde venía esa llei, y Akiba contestó: Moisés recibir de Dios nel Sinai. Y Moisés aselóse sobre'l futuru de la Halajá. === Enseñanza de los Kethuvim === Respectu al [[Cantar de los Cantares]], Rabí Akiva espresó'l so apreciu asina: {{cita|El mundu enteru nun yera dignu del día en qu'esti Cantar sublime foi dada a Israel.}} (Mishna Yadayim 3:5). <div style="text-align: center; "> <timeline> ImageSize = width:590 height:120 PlotArea = width:570 height:25 left:0 bottom:55 TimeAxis = orientation:horizontal DateFormat = yyyy Period = from:-250 till:2000 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:200 start:-200 ScaleMinor = unit:year increment:50 start:-200 Colors = id:turkiz value:rgb(0,0.76,0.76) id:treaty value:rgb(0.6,0.8,0.6) id:lightgrey value:rgb(0.6,0.8,0.4) id:darkgrey value:rgb(0.6,0.8,0) id:Celadon value:rgb(0.67,1,0.68) id:TeaGreen value:rgb(0.81,0.94,0.75) Define $hx = 15 # shift text to right side of bar PlotData = bar:Leaders color:blue width:20 align:left fontsize:s from:-250 till:0 color:treaty shift:(-10,$hx) text:[[Zugot]] from:0 till:220 color:turkiz shift:(-20,$hx) text:[[Tanaim]] from:220 till:500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text:[[Amoraim]] from:500 till:625 color:darkgrey shift:(-20,$hx) text:[[Savoraim]] from:625 till:1050 color:turkiz shift:(-15,$hx) text:[[Geonim]] from:1050 till:1500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text:[[Rishonim]] from:1500 till:2000 color:treaty shift:(-20,$hx) text:[[Ajaronim]] LineData = layer:front # all lines in front of bars unless stated otherwise from: 50 till: 135 atpos: 65 color:red width:2. Legend = columns:4 left:125 top:25 columnwidth:150 Colors = id:aaa value:red legend:Akiva. </timeline> </div> == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Akiva ben Joseph}} === En castellán === * [http://www.masuah.org/rabi_akiva.htm Biografía en Masuah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070915072937/http://www.masuah.org/rabi_akiva.htm |date=2007-09-15 }} * [http://jinuj.net/articulos_ver.php?id=90 Pensamientu Jinuj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928141617/http://jinuj.net/articulos_ver.php?id=90 |date=2007-09-28 }} === N'inglés === * [https://web.archive.org/web/20080706025358/http://www.chabad.org/277384 A biography of Rabbi Akiva] * [https://web.archive.org/web/20070815015918/http://www.ou.org/chagim/elul/akiva.htm OU.org: Rabbi Akiva, Master of Teshuvah] * [http://www.yarzheit.com/heavensregister/rabbiakiva.htm Photos of Rabbi Akiva's tomb in Tiberias] * [https://web.archive.org/web/20070311131905/http://www.chabad.org/search/keyword.asp?scope=6198&kid=1418 A collection of articles on Rabbi Akiva's teaching] from [https://web.archive.org/web/20040526044623/http://www.chabad.org/ Chabad Knowledge Base] * [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1033&letter=A Jewish Encyclopedia article on Akiba], by Louis Ginzberg. {{NF|?|135}} {{Tradubot|Akiva ben Iosef}} [[Categoría:Mártires xudíos]] [[Categoría:Rabinos]] [[Categoría:Asia nel sieglu II]] [[Categoría:Relixosos y relixoses]] jlb8ywqf9omv8e0ean9ko9ba3foqnie 0 93060 4527518 3908711 2026-09-12T09:24:07Z Limotecariu 735 4527518 wikitext text/x-wiki {{referencies|biografíes|t=20100616}} {{persona}} '''Avril Phaedra Douglas "Kim" Campbell''', conocida como '''Kim Campbell''' {{nym}} ye una abogada y política canadiana. Foi la primer muyer n'aportar como [[Primer Ministru|Primer Ministra]] de [[Canadá]] del [[25 de xunu]] al [[3 de payares]] de [[1993]]. == Biografía == === Carrera política === Impartió [[ciencies polítiques]] na [[Universidá de la Columbia Británica]] y exerció la carrera de derechu mientres dos años antes de dedicase a la [[política]]. En [[1988]] foi electa pal parllamentu federal. === Primer Ministra de Canadá === Sol cargu del Primer Ministru [[Brian Mulroney]], fíxose ministra d'asuntos hindús (1989), Ministra de Xusticia y [[fiscal xeneral]] (1990) y ministra de defensa (1993). Dempués de la [[xubilación]] de Mulroney en xunu de [[1993]], pasó a ser la primer muyer n'ocupar el puestu de Primer Ministru en [[Canadá]]. === Derrota polos lliberales === El so mandatu foi curtiu; el 3 de payares el so partíu sufrió la peor derrota de la so historia y ella arrenunció. {{socesión| títulu=[[Primer Ministru de Canadá]]<br />[[Ficheru:Royal Coat of Arms of Canada (1957–1994).svg|45px]] | periodu=[[1993]] | predecesor=[[Brian Mulroney]]| socesor= [[Jean Chrétien]]}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1947||Campbell, Kim}} {{Tradubot|Kim Campbell}} [[Categoría:Abogaos y abogaes de Canadá]] [[Categoría:Xefes de gobiernu]] [[Categoría:Diplomáticos y diplomátiques de Canadá]] [[Categoría:Autobiógrafos y autobiógrafes]] [[Categoría:Politólogos de Canadá]] [[Categoría:Ministros y ministres de Canadá]] [[Categoría:Politólogos y politólogues]] [[Categoría:Políticos y polítiques de Canadá]] h58z7yufvjtg01lvkfxjn9fr7u6w2f9 0 93168 4527498 4498003 2026-09-12T09:07:21Z Limotecariu 735 4527498 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Anna Helene Paquin''' {{nym}} ye una [[actriz]] [[canadá|canadiano]]-[[Nueva Zelanda|neozelandesa]], ganadora d'un [[Premios Óscar|Óscar]] con tan solu once años. Magar ganar el premiu tan nuevu llogró caltener una carrera coherente, especialmente en cine independiente y televisión, y conocer pola so discreción en redol a la so vida privada. Los sos papeles más populares son el de [[Rogue (cómic)|Rogue]] de la [[Películes de los X-Men|triloxía X-Men]] y el de [[Sookie Stackhouse]] de la serie de televisión ''[[True Blood]]''. == Biografía == Nació en [[Winnipeg]], [[Manitoba]], [[Canadá]], el 24 de xunetu de 1982. Ye fía de Brian Paquin, profesor canadianu d'institutu d'educación física y Mary Paquin (Brophy de soltera) profesora d'inglés y nacida en Nueva Zelanda. Tien un hermanu, Andrew (1977), y una hermana, Katya (1980). Camudar a Lower Hutt en [[Nueva Zelanda]] a los cuatro años d'edá. En Nueva Zelanda estudió en Raphael House Rudolf Steiner School hasta los ocho años y depués cursó l'añu académicu 1994-1995 en Hutt Intermediate School en [[Wellington (Nueva Zelanda)|Wellington]]. En 1995, mientres taba grabando Volando llibre, los sos padres decidieron divorciase. Cuando Anna tenía 15 años, ella y la so madre decidieron treslladase a [[Los Angeles]] pa impulsar la so carrera como actriz. Terminó l'institutu na Windward School, llogrando'l so diploma en xunu de 2000, y dempués treslladóse a [[Nueva York]] onde se matriculó na [[Universidá de Columbia]] hasta que la abandonó un añu dempués pa centrase na so carrera como actriz. Anna siguió viviendo en [[Nueva York]] hasta qu'en 2007, pola mor del rodaxe de ''True Blood'', camudar a [[Venice (Los Angeles)]]. En 2001, adquirió la nacionalidá neozelandesa, talmente que tien doble nacionalidá canadiana y neozelandesa, anque ella manifestó que se considera neozelandesa. Anque s'amuesa reticente a falar de la so vida privada sábese que salió col actor [[Logan Marshall-Green]] dende 2004 hasta 2005. A finales d'esi mesmu añu empezó a salir con [[Kieran Culkin]] hasta 2007, col que trabayara en ''After Ashley'' y en ''[[Margaret (película)|Margaret]]''. Anguaño ta casada col so compañeru de repartu de ''[[True Blood]]'' [[Stephen Moyer]], dambos empezaron a salir pocu dempués de les audiciones pa la serie, que fueron antes del branu de 2007. Nun confirmaron la so rellación hasta febreru de 2009 nuna entrevista pa la revista [[TV Guide]] US y seis meses dempués anunciaron que taben comprometíos<ref>{{cita web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20296172,00.html|títulu=Anna Paquin & Stephen Moyer Are Engaged!|fechaaccesu=6 d'agostu de 2009|autor=People|fecha=5 d'agostu de 2009|idioma=inglés}}</ref> pa casase en [[Malibú]] el 21 d'agostu del siguiente añu.<ref>{{cita web|url=http://www.usmagazine.com/healthylifestyle/news/anna-paquin-and-stephen-moyer-get-married-2010218|títulu=Anna Paquin and Stephen Moyer Get Married!|fechaaccesu=22 d'agostu de 2010|autor=US Magazine|fecha=21 d'agostu de 2010|idioma=inglés}}</ref> En marzu de 2012 la pareya anunció que seríen padres,<ref>{{cita web|url=http://news-briefs.ew.com/2012/04/17/anna-paquin-and-stephen-moyer-expecting-exclusive/|fechaaccesu=18 de marzu de 2010|autor=EW|fecha=17 de marzu de 2012|idioma=inglés}}</ref> dando Anna a lluz a principios de setiembre a un neñu y una neña. El 1 d'abril de 2010, como parte de la campaña publicitaria "''Give a Damn"'' destinada a recaldar fondos pa una organización a favor de los derechos [[LGBT]], almitió públicamente ser [[bisexualidá|bisexual]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100404044940/http://www.advocate.com/Arts_and_Entertainment/Entertainment_News/True_Bloods_Anna_Paquin_Im_Bisexual/ Anne Paquin: "I'm Bisexual"] Advocate.com. Consultáu'l 01-04-2010</ref> En 2008 súpose qu'a la so hermana Katya diagnosticárase-y en 2006 un tumor cerebral contra'l que taba lluchando pola so vida. En 2009 someter a la so cuarta intervención quirúrxica. Esi añu nuna entrevista sobre la so interpretación d'[[Irena Sendler]] en ''[[The Courageous Heart of Irena Sendler]]'' Anna comentó sobre la fortaleza de Irena comparándola cola situación de la so hermana: {{Cita|''Ye un sentimientu d'impotencia, pero coles mesmes tienes que ser fuerte por otra persona, porque si tu tas asustada, nun puede comparase colo asustada que tien que tar esa persona''|Anna Paquin<ref>{{cita web|url=http://www.jewishjournal.com/yom_hashoah/article/a_righteous_role_20090416/|títulu=A Righteous Role|fechaaccesu=25 d'abril de 2009|autor=Naomi Pfefferman|fecha=19 d'abril de 2009|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090422174442/http://www.jewishjournal.com/yom_hashoah/article/a_righteous_role_20090416|fechaarchivu=22 d'abril de 2009}}</ref>}} En delles ocasiones Anna declaró que se considera una persona bien atlética y que suel prauticar la natación, boxéu,<ref>{{cita web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20288676,00.html|títulu=True Blood's Stephen Moyer on Anna Paquin: 'My Girl is Hardcore!'|fechaaccesu=11 de xunetu de 2009|autor=People|fecha=1 de xunetu de 2009|idioma=inglés}}</ref> correr, montar en longboard (monopatín más llargu), allega a clases de Ballet y monta en bici. Ente les sos aficiones tamién s'atopen el puntu, ye siguidora del rugby y gústa-y la fotografía; amás sabe tocar el violonchelu y el pianu y gústa-y cantar. Considérase una adicta al café y al trabayu, como ella mesma diría workaholic,y ye una gran amante de los animales. Ye fan del grupu de música independiente [[Nine Inch Nails]], de [[Fiona Apple]] y de [[The Beatles]]. A lo llargo de los años la so guapura foi reconocíu en delles llistes de revistes como la revista ''Teen People'' qu'en 2002 nomar una de les ''25 estrelles más sexys per debaxo de los 25'', la revista ''Maxim'' dio-y puestu 69 de ''Les 100 persones más sexys'' en 2001,<ref>{{cita web|url=http://www.maxim.com/humor/stupid-fun/77290/2001-hot-100-list.html|títulu=The 2001 Hot 100 List|fechaaccesu=11 de xunetu de 2009|autor=Maxim|fecha=2001|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090723032655/http://www.maxim.com/humor/stupid-fun/77290/2001-hot-100-list.html|fechaarchivu=23 de xunetu de 2009}}</ref> el puestu 50 en 2008,<ref>{{cita web|url=http://www.maxim.com/girls/hot-100/77479/2008hot100.html|títulu=The 2008 Hot 100 List|fechaaccesu=11 de xunetu de 2009|autor=Maxim|fecha=2008|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090706233920/http://www.maxim.com/girls/hot-100/77479/2008hot100.html|fechaarchivu=6 de xunetu de 2009}}</ref> el puestu 84 en 2010,<ref>{{cita web|url=http://www.maxim.com/girls/girls-of-maxim/92660/2010-hot-100.html#17|títulu=The 2010 Hot 100 List|fechaaccesu=16 de mayu de 2010|autor=Maxim|fecha=2010|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100515113128/http://www.maxim.com/girls/girls-of-maxim/92660/2010-hot-100.html#17|fechaarchivu=15 de mayu de 2010}}</ref> y el 76 en 2014,<ref>{{cita web|url=http://www.maxim.com/hot100/2014|fechaaccesu=23 de mayu de 2014|autor=Maxim|fecha=2014|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131023231017/http://www.maxim.com/hot100/2014|fechaarchivu=23 d'ochobre de 2013}}</ref> ente que ''[[AskMen.com]]'' dio-y el puestu 71 d'ente ''Les 99 muyeres más deseyaes'' de 2009<ref>{{cita web|url=http://www.askmen.com/specials/2009_top_99/anna-paquin-71.html|títulu=Top 99 women. 2009 edition|fechaaccesu=11 de xunetu de 2009|autor=Askmen.com|fecha=2009|idioma=inglés}}</ref> y el puestu 79 en 2010,<ref>{{cita web|url=http://www.askmen.com/specials/2010_top_99/anna-paquin-79.html|títulu=Top 99 women. 2010 edition|fechaaccesu=11 de marzu de 2010|autor=Askmen.com|fecha=2010|idioma=inglés}}</ref> tamién apaeció na llista de ''Los famosos más sexys'' de 2010 de la revista ''[[Playboy]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.foxnews.com/slideshow/entertainment/2010/02/11/exclusive-hugh-hefner-unveils-annual-sexiest-celebrities-list?slide=18|títulu=Hugh Hefner's 2010 Sexiest Celebrities|fechaaccesu=11 de marzu de 2010|autor=Fox News|fecha=11 de febreru de 2010|idioma=inglés}}</ref> Tien un [[diastema]] bien visible. Tien dos tatuaxes: una A nel so todíu derechu y un pequeñu círculu na so muñeca izquierda. == Actriz == === Cine === ==== ''The Piano''. L'empiezu d'una carrera ==== En 1991 Anna allegó a l'audición de la película ''The Piano'' pa nun tener que dir a clase esi día y acompañar a la so hermana, que yera la que primeramente se presentaba pal papel de Flora. Foi escoyida pal papel d'una audición de más de 1.000 neñes actrices. Esta película suposo el so debú y foi bien emponderada pola crítica amás de vali-y un [[Óscar a la meyor actriz de repartu]] con tan solu once años, lo que la convirtió na segunda ganadora más nueva d'un Óscar na historia, namái por detrás de [[Tatum O'Neal]]. L'aceptación del premiu foi una de les más singulares de los Óscar yá que cuando Anna xubió al escenariu a recoyer la so estauína quedóse más de 20 segundos<ref>{{cita web|autor=Alfonso Dans|títulu=Anna Paquin, 11, wins Oscar for 'The Piano' - Oscar History (Videu)|url=http://www.ontheredcarpet.com/Anna-Paquin--11--wins-Oscar-for-The-Piano---Oscar-History-Videu/8532959|fechaaccesu=9 de xineru de 2013|obra=Videu|fecha=2 de xunu de 2012|idioma=inglés|cita=Ontheredcarpet.com|apellíu=Heller|nome=Corinne}}</ref> ensin dicir nada y riéndose, faciendo que tol [[teatru Kodak]] rir con ella. Cuando terminó de dicir el so discursu volvió sentase colos sos padres dexando a [[Gene Hackman]] solo nel escenariu ensin una actriz ganadora que llevar a la sala de prensa. Anna ye la primer actriz nacida en Canadá en ganar un Óscar y la única actriz neozelandesa que tien unu. Mientres munchos años caltuvo guardáu'l so Óscar nel armariu por que los sos amigos nun se sintieren incómodos cuando fueren visitala pero anguaño tener a la vista nel so tocador. Otru datu interesante ye que cuando ganó l'Óscar, Paquin superó destacadamente a l'actriz [[Holly Hunter]] qu'interpretó a la so madre na película y resultó esa mesma nueche ganadora del Óscar a la meyor actriz por dicha interpretación y taba tamién nomada na mesma categoría pol so papel secundariu n'otru filme llamáu ''The firm''. Años más tarde, en 2007, Holly foi nomada en ''[[LA Times]]'' una de les actrices en perder un Óscar con más gracia. P'Anna ''The Piano'' supunxo la so primer incursión nel mundu de la interpretación pero pese al Oscar punxo de manifiestu que tamién sería la postrera, pos nun tenía la intención de siguir nel mundu de la interpretación. Nun ye d'estrañar, pos enantes la única ambición profesional que tuviera yera aportar a primer ministra de Nueva Zelanda o abogada. Sicasí debíu al interés qu'amosaron por ella diversos direutores y la prestixosa axencia de representación ''William Morris Agency'' Anna paeció reconsiderar la so postura y decidió siguir la so carrera como actriz. ==== Adolescencia y primeros papeles ==== Tres ''The Piano'' una de les primeres ufiertes foi'l papel de Enola na película de Kevin Costner ''[[Waterworld]]'' (1995), pero finalmente'l papel foi para [[Tina Majorino]]. Anna siguió trabayando en cine en producciones como ''[[Jane Eyre (película de 1996)|Jane Eyre]]'', de [[Franco Zeffirelli]], adautación de la novela de [[Charlotte Brontë]] onde interpretaba a la protagonista na so etapa infantil o en ''[[Fly Away Home]]'', sobre una neña que trataba d'enseñar a un grupu de gansos güérfanos a volar. En 1997 trabayó en ''[[Amistá (película)|Amistá]]'', dirixida por [[Steven Spielberg]], onde tuvo un pequeñu papel como la reina Sabela II d'España, la película ye un drama históricu qu'enceta la tema de la esclavitú y la llibertá. Dempués vendríen papeles en cintes independientes como na adautación al cine de la obra de teatru ''Hurlyburly'': ''[[Hurlyburly]]''; en ''[[A Walk On The Moon]]'' un drama sobre la infidelidá ambientada a finales de los años 60; y ''[[Destinos cruzaos]]'' un drama sobre la vida de 9 persones y la repercusión que les armes de fueu tienen sobre les sos vides. Tamién trabayó na comedia romántica adolescente ''[[She's All That]]''. ==== ''X-Men'': el primer [[Blockbuster (artes audiovisuales)|blockbuster]] y nuevos proyeutos ==== Nun foi hasta que consiguió'l papel de [[Rogue (cómic)|Rogue]] na película ''[[X-Men (película)|X-Men]]'' (2000) cuando llogró nuevamente la reconocencia mundial, dichu papel repitir nes remortines: ''[[X-Men 2 (película)|X-Men 2]]'' (2003) y ''[[X-Men: The Last Stand]]'' (2006) y un cameo na versión cinematográfica de ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' (2014). Sicasí la carrera d'Anna Paquin siguió más venceyada al cine independiente qu'al comercial. En grabando X-Men poner a les órdenes de [[Cameron Crowe]] na aplaudidísima y premiada con un Óscar al meyor guión orixinal ''[[Cuasi famosos]]'' (2000). Anna impresionó tanto al direutor mientres la so audición que desenvolvió más el so personaxe pa la película. Tamién foi dirixida esi añu por [[Gus Van Sant]] en ''[[Finding Forrester]]''. Mientres les vacaciones d'iviernu del so primer añu na Universidá de Columbia (2000) treslladar a Alemaña pa rodar xunto a [[Joaquín Phoenix]] ''[[Buffalo Soldiers]]'', un drama bélicu con tintes de comedia y una fonderada de crítica escontra l'exércitu americanu que foi estrenada nel Festival Internacional de Cine de Toronto en 2001 tan solu trés díes antes de 11-S. Debíu al contestu social surden fuertes crítiques de dellos sectores de la sociedá polo que l'estrenu en cines foi retardáu hasta 2003. En 2002 treslladar a España a grabar la cinta de terror ''[[Darkness (película)|Darkness]]'' del direutor catalán [[Jaume Balagueró]] y unos meses más tarde consigue un papel en ''[[25th Hour]]'' del direutor [[Spike Lee]] xunto a [[Edward Norton]] y [[Philip Seymour Hoffman]], nella interpreta a la problemática alumna pola que Philip Seymour Hoffman siéntese atraíu. Anna sustituyó a [[Brittany Murphy]] dos díes primero qu'empezara el rodaxe. Pa esti papel fixo un [[piercing]] nel embelicu. Nun principiu diba ser la protagonista de ''[[Bully (película)|Bully]]'' (2001), pero per conseyu del so representante decidió salise del proyeutu. Esi añu tamién tuvo venceyada a la película ''Tart'' pero finalmente tampoco apaeció nella. Dempués de ''25th Hour'' llegaría'l rodaxe y l'estrenu de la segunda parte de la saga X-Men titulada ''X-Men 2: X-Men United'', tres la cual en 2005 estrenaría ''[[The Squid and the Whale]]'' na que volvería coincidir con [[Jeff Daniels]] dempués de qu'esti inrterpretara al so padre en ''Volando Llibre'', anque esta vegada foi'l so amante. Con esta cinta, y xunto a los sos compañeros de repartu, ganaría un Gotham Award. Amás la cinta foi nomada al Óscar como meyor guión orixinal. Nel branu de 2005 volvió encarnar a [[Rogue]] en ''[[X-Men: The Last Stand]]'' magar que tuvo a puntu de nun participar una y bones el so contratu nun incluyía una tercer entrega. Anque tornaron tolos actores orixinales hubo un cambéu de direutor yá que [[Bryan Singer]] abandonó la película en plena fase de pre-producción y foi sustituyíu por [[Brett Ratner]]. Magar que nun se volvió falar de manera oficial d'una cuarta entrega, nuna entrevista concedida a IGN Anna espresó'l so deséu de volver encarnar a Rogue, siempres y cuando tenga la oportunidá d'interpretala como una heroína d'aición.<ref>{{cita web|url=http://movies.ign.com/articles/989/989758p1.html|títulu=Paquin Talks X-Men Future|fechaaccesu=16 de xunu de 2009|autor=Matthew Fowler & Jim Vejvoda - IGN|fecha=2 de xunu de 2009|idioma=inglés}}</ref> A finales de 2005 mientres los descansos de ''X-Men: The Last Stand'', empezó'l rodaxe de ''[[Margaret (película)|Margaret]]'', un drama ambientáu en Nueva York, xunto a [[Matt Damon]], [[Mark Ruffalo]] y [[Matthew Broderick]]. La película llevaba dellos años na mesa de montaxe y llegar a considerar una película imposible d'estrenar por cuenta de les múltiples demandes xudiciales qu'había redolada a ella.<ref>{{cita web|url=http://articles.latimes.com/2009/apr/26/entertainment/ca-margaret26|títulu=Kenneth Lonergan's 'Margaret': post-production in a courtroom|fechaaccesu=5 de payares de 2009|autor TIMAR|fecha=26 d'abril de 2009|idioma=inglés}}</ref> Finalmente la productora Searchlight dio pasu a un estrenu bien discretu y llindáu n'EE.XX. a finales de setiembre de 2011.<ref>{{cita web|url= http://blogs.indiewire.com/thompsononhollywood/2010/07/22/black_swan_will_open_the_67th_biennale_di_venezia_on_september_1/|títulu=Black Swan Opens 67th Venice Biennale; American Films Expected; Where's Margaret?|fechaaccesu=23 de xunetu de 2010|autor=Anne Thompson|fecha=22 de xunetu de 2010|idioma=inglés}}</ref> Dende l'estrenu de la tercer entrega de la saga X-Men tendríen que pasar cuatro años por qu'Anna volviera estrenar una película na gran pantalla, yá que ''[[Blue State]]'' (2008), la película de cultu ''[[Trick 'r Treat]]'' (2009)<ref>{{cita web|url= http://extratv.warnerbros.com/2009/10/anna_paquin_horror_flick_goes_straight_to_dvd_trick_r_treat.php|títulu= Anna Paquin Horror Flick Goes Straight to DVD?!| fechaaccesu=11 d'ochobre de 2010|autor= ExtraTV|fecha= 13 d'ochobre de 2009|idioma=inglés}}</ref> y ''[[Open House]]'' (2010)<ref>{{cita web|url= http://www.dreadcentral.com/news/38243/lionsgate-hosts-open-house-august|títulu=Lionsgate Hosts Open House in August |fechaaccesu=11 d'ochobre de 2010|autor=DreadCentral.com |fecha= 28 de xunetu de 2010|idioma=inglés}}</ref> terminaron llanzándose direutamente en DVD. La so siguiente película estrenada en cine foi la comedia indie ''[[The Romantics (película)|The Romantics]]'' que resultó ser un verdaderu fracasu de taquilla, recaldando tan solo 107.000$ n'Estaos Xuníos.<ref>{{cita web|url= http://boxofficemojo.com/movies/?page=daily&id=romantics.htm|títulu= Box Office Mojo: The Romantics| fechaaccesu=11 d'ochobre de 2010|autor= Box Office Mojo|idioma=inglés}}</ref> En 2011 apaeció nun cameo en [[Scream 4]],<ref>{{cita web|url= http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2010/08/anna-paquin-and-kristen-bell-to-appear-in-scream-4/1|títulu=Anna Paquin and Kristen Bell to appear in 'Scream 4'| fechaaccesu=25 d'escoso de 2010|autor= USA TODAY|fecha=25 d'agostu de 2010|idioma=inglés}}</ref> na secuencia d'apertura, y protagonizó [[Margaret (película)|Margaret]]<ref>{{cita web|url= http://www.variety.com/article/VR1118040846?refcatid=13|títulu=Lonergan's Margaret to finally hit theaters| fechaaccesu=4 de setiembre de 2011|autor= Variety|fecha= 3 d'agostos de 2011|idioma=inglés}}</ref> onde'l so trabayu foi especialmente aplaudíu. Tamién llogró papeles de protagonista dos años dempués en ''[[Straight A's]]'', xunto a [[Ryan Phillippe]] y [[Luke Wilson]],<ref>{{cita web|url= http://www.variety.com/article/VR1118041358|títulu=Paquin, Phillippe to star in 'Straight A's'| fechaaccesu=4 de setiembre de 2011|autor= Variety|fecha= 16 d'agostos de 2011|idioma=inglés}}</ref> y al añu siguiente nel primer llargumetraxe de la so compañía productora, una cinta independiete llamada ''[[Free Ride]]''<ref name="Variety_1">{{cita web|títulu=Gigandet joins Paquin in 'Free Ride'|url=http://www.variety.com/article/VR1118044324|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2011|autor=Variety}}</ref> Dempués de muncha especulación [[Bryan Singer]] anunció al traviés de la so cuenta de Twitter qu'Anna volvería encarnar a la mutante Rogue en [[X-Men: Days of Future Past]].<ref>{{cita web|títulu= Bryans Singer Twitter|url=https://twitter.com/BryanSinger/status/295265552375631872|fechaaccesu=26 de xineru de 2013|autor=Bryan Singer}}</ref> Anna foi una de les primeres en rodar les sos escenes gracies a un "buecu" que la HBO fíxo-y mientres el rodaxe de la 6ª temporada de ''True Blood'' pero Mientres el procesu de montaxe'l direutor consideró que la so trama esviaba l'atención de la trama principal y decidió esaniciala dafechu cola ayuda de dellos ''reshoots''. Finalmente solo sobrevivió un pequeñu cameo a la fin de la película. Un añu dempués les sos escenes fueron restauraes pal montaxe llamáu "Rogue Cut", que salió a la venta en [[DVD]], [[Blu-Ray]] y plataformes dixitales<ref>{{cita web|títulu='X-Men': Major change in this summer's 'Days of Future Past' -- EXCLUSIVE|url=http://insidemovies.ew.com/2013/12/20/x-men-days-future-past-rogue-anna-paquin/|fechaaccesu=28 d'avientu de 2013|autor=Entertainment Weekly}}</ref> y que recibió una gran aceptación de crítica y ventes. ==== Dempués de [[True Blood]]==== En 2015 Anna punxo la so voz a una [[Tiranosauriu]] llamada ''Ramsey'' en [[The Good Dinosaur]], una película d'animación de [[Pixar]] ambientada nun mundu nel que los [[dinosaurios]] nunca s'escastaron .<ref>{{cita web|títulu='The Good Dinosaur' reveals its voice cast|url=http://www.ew.com/article/2015/06/12/good-dinosaur-voice-cast-2015|fechaaccesu=12 de xunu de 2015|autor=Entertainment Weekly|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171011073708/http://ew.com/article/2015/06/12/good-dinosaur-voice-cast-2015/|fechaarchivu=2017-10-11}}</ref> Foi la primer película de la compañía en nun llograr beneficios en taquilla. === Televisión === [[Ficheru:Anna Paquin 1.JPG|left|thumb|225px|Estreno ''[[Superman Returns]]'' (2006), pelo castañu]] Anna tamién trabayó en televisión. En 1997 apaeció en ''La boda del mio hermanu'' que suponía la segunda adautación a la televisión de la novela de [[Carson McCullers]] llamada ''Frankie y la boda''. Diez años dempués apaecería na película pa televisión de la [[HBO]] ''[[Sotierra'l mio corazón en Wounded Knee]]'', nel que sería'l so primer papel adultu de tola so carrera. Trátase de l'adautación del best-seller del mesmu nome escritu por [[Dee Brown (escritor)|Dee Brown]]. Nella interpreta a Elaine Goodaley la so interpretación supúnxo-y el regresu al circuitu de premios dende'l Oscar de 1994, siendo nomada como meyor actriz secundaria nuna película pa la televisión nos [[Emmy]] y en categoríes similares nos [[Premiu Globu d'Oru|Globu d'Oru]] y los [[Premios del Sindicatu d'Actores]]. En 2007 Anna xunióse como protagonista a la serie creada por [[Alan Ball (guionista)|Alan Ball]] pa la [[HBO]] ''[[True Blood]]'' y ye l'adautación de les de noveles ''Southern Vampire'' de [[Charlaine Harris]]. Na serie Anna interpreta a [[Sookie Stackhouse]] una camarera de Louisianna cola capacidá de lleer mentes ([[telépata]]) que vive nun mundu compartíu con vampiros y que se siente darréu atraida por Bill, el primer vampiru que llega a la pequeña ciudá en que vive. Pa encetar el personaxe se tiñó el pelo de roxu y sometióse a sesiones d'esprái pa paecer más amorenada. La serie fíxo-y y ganar el so primer Globu d'Oru,<ref name="Golden Globes_1">{{cita web|url=http://www.goldenglobes.org/nominations/year/2008/|títulu=Golden Globes 2008 Winners and nominates|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=Golden Globes Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100818135524/http://www.goldenglobes.org/nominations/year/2008/|fechaarchivu=18 d'agostu de 2010}}</ref> según una nominación a los SAG,.<ref>{{cita web|url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/16th-annual-screen-actors-guild-awards|títulu=SAG Awards 2010 nominates|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=SAG Awards|idioma=inglés}}</ref> Amás en 2010 asitiar como una de les actrices meyor pagaes de televisión al algamar un caxé de $75.000 por episodiu<ref>{{cita web|títulu=Who Earns What on TV? Stars' Pay Deals Revealed|url=http://www.tvsquad.com/2010/08/11/who-earns-what-on-tv-starss-pay-deals-revealed/|fechaaccesu=11 d'agostu de 2010|autor=TVSquad}}</ref> y que llegaría a los 200.000 por episodiu en 2012 y a 275.000 en 2013.<ref>{{cita web|títulu=Who Earns What: TV's Highest-Paid Stars|url=http://www.tvguide.com/PhotoGallery/Highest-Paid-TV-Stars-1069359/1069369|fechaaccesu=21 d'agostu de 2013|autor=TVGuide|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130823020314/http://www.tvguide.com/PhotoGallery/Highest-Paid-TV-Stars-1069359/1069369|fechaarchivu=23 d'agostu de 2013}}</ref> La serie estrenóse en setiembre de 2007, y magar un arranque daqué fluexu consiguió cerrar la temporada como la tercer serie de mayor audiencia de la cadena calteniendo medríes d'audiencia hasta la quinta temporada. En setiembre de 2013, mientres el hiatus ente la 6ª y 7ª temporada, anuncióse que la séptima sería la última temporada.<ref>{{cita web|títulu= HBO's 'True Blood' to end its run in 2014 |url=http://www.usatoday.com/story/life/tv/2013/09/03/hbos-true-blood-to-end-its-run-in-2014/2758667/|fechaaccesu=3 de setiembre de 2013|autor=USAToday}}</ref> En 2009 Anna protagonizó'l nuevu proyeutu de Hallmark Hall of Fame, una película pa televisión titulada ''[[The Courageous Heart of Irena Sendler]]''. Ye una película basada nel llibru escritu por Ana Mieszkowska en 2005 tituláu ''La madre de los neños del holocaustu: la historia de Irena Sendler'', que narra la vida de la polaca [[Irena Sendler]]. En 2012 foi l'actriz escoyida por [[Jane Campion]] pa protagonizar la so mini-serie [[Top of the Lake]],<ref>{{cita web|títulu=Jane Campion on Top of the Lake, Spiritual Thinking, and Elisabeth Moss|url=http://www.vulture.com/2013/03/jane-campion-top-of-the-lake-interview.html|fechaaccesu=18 de marzu de 2013|autor=Vulture}}</ref> pero por cuenta del so embaranzu'l papel protagonista terminó en manes d'[[Elisabeth Moss]]. Esta collaboración supondría'l primer realcuentru de Campion, Paquin y [[Holly Hunter]] dende [[El Pianu]]. El primer proyeutu na pequeña pantalla, dempués de True Blood, va ser ''[[Roots (Miniserie 2016)|Roots]]''. La miniserie va suponer una nueva adautación de la novela [[Raigaños (novela)|homónima]] d'[[Alex Haley]], que va incorporar más material orixinal que la versión de 1977 según material d'investigación, y va estrenase en 2016. Nella Anna va interpretar a Nancy Holte, la esposa d'un oficial de la [[Exércitu Confederáu|Confederación]] con una axenda propia en cuanto al manexu d'esclavos.<ref>{{cita web|títulu='Roots' A+Y Mini Sets Cast: Anna Paquin, Forest Whitaker, Jonathan Rhys Meyers, Derek Luke, Others Take On Iconic Roles|url=http://deadline.com/2015/09/roots-mini-cast-forest-whitaker-anna-paquin-jonathan-rhys-meyers-derek-luke-ae-1201530127/|fechaaccesu=15 de setiembre de 2015|autor=Deadline }}</ref> Tamién tien en desarrollu, al traviés de la so compañía de producción, una miniserie cola HBO. Trátase de l'adautación de la novela de [[Kate Manning]] ''My Notorious Life'', que va ser renomada como ''[[Madame X (Miniserie)|Madame X]]'', onde Anna va interpretar a una [[comadrona]] y defensora del albuertu qu'escupulicia a la victoriana sociedá del [[Nueva York]] del sieglu XIX<ref name="The Wrap_1">{{cita web|títulu= Jack Black, Anna Paquin, Stephen Moyer Developing HBO Miniseries 'Madame X'|url=http://www.thewrap.com/jack-black-anna-paquin-stephen-moyer-developing-hbo-miniseries-madame-x/|fechaaccesu=5 de marzu de 2014|autor=The Wrap}}</ref> === Teatru === Nel campu teatral fixo'l so debú nel off-Broadway en 2001 na producción de ''The Glory of Living'' na que la dirixó'l tamién actor [[Philip Seymour Hoffman]], p'Anna foi una esperiencia perimportante na so carrera como actriz declarando que Phillip ye unu de los dioses del so universu por "''controlar cada unu de los pequeños malos vezos que tengo como actriz ''". Foi nomada pa un premiu Drama Desk y ganó un Theatre World como actriz secundaria pola so actuación. La so segunda incursión teatral sería en Londres con ''This Is Our Youth'' en 2002 xunto a [[Hayden Christensen]] y [[Jake Gyllenhaal]]. Dempués de tornar a Nueva York y tres un periodu alloñada de los escenarios por cuenta de rodaxes de cine vendríen ''Roulette'' y ''The Distance From Here'', dambes en 2004, y ''After Ashley'' en 2005. En 2004 consiguió'l Drama Desk Awards por ''The Distance From Here'' xunto a los sos compañeros de repartu pola meyor interpretación en grupu. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- |- bgcolor="#ff0088" align="center" | colspan="5"| '''Obres de teatru''' |- |- bgcolor="ffcccc" align="center" ! '''Fecha''' || '''Obra''' || '''Teatru''' || '''Personaxe''' |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |15 de payares-22 d'avientu de 2001||''The Glory of Living''||MCC Theater - Nueva York||Lisa |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |15 de marzu-20 d'abril de 2002||''This our youth''||Garrick Theater - Londres||Jessica Goldman |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |15 de febreru-29 de marzu de 2004||''Roulette''||Ensemble Studio Theatre - Nueva York||Jenny |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |6 de mayu-5 de xunu de 2004||''The Distance From Here''||MCC Theater - Nueva York||Shari |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |13 de setiembre de 2004||''24 Hour Plays - South Of The Border''||MCC Theater - Nueva York||Maylene |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |28 de febreru-3 d'abril de 2005||''After Ashley''||Vineyard Theatre - Nueva York||Julie Bell |- |- bgcolor="#ffffcc" align="" |23 d'ochobre de 2006||''24 Hour Plays - The Blizzard''||MCC Theater - Nueva York||Jenny |- |} === Internet === En 2013 Anna fixo'l so debú n'internet cola canal de [[YouTube]] dedicáu a la producción de series de ficción llamáu [[Wigs]]. Protagonizó xunto a [[Maggie Grace]] la serie ''[[Susanna]]'' onde Anna dio vida a Katie, una muyer que sufre una fuerte [[depresión postparto]] que va obligar a la so hermana Susanna a faese cargu del so ñácaru y della mientres intenta permediar les sos nueves obligaciones col so trabayu na banca y los sos sentimientos atopaos sobre la maternidá.<ref>{{cita web|títulu=WIGS Greenlights 'Susanna' Starring Anna Paquin And Maggie Grace|url=http://www.deadline.com/2013/04/anna-paquin-maggie-grace-web-series-susanna-wigs/|fechaaccesu=9 d'abril de 2013 |autor=Deadline}}</ref> La serie foi dirixida pol so creador, Jon Avnet, y [https://www.youtube.com/playlist?list=PLCTP481uj2b9hDHOrepqvQE8soi8oj0J3| estrenó] los 6 primeros episodios el 14 de xunu y los 6 restantes el 21. === Filmografía === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- |- bgcolor="DarkOrchid" align="center" | colspan="5"| '''Filmografía como actriz''' |- |- bgcolor="DarkOrchid " align="center" ! Añu !! Película !! Personaxe !! Notes !! Direutor |- |- bgcolor="Orchid" align="" |style="text-align:center" | '''1993''' ||style="background:Lavender" | ''[[The Piano]]'' ||style="background:Lavender" | Flora McGrath ||style="background:Lavender" | [[Premios Óscar|Óscar]] como [[Oscar a la meyor actriz de repartu meyor actriz de repartu]], 1994||style="background:Lavender" | [[Jane Campion]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''1996''' || style="background:Lavender" |''[[Jane Eyre (película de 1996)|Jane Eyre]]'' || style="background:Lavender" |Mozu Jane Eyre ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | [[Franco Zeffirelli]] |- |- bgcolor="Lavender" |" align="" | ''[[Fly Away Home]]'' || Amy Alden || || [[Carroll Ballard]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''1997''' || style="background:Bisque" | ''[https://web.archive.org/web/20111111150931/https://www.imdb.com/title/tt0119649/ La Boda del mio Hermanu]'' ||style="background:Bisque" | Frankie Addams ||style="background:Bisque" | [[Película pa televisión]], The USA Network || style="background:Bisque" |Fielder Cook |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Amistá (película)|Amistá]]'' || [[Sabela II d'España]] || || [[Steven Spielberg]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |style="text-align:center" | '''1998''' || style="background:Lavender" |''[[Hurlyburly]]'' ||style="background:Lavender" | Donna ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | Anthony Drazan |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="3" style="text-align:center" | '''1999''' || style="background:Lavender" |''[[A Walk on the Moon]]'' ||style="background:Lavender" | Alison Kantrowitz ||style="background:Lavender" | || style="background:Lavender" |[[Tony Goldwyn]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[She's All That]]'' || Mackenzie Siler || || Robert Iscove |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[It's the Rage (película)|It's the Rage]]'' || Annabel Lee || || James D. Stern |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="3" style="text-align:center" | '''2000''' || style="background:Lavender" |''[[X-Men (película)|X-Men]]'' ||style="background:Lavender" | [[Rogue (cómic)|Anna Marie / Rogue]] || style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | [[Bryan Singer]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Cuasi famosos]]'' || Polexia Aphrodisia || || [[Cameron Crowe]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Finding Forrester]]'' || Claire Spence || || [[Gus Van Sant]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2002''' || style="background:Lavender" |''[[Darkness (película)|Darkness]]'' || style="background:Lavender" |Regina || style="background:Lavender" | || style="background:Lavender" |[[Jaume Balagueró]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[25th Hour]]'' || Mary D'Annunzio || || [[Spike Lee]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="3" style="text-align:center" | '''2003''' || style="background:Lavender" |''[[X-Men 2 (película)|X-Men 2]]'' ||style="background:Lavender" | [[Rogue (cómic)|Anna Marie / Rogue]] ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | [[Bryan Singer]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[El castiellu nel cielu]]'' || Sheeta || Voz. [[Película d'animación]].<br />La película ye de 1986 y el doblaxe de 1999. || [[Hayao Miyazaki]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Buffalo Soldiers (película)|Buffalo Soldiers]]'' || Robyn Lee || || [[Gregor Jordan]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |style="text-align:center" | '''2004''' || style="background:Lavender" |''[[Steamboy]]'' || style="background:Lavender" |James Ray Steam || style="background:Lavender" |Voz. [[Película d'animación]]. || style="background:Lavender" |[[Katsuhiro Ôtomo]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2005''' ||style="background:Lavender" | ''[[The Squid and the Whale]]'' ||style="background:Lavender" | Lili ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | [[Noah Baumbach]] |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Joan of Arc]]'' || [[Xuana d'Arcu]] || Voz. [[Película d'animación]] pa televisión, The Hallmark Chanel. || Pamela Mason Wagner |- |- bgcolor="Orchid" align="" |style="text-align:center" | '''2006''' || style="background:Lavender" |''[[X-Men: The Last Stand]]'' ||style="background:Lavender" | [[Rogue (cómic)|Anna Marie / Rogue]] ||style="background:Lavender" | || style="background:Lavender" |[[Brett Ratner]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="3" style="text-align:center" | '''2007''' ||style="background:Lavender" | ''[[Mosaic(película)|Mosaic]]'' || style="background:Lavender" |Maggie Nelson || style="background:Lavender" |Voz ||style="background:Lavender" | Roy Allen Smith |- |- bgcolor="Bisque" align="" | ''[[Sotierra'l mio corazón en Wounded Knee]]'' || Elaine Goodale || [[Película pa televisión]], [[HBO]] || Yves Simoneau |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Blue State]]'' || Chloe Hamon || Productora.|| Marshall Lewy |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="text-align:center" |'''2008 - 2014''' || style="background:Bisque" |''[[True Blood]]''<br />Temporaes: I, II, III, IV, V, VI y VII ||style="background:Bisque" | [[Sookie Stackhouse]] ||style="background:Bisque" | [[Serie de televisión]], [[HBO]]<br /> Protagonista (80 episodios)<br /> [[Globu d'Oru]] a la [[Globu d'Oru a la meyor actriz de serie de TV - Drama|Meyor Actriz de Serie de TV - Drama]], 2009 || style="background:Bisque" |Dellos |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2009''' ||style="background:Bisque" | ''[[The Courageous Heart of Irena Sendler]]'' || style="background:Bisque" |[[Irena Sendler]] ||style="background:Bisque" | [[Película pa televisión]], [[CBS]] || style="background:Bisque" |John Kent Harrison |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Trick 'r Treat]]'' || Laurie || || [[Michael Dougherty]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2010''' || style="background:Lavender" |''[[Open House]]'' ||style="background:Lavender" | Jennie ||style="background:Lavender" | Cameo || style="background:Lavender" |Andrew Paquin |- |- bgcolor="Lavender" align="" |''[[The Romantics (película)|The Romantics]]'' || Lila Hayes || || Galt Niederhoffer |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="4" style="text-align:center" | '''2011''' ||style="background:Lavender" |''[[Scream 4]]'' ||style="background:Lavender" | Rachel Milles ||style="background:Lavender" | Cameo||style="background:Lavender" | [[Wes Craven]] |- |- bgcolor="Bisque" align="" | ''[[Phineas y Ferb]]''<br />Temporada III || Kristen || Voz. [[Serie de televisión]] [[Película d'animación|d'animación]], [[Disney Channel]] <br />1 episodio ||Robert Hughes <br /> Jay Lender |- |- bgcolor="#ccff88" align="" | ''[https://www.imdb.com/title/tt1854349/ The Carrier]'' || Kim || Curtiu || Scott Schaeffer |- |- bgcolor="Lavender" align="" | ''[[Margaret (película)|Margaret]]'' || Lisa Cohen || || [[Kenneth Lonergan]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2013''' || style="background:Lavender" | ''[[Straight A's]]'' ||style="background:Lavender" | Katherine ||style="background:Lavender" | || style="background:Lavender" |James Cox |- |- bgcolor="#ffff88" align="" | ''[[Susanna]]'' || Katie|| [[Serie web]], [https://www.youtube.com/playlist?list=PLCTP481uj2b9hDHOrepqvQE8soi8oj0J3| Canal Wigs] || [[Jon Avnet]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" |'''2014''' ||style="background:Lavender" |''[[Free Ride]]'' || style="background:Lavender" |Christina Milland || style="background:Lavender" |Productora || style="background:Lavender" |Shana Betz |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Lavender" |''[[X-Men: Days of Future Past]]'' || style="background:Lavender" |[[Rogue (cómic)|Anna Marie / Rogue]] || style="background:Lavender" | Cameo || style="background:Lavender" |[[Bryan Singer]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2015''' || style="background:Lavender" |'' [[X-Men: Days of Future Past|X-Men: Days of Future Past. The Rogue Cut]]'' || style="background:Lavender" | [[Rogue (cómic)|Anna Marie / Rogue]]|| style="background:Lavender" |Nuevu montaxe de la película con toles escenes de Rogue || style="background:Lavender" |[[Bryan Singer]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Lavender" |''[[The Good Dinosaur]]'' || style="background:Lavender" | Ramsey||style="background:Lavender" | Voz. [[Animación por ordenador Película d'animación per ordenador]] || style="background:Lavender" | [[Peter Sohn]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2016''' || style="background:Bisque" |''[[Roots (Miniserie 2016)|Roots]]'' ||style="background:Bisque" | Nancy Holt ||style="background:Bisque" | Mini serie [[A&Y]]<br /> Episodiu 4||style="background:Bisque" | [[Bruce Beresford]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Bisque" |''[[Broken (Serie de televisión)|Broken]]'' ||style="background:Bisque" | Gemma ||style="background:Bisque" | Pilotu pa l'[[ABC]], non escoyíu ||style="background:Bisque" | [[Jeremy Podeswa]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2017''' || style="background:Bisque" |''Bellevue'' ||style="background:Bisque" | Annie Ryder ||style="background:Bisque" | Mini serie [[CBC]] ||style="background:Bisque" | Dellos |- bgcolor="Orchid" align="" |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Bisque" |''[[Philip K. Dick's Electric Dreams]]'' ||style="background:Bisque" | Sarah ||style="background:Bisque" | Serie de televisión [[Amazon]] (Antoloxía)<br /> 1 episodiu: Real Life||style="background:Bisque" | Jeffrey Reiner |- |- bgcolor="DarkOrchid" align="center" | colspan="5"| '''Por Estrenar''' |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''2017''' || style="background:Bisque" | ''Alies Grace'' ||style="background:Bisque" | Nancy Montgomery ||style="background:Bisque" | Mini serie [[CBC]]<br /> Post-producción ||style="background:Bisque" | [[Mary Harron]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Lavender" |''The Parting Glass'' ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | Post-producción ||style="background:Lavender" | [[Stephen Moyer]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" | rowspan="1" style="text-align:center" |'''2018''' ||style="background:Lavender" |''Tell it to the bees'' ||style="background:Lavender" | Dr. Jean Markham ||style="background:Lavender" | Post-producción ||style="background:Lavender" | Annabel Jankel |- |- bgcolor="Orchid" align="" | rowspan="1" style="text-align:center" |'''2019''' || style="background:Lavender" |''[[The Irishman (película)|The Irishman]]'' ||style="background:Lavender" | Peggy Sheeran ||style="background:Lavender" | En rodaxe||style="background:Lavender" | [[Martin Scorsese]] |- |- bgcolor="Orchid" align="" |rowspan="2" style="text-align:center" | '''???''' || style="background:Lavender" |''Furlough'' ||style="background:Lavender" | ||style="background:Lavender" | Post-producción ||style="background:Lavender" | Laurie Collyer |- |- bgcolor="Orchid" align="" | style="background:Bisque" | ''[[Madame X (Miniserie)|Madame X]]'' ||style="background:Bisque" | Axie Muldoon ||style="background:Bisque" | Mini serie [[HBO]]<br /> Preproducción<br /> Productora||style="background:Bisque" | [[Lynn Shelton]] |- |} == Direutora == Dientro poco Anna va encarar un nuevu retu profesional al dirixir y escribir la so primer película, que va ser ''[[The Pink Hotel]]''.<ref>{{cita web|títulu=The Pink Hotel Review |url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=457653997634376&id=160511550649913|fechaaccesu=4 d'abril de 2013}}</ref> == Productora == === Paquin Films === Anna fundó al pie del so hermanu Andrew una compañía productora de curtia vida llamada Paquin Films. Con ella ficieron la película [[Blue State]] que s'estrenó nel [[Festival de Cine de Tribeca]] (NY) en 2007 onde llogró bones crítiques pero qu'en pasando por otros festivales de cine la [[MGM]] finalmente decidió sacala direutamente en DVD. === CASM Films === En 2010 fundó '''''SCAMP''''' xunto a Cerise Hallam Larkin, Mark Larkin y el so home Stephen Moyer. La primer película de la productora foi la cinta ''[[Free Ride]]'' (2014) qu'Anna tamién protagonizó.<ref name="Variety_1"/> En 2012 la productora camudó'l so nome a '''''CASM Films''''' y añadió a los sos proyeutos ''[[Spitfire (película)|Spitfire]]'', l'adautación de la novela ''[[The Pink Hotel]]'',<ref>{{cita web|títulu=The Pink Hotel by Anna Stothard to be Adapted Into Film|url=http://forbookssake.net/2012/06/14/exclusive-the-pink-hotel-by-anna-stothard-to-be-adapted-into-filme/|fechaaccesu=14 de xunu de 2012|autor=forbookssake}}</ref> y el curtiu [[Civilianaire Boys' Club]], siendo Anna la direutora de la segunda. Mientres promocionaba ''Free Ride'' na edición de 2013 del ''Hamptons International Film Festival'', Stephen Moyer mentó que la compañía tamién adquiriera los derechos del llibru ''[[Lonely Werewolf Girl]]'' de Martin Miller, y de dos guiones: un drama sobre'l suicidiu llamáu ''[[Columbia (película)|Columbia]]'' y ''[[Twinkle (película)|Twinkle]]'', una comedia sobre un xugador de ḥoquei [[alcohólicu]] que se convierte en profesor de ballet pa neñes de 6 años.<ref>{{cita web|títulu= Cast of "Free Ride" interview at 21st annual Hamptons International FF|url=http://www.youtube.com/watch?v=DFQnpAs6NeI|fechaaccesu=21 d'ochobre de 2012|autor=StarWatchMedia}}</ref> En mayu de 2014 anuncióse que CASM Films acababa de roblar un alcuerdu de 2 años cola [[HBO]] pa desenvolver series y películes amás de qu'Anna protagonizaría l'adautación de la novela ''[[Bury This]]'' de la escritora Andrea Portes<ref>{{cita web|títulu=The Third Man |url=http://www.deadline.com/2014/05/anna-paquin-stephen-moyer-first-look-deal-at-hbo/|fechaaccesu=8 de mayu de 2014|autor=Deadline}}</ref> sobre la que finalmente non se llegó a un alcuerdu nes negociaciones<ref>{{cita web|títulu=Andrea Portes Twitter |url=https://twitter.com/andrea_portes/status/528018249208705025|fechaaccesu=30 d'ochobre de 2014|autor=Twitter}}</ref> En marzu de 2015 The Wrap anunció n'esclusiva que taben desenvolviendo una miniserie sol alcuerdu alcanzáu cola HBO y en colaborazión con [[Jack Black]]. Trátase de l'adautación de la novela de [[Kate Manning]] ''My Notorious Life'', que va ser renomada como ''[[Madame X (Miniserie)|Madame X]]'', onde Anna va interpretar a una [[comadrona]] y defensora del albuertu qu'escupulicia a la sociedá del [[Nueva York]] del sieglu XIX<ref name="The Wrap_1"/> {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- |- bgcolor="#008800" align="center" | colspan="5"| '''Películes producíes por CASM Films''' |- |- bgcolor="#88ff00" align="center" ! Añu !! Película !! Notes !! Escritor!! Direutor |- |- bgcolor="Khaki" align="" | '''2014''' || ''[[Free Ride]]'' || Anna tamién la protagoniza || Shana Betz || Shana Betz |- |- bgcolor="#88ff00" align="center" | colspan="5"| '''En Desarrollu''' |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | rowspan="2"| '''2018''' || ''[https://www.imdb.com/title/tt3205154/ Civilianaire Boy's Club]'' || Curtiu <br /> Post-producción || || Mark Larkin |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" ||The Parting Glass|| Protagonizada por [[Denis O'Hare]] || [[Denis O'Hare]] || [[Stephen Moyer]]<ref>{{cita web|títulu=The Third Man |url=http://lumiere.net.nz/index.php/an-interview-with-denis-ohare/|fechaaccesu=29 de marzu de 2014|autor=Lumiere}}</ref> |- |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | |''[[Madame X (Miniserie)|Madame X]]'' |Mini serie HBO<br />Protagonizada por Anna Paquin |[[Julia Hart]] |[[Lynn Shelton]] |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" |||''Twinkle'' ||Protagonizada por [[Stephen Moyer]]|| |[[Howard Deutch]] |- |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | |''[https://www.imdb.com/title/tt3223026/?ref_=nm_dev_1/ The Pink Hotel]'' |Adautación de la novela del mesmu nome d'Anna Stothard |Anna Paquin |Anna Paquin |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | || ''Proyeutu ensin títulu''<ref>{{cita web|títulu=EXCLUSIVE INTERVIEW: PART 4 STEPHEN MOYER'S FUTURE PROJECTS|url=http://www.trueblood-online.com/exclusive-interview-stephen-moyer-future-projects/|fechaaccesu=8 d'avientu de 2014|autor=True Blood The Vault|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210918102659/https://www.trueblood-online.com/exclusive-interview-stephen-moyer-future-projects/|fechaarchivu=2021-09-18}}</ref> || Trés histories enxareyaes ambietadas en [[Nueva York]] || [[Denis O'Hare]] || |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | || ''Lonely Werewolf Girl'' || Adautación de la novela del mesmu nome de Martin Millar || Joe Ahearne<ref>{{cita web|títulu=Brit shingle on Warp speed |url=http://variety.com/2010/film/news/brit-shingle-on-warp-speed-1118025491/|fechaaccesu=1 de febreru de 2013|autor=Variety}}</ref> || |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | || ''Spitfire'' || || Dan Schaffer || Jake West |- |- bgcolor="LightGoldenrodYellow" align="" | || ''Wildling'' || || || |} == Otros trabayos y apaiciones == En 1994 Anna Paquin grabó un CD llamáu ''La ñariz magnífica y otres maravíes'' d'Anna Fienberg, nel que narraba cuatro histories. Esi mesmu añu foi la imaxe de dellos anuncios de la compañía canadiana NetworkMCI pa los sos servicios de llarga distancia ya Internet. Anna tamién participó nes siguientes llectures: * ''Drug buddy'' de David Folwell. La llectura formaba parte de les MTC's 6@6 series y llevóse a cabu nel Manhattan Theater Club (Nueva York) el 16 de xunu de 2003. Will Frears foi'l direutor. Anna interpretó a Wendy. * ''Manuscript'' de Paul Grellong. Trátase de la presentación del Cape Cod Theatre Project de la obra de Grellong que duró tres díes, dende'l 10 de xunetu de 2003 al 12 de xunetu y fíxose na Falmouth Academy (Nueva York). Tuvo dirixíu por Ethan McSweeny y Anna encargar del papel de Elizabeth Hawkins. * ''Dog sees god: confessions of a teenage blockhead'' de Bert V. Royal, tuvo llugar el 9 de mayu de 2005 nel Westside Theatre (Nueva York), foi dirixíu por Tripp Cullman. Anna lleó la parte de Marcy. En 2012 Anna convertir na imaxe pa la nueva llinia de laques d'uñes d'alta duración de OPI llamada GelColor.<ref>{{cita web|títulu=Anna got Gelled|url=http://www.trueblood-news.com/scan-anna-paquin-in-opi-gelcolor-ad|fechaaccesu=7 de xineru de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120316130603/http://www.trueblood-news.com/scan-anna-paquin-in-opi-gelcolor-ad|fechaarchivu=16 de marzu de 2012}}</ref> == Premios y nomamientos == === Óscar === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#FFFF00" align="center" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película''' || '''Resultáu''' |- |1993||[[Óscar a la meyor actriz de repartu|Meyor Actriz de Repartu]]||''[[The Piano]]''||{{Celda|Ganadora}}<ref>{{cita web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1990-1999/66nominees.html|títulu=Academy Awards 1994 Winners and nominates|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=Academy Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100408200749/http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1990-1999/66nominees.html|fechaarchivu=8 d'abril de 2010}}</ref> |- |} === Globos d'Oru === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#FFFF00" align="center" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película''' || '''Resultáu''' |- |1993||[[Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu|Meyor Actriz de Repartu]]||''[[The Piano]]''||{{Celda|Nomada}} |- |2007||[[Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu de serie, miniserie o telefilme|Meyor Actriz de Repartu de Serie, Miniserie o Telefilme]]||''[[Sotierra'l mio corazón en Wounded Knee|Bury My Heart at Wounded Knee]]''||{{Celda|Nomada}} |- |2008||[[Globu d'Oru a la meyor actriz de serie de TV - Drama|Meyor Actriz de Serie de TV - Drama]]||''[[True Blood]]''||{{Celda|Ganadora}}<ref name="Golden Globes_1"/> |- |rowspan="2"|2009||[[Globu d'Oru a la meyor actriz de serie de TV - Drama|Meyor Actriz de Serie de TV - Drama]]||''[[True Blood]]''||{{Celda|Nomada}} |- | [[Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu de serie, miniserie o telefilme|Meyor Actriz de Repartu de Serie, Miniserie o Telefilme]]|| ''[[The Courageous Heart of Irena Sendler]]'' ||{{Celda|Nomada}} |- |} === Otros premios y nominaciones === * 1994 - [[LAFCA|LAFCA Awards]] (Premios de la asocicación de críticos de Los Angeles) a la meyor actriz de repartu por ''[[The Piano]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.lafca.net/years/1993.html|títulu=LAFCA Winners|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=LAFCA|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304040500/http://www.lafca.net/years/1993.html|fechaarchivu=2016-03-04}}</ref>(Gallardón compartíu con [[Rosie Pérez]]). * 1994 - [[FCCA Awards]] (Premiu del círculu de críticos de cine d'Australia) Meyor actriz secundaria por ''[[The Piano]]''. * 2001 - [[Online Film Critics Society Awards]] - Meyor repartu por ''[[Cuasi famosos]]'' xunto a [[Fairuza Balk]], [[Billy Crudup]], Patrick Fugit, [[Philip Seymour Hoffman]], [[Kate Hudson]], [[Jason Lee]], [[Frances McDormand]] y Noah Taylor.<ref>{{cita web|url=http://ofcs.rottentomatoes.com/pages/awards/2000awards|títulu=OFCS Winners|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=OFCS|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080519110829/http://ofcs.rottentomatoes.com/pages/awards/2000awards|fechaarchivu=19 de mayu de 2008}}</ref> * 2005 - [[Gotham Awards]] al meyor repartu por ''[[The Squid and the Whale]]'' compartíu con [[Jeff Daniels]], [[Laura Linney]], Jesse Eisenberg, Owen Kline y [[William Baldwin]].<ref>{{cita web|url=http://www.altfg.com/blog/awards/gotham-awards-2005/|títulu=15th Gotham Awards – 2005|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=alt filme guide|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100817090453/http://www.altfg.com/blog/awards/gotham-awards-2005/|fechaarchivu=17 d'agostu de 2010}}</ref> * 2008 - [[Satellite Awards]] a la meyor actriz de serie dramática por ''[[True Blood]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.pressacademy.com/satawards/awards2008.shtml|títulu=Satellite Awards 2008 Winners|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=Satellite Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100125230045/http://www.pressacademy.com/satawards/awards2008.shtml|fechaarchivu=25 de xineru de 2010}}</ref> * 2009 - [[Scream Awards]] - Meyor actriz nuna película de terror o serie por ''[[True Blood]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.spike.com/event/scream2009/page/vote/category/33661|títulu=Scream Awards 2009 Winners|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=Scream Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100326014847/http://www.spike.com/event/scream2009/page/vote/category/33661|fechaarchivu=26 de marzu de 2010}}</ref> * 2009 - [[Satellite Awards]]: Premiu especial al meyor repartu por ''[[True Blood]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|títulu=Satellite Awards 2009 Winners|fechaaccesu=5 de xunetu de 2010|autor=Satellite Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100928163211/http://pressacademy.com/satawards/awards2009.shtml|fechaarchivu=28 de setiembre de 2010}}</ref> * 2010 - [[Scream Awards]]: Meyor actriz de terror por ''[[True Blood]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.spike.com/event/scream/page/vote/category/39550/best-horror-actress|títulu=Scream Awards: meyor actriz de terror|fechaaccesu=17 d'ochobre de 2010|autor=Scream Awards|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101021053411/http://www.spike.com/event/scream/page/vote/category/39550/best-horror-actress|fechaarchivu=21 d'ochobre de 2010}}</ref> * 2011 - [[Scream Awards]]: Meyor repartu por ''[[True Blood]]''<ref>{{cita web|url=http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-ensemble|títulu=Scream Awards: meyor repartu|fechaaccesu=19 d'avientu de 2011|autor=Scream Awards|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111206213904/http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-ensemble|fechaarchivu=6 d'avientu de 2011}}</ref> * 2012 - London Critics' Circle Film Awards: Meyor actriz por [[Margaret (película)|Margaret]] (premiu compartíu con [[Meryl Streep]]).<ref>{{cita web|url=http://www.variety.com/article/VR1118048886?refcatid=13|títulu=London Critics drawn to 'The Artist'|fechaaccesu=19 de xineru de 2012|autor=Variety |idioma=inglés}}</ref> * 2012 - International Cinephile Society Awards: Meyor actriz por [[Margaret (película)|Margaret]].<ref>{{cita web|url=http://icsfilm.org/index.php|títulu=2012 ICS AWARD NOMINEES|fechaaccesu=22 de xineru de 2012|autor=ICS|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130116210659/http://icsfilm.org/index.php|fechaarchivu=16 de xineru de 2013}}</ref> * 2013 - Premiu a toa una carrera del Fort Lauderdale International Film Festival<ref>{{cita web|url=http://www.examiner.com/article/fliff-28-promises-more-stars-films-parties-and-a-brand-new-location|títulu=FLIFF 28 promises more stars, films, parties and a brand new location|fechaaccesu=17 d'ochobre de 2013|autor=Examiner|idioma=inglés}}</ref> === Nominaciones === * 1997 - [[YoungStar Awards]] - Meyor interpretación por una actriz nueva nuna película dramática por ''[[Fly Away Home]]''. * 1997 - [[Young Artist Awards]] - Meyor interpretación nuna película Nueva actriz principal por ''[[Fly Away Home]]''. * 1998 - [[Young Artist Awards]] - Meyor interpretación nuna TV Movie/Pilotu/Mini serie - Nueva actriz principal por ''[[The Member of the Wedding]]''. * 1999 - [[YoungStar Awards]] - Meyor interpretación por una actriz nueva nuna película dramática por ''[[A Walk on the Moon]]''. * 2000 - [[Young Artist Awards]] - Meyor interpretación nuna película Nueva actriz principal por ''[[A Walk on the Moon]]''. * 2001 - [[Premios del Sindicatu d'Actores]] - [[Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu|Meyor repartu]] por ''[[Cuasi famosos]]'', compartíu con [[Fairuza Balk]], [[Billy Crudup]], Patrick Fugit, [[Philip Seymour Hoffman]], [[Kate Hudson]], [[Jason Lee]], [[Frances McDormand]] y Noah Taylor. * 2001 - [[Premios Saturn]] - Meyor interpretación por un actor nuevu por ''[[X-Men]]''. * 2001 - [[MTV Movie Award|Premiu MTV de Cine]] al meyor equipu en pantalla por ''[[X-Men (película)|X-Men]]'', compartíu con [[Halle Berry]], [[Hugh Jackman]] y [[James Marsden]]. * 2001 - Actriz favorita [[Blockbuster]] de ciencia ficción, por ''[[X-Men (película)|X-Men]]''. * 2003 - [[Teen Choice Awards]] - Eleición a la meyor química nuna película por ''[[X-Men 2]]'', compartíu con [[Shawn Ashmore]]. * 2004 - [[MTV Movie Awards|Premiu MTV de Cine]] - Meyor besu por ''[[X-Men 2]]'', compartíu con [[Shawn Ashmore]]. * 2007 - [[Emmy Awards]] - Meyor actriz de repartu en miniserie o serie fecha pa televisión por ''[[Sotierra'l mio corazón en Wounded Knee]]''. * 2008 - [[Premios del Sindicatu d'Actores]] - [[Premiu del Sindicatu d'Actores a la meyor actriz de televisión - Miniserie o telefilme|Meyor actriz de televisión - Miniserie o telefilme]] por ''[[Sotierra'l mio corazón en Wounded Knee]]''. * 2009 - [[Premios A-list]] (Premios de la revista Bravo) - Momentu más sexy de la televisión pol peisodio 7- ''Burning house of love'' de [[True Blood]], compartíu con [[Stephen Moyer]]. * 2009 - [[Premios Saturn]] - Meyor actriz de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2009 - [[Teen Choice Awards]] - Estrella femenina de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2009 - [[Portal Awards]] - Meyor actriz de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2009 - [[GoldDerby TV Awards]] - Meyor actriz de drama por ''[[True Blood]]''. * 2010 - [[People's Choice Awards]] - Meyor actriz dramática de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2010 - [[Premios del Sindicatu d'Actores]] - [[Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu de televisión - Drama|Meyor repartu de televisión - Drama]] por ''[[True Blood]]'' compartíu con [[Chris Bauer]], Mehcad Brooks, Anna Camp, [[Nelsan Ellis]], [[Michelle Forbes]], Mariana Klaveno, [[Ryan Kwanten]], [[Todd Lowe]], Michael McMillian, [[Stephen Moyer]], [[Jim Parrack]], Carrie Preston, [[William Sanderson]], [[Alexander Skarsgård]], [[Sam Trammell]], [[Rutina Wesley]] y [[Deborah Ann Woll]]. * 2010 - [[Premios Saturn]] - Meyor actriz de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2010 - [[Teen Choice Awards]]: ** Actriz de Televisión: fantasía/ciencia ficción por ''[[True Blood]]''. ** Estrella femenina de televisión por ''[[True Blood]]'' * 2010 - [[Satellite Awards]]: Meyor actriz dramáica por ''[[True Blood]]''.<ref>{{cita web|url=http://www.pressacademy.com/NominationsRelease.pdf|títulu=SATELLITE AWARDS™ SALUTE DIVERSE ARTISTIC ACHIEVEMENTS OF 2010 NOMINEES|fechaaccesu=2 de dicbre de 2010|autor=Satellite Awards|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101214112926/http://www.pressacademy.com/NominationsRelease.pdf|fechaarchivu=14 d'avientu de 2010}}</ref> * 2011 - [[Premios Saturn]]: Meyor actriz de televisión por ''[[True Blood]]''. * 2011 - [[Teen Choice Awards]]: Meyor actriz de serie * 2011 - [[Chicago Film Critics Association]] Awards: Meyor actriz por [[Margaret (película)|Margaret]].<ref>{{cita web|url=http://www.chicagofilmcritics.org/index.php?option=com_content&view=article&id=62&Itemid=60|títulu=2011 - Winners of the 23rd Annual Chicago Film Critics Awards (in bold) - Announced Dec. 19, 2011|fechaaccesu=19 d'avientu de 2011|autor=Chicago Film Critics|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111224152336/http://www.chicagofilmcritics.org/index.php?option=com_content&view=article&id=62&Itemid=60|fechaarchivu=24 d'avientu de 2011}}</ref> * 2012 - [[Teen Choice Awards]] - Meyor actriz de serie de televisión Fantasy/Sci-Fi por ''[[True Blood]]''. * 2014 - IAWTV Awards: Meyor Actriz de serie dramática por ''[[Susanna]]''<ref>{{cita web|url=http://www.iawtv.org/nominees-for-the-2014-iawtv-awards/|títulu=Nominees|fechaaccesu=13 d'avientu de 2013|autor=IAWTV|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.iawtv.org/nominees-for-the-2014-iawtv-awards/|fechaarchivu=28 de payares de 2015}}</ref> == Otres reconocencies == * El personaxe de [[Rogue (cómic)|Rogue]] de los cómics mientres años nun tuvo un nome humanu asina que-y punxeron el d'Anna Marie n'honor a Anna Paquin. * En 2005 apaeció nel puestu 93 del programa de ''Les 100 Meyores Estrelles Infantiles'' de la canal [[VH1]]. * Apaeció nel puestu 14 de los 15 canadianos que faen que les coses asocedan en Hollywood, na ''3ª llista añal de los famosos más poderosos'' de ''Canadian Business'' (2007).<ref>{{cita web|url=http://www.canadianbusiness.com/after_hours/lifestyle_activities/article.jsp?content=20070918_19905_19905&page=1|títulu=The Celebrity Power List: How they shine|fechaaccesu=11 de xunetu de 2009|autor=Canadian Business|fecha=24 de setiembre de 2007|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080329154233/http://www.canadianbusiness.com/after_hours/lifestyle_activities/article.jsp?content=20070918_19905_19905|fechaarchivu=29 de marzu de 2008}}</ref> * En 2008 ''MovieFone'' dio-y el puestu 13 de les ''25 meyores estrelles infantiles de tolos tiempos''. * En 2008 ''USA Today'' considerar la ''Meyor interpretación femenina del añu en televisión'' por ''True Blood''.<ref>{{cita web|títulu="USA Today no meyor del 2008"|url=http://www.usatoday.com/life/television/reviews/2008-12-21-year-in-review_N.htm|fechaaccesu=22 d'avientu de 2008|autor=USA Today}}</ref> * En 2009 la revista ''[[Forbes]]'' considerar la séptima de ''Les 10 estrelles del añu que más rápidu crecieron''.<ref>{{cita web|url=http://www.forbes.com/2009/06/06/the-fastest-rising-stars-business-media-rising-stars_slide_8.html|títulu=The Year's 10 Fastest-Rising Stars|fechaaccesu=8 de xunu de 2009|autor=Lauren Streib and Taylor Lasley - Forbes|fecha=8 de xunu de 2009|idioma=inglés}}</ref> * En 2011 ''The Village Voice'' considerar la meyor actriz del añu pol so papel en [[Margaret (película)|Margaret]] na so votación añal de cine compuesta por más de 100 de los críticos cinematográficos más relevantes.<ref>{{cita web|url=http://www.villagevoice.com/filmpoll/cat/actress/2011/|títulu=Year-End Film Poll — 2011. Actress|fechaaccesu=26 d'avientu de 2011|autor=The Village Voice|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120629120158/http://www.villagevoice.com/filmpoll/cat/actress/2011/|fechaarchivu=29 de xunu de 2012}}</ref> * La revista ''LAWeekly'' tamién votó a Anna Paquin<ref>{{cita web|url=http://www.laweekly.com/filmpoll/cat/actress/2011/|títulu=Film Poll — 2011:Actress|fechaaccesu=7 de xineru de 2012|autor=LAWeekly|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120116222050/http://www.laweekly.com/filmpoll/cat/actress/2011/|fechaarchivu=16 de xineru de 2012}}</ref> como la meyor actriz del añu pol so papel en [[Margaret (película)|Margaret]]. * En 2014 la Revista ''[[The Advocate]]'' nomar finalista a ''Persona del Añu'' pol so defensa de la identidá bisexual y la so llucha contra los estereotipos negativos.<ref>{{cita web|url=http://www.advocate.com/year-review/2014/11/06/person-year-finalists?page=0,8|títulu=Person of the Year: The Finalists|fechaaccesu=6 de payares de 2014|autor=The Advocate|idioma=inglés}}</ref> == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1982||Paquin, Anna}} {{Tradubot|Anna Paquin}} [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de cine de Nueva Zelanda]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Nueva Zelanda]] [[Categoría:Actores y actrices de voz de Nueva Zelanda]] [[Categoría:Persones de Winnipeg]] [[Categoría:Ganadores del Globu d'Oru a la meyor actriz dramática (televisión)]] [[Categoría:Ganadores del premiu Óscar a la meyor actriz de repartu]] [[Categoría:Ganadores del Theatre World Award]] jymqqzm4lsx1hg9yb0zqam6bt0yv7er 0 93894 4527354 4515628 2026-09-11T16:20:59Z ~2026-49268-22 153380 4527354 wikitext text/x-wiki {{monte}} El '''Shisha Pangma''',<ref>Potterfield, Peter; Viesturs, Ed; Breashears, David (2009). ''Himalayan Quest: Ed Viesturs Summits All Fourteen 8,000-Meter Giants''. National Geographic. p.137 ISBN 1-4262-0485-X.</ref><ref>Spelled "Shisha Pangma" in Messner, Reinhold (1999). ''All 14 eight-thousanders''. Mountaineers Books. p.105. ISBN 0-89886-660-X.</ref> tamién conocíu como '''Gosainthān''', ye'l decimocuartu monte más altu de la Tierra y coles sos 8.013 msnm., el más baxu de los catorce [[ochomil|ochomiles]]. Foi'l postreru de tolos picos mayores de 8.000 metros en ser esguiláu, debíu, esencialmente, a la so situación aisllada, dafechu nel interior de la rexón del [[Tíbet]], y por cuenta de les continues restricciones pa esguilaes y visites impuestes pol gobiernu de [[China]] y poles autoridaes llocales de la [[Rexón Autónoma del Tíbet]]. == Denominación == Hai delles teoríes sobre'l significáu del orixe del nome del monte. El xeólogu [[Toni Hagen]] esplica'l nome nel sentíu d'una "llanura cubierta de yerba" o "prau" (''Pangma'') percima d'una "cresta" o "cordal" (''shisha'' o ''Chisa'') nel dialeutu llocal [[tibetanu]], significando, en traces xenerales, la "cresta o cordal sobre la llanura de yerba".<ref>{{cita publicación | apellíu1=Dyhrenfurth | nome1=Günther. O. | apellíu2=Dyhrenfurth | nome2=Norman | títulu=Shisha Pangma | publicación=Mountain | editorial=[[Youth Hostels Association (England & Wales)]] | númberu=53–64 | añu=1977 | páxina=47 }}</ref><ref>{{cita llibru | apellíu = Baume | nome = Louis | títulu = Sivalaya: explorations of the 8000-metre peaks of the Himalaya | url = https://archive.org/details/sivalayaexplorat0000baum | editorial = The Mountaineers | añu = 1979 | allugamientu = Seattle | páxines = [https://archive.org/details/sivalayaexplorat0000baum/page/131 131]–132 | isbn = 0-916890-71-6 }}</ref> Per otra parte, l'estudiosu del Tíbet, [[Guntram Hazod]] faise ecu d'una hestoria local qu'esplica'l nome del monte tocantes al so significáu lliteral nel idioma tibetanu: ''shisha'', que significa "carne d'un animal que morrió por causes naturales"; y ''sbangma'', que significa "restos de malta sobrantes de la fabricación de cerveza." Según la tradición llocal, un añu que se produció una fuerte nevada, mató a la mayoría de los animales nos praos y tou lo que les persones que vivíen cerca del monte teníen pa tratar de sobrevivir yera comer la carne de los animales muertos y los restos de la malta sobrante de la fabricación de cerveza, polo que'l monte foi nomada shisha Pangma (''shisha sbangma''), significa "la carne de los animales muertos o residuos de malta".<ref>{{cita llibru | apellíu=Hazod | nome=Guntram | capítulu=bKra shis 'od 'bar. On the History of the Religious Proteutor of the Bo dong pa | páxina=[https://archive.org/details/tibetanmountaind0006inte/page/n66 65] | editor-last=Blondeau | editor-first=Anne-Marie | títulu=Tibetan mountain deities, their cults and representations: papers presented at a panel of the 7th seminar of the International Association for Tibetan Studies, Graz, 1995 | url=https://archive.org/details/tibetanmountaind0006inte | editorial=Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften | añu=1998 | isbn=978-3-7001-2748-2 }}</ref> En llinguaxe [[sánscritu]], el nome “Gosainthan” significa “llugar onde habita'l santu” o “moríada de Dios”.<ref name="Baume130">Baume, 1979, op. cit. pp 130-134</ref> == Xeografía == El Shisha Pangma ta allugáu na zona centro-meridional del [[Tíbet]], a tan solo cinco quilómetros de la frontera con [[Nepal]]. Ello ye que trátase del únicu ochomil que s'atopa asitiáu íntegramente en territoriu chinu. Ye tamién el picu más altu del cordal [[Jugal Himal]], que se considera comúnmente un allongamientu del macizu de [[Langtang]] Himal.<ref name=aaj_1985/> El Jugal / Langtang Himal estiéndese a entrambos llaos de la frontera ente'l Tíbet y Nepal. Yá que el Shisha Pangma ta asitiáu sobre'l pandu del Tíbet, na zona norte del Himalaya y muncho más lloñe del terrén más baxu de Nepal (l'altitú media del Tibet ta en redol a los 4.500 msnm), el monte tien un relieve vertical muncho menos destacáu que la mayoría de los grandes picos del Himalaya. El Shisha Pangma cuenta, amás del picu más altu, que constitúi'l cume principal, afitada nun mapa recién de China a 8.012 metros (otres fontes sostienen que l'altitú ye de 8.013 y 8.027 m), otros dos visos distintivos y llixeramente inferiores: el cume central o media (cume que d'alcuerdu a distintes fontes mide 7999 m, 8008 m o 8013 m) y el Picu Occidental, o cume occidental, con 7.950 o 7.966 m. == Ascensos ya intentos d'esguilada == Hasta 2009, 24 persones morrieren esguilando'l Shisha Pangma, incluyendo a [[Alex Lowe]] y [[Dave Bridges]] (dambos d'Estaos Xuníos) en 1999 y el veteranu alpinista portugués [[Bruno Carvalho]]. Sicasí, el Shisha Pangma ye unu de los ochomiles "más fáciles" d'esguilar. La ruta normal xube pola aresta de la cara noroeste, siguiendo la ruta conocida como ("Vía del Norte"), y cuenta con un accesu relativamente fácil hasta'l campu base, hasta onde, curiosamente, puede aportase ensin problemes en vehículu touterrén, magar que ta asitiáu en redol a los 5.000 m. d'altitú, gracies a les facilidaes qu'apurre la llanura del pandu del Tíbet. Les rutes na cara suroeste, muncho más pronunciaes, son téunicamente más esixentes y traen un ascensu de más de 2.000 m. al traviés d'una rimada que llega a algamar los 50 graos d'enclín. === Primer ascensu === El Shisha Pangma foi esguiláu per primer vegada al traviés de la ruta del Camín del Norte'l 2 de mayu de 1964 por una espedición china empobinada por [[Xǔ Jing]] 许 竞. Amás de Xǔ Jing, l'equipu qu'algamó con ésitu'l cume incluyía a los montañeros [[Zhāng Junyan]] 张俊 岩, [[Wang Fuzhou]] 王富洲, [[Wu ZongYue]] 邬 宗 岳, [[Chén San]] 陈 三, [[Soinam Dorje]] (El soǒnán Duoji 索南多吉), [[Chéng Tianliang]] 程天亮, [[Migmar Zhaxi]] (Mǐmǎ Zhaxi 米马扎西), [[Dorje]] (Duoji 多吉) y [[Yun Deng]] 云.<ref name="Baume130"/> === Posteriores intentos y ascensos === * 1980, el 7 de mayu, consíguese'l Segundu ascensu con ésitu al traviés de la "Ruta Norte", realizáu por dos cordaes d'un equipu alemán compuestes, la primera, por Michl Dacher, Wolfgang Schaffert, Gunter Sturm and Fritz Zintl, y la segunda por Sigi Hupfauer and Manfred Sturm, qu'algamen el cume'l 12 de mayu.<ref name="ScottMacIntyre">Scott &amp; MacIntyre <!-- need page # --></ref> * 1980, el 13 d'ochobre realiza'l tercer ascensu con ésitu al traviés de la cara ruta pela cara norte de los escaladores Ewald Putz y Egon Obojes, como parte d'un equipu formáu por una espedición austriaca.<ref name="SM303-306">Scott & Macintyre 2000, op. cit., pp 303-306</ref> * 1981, el 30 d'abril, consíguese'l cuartu ascensu gracies a una espedición xaponesa de muyeres ente que les sos integrantes figuren [[Junko Tabei]], Rinzing Phinzo and Gyalbu Jiabu.<ref name="SM303-306"/> * 1981, el 28 de mayu, [[Reinhold Messner]] y Friedl Mutschlechner realicen el 5º ascensu con ésitu pela ruta habitual, como parte d'una espedición austriaca al monte.<ref name="SM303-306"/> * 1982, el 28 de mayu, consíguese'l primer ascensu en [[estilu alpín]] de los británicos [[Doug Scott]], [[Alex Macintyre]] y [[Roger Baxter-Jones]] pola conocida como "Ruta Británica", qu'escurre pola cara suroeste, tamién conocida como "Couloir a mano derecha". La ruta, tal como'l so nome indica, escurre pola aresta derecha de la cara suroeste.<ref name="ScottMacIntyre"/> * 1987, 18 de setiembre,<ref name=8000ers>[http://www.8000ers.com/cms/en/download.html?func=download&id=164&chk=ae20db26f4ecf3c3bd876bdaa75c7c55&non_html=1 www.8000ers.com] Ascents - Shisha Pangma</ref><ref name=Sale-Cleare>R. Sale, J. Cleare: ''On top of the world. Climbing the world's 14 highest mountains'', lists of ascents, HarperCollins Publ., 2000, page 221</ref><ref name=him-info1>[http://www.himalaya-info.org/shisha_geschichte.htm himalaya-info.org] List of significant ascents of Shisha Pangma,(with further links to pdf files with details)</ref> [[Elsa Ávila]] y [[Carlos Carsolio]] convertir nos primeros mexicanos n'esguilar con ésitu'l monte. Pa Ávila, tratar del so primer ochomil y pa Carsolio, el so segundu, siguiendo al traviés de la ruta de la cara norte pola cresta hasta'l cume central y, de siguío, a lo llargo de la cresta cimera hasta'l cume principal, siendo acompañaos por [[Wanda Rutkiewicz]], [[Ramiro Navarrete]] y [[Ryszard Warecki]].<ref name="SM303-306"/><ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/> * 1987, el 18 de setiembre, los polacos [[Jerzy Kukuczka]] y [[Artur Hajzer]] consiguen el visu abriendo una nueva ruta al traviés de l'aresta oeste. La ruta escurre pola pilastra oeste hasta algamar el cume occidental, dende onde s'algamar en primer llugar el cume central pa finalmente algamar el visu principal. Amás, al marxe d'abrir una nueva vía, Kukuczka baxa esquiando hasta'l campu base partiendo casi dende'l mesmu visu, convirtiéndose nel segundu home de la hestoria en rematar la totalidá de los catorce ochomiles.<ref name="SM303-306"/><ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/><ref name=him-info1/> * 1987, 19 de setiembre: esguilada con ésitu del británicu Alan Hinkes y del norteamericanu Steve Untch al traviés de couloir central pela cara norte.<ref name="SM303-306"/><ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/><ref name=him-info1/> * 1989, 19 d'ochobre: los escaladores Andrej Stremfelj y Pavle Kozjek algamen el visu pela vía central de la cara suroeste.<ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/><ref name=him-info1/><ref name=Korea>[http://www.k2news.com/sp2002kor.htm "Korean Highway Corporation 2002 Shishapangma Expedition"], k2news.com, 17 May 2002</ref> * 1990, El polacu [[Wojciech Kurtyka]] y los suizos [[Erhard Loretan]] y [[Jean Troillet]] intenten l'aresta esquierda de la cara suroeste ensin llograr algamar el visu.<ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/>),<ref name=him-info1/><ref name=evnews>[http://www.everestnews.com/sproute.htm " Korean Alpinists Climb New Route on SW Face of Shishapangma"], everestnews.com.</ref> * 1993, El gran escalador polacu [[Krzysztof Wielicki]] algama'l visu en solitariu pol espolón derechu de la cara suroeste.<ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/><ref name=him-info1/><ref name=evnews/> * 1993, 22 de mayu: los arxentinos [[Marcos Couch]] (Centru Andín de [[Buenos Aires]]) y Nicolás de la Cruz (Centru Andín de [[Bariloche]]), consiguieron llegar al visu. La espedición foi integrada por Héctor Cuiñas, Pablo Schlogl, Ulises Vitale, Avo Nacachian,Gabriel Ruiz, Sergio Noguera, Aníbal Maturano, Jorge Garcés y Flavio Lisi. Hai de solliñar que l'ascensu foi fechu ensin usu d'osixeno suplementariu y ensin sherpas de sofitu.<ref>{{cita web|títulu=SHISHA PANGMA El Suroeste al Shisha, primer arxentina|url=https://desnivel.com/espediciones/el suroeste-al-shisha-primer-arxentina}}</ref><ref>{{cita web|títulu=A 20 años de la fazaña de dos andinistas nel Himalaya|url=http://www.rionegro.com.ar/bariloche/a-20-anos-de-la-hazana-de-dos-andinistas-en-y-DRRN_1168694}}</ref><ref>{{cita web|títulu=El Norte fixo cume nel Himalaya|url=http://www.lanacion.com.ar/95793-el norte-fixo-cume-en-el-himalaya}}</ref> * 1994, Los franceses [[Catherine Destivelle]] y Erik Decamp intenten ensin ésitu l'aresta esquierda de la cara suroeste ensin llograr algamar el visu.<ref name=8000ers/><ref name=Sale-Cleare/> * 2002, 5 de mayu: los surcoreanos [[Park Jun Hun]] y [[Kang Yeon Ryoung]] abren una nueva vía pola cara suroccidental.<ref name=Korea/> * 2002, 26 d'ochobre: l'eslovenu [[Tomaž Humar]], Maxut Zhumayev, [[Denis Urubko]], Alexey Raspopov y Vassily Pivtsov algamen con ésitu'l visu. L'estraordinariu alpinista Tomaž Humar xube los postreros 200 metros por rimada con un 50-80º d'enclín y baxa depués mientres 700 m. por otra rimada de 65–75°. * 2004, 11 d'avientu: el francés [[Jean-Christophe Lafaille]] xenera un considerable discutiniu cuando esguila en solitariu pela ruta británica na cara suroccidental, reclamando'l primer ascensu ivernizu del cume, magar que por la fecha entá nun entrara l'iviernu, magar realiza la esguilada en condiciones dafechu ivernices.<ref name="alpinist_11"/> * 2005, 14 de xineru: primer ascensu oficialmente ivernizu realizáu pol polacu [[Piotr Morawski]] y gran escalador italianu [[Simone Moro]].<ref name=8000ers/> * 2011, 16–17 d'abril: el suizu [[Ueli Steck]] escala en solitariu la cara suroeste en tan solo 10 hores y media, partiendo del campu base a 5,306 m. a les 10:30 de la nueche del 16 d'abril y tornando a salvo venti hores más tarde.<ref name=climbing_2011/><ref name=himspeed_2011/> == Bibliografía == * ''A Photographic record of the Mount Shisha Pangma Scientific Expedition''. Science Press Peking 1966. * {{cita llibru | apellíu1 = Scott | nome1 = Doug | enllaceautor = | nome2 = Alex | apellíu2 = MacIntyre | títulu = Shisha Pangma: The Alpine Style First Ascent of the South-West Face | editorial = The Mountaineers Books | fecha = 2000 | origyear = 1984 | allugamientu = Seattle| id = ISBN 0-89886-723-1 }} * {{cita llibru | apellíu1 = Venables | nome1 = Stephen | enllaceautor = | nome2 = Andy | apellíu2 = Fanshawe | títulu = Himalaya Alpine-Style: The Most Challenging Routes on the Highest Peaks | editorial = Mountaineers Books | añu = 1996 | allugamientu = Seattle| páxines = | id = ISBN 0-89886-456-9 }} * Sale, Richard, Cleare, John: ''On Top of the World (Climbing the World's 14 Highest Mountains)'', lists of ascents, HarperCollins Publ., 2000, ISBN 978-0-00-220176-6. <!--Hardcover edition ''Climbing the World's 14 Highest Mountains: The History of the 8,000-Meter Peaks''--> == Referencies == {{llistaref|refs= <ref name=aaj_1985> {{cita publicación | autor = Carter, H. Adams | títulu = Classification of the Himalaya | publicación = American Alpine Journal | volume = 27 | númberu = 59 | añu = 1985 | páxines = 122–3 | editorial = American Alpine Club | url = http://c498469.r69.cf2.rackcdn.com/1985/109_carter_himalaya_aaj1985.pdf | fechaaccesu = 1 de mayu de 2011}}</ref> <ref name="alpinist_11"> {{cita web | url = http://www.alpinist.com/doc/ALP11/climbing-note-lafaille-2 | títulu = Shishapangma, Southwest Face | fecha = 1 de xunu de 2005 | autor = Lafaille, Jean-Christophe | editorial = Alpinist Magacín| fechaaccesu = 2 de febreru de 2014}}</ref> <ref name=climbing_2011> {{cita web | url = http://www.climbing.com/news/hotflashes/steck_solos_shishapangma_in_105_hours/ | títulu = Steck Solos Shishapangma in 10.5 Hours | fecha = 18 d'abril de 2011 | editorial = climbing.com | fechaaccesu = 2 de febreru de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.climbing.com/news/hotflashes/steck_solos_shishapangma_in_105_hours/|fechaarchivu=24 de payares de 2015}}</ref> <ref name=himspeed_2011>{{cita web | url = http://www.himalayaspeed.com/2011/04/news-flash-ueli-solos-shisha-pangma-in-10-5-hours/ | títulu = News Flash: Ueli Solos Shisha Pangma in 10.5 Hours | fecha = 19 d'abril de 2011 | editorial = himalayaspeed.com | fechaaccesu = 2 de febreru de 2014 | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20140220191303/http://www.himalayaspeed.com/2011/04/news-flash-ueli-solos-shisha-pangma-in-10-5-hours/ | fechaarchivu = 2014-02-20 }}</ref> }} == Enllaces esternos == {{Commons category}} * {{Enllaz rotu|1=Shisha Pangma main page on Himalaya-Info.org |2=http://www.himlaya-info.org/Map%20langtang_shisha_pangma.htm |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150807/shisha-pangma.html Shisha Pangma description on Summitpost] * [http://www.peakware.com/peaks.html?pk=1004 Shisha Pangma on Peakware] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102204247/http://peakware.com/peaks.html?pk=1004 |date=2010-01-02 }} <!--*[https://web.archive.org/web/http://www.accsask.ca/expeditions/shish.htm Shishapangma expedition report with photos] (link inactive on October 2013)--> * [http://www.8000ers.com/cms/download.html?func=startdown&id=164 Shisha Pangma on www.8000ers.com], llista completa d'ascensos en 2009 (PDF) * [http://www.everestnews.com/sproute.htm Shisha Pangma on everestnews.com], fotodiagrama de rutes na cara Suroeste. * [http://www.himalaya-info.org/shisha_pangma_panorama.htm himalaya-info.org panorames from the slopes and peak of Shisha Pangma with exact explanations], les imáxenes 6ª a 13ª tán tomaes mui cerca del cume. Les variaciones na topografía de la ruta normal al traviés de la cara norte ta ilustrada nes fotografíes 13 y 14, incluyendo la vista dende'l visu principal hasta los visos central y occidental. (n'alemán) {{Tradubot|Shisha Pangma}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Ochomiles]] [[Categoría:Himalaya]] [[Categoría:Xeografía del Tíbet]] 3hqplkn4x1x5b16hoq8ca3bcb4cqrjq 0 94005 4527316 4515145 2026-09-11T15:55:37Z ~2026-49268-22 153380 4527316 wikitext text/x-wiki [[Ficheru:Warner Edwards Gin Tonica At Cappuccino Bar in Salou, Spain.jpg|thumb|200px|Vasu de Gin tonic.]] '''Gin Tonic''' ye un [[cóctel]] fechu col amiestu de [[Xinebra (bébora)|xinebra]] y [[agua]] [[Tónica (bébora)|tónica]], nunes proporciones suxeríes de 1:1, 1:2, 1:3 y 2:3.<ref>{{cita web|autor=Jon Bonné |url=http://www.msnbc.msn.com/id/14134801/ |títulu=Secrets to a perfect gin and tonic |editor=MSNBC |fecha=8 de febreru de 2006 |fechaaccesu=2 de xunu de 2010}}</ref><ref>{{cita llibru|títulu=The Ultimate A-to-Z Bar Guide|url=https://archive.org/details/ultimateatozbarg0000herb|apellíu=Herbst|nome=Sharon|autor2=Ron Herbst|añu=1998|editorial=Broadway Books|allugamientu=Nueva York|isbn=9780767901970|páxina=[https://archive.org/details/ultimateatozbarg0000herb/page/175 175]}}</ref><ref>{{cita llibru|títulu=The Joy of Mixology|url=https://archive.org/details/joyofmixology0000rega|apellíu=Regan|nome=Gary|añu=2003|editorial=Clarkson Potter|allugamientu=Nueva York|isbn=9780609608845|páxina=[https://archive.org/details/joyofmixology0000rega/page/261 261]}}</ref> Sicasí, la proporción más emplegada ye 1:4, 50 milillitros de xinebra y 200 milillitros de tónica. == Historia == En 1811, [[Johann Jacob Schweppe]], xoyeru d'orixe alemán residente na ciudá suiza de [[Xinebra (ciudá)|Xinebra]], inventa un sistema eficaz col qu'introducir burbuyes de [[dióxidu de carbonu]] na agua envasada en botelles. La compañía fundada por [[Schweppes|Schweppe]], a la que punxo'l so nome, establecer en [[Londres]], capital europea de la dómina, onde primero l'agua con gas y depués les sodas de frutes fixeron raxón. Nun foi hasta 1870 cuando, a partir de la estraordinaria crecedera que tuviera la producción de xarabes melecinales na farmacia anglosaxona, J. Schweppe & Co tuvo la idea d'incluyir [[quinina]] na soda carbonatada de naranxa pa producir agua [[Tónica (bébora)|tónica]]; una bébora qu'amás de refrescante yera una melecina pa combatir el [[malaria|paludismo]]. Pa celebrar les socesives victories de les tropes britániques na [[India]], un altu oficial británicu propunxo añader xinebra a la tónica pa fabricar un combináu alcohólicu; nun ta claru si escoyóse la xinebra por aludir a la ciudá onde moraba Schweppe al inventar la tónica o si foi debíu les propiedaes melecinales que dende l'antigüedá atribuyéronse a la xinebra. Otra versión del orixe asegura que'l combináu de xinebra con tónica naz precisamente por cuenta de les propiedaes de la quinina pa combatir la malaria. Los soldaos británicos movíos a la India empezaron a combinar la tónica cola xinebra pa poder ameyorar el sabor de la primera. D'esta manera empieza'l gin-tonic, que rápido s'estendió por tol planeta. Fundada en 2010 - Día Internacional de gin-tonic celebrar a nivel mundial el 19 d'ochobre.<ref>{{cita web|url=http://drinkwire.liquor.com/post/international-gin-tonic-day-10192013|títulu=International Gin & Tonic Day - 10/19/2013|fechaaccesu=19 d'ochobre de 2013|editorial=liquor.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131020074043/http://drinkwire.liquor.com/post/international-gin-tonic-day-10192013|fechaarchivu=2013-10-20}}</ref> === Llimón === Nun s'encamienta entemecer con zusmiu (zusmiu) de [[Citrus × limon|llimón]], pos l'ácidu cítrico presente nesta fruta reacciona col anhídridu carbónico de la tónica dexando a ésta ensin les sos carauterístiques burbuyes y faciendo que'l gin-tonic pierda la so fuercia en curtios minutos. Polo que puede decorase namái cola piel del [[Cítricos|cítricu]], evitando l'empléu de los zusmios. A pesar d'esti encamientu, l'agregáu de zusmiu (zusmiu) de [[Citrus × limon|llimón]] ye un costume en dellos países, onde inclusive s'introduz una rodaja tresversal de [[rodaja de llimón|llimón]] na copa. Esta moda vien del tracamundiu del gin tonic col [[Tom Collins]], otru cóctel pal que s'emplega una variedá de xinebra denomada Old Tom, que contién más azucre. == Información nutricional == La siguiente información nutricional referir a 100 ml d'un gin-tonic ellaboráu con 5 cl de xinebra de 40% Vol Alc. y 20cl de [[Tónica (bébora)|tónica]]. * [[Enerxía]]: 73,6 kcal/100 ml * [[Proteína|Proteínes]]: 1,85 g * [[glúcidu|Hidratos de carbonu]]: 4,25 g * [[fibra alimentaria|Fibra]]: 0,00 g * [[Ácidu graso enchíu|Ácidos grasos enchíos]]: 0,00 g * [[Ácidu graso monoinsaturado|Acedos grasos monoinsaturados]]: 0,00 g * [[Ácidu graso poliinsaturado|Acedos grasos poliinsaturados]]: 0,00 g * [[Colesterol]]: 0,00 mg * [[Calciu]]: 31,45 mg * [[Fierro]]: 0,00 mg * [[Cinc]]: 0,00 mg * [[Vitamina A]]: 3,70 µg * [[Vitamina C]]: 63,60 mg * [[Acedu fólico]]: 11,10 µg == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Gin tonic}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Cócteles]] h5dz27gx05uluc1ujvb9375fcvlf124 0 94318 4527558 4474600 2026-09-12T09:50:41Z Limotecariu 735 4527558 wikitext text/x-wiki {{rexón}} L''''Árticu''' ye l'área alredor del [[Polu Norte]] de la [[Tierra]]. Inclúi partes de [[Rusia]], [[Estaos Xuníos]] ([[Alaska]]), [[Canadá]], [[Groenlandia]], [[Islandia]], la rexón de [[Laponia]], en [[Suecia]], [[Noruega]] y [[Finlandia]], les islles [[Svalbard]] y l'[[océanu Árticu]]. Les isotermas de 10&nbsp;[[Grau Celsius|°C]] en xunetu son comúnmente usaes pa definir el cantu de la rexón ártica. == Descripción == Esisten numberoses definiciones de rexón ártica. La llende del área xeneralmente ye consideráu en [[círculu polar árticu]] (66° 33’N), que ye la llende del Sol de Medianueche y del osu polar. Otres definiciones tán basaes nel clima y la ecoloxía, como la [[isoterma]] de los 10&nbsp;°C del mes de xunetu, que correspuende aproximao a la [[llinia arbórea]] na mayor parte del árticu. Social y políticamente la rexón ártica inclúi los territorios más nortizos de los ocho estaos árticos ([[Canadá]], [[Dinamarca]], [[Estaos Xuníos]], [[Finlandia]], [[Islandia]], [[Noruega]], [[Rusia]] y [[Suecia]]), incluyendo [[Laponia]], magar pa les ciencies naturales, poles sos carauterístiques gran parte d'esti territoriu ye consideráu subárticu. L'árticu ye na so mayor parte un estensu océanu cubiertu d'una [[banquisa]], arrodiáu per tierres despoblaes d'árboles y sosuelu xeláu. Tresvierte de vida, incluyendo organismos viviendo nel xelu, pexes, y mamíferos marinos, páxaros, y delles sociedaes humanes. Pola so naturaleza la rexón ártica ye un área única. Les cultures de la rexón y los naturales del llugar afixéronse a les condiciones estremes y al fríu. Dende la perspeutiva del balance físicu, químicu y biolóxicu, ta nuna posición clave. Reacciona de forma sensible particularmente a los cambeos del clima, qu'apurre un reflexu global del estáu de la redolada. Dende la perspeutiva de la investigación nel cambéu climáticu, este ye consideráu un sistema d'alerta temprano. El so principal problema ye'l [[destemple árticu]] (amenorgamientu del porcentaxe xeláu del océanu árticu y derretimiento de la [[capa de xelu de Groenlandia]]) que provocaría conflictos pola so soberanía debíu al tránsitu de buques, qu'encurtiaríen distancies por un potencial [[pasu del Noroeste]], y los sos [[campu petrolífero|Campos petrolíferos]] y otros combustibles fósiles, un terciu de les reserves mundiales. === Toponimia === Árticu provién de la pallabra griega ''αρκτος'', osu, y ye una referencia a la [[constelación]] [[Osa Menor]], de la cuál la estrella alfa o Polar (que s'atopa a una alloña angular menor a 1º del Polu Celeste Norte), exerz de marcador o señal del Polu Norte xeográficu. De la mesma forma falamos de "Antárticu" al referinos al llugar diametralmente opuestu al Árticu. == Población y economía == El grupu racial predominante ye l'[[inuit]], que tien dos cultures distintos: Los dorset y los thule. Munchos esquimales dependen de los mamíferos que cacen pa la so subsistencia. Pel branu viven en tiendes de piel y pel hibiernu en [[iglú]]s. Aliméntense casi puramente de carne y pexe. La so organización nun ye tribal: llindar a formar grupos d'una o delles families. Los esquimales atópase en dificultaes de transición ente una cultura primitiva y otra moderna, con valores, téuniques y costumes distintes. == Disputes territoriales == [[Archivu:Arctic-es.svg|thumb|upright=1.5|right|La llinia colorada define la llende.]] Por cuenta de que solo estudiáronse fragmentos del Árticu, con ruempexelos o submarinos nucleares, diversos países tán entamando nueves espediciones cartográfiques pa reclamar el mayor territoriu posible. En tol mundu preséntense reivindicaciones d'espansión [[territorial]], pero nel [[océanu Árticu]] ye onde los espertos prevén un mayor [[conflictu]]. Solo ellí converxen les llendes de cinco países —[[Rusia]], [[Canadá]], [[Dinamarca]], [[Noruega]] y [[Estaos Xuníos]]-, de la mesma forma que los gayos d'una [[naranxa (fruta)|naranxa]] atopar nel centru. (Los otros trés países árticos, [[Islandia]], [[Suecia]] y [[Finlandia]], nun tienen mariñes nesi [[océanu]]). Tales reclamaciones van avivar en virtú del destemple del polu norte, lo que va faer que l'océanu Árticu sía pasu navegable, faciendo probable encurtiar les distancies escomanaes de la [[canal de Suez]], o [[Ciudá del Cabu]] por un pasu septentrional más curtiu ente, por casu, [[Tokiu]] y [[Londres]]. Igualmente, tiense envaloráu que nel sitiu, esista grandes reserves enerxétiques y de minerales como oru, lo que fizo que la zona ártica sía apetecedora polos estaos colindantes. * En [[2001]], [[Rusia]] reclamó casi la metá del océanu Árticu; en respuesta, un grupu de téunicos refugó tal reivindicación, polo que en 2007 investigadores rusos viaxaron en buque d'investigación Akademik Fiodorov al Polu Norte y llograron datos cartográficos al so favor. En 2015 Moscú presentó a la ONX un documentu pa estender la so plataforma continental. Na reivindicación inclúyense les crestes de Mendeleyev y de Lomonósov. Gracies a los datos de la espedición 2007 Moscú argumenta que dambes dorsales oceániques, según el Polu Norte, formen parte del continente euroasiático. En xunetu 11 la [[Convención de les Naciones Xuníes sobre'l Derechu del Mar]] empezó estudiar el pidimientu de Moscú. * En xunu d'esi añu, [[Dinamarca]] y [[Canadá]] anunciaron que realizaríen una investigación conxunta de les partes non cartografiadas del [[océanu]] Árticu próximes a les sos mariñes. A [[Dinamarca]] interésa-y especialmente probar qu'una cadena montascosa submarina de 1600 quilómetros, la [[cordal Lomonosov]], ta xeolóxicamente amestada a [[Groenlandia]], un territoriu semiautónomo danés. Si atopa esa rellación, [[Dinamarca]] podría argumentar que'l Polu Norte pertenez a los daneses, según dellos dirixentes d'esi país. * [[Canadá]] tamién podría reclamar una enorme área, y enfrentase a la oposición d'otros países árticos. * Estaos Xuníos podría solicitar una franxa de fondu marín árticu mayor que [[California]]. Pero la ratificación d'Estaos Xuníos del tratáu de la [[Llei del Mar]] foi bloquiada repetidamente por un grupu de senadores republicanos que creen que'l tratáu infringiría la soberanía del país. Munchos partidarios del tratáu, incluyíu [[el Pentágonu]] y l'[[Institutu d'Estaos Xuníos del Petroleu]] dicen que la paralización dexa a [[Estaos Xuníos]] al marxe, mientres los demás parten un océanu. == Tratáu == El [[Conseyu Árticu]] ye un foru intergubernamental qu'alderica asuntos a los que s'enfrenten los gobiernos de los países árticos y los representantes de pueblos indíxenes del Árticu. El primer pasu escontra la formación del Conseyu tuvo llugar en 1991 cuando ocho países árticos roblaron la Estratexa pa la proteición del medioambiente árticu. La Declaración de Ottawa de 1996 estableció formalmente'l [[Conseyu Árticu]] como un foru intergubernamental p'aprovir un mediu pa fomentar la cooperación, coordinación ya interacción ente los Estaos Árticos, cola participación de les comunidaes indíxenes del Árticu y otros habitantes del Árticu. El Conseyu ocupar de los asuntos comunes del Árticusobremanera temes relatives al desenvolvimientu sostenible y la proteición del medioambiente del Árticu. La Declaración d'[[Ottawa]] nomó siete miembros del [[Conseyu Árticu]]: [[Canadá]], [[Noruega]], [[Dinamarca]], [[Islandia]], los [[Estaos Xuníos]], [[Suecia]] y [[Finlandia]]. Con o ensin tratáu, les disputes territoriales planteguen cuestiones sobre la capacidá de cada país pa defender los sos intereses. Tamién a esti respectu Estaos Xuníos demostró menos priesa, ente que [[Canadá]] actuó de manera más activa pa consiguir soberanía sobre un espaciu en rápidu cambéu, que mientres enforma tiempu había escaecíu. Va trés años, [[Canadá]] empezó a patrullar les zones más remotes del Árticu con 1500 soldaos. L'exércitu d'esi país va llanzar el [[Radarsat 2]], un sistema por [[Satélite artificial|satélite]] que va dexar vixilar l'Árticu. L'oxetivu canadianu non yá ye reforzar el so control territorial, sinón tamién establecer una posición firme en futures conversaciones sobre'l [[pasu del Noroeste]], l'atayu que mientres tanto tiempu buscar ente Europa y Asia. El Pentágonu centró la so atención n'otra parte. La marina d'Estaos Xuníos gastó 25 millones de dólares añales n'investigación polar na década de 1990, y en 2001 publicó un informe nel qu'alvierte de que les armes y los barcos nun se diseñaron coles condiciones ártiques en mente, y que los gráficos, los sistemes de navegación y les redes loxístiques son desaparentes pal norte. Nesi contestu y en previsión del dominiu del pasu polar al abrir ésti pa la navegación debíu al [[calentamientu global]], [[Canadá]] y [[Dinamarca]] caltienen una discrepancia sobre cual de los dos estaos hai d'exercer la soberanía sobre la [[islla Hans]], una pequeña islla despoblada, asitiada nel centru de la [[canal de Kennedy]] nel [[estrechu de Nares]] —l'estrechu que dixebra [[islla de Ellesmere]], [[Canadá]], del norte de [[Groenlandia]], y que coneuta la [[badea de Baffin]] col [[mar de Lincoln]]. Pero nos cambeos presupuestarios posteriores a los atentaos del 11 de setiembre, la marina amenorgó fuertemente'l gastu n'investigación polar. Amás, los trés grandes [[ruempexelos]] d'Estaos Xuníos tán deteriorándose. N'agostu de 2007, una espedición empobinada por [[Artur Chilingarov]] asitió una bandera Rusa no fondero marín al rematar la espedición pa demostrar que l'Árticu ye una estensión del Cordal Lomonósov y Mendeléev, y con esto reclamar 1.2 millones de quilómetros cuadraos, la información llograda va ser analizada pa someter el reclamu ante la ONX. La rexón en disputa puede contener non yá grandes cantidaes d'hidrocarburos sinón tamién oru, diamantes y otros recursos naturales.<ref>Noticia del periódicu El País, [https://www.elpais.com/articulo/internacional/Rusia/reclama/explotacion/Polu/Norte/elpepuint/20070803elpepiint_2/Te Rusia reclama la esplotación del Polu Norte], 3 d'agostu de 2007.</ref> == Ver tamién == * [[Antárticu]] * [[Clima polar]] * [[Esploración de petroleu nel Árticu]] * [[Polu Norte]] * [[Svalbard]] * [[Territorios apostaos]] == Notes y referencies == {{llistaref}} * {{cita publicación |nome1=Albert |apellíu1=Buixadé Farré |nome2= Scott R. |apellíu2= Stephenson|nome3= Linling|apellíu3=Chen|nome4=Michael |apellíu4=Czub |nome5= Ying|apellíu5=Dai |nome6=Denis |apellíu6=Demchev |nome7= Yaroslav |apellíu7=Efimov |nome8=Piotr |apellíu8=Graczyk |nome9=Henrik |apellíu9=Grythe |nome10=Kathrin |apellíu10=Keil |nome11= Niku|apellíu11=Kivekäs|nome12=Naresh |apellíu12=Kumar |nome13=Nengye |apellíu13=Liu |nome14=Igor |apellíu14=Matelenok |nome15= Mari|apellíu15=Myksvoll |nome16=Derek |apellíu16= O'Leary |nome17=Julia |apellíu17=Olsen |nome18= Sachin|apellíu18=Pavithran .A.P. |nome19=Edward |apellíu19=Petersen |nome20=Andreas |apellíu20=Raspotnik |nome21=Ivan |apellíu21=Ryzhov |nome22=Jan |apellíu22=Solski|nome23= Lingling|apellíu23=Suo|nome24=Caroline |apellíu24=Troein|nome25=Vilena |apellíu25=Valeeva|nome26=Jaap |apellíu26=van Rijckevorsel |nome27=Jonathan |apellíu27=Wighting |fecha= 16 d'ochobre de 2014 |títulu=Commercial Arctic shipping through the Northeast Passage: Routes, resources, governance, technology, and infrastructure |publicación=[[:en:Polar Geography|Polar Geography]] |volume= |númberu= |páxines= |editorial= [[Taylor & Francis]] |doi= 10.1080/1088937X.2014.965769 |url=http://dx.doi.org/10.1080/1088937X.2014.965769 |fechaaccesu= 18 d'ochobre de 2014 }} == Enllaces esternos == {{commons|Arctic}} {{Wikinoticies|Categoría:Árticu}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Árticu|Árticu]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] n72dn6afyo8req4csdr6mm0hmkukfqr 0 94331 4527281 4175326 2026-09-11T15:32:01Z ~2026-49268-22 153380 /* */ 4527281 wikitext text/x-wiki {{Correxir}} {{persona}} '''Wesley Mortimer Wales Anderson''' {{nym}} conocíu como '''Wes Anderson''' {{nym}} ye un [[direutor de cine]], [[guionista]], [[actor]] y [[productor]] de [[cine]] d'[[Estaos Xuníos]]. Conocíu principalmente por dirixir la película n'animación Stop-motion: ''[[Fantastic Mr. Fox]]'', amás de les películes ''[[The Royal Tenenbaums]]'', ''[[The Darjeeling Limited]]'', ''[[Hotel Chevalier]]'', ''[[Moonrise Kingdom]]'' y ''[[The Grand Budapest Hotel]]'', ente otres. En 2015 diseñó'l Bar Luce pa la compañía de luxu italiana [[Prada]], yá que foi nuna película de los años cincuenta pa recordar el diseñu icónico de los palacios de diseñu de [[Milán]] d'esa dómina. == Biografía == El cineasta nació y creció na ciudá de [[Houston]], onde'l mozu Anderson yá suañaba col mundu del celuloide, grabando en [[super-8]] ya inclusive faciendo los sos galanes nos pequeños teatros de la escuela. Estudió filosofía na universidá de Texas n'Austin onde conoció a [[Owen Wilson]]<ref>{{Cita web|títulu="Owen Wilson Biography"|url=http://www.biography.com/people/owen-wilson-16242100|autor=Biography.com Editors|sitiuweb=[[The Biography Channel]]|idioma=inglés|fechaaccesu=15 d'avientu de 2015}}</ref> , xunto al qu'escribió ''[[Bottle Rocket]]'', el so primer llargumetraxe. Tamién s'alió con Owen pal siguiente llargumetraxe, ''[[Rushmore]]'' (''Rushmore'', 1998), la hestoria de Max Fisher y ''[[The Royal Tenenbaums]]'' (''The Royal Tenenbaums'', 2001). Gracies a esta postrera en 2002 fueron nomaos al Oscar como ameyores guionistes. Con esta tercer película, llanzada en 2001, Anderson llogró la so yá conocíu ésitu. El so estilu ye bien característicu por poner especial curiáu nes sos paletes de colores minuciosamente entamaes, los sos simpáticos pero conflictuados personaxes y l'humor emocional qu'estos provoquen. Una de les sos frases más conocíes foi: “Quiero tratar de nun repitime. Pero al paecer facer de cutio nes mios películes. Nun ye daqué que m'esforcie por faer. Yo namái quiero faer películes que sían personales, pero interesantes pa una audiencia. Siento que recibo crítiques por asitiar l'estilu enriba de la sustancia, y polos detalles que se traviesen nel camín de los personaxes. Pero cada decisión que tomu ye la manera de sacar alantre a esos personaxes.” ==Intereses== * Dalgunos de los nomes de los personaxes nes sos películes, sobremanera en ''L'Rushmore'' (1998), yeren los nomes de los sos compañeros de clase na escuela privada St. John. * [[Martin Scorsese]] ye un gran fan de les sos películes, inclusive lu escoyó como'l próximu ''[[Martin Scorsese]]'' nun artículu de la revista ''[[Esquire]]''. * Mientres la grabación de ''[[The Life Aquatic with Steve Zissou|Life Aquatic]]'' (2004), l'hasta entós pálidu y estudiosu Anderson adquirió una morenura, dexóse'l pelo llargo y llogró una meyor forma. La so estrella frecuente, [[Anjelica Huston]], notó que "de sópitu" Wes punxérase "guapu". * Escribió ''[[The Darjeeling Limited]]'' (2007) y ''[[Moonrise Kingdom]]'' (2012) con [[Roman Coppola]]. El primu de Coppola, [[Jason Schwartzman]], co-escribió la segunda película y apaeció en dambes, según na ''[[Rushmore]]'' (1998). * ''[[Rosemary's Baby]]'' (1968) ye la so película favorita. * Les sos películes pertenecen a diversos xéneros ([[Drama (cine)|drama]]/[[comedia]], [[comedia]], [[crime]], etc.). * Wes tien una particular forma d'inxertar en toles sos películes, escenes de vehículos en primer persona, yá sía trenes, automóviles, barcos, helicópteros,submarinos etc., lo que fai fácil identificar una película so. == Casting == Anderson suel cuntar nes sos películes colos mesmos actores colos que trabayó antes: {| {{tablaguapa}} style="text-align:center;font-size:90%;" |- valign="bottom" ! Actor !! ''Lladrón que roba a lladrón''<br />(1996) !! ''[[Rushmore]]''<br />(1998) !! ''[[The Royal Tenenbaums]]''<br />(2001) !! ''[[The Life Aquatic with Steve Zissou]]''<br />(2004) !! ''[[The Darjeeling Limited]]''<br />(2007) !! ''[[Fantastic Mr. Fox]]''<br />(2009)!! ''[[Moonrise Kingdom]]''<br />(2012)!! ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' <br />(2014) |- ! [[Bill Murray]] | || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} |- ! [[Owen Wilson]] | {{X mark}} || || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || || {{X mark}} |- ! [[Jason Schwartzman]] | || {{X mark}} || || || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} |- ! [[Kumar Pallana]] | {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || || {{X mark}} || || || |- ! [[Anjelica Huston]] | || || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || || || |- ! [[Adrien Brody]] | || || || || {{X mark}} || {{X mark}} || || {{X mark}} |- ! [[Luke Wilson]] | {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || || || || || |- ! [[Jeff Goldblum]] | || || || {{X mark}} || || || || {{X mark}} |- ! [[Willem Dafoe]] | || || || {{X mark}} || || {{X mark}} || || {{X mark}} |- ! [[Edward Norton]] | || || || || || || {{X mark}} || {{X mark}} |- ! [[Harvey Keitel]] | || || || || || || {{X mark}} || {{X mark}} |- ! [[Irfan Khan]] | || || || {{X mark}} || {{X mark}} || || || |- ! [[Tilda Swinton]] | || || || || || || {{X mark}} || {{X mark}} |- ! [[Seymour Cassel]] | || {{X mark}} || {{X mark}} || {{X mark}} || || || || |- |'''[[Waris Ahluwalia]]''' | | | |{{X mark}} |{{X mark}} | | |{{X mark}} |} == Filmografía == {| align="center" class="wikitable sortable" |- !Añu !Títulu orixinal !Notes |- |[[1996]]||''[[Bottle Rocket]]'' || |- |[[1998]]|| ''[[Rushmore]]'' || |- |[[2001]]|| ''[[The Royal Tenenbaums]]'' || |- | [[2004]]|| ''[[The Life Aquatic with Steve Zissou]]'' || |- | [[2007]]|| ''[[The Darjeeling Limited]]'' || |- | [[2007]]|| ''[[Hotel Chevalier]]'' || curtiumetraxe, prólogu a ''The Darjeeling Limited'' |- | [[2009]]|| ''[[Fantastic Mr. Fox]]'' || |- | [[2012]]|| ''[[Moonrise Kingdom]]'' || |- | [[2014]]|| ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' || |- |[[2018]] |[[Isle of Dogs (película)|''Isle of Dogs'']] | |- |} == Premios == ===[[Premios Óscar|Premiu Óscar]]=== {| width="70%" {{tablaguapa}} |- ! width="33" style="background:#F0e68C"| Añu !width="300" style="background:#F0e68C"| Categoría !width="150" style="background:#F0e68C"| Trabayu Nomáu !width="90" style="background:#F0e68C"| Resultancia |- | align="center"|[[2002]] | align="center"|[[Oscar al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | align="center"|''[[The Royal Tenenbaums]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[2010]] | align="center"|[[Óscar a la meyor película d'animación|Meyor película d'animación]] | align="center"|''[[Fantastic Mr. Fox]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[2013]] | align="center"|[[Oscar al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | align="center"|''[[Moonrise Kingdom]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | rowspan=7 align="center"|[[2015]] | align="center"|[[Óscar a la meyor película|Meyor película]] | rowspan=7 align="center"|''[[The Grand Budapest Hotel]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[Óscar al meyor direutor|Meyor direutor]] | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[Óscar al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | {{celda|Nomáu}} |} ===[[Premiu Globu d'Oru]]=== {| width="70%" {{tablaguapa}} |- ! width="33" style="background:#F0e68C"| Añu !width="300" style="background:#F0e68C"| Categoría !width="150" style="background:#F0e68C"| Trabayu Nomáu !width="90" style="background:#F0e68C"| Resultancia |- | rowspan=3 align="center"|[[2015]] | align="center"|[[Globu d'Oru a la meyor película - Comedia o musical|Meyor película - Comedia o musical]] | rowspan=3 align="center"|''[[The Grand Budapest Hotel]]'' | {{celda|Ganador}} |- | align="center"|[[Globu d'Oru al meyor direutor|Meyor direutor]] | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[Globu d'Oru al meyor guión|Meyor guión]] | {{celda|Nomáu}} |} ===[[Premios BAFTA]]=== {| width="70%" {{tablaguapa}} |- ! width="33" style="background:#F0e68C"| Añu !width="300" style="background:#F0e68C"| Categoría !width="150" style="background:#F0e68C"| Trabayu Nomáu !width="90" style="background:#F0e68C"| Resultancia |- | align="center"|[[2002]] | align="center"|[[BAFTA al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | align="center"|''[[The Royal Tenenbaums]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[2010]] | align="center"|[[BAFTA a la meyor película d'animación|Meyor película d'animación]] | align="center"|''[[Fantastic Mr. Fox]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[2013]] | align="center"|[[BAFTA al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | align="center"|''[[Moonrise Kingdom]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | rowspan=3 align="center"|[[2015]] | align="center"|[[BAFTA a la meyor película|Meyor película]] | rowspan=3 align="center"|''[[The Grand Budapest Hotel]]'' | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[BAFTA al meyor direutor|Meyor direutor]] | {{celda|Nomáu}} |- | align="center"|[[BAFTA al meyor guión orixinal|Meyor guión orixinal]] | {{celda|Ganador}} |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} * {{IMDb nome|0027572|Wes Anderson}} * {{Amg name|263477|Wes Anderson}} {{NF|1969||Anderson, Wes}} {{Tradubot|Wes Anderson}} [[Categoría:Direutores de cine d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Guionistes de cine d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Houston]] [[Categoría:Ganadores del premiu BAFTA]] kefjbskli1ruh2tlsr4cnfd6tndn4ti 0 94387 4527318 3831840 2026-09-11T15:57:37Z ~2026-49268-22 153380 4527318 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Candy Clark}} {{persona}} '''Candace June Clark''' {{nym}}, más conocida como '''Candy Clark''', ye una [[actriz]] d'[[Estaos Xuníos]]. == Carrera == Candy Clark ye conocida pol so papel de Debbie Dunham na esitosa película de 1973 ''[[American Graffiti]]''. La so actuación valió-y una nominación a un premiu de l'Academia como meyor actriz secundaria. Volvió repitir el so personaxe en 1979 na secuela ''[[More American Graffiti]]''. Tamién ye conocida por otres películes como ''[[The Man Who Fell to Earth]]'' (1976), ''[[The Big Sleep (película de 1978)|The Big Sleep]]'' (1978), ''[[Blue Thunder]]'' (1983, película pola qu'en 1984 ganó'l [[Premios Saturn|Premiu Saturn]] a la meyor actriz secundaria), ''[[Amityville 3-D]]'' (1983), ''[[Cat's Eye (película)|Cat's Eye]]'' (1985), ''[[At Close Range]]'' (1986), ''[[The Blob (película de 1988)|The Blob]]'' (1988) o ''[[Buffy the Vampire Slayer (película)|Buffy the Vampire Slayer]]'' (1992), ente otres. Clark actuó en delles series de televisión como ''[[Magnum P.I.]]'', ''[[Banacek]]'', ''[[Simon & Simon]]'', ''[[Matlock (serie de televisión)|Matlock]]'' y ''[[Baywatch Nights]]''. == Vida personal == * En 1978 casóse col actor [[Marjoe Gortner]], divorciar en 1979. * En 1987 casóse col productor [[Jeff Wald]], del cual divorcióse en 1988. == Filmografía == === Películes === * ''[[Bob's New Suit]]'' (2009) .... Tía Tootie * ''[[The Informant!]]'' (2009) .... Madre de Mark Whitacre * ''[[Cry of the Mummy]]'' (2009) .... Jane Torquemada * ''[[Dog Tags]]'' (2008) .... Deb Merritt * ''[[Zodiac (película)|Zodiac]]'' (2007) .... Carol Fisher * ''[[Mystery Woman: Redemption]]'' (2006) .... Kathy Starkwell * ''[[The Big Empty]]'' (2005) .... Madre * ''[[The Month of August]]'' (2002) .... Tina * ''[[Cherry Falls]]'' (2000) .... Marge Marken * ''[[This Is How the World Ends]]'' (2000) .... Conductora del Autobús * ''[[Niagara, Niagara]]'' (1997) .... Sally * ''[[Radioland Murders]]'' (1994) .... Madre de Billy * ''[[Buffy the Vampire Slayer (película)|Buffy the Vampire Slayer]]'' (1992) .... Ma de Buffy * ''[[Original Intent]]'' (1992) .... Jessica Cameron * ''[[Deuce Coupe]]'' (1992) .... Jean Fitzpatrick * ''[[The Price She Paid]]'' (1992) .... Marlene * ''[[Cool as Ice]]'' (1991) .... Grace * ''[[The Blob (película de 1988)|The Blob]]'' (1988) .... Fran Hewitt * ''[[Blind Curve]]'' (1988) .... Mimi * ''[[Popeye Doyle]]'' (1986) .... Corinne Evans * ''[[At Close Range]]'' (1986) .... Mary Sue * ''[[Cat's Eye (película)|Cat's Eye]]'' (1985) .... Sally Ann * ''[[Amityville 3-D]]'' (1983) .... Melanie * ''[[Hambone and Hillie]]'' (1983) .... Nancy Rollins * ''[[Blue Thunder]]'' (1983) .... Kate * ''[[Cocaine and Blue Eyes]]'' (1983) .... Ruthann Gideon * ''[[Johnny Belinda (película de 1982)|Johnny Belinda]]'' (1982) .... Julie Sayles * ''[[Q - The Winged Serpent]]'' (1982) .... Joan * ''[[National Lampoon's Movie Madness]]'' (1982) .... Susan Cooper ("Growing Yourself") * ''[[Nobody's Perfekt]]'' (1981) * ''[[Rodeo Girl]]'' (1980) .... J.R. Patterson * ''[[Where the Ladies Go]]'' (1980) .... Charlene * ''[[More American Graffiti]]'' (1979) .... Debbie Dunham * ''[[When You Comin' Back, Red Ryder?]]'' (1979) .... Cheryl * ''[[Amateur Night at the Dixie Bar and Grill]]'' (1979) .... Sharee * ''[[The Big Sleep (película de 1978)|The Big Sleep]]'' (1978) .... Camiya Sternwood * ''[[Handle with Care]]'' (1977) .... Electra * ''[[The Man Who Fell to Earth]]'' (1976) .... Mary-Lou * ''[[James Dean (película)|James Dean]]'' (1976) .... Chris White * ''[[I Will, I Will... for Now]]'' (1976) .... Sally Bingham * ''[[American Graffiti]]'' (1973) .... Debbie Dunham * ''[[Fat City]]'' (1972) .... Faye === Series de televisión === * ''[[Baywatch Nights]]'' .... Julie Young (1 episodiu: Just a Gigolo, 1995) * ''[[Father Dowling Mysteries]]'' .... Iris Blackman (1 episodiu: The Passionate Painter Mystery, 1990) * ''[[St. Elsewhere]]'' .... Harry (1 episodiu: Their Town, 1988) * ''[[Matlock (serie de televisión)|Matlock]]'' .... Kitty Carroll (1 episodiu: The Country Boy, 1987) * ''[[The Hitchhiker]]'' .... Cheryl Barnes (1 episodiu: Secret Ingredient, 1987) * ''[[Magnum P.I.]]'' .... Leslie 'Scooter' Emory (2 episodios, 1985-1986) * ''[[Hunter (serie de televisión)|Hunter]]'' .... Jody Stone (1 episodiu: Crime of Passion, 1986) * ''[[Starman (serie de televisión)|Starman]]'' .... Shannon McGovern (1 episodiu: Like Father, Like Son, 1986) * ''[[Simon & Simon]]'' .... Cotton (1 episodiu: Act Five, 1986) * ''[[Faerie Tale Theatre]]'' .... Queen Gwynneth/Candy (1 episodiu: The Tale of the Frog Prince, 1982) * ''[[The New Dick Van Dyke Show]]'' (1 episodiu: The Hickey, 1974) * ''[[Insight]]'' .... Ginny (2 episodios, 1973-1974) * ''[[Banacek]]'' .... Gretel (1 episodiu: Non Stone Unturned, 1973) * ''[[The New Perry Mason]]'' .... Julie (1 episodiu: The Case of the Prodigal Prophet, 1973) * ''[[Room 222]]'' .... Andrea (1 episodiu: The Witch of Whitman High, 1972) == Premios y gallardones == * 1984: [[Premios Saturn|Premiu Saturn a la meyor actriz secundaria]] pol so papel de Kate en ''[[Blue Thunder]]'' (estrenada en 1983) * 2002: Premiu ''Copper Wing Tribute Award'' nel Festival de Cine de [[Phoenix]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{NF|1947||Clark, Candy}} [[Categoría:Actores y actrices de Texas]] [[Categoría:Persones de Fort Worth]] g3qqlz23gxx4bx76y3je1mxsfvz93l7 0 94553 4527502 4497306 2026-09-12T09:12:12Z Limotecariu 735 4527502 wikitext text/x-wiki {{redirixe equí|MIT}} {{universidá}} L''''Institutu Teunolóxicu de Massachusetts''' o '''Institutu de Teunoloxía de Massachusetts''' ('''MIT''' poles iniciales del so nome en [[idioma inglés]], ''Massachusetts Institute of Technology'') ye una [[universidá privada]] alcontrada en [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], [[Massachusetts]] ([[Estaos Xuníos]]). Consta de cinco [[Escuela universitaria|escueles]] y una [[Facultá universitaria|facultá]]: *[[Escuela de Ciencia del MIT]] (''MIT School of Science'') *[[Escuela d'Inxeniería del MIT]] (''MIT School of Engineering'') *[[Escuela d'Arquiteutura y Planiamientu del MIT]] (''MIT School of Architecture and Planning'') *[[MIT Sloan School of Management|Escuela d'Alministración Sloan del MIT]] (''MIT Sloan School of Management'') *[[Escuela d'Humanidaes, Artes y Ciencies Sociales del MIT]] (''MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences'') *[[Facultá de Ciencies de la Salú y Teunoloxía Whitaker]] (''Whitaker College of Health Sciences and Technology'') Inclúin un total de 32 departamentos académicos con un fuerte énfasis na investigación, la inxeniería, y la educación teunolóxica. Fundáu en 1861 en respuesta a la creciente industrialización de los Estaos Xuníos, utilizó'l modelu d'universidaes politéuniques y fixo fincapié na instrucción de llaboratoriu. L'énfasis inicial de MIT, na teunoloxía aplicada nos niveles de [[títulu de grau|grau]] y [[posgráu]], condució a una estrecha cooperación cola industria. Les reformes curriculares de Karl Compton y [[Vannevar Bush]] en 1930 volvieron faer fincapié na investigación científica básica. El MIT foi escoyíu miembru de l'Asociación d'Universidaes d'América en 1934. Los investigadores trabayaron n'[[ordenador|ordenadores]], el [[radar]] y el [[sistema de navegación inercial]] na [[Segunda Guerra Mundial]] y la [[Guerra Fría]]. La Investigación de defensa de la posguerra contribuyó a la rápida espansión del Institutu y del so [[campus]] sol mandatu de James Killian. El campus abrió les sos puertes en 1916 y estendióse 1,5 km sobre orellar norte de la [[ríu Charles | cuenca del ríu Charles]]. Nos postreros 60 años, les disciplines educatives de MIT espandiéronse más allá de la [[física]] y la inxeniería en campos tales como [[bioloxía]], [[economía]], [[llingüística]] y alministración. El MIT matriculó a 4.384 estudiantes de [[títulu de grau|grau]] y 6.510 estudiantes de [[posgráu]] pal añu escolar 2011-2012. Esi añu recibió 18.109 solicitúes d'almisión pal primer cursu de les sos titulaciones de grau, con solu 1.620 almitíos, polo que la so tasa d'aceptación foi del 8,9%. Ente los cerca de 1.000 miembros del so [[Claustru (Universidá)|claustru]] hai o hubo 78 [[Premiu Nobel | Premiu Nobel]], 52 [[National Medal of Science]], 45 Rhodes Scholars y 38 MacArthur Fellow. El MIT tien una fuerte cultura empresarial. Los ingresos amestaos de les empreses fundaes por exalumnos de MIT asitiar como la oncena economía más grande del mundu. == Historia == {{rquote|...Escuela de ciencía Industrial avanzada, desenvolvimientu y aplicación practica de les ciencies en conexón coles artes, agricultura, manufactura, y el comerciu.|Acta incorporada al MIT , ''Acta de 1861, Capítulu 183''}} [[Ficheru:MIT Boston 19th c byEdward L Allen BPL 2351553844.jpg|thumb|left|Carta Estereográfica amosando l'estudiu de dibuxu mecánicu del MIT, sieglu XIX (Fotografía de E. L. Allen), izq./derecha invertida.]] [[Ficheru:Mass. Inst. Technology, by E. L. Allen.png|thumb|left|Orixinal Edificiu Rogers (MIT), Back Bay, Boston, Sieglu XIX (Fotografía de E. L. Allen)]] En 1859, presentóse una propuesta al Tribunal Xeneral de Massachusetts pa usar les nueves tierres de Back Bay, Boston pa un "Conservatoriu d'Arte y Ciencia", pero la propuesta foi refugada. Rogers quería establecer una institución pa faer frente a les rápides meyores científiques y teunolóxicos. Nun deseyaba fundar una escuela profesional, sinón una combinación d'elementos tantu de la educación profesional y lliberal, él escribió: {{Cita|''"El verdaderu y únicu oxetu posible d'una escuela politéunica ye, como yo concebir, la enseñanza, non de los pequeños detalles y les manipulaciones de les artes, que pueden faese namái nel taller, sinón la inculcación de los principios científicos en que se basa y la esplicación d'ellos, y xunto con esto, una revisión completo y metódico de tolos sos procesos y operaciones principales en rellación coles lleis físiques"''.|[[William Barton Rogers]]}} El plan de Rogers reflexar col modelu d'investigación d'universidaes alemanes, faciendo fincapié nuna facultá independiente dedicada a la investigación, según la instrucción empobinada en redol a seminarios y llaboratorios. [[Ficheru:МИТ кампус 1905.jpg|thumb|right|Mapa de 1905 del Campus Boston del MIT.]] El MIT foi fundáu en [[1861]] pol [[xeólogu]] [[William Barton Rogers]], quien deseyaba crear un nuevu tipu d'institución educativa independiente dedicada a la creciente [[revolución industrial|industrialización]] de los [[Estaos Xuníos d'América]]. L'apertura del institutu foi retrasada pola [[Guerra Civil nos Estaos Xuníos]], y almitió a los sos primeros estudiantes en [[1865]]. Nos siguientes años, estableció una gran reputación en [[ciencia|ciencies]] y [[inxeniería]], pero cayó en dificultaes económiques. Estos dos factores paecíen favorecer la idea de fundilo cola [[Universidá Harvard|Universidá de Harvard]], que tenía enforma dineru, pero tenía faltes en ciencies, anque non asina nes lletres y artes lliberales. En [[1904]] el presidente Henry S. Pritchett axuntar con Charles W. Eliot, presidente de Harvard, pa estudiar la fusión, pero finalmente les protestes de los alumnos atayar. En [[1916]] el MIT camudar dende la zona de Back Bay en [[Boston]], a orellar sur del [[ríu Charles]], a [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], a orellar norte, al otru llau del ríu. La prominencia del MIT creció como resultáu de la [[Segunda Guerra Mundial]] (ver [[radar]]) y de que'l gobiernu de los Estaos Xuníos invirtiera en ciencia y teunoloxía en respuesta al llanzamientu rusu del [[Sputnik]]. Les contribuciones del MIT a la meyora de la ciencia y teunoloxía del [[sieglu XX]] inclúin el proyeutu [[Ordenador Whirlwind]], la construcción d'un ordenador so la direición de [[Jay Forrester|Jay W. Forrester]] ente [[1947]] y [[1952]], y les sos contribuciones al desenvolvimientu del [[ordenador personal]]. En [[1985]], [[Nicolas Negroponte]] creó'l ''[[MIT Media Lab]]''. En [[2001]], el MIT anunció qu'entamara poner tolos sos materiales didácticos en llinia como parte del so proyeutu ''[[OpenCourseWare]]''. El mesmu añu, el so presidente [[Charles Vest]] fizo historia por ser el primer rector d'universidá del mundu n'almitir que la so institución acutara severamente el desenvolvimientu de les muyeres nel so claustru d'investigadores (discriminación) ya intentó solucionar el problema. N'agostu de [[2004]], [[Susan Hockfield]], neurobióloga molecular, foi designada como la primer muyer presidenta del MIT. Foi la 16ª presidenta y empezó el so mandatu'l [[6 d'avientu]] de [[2004]]. == Ranking académicu == [[Ficheru:MIT Main Campus Aerial.jpg|thumb|vista aérea del MIT campus principal]] La escuela d'inxeniería ye reconocida como la meyor n'Estaos Xuníos y nel mundu por [[U.S. News & World Report]]. MIT foi catalogáu mundialmente como'l meyor en teunoloxía por Times Higher Education-QS World University Rankings. Adicionalmente, MIT foi reconocida como la meyor universidá nel mundu en 2012, 2013, 2014, y 2015 por QS World University Rankings. L'Institutu cunta con 76 [[Premiu Nobel|premiu Nobel]] ente los sos [[egresados]] y profesoráu (cuntando solamente aquellos que la so rellación col MIT superara un añu de duración. Si incluyérense toos, seríen 80). L'almisión nel MIT ye bien rigorosa, y foi clasificada por ''[[The Atlantic Monthly]]'' y otres publicaciones como la universidá más selectiva de los Estaos Xuníos. == Deportes == {{AP|MIT Engineers}} Los [[MIT Engineers]] participen en 33 deportes. La mayoría de los equipos compiten na [[División III de la NCAA]], na conferencia [[New England Women's and Men's Athletic Conference]]. == Alumnáu famoso == [[Ficheru:MIT Little Dome (Lobby 7).JPG|thumb|edificiu 7]] [[Ficheru:Simmons Hall, MIT, Cambridge, Massachusetts.JPG|thumb|Simmons Hall]] [[Ficheru:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|thumb|Stata Center]] {{CP|Categoría:Alumnáu del Institutu Teunolóxicu de Massachusetts}} * [[Franklin Chang Díaz]] (Ph.D. 1977, Inxeniería Nuclear), astronauta retiráu de la NASA, anguaño ye l'encargáu de fabricar el [[VASIMR]] (Motor de propulsión de plasma), [[costarricanu]] * [[Buzz Aldrin]] (Sc.D. 1963, inxeniería aeronáutica), astronauta d'[[Apollo 11]] y segundu home en triar la Lluna. * [[Kofi Annan]] (S.M. 1972, negocios), exsecretario xeneral de les [[Naciones Xuníes]] * [[Virgilio Barcu]] (S.B. 1958, inxeniería civil), ex presidente de [[Colombia]] (1986-1990) * [[Tim Berners-Lee]], inventor de la [[World Wide Web]] * [[Vannevar Bush]] (Ph.D. 1917, inxeniería llétrica), inventor del [[hipertestu]] * [[Andrew Carnie]], llingüista y sintactista. * [[Noam Chomsky]], llingüista, activista. * [[Charles Duke]] (S.M. 1964, inxeniería aeronáutica), astronauta del [[Apollo 16]] * [[Luis A. Ferré]] (S.B. 1924, inxeniería mecánica), ex gobernador de [[Puertu Ricu]] (1969-1973) * [[Richard Feynman]] (S.B. 1939, física), premiu Nobel en física, 1965 * [[Eugenio Garza Sada]], fundador del [[Institutu Teunolóxicu y d'Estudios Cimeros de Monterrey]] * [[Murray Gell-Mann]] (Ph.D. 1951, física), premiu Nobel en física, 1969 * [[Mitch Kapor]], fundador de [[Lotus Corporation]] * [[Paul Krugman]] (Ph.D. 1977, economía), premiu Nobel d'economía, columnista del [[New York Times]] * [[Robert Metcalfe]] (S.B. 1969, inxeniería llétrica), inventor d'[[ethernet]], fundador de [[3Com]] * [[Edgar Mitchell]] (Sc.D. 1964, inxeniería aeronáutica), astronauta d'[[Apollo 14]] * [[Benjamín Netanyahu]] (S.B. 1976, arquiteutura), primer ministru d'[[Israel]] * [[I. M. Pei]] (S.B. 1940, arquiteutura), arquiteutu * [[Radia Perlman]] (Ph.D. [[Ciencies de la computación]]) * [[Russell Schweickart]] (S.B. 1956, S.M. 1963, inxeniería aeronáutica), astronauta del [[Apollo 9]] * [[David Scott]] (S.M. 1962, inxeniería aeronáutica), astronauta de [[Gemini 8]], [[Apollo 9]] y [[Apollo 15]] * [[William Shockley]], (Ph.D. 1936, física), inventor del [[transistor]] * [[Tom Scholz]], guitarrista de Boston, Inxenieru. * [[Hazen Sise]] (S.B. 1929, arquiteutura), arquiteutu y cooperante canadianu. * [[Carlos Prieto Jacqué]], (1964 Economía, Inxeniería metalúrxica) inxenieru, violonchelista, escritor, diplomáticu y académicu mexicanu * [[Richard Stallman]], fundador del movimientu de [[software llibre]] * [[Manuel Sandoval Vallarta]] (S.B. 1921, Ph.D. 1924, física), profesor de física de MIT y [[Universidá Nacional Autónoma de Méxicu|UNAM]]. * [[Gunther Uhlmann]] (Ph.D 1976 M.I.T, Matemátiques), tomografía de impedancia llétrica, profesor de la Universidá de Washington. * [[Dan Ariely]] escritor y profesor de Psicoloxía y conductes económiques. * [[Luis Videgaray Caso]] (Secretariu de Facienda y Creitu Públicu en Méxicu). * [[Norbert Wiener]], matemáticu creador de la cibernética. * [[Jackie Yi-Ru Ying]], nanotecnóloga. *[[Ricardo Rosselló Nevares]], (Inxeniería Biomédica con concentración n'Economía de Desenvolvimientu.) Actual Gobernador de Puertu Ricu. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons|Massachusetts Institute of Technology|Institutu de Teunoloxía de Massachusetts}} * [http://web.mit.edu Páxina web oficial del MIT] * [http://www.technologyreview.es Technology Review n'Español] * {{Enllaz rotu|1=Llista de Premiu Nobel del MIT |2=http://web.mit.edu/dir/pop/awards/nobel.html |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }} == Ver tamién == *[[Busca de l'ayalga del MIT]] {{Tradubot|Instituto Tecnológico de Massachusetts}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Universidaes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Massachusetts]] kbnht954hi5uf8f2e1zonol7kipjnln 0 95495 4527295 4164000 2026-09-11T15:43:18Z ~2026-49268-22 153380 4527295 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20150919}} {{ficha xenérica}} [[Ficheru:Animacion2d Wikiservicio.webm|thumb|Videu sobre'l dibuxu animáu]] [[Ficheru:How Animated Cartoons Are Made (1919).webm|thumb|''How Animated Cartoons Are Made'' (1919) (n'inglés)]] Un '''dibuxu animáu''' (Conocíu como '''[[caricatura]]''' o ''dibujitos'' en zones de [[Hispanoamérica]], ''monito animáu'' ([[Chile]]), ''comiquitas'' ([[Venezuela]]), ''muñequitos'' ([[Colombia]]) o col [[anglicismu]] ''[[cartoon]]'') ye una categoría dientro de les obres d'[[animación]] que se refier a aquelles secuencies visuales realizaes en [[Bidimensional|dos dimensiones]]. Consígense [[dibuxu|dibuxando]] secuencialmente cada [[fotograma]] que componen a les obres, xenerando una secuencia y representación d'imáxenes en movimientu. Ye la téunica d'animación más antigua y conocida, denomada como '''animación 2D''', '''animación tradicional''' o '''animación clásica'''. Estremar de la [[Gráficos 3D por ordenador animación en 3D]] principalmente pola forma de producción. Tamién s'utiliza pa denominar a les películes que tán feches para [[Televisión]], igualmente esíbense como llargumetraxes nos cines, hasta que se ven munches vegaes en pantalles d'[[Ordenador]], distribuyíes per [[Internet]]. Los dibuxos animaos, encaxaos dientro de l'animación clásica, recoyeríen l'[[animación total]] (cuadru a cuadru), por fases y por tresparencies, anque popularmente el términu tamién recueye téuniques d'animación de [[stopmotion]] y similares. El primer llargumetraxe d'animación, [[L'apóstol (película de 1917)|L'Apóstol]], atribúyese-y al cariturista arxentín [[Quirino Cristiani]], por aciu la téunica de retayos, encaxando más nel stopmotion, un caballu. == El procesu de l'animación tradicional == === Storyboard === Pa filmar o producir una película, ye necesariu tener una guía pa tener en cuenta lo que se debe y nun se debe faer mientres el trabayu. Esta guía ye'l ''storyboard'', un desglose gráficu de lo que va ser la película o videu final pero dibuxáu y coles anotaciones necesaries pa cada escena que se filme o grabe. El storyboard sirve de prueba o conceutu y constitúyese d'imáxenes y testos, similar a una tira risible xigante. Los dibuxos son fechos a mano alzada y de forma rápida, como apuntes, porque los cuadros son munchos. El storyboard facilita y dexa al equipu d'animación planiar l'acción de los personaxes, allugaos según la composición que ta señalada nesta pieza de mano. Tamién asisten a tol equipu que participa de la filmación, como los artistes que pinten los fondos, quien resuelven qué pintar y n'ónde dexar espacios por que se asitien los personaxes. Los artistes de storyboard axúntense regularmente col direutor, y el so trabayu puede pasar por socesives correiciones, hasta que se-yos aprueba la versión final. En publicidá, los ''[[storyboards]]'' sirven por que'l veceru apruebe un anunciu antes de filmalo. Esti compendiu de dibuxos y notes trabayar col equipu que filmará l'anunciu, la producción y el creativu, quien concibió la idea. El día de la filmación sirve de guía al direutor pa faer tomar y a los actores (si hai) pa faer el so trabayu. A diferencia del storyboard pa guiones cinematográficos, estos ''storyboards'' son más detallaos y curioso coloriaos. Esto fai namái con fines de presentación pal veceru. === Animatic === [[Ficheru:Animhorse.gif|thumb|Exemplu de cómo ocho imáxenes, superponiéndose en [[retroalimentación|llazu zarráu]] y repitiéndose una y otra vez, dan llugar a un dibuxu animáu.]] Nos empiezos de l'animación foi llamáu [[Leica reel]] por cuenta de que la [[lente]] que s'usaba pa esti fin yera de la firma alemana [[Leica]]. El ''animatic'' o previsualización realízase primero que'l verdaderu procesu de rodaxe empiece. Un ''animatic'' ye una pieza audiovisual, na que s'axunten les imáxenes del storyboard cola pista d'audiu preliminar, de manera sincronizada. La reproducción d'esta especie d'esbozu de la pieza final sirve al equipu p'atopar fallos na duración o composición de les escenes y nel [[Guión cinematográficu|guión]]. vuelve correxise'l ''[[storyboard]]'' o a grabar l'audiu, si ye necesariu, pa crear un nuevu ''animatic''. Les socesives revisiones del ''animatic'' eviten tener qu'editar les escenes más tarde, cuando yá tean rodaes, y que se realice trabayu de más, daqué bien costosu na animación o nel rodaxe final. === Diseñu y timing === Una vegada aprobáu'l ''animatic'', únviense los storyboards a los departamentos de diseñu. Ellí los diseñadores de personaxes preparen ''fueyes de modelos'' ''(model sheets)'' pa cada unu de los personaxes más importantes, y pa los demás elementos visuales del filme. Estes fueyes documentan l'apariencia de cada personaxe dende una variedá d'ángulos de vista, y les sos poses más comunes, por que los distintos artistes qu'intervienen nel proyeutu trabayen de manera consistente. Delles vegaes realícense inclusive pequeñes escultures o maquetes pa que l'animador vea al personaxe en [[tridimensional|trés dimensiones]]. Coles mesmes, los artistes de fondos realicen un trabayu similar colos distintos escenarios, y los direutores d'arte y los estilistes de color determinen l'estilu del dibuxu y los esquemes de colores a emplegar. En paralelu al diseñu, el direutor de ''timing'', que de cutiu puede ser el direutor xeneral, determina esautamente qué poses, dibuxos y movimientos de los llabios van precisar pa cada cuadru. Créase una ''fueya d'esposición'' (''exposure sheet'' o ''X-sheet'', pa embrivir), que ye una tabla que contién un desglose de l'acción, el diálogu y el soníu, pa cada cuadru de l'animación, y sirve como guía a los animadores. Si amás el filme tien una fuerte base musical, créase tamién una ''bar sheet'', que ye otra fueya de formatu tabular qu'amuesa la rellación ente l'acción en pantalla, el diálogu y les notes musicales. === Layout === La etapa de ''layout'' empieza una vegada que'l diseñu completóse. Esti procesu ye análogu a la división en planos d'una película filmada de la realidá. Ye equí cuando los artistes de ''layout'' de fondos determinen l'ángulu y la posición de la imaxinaria cámara, d'ónde provién la lluz y cómo se proyeuten les solombres. Los artistes de ''layout'' de personaxes determinen les principales poses que van tener los personaxes en cada escena, y de caúna van faer un dibuxu. Los dibuxos de ''layout'' se esparcen sobre'l ''animatic'', emplegando la ''X-sheet'' como guía. === Animación === Nel procesu d'animación tradicional, empieza dibuxándose en fueyes de papel, furáu pa encaxar nes barres de los sos escritorios (''peg bars''), de cutiu utilizando llapiceros de color. Un animador de bona categoría dibuxa los ''cuadros clave'' d'una escena, emplegando los ''layouts'' como guía. Dibuxa los cuadros abondos pa describir l'acción. La duración tener en cuenta enforma por estos primeros animadores; cada cuadru tien que coincidir esautamente cola pista de soníu nel momentu que apaez; d'otra forma, notaríase una discrepancia ente lo que se ve y lo que s'oi, que puede ser una distracción pa l'audiencia. Por casu, nes grandes producciones, faise un gran esfuerciu en faer coincidir el diálogu cola boca de los personaxes que lu executen. L'animador primariu (llamáu ''key animator'' o ''lead animator'') prepara entós una prueba a llápiz (''pencil test''), que ye una versión preliminar de la escena animada. Cada cuadru clave fotográfiase o escania y sincronizar cola pista d'audiu preliminar. Se previsualiza asina l'animación completa, y l'animador puede ameyorala antes de pasala a los asistentes d'animación, quien añaden el detalle y completen los cuadros entemedios ente clave y clave. El trabayu de los asistentes d'animación revísase, vuelve faese una prueba a llápiz, vuelve correxise, hasta que pasa nuevamente a manes del animador líder, quien lo aprueba xunto col direutor. Nel mundu de l'animación hai personaxes que lleguen a destacar unos más qu'otros; pola fama que se-y da per parte del estudiu que lu dirixe y el consumu xeneráu polos sos fans. D'alcuerdu a un ranking que se realizó los personaxes animaos más famosos son: Mickey Mouse, Bugs Bunny, Scobby Doo, Goku, Pokémon, los Simpson, la pantera rosa, ente otros. == Películes de dibuxos animaos == {{AP|Cine d'animación}} L'animación ye la téunica que s'emplega pa realizar películes de dibuxos animaos. Una persona llamada [[animador]] dibuxa les imáxenes claves qu'amuesen les partes principales de l'acción,ya indica el númberu de viñetes necesaries p'amosar en cada fase de movimientos ente una imaxe clave y la siguiente. Pa llograr un movimientu d'un segundu precísense 24 viñetes que realicen diversos dibuxantes llamaos intermediarios.La mayor parte de los fondos dibuxar por separáu y los dibuxos individuales qu'amuesen en movimientu pondrán sobre'l llugar fayadizu del fondu fotografiar pa formar la película. A lo último, la película proyeutar a 24 viñetes per segundu pa provocar la sensación de movimientu continuu. Anguaño, los animadores pueden utilizar ordenadores p'acelerar el procesu de dibuxu. == Ver tamién == * [[Rotoscopiu]] * [[Animación]] * [[Cine d'animación]] * [[Animación llendada]] * [[Anime]] * [[Animación p'adultos]] * [[Animación Flash]] * [[Animación per ordenador]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{wikiquote|Categoría:Series de televisión animaes}} {{Tradubot|Dibujo animado}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Ficción animada]] l4mg0ksoycb4u4dbrbb7woqyq128mlx 0 95557 4527303 4499038 2026-09-11T15:46:55Z ~2026-49268-22 153380 4527303 wikitext text/x-wiki {{wikificar|t=20110308|gastronomía|}} {{Comida}} L''''aguardiente'''<ref>{{DALLA|aguardiente}}</ref> o '''resquemín'''<ref>{{DALLA|resquemín|42334}}</ref> ye una [[destilado|bebida alcohólica destilada]] d'un [[fermentadura alcohólica|lleldáu alcohólicu]]. Esiste gran variedá de sustancies [[Orgánicu|orgániques]] agrícoles que la so pastia o [[zusmiu]] lleldáu ye usáu pa la so estracción, dientro de lo que son: frutes, ceberes, hortolices y granos. Provenientes d'ensame de plantes riques en [[sacarosa]], que ye elementu esencial na ellaboración de la bébora, yá qu'a partir d'esta surde'l [[etanol]], siendo en principiu l'aguardiente alcohol esleíu n'agua. Toma asina l'aguardiente'l so nome de «''Aqua''» y «''Encesu''» del llatín «''Ardens''», [[lexema]] «''Ardie''», refiriéndose a la so baxa [[Puntu de inflamabilidad|inflamabilidad]], o tamién se diz por cuenta de la sensación propia de la sustancia líquido alcohólica al ser inxerida. Aguardiente puede referise práuticamente a cualquier bébora alcohólico llograda por destilación, pero aplícase-y mayoritariamente a aquelles que tienen ente 28% y 60% de grau o volume d'alcohol (vease [[graduación alcohólica]]). Avérase l'apaición de la ellaboración de bébores destiladas, xunto col usu d'[[alambique]]s y alquitaras por alquimistas árabes na antigüedá, pero los métodos de destilación nun se desenvolvieron dafechu hasta finales de la [[Edá antigua]] y principios de la [[Edá Media]]. La fabricación de bébores destiladas esparder por toa Europa y el mundu, dando pasu a una gran variedá de sabores, colores y arumes, que se dan en función del tipu de [[destilación]], de [[materia primo]] destilada y d'aditivos. Estes propiedaes camuden d'una [[cultura]] a otra d'alcuerdu a los costumes, según l'usu mesmu del términu ''aguardiente''. == Historia == Na Antigüedá yá s'utilizaba l'arte de destilar. Usáu en [[arume]]ría, pero non pa llograr bébores alcohóliques. L'arte de destilar apruz na cultura occidental de mano de la [[Mundu árabe|cultura árabe]] medieval al traviés d'[[España]]. [[Alambique]] ye pallabra árabe, lo mesmo que «alcohol». Dambes pallabres pasaron a les llingües europees. Otros inventos árabes, como l'azucre, pasen a les llingües europees, ensin l'artículu: sucre, Zucker, sugar, zucchero, etc. En [[llatín]] clásicu nun esiste una pallabra pa designar l'alcohol. Namái nel llatín medieval tardíu empieza a ser llamáu «''spiritus vini''», evitando latinizar la pallabra alcohol. La introducción del arte d'ellaborar bébores alcohóliques destiladas, o siquier el so espardimientu, atribuyir a [[Arnau de Vilanova]] (1240-1311), que la so obra más representativa al respeutu titúlase ''“Mestranzu de vinorum mirabilis specierum et artificiatum vinum”''. Conxetúrase que xunto col so discípulu [[Ramon Llull|Raimundo Lulio]], en busca del [[mestranzu de la vida]] o mestranzu de la eterna mocedá, decidieron esperimentar balerar una [[cántara]] de vinu nel alambique pa estrayer la so esencia; el resultáu foi una agua claro incolora, que paecía demostrar que n'efeutu yera l'agua de la vida por cuenta de la euforia que s'esperimentaba depués de la so deglución; amás d'Agua de vida, tamién se-y aludía como ''Enaguar Encesu'' por cuenta de la so baxa [[Puntu de inflamabilidad|inflamabilidad]]. A la fin bautizóse-y como ''Kohol'', tiempu dempués afayaríen la insalubridad de los primeros y últimos vasos de la destilación, lo que se denomina como cabeces y coles de la destilación. [[Ezio Falconi]] atribúye-y el ser el primeru n'utilizar la pallabra «''aqua vitae''»,<ref>Destillati y liquori, Milano, 1997, p. 10.</ref> espresión que sirve pa designar l'aguardiente en munchos idiomes. Estes son les sos pallabres: {{cita|«''L'agua permanente o agua d'oru enllarga la vida. Ye polo que merez ser llamada agua de vida''»}} La so obra foi siguida pol so discípulu, entá más famosu, [[Ramon Llull|Raimundo Lulio]]. Mientres el tiempu siguiente, la producción téunico y ellaborao de bébores espirituosas tuvo controlada pola ilesia nos monesterios, que yeren los centros esclusivos de producción d'aguardiente con una ciencia d'ellaboración sofisticada, guardando les téuniques de destilación, amiestos y avieyamientu, tanto conocíes como les que se diben afayando. Al pasar l'aguardiente por distintos llugares d'Europa, tomó distintos nomes, por casu, nel gaélicu escocés ''uisge-beatha''([[Güisqui]]). Dende'l so descubrimientu y espardimientu, la ellaboración del aguardiente realizar de manera empírica, con una peligrosa inexactitud que se diz dexó múltiples comunidaes ciegues ya intosicaes por [[llicor adulteráu]]. Hasta'l sieglu XVIII, gracies a la invención del termómetru pol científicu holandés [[Daniel Gabriel Fahrenheit]](1686-1736), non podía regulase y supervisar llegalmente la producción. Bob Emmons entiende que l'arte de la destilación introducir en [[Méxicu]] antes de 1544, fecha en que yá s'ellaboraba cerveza.<ref>'' The book of tequila. A complete guide''. Editorial Open Court, Chicago, 1997, p. 52.</ref> La destilación sufre un tresformamientu decisivu col inventu, a empiezos del sieglu XIX, del alambique de destilación continua, un aparatu bien atélite que dexa, por cuenta de un sistema de platos asitiaos nuna columna, que los vapores entren de nuevu en contautu col lleldáu alcohólicu pa roba-y más alcohol. El [[Chovinismo|xovinismu]] inflúi enforma a la de dictaminar quién foi l'inventor del sistema de destilación continua. Nun puede falase puramente de qu'una persona concreta fuera'l so inventor. Méntense Eduardo Adam, Coffey, Cellier Blomental y otros. Coffey solicitó una patente del so alambique en 1832. Nel sieglu XX consiguióse l'alcohol absoluto, ensin amiestu dalguno d'agua. Anguaño la destilación avanzó de tala forma que ye posible escoyer muncho meyor qu'antes les sustancies que se deseyen dixebrar. Una bona destilación ye tantu o más necesaria qu'una bona materia primo. == Clasificación == A los aguardientes convienlos una clasificación primer en razón de la materia primo de procedencia. Asina l'aguardiente de caña, llamáu genéricamente '''ron''', estremar d'otros aguardientes en que provién de la [[caña d'azucre]]; el '''güisqui''' provién de ceberes, que dan llugar a distintes clases: el “''corn whiskey''” proveniente del [[maíz]]; el llamáu “''single malt''” que provién de la cebada ensin amiestu d'otres ceberes; el '''tequila''' provién del agave azul; el '''mezcal''', del agave ríxida; el '''brandy''' de les uves de la “Vitis vinífera”; el llamáu '''Kirschwasser''', de les [[cereza|cereces]]; del arroz provién el '''Sochu''', etc. Munchos aguardientes nun tienen nome específicu. Tal asocede col aguardiente de sidra. Lo propio pasa colos aguardientes pocu avezaos, como los provenientes de la cazumbre de ciertes palmeres, de [[hidromiel]], etc. Namái cabo designalos indicando'l so orixe: aguardiente de sidra, de hidromiel, de palma, etc. Establecida esa clasificación primaria, suel procedese ulteriormente en razón de países y ciudaes. Los rones suelen clasificase en xamaicanos, cubanos, portorricanos, etc. Lo propio asocede colos aguardientes de vinu: de Cognac, d'Armagnac, de Xerez, catalanes, de Portugal, italianos, etc. En cada país suel haber distintes costumes y criterios qu'apurren al correspondiente aguardiente les sos traces distintives. Otra clasificación significativa lleva a estremar los aguardientes n'aguardientes “de vinu” y aguardientes “d'oruxu”. Tal división nun puede aplicase a tolos aguardientes, sinón namái a aquellos que provienen de frutes carnoses, como les [[uva|uves]], les [[mazana|mazanes]] o les [[pera|peres]]. En triándoles, pa llograr esi [[mostiu]] que, una vegada alcohólicamente lleldáu, convertir en [[vinu]], en [[sidra]] o en [[perada]], eses residuos tamién pueden lleldar alcohólicamente. El destilado llográu d'eses residuos alcohólicamente lleldaos ye lo que se llama ''«aguardiente d'oruxu»'' o a cencielles [[oruxu]], si tratar de la uva, o bien ''«aguardiente de hollejos de fruta»'', que ye pallabra más xenérica. Nel líquidu que se destila ye necesaria la presencia de siquier dalgunos d'esos [[hollejos]], por que'l destilado pueda recibir el nome d'aguardiente d'oruxu o'l d'aguardiente de hollejo de fruta. La residuu de la caña d'azucre, llamáu “[[poxa]]”, nun almite una fermentadura alcohólica, siguida de destilación. Lo propio asocede coles residuos de ceberes y otres materies primes, como les cazumbres o la lleche. A lo último, cabo estremar los aguardientes nos dos categoríes mentaes de ''aguardientes simples'' y ''aguardientes compuestos''. Los simples nun tienen una significativa adición de sabores distintos de los mesmos del aguardiente, mientres los compuestos reciben una significativa adición de sabores provenientes de sustancies que nun xeneren alcohol, como yerbes, granes d'anís, etc. == Xeneralidaes rexonales == === Asia === De la llectura de llibros y folletos sobre la cocina de [[Mongolia]] paez deducise que “arkhi”, “archi” o “arki”, etc. ye una espresión bien xenérica, del mesmu raigañu que ''arrac'', que sirve pa designar cualquier bébora alcohólico d'alta graduación y en consecuencia proveniente de destilación. Pa estremar el destilado de lleche del destilado rusu llamáu [[vodca]].<ref group="Notes"> En Rusia, a diferencia de lo qu'asocede n'Occidente, la pallabra vodca tien un significáu bien xenéricu, equivalente más o menos a la inglesa ''spirit''. Designa cualquier bébora espirituosa d'alta graduación.</ref><ref>{{cita llibru |títulu= Guía internacional del chigre. Aguardientes. Aperitivos. Combinaos. Llicores(traducción española de ''Michael's Jackson Pocket Bar Book '', 3ª ed., Barcelona, 1994, ad vocem Absenta.)|autor=Michael Jackson}}</ref> Los mongoles falen de “shimiyn arki” y los que nun lo son de “arki mongol”, esto ye, de ''arrac mongol''. El “shimiyn arki” suel ser de bien pocos graos, unos dolce (12%). La operación cuerre al cargu de los fabricantes y ellaboradores de productos lácteos artesanales. “Airag” o “Ayran” o “Aiven”, etc., lo mesmo que “chigee” o “chigi”, igual que “kumis”, paecen ser pallabres aptes pa designar el yogur con alcohol, pero inda non destilado. Independientemente de la etimoloxía d'estes pallabres y de la so exacta significación, en Mongolia prauticar dende dómines remotes l'arte de destilar yogures lleldaos alcohólicamente. Esi aguardiente de yogur puede denominase con razón ''«aguardiente mongol»''. === Xunión Europea === La posibilidá d'añader ciertes sustancies a la materia primo, o al destilado, plantega la necesidá de determinar hasta qué puntu l'aguardiente asina tratáu pue ser consideráu tal. Nun se considera aguardiente'l [[destilado]] resultante d'haber macerado frutes n'alcohol, esto ye, destilar un “alcoholado”. La [[Derechu de la Xunión Europea|llexislación comuñal]] contrapone “aguardiente de fruta” a “bébora espirituosa de frutos” pa estremar dambos destilados.<ref>{{cita web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31989R1576:ye:NOT|títulu=Vid.Reglamentu (CEE) nᵘ1576/89 del Conseyu de 29 de mayu de 1989 Art I, nᵘ 4.}}Esi reglamentu foi sustituyíu pol nᵘ110/2008 del Parllamentu Européu y del Conseyu de 15 de xineru de 2008, ensin camudar de criteriu, qu'agora s'atopa recoyíu nel Anexu I.</ref> Ye distintu'l sabor y calter de la bébora resultante d'haber destilado [[sidra]] que'l sabor y calter de la bébora resultante d'haber macerado mazanes n'alcohol, con o ensin posterior destilación. Nel casu de determinaes frutuques —como l'[[artimora]], el [[xardón]], los [[arándanu|arándanos]] y otres poques— la llexislación comuñal tolera que s'utilice la pallabra “aguardiente”, magar que trátase de “una bébora espirituosa de frutu”,<ref>Cfr. Reglamentu 1576/89 Nᵘ 2.El Reglamentu nᵘ110/2008 Anex II, aumenta'l númberu de frutuques.</ref> pero ello ten de ser aprobáu en cada casu por un comité. Diz asina: {{cita|“Van Poder denominase ''aguardiente de'' siguíu del nome del frutu, les bébores espirituosas llograes por maceración, en proporción mínima de 100 kg de frutos por 20 llitros d'alcohol a 100% vol, de determinaes bagues y otros frutos como artimores, mores, arándanos y otros, parcialmente lleldaos o non lleldaos”.}} La razón ye que ye bien difícil llograr un lleldáu alcohólicu d'eses [[frutuca|frutuques]]. Con tou esixe l'usu de muncha [[fruta]]; por casu, nel casu de l'artimora, pa ellaborar un llitru d'aguardiente d'artimora han d'utilizase nada menos que once [[sistema internacional d'unidaes|kilos]] d'artimores. Pa caltener el sabor a la [[materia primo]], el resultáu de la destilación hai de tener una graduación alcohólica en redol a los 80 graos d'alcohol; esto ye, l'alcohol hai de tar pocu ''rectificáu''. Les llexislaciones esixen un máximu de destilación según los diversos aguardientes, por que caltengan les carauterístiques peculiares d'arume y sabor mesmes de la materia alcoholígena de procedencia. A partir de los 96 graos, anque inda seya perceptible un leve sabor a la materia primo utilizada, el destilado dexa de tener la considerancia d'aguardiente, pa ser consideráu a cencielles alcohol. Lo propio de los aguardientes ye caltener residuos —y por tanto sabor y carauterístiques— del [[Fermentadura alcohólica|lleldáu alcohólicu]] oxetu de destilación. Pa los aguardientes nun s'usa'l modernu [[alambique de columna]], que ye capaz de destilar con facilidá a 96 graos, sinón l'alambique a l'antigua, xeneralmente de [[cobre]], llamáu “alquitara”, que n'inglés llamen “''Pot''”. Con tou, el destilado sale del alambique con graduaciones bien elevaes, en redol a los 80 graos. Como ta prohibida la venta de bébores alcohóliques de tan alta graduación, hai qu'añader agua pa expedir al consumu humanu. Les llexislaciones y costumes afiten un máximu y un mínimu de graduación alcohólica pa cada aguardiente. La banda bazcuya ente los 35 y los 45 graos (con esceiciones). Xeneralmente'l volume alcohólico figura na [[Etiqueta de vinu|etiqueta]](del aguardiente). La [[xinebra (bébora)|xinebra]] ellaborar con [[etanol]] insípido al que se-y induz sabor con gálbulas de enebro; y lo propio asocede colos llicores anisados, tanto secos como duces. Sicasí, la llamada Oude Genever —esto ye, xinebra a l'antigua—, mesma de [[Holanda]], hai d'ellaborase con un aguardiente que comunica sabor de cebera. La [[Oude Genever]] nun ye considerada un aguardiente.<ref>{{cita llibru |apellíu=Grossman|nome=Harolds J.|títulu=Grossman's Guide to Wines, Spirits and Beers|edición=3ª ed|allugamientu=New York-London|páxines=235|idioma=inglés}}</ref> La adición de sustancies al [[Destilación|destilado]] conduz a estremar, tal como faía l'Estatutu de la Viña, del vinu y de los Alcoholes”,<ref>Llei 25/1970 de 2 d'avientu, art. 25 y 34[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/l24-2003.html (Estatutu Actualizáu)]. Esta llei yá nun ta vixente, pero sigue siendo válidu'l so aparatu conceptual.</ref> ente '''“aguardientes simples”''' y '''“aguardientes compuestos”'''. El primeru ye l'aguardiente tal como sale del alambique; el segundu'l que ye arumáu o remane de diverses maneres, antes o dempués de la destilación o de la redestilación. Nos aguardientes de vinu ta llegalmente dexáu añader [[quercina]] y un colorante que, anque denomináu “''carambelu''”, nun ye duce. Ye más, l'[[avieyamientu en carbayu]] propiu de la mayoría de los aguardientes tien ente otres finalidaes la de comunicar sabor. Tamién ye avezáu avieyar determinaos [[Güisqui|whiskies]] en barriles que contuvieron [[Xerez|vinu de Xerez]] por que comunique sabor. Na práutica nun s'expedir pal consumu humanu aguardientes totalmente simples. Toles bébores alcohóliques contienen agua y etanol. La adición de más agua o más etanol plantega problemes: delles Denominaciones d'Orixe, como la de [[Coñá|Cognac]], namái dexen añader agua destilao. Históricamente usóse té, tal como señala la [[Enciclopedia Espasa]] na correspondiente voz. L'agua plantega'l problema de qué clase d'agua hai d'añader. El etanol puru plantega'l problema de si cabo o nun añader y de en qué midida puede faese. Nos whiskies ye práutica estendida utilizar bien pocu destilado de alquitara, al que s'añader etanol puru proveniente d'un alambique de destilación continua, xunto con agua, dambos insípidos. Sicasí, nos aguardientes de vinu más tradicional, como los de Cognac o Xerez, nun se recurre a esa práutica.<ref>The pocket Guide to Spirits & Liqueus. A connoisseur's Internacional Guide, Editorial: The Putnam Publishing Group, New York, p. 27 y 43.</ref> El conceutu d'aguardiente nun precisa que se trate d'una [[bébora seco]]. Polo xeneral les normes y conseyos reguladores son contrarios a adulzar los aguardientes; hai esceiciones como la “[[Metaxá]]” griega, que consiste nun aguardiente de vinu adulzáu. Que los aguardientes sían secos suel constituyir una esixencia normativa; pero nun se sigue d'ende que'l calter secu de la bébora forme parte del conceutu d'aguardiente. Verdaderamente los aguardientes salen del alambique secos; pero desque prohíbese adulzar los aguardientes —y non otres bébores alcohóliques—, ta sorrayándose que “aguardiente” poco tien que ver coles idees de “secañu” o de “dulzor" de les bébores. Tal [[dicotomía]] ye d'aplicación a les bébores non alcohóliques. “Aguardiente” ye precisamente aquello que munches llexislaciones y [[costume]]s prohiben adulzar; la prohibición dase solu si ye posible adulzar (en dellos casos). Les bébores alcohóliques d'alta graduación que nun son aguardientes, suelen tar adulzaes; pero non siempres. Tal asocede col anís, que tien dos versiones duce, seca, y cola xinebra (que suel ser seca); tamién puede ser duce, como la llamada “[[Old Tom Gin|Old Tom]]”. Históricamente hubo munches xinebres duces. El fechu de qu'un llicor seya secu, nun lo convierte n'aguardiente. El secañu ye namái un elementu de tipicidad de los aguardientes: suelen ser secos. == Tipos d'aguardiente == === Aguardientes simples === Los más significativos del mundu occidental son cuatro: # El '''[[ron]]''', qu'inclúi la [[cachaza]], el llamáu «Aguardiente de caña» y el ron de melazas». # El '''[[brandy]]'''. Caben destacar, amás de los de [[coñá|Cognac]] y [[Armagnac (rexón)|Armagnac]] (Francia), el de Xerez (España), California (Estaos Xuníos) y el [[Pisco (aguardiente)|pisco]] (Perú y Chile). # El '''[[whiskey|güisqui]]'''. Sobresalen los d'Escocia, los d'Irlanda, el llamáu “bourbon” basáu nel maíz, los de Canadá, bien nidios, etc. # El '''[[tequila]]'''. Menos universalmente estendíos son los bien variaos aguardientes de fruta: [[Cereza]], [[mazana]], [[albaricoque]] y otros, bien propios de la Europa central. Los llograos de cazumbres de palmera o d'arroz considérense exóticos. Tal asocede cola “tuba”, el “burí” o'l "aguardiente mongol", que provién de la lleche. Suelen arrexuntase so la pallabra “arrac”; caxón de xastre bien utilizáu pa designar los aguardientes exóticos. === Aguardientes compuestos === El costume d'[[Anisado|anisar]] en dellos casos obedecía al deséu d'azorronar o sustituyir el so sabor. Na práutica pueden ser sustituyíos col llamáu “sol y solombra”: amiestu d'anís y brandy, fecha nel mesmu vasu o copa. Tamién foi costume induci-yos otros sabores o quitar el so mal sabor por aciu la adición de yerbes y arumes, como asocede col llicor [[Benedictín]]. Los benedictinos presenten dos versiones de la so bébora, una entemecida con Cogñac -polo que se llama ''B.B. Bénédictine'', con Brandy- menos duce y otra que se llama a cencielles ''bénédictine''. La fórmula d'esos llicores de yerbes suel incluyir daqué d'anís, anque apenes perceptible. Los [[raki]] turcos y búlgaros consisten nun aguardiente de vinu anisado. Anguaño pa inducir sabores nun se suel utilizar como base un aguardiente, sinón alcohol puro y insípido; o lo que ye lo mesmo, el llamáu “vodca pa cócteles”, que nun pretende comunicar nin comunica sabor dalguno salvo los mesmos de l'agua y del etanol. Los aguardientes compuestos van sumiendo y tolos llicores que'l so orixe ye anterior al inventu de la destilación continua nel sieglu XIX fueron aguardientes compuestos, pos nun había manera de llograr alcohol puro y insípido. Namái podía utilizase un aguardiente base del llicor. == Principales aguardientes simples == === Aguardiente de pera === Los alemanes llamen a la [[pera]] ''Birne'' y al so aguardiente ''Birnenwasser'' o ''Birnenbranntwein''. Tamién s'ellabora en Suiza y en Francia. La so presentación más ellaborada consiste en dexar crecer una pera dientro de la botella, pa lo cual hai d'aplicase la botella al frutillo primero que creza. La botella produz un [[efeutu ivernaderu]]. A esa presentación los franceses soler llamar ''«poire d'Olive»''. Pa faer aguardiente ye frecuente utilizar la variedá Williams, tamién conocida como Williamina, en marca rexistrada pola casa Morand, y la conocida como Barlett. Trátase d'un aguardiente blanco de los que nun precisen avieyamientu. === Aguardiente de ciruela === N'España suelse usar ''Prunus spinosa L.'' cola que s'ellabora'l ''[[Pacharán]]''.<ref name="reglamentu10"/>Pa ellaborar aguardiente utilícense cuasi puramente dos variedaes huertanas de la [[ciruela]]: la [[Prunus domestica subsp. insititia|''Prunus domestica var. insititia'']] y la [[Prunus domestica var. syriaca|''Prunus insititia var. Syriaca'']]. N'Alemaña l'aguardiente de cirueles, ensin especificar la variedá, ye llamáu ''Pflaumenwasser'' o bien ''Zwetschenwasser'' y ''Zwetschgenwasser''. N'Austria dizse preferentemente ''Zwetschgenwasser''. Si la variedá ye la [[ciruela damascena]], suelse especificar: ''Quetschwasser'' o bien ''Mirabellenwasser''. La bébora de ciruela llamada «''[[slivovitz]]''» o «''šljivovica''» ye mesma de la [[Europa central]] y los [[Balcanes]]. Facer con cirueles de [[Bosnia]], enormes y dulces, llamaes ''Pozaga''. Tamién s'atopa escritu ''Pocegaca'' y ''Posegaca''. El significáu de “slivovic” faise sinónimu d'aguardiente de ciruela, esto ye, cuando se fala de “slivovic” –o espresión asemeyada- referíu a una bébora alcohólico, sobrentiéndese que se fai referencia a un aguardiente de ciruela, ensin necesidá de mentar la pallabra "aguardiente".<ref name="reglamentu11"/> ''«Rakija»'' ye'l nome col que se conoz l'aguardiente de cirueles en Bosnia.<ref name="rakija"/><ref group="Notes">El reglamentu comuñal 110/2008 de 25 de xineru (Vide. Annexo 3, n.9) protexe munches denominaciones xeográfiques d'aguardiente de ciruela. Les d'Alemaña son: ''Mirabellenwasser'' de la [[Selva Negra]] y ''Fränkisches Zwetschgenwasser'' (de [[Franconia]]). Son atribuyíes a Francia: ''Mirabelle'' de [[Lorena]]; ''Quetsch'' d'[[Alsacia]]; ''Mirabelle'' d'Alsacia. A [[Italia]] atribúyense-y bastantes: ''Südtiroler Zwetschgeler/Zwetschgeler'', del [[Alto Adigio]] o [[Tirol del Sur]]; Sliwovitz del [[Vénetu]]; ''Sliwovitz'' del [[Friuli]]-Venezia Giulia; Sliwovitz del Altu Adigio tridentino; y ''Sliwovitz trentín/Sliwovitz de Trento''.</ref><ref group="Notes">A [[Luxemburgu]] pertenecen: ''eau-de-vie de quetsch de marque nationale luxembourgeoise''; ''eau-de-vie de mirabemburgolle de marque nationale luxembourgeoise'' y ''eau-de-vie de prunelles de marque nationale luxembourgeoise''. Síguen-y les de [[Hungría]]: ''Kecskeméti Barackpálinka'' y el'' Szilvapálinka'' de la rexón de [[Bérék]]. A [[Bulgaria]] correspuénde-y el “Троянска сливова ракия/Сливова ракия от Троян/Troyanskaslivova rakya/Slivova rakya de Troyan”.</ref> === Aguardiente de serba === Entender por «''Alise''» un aguardiente d'[[Alsacia]], ellaboráu con bagues de [[Betula|betula (abeduriu)]].<ref name="Serba01"/> === Aguardiente de mazana === A partir de la mazana hai, como cola uva, dos tipos fundamentales: ''aguardiente de sidra'' y ''aguardiente d'oruxu de mazana'', el primeru ye más caru y apreciáu. Con diez litros de sidra namái se llogra apenes unu d'aguardiente, lo cual trai de resultes que pa faer aguardiente utilice sidra que nun ye apta, como ''sidra de boca'', pero nun quier dicir que se trate d'una sidra avinagrada o mala. En rellación col vinu estremar ente ''vinu de quema'', destináu al alambique, y ''vinu de boca'', destináu a ser bebíu, bien como vinu de mesa, bien como vinu de postre. Cola sidra asocede lo propio. Otra manera tendría un preciu prohibitivu. Un aguardiente referencia n'Europa ente los [[Sidra|aguardientes de sidra]] ye'l que s'ellabora en [[Calvados]]. Avieyar en carbayu y la diversificación del productu facer en razón del avieyamientu. Dacuando, pa referise al aguardiente d'oruxu de la mazana utiliza la espresión ''eau-de-vie de marc de sidre''. Ye más correuta la espresión ''eau-de-vie de marc de pomme'', una y bones l'oruxu de mazana ye'l resultáu de triar la mazana, independientemente de qu'en triándola, fáigase sidra col mostiu resultante o nun se faiga, tomando'l mostiu como bebida. De les denominaciones comuñales acoyíes al apartáu ''aguardiente de sidra y perada'' nueve correspuenden a Francia y namái una a España: ''Aguardiente de sidra d'Asturies''.<ref group="Notes"> Yá esistía esa denominación nel anterior reglamentu 1576/89 de 29 de mayu apéndiz II, n. 8, col nome de “aguardiente de sidra y de pera.</ref> La denominación conxunta “aguardiente de sidra y perada” deber a los costume d'añader perada a la sidra o bien triar la mazana con daqué de pera, pa correxir l'acidez. En cuenta de pera tamién pueden añader serbas. esto ye, el frutu del alcafresnu o peral de monte. Tamién s'ellabora aguardiente de sidra nel [[País Vascu]], col nome de ''Sagardoz'', pallabra vascuencia que significa lliteralmente “aguardiente de mazana”. N'Inglaterra la sociedá ''Bulmer's Cider'' nel muséu de la sidra de [[Hereford]] ellabora un aguardiente de sidra, col nome xenéricu de ''cider brandy'', denomináu ''King Offa''. Facer con alambique a fueu direuto y según una llarga tradición. El ''Somerset Royal'' ye ellaboráu en [[Somerset]] al estilu del Calvados. N'Estaos Xuníos, l'aguardiente de sidra ye conocíu como ''applejack''. La terminoloxía utilizada pa referise a ellos ye la mesma del whiskey. Como'l whiskey, ye ''blended'', esto ye, con alcohol etílico agregu al aguardiente, cosa prohibida con calter xeneral na Xunión Europea. El ''Captain Apple Brandy'' ye promocionáu como ''straight'', esto ye, ensin adición d'alcohol insípido. Sicasí ''Laird's Applejack'' ye presentáu como ''blend'', esto ye, alcohol puro y insípido entemecíu con un aguardiente nuevo, lo que-y da un calter más afrutado, anque toos ellos, inclusive los mozos, avieyen en madera de carbayu. === Aguardiente d'uva === {{AP|Brandy}}{{AP|Coñá}}{{AP|Pisco (aguardiente)|l1=Pisco}}{{AP|Singani}}{{AP|Grappa}}{{AP|Oruxu}} [[Ficheru:Operario cargando calderin.jpg|izquierda|miniaturadeimagen]] L'aguardiente procedente del vinu d'uva ye unu de los más conocíos y utilizaos. Llámase-y [[brandy]] cuando ta avieyáu. Suel añejarse en barriques de carbayu y ye entós cuando adquier el so color marrón característicu. Tamién se-y suel llamar ''«Coñá»''. ''Cognac'' ye una denominación xeográfica protexida, polo que ta prohibíu usar comercialmente esa pallabra pa designar los aguardientes de vinu que nun vengan d'esa rexón determinada ([[Cognac]]) en Francia. L'aguardiente de vinu recién salíu del alambique ye tresllúcidu como l'[[agua]]. Con éses solo recibe'l nome de ''Brandy'' nos [[Países Baxos]]. Si l'aguardiente vien de la destilación d'enguedeyes de vinu en presencia de los oruxos de la uva o namái de la destilación de los oruxos d'uva, llámase-y aguardiente d'oruxu o a cencielles [[oruxu]]. En dellos llugares, como [[Canaries]], tamién se conoz como ''«Parra»'' o ''«Canna de parra»''. Los aguardientes d'oruxu mas conocíes son la [[grappa]] y el [[Pisco (aguardiente)|Pisco]]. === Aguardiente de cebera === {{AP|whiskey|Sake|Soju|Korn (llicor)|Vodca}} La llexislación comuñal estrema tres denominaciones de venta en rellación colos productos provenientes de la destilación de ceberes:<ref group="Notes">El conceutu de “cebera” nun ye botánicu, sinón [[Bromatoloxía|bromatolóxicu]]. Indica la parte comestible d'un conxuntu de plantes. El tarmu de trigu nun ye una cebera, sinón solamente la espiga. Nun entiende solo llantar gramínees, sinón tamién otres, como'l alforfón.</ref> ''Aguardiente de ceberes'', ''Brandy de ceberes'' y ''[[Whiskey]]''.<ref name="cebera"/> El “brandy de ceberes” ye consideráu una clase de “aguardiente de cebera especial. El whiskey, sicasí, nun ye consideráu una clase de “aguardiente de ceberes”, porque na denominación de venta “whiskey” esíxese'l [[Malta|malteado]] de los granos de la cebera. L'aguardiente de cebera, que nun ye whiskey, más conocíu ye'l [[Korn (llicor)|Korn]] típicu d'Alemaña y fechu con [[trigu]]. Del arroz estrayi'l [[sake]]''. A la bébora llograda de resultes de la destilación del sake tamién se la llapada “sake”. Esi destilado ye usáu pa fortalecer el sake, ensin devasar nunca los 20%Vol. Conviértese asina entós el sake nun vinu licoroso.<ref group="Notes">Como n'Occidente, un vinu, anque tea fortificáu con aguardiente de vinu, sigue considerándose vinu, non aguardiente. El llamáu “honjozo-shu” tien adición d'alcohol. El “ginjo-shu” tener cuando na botella ta escritu a cencielles “ginjo”. Si diz “junmai ginjo”, ye que nun tien adición d'alcohol. Lo propio asocede col “daiginjo”. Si ta etiquetáu como “junmai daiginjo”, significa qu'escarez de adición d'alcohol. Si a cencielles diz daiginjo, tener.</ref> Anguaño produzse aguardiente d'arroz en [[China]], ente otros países orientales, col nome de ''«Samshu»''. El ''[[Soju]]'' ye propiu de [[Corea]]. Bien paecíu inclusive nel nome ye'l “shochu”, xaponés, con dos modalidaes: el ''ko'' y el ''otsu''. El primeru ta fechu con arroz, pero tamién con [[centenu]], azucre non refinao, [[Ipomoea batatas|batates]] y [[maíz]], por destilación de alquitara. El segundu en realidá ta fechu con [[melaza|melaces]] como principal ingrediente. Nel [[alloñáu Oriente]] la cebera más utilizada pa llograr aguardiente ye'l [[sorgu]]. El [[Sorghum bicolor|Sorghum bicolor (L.)]]<ref name="Sorgu"/> o sorgu duce ye tratáu como la caña d'azucre, estrumiendo'l so zusmiu. D'esi zusmiu puede llograse vinu y aguardiente. L'emplegáu pa faer la cerveza conocida como “opaca” ye la variedá llamada “cafforum” del [[S. Sorghum vulgare Pers]]. China ye'l primer país en destilar sorgu pa bébores. El más tradicional llograr a partir del granu, siendo los más famosos los conocíos como ''[[Moutai|Maotai]]'' y ''Fen''. El ''maotai'' producir na provincia de [[Guizhou]], onde maotai ye'l nome d'un pueblecito cercanu al [[ríu Chishui]] en dicha provincia.<ref group="Notes">La denominación de los aguardientes pol so orixe ye un sistema de denominación que s'estableció en China en 1999, siendo esa bébora'l tercer productu asina protexíu comercialmente</ref> El so prestíu ta basáu nel sorgu local. En toa China cuntar por miles les variedaes de sorgu. Al ''fen'' atribúyese-y una antigüedá de 1500 años. Ellaborar na provincia de [[Shanxi]]. El ''[[Wuliangye]]'' ta fechu na provincia de [[Sichuan]], con un 60% de sorgu. El restu ye dos clases d'arroz, maíz y trigu. De la mesma provincia y colos mesmos componentes ye'l ''Jiannanchun'', pero solo lleva un 40% de sorgu. Tamién se llogra aguardiente a partir de la cazumbre y de les melazas resultantes de la fabricación d'azucre de sorgu. Tal fabricación en China cuenta solo con unes décades. L'azucre de la cazumbre de sorgu —[[sacarosa]], [[glucosa]] y [[fructosa]] nun 70%— aguantar mientres enforma tiempu a que los humanos pudieren cristalizala. === Aguardiente de cereza y de guinda === De les bébores alcohóliques procedentes de la guinda quiciabes la más famosa seya los [[marrasquino]] d'unos 30 o 35% Vol. El marrasquino ye un aguardiente proveniente d'una variedá de la guinda denomada ''[[marasca]]'', con que la so producción delles ciudaes de [[Dalmacia]] —especialmente [[Zadar|Zara]]— fixéronse famoses. [[Girolamo Luxardo]] apreciar d'ellaborar ''«il maraschino originale»'' que se remonta a 1821 en Zara. El [[marrasquino]] de Dalmacia tradicional producir por aciu la fermentadura de la fruta, desprovista de pebíes. Xunto cola fruta machucábense delles fueyes del propiu árbol. La fruta que s'utilizaba tenía de tar verde. Tres la fermentadura se destilaba el conxuntu, añader un pocu de vinu d'esa fruta. L'aguardiente de cereza típicu de la [[Selva Negra]] ellaborar con cereces negres monteses, según el ''[[Lapoutroie]]'', asina llamáu porque se recueyen nesti pueblecito [[Alsacia|alsacianu]] del valle de [[Kaysersberg]], ente [[Estrasburgu]] y [[Colmar]]. Puede haber menor o mayor presencia de cuescos esmagayaos, según quiérase que resulte menos o más amargosu. Esiste anguaño una destilería autodenomada Maraska. Produz llicores de fruta, ente ellos los que llama ''slivovitz'', que ta fechu con cirueles azules, y ''kruskovac'', de peres. Al aguardiente de guinda marrasca llamar ''marraschino''. Tales denominaciones emprestar a tracamundiu. La casa Bardinet ellabora un aguardiente de 40% Vol. al que llama ''Marrasquino''; tamién otru, de la mesma graduación, al que llama ''[[Kirsch]]''. Los alemanes —lo mesmo que los suizos— ganaron reputación ellaborando aguardiente de cereza. D'ende qu'inclusive en castellán a esi aguardiente llámese-y ''[[Kirsch]]'', que significa cereza. El Diccionariu de la Real Academia Española da entrada a la pallabra [[Kirsch|''kirch'']], cola significación d'aguardiente de cereza, quiciabes por influyencia del Real Decretu de 22-XII-1908, qu'asina lo determinó.<ref name="kirch"/><ref group="Notes">En castellán ''Kirsch'' significa aguardiente de cereces o de guindes y non el so llicor.</ref> Los alemanes estremen ente llicor de cereces ''Kirschgeist''del aguardiente de cereces: ''«Kirschwasser»''. N'España los aguardientes de cereza más afamaos provienen del [[Valle del Jerte]], n'[[Estremadura]]. Pero l'aguardiente de cereza del Valle del Jerte 42% Vol, non se autocalifica de kirsch. <ref group="Notes">Anque guindes y cereces pueden tener similar apariencia esterior, tienen sabor distinto. La guinda tien sabor acedo bien marcáu y nun ye especialmente duce. La cereza nun ye agria y ye duce. La cereza utilízase como fruta de mesa y la guinda sobremanera en confitería. La cereza non siempres ye colorada y la guinda sí. Esta distinción ente cereza y guinda en razón del so sabor pierde un pocu nel casu de les variedaes monteses. Los sos frutos son más pequeños. Son acedos y menos duces.</ref> === Aguardiente de agave === {{artículu principal|Tequila|Mezcal}} ''[[Agave americana|Agave americana L.]]'' ye la especie cola que se fai'l ''«[[Mezcal]]»'' y el ''«[[Tequila]]»''. Les variedaes que sirven pa ellaborar el famosu ''Aguardiente de Tequila'' llámense genéricamente ''Agave azul''.<ref group="Notes">Ye tamién mesma de Méxicu otra bébora llamada ''«Colonche»'' fecha con un cactus, concretamente con [[Opuntia ficus-indica|figos chumbos]], que ye distinta de los aguardientes Tequila y Mezcal.</ref> El tequila toma'l so nome de la ciudá de [[Tequila (Jalisco)]], famosa por producilo.<ref>Nun tien de confundise'l tequila col ''[[Tiquira]]'', bebida que provién de la [[mandioca]].</ref> El mezcal nun se produz en Tequila, sinón principalmente n'[[Oaxaca]]. Otros aguardientes provenientes del agave son el «[[Bacanora (llicor)|bacanora]]» -proveniente d'un agave bien pequeñu-, asina llamáu en razón de la ciudá de [[Sonora]] llamada [[Bacanora (Sonora)|Bacanora]]. El «Raicilla»”, fechu d'otru agave pequeñu llamáu [[lechuguilla]], propiu de [[Jalisco]]. Otru agave -''[[Dasylirion wheeleri]]''- da llugar al «[[Sotol]]», típicu de Boquillos y [[Chihuahua]]. «[[Comiteco|Comiteca]]» ye otru destilado del agave. Les especies de agave coles que se fai l'aguardiente llamao Mezcal son unes ocho. Sobremanera úsase, nun 80 per cientu de la so producción, el ''[[Agave vivipara|Agave rigida Mill]]''.<ref group="Notes">[[Agave sisalana|Agave sisalana Perrine ex Engelm]]. [[Araucaria angustifolia|A. angustifolia Haw]].</ref> El tequila adquier personalidá y sonadía como bebida a partir de 1800; darréu'l mezcal. Antes toos esos aguardientes yeren denominaos genéricamente col nome de ''vinu de mezcal''. Estos dos aguardientes son asonsañaos en munchos países, lo cual suel consistir n'alcohol puro y insípido con un pocu de ''Aguardiente de Maguey''. Esisten otres bébores lleldaes provenientes del agave, pero que nun se llogren por destilación (vease [[pulque]]). El mezcal nun se llogra del pulque por cuenta de que esti nun ye destilable, al contener ciertos [[polímeru]]. El mezcal suel presentase con un viérbene llamáu «Juanito». El tequila nunca se presenta con viérbene.<ref group="Notes"> Dellos autores fixeron afirmaciones errónees tales como: El mezcal estrayer del pulque o que'l tequila llámase mezcal cuando nun ta producíu na ciudá de Tequila, confundiendo dos bebíes distintes, que vienen de distintos agaves y de distintes ciudaes.</ref> Falar del [[llicor de cocuy]] como d'un destilado proveniente de raigaños de ''[[Agave sisalana]]'', propiu de [[Venezuela]],<ref name="agaveneco"/> esto ye, del ''[[Agave vivipara|Agave ríxida]]'' (Mill), col que davezu se fai'l mezcal pero non esautamente. En realidá'l ''Cocuy'' facer con ''[[Agave cocui]]'' (Trelease). === Aguardiente de caña d'azucre === {{AP|ron|Cachaza|caña (bébora)}} L'aguardiente de [[Saccharum officinarum|caña d'azucre]] puede llograse de subproductos de la industria azucrero o bien direutamente del zusmiu de la caña. Na fabricación del azucre llógrase un primer subproductu llamáu ''cachaza''. Xenérase antes de la cristalización del azucre, de resultes de la clarificación del mostiu. Cola cachaza ellabórase'l ron llamáu «[[Cachaza]]». Brasil fixo famosu'l ''ron de Cachaça'' o a cencielles ''Cachaça''. Una vegada producida la cristalización del azucre queda una residuu llamada [[melaza]] o ''melazas'', en plural. La mayor parte del [[ron]] ta fechu con melazas. Tamién puede llograse'l ron direutamente del zusmiu de la caña d'azucre. Esi ron ye llamáu ''Aguardiente de caña'' en contraposición al ''Aguardiente de melaza de caña''.<ref group="Notes"> Cfr. Llei española de 2 d'avientu de 1970, Artículu 26, D y E.</ref> En Chile y el Conu Sur denominar a cencielles [[caña (bébora)|caña]], en zones de Centroamérica y Sudamérica predomina la denominación aguardiente ensin designar orixe, pero n'otros países como n'[[España]] nes botelles suel faese constar la pallabra “caña”: flor de caña, la meyor caña, caña escoyida, etc. Los franceses llamen a esti tipu de ron ''rhum agricole'' y so esi nome comercializar dende les [[Antilles franceses]]. El restu ye n'ocasiones designáu despectivamente col nome de ''ron industrial''. Suel ser más apreciáu'l ron de melazas, de sabor más pronunciáu, que'l de caña, anque'l de caña tien les sos adeptos. El añejado nesti tipu d'aguardientes ye opcional, pueden atopase tanta variedaes ensin añejar. blanca o clara, asi como aneyes o escures, por eso en [[Venezuela]] amás de designa-y -y como aguardiente a esti tipu d'aguardiente (valga la redundancia), tamién-y la denomina como ''caña clara'' o ''caña blanca'' (al igual qu'en [[Paraguái]]), la ínfima calidá d'esta bébora lleva a que la conoza coloquialmente como ''"lavagallo"''. Tamién ye común qu'al aguardiente al que se denomina como "caña" ensin nenguna otra explicitud (polo xeneral caña escura) someter a un procesu de infusionado en distintos sabores yá seya oreyonos de durazno, drupes de [[butia]] o bagues de [[pitanga]]. En Méxicu'l ''[[charquis]]'' ye ellaboráu a partir de la caña d'azucre, dientro de la botella de plastico déxase un pequeñu cachu de la caña pa confirmar la so autenticidá y demostrar la so procedencia natural. == Principales aguardientes compuestos == === Con anís === La gran mayoría de los [[anís (llicor)|llicores d'anís]] tienen como base etílica un alcohol puro y insípido. Pero antes de la invención del alambique de columnes, que dexa destilar a 96 graos, el restu agua, eso nun yera posible. Más que d'un llicor d'anís, tratar d'un aguardiente de vinu anisado. Ente esi productores d'aguardiente de vinu anisado destacaron los pueblecitos serranos d'[[Ojén]], [[Rute]] y [[Cazalla]].<ref name="aniberico"/> Por esi motivu suélense incluyir esos productos ente los aguardientes. El «[[Pacharán]]» (''patxaran'' n'[[eusquera]]) ye un llicor, que'l so conteníu alcohólico ta entendíu ente 25 y 30% del volume, llográu pola maceración d'[[prunu|endrinas]], n'aguardiente anisado, característicu de les rexones de [[Navarra]] y [[Aragón]]. El Pacharán yá yera bien conocíu y bebíu en Navarra dende la Edá Media. Tamién suel consistir nun aguardiente anisado la bébora conocida como [[raki]], mesma de [[Turquía]], lo mesmo qu'otros productos de países cercanos a Turquía como'l [[ouzo]] de [[Grecia]], el [[sambuca]] d'[[Italia]] y del Norte d'África col mesmu raigañu etimolóxica: ''raquía'', ''raque'', ''raquija''. En [[Colombia]], l'aguardiente de caña anisado ye producíu poles industries llicoreres de dellos departamentos y ye la bébora alcohólico del so xéneru de mayor identificación cultural y consumu real nel país, amás de ser puramente la bébora a la cual ser refier el términu ''Aguardiente'' o ''Guaro''. Les principales marques d'aguardiente colombiano son: Antioqueño (Antioquia), Néctar (Cundinamarca), Nariño (Nariño), Líder (Boyacá), Llaneru (Meta), Blanco del Valle y Orixe (Valle del Cauca), Cristal (Caldas), Caucano (Cauca), Tapa Colorada (Tolima), Doble Anís (Huila) y Platino (Topetó). El [[pastis]] o l'[[absenta]] ademas de la adición d'[[axenxu]] y yerbes son tambien aguardientes anisados. === Con nebrinas === La nebrina ye'l frutu del [[enebro]], componente de munches bébores alcohóliques. Primero qu'apaeciera la destilación continua, toles xinebres consistíen na inducción de sabores a un aguardiente bien d'uva bien de granu. Anguaño, na llamada London gin y nes xinebres llamaes a cencielles [[xinebra (bébora)|xinebra]] o [[gin]] nun s'usa aguardiente como base alcohólica, sinón alcohol puro y insípido. Sicasí, n'Holanda inda se sigue ellaborando xinebra a l'antigua. La pallabra “Oude”, que significa vieyu y apaez nel etiquetáu, xeneralmente nun fai referencia al avieyamientu de la bébora, sinón a que ta fecha a l'antigua. La base ye un aguardiente de ceberes que-y da un color llevemente marrón. Pa estremala del “gin”, se la llapada -inclusive fuera d'Holanda- “Genever” o “Jenever”. “Corenwyn” y “Corenwinj” son tamién xinebres a l'antigua. Tienen entá mayor gustu a cebera. === Con alcaravea === El Diccionariu de la Real Academia Española da la siguiente definición de ''Cúmel'': “Aguardiente arumáu con comín, de sabor bien duce”. Y señala que procede del alemán ''«[[Kümmel]]»'', pallabra alemana a la qu'atribúi'l significáu de “comín”. Trátase d'una mala traducción, pos el cúmel facer con alcaravea. === Con lleche === Los irlandeses son aficionaos a presentar gran variedá de bébores basaes n'entemecer güisqui con productos lácteos. Nos años setenta apaeció unu de gran ésitu, el “Bailey's Irish cream” o a cencielles ''«[[Llicor Baileys|Bailey's]]»''. El méritu d'esti llicor deriva d'atopar una fórmula por que la lleche non coagule.<ref name="jaime"/> N'Australia otra bébora similar ye llamada ''«Conticream»''. Amás de lleche contién chocolate. Bebíes de whiski con lleche y con miel son bien frecuentes y aceptaes nes [[Islles Britániques]].<ref name="cream"/> En [[Chile]] esiste una preparación d'aguardiente con lleche llamada "''cola de monu''", a la qu'amás se -y amiesta canela y café. En Bolivia tiénense la ambrosia que ye un preparáu de singani(aguardiente d'uva) azucre y canela en polvu, esti preparáu va direutamente sol caldar de les vaques y tómase darréu catada la lleche, asina mesmu esiste'l vence que ye un preparáu al fueu lento de lleche singani, canela y güevu. bébora tradicional de les fiestes de San Xuan. === Con yerbes === Hai munchos aguardientes arumaos con yerbes, anteriores a la invención de la destilación continua al vapor, que dexa sustituyir l'aguardiente por un alcohol neutru puru y insípido. Dalgunos preséntense como compuestos de munches y escoyíes yerbes. Dellos sabores provienen efeutivamente de yerbes; otros, d'otros productos botánicos, cultivaos y monteses. La adición de yerbes al aguardiente paez provenir, cuasi siempres, de la necesidá d'ameyorar el mal sabor del aguardiente. Esa combinación de sabores aspira a resultar —en terminoloxía del vinu permediada; esto ye, a qu'un sabor nun se sobreponga a otros. Suelen llevar un pocu de too: un pocu d'[[Angelica archangelica|anxélica]], un pocu de corteza de naranxa, un pocu d'anís, etc. Los llicores de yerbes son más difíciles de faer que los de frutes, pos les yerbes xunto colos sabores deseyaos– suelen comunicar tamién sabores desagradables. Güei día suelen utilizase aceites esenciales, que los hai práuticamente de cualquier planta: [[Hyssopus officinalis|hisopu]], [[mejorana]], [[menta]], [[genciana]], anís, [[Juniperus communis|nebrina]], [[tomillu]], etc. Son famosos los aguardientes arumaos con yerbes d'orixe [[Conventu|conventual]], como'l de de la ''[[Monesteriu cartuxu|Grande Chartreuse]]'' basada neses artumises típiques de [[Saboya]] denominaes «[[Genepí]]», en razón d'esa zona de los Alpes saboyanos llamada Génépi o '' Genepy ''. Los [[Orde de San Benitu|benedictinos]] ellaboraben en [[Fécamp]] el llicor llamáu ''«[[Bénédictine]]»'', qu'al paecer foi inventáu pol monxu y yerbatero Dom Bernardo Vincelli nel sieglu XVI. Los benedictinos presenten dos versiones de la so bébora, una entemecida con brandy, polo que se llama «B.B» --Bénédictine con Brandy-- menos duce, y otra que se llama a cencielles ''Bénédictine'',<ref group="Notes"> Asina lo interpreta Alexis Lichine (Cfr. '' Enciclopedia de vinos y alcoholes de tolos países'', cola collaboración de W. Fifield y l'asistencia de J. Bartlett, J. Stockwood y K. Philson, copyright 1976, ediciones Omega, S. S. Barcelona, 1987, p. 180, ad vocem “Benedictine”.).</ref> que la so duplicación deber a que munchos aficionaos consideraben que solo yera demasiáu dulzuxu y tomar entemecíu con brandy. Nel Monesteriu tamién benedictín d'[[Ettal]], Alemaña, produzse'l llamáu ''«Ettaler»''. Na Abadía de Lérius, el [[Languedoc]], producen el llicor, en versión verde y mariella, llamáu ''«Lerina»''. Na abadía de [[Monserrat]], [[Cataluña]], el llicor ye llamáu ''«[[Arumes de Montserrat|Monserrat aromes]]»''. Unes monxes clarises d'Estaos Xuníos faen un llicor de yerbes con sabor a miel, proveniente d'un conventu belxicanu en [[Dirant]], el ''«Claristine»''. Los [[Orde de la Trapa|trapenses]] faen ''«Trappistine»'', que consiste en yerbes con aguardiente de vinu. [[Orde de los Hermanos Menores Capuchinos|Capuchinos]] y [[carmelites]] tamién faen llicores de yerbes. La llocalidá de [[Spa]], en [[Bélxica]], viende como ''Mestranzu de Spa'' un productu de guapura pa estregar el cuerpu y un llicor de yerbes conocíu como ''«Mestranzu de Spa»'' de 40% Vol. Nes [[Islles Baleares]] tenemos les ''«Yerbes de Mallorca»'', ''«Yerbes de Menorca»'' y ''«[[Yerbes Ibicencas]]»''. En [[Bohemia]] produzse'l ''«[[Becherovka]]»'', que primeramente foi un productu farmacéuticu estomacal, hasta que se produció como llicor, dada la demanda. En [[Polonia]], de la [[Hierochloe odorata|“yerba de bisonte”]] —''Hierochloe odorata L.'' — preparar dende'l sieglu XVII un llicor bien arumosu nel que suel apaecer un bisonte, el ''«[[Żubrówka]]»''. La ''«[[Strega]]»'', que significa bruxa, ye llicor bien conocíu y antiguu procedente del [[Benevento]], al paecer el so inventor foi Giuseppe Alberti en 1860 y ta ellaboráu con sesenta y dos especies vexetales.<ref name="Alberti"/> Tamién ta'l ''«Centerba»'', que ye un nome xenéricu. Se autocalifica como llicor Centerba una llamada ''«latte di suocera»'' —lleche de suegra— que se presenta como proveniente de los pirates malayos y ellabórase en [[Bérgamo]]; un exemplu de cases productores ye ''Centerba Toro''. La voz ''«Aiguebelle»'' referir a un llicor francés de 30 graos basáu nunes cuarenta plantes, qu'avieyen en carbayu, creáu polos monxos trapenses a base d'alredor de cincuenta hierba, con versión verde y mariella.<ref name="aiguebelle"/> La verde tien mayor graduación alcohólica, como ye costume nesti tipu de bébores. El ''«[[Galliano]]»'' ye un llicor mariellu y de unos 35% vol que se fabrica cerca de [[Milán]] a base de munchos fervinchos y destilaciones.<ref name="galiano"/> En 1868 Francesco Averna llanzó al mercáu un [[Amaro (llicor)|Amaro]] de gran ésitu que lleva'l so nome: ''Averna''; la receta del ''«Amaro Averna»'' llograr el so padre Salvatore nel Monesteriu del Espíritu Santu, en [[Sicilia]]. Esisten otros destilados con yerbes como la ''«Mentuccia»'', italiana, que ta fecha al paecer con 100 yerbes, el ''«[[Jägermeister]]»'', alemán, o la ''«Vieille curé»'', francesa, que consiste na maceración de cientu cincuenta yerbes en brandy. === Con axenxu === El Diccionariu de la Real Academia española da a ''«[[Absenta]]»'' el significáu de bébora alcohólico y a ''[[Artemisia absinthium|Absintio]]” el de la planta cola que s'igua. A ''Axenxu'' da-y el significáu tanto de planta como de bébora. N'inglés la planta ye llamada "wormwood" y la bébora "absinthe" o "absinth". == Ver tamién == * [[Aqua vitae]] == Notes == {{llistaref|group="Notes"}} == Referencies == === Cites === {{llistaref|refs= <ref name="etikéfir">Cfr. Ezio Falconi, '' Distillati y liquori '', Milano, 1997, p. 172. Carlos Delgado, '' El llibru de los aguardientes y llicores '', Madrid, 1979, p. 180.</ref> <ref name="reglamentu10"> Cfr. Reglamentu (CE) nᵘ 110/2008 del Parllamentu Européu y del Conseyu de 15 de xineru, Anexu 2, n. 40.</ref> <ref name="reglamentu11"> Reglamentu de comunitarioArt. 1, nᵘ 4, i) 1)</ref> <ref name="rakija">Juan Muñoz Ramos, ''Enciclopedia de los alcoholes”, Editorial Planeta, Barcelona, 1996, páxs. 214-216.</ref> <ref name="cebera"> Reglamentu (CE) nᵘ 110/2008 del Parllamentu Européu y del Conseyu de 15 de xineru. Anexu II nn. 2 y 3</ref> <ref name="Sorgu">Moench. S.saccharatum (L.) Pers.</ref> <ref name="Serba01">Juan Muñoz Ramos, ''Enciclopedia de los alcoholes”, Editorial Planeta, Barcelona, 1996, p. 221.</ref> <ref name="agaveneco"> Ezio Falconi, '' Distillati y liquori '', Milano, 1997, 154.</ref> <ref name="Alberti"> Gordom Brown '' L'art des alcools à travers le monde 039;', Editorial Hachette, copiright 1996, Traduction de Claude Dovaz. Titre orixinal '' Classic Spirits of the World '', p. 243.</ref> <ref name="aiguebelle"> Ezio Falconi, '' Distillati y liquori '', Milano, 1997, p. 162 .</ref> <ref name="galiano"> Cfr. Gordon Brown, o. c. p. 237.</ref> <ref name="aniberico"> Cazalla tien rangu de ciudá, pos nella llegaron a celebrar cortes, en tiempu de Felipe V.</ref> .<ref name="jaime"> '' Guía internacional del chigre. Aguardientes. Aperitivos. Combinaos. Llicores'', Traducción española de ''Michael's Jackson Pocket Bar Book '', 3ª ed., Barcelona, 1994. Ad vocem “Bailey's”.</ref> <ref name="cream">Juan Muñoz Ramos, '' Enciclopedia de los alcoholes'', Editorial Planeta, Barcelona, 1996. p. 249.</ref> }} === Bibliografía === * Alexis Lichine, '' Enciclopedia de vinos y alcoholes de tolos países '', cola collaboración de W. Fifield y cola asistencia de J. Bartlett, J. Stockwood y K. Philson, copyright 1976, ediciones Omega S. A., Barcelona, 1987. * Emmanuel & Madeline Greenberg, '' Spirits & Liqueurs. A connoisseur's International Guide'', The Putnam Publishing Group, New York, copyright 1983. * Malcom R. Hébert, ''California Brandy Drinks '', Editorial The wine appreciation GUILD, San Francisco, copyright 1981. * Gilbert De los, ''Les alcools du monde'', Éditions Hartier, copyright 1993. * Ezio Falconi, '' Distillati y liquori '', Milano, 1997. * Carlos Delgado, '' El llibru de los aguardientes y llicores'', Madrid, 1979. * Michael Jackson, '' Guía internacional del chigre. Aguardientes. Aperitivos. Combinaos. Llicores'', Traducción española de ''Michael's Jackson Pocket Bar Book '', 3ª ed., Barcelona, 1994. * Juan Muñoz Ramos, '' Enciclopedia de los alcoholes'', Editorial Planeta, Barcelona, 1996. * Gordon Brown ''L'art des alcools à travers le monde 039;', Editorial Hachette, copiright 1996, Traduction de Claude Dovaz. Titre orixinal ''Classic Spirits of the World Cyril Ray. The Complete Book of Spirits and Liqueurs'', MacMillan Publishing C.O.INC., New York, 1977., p. 123. * Cyril Ray, ''The Complete Book of Spirits and Liqueurs'', Mac Millan Publishing C.O.INC., New York, 1977. * Harold J. Grossman, '' Grossman's Guide To Wines, spirits, and Beers '', revised edition, Charles Scribner's Sons, New York London, 1955. * Eduardo Cordoví Hernández, '' Bébores notables '' Editorial Oriente, Santiago de Cuba, 1988. * Bob Emmons, “The book of Tequila". A complete Guide. == Enllaces esternos == * [http://mezcales.org Mezcal] * [http://www.alambiques.com/historia_de_la_destilacion.htm Historia de la Destilación] {{Tradubot|Aguardiente}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Bebíes de Panamá]] [[Categoría:Bebíes de Colombia]] [[Categoría:Bebíes d'Ecuador]] [[Categoría:Bebíes destiladas]] 60acmt453ot554jue7kvflhf0jo3jmb 0 95600 4527338 4517242 2026-09-11T16:09:35Z ~2026-49268-22 153380 4527338 wikitext text/x-wiki {{estremar|Poli}} {{otros usos|Polis (estrella)|la estrella}} [[Ficheru:Kameiros_-_ruins_of_ancient_greek_city_-_Rhodes%2C_Greece_-_03.JPG|thumb|Restos de l'antigua polis de [[Cámiros]], en Rodes.]] [[Ficheru:Coastline water boats against the cityscape of Mykonos island, Cyclades, Agean Sea, Greece.jpg|thumb|Aspeutu actual del puertu de [[Mikonos]].]] [[Ficheru:Antimachia Kós 5.jpg|thumb|Olivares cercanos a [[Antimachia]] (Αντιμάχεια), na islla de [[Cos]]. El olivo, la vide y les ceberes fueron los principales cultivos griegos, como en tola cuenca del mar Exéu.]] '''Polis''' (del [[idioma griegu|griegu]] πόλις, [[Romanización del griegu|romanizado]] como ''pólis'' —plural ''póleis''—, y asitiáu n'[[idioma español|español]] como voz con plural invariable)<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=polis&searchmode=none Online Etynmology Dictionary]: ''"ancient Greek city-state," 1894, from Greek polis "city, one's city; the state, citizens," from PIE *pulgue- "citadel, enclosed space, often on high ground" (cognates: Sanskrit pur, puram "city, citadel," Lithuanian pilis "fortress")''. L'equivalente llatín sería ''[[urbs]]'', la [[ciudá]] nel so conceutu físicu (les cais, los edificios y estructures urbanes), y ''[[civitas]]'', la ciudá nel so aspeutu políticu (los ciudadanos); qu'estendíu al conceutu d'[[Estáu]] sería equivalente a ''[[Res publica]]''. Son numberoses les pallabres qu'utilicen el [[sufixu]] ''[[-polis]]'': [[acrópolis]] (ciudá alta), [[metrópolis]] (ciudá madre), [[necrópolis]] (ciudá de los muertos), [[megalópolis]] (gran ciudá), etc., y de ente elles son bien abondoses los [[topónimu|topónimos]] que designen ciudaes: [[Neápolis]] (ciudá nueva), [[Paleópolis]] (ciudá antigua), [[Trípoli|Trípolis]] (tres ciudaes), [[Pentápolis]] (cinco), [[Decápolis]] (diez), [[Anfípolis]], [[Antípolis]], [[Heliópolis]], [[Hierápolis]], [[Galípoli|Kallípolis]], [[Filipópolis]], [[Alejandrópolis]], [[Nicópolis]] («ciudá de la victoria», fundada por Augusto), [[Constantinópolis]] (fundada por Constantín), etc., inclusive en ciudaes modernes —[[Minneapolis]], [[Annapolis]], [[Petrópolis]]—. Na pallabra y el conceutu «polis» ta nel orixe de la pallabra y el conceutu «[[política]]».</ref> ye la denominación dada a les [[Ciudá-estáu|ciudaes-estáu]] independientes de l'[[antigua Grecia]],<ref>{{cita llibru |apellíu=Río Pedraza |apellíu2=Haya Segovia |nome=Francisco |nome2=Fernando |añu=2009 |títulu=Historia de la Filosofía |url=https://books.google.es/books/about/Historia_de_la_filosof%C3%ADa_2_Bachilleratu.html?id=n6SzygAACAAJ&redir_esc=y |fechaaccesu=18 de mayu de 2017 |páxina=16|capítulu=La filosofía antigua |ubicación=San Fernando de Henares |editorial=Oxford Univesity Press España, Sociedá Anónima |apellíu-editor=Amodeo Escribano |apellíu-editor2=Scott Blacud |apellíu-editor3=López Vera |apellíu-editor4=García Olaya |nome-editor=Marisa |nome-editor2=Elizabeth |nome-editor3=Eduardo |nome-editor4=Silvia|isbn=9788467351477 |númberu-autores=2}}</ref> surdíes na [[Edá Escura]] por aciu un procesu d'agregamientu de [[asentamiento|nucleos]] y [[grupu de población|grupos de población]] (enantes venceyaos pol ''[[oikos]]'' o casa) denomináu [[sinecismo]] (''synoikismós'', συνοικισμóς, «xuntar les cases» o «habitar xuntos»). La unificación ente'l [[nucleu urbanu]] y el so [[redolada rural]], carauterística esencial de la polis [[Dómina Arcaica|arcaica]] y [[Grecia clásica|clásica]], completárase yá escontra la segunda metá del sieglu VII e.C. La polis foi'l marcu esencial onde se desenvolvió y espandió la civilización griega hasta la [[dómina helenística]] y la [[Grecia romana|dominación romana]]. La estructura de la polis trai un establecimientu urbanu (ἄστυ, ''[[asty]]''), xeneralmente instaláu al pie d'una ciudadela elevada (ἀκρόπολις, ''[[acrópolis]]''), xunto con una parte rústica (χώρα, ''[[chora]]''), compuesta peles tierres propiedá de los ciudadanos particulares, los campos ensin cultivar, y los montes. La polis entendía la ciudá cercada, los campos de cultivu y llendo, y los puertos que lu comunicaben col esterior. Cada polis controlaba'l so territoriu, nel que se consideraba autosuficiente ([[autarquía]] económica, αὐτάρκεια, ''autarkeia''), considerando como ideal supremu la [[independencia]] y la non sumisión a nengún poder esterior ([[soberanía]] o autarquía política);<ref>Tamién espresa un conceutu individual: «dominiu de sí mesma</ref> lo que nun torgar la formación de distintos tipos d'aliances ente polis (''[[anfictionía]]'', αμφικτιονία, «construyir xuntos»; ''[[simaquía]]'', συμμαχία, «lluchar xuntos», ''[[koinón]]'' κοινόν, «común», traducíu davezu como «amiesta»). La gran [[xeografía de Grecia|compartimentación xeográfica]], tantu en [[Grecia continental]] como nes islles, produció que'l tamañu mediu de les polis fuera amenorgáu: una población non mayor de 10.000 habitantes, sobre una superficie ente 1000 y 3000 km². Amás de la polis, esistíen otros tipos d'asentamientos que recibíen otres denominaciones: ''[[kome]]'' (κώμη, «[[aldega]]», una llocalidá ensin cercar; [[Tucídides]] describía a [[Esparta]], que nun tenía muralles —los espartanos arguyecer d'ello—, como la xunta de cuatro d'estes ''kome'', y suponía que'l restu de les polis griegues surdieren por sinecismo ente antigües ''kome''), ''[[apoikia]]'' (ἀποικία, «[[colonia alministrativa |colonia]]»), ''[[katoikia]]'' (κατοικία, colonies militares que nun desenvuelven instituciones polítiques plenes), ''[[emporion]]'' (ἐμπόριον, colonies comerciales), ''[[cleruquía]]'' (κληρουχία, asentamientu agrícola-militar propiu de la colonización [[antigua Atenes|ateniense]]) y dellos tipos de guarniciones militares (φρούριον, ''[[phrourion]]'';<ref>T.H. Nielsen, «Phrourion. A note on the term in classical sources and in Diodorus Siculus» contributo in T.H. Nielsen (a cura di), Even more studies in the ancient Greek polis, 2002 (páxs. 49-64). Fonte citada en [[:it:Phourion]]</ref> στρατόπεδον, ''[[stratopedon]]''; ''[[katoikia]]'').<ref>Equivalentes a los ''[[castellum]]'', ''[[castrum]]'' o ''[[burgus]]'' romanos. La identificación de los ''katoikia'' con establecimientos militares nun ye daqué evidente: ''... not every katoikia was necessarily a military settlement. It has become almost generally accepted that katoikia was a settlement in an intermediate stage between the polis and the kome, namely a community having all the traditional municipal institutions but not enjoying the privileges of a polis'' (Bezalel Bar-Kochva, [https://books.google.es/books?id=Y_sAi7EkTLkC&pg=PA23&dq=katoikia&hl=es&sa=X&ei=mH0dVPm8AoTm7gaVxoGgDA&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=katoikia&f=false ''The Seleucid Army: Organization and Tactics in the Great Campaigns''], pg. 23). Tamién s'identifica ''katoikia'' con ''[[politeuma]]'' (''Tarn interpreted the terms as being sometimes equivalent to the Ptolemaic politeuma, i. y., quasi-autonomous corporations of non-Greeks nationalities in Greek cities, but this cannot apply to most of the katoikiai under consideration, wich vere obviously self-contained settlements and not just quarters of a city'' -op. cit.-). El verbu ''katoikein'' significa «habitar» (op. cit.)</ref> Socialmente, la polis carauterizar pola esistencia de tres grupos: los [[ciudadanu na Antigua Grecia|ciudadanos]] (''[[polítes]]'', πολίτης), qu'esfrutaben de tolos derechos,<ref>[[Historia de la ciudadanía]]. Pocock, J. G. A. (1998). The Citizenship Alderiques. Chapter 2—The Ideal of Citizenship since Classical Times (originally published in Queen's Quarterly 99, non. 1). Minneapolis, MN: The University of Minnesota. p. 31. ISBN 0-8166-2880-7. Fonte citada en [[:en:History of citizenship]]</ref> los [[metecu|metecos]] (''métoikos'', μέτοικος, «el que camudó de ''oikos''»), ensin derechos, pero llibres; y los [[esclavitú na Antigua Grecia|esclavos]] (''doûlos'', δοῦλος), quitaos de llibertá y que nun disponíen de nengún derechu. Como correspuende a [[historia de la muyer|la so situación histórica]], les [[La muyer na Antigua Grecia|muyeres]] tampoco yeren consideraes ciudadanos y, poro, tampoco teníen derechos.<ref>[[Historia de la muyer na Antigua Grecia]]. The Rise of Women in Ancient Greece by Michael Scott, published in History Today Volume: 59 Issue: 11 2009. Fonte citada en [[:en:Women in Greece]]</ref> La identificación cola polis yera fortísima pal home griegu, hasta tal puntu que'l destierru (''[[ostracismu]]'') fuera la suprema condena. [[Aristóteles]] llegó a definir al ser humanu como "animal políticu" (''[[zoon politikon]]'' ζῷον πoλιτικόν), esto ye, el que tien vida social, el que vive en polis. == Espansión esterior de les polis == === Comerciu marítimu === El mar (l'[[Mar Exéu|Exéu]] y tol [[mar Mediterraneu|Mediterraneu]]) convertir nel meyor mediu pa poner en contautu les polis griegues ente sigo y con otres civilizaciones, estableciéndose un activu comerciu de too tipu de productos a llarga distancia (llegando hasta la Europa del Norte y l'Asia Central), hasta'l puntu de que munches de les ciudaes estáu dependíen en gran midida del comerciu marítimu. Los griegos convertir n'escelentes marinos, habilidá aprovechada tantu n'asuntos civiles como militares. === Metrópolis y colonies === [[Ficheru:Griechischen und phönizischen Kolonien.jpg|thumb|450px|Polis grieges del sieglu VIII al VI&nbsp;e.&nbsp;C. (nomes enmarcaos en colloráu -los enmarcaos en mariellu son ciudaes [[fenicia|fenicies]] y los enmarcaos en gris ciudaes d'otros pueblos-). Los puntos cuadraos estremen a les metrópolis y los puntos circulares a les colonies. Los colores estremen a les consideraes [[xoniu (dialectu)|xonies]] (verde), [[doriu (dialectu)|dories]] (azul escuro), [[aqueos|aqueas]] (azul claro) y [[eolies]] (rosa).]] {{AP|Colonización griega}} L'escesu de población, los conflictos internos y los intereses comerciales fixeron que dende mediaos del sieglu VIII e.C. empecipiárase un procesu de colonización que s'estendería per espaciu de dos sieglos. Entamadores comerciales y colonos agrícoles establecieron una serie de nueves ciudaes griegues dende'l [[Mar Negru]] hasta'l [[Mediterraneu occidental]]. Les principales colonies estableciéronse, escontra l'oeste, nes mariñes de [[Sicilia]] y el sur de la [[Península itálica]] (que recibieron el nome de [[Magna Grecia]]: [[Cumas]], fundada por colonu de [[Calcis]], [[Siracusa (Sicilia)|Siracusa]], pol [[Antigua Corinto|corintiu]] [[Arquias]], [[Taranto]], polos espartanos) y la mariña mediterránea de les actuales Francia y España ([[Massalia]] —actual Marsella— o [[Emporion]] —actual [[Ampurias]]—, fundaes polos [[foceos]]); escontra l'este en [[Xonia]] (mariña de l'actual Turquía) y el [[mar Negru]] ([[Bizanciu]], fundada polos [[Megara|megarenses]]); y escontra el sur na mariña del nordés d'África ([[delta del Nilu]] y [[Cirene]]). Nun principiu fueron los llabradores en busca de nueves tierres pa llabrar, los qu'encararon el riesgu. Les ciudaes-madre o ''[[metrópolis]]'' entamaben los detalles del viaxe y forníen a los colonos, que diríen lideraos por un ''[[oikistés]]'' (aristócrata al mandu de la empresa, que sería reconocíu como fundador de la colonia). Al llegar al llugar de destín, el xefe de la espedición escoyía un allugamientu favorable (poles sos condiciones defensives, fertilidá, accesibilidá) y partía les tierres ente los espedicionarios, en partes iguales, a suertes (''[[cleros]]'', ''[[cleruquía]]''). Estos pioneros convertir n'importantes terratenientes. D'esta manera fueron surdiendo a lo llargo del Mediterraneu nueves ciudaes portuaries con una redolada agrícola, y con lleis y costumes asemeyaes a les de les polis griegues d'onde proveníen. == La polis monárquica y la polis aristocrática == [[Ficheru:Canthare Chevaux Musée de Laon 70908.jpg|thumb|''[[Cántaru (cerámica griega)|Kantharos]]'' del llamáu [[Maestru de los caballos]], [[periodu xeométricu]], ca. 730-700&nbsp;e.&nbsp;C.]] [[Ficheru:Pittore guglielmi (attr.), hydria con una quadriga e pseudoiscrizione senza senso, 550 ac ca.jpg|thumb|''[[Hidria]]'' del llamáu [[Pintor de Guglielmi]], que representa una [[cuadriga]], ca. 550&nbsp;e.&nbsp;C.]] Nos sos entamos, cada polis taba apoderada por un caudiellu militar, el ''[[basileos]]'' (βασιλεύς, traducíu davezu como «[[rei]]»). En munchos casos exercíen el poder relixoso y xudicial. A mediaos del sieglu VII&nbsp;e.&nbsp;C., estos gobiernos de tipu monárquicu («gobiernu d'unu») fueron sustituyíos por [[oligarquía|oligarquíes]] (ὀλιγαρχία, «gobiernu d'unos pocos»), nes que'l poder político pasó a manes d'[[asamblea|asamblees]] formaes por representantes de les families locales más influyentes y riques: los ''[[eupátridas]]'' (εὐπατρίδαι, «de bonos padres»). Estes asamblees cada añu escoyíen d'ente los ''eupátridas'' a un númberu determináu de [[maxistraos de l'Antigua Grecia|maxistraos]] (''[[arconte]]s'', ἄρχοντες, «los que manden»), que s'encargaben de dirixir l'exércitu (''[[strategos]]'', στρατηγός), la marina (''[[navarco]]'', ναύαρχος) y llevar los asuntos relixosos (''[[arconte basileo]]'', ἄρχων βασιλεύς), ente otres funciones (''[[tesmótetas]]'', ''[[polemarca]]'', ''[[proboulos]]'', ''[[kolakretai]]'', ''[[apodektai]]'', etc.) El [[arconte epónimu]] (ἄρχων ἐπώνυμος) daba nome al añu en qu'exercía'l so cargu. Los miembros d'esta [[clase dirixente]], denominaos ''aristoi'' (ἄριστοι, «los meyores», «escelentes» o «virtuosos»; esta última acepción derivada de ''[[areté]]'', ἀρετή) exercíen el poder político (''[[aristocracia]]'', ἀριστοκρατία, «gobiernu de los meyores») de la qu'apoderaben la [[economía na Antigua Grecia|economía]] de la polis al traviés del so control de la propiedá de la mayor parte de les tierres (aristocracia como ''[[timocracia]]'', «gobiernu de los que tienen honor» identificada cola ''[[plutocracia]]'', «gobiernu de los ricos»). Yeren los únicos que podíen faer frente al altu costu que suponía l'alquisición y el caltenimientu del equipu bélicu que dexaba entrar en batalla como los campeones homéricos que se representen na ''[[Ilíada]]'' ([[caballu de guerra|caballo]] y [[carru de guerra]], armes y armadures de metal: primero [[Edá del Bronce|de bronce]] y depués [[Edá del Fierro|de fierro]]). El [[pueblu]] gobernáu (δῆμος, ''[[deamos]]'') solamente participaba na vida pública cuando asina yera riquíu pola asamblea aristocrática. Esti sistema revela la esistencia de círculos de parentescu con rangos hereditarios. Dende la so nacencia cada persona, yá fuera un terrateniente o un llabrador, quedaba integrada na so correspondiente tribu (φυλαι, ''[[phylai]]''); y dientro d'ésta nuna concreta «hermandá» (φρατρία, ''[[fratría]]'') compuesta polos pretendíos descendientes d'un [[héroe]] o dios ancestral. La ríxida estructura social xustificó'l predominiu y capacidá de lideralgu de l'aristocracia griega mientres enforma tiempu. === Desestabilización de l'aristocracia === [[Ficheru:Euphronios krater side B MET L.2006.10.jpg|thumb|[[Crátera]] d'[[Eufronio]], ca. 515&nbsp;e.&nbsp;C. Representa a un grupu de mozos atenienses armándose col equipu militar propiu de los [[hoplitas]].]] Distintos factores fixeron que, col tiempu, l'aristocracia viera desestabilizáu l'orde políticu y social que garantizaba la so supremacía: * Afitamientu del comerciu y de l'artesanía como actividaes xeneradores de riqueza: Ciudadanos que nun proveníen de les grandes families espolletaron gradualmente hasta llograr una cierta riqueza, pero siguíen escareciendo de derechos políticos. * [[conflictu social|Conflictividá social]] y [[revuelta|revueltes]] o [[guerra civil|enfrentamientos civiles]] dientro de les polis (στάσις, ''[[stasis (polis)|stasis]]''): El empobrecimiento de los llabradores faía-yos empeñase y nun poder faer frente a tales deldes. En tal situación recurrir a la [[esclavitú]] por deldes, lo que provocó una gran tensión social col consecuente españíu de revueltes. * Necesidá de mayores exércitos: La necesidá de tener más cantidá de soldaos riquía que fueren reclutados ente'l pueblu, colo que se creó la [[falanxe hoplítica]]. Al ser ciudadanos non aristocráticos los que defendíen agora la polis, acabaron pidiendo una reconocencia de los sos derechos políticos. == De la polis arcaica a la polis clásica == [[Ficheru:Solon.jpg|thumb|[[Solón]].]] Coles mires de resolver la crisis político y social, en delles polis decidió dase una respuesta a les esixencies reformistes de les clases inferior y mediu, colo cual impulsáronse midíes en favor d'una mayor xusticia social. Escoyéronse maxistraos estraordinarios (''[[nomothetas]]'' «llexisladores») pa redactar nueves lleis y mediar nos conflictos esistentes. Ente esti llexisladores taben [[Zaleuco]] de [[Locros]] y [[Carondas]] de [[Catania]], que decidieron distribuyir más equitativamente el poder ente los ciudadanos. La llexislación del aristócrata ateniense [[Dracón]] subordinó'l poder de les tribus a la xusticia del Estáu. Ente los llexisladores más prestixosos del mundu griegu arcaicu tuvieron l'espartanu [[Licurgo (Esparta)|Licurgo]] y l'ateniense [[Solón]]. === Reformes de Solón === Col fin d'evitar los enfrentamientos internos (''stasis'') por aciu l'amenorgamientu de les desigualdaes sociales, Solón entamó a principios del sieglu VI&nbsp;e.&nbsp;C. una serie de cambeos llexislativos que pueden considerase como una «[[constitución]]» d'Atenes. Pa favorecer a los pequeños llabradores suprimió los impuestos escesivos, atayáronse les hipoteques y abolióse la esclavitú por deldes, devolviendo la llibertá a los que yá cayeren nella. Tamién impunxo midíes qu'igualaben a los nuevos ricos colos antiguos terratenientes, modificando les instituciones polítiques y estableciendo la igualdá llegal (''[[isonomía]]'', ἰσονομία) de tolos ciudadanos ante les nueves lleis y el so obligáu cumplimientu. {{VT|Democracia ateniense|Constitución de los atenienses|Clístenes d'Atenes}} === Les polis de los tiranos === [[Ficheru:Pittacos Louvre Ma 3572.jpg|thumb|[[Pitaco de Mitilene]], tiranu altamente popular, que la so sabiduría facer proverbial, considerándose-y unu de los [[siete sabios de Grecia]].]] {{AP|tiranía}} A pesar de les reformes entamaes en munches polis, los conflictos sociales siguieron. Ente los sieglos VII y VI&nbsp;e.&nbsp;C., la situación foi aprovechada por aristócrates que, actuando de manera aisllada y fora de los procedimientos llegales, ocupaben el poder por aciu usurpación, quitando a les oligarquíes locales del so exerciciu tradicional del poder. Estos personaxes recibieron el nome de tiranos (τύραννος, ''tyrannos'', pallabra que llegó al griegu como préstamu de dalguna llingua d'Asia Menor, probablemente'l [[trepo]], col significáu de «señor», «soberanu», esto ye, «gobernante absolutu non llindáu poles lleis»).<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=tyrant&searchmode=none Online Etymology Dictionary]</ref> Los tiranos llevaron a cabu, nos sos empiezos, polítiques populares o «[[demagoxa|demagóxiques]]» pa consiguir l'aceptación per parte del pueblu y garantizase el so sofitu en contra de les families aristocrátiques. Impulsaron la construcción de suntuosos templos y otros edificios, ya invirtieron los impuestos n'obres públiques, que fixeron posible qu'una gran parte de la población tuviera trabayu. Entamábense, amás, fiestes relixoses nes que participaben tolos [[ciudadanu na Antigua Grecia|ciudadanos]] ensin distinción de clases. Fomentaron la convivencia ciudadana, la creación y reforma de lleis, respetando o non l'ordenamientu xurídicu o constitucional vixente; cuando teníen la oportunidá sustituyíen a los maxistraos por amigos y familiares. Munches de les ciudaes sometíes al gobiernu de tiranos espolletaron, ampliándose'l comerciu de forma considerable. La so popularidá y prestíu víense amontaos cuando participaben en guerres contra polis rivales. == Crisis de la polis clásica == Les [[Guerres Médiques]] (499-449&nbsp;e.&nbsp;C.), a pesar de la victoria de los griegos frente a los perses, nun significaron en realidá la independencia de les polis griegues, sinón l'apertura d'un periodu d'hexemonía ateniense (el llamáu [[sieglu de Pericles]] -en realidá llindáu a les décades centrales del sieglu V e.C.) al traviés de la [[lliga de Delos]], que se cuestionó polos sos rivales lideraos por Esparta y arrexuntaos na [[lliga del Peloponeso]]; lo que llevó al enfrentamientu de dambos bloques na [[Guerra del Peloponeso]] (431-404&nbsp;e.&nbsp;C.) Para [[Antonio Tovar]], la muerte de [[Sócrates]] (399&nbsp;e.&nbsp;C.) constitúi «el momentu en que se marca la crisis de la ''pólis''».<ref>[[Antonio Tovar]], [http://interclassica.um.es/var/plain/storage/original/application/4fc9f765d9b14c319503ed45y0b2b27a.pdf ''La decadencia de la polis griega'']. Cita como fonte a Jaeger (''Paideia, pg. 88'').</ref> Les guerres, calteníes añu tres d'añu, arruinaron la base social de la polis clásica: el propietariu mediu, con recursos abondos pa caltener el so armamentu como [[hoplita]], fundamentu de los sos derechos y obligaciones polítiques y militares. Les ciudaes vieron crecer la so población en grandes mases depauperadas, tantu pola mor del éxodu rural de llabradores arruinaos (falar de «[[proletarización]]»)<ref>Tovar, ''op. cit.'', pg. 18</ref> como pol [[manera de producción esclavista|crecedera del númberu d'esclavos]] procedentes de les guerres; situación que, nuna coxuntura de decadencia del comerciu y l'artesanía,<ref>{{cita|... una contraición del mercáu que, como señala [[Rostovtzeff]], deber en Grecia a les guerres continues; n'Oriente, a que la industria llocal mueve a les importaciones griegues, y al desenvolvimientu económicu d'Italia, que yá nun precisaba de productos de l'agricultura o la industria de Grecia|Tovar, ''op. cit.'', pg. 18}}</ref> anició una fuerte inestabilidá política, asocediéndose constantes episodios de represión y revueltes que dientro de cada polis upaben al poder a bandos rivales. Tres un curtiu periodu de [[hexemonía tebana]], yá a mediaos del sieglu IV, la debilidá interna y enfrentamientu ente les distintes polis dexaron la imposición d'un poder esterior: la monarquía macedonia de [[Filipo II de Macedonia|Filipo II]], que confirmó'l so dominiu na [[batalla de Queronea]] (338&nbsp;e.&nbsp;C.) y la formación de la [[lliga de Corinto]]. [[Ficheru:AlexanderIIIAthenaAndNike.jpg|thumb|[[Estatero]] d'oru acuñáu cola efixe d'[[Alexandru Magnu]] nuna cara y la d'[[Atenea Niké]] na otra. La figura del rei helenísticu se [[divinización|divinizaba]] o siquier alzábase percima de la condición de los sos súbditos, lo que yera consideráu una subversión de la idiosincrasia griega: dellos soldaos d'Alejandro aguantar a la introducción del costume oriental de la ''[[proskynesis]]'' (προσκύνησις), el saludu ritual qu'implicaba arrodillarse ante él.]] La espedición a Oriente d'[[Alexandru Magnu]] (334-323&nbsp;e.&nbsp;C.), qu'empecipia la [[dómina helenística]], puede trate en bona parte como una respuesta a los graves problemes económicos, sociales y políticos que confluyeron na crisis de la polis clásica; d'una forma similar a cómo la espansión colonial de sieglos anteriores fuera una válvula d'escape a los problemes de la polis arcaica.<ref>VV. AA., [https://books.google.es/books?id=xPB_jvo8nA0C&pg=PA56&dq=%22crisis+de+la+polis+cl%C3%A1sica%22&hl=es&sa=X&ei=YMgZVMH0MISsOOqngcAP&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=%22crisis%20de%20la%20polis%20cl%C3%A1sica%22&f=false ''La crisis de la polis clásica''], en ''Horizonte: Historia y Xeografía'', pg. 56 y ss., Vicens Vives-Andres Bello, 1996, ISBN 8431635223. Amás d'en esti testu, la espresión «crisis de la polis clásica» tien en castellanu usu historiográficu en testos d'autores como [[Carlos García Gual]]: «Eurípides antemanar a les maneres de sentir y pensar de la dómina helenística, y foi un precursor coraxosu y doliente de la nueva concepción del mundu y del individuu na crisis de la polis clásica y el so sistema de creencies y valores» ([https://books.google.es/books?id=flPnAAAAMAAJ Figures heléniques y xéneros lliterarios, 1991]); [[Luis Agustín García Moreno]] «esa supuesta crisis de la polis clásica; crisis que, como señalamos de primeres, constitúi la gran exa de tola problemática historiográfica del sieglu IV» ([https://books.google.es/books?id=w9kYAAAAYAAJ Eunsa Historia Universal, 1980]) y [[Paul Veyne]]: «La idea de que l'[[evergetismo]] ye'l reflexu d'una crisis de la polis clásica puede trate reforzada por cierta concepción del evergetismo monárquicu» (citáu en [https://books.google.es/books?id=Gm1JAAAAYAAJ&q=%22crisis+de+la+polis+cl%C3%A1sica%22&dq=%22crisis+de+la+polis+cl%C3%A1sica%22&hl=es&sa=X&ei=YMgZVMH0MISsOOqngcAP&ved=0CDUQ6AEwBQ ''Prometheus'', 1994]). VV. AA., [https://books.google.es/books?id=bn5Nz5yjGUIC&pg=PA12&dq=%22polis+crisis%22&hl=es&sa=X&ei=hAAbVNqlDuLT7AbJqoCgAg&ved=0CCsQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22polis%20crisis%22&f=false ''Central Greece and the Politics of Power in the Fourth Century BC''], pg. 12: {{cita|.. if the ''koine eirene'' was merely a tool of power politics and hegemonic rivalry ... The crucial question is if a multipolar state environment was possible at all, of it is was impossible for the ''polis'' to survive in such a surronding. An answer to this question will be decisive for understanding the precise nature of the ''polis-crisis'' in the fourth century.}} Paraskevi Martzavou, Nikolaos Papazarkadas, [https://books.google.es/books?id=MjnJbVCTOIYC&dq=%22classical+polis%22&hl=es&source=gbs_navlinks_s ''Epigraphical Approaches to the Post-Classical Polis: Fourth Century BC to Second Century AD''], [[Oxford University Press]], 2013: {{cita|epigraphy enables historical analysis of the postclassical ''polis'' (city-state) across a world of geographically dispersed ''poleis'': from the Black Sea and Asia Minor to Sicily via the Aegean and mainland Greece ... the modes of interaction between polis and ruling powers, the construction of ethnic and social identity, interstate and civil conflict and its resolution, social economics, institutional processes and privileges, polis representations, ethics, and, not least, religious phenomena ... to identify the postclassical polis both as a reality and as a constructed concept, not only a monolithic block, but a result of tension in the exercise of different kinds of powers.}} Kostas Vlassopoulos, [https://books.google.es/books?id=GMkyGVX9XXkC&dq=%22polis+crisis%22&hl=es&source=gbs_navlinks_s ''Unthinking the Greek Polis: Ancient Greek History beyond Eurocentrism''], [[Cambridge University Press]], 2007: {{cita|modern scholars came to write Greek history from a Eurocentric perspective and challenges orthodox readings of Greek history as part of the history of the West. Since the Greeks lacked a national state or a unified society, economy or culture, the ''polis'' has helped to create a homogenising national narrative. ... old polarities such as those between the Greek ''poleis'' and Eastern monarchies, or between the ancient consumer and the modern producer city, ... the relevance of Aristotle's concept of the polis ... Greek history as part of a Mediterranean world-system}}</ref> {{cita|... les grandes conquistes d'Alejandro sirvieron p'apangar la crisis en Grecia. ... los cuantiosos donativos d'Alejandro a les ciudaes, el botín traíu polos oficiales y soldaos que tornaron, l'acuñamientu por Alejandro de les inmenses reserves metáliques d'Asia, la conversión del exércitu arriquecíu en consumidor de los productos industrial y agrícola de Grecia, signifiquen la entrada de riqueces importantes... la fundación de ciudaes griegues nos territorios conquistaos, foi otru elementu de trescendencia económica. Si ye esaxeráu'l númberu de 75 que da [[Plutarcu]] ... ye verdá que la importancia de delles d'elles compensa d'esta desaxeración; y ... ciudaes yá esistentes, como [[Tiro]] o [[Gaza]], entren dientro de la corriente económica helénica. Claro qu'estos desplazamientos económicos tuvieron consecuencies graves pa les ''póleis'' grieges, pos una emigración activísima acentuó la so despoblación.<p> Al planteganos el problema de la decadencia de la ''pólis'', atopamos con que, en cuenta de una interpretación catastrófica que nos dexara señalar día y hora pal fin de la vida autónomo y normal de les más importantes, tratar d'una evolución lento y complicao, que nun podemos afitar nin entá nos casos meyor estudiaos y sobre más datos. Si afitámonos na constelación de lo político colo intelectual, un añu pa fechar el fin d'Atenes sería'l 262, cuando la somete [[Antígono II Gonatas|Antígono Gonatas]]. Nesi añu muerre [[Filemón (poeta)|Filemón]], el postreru de los grandes poetes cómicos; [[Filócoro]], el postreru gran historiador d'Atenes, y [[Zenón de Citio|Zenón]], l'estoicu, el postreru gran filósofu creador. «Paez que les muses abandonen Atenes xunto cola independencia».<ref>Tovar, ''op. cit.'', pgs. 18-19. La cita entrecomillada ye d'[[Arnold Wycombe Gomme]], ''Essays in Greek History and Literature'', Oxford, 1937, pg. 224.</ref>}} == Urbanismu == [[Ficheru:AgoraAthens5thcentury.png|thumb|Planu del [[ágora d'Atenes]] nel sieglu V e.C.]] [[Ficheru:Attica 06-13 Athens 50 View from Philopappos - Acropolis Hill.jpg|thumb|[[Acrópolis d'Atenes]], allugamientu orixinal de la polis inicial de la Edá Escura, foi destruyida mientres la invasión persa y reconstruyida colos fondos de la lliga de Delos mientres el llamáu «sieglu de Pericles». La construcción d'una estensa muralla ente Atenes y el puertu d'[[El Piréu]] (los «[[Murios Llargos]]») foi tamién un proyeutu de gran valumbu; destruyíos polos espartanos a la fin de la guerra del Peloponeso, fueron vueltos construyir nel sieglu IV.]] [[Ficheru:Pergamon Museum Berlin 2007079.jpg|thumb|Planu de la zona central de [[Mileto]], una ciudá xonia, col mercáu y la so contorna, escontra'l 200&nbsp;e.&nbsp;C. El trazáu regular deber a la planificación de Hipodamos, nel sieglu V.]] La ciudá estáu griega, la polis, tenía un [[planu ortogonal]], más regular cuanto más entamada tuviera la ciudá. Teníen edificios y llugares públicos onde s'axuntaba'l pueblu, y onde s'entamó la [[democracia]] y surdió la [[filosofía]]. Estos llugares son los [[templu griegu|templos]], el [[ágora]], el [[mercáu]] que dacuando taba cubiertu con portalaes (la [[stoa]]). Tamién, foi necesariu construyir edificios d'alministración y d'ociu, como los [[Teatru griegu (arquiteutura) |teatros]] y los [[estadiu|estadios]]. El planu tópicu ye'l qu'aplicó en [[Mileto]] [[Hipodamos de Mileto|Hipodamos]], al que [[Aristóteles]] atribúi'l mandanos la doctrina de la distribución lóxica de la ciudá. Esti planu basar na disposición ortogonal de les cais y les mazanes. Toles cais debíen de tener el mesmu anchor, y la distribución d'oficios tendría de faese con criterios lóxicos. Los griegos construyeron colonies en distintos partes del [[Mar Mediterraneu|Mediterraneu]], y pa la construcción de nueva planta d'una ciudá esti tipu de planu ye bien útil. Ciudaes como [[Mileto]], [[Atenes]], [[Esparta]], [[Antioquía]], etc., tienen esta tipoloxía, modificada namái pola topografía. Siempres que se puede, el planu ta [[orientación (arquiteutura)|empobináu]] en direición norte-sur, colo que toles viviendes teníen una fachada con vistes al sur. <center><gallery> Plan of Alexandria c 30 BC Otto Puchstein 1890s EN.svg|[[Alexandría]] escontra'l 30 e.C., una polis helenística. Theatre at Syracuse, Sicily.jpg|Teatru de [[Siracusa]], una colonia griega en Sicilia. </gallery></center> == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Polignac, ''La naissance de citar grecque'' (Paris 1984). An attempt to dissociate urbanization from state formation was undertaken by I. Morris, «The early polis as city and state» in J. Rich and A. Wallace-Hadrill, eds., City and Country in the Ancient World (London 1991) pp 27-40. * Sviatoslav Dmitriev, ''City government in Hellenistic and Roman Asia minor'', p. 68. ISBN 0-19-517042-3 (2005) * Encyclopedia of ancient Greece By Nigel Guy Wilson Page 627 ISBN 978-0-415-97334-2 (2006) * Coinage and Identity in the Roman Provinces By Christopher Howgego, Volhker Heuchert, Andrew Burnett Page 158 ISBN 0-19-923784-0 (2007) * {{cita llibru |autor= Mogens Herman Hansen|autor2= Thomas Heine Nielsen |enllaceautor= Mogen Herman Hansen |títulu= An inventory of archaic and classical poleis |url= https://archive.org/details/inventoryofarcha0000hans|idioma=inglés |añu= 2004 |editorial= Oxford University Press |allugamientu= Nueva York |isbn= 0-19-814099-1 |páxines= 1046-1047}} * Mogens Herman Hansen. ''Polis: An Introduction to the Ancient Greek City-State''. Oxford: Oxford University Press, 2006 (hardcover, ISBN 0-19-920849-2; paperback, ISBN 0-19-920850-6). * Mogens Herman Hansen (ed), ''The Ancient Greek City-State''. Symposium on the occasion of the 250th anniversary of The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, July, 1-4 1992. [«Acts of the Copenhagen Polis Centre» vol. 1], Copenhagen 1993 (Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, Historisk-filosofiske Meddelelser 67) * Mogens Herman Hansen (ed), ''Sources for The Ancient Greek City-State''. Symposium August, 24-27 1994. Acts of the Copenhagen Polis Centre vol. 2, Copenhagen 1995 (Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, Historisk- filosofiske Meddelelser 72) * Mogens Herman Hansen (ed), ''Introduction to an Inventory of Poleis''. Symosium August, 23-26 1995. «Acts of the Copenhagen Polis Centre» vol. 3, Copenhagen 1996 (Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, Historisk- filosofiske Meddelelser 74) == Enllaces esternos == {{commonscat|Ancient Greek cities}} * [[Thomas R. Martin]]: ''An Overview of Classical Greek History from Mycenae to Alexander'' (''Panorama de la historia de la Grecia Antigua dende la [[Civilización micénica|dómina micénica]] hasta la d'[[Alexandru Magnu|Alejandro]]''); testu inglés, con índiz electrónicu, nel [[Proyeutu Perseus]]. ** Veanse esti apartáu y los siguientes: [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0009%3Achapter%3D5%3Asection%3D1 ''The Characteristics of the City-state (Polis)''] (''Carauterístiques de la ciudá estáu''). ** Veanse tamién esti otru y los siguientes: [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0009%3Achapter%3D6%3Asection%3D1 ''The Power of Sparta''] (''El poder de Esparta''). *[http://algargosarte.lacoctelera.net/post/2010/11/07/urbanismu-griegu-la-polis-arcaica-la-polis-helen-stica Urbanismu griegu: de la polis arcaica a la polis helenística] {{Tradubot|Polis}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Política de l'Antigua Grecia]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] lo5qkjs0nchkazgujm5lqw0luhg0w5z 0 96214 4527344 4423681 2026-09-11T16:14:09Z ~2026-49268-22 153380 4527344 wikitext text/x-wiki {{Premiu Nobel}} {{persona}} [[Ficheru:Channel2 - Shimon Peres.webm|thumb|right|300px|thumbtime=00:03]] '''Szymon Persky''', {{nym}}<ref>{{Cita web |url=https://www.theguardian.com/world/2016/sep/28/shimon-peres-former-israeli-leader-dies |títulu=Former Israeli leader Shimon Peres dies|periódicu=The Guardian |idioma=inglés |fecha=27 de setiembre de 2016 |fechaaccesu=27 de setiembre de 2016}}</ref>, más conocíu como '''Shimon Peres''' ({{lang-he|שִׁמְעוֹן פֶּרֶס}} foi un [[políticu]], [[parllamentariu]], [[estadista]], [[escritor]] y [[poeta]] [[Israel|israelín]], dos veces [[Primer Ministru d'Israel|primer ministru d'Israel]] ([[1984]]-[[1986]] y [[1995]]-[[1996]]) y [[Presidente d'Israel|presidente]] del [[Estáu d'Israel]] dende [[2007]] hasta [[2014]]. Foi [[Premiu|gallardoniáu]] col [[Premiu Nobel de la Paz]], conxuntamente con [[Isaac Rabin]] y [[Yasser Arafat]], en [[1994]]. Tres una carrera [[política]] de más de 50 años, en 2007 foi propuestu pol partíu [[Kadima]] pa la eleición presidencial. Foi designáu [[Presidente d'Israel|presidente d'Israel]] pol [[Knesset|Parllamentu israelín]] el 13 de xunu y asocedió a [[Moshé Katsav]] el 15 de xunetu por un periodu de siete años, a la edá de 84 años.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3887605.stm Profile: Shimon Peres]</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2007/06/13/internacional/1181733005.html |títulu=Simon Peres, escoyíu presidente d'Israel |fechaaccesu=30 de setiembre de 2009 |autor= Axencia EFE |fecha=13 de xunu de 2007 |periódicu=[[El Mundo (España)|El Mundo]]|cita=Peres aseguró que va ser 'presidente de tolos israelinos' ensin distinción}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/619898.html |títulu=«Shimon Peres, celebráu cola so poesía.» |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141016032636/http://www.eluniversal.com.mx/notas/619898.html |fechaarchivu=2014-10-16 }}</ref> == Biografía == === Primeros años === Shimon Peres nació como Szymon Persky el [[2 d'agostu]] de [[1923]] en Wiszniew, [[Segunda República Polaca|Polonia]] (actual [[Vishnyeva]], en [[Bielorrusia]]), nel senu d'una familia [[Pueblu xudíu|xudía]] [[Llaicismu|llaica]] de [[clase media]]. El so padre, Isaac ("Guetzl") Persky, yera un empresariu [[madera|maderero]] de posición acomodada, en cuantes que la so madre, Sara Meltzer, yera [[profesora]] de llingua [[idioma rusu|rusa]] y [[bibliotecariu|bibliotecaria]]. El so güelu maternu yera'l [[rabín]] Tzvi Hirsch.<ref name="hebréu"/> Les idees [[sionismu|sionistes]] de los sos padres, bien populares ente los xudíos d'aquel entós, sumar a la fola d'[[antisemitismu]] qu'afaró a la [[Europa Oriental]] de la dómina. El so padre decidió dise a [[Mandatu británicu de Palestina|Palestina]], daquella baxu [[Mandatu británicu de Palestina|mandatu británicu]], pa preparar la emigración de tola familia, que se concretó finalmente en [[1935]].<ref name="llibru"/> El restu de la familia, ente ellos los güelos maternos de Shimon, tíos y demás, que decidieron quedase, corrieron peor suerte: pocos años más tarde, al llegar los [[Nazismu|nazis]] a l'aldega, fueron zarraos xunto al restu de los xudíos na [[sinagoga]] local y quemaos toos vivos.<ref name="hebréu">[http://www.haaretz.co.il/1.1425322 נאום ההשבעה של שמעון פרס כנשיא המדינה]</ref> === Adolescencia y mocedá === En 1934 emigró a Palestina.<ref name="llibru">{{cita llibru |apellíu= Mitchell Bard y Moshe Schwartz |títulu= 1001 Facts Everyone Should Know about Israel |url=https://books.google.es/books?id=PeJFAAAAQBAJ&pg=PA50&dq=Shimon+Peres+israel&hl=es&sa=X&ei=3mY5VIzIF4TIgwTd5IDYCQ&ved=0CGwQuwUwCQ#v=onepage&q=Shimon%20Peres%20israel&f=false |fechaaccesu=11 d'ochobre de 2014 |añu=2005 |editorial=Lanham, Md, Rowman & Littlefield |isbn=9780742543584 |páxina=página 50}}</ref> Al llegar a Palestina a la edá de 11 años, Shimon Peres empezó a cursar estudios [[Educación secundaria|secundarios]] nel colexu Gueula de [[Tel Aviv]], y darréu foi a vivir y a estudiar al [[internáu]] [[agricultura|agrícola]] de Ben Shemen. En 1940, a los 17 años, entró nel grupu fundacional del [[kibutz]] [[Alumot]], nes cercaníes del [[mar de Galilea]]. === Maduror === En 1945 casóse con Sonia Gelman. Peres yera primu hermanu, per llinia paterna, de l'actriz d'[[Estaos Xuníos]] [[Lauren Bacall]], nacida Betty Joan Perske (Persky) y fía de xudíos polacu-rumanos emigraos.<ref>[http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1131367066952&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull «Peres: Not such a bad record after all.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205134110/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1131367066952&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |date=2012-02-05 }} ''The Jerusalem Post''. Consultáu'l 22 de febreru de 2011.</ref> === Fallecimientu === El 13 de setiembre de 2016, a la edá de 93 años, Shimon Peres sufrió un accidente cerebrovascular y foi hospitalizáu nel [[Centru Médicu Sheba]] d'Israel. Pal 27 de setiembre la so condición empeoró y reportóse que sufriera dañu cerebral irreversible y un fallu masivu de los órganos.<ref>{{Cita web |url=http://www.jpost.com/Israel-News/Report-Peress-condition-worsens-468813 |títulu=Empeora la condición de Peres |fechaaccesu=28 de setiembre de 2016 |autor=Jerusalem Post}}</ref> Finó a otru día.<ref>{{Cita web |url=http://www.bbc.com/mundo/noticias-internacional-37492063 |títulu=Muerre Shimon Peres, el ex-presidente d'Israel que pensó que los palestinos podríen aportar a los sos "amigos más cercanos" |fechaaccesu=28 de setiembre de 2016 |autor=BBC}}</ref> == Trayeutoria política == [[Ficheru:Bill Clinton, Yitzhak Rabin, Yasser Arafat at the White House 1993-09-13.jpg|thumb|250px|right|[[Isaac Rabin]], [[Bill Clinton]] y [[Yasser Arafat]] mientres los Alcuerdos d'Oslu, [[13 de setiembre]] de [[1993]].]] Militante [[sionismu|sionista]] dende'l primer momentu, xunir a la [[Haganá]] en 1947 tomando responsabilidá en diverses árees de defensa y alquisición d'armamentu.<ref name="llibru"/> Al crease'l [[Estáu d'Israel]] en [[1948]], Peres integrar nel grupu de persones d'enfotu del Primer Ministru [[David Ben-Gurión]].<ref>[http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/asia/israel/shimon_peres Biografía.] Fundación CIDOB.</ref> A los 29 años, foi direutor xeneral del Ministeriu de Defensa dende 1953 hasta 1959.<ref name="llibru"/> Foi unu de los fundadores del Centru d'Investigación Nuclear nes industries de Dimona y aeroespacial. En 1959 foi escoyíu per primer vegada a la [[Knesset]] pol partíu [[Mapai (partíu políticu)|Mapai]].<ref name="llibru"/> Foi miembru de la Knesset, la coalición y la oposición, mientres 48 años consecutivos. Desempeñóse como presidente del Partíu Llaborista dende 1977 hasta 1992. En dos causes tuvo'l cargu de [[primer ministru]]: ente 1984 y 1986, los resultaos de les eleiciones de la Oncena Knesset nun pudieron llograr la victoria foi'l primer sistema, y el Likud encabezáu por Itzjak Shamir. Dambes partes decidieron celebrar un "alcuerdu de rotación", que se va utilizar pa cada unu de los dos líderes como primer ministru. Ente payares de 1995 y mayu de 1996, dempués del asesinatu de Yitzhak Rabin, asumió'l cargu a [[Benjamín Netanyahu]], dempués de les eleiciones decimocuarta pal Knesset y el primer ministru. Peres sirvió como Ministru d'Asuntos Esteriores nel segundu gobiernu d'[[Isaac Rabin]], siendo unu de los líderes del procesu d'Oslu, una serie de negociaciones ente Israel y la [[OLP]] que llevó a un alcuerdu de paz, l'[[Alcuerdos d'Oslu|Alcuerdu d'Oslu]].<ref name="llibru"/> Por esi llogru, Peres recibió'l [[Premiu Nobel de la Paz]] xunto con [[Yasser Arafat]] y Isaac Rabin en [[1994]].<ref>[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1994/press.html The Nobel Peace Prize 1994.]</ref> A principios de 2006, en perdiendo les eleiciones internes d'[[Avodá]] contra [[Amir Péretz]], Peres retirar de Avodá y pasó a [[Kadima]], partíu formáu unes poques selmanes dempués por [[Ariel Sharón]] al dixebrase del [[Likud]]. Foi'l númberu dos de la llista de Kadima pa les eleiciones a la [[Knesset]]. == Cargos == A los 84 años Peres foi escoyíu presidente d'Israel, cargu qu'ocupó hasta'l 24 de xunetu de 2014. Enantes foi miembru de la Knesset mientres 48 años, y ocupó numberosos cargos gubernamentales, incluyendo'l cargu de Primer Ministru d'Israel en dos causes. * Secretariu Xeneral del movimientu xuvenil ''Hanoar Hai'oved Vehalomed'' 1943 * Responsable de personal y compra d'armes de la [[Haganá]] 1948 * Vicedireutor Xeneral del Ministeriu de Defensa 1952 * Direutor Xeneral del [[Ministeriu de Defensa d'Israel]] 1953-1959 * Miembru de la Knesset 1959-2007 * Viceministru de Defensa 1959-1965 * [[Ministeriu d'Absorción ya Inmigración d'Israel|Ministru d'Absorción ya Inmigración]] 1969 * Ministru de Tresporte y Comunicaciones 1970-1974 * [[Ministru de Defensa d'Israel|Ministru de Defensa]] 1974-1977; 1995-1996 * Líder del Partíu Llaborista 1977-1992; 1995-1996; 2003-2005 * Vicepresidente de La Internacional Socialista 1978 * [[Primer Ministru d'Israel|Primer Ministru]] 1984-1986; 1995-1996 * Vizprimer Ministru 1986-1990; 2004-2007 * [[Ministru de Rellaciones Esteriores d'Israel|Ministru de Rellaciones Esteriores]] 1986-1988; 1992-1995; 2001-2003; 2004-2005 * [[Ministru d'Economía d'Israel]] 1988-1990 * Presidente de la oposición na Knesset 1990-1992; * Ministru de Desenvolvimientu Rexonal 1999-2001; 2006-2007 * [[Presidente d'Israel]] 2007-2014 == Obres == * ''El próximu pasu'' (hebréu, "Hashalav habá"), Am Hasefer, 1965. * ''La fonda de David'' (inglés, "David's Sling"), Weidenfeld & Nicholson, 1970. ISBN 0-297-00083-7 * ''Güei ye'l futuru'' (hebréu, "Ka'et mayar"), con Jagai Éshed, Keter, 1978. * ''D'estos homes: Siete fundadores del Estáu d'Israel'' (inglés, "From These Men: Seven Founders of the State of Israel"), Weidenfeld and Nicolson, 1979. ISBN 0-297-77629-0 * ''La fuercia de vencer: Entevistes con Yoel Jonatán'' (francés, "La force de vaincre: Entretiens avec Joëlle Jonathan"), -y Centurion, 1981. ISBN 2-227-32027-3 * ''Diariu de Entebe'' (hebréu, "Yomán Entebe"), Yediot Ajaronot, 1991. ISBN 965-248-111-4 * Con Arie Naor, ''El nuevu Mediu Oriente'' (inglés, "The New Middle East"), New York: Henry Holt & Co, 1993. ISBN 0-8050-3323-8 * ''Diariu de llectura: Cartes a escritores'' (hebréu, "Yomán keri'á: mijtavim lesofrim"), Yediot Ajaronot, 1994. ISBN 965-482-003-X * ''Oriente Mediu, a cero'', Grijalbo, 1994. ISBN 84-253-2622-2 (español) * ''La llucha pola paz: Memories'' (inglés, "Battling for Peace, Memoirs"), ed. David Landau, Nueva York, Random House, 1995. ISBN 0-679-43617-0 * ''Conversaciones con Shimon Peres'' (francés, "Conversations avec Shimon Peres"), con Robert Littell, Gallimard, 1997. ISBN 2-07-040443-9 * ''Pol futuru d'Israel'' (inglés, "For the Future of Israel"), con Robert Littell y Avi Guil, Baltimore y London, The [[Johns Hopkins University Press]], 1998. ISBN 0-8018-5928-X * ''Una vida pa la paz'', con Robert Littell, Grupu Editorial Norma, 1998. ISBN 958-04-4471-4 * ''Un viaxe imaxinariu: Con Teodoro Hertzl n'Israel'' (inglés, "The Imaginary Voyage :With Theodor Herzl in Israel"), 1999, ISBN 1-55970-468-3 * ''Que sala'l sol'' (francés, "Que le soleil se lève"), Odile Jacob, 1999. ISBN 2-7381-0599-8 * ''Tiempu de guerra, tiempu de paz'' (inglés, "A Time for War, A Time for Peace"), [[Éditions Robert Laffont]], 2004. ISBN 2-221-09903-6 ==Bibliografía== * Abrams, Irwin, ''Nobel Lectures, Peace 1991-1995'', World Scientific Publishing Co, Singapore 1999. (inglés). * Azulay-Catz, Orly, ''L'home que nun supo ganar: Shimon Peres na trampa de Sísifo'', Sifrei Miskal, 1996. (hebréu). * Bar-Zohar, Michael, ''Como l'ave fénix: Biografía de Shimon Peres'', Sifrei Miskal, 2005. ISBN 965-511-393-0 (hebréu). * Cotler, Yair, ''El mierlu y el cuervu: Shimon Peres y Ariel Sharón al desnudu'', Yarón Golán, 2002. (hebréu). * Eytan, Freddy, ''Shimon Peres na encruciada del destín'', Editions du Rocher, 1996. ISBN 2-268-02286-2 * Gordon, José, ''De la imaxinación na política: Shimon Peres, ex-primer ministru israelín'', Revista Siempres!, Méxicu, Edicional Siempres, Númberu 2330, febreru de 1998, páx.59. (español) * Golán, Mati, ''Camín a la paz: Biografía de Shimon Peres'', Warner Books, 1989. ISBN 0-446-51425-X (inglés). * Keren, Mijael, ''Profesionales versus populismu: El gobiernu de Peres y la democracia'', State University of New York Press, 1995. ISBN 0-7914-2564-9 (inglés). * Misgav, Jaim, ''El mar yá nun ye'l mesmu: Shimon Peres'', Sifriat Po'alim, 2004. (hebréu). == Ver tamién == * [[Israel]] * [[Primer Ministru d'Israel]] * [[Partíu Llaborista Israelín]] * [[Presidente d'Israel]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commons|Shimon Peres}} {{Wikinoticies|Categoría:Shimon Peres}} * [http://www.mfa.gov.il/MFAES/Facts%20About%20Israel/Shimn%20Peres Biografía de Shimon Peres nel sitiu del Ministeriu de RREE israelín] * [http://www.knesset.gov.il/mk/eng/mk_eng.asp?mk_individual_id_t=104 Shimon Peres nel sitiu de la Knesset] {{en}} * [http://nobelprize.org/peace/laureates/1994/peres-bio.html Biografía de Shimon Peres nel sitiu oficial de la Fundación Nobel] {{en}} * [http://www.peres-center.org/ El Centru Peres pa la Paz] {{en}} * [http://www.achievement.org/autodoc/page/per0bio-1 Biografía, entrevista y semeyes de Shimon Peres] {{en}} * [http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Eye+on+Israel/Gallery+of+People+%28Biographies%29/Peres+Shimon.htm Biografía de Shimon Peres nel sitiu de l'Axencia Xudía] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808195757/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Eye+on+Israel/Gallery+of+People+%28Biographies%29/Peres+Shimon.htm |date=2006-08-08 }} {{en}} * [http://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/asia/israel/shimon_peres Biografía de Shimon Peres por CIDOB] (n'español) {{Socesión | títulu = [[Ministru de Tresporte d'Israel]] | periodu = 01/09/1970-10/03/1974 | predecesor = [[Ezer Weizman]] | socesor = [[Aharon Yariv]] | títulu2 = [[Primer ministru d'Israel]] | periodu2 = [[1984]]-[[1986]] | predecesor2 = [[Isaac Shamir]] | socesor2 = [[Isaac Shamir]] | títulu3 = [[Primer ministru d'Israel]] | periodu3 = [[1995]]-[[1996]] | predecesor3 = [[Isaac Rabin]] | socesor3 = [[Benjamín Netanyahu]] | títulu4 = [[Presidente d'Israel]] | periodu4 = [[2007]]-[[2014]] | predecesor4 = [[Moshé Katsav]] | socesor4 = [[Reuven Rivlin|Reuvén Rivlin]] | títulu5 = [[Ficheru:Nobel prize medal.svg|25px|center]][[Premiu Nobel de la Paz]] | periodu5 = [[1994]] | predecesor5 = [[Nelson Mandela]]<br />[[Frederik de Klerk]] | socesor5 = [[Joseph Rotblat]] }} {{NF|1923|2016|Peres, Shimon}} {{Tradubot|Shimon Peres}} [[Categoría:Políticos y polítiques de Kadima]] [[Categoría:Llaboristes d'Israel]] [[Categoría:Premiu Nobel de la Paz]] [[Categoría:Premiu Nobel d'Israel]] [[Categoría:Primeros ministros d'Israel]] [[Categoría:Presidentes d'Israel]] o8stkncvkaaxlht7bpp9e8cvaq7041v 0 97577 4527440 4501548 2026-09-12T01:41:58Z Minorax 54487 ([[c:GR|GR]]) [[File:Ro1ocr.gif]] → [[File:ROM Order of the Crown of Romania 1881 Knight BAR.svg]] vva 4527440 wikitext text/x-wiki {{otros usos|Miguel I Rangabé|l'emperador bizantín|l'últimu rei del estinguíu Reinu de Rumanía}} {{persona}} '''Miguel I de Rumanía''' (en rumanu: Mihai I; [[Sinaia]], [[Reinu de Rumanía|Rumanía]]; [[25 d'ochobre]] de [[1921]]-[[Aubonne (Vaud)|Aubonne]], [[Suiza]]; [[5 d'avientu]] de [[2017]]), príncipe d'[[Dinastía Hohenzollern|Hohenzollern]], foi rei de los rumanos (en [[idioma rumanu|rumanu]]: ''Maiestatea Sa Mihai I Regele Românilor'') del [[20 de xunetu]] de [[1927]] al [[8 de xunu]] de [[1930]], y otra vegada del [[6 de setiembre]] de [[1940]] hasta'l [[30 d'avientu]] de [[1947]], cuando foi depuestu; vivió nel exiliu hasta 1997, cuando foi autorizáu a volver al so país. Sicasí, siguió morando en [[Versoix]] (Suiza). == Mocedá == Miguel yera fíu del entós príncipe herederu [[Carlos II de Rumanía|Carlos de Rumanía]] y la princesa [[Elena de Grecia]], y nietu del rei [[Fernandu I de Rumanía]], que reinaba entós. Foi tresnietu de la reina [[Victoria del Reinu Xuníu]] y el rei [[Cristián IX de Dinamarca]], primu del rei [[Constantín II de Grecia]], del [[Felipe d'Edimburgo|duque d'Edimburgu]] y de la reina [[Sofía de Grecia|Sofía d'España]]. Tamién yera primu en tercer grau de la reina [[Sabela II del Reinu Xuníu|Isabel&nbsp;II]], del anterior [[rei d'España]], [[Xuan Carlos I d'España|Xuan Carlos&nbsp;I]], del rei [[Carlos XVI Gustavo de Suecia]], de la reina [[Margarita II de Dinamarca]] y del rei [[Harald&nbsp;V de Noruega]]. == Primer periodu de reináu == Cuando Carlos fuxe col so amante [[Elena Madalena Lupescu]] —d'ascendencia xudía, más tarde la so esposa— foi obligáu pol so padre [[Fernandu I de Rumanía|Fernando&nbsp;I]] a arrenunciar al tronu rumanu en xineru de 1926 y les autoridaes designaron como herederu a Miguel. A la muerte del so güelu, el 27 de xunetu de 1927 y con tan solo 6 años, foi proclamáu [[rei de Rumanía]], anque al frente del país quedaba un conseyu de rexencia que'l so güelu proclamó nel so testamentu póstumu encabezadura pol so tíu, el príncipe [[Nicolás de Rumanía]] ya integráu amás pol [[Ilesia ortodoxa rumana|patriarca]] [[Miron Cristea]] y [[Gheorghe Buzdugan]], presidente del Tribunal Supremu rumanu. Nel so curtiu primer periodu de reináu y sol gobiernu de la rexencia, Rumanía siguió esperimentando una crecedera económica debíu básicamente a la esportación de petroleu y recibiendo una gran influencia cultural de [[Francia]]. Los efeutos de la gran [[Gran Depresión|crisis económica mundial de 1929]] tamién fixeron esmornia na creciente economía rumana y la situación social desestabilizóse. == Regresu de Carlos II == En [[1930]] el so padre tornó de secute al país cola invitación de políticos descontentos cola rexencia, y aprovechando la situación de minoría d'edá del so fíu y la complicada situación política n'Europa recuperó'l tronu'l 8 de xunu de 1930 como [[Carlos II de Rumanía|Carlos&nbsp;II]], designando a Miguel como'l [[príncipe]] herederu. Nos diez años que duró'l reináu del so padre (1930-1940) Miguel I, de nuevu príncipe, aprovechó pa recibir una educación fayadiza a la so futura responsabilidá. Nel ámbitu internacional Carlos&nbsp;II nun pudo evitar la cayida de [[Rumanía]] nel área d'influencia xermanu-italiana. Como resultancia del [[Pactu Ribbentrop-Mólotov|apauto xermanu soviéticu Ribbentrop-Molotov]] Rumanía, según una [[wikisource:Molotov–Ribbentrop_Pact#Secret_Additional_Protocol|cláusula secreta]], perdió ante la [[XRSS]] [[Besarabia]] (actual [[Moldavia|República de Moldavia]]) y [[Bucovina]], que [[Rusia]] ganara na guerra contra l'[[Imperiu Otomanu]] y que-y fueron arrebataos aprovechando'l descontrol de la Revolución. Nel ámbitu internu l'apaición de la [[Guardia de Fierro (Rumanía)|Guardia de Fierro]] y la violencia qu'esta desencadenó enturbió la vida social y política rumana ante la impotencia del rei Carlos&nbsp;II. Primero de too esto'l rei abdicó nel so fíu'l 5 de setiembre de 1940 y fuxó del país dexando a Miguel&nbsp;I al mandu de la monarquía rumana nun momentu bien delicáu. Miguel foi coronáu rei'l [[6 de setiembre]] de [[1940]]. == Segundu periodu de reináu == [[Ficheru:Mihai.jpg|thumb|left|Miguel en 1947.]] {{VT|Rumanía mientres la Segunda Guerra Mundial}} Con solu 19 años Miguel I aportaba al tronu de nuevu, xusto n'unu de los momentos de máxima debilidá de [[Rumanía]]. Esti fechu foi aprovecháu por [[Adolf Hitler]] y [[Benito Mussolini]] pa obligar a los rumanos a dexar el norte de [[Transilvania]] al réxime proalemán de [[Hungría]] el 30 d'agostu de 1940. Ante la necesidá de poner al frente del país un gobiernu fuerte qu'acabara colos desórdenes internos y evitara más disgregaciones territoriales, en setiembre de 1940 Miguel&nbsp;I dio la direición del gobiernu al xeneral [[Ion Antonescu]]. El gobiernu d'este creyó conveniente participar na [[Segunda Guerra Mundial]] al llau de l'[[Alemaña nazi]]. Vencióse'l sur de [[Dobrudja]] a [[Bulgaria]] so la promesa de que se devolvería'l norte de [[Transilvania]]. [[Ion Antonescu]] alzóse como ''conducator'' y proclamó l'Estáu lexonariu». Rumanía foi ocupada pol exércitu alemán n'ochobre de 1940. En xineru de 1941, el gobiernu d'Antonescu decretó la illegalidá de tolos partíos políticos, mientres la [[Guardia de Fierro (Rumanía)|Guardia de Fierro]] esaniciaba a numberosos políticos. En xunu de 1941 Rumanía declaraba la guerra a la [[XRSS]] ocupando los territorios de [[Bucovina]] y [[Besarabia]] arrebataos polos soviéticos un añu antes, amás de participar viviegamente nel [[Frente Oriental (Segunda Guerra Mundial)|Frente Oriental]] de la [[Segunda Guerra Mundial]] al llau de la [[Wehrmacht]]. Magar al entamu los ésitos acompañaron a los exércitos rumanos qu'ocuparon [[Odesa]] y s'anexonaron [[Transnistria]], en 1942 los alemanes empezaron a ser ganaos nel Frente Oriental y tantu la opinión pública rumana como'l mesmu Miguel I empezaron a ver la conveniencia de dexar l'[[Potencies de la Exa na Segunda Guerra Mundial|Exa]] ante la derrota final d'ésti. Siguiendo indicaciones de Miguel&nbsp;I, el ministru d'Asuntos Esteriores [[Mihai Antonescu]] empecipió contactos col [[Reinu Xuníu]] y los [[Estaos Xuníos]] pa roblar un armisticiu colos [[Aliaos de la Segunda Guerra Mundial|Aliaos]]. Ante la cayida del Frente Oriental y la contraofensiva soviética, la {{fecha|23|8|1944}} Miguel I ordenó [[Golpe d'Estáu en Rumanía de 1944|detener al Gobiernu Antonescu]] y formó un gobiernu de concertación que pidió oficialmente l'armisticiu a los [[Aliaos de la Segunda Guerra Mundial|Aliaos]] esi mesmu día.<ref name="ref_duplicada_1">Batowski, Henryk: "Diplomatic Events in East-Central Europe in 1944", ''East European Quarterly'', 5:3 (1971)</ref> A otru día, [[Rumanía]] retirar del [[Pactu Tripartitu]]. Dempués del bombardéu alemán de [[Bucarest]], el Gobiernu rumanu declaró la guerra al [[Potencies de la Exa na Segunda Guerra Mundial|Exa]] el 25 d'agostu.<ref name="ref_duplicada_1" /> La Fecha d'entamu|12|9|1944}} robló l'armisticiu de [[Moscú]] pol que [[Rumanía]] arrenunciaba a [[Basarabia]] y el norte de [[Bucovina]] (que los recuperara la URSS), el sur de Dobrudja (vencida a Bulgaria), pero recuperaba'l norte de [[Transilvania]], ocupada por [[Hungría]] tres el [[Segundu arbitraxe de Viena]].<ref name="ref_duplicada_1" /> Tamién aceptó pagase en conceutu d'arreglu de daños de guerra a los [[Aliaos de la Segunda Guerra Mundial|Aliaos]] la cantidá de 300 millones de dólares. == Fin de la monarquía rumana == Cola [[Segunda Guerra Mundial]] concluyida y el país ocupáu poles tropes soviétiques, la posición de Miguel&nbsp;I debilitóse. Dende finales de 1944 hasta marzu de 1945 formóse un gobiernu de coalición integráu pol [[Partíu Comunista Rumanu]] (PCR), el Partíu Nacional Lliberal (''Partidul National Lliberal - PNL''), el Partíu Llabrador Cristianu Democráticu (''Partidul Taranesc Crestin si Democratic - PTCD'') y el Partíu Socialdemócrata (''Partidul Socialdemocrat - PSD''), con un marcáu aire contrario a la ocupación soviética. El 6 de marzu de 1945 [[Petru Groza]] escluyó del gobiernu a los miembros del PTCD y del PNL, dio a los [[comunistes]] diversos ministerios clave y promulgó la reforma agraria'l 25 de marzu del mesmu añu. Primero de too esto, Miguel&nbsp;I intentó en devanéu la intervención del [[Reinu Xuníu]] y los [[Estaos Xuníos]] pa evitar la cayida de [[Rumanía]] na órbita soviética. Finalmente'l gobiernu de Groza ganó les eleiciones xenerales del [[19 de marzu]] de [[1946]], que dieron una apolmonante mayoría al frente Nacional Democráticu qu'encuadraba al PCR y otros partíos minoritarios. Tres les eleiciones, y ante les denuncies de fraude eleutoral, el PNL y el PTCD fueron declaraos illegales (agostu de 1947) y l'Asamblea Xeneral, constituyida na so totalidá polos comunistes, obligó al rei Miguel&nbsp;I a abdicar, foi espulsáu del país y desaposiáu de la ciudadanía rumana. Abellugar en [[Londres]] hasta que se treslladó a [[Suiza]], primero vivió en [[Lausana]], y más tarde camudóse a [[Versoix]], onde moró hasta la so muerte. En [[1997]] autorizóse-y a volver a [[Rumanía]] y concediéronse-y delles propiedaes confiscadas a la so familia tres la cayida de la monarquía, como'l Castiellu Pulgueş de [[Sinaia]], dientro del procesu de reconciliación que favoreció'l presidente [[Ion Iliescu]] nel añu 2000 nel que tamién se -y volvió a reconocer la ciudadanía rumana. En 2001 recuperó'l títulu de rei, al ser reconocíu tamién como antiguu xefe del Estáu. El so intensu llabor en [[Rumanía]], ayena a la política de los partíos y bien venceyada a iniciatives de calter social, llevólu a exercer el patronalgu de diverses obres sociales de beneficencia, lo que contribuyó decisivamente a engrandecer el so prestíu como referente moral d'un país nel que la clase política nun goció precisamente d'un gran respetu per parte de la ciudadanía.<ref>{{Cita web|url=https://www.elmundo.es/internacional/2017/12/05/5a268912ca47416d458b45aa.html|títulu=Muerre Miguel I, rei de Rumanía, a los 96 años|fechaaccesu=5 DIC. 2017|autor=EDUARDO ÁLVAREZ/ EL MUNDU España|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=|editorial=|idioma=}}</ref> Miguel de Rumanía pronunció'l 25 d'ochobre de 2011 el so primer discursu ante'l Parllamentu del so país dende 1947, cuando fuera derrocáu pa la proclamación de la [[República Popular Rumana]].<ref>[https://www.abc.es/20111025/internacional/abci-miguel-rumania-vuelve-parllamentu-201110251210.html Miguel de Rumanía vuelve al Parllamentu 64 años dempués] en [[ABC.es]]</ref> == Fallecimientu == En marzu de 2016 dar a conocer que Miguel de Rumanía carecía de [[leucemia]] crónica y de [[carcinoma espinocelular]] con metástasis. El 1 d'agostu de 2016 morría la so esposa, la Reina Ana. El rei Miguel finó na so casa de la llocalidá d'[[Aubonne (Vaud)|Aubonne]] el [[5 d'avientu]] de [[2017]], siendo'l postreru mandatariu de la segunda guerra mundial en finar. == Matrimoniu y fíos == Casóse'l 10 de xunu de 1948 cola princesa [[Ana de Borbón-Parma]], teniendo cinco fíos de mancomún: * [[Margarita de Rumanía|Margarita]] (1949-), que se casa en 1996 con [[Radu Dulda]] (1960-), ensin descendencia. * [[Elena de Rumanía (1950)|Elena]] (1950-), que se casa en 1983 [[Leslie Robin Medforth-Mills]] (1942-2002), con quien tien dos fíos; divorciaos en 1991, vuelve casase en 1998 con Alexander Philipps Nixon McAteer (1964-), ensin descendencia. **[[Nicolas Medforth-Mills y Rumanía]] (1985-). **[[Karina Medforth-Mills y Rumanía]] (1989-). * [[Irene de Rumanía|Irene]] (1953-) que se casa en 1984 con [[John Kreuger]] (1945-), con quien tien dos fíos; divorciaos en 2003, vuelve casase en 2007 con [[John Wesley Walker]] (1945-), ensin descendencia. **[[Michael-Thorsten de Rumanía y Kreuger]] (1985-), casáu en 2012 con Tara Littlefield, con quien tien un fíu. ***[[Kohen Kreuger]] (2012-). **[[Angelica-Margareta de Rumanía y Kreuger]] (1986-), casada en 2009 con [[Richard Robert Knight]], con quien tuvo dos fíos. ***[[Bianca Knight y Kreuger]] (2007-). ***[[Diana Knight y Kreuger]] (2011-). * [[Sofía de Rumanía|Sofía]] (1957-), que se casa en 1998 [[Alain Michel Biarneix]] (1957-) divorciaos en 2002. **[[Elisabeth-Maria Biarneix y Rumanía]] (1999-). * [[María de Rumanía|María]] (1964-), que se casa en 1995 con [[Kazimierz Wiesław Mystkowski]] (1958-) divorciaos en 2003, ensin descendencia.<ref>[http://www.genealogia.okiem.pl/genealogia.php?n=mystkowski Genealogy]</ref> == Distinciones honorífiques == [[Ficheru:Royal Monogram of King Michael of Romania.svg|200px|thumb|Monograma.]] === Órdenes === * {{Distintivu de cinta|Order of the Star of Romania - Ribbon bar.svg|[[Orde de la Estrella de Rumanía|Soberanu Gran maestre de la Orde de la Estrella de Rumanía]]|{{ROM}}|}} * {{Distintivu de cinta|OrderofCarolI.ribbon.gif|[[Orde de Carol I|Soberanu Gran maestre y Collar de la Orde de Carol I]]|{{ROM}}|}}<ref>{{Cita web|url=http://www.familiaregala.ro/ordine-si-decoratii/ordinul-carol-i|títulu=Ordinul Carol I|fechaaccesu=6 d'avientu de 2017|autor=|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=Familia Regala|editorial=|idioma=ro}}</ref> * {{Distintivu de cinta|Order of Michael the Brave ribbon.svg|[[Orde de Miguel el Bravu|Soberanu Gran maestre de la Orde de Miguel el Bravo]]|{{ROM}}|}} * {{Distintivu de cinta|Order of the Most Holy Annunciation BAR.svg|[[Suprema Orde de la Santísima Anunciación|Caballeru de la Suprema Orde de la Santísima Anunciación]]||}} * {{Distintivu de cinta|Cavaliere di gran Croce Regno SSML BAR.svg|[[Orde de los Santos Mauricio y Lázaro|Caballero gran cruz de la Orde de los Santos Mauricio y Lázaro]]||}} * {{Distintivu de cinta|Cavaliere di Gran Croce OCI Kingdom BAR.svg|[[Orde de la Corona d'Italia|Caballero gran cruz de la Orde de la Corona d'Italia]]||}} * {{Distintivu de cinta|OrderVictoryRibbon.svg|[[ Orde de la Victoria|Caballero gran cruz de la Orde de la Victoria]]||}} * {{Distintivu de cinta|GRE Order Redeemer 1Class.png|[[Orde del Redentor|Caballero gran cruz de la Orde del Redentor]]||}} * {{Distintivu de cinta|GRE Order of George I - Grand Cross BAR.png|[[Real Orde de Xurde I|Caballeru gran cruz de la Real Orde de Xurde I]]||}} * {{Distintivu de cinta|Legion Honneur GC ribbon.svg|[[Lexón d'Honor Caballero gran cruz de la Lexón d'Honor]]|{{FRA}}|}} * {{Distintivu de cinta|UK Royal Victorian Order ribbon.svg|[[Real Orde Victoriana|Caballero gran cruz de la Real Orde Victoriana]]|{{GBR}}|}} * {{Distintivu de cinta|POL Order Orła Białego BAR.svg|[[Orde de l'Águila Blanca|Caballeru de la Orde de l'Águila Blanca]]|{{POL}}|}} * {{Distintivu de cinta|CZE Rad Bileho Lva 1 tridy BAR.svg|[[Orde del Lleón Blanco|Caballero gran cruz de la Orde del Lleón Blanco]]||}} * {{Distintivu de cinta|ROM Order of the Crown of Romania 1881 Knight BAR.svg|[[Orde de la Corona de Rumanía|Soberanu Gran maestre de la Orde de la Corona]]|{{ROM}}|}}<ref>{{Cita web|url=http://www.familiaregala.ro/ordine-si-decoratii/ordinului-coroana-romaniei|títulu=Ordinului Coroana României|fechaaccesu=6 d'avientu de 2017|autor=|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=Familia Regala|editorial=|idioma=ro}}</ref> === Militar === * {{Distintivu de cinta|US Legion of Merit Chief Commander ribbon.png|[[Lexón al Méritu Comandante en xefe de la Lexón al Méritu]]||}} * {{Distintivu de cinta|Romanian_Honor_Emblem.png|Emblema d'Honor de les [[Fuerces Armaes Rumanes]]|{{ROM}}|}} === Conmemorativas === * {{Distintivu de cinta|Seraphimerorden_ribbon.svg|Medaya Conmemorativa del 50 Aniversariu del Rei Carlos XVI Gustavo|{{SWE}}|}}<ref>{{Cita web |url=http://www.tkinter.smig.net/queenmarie/RecentBooks/RoyalFamily/index.htm |títulu=Tkinter |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304053840/http://www.tkinter.smig.net/queenmarie/RecentBooks/RoyalFamily/index.htm |fechaarchivu=2016-03-04 }}</ref> * {{Distintivu de cinta|Jubilee Medal "60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945" ribbon.png|Medaya Conmemorativa del 60 Aniversariu de la Victoria na [[Gran Guerra Patria]]|{{RUS}}|}} === Civiles === * [[Llaves de la ciudá]] de [[Londres]] (<small>{{Bandera2|Inglaterra}}</small>). * Ciudadanu Honorariu de [[Kroměříž]] (<small>{{Bandera2|República Checa}}</small>). == Ancestros == <div style="clear: both; width: 100%; padding: 0; text-align: left; border: none;" class="NavFrame"> <div style="background: #ccddcc; text-align: center; border: 1px solid #667766" class="NavHead">'''Ancestros de Miguel I de Rumanía''' </div> <div class="NavContent" style="display:none;"> <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''Miguel I de Rumanía''' |2= 2. [[Carlos II de Rumanía]] |3= 3. [[Elena de Grecia|Princesa Elena de Grecia]] |4= 4. [[Fernandu I de Rumanía]] |5= 5. [[María de Saxonia-Coburgu-Gotha|Princesa María d'Edimburgu]] |6= 6. [[Constantín I de Grecia]] |7= 7. [[Sofía de Prusia|Princesa Sofía de Prusia]] |8= 8. [[Leopoldo de Hohenzollern-Sigmaringen|Leopoldo, príncipe de Hohenzollern]] |9= 9. [[Antonia de Bergancia|Infanta Antonia de Portugal]] |10= 10. [[Alfredo de Saxonia-Coburgu-Gotha|Príncipe Alfredo, duque d'Edimburgu]] |11= 11. [[María Aleksándrovna de Rusia|Gran Duquesa María Aleksándrovna de Rusia]] |12= 12. [[Xurde I de Grecia]] |13= 13. [[Olga Konstantínova Románova|Gran Duquesa Olga Konstantínova de Rusia]] |14= 14. [[Federico III d'Alemaña|Federico III, emperador alemán]] |15= 15. [[Victoria del Reinu Xuníu (1840-1901)|Victoria, princesa real]] |16= 16. [[Carlos Antonio de Hohenzollern-Sigmaringen|Carlos Antonio, príncipe de Hohenzollern]] |17= 17. [[Josefina Federica de Baden|Princesa Josefina de Baden]] |18= 18. [[Fernandu II de Portugal]] |19= 19. [[María II de Portugal]] |20= 20. [[Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha|Príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha]] |21= 21. [[Victoria del Reinu Xuníu]] |22= 22. [[Alexandru II de Rusia]] |23= 23. [[María de Hesse-Darmstadt|Princesa María de Hesse-Darmstadt]] |24= 24. [[Cristián IX de Dinamarca]] |25= 25. [[Luisa de Hesse-Kassel|Princesa Luisa de Hesse-Kassel]] |26= 26. [[Constantín Nikoláyevich de Rusia|Gran Duque Constantín Nikoláyevich de Rusia]] |27= 27. [[Alejandra de Saxonia-Altenburgo (Alejandra Iosifovna)|Princesa Alejandra de Saxonia-Altenburgu]] |28= 28. [[Guillermu I d'Alemaña|Guillermu I, emperador alemán]] |29= 29. [[Augusta de Saxonia-Weimar-Eisenach|Princesa Augusta de Saxonia-Weimar-Eisenach]] |30= 30. [[Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha|Príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha]] (= 20) |31= 31. [[Victoria del Reinu Xuníu]] (= 21) }}</center></div></div> == Ver tamién == * [[República Socialista de Rumanía]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} * [https://www.elpais.com/articulo/Revista/sabado/Comi/Hitler/yera/estiradoy/frio/Mussolini/parecia/humanu/elpepirsa/20111224elpepirsa_1/Tes Comí con Hitler, yera espurríu y fríu. Mussolini paecía más humanu] Reportaxe n'[[El País]] {{Socesión | títulu = [[Gobernantes de Rumanía|Rei de Rumanía]] | periodu = [[1927]]-[[1930]] | predecesor = [[Fernandu I de Rumanía|Fernandu I]] | socesor= [[Carlos II de Rumanía|Carlos II]] | títulu2 = [[Gobernantes de Rumanía|Rei de Rumanía]] | predecesor2 = [[Carlos II de Rumanía|Carlos II]] | socesor2 = | periodu2 = [[1940]]-[[1947]] }} {{Tradubot|Miguel I de Rumania}} {{NF|1921|2017|}} [[Categoría:Casa de Hohenzollern]] [[Categoría:Gobernantes de Rumanía]] [[Categoría:Políticos y polítiques de la Segunda Guerra Mundial]] [[Categoría:Reis de Rumanía]] [[Categoría:Pretendientes al tronu]] [[Categoría:Rumanía na Segunda Guerra Mundial]] [[Categoría:Grandes cruces de la Lexón d'Honor]] [[Categoría:Anticomunistes de Rumanía]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym]] dvizz3jzofor9ewpadpqr0qn1p0h8rm 0 97612 4527520 4268967 2026-09-12T09:25:25Z Limotecariu 735 4527520 wikitext text/x-wiki {{rexón}} La '''islla de Vancouver''' (n'[[idioma inglés|inglés]] ''Vancouver Island'') ye una gran [[islla]] costera del [[océanu Pacíficu]], perteneciente a la provincia de la [[Columbia Británica]], [[Canadá]]. Con 32.134 km², ye la islla más grande de la mariña occidental d'[[América]], la [[Islla per superficie|43ª del mundu)]] y la [[Islles de Canadá|11ª de Canadá]]. Orixinalmente llamóse '''Islla de Corte y Vancouver''' en conmemoración del amistosu alcuentru que tuvieron el comandante español [[Juan Francisco de la Bodega y Quadra]] y el capitán inglés [[George Vancouver]] en 1792 pa resolver la [[Crisis de Nootka]]. == Historia == Poblada por tribus amerindies dende hai unos 14&nbsp;000 años, a finales del [[sieglu XVIII]] la so soberanía foi apostada por delles potencies europees ([[España]], l'[[Imperiu rusu]] y el [[Reinu Xuníu]]). Tarreciendo la ocupación per parte [[Alaska rusa|rusa]] de los sos territorios al norte de [[California]], [[España]] unvió un navío en [[1774]], el ''[[Santiago (navío)|Santiago de Compostela]]'' so les órdenes de [[Juan José Pérez Hernández]] al norte pa esplorar la presencia rusa y al añu siguiente otra empobinada pol español nacíu nel Virreinatu de Perú [[Juan Francisco de la Bodega y Quadra]]. Nenguna de los dos espediciones desembarcó na islla, anque reafitaron la soberanía española de la zona, yá reivindicada por [[Núñez de Balboa]] para tola mariña pacífica en 1513, y según el criteriu de "primer contautu européu". Mientres el so tercer viaxe, el capitán inglés [[James Cook]] unvió una espedición a la badea de Nutca el [[31 de marzu]] de [[1778]]. El comerciu de pieles animó a la [[Compañía Británica de les Indies Orientales]] a instalar un puestu nel pobláu indiu de [[Yuquot]] na islla de [[Islla de Nutka|Nutca]]. La islla foi esplorada en [[1789]] pol capitán español [[Esteban José Martínez Fernández y Martínez de la Sierra|Esteban José Martínez]] que construyó'l [[Fuerte San Miguel (islla de Vancouver)|Fuerte San Miguel]] cerca de Yuquot col fin de reafitar la soberanía española de la islla y defender los sos derechos de navegación. Este sería l'únicu asentamientu español nel territoriu del actual Canadá. El capitán español [[José María Narváez]] foi'l primeru n'esplorar l'[[estrechu de Georgia]] en [[1791]] que dixebra la parte continental de Canadá, onde s'atopa la ciudá de Vancouver, de la islla de Vancouver. Poco dempués de la creación del [[Fuerte San Miguel (islla de Vancouver)|Fuerte de San Miguel]] les fuercies españoles prindaron dellos navíos británicos que frayaren los derechos de navegación reivindicaos per España. Estos incidentes averaron a les dos naciones a una posible guerra. Sicasí, la disputa resolver de forma pacífica a favor del Reinu Xuníu na [[Convención de Nutka|Convención de Nutca]]. El capitán inglés [[George Vancouver]] coordinó la negociación de la cesión de la islla d'España al Reinu Xuníu xunto col capitán español [[Juan Francisco de la Bodega y Quadra]] y anque la islla de primeres llevaba'l nome de dambos (''islla de Quadra y Vancouver''), acabó siendo conocida namái col nome del capitán inglés. La primer colonia británica foi la de la [[Compañía de la Badea de Hudson]] col fuerte [[Camosun]] fundáu en [[1843]]. Foi siendo un centru importante y recibió el nome de [[Victoria (Columbia Británica)|Victoria]] en [[1862]], ciudá que se convertiría na capital de la [[Columbia Británica]]. En [[Esquimalt]] establecióse una base de la marina de guerra británica en [[1865]] que darréu pasó a Canadá. Na actualidá ye la base militar canadiana más grande dempués de la d'[[Halifax (Canadá)|Halifax]] en [[Nueva Escocia]]. Hai que destacar que la ciudá de [[Vancouver]] nun s'atopa na islla del mesmu nome sinón nel continente, siendo [[Victoria (Columbia Británica)|Victoria]] la principal ciudá de la islla. == Población == La islla tien una población d'unes 750.000 persones (2002). Pocu menos de la metá viven en Victoria. Otres llocalidaes importantes son [[Nanaimo]], [[Port Alberni]], [[Parksville (Columbia Británica)|Parksville]], [[Courtenay (Columbia Británica)|Courtenay]] y [[Campbell River]]. == Economía == La economía de la islla (amás de la zona alministrativa de Victoria) ta apoderada pola industria forestal, anque'l turismu y la pesca tamién son actividaes destacables. Munches de les esplotaciones forestales son pa faer pasta de [[papel]]. == Turismu == La islla atrai, sobremanera, turismu de naturaleza, siendo un puntu destacáu pa la observación de [[cetaceu|cetáceos]] (especialmente [[Tofino]], na mariña oeste, nel parque natural del Pacific Rim). Otros curiosos son les escursiones al monte lluviosu, salíes en canoa, la pesca del [[Salmo (xéneru)|salmón]] nel ríu Campbell, les visites empuestes pa reparar l'[[ursus americanus|osu negru]], la [[llondra|llondra marina]], [[foca|foques]] y el [[lleón marín]]. == Ver tamién == * [[Territoriu d'Oregón]] * [[Territoriu de Nootka|Territoriu de Nutca]] * [[Juan de Fuca]] * [[Estrechu de Juan de Fuca]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commonscat|Vancouver Island}} * [https://web.archive.org/web/20060927052518/http://www.city.vancouver.bc.ca/ Portal oficial de la Ciudá de Vancouver] * [http://www.vancouverenespanol.com/ Vancouver y la provincia de Columbia Británica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218095639/http://www.vancouverenespanol.com/ |date=2014-12-18 }} {{n'idioma|es}} * [http://www.hicker.de/vancouver-island-bilder-cat.htm Bilder von Vancouver Island in British Kolumbien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171119173228/http://www.hicker.de/vancouver-island-bilder-cat.htm |date=2017-11-19 }} {{de}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Archipiélagos ya islles de Columbia Británica]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] ixlealjp143u2npqf0e824vcddrlru1 0 97826 4527365 4503376 2026-09-11T20:04:14Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 0 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527365 wikitext text/x-wiki La '''triscaidecafobia''' (del [[Idioma griegu|griegu]] τρεισκαιδέκα, ''treiskaideka'', «trelce», deriváu de τρεῖς, ''treîs'', «trés»; καὶ, ''kai'', «y»; δέκα, ''deka'', «diez»; xunto con φοβία, ''fobía'', de φόβος, ''fobos'', «mieu») ye'l mieu irracional al [[trelce|númberu 13]]. Considérase de normal una [[superstición]]. La fobia específica al [[vienres 13]] llámase '''Parascevedecatriafobia''' (la ''Parasceve'' ye la preparación de la [[Pascua]]), '''collafobia''', o bien '''''friggatriscaidecafobia''''' (la pallabra ''Friday'', "vienres" n'inglés, procede del nome de la diosa viquinga [[Frigga]]). El mieu al [[Martes 13|''martes'' 13]] llámase '''''trezidavomartiofobia'''''. == Oríxenes == Probablemente anicióse na [[Edá Media]]. El trelce ye'l siguiente númberu primu dempués del dolce (el dolce, simbológicamente, sería teníu en gran estima, daes la so practicidad y cualidaes matemátiques). Rellacionóse col fechu de qu'hubo 13 persones na [[Última Cena]] de [[Xesús]] y que esti postreru foi executáu pocu dempués. Rellacionóse tamién col fechu de qu'un [[calendariu lunisolar]] de xuru tien de tener 13 [[mes]]es en dellos años, ente que el [[calendariu gregorianu|calendariu solar gregorianu]] y el [[calendariu musulmán|calendariu llunar musulmán]] siempres tienen 12 meses nun añu. La triscaidecafobia puede afectar tamién a los [[viquingos]]; créese que [[Loki]], nel panteón nórdicu, yera'l 13º [[dios]]. Esto se "cristianizó" más tarde al dicir que [[Satán]] yera'l 13º [[ánxel]]. Otra rellación que tien col [[vienres 13]] ye la captura y muerte de los Templarios, siendo quemaos na foguera'l día vienres 13 d'ochobre 1307. Esi día acabó'l poder de los monxos guerreros, pudiendo achacar esto a la mala suerte. Pero tamién ta rellacionáu cola maldición de [[Jacques de Molay]], postreru gran maestre de los [[Templarios]], que tando yá na foguera, convocó ante'l tribunal de Dios al rei Felipe IV de [[Francia]] y al Papa Clemente V —quien fueren los artífices d'aquella destrucción del orde del Temple—, morriendo los dos ensin trescurrir el plazu d'un añu, tal como'l gran maestre predixera. Polo xeneral, el 13 puede considerase un númberu "malu" cenciellamente porque ye unu más que [[Dolce|12]], que ye un númberu popularmente utilizáu en munches [[cultura|cultures]] (por cuenta de que ye un [[númberu compuestu|númberu altamente compuestu]]). == Exemplos == Los [[Antiguu Exiptu|antiguos exipcios]] consideraben que la 13ª fase del ciclu de la [[vida]] yera la [[muerte]]; esto ye, la vida dempués de la muerte, que pensaben que yera una vida ideal y meyor.<ref>{{cita publicación |títulu=Diez intereses sobre la superstición y el númberu trelce|url=https://www.muyhistoria.es/contemporánea/articulo/diez-curiosidad-sobre-la-supersticion-y-el-numbero-trelce|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=MuyHistoria.es|idioma=es-ES}}</ref> La [[naipe|carta]] de la Muerte nuna baraxa de [[taró (cartes)|taró]] ye'l númberu 13, anque nesti casu representa'l tresformamientu, el cambéu.<ref>{{cita publicación|apellíu=Tarot|nome=Tiziana|títulu=La Muerte y el so fuerte mensaxe nel taró - Taró de Tiziana|url=https://tarotdetiziana.com/la muerte-y-el so-fuerte-mensaxe-en-el taró/|fecha=10 de marzu de 2015|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=Taró de Tiziana|idioma=es-ES}}</ref> Dalgunos [[edificiu|edificios]] omiten el pisu 13, saltando del [[pisu]] 12 al 14 pa evitar la congoxa de los triscaidecafóbicos, o utilizando nel so llugar 12A y 12B. Esto tamién s'aplica n'ocasiones a los númberos de les [[casa|cases]] o habitaciones (como, por casu, nos [[hospital]]es).<ref>{{cita publicación|títulu=¿Por qué nun hai pisu 13 nos edificios?|url=http://www.c-curioso.com/por-que-nun|fecha=30 d'abril de 2013|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=C-interesáu|idioma=es-ES|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231009060449/http://www.c-curioso.com/por-que-nun|archivedate=2023-10-09}}</ref><ref name=":0">{{cita publicación |apellíos=Tipiani|nome=Frank|títulu=Curiosidad nos aviones|url=http://infodestino.com/index.php/tips-de-viaxe/21-intereses-en-los aviones|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu={}|idioma=es-ES}}</ref> Lo anterior tamién ye válidu pa les files d'asientos nos [[avión|aviones]]. Los aviones de la compañía aérea española [[Iberia L.A.E.|Iberia]], los de la italiana [[Alitalia]], la de los Emiratos Árabes, Emirates y la panamiega [[Copa Airlines]] nun tienen na so numberación dichu númberu: la fila que sigue a la 12 ye la 14.<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/Iberia/status/819463212164911104|títulu=¡Hola! Ye daqué tradicional yá. Nunca tuvimos fila 13, y caltenemos esa disposición de files :) ¡Saludos!|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|apellíu=Iberia|fecha=12 de xineru de 2017|sitiuweb=@Iberia}}</ref><ref name=":0" /> Dalgunes [[ciudá|ciudaes]] se "salten" la 13ª avda. Nun ye'l casu de [[Bogotá]], Colombia, onde hai una encruciada ente la Cai 13 y la Carrera 13 en plenu centru de la ciudá, y en [[Sacramento (California)|Sacramento]], que tien una interseición onde se crucien la 13th Street y la 13th Avenue. Nenguna persona d'España va tener el [[DNI electrónicu n'España|Documentu Nacional d'Identidá]] col númberu 13. El [[dictador]] [[Francisco Franco]], precursor d'esti sistema d'identificación personal, acutar pa sí'l númberu 1, y el restu de documentos d'una cifra pa la so familia. La [[Casa Real d'España|Familia Real]] d'[[España]] tien acutaos los númberos de dos díxitos; el rei [[Xuan Carlos I]] tien el 10, la reina [[Sofía de Grecia|Sofía]] el 11, y la so fía mayor la infanta [[Elena de Borbón|Elena]] el 12. A la so segunda fía, la infanta [[Cristina de Borbón|Cristina]], correspondería-y el 13, pero por esta superstición, esi DNI quedó ensin dueñu, y asignáron-y el númberu 14.<ref>[https://www.elmundo.es/cronica/2004/438/1078755910.html DNI: Franco tien el 1; el Rei, el 10] - El Mundo</ref> El compositor [[Arnold Schoenberg]] carecía triscaidecafobia. Irónicamente, nació y morrió'l día 13 del mes, a la edá de 76 años (7 + 6 = 13). Na novela de [[J.R.R. Tolkien]], ''[[El hobbit]]'', publicada en 1937, los personaxes protagonistes son trelce nanos,<ref>{{cita web |url=https://salondelmal.com/2011/07/18/47695/|títulu=Con ustedes, los 13 nanos de ‘El Hobbit'|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|fecha=18 de xunetu de 2011|sitiuweb=SALONDELMAL.com}}</ref> y pa nun tener mala suerte nel so viaxe, píden-y al magu [[Gandalf]] qu'atope a un decimocuartu miembru pa la so compañía. L'álbum musical ''[[Room for Squares]]'', del compositor y [[cantante]] [[América|norteamericanu]] [[John Mayer]], consta de 14 pistes, anque la 13ª ye de 2 segundos de [[silenciu (música)|silenciu]] (el mínimu de duración d'alcuerdu a los estándares) y nun apaez na portada del álbum. L'álbum ''[[Aliviu de llutu]]'', de [[Joaquín Sabina]], tampoco presenta esti númberu: dempués de la pista númberu dolce vien la pista "+unu". Tolos discos de la banda uruguaya [[Non te va gustar]] escarecen d'una pista númberu 13, pasando direutamente de la 12 a la 14. [[Ficheru:Apollo 13-insignia.png|thumb|160px|Logotipu de la misión Apollo 13.]] El [[Apollo 13]] foi llanzáu a les 13:13 [[Tiempu del este|EST]] del [[11 d'abril]] de [[1970]] dende'l complexu 39 (tres veces trelce) y sufrió una esplosión en plenu vuelu, poniendo en peligru a los tripulantes y foi necesariu albortar la misión{{ensin referencies}}. Dalgunos refiérense a esta misión [[lluna]]r como la prueba definitiva de que'l 13 trai mala suerte, lo que ye fácilmente refutable pol fechu de que nun hubo finaos, cuando otres misiones d'Estaos Xuníos y ruses con peores resultaos nun fueron designaes con dichu númberu{{ensin referencies}}. L'avión [[caza]] [[Alemaña|alemán]] desenvueltu tres l'[[Heinkel He 112|He 112]] foi designáu [[Heinkel He 100|He 100]] pa evitar la designación He 113, que considerábase desafortunada, yá que [[Adolf Hitler]] yera triscaidecafóbico.<ref>{{cita web |url=https://aldolubertamartinez.wordpress.com/2014/01/25/65/|títulu=¿Ye usté acasu triscaidecafóbico?|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|apellíu=aldolubertamartinez|fecha=25 de xineru de 2014|sitiuweb=Por mano mesma}}</ref> Nos [[Estaos Xuníos]], nunca esistió un caza denomináu F-13, yá que munchos [[Pilotu de guerra|piloto]] son supersticiosos.<ref>{{cita web|url=https://avionesmilitares.net/xeneral/nomenclatura-de-los-cazas-estadounidenses-iii/|títulu=Pos non. nun s'asignó'l códigu F-13 a nengún caza d'Estaos Xuníos|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|autor=|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=avionesmilitares.net|editorial=|idioma=}}</ref> La compañía [[Renault]] cuntó, a lo llargo de la so historia, con una serie de modelos numberaos. Dende'l [[Renault 3]] al [[Renault 25]], esisten modelos con tolos númberos, sacante col 13.<ref>{{cita web |url=http://www.fierrosclasicos.com/renault-modelos-por-numbero-1960-2000/|títulu=Renault – Modelos per Númberu 1960 – 2000 {{!}} Fierros Clasicos|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|sitiuweb=www.fierrosclasicos.com|idioma=es-ES}}</ref> [[Ángel Nieto]] foi campeón del mundu de motociclismu en 13 ocasiones, pero él siempres faía referencia a que lo foi en 12+1 ocasiones.<ref>{{cita publicación |títulu=MotoGP: El 12+1 inmortal d'Ángel Nieto - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/motogp/2016/08/05/57a373bae2704y4a488b4676.html|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=Marca.com|idioma=es}}</ref><ref>{{cita publicación|apellíos=Fórmulamoto|títulu=Ángel Nieto: El "12+1"|url=http://www.formulamoto.es/zona-competicion/2012/05/01/angel-nietu-121/4737.html|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227131045/https://www.formulamoto.es/zona-competicion/2012/05/01/angel-nietu-121/4737.html|archivedate=2021-02-27}}</ref> Na mayoría de les competiciones d'[[automovilismu]] y [[motociclismu]] nun s'asigna'l númberu [[trelce|13]] a nengún participante.<ref name=":1">{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/01/23/motor/formula1/1390482203.html|títulu=El 13 volvió - MARCA.com|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|fecha=23 de xineru de 2014|sitiuweb=MARCA}}</ref> Hai deportistes que deciden desafiar la mala suerte del númberu 13 utilizándolo. Un exemplu ye [[Pastor Maldonado]], el pilotu de [[Fórmula 1|Formula 1]]. Cuando la FIA dexó escoyer a partir de la [[Temporada 2014 de Fórmula 1|Temporada 2014]] cualquier dosal ente'l #2 y el #99,<ref name=":2">{{cita publicación |títulu=Los pilotos de F1 van tener dosal pa tola vida|url=http://www.mundodeportivo.com/20131209/motor/f1/los pilotos-de-f1-tendran-dorsal-de-por vida_54395338000.html|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=Mundo Deportivo}}</ref> el pilotu venezolanu escoyó'l #13 p'acabar cola mala suerte.<ref name=":1" /> Esa foi la so última temporada na [[F1]] pel momento. Tamién son famosos los casos de los [[Baloncestu|baloncestista]] [[Wilt Chamberlain]] y [[Steve Nash]]. Esti postreru considera'l númberu 13 como afortunáu. Llevar siempres sacante nel so actual equipu, [[Los Angeles Lakers]], onde lleva'l 10, yá que la camiseta de Chamberlain col 13 foi retirada.<ref>[http://www.funtrivia.com/en/Sports/Steve-Nash-10709.html Fun Trivia: Steve Nash]</ref><ref>[http://www.cbssports.com/nba/blog/eye-on-basketball/19560637/steve-nash-will-wear-non-10-for-the-lakers Steve Nash will wear Non. 10 for the Lakers] - CBS Sports</ref> Na [[seleición de fútbol d'Alemaña]], dende va décades, la estrella del equipu lleva'l númberu 13. Empecipió esti enclín el delanteru [[Gerd Müller]] nos años 1970. Apocayá llevó esi dosal [[Michael Ballack]] y na actualidá utilizar [[Thomas Müller]]. Nel [[Mundial de Fútbol de 1982]] el xugador [[Seleición de fútbol de Chile|chilenu]] [[Carlos Caszely]] llevaba la camiseta númberu 13 nel partíu contra {{sel|Austria}}. Nesi partíu perdió un penal, lo que marcó la so carrera profesional.<ref>[http://www.guioteca.com/los-80/la pantasma-de-caszely-a-30-anos-del-penal-de-espana-82/ La pantasma de Caszely: A 30 años del penal d'España '82]. Guioteca.</ref> Pal [[Mundial de Fútbol de 2006]], na seleición española, el debutante [[Andrés Iniesta]] llevó'l dosal 13.<ref>{{cita web |url=http://www.elfutbolin.com/noticies/seleccion-espanola-llista-dorsales-seleccion-espanola-mundial-alemania-2006|títulu=Selecci�n espa�fola: Llista de dosales de la selecci�n espa�fola pal Mundial d'Alemaña 2006 {{!}} elFutbolin.com|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|sitiuweb=www.elfutbolin.com|idioma=es}}</ref> Los futbolistes d'España escoyíen los sos dosales por orde d'antigüedá na seleición, y al recién llegáu Iniesta dexáron-y el númberu que nun quería nengún otru xugador.<ref>{{cita publicación |títulu=Seis motivos pa idolatrar a Iniesta|url=https://www.publico.es/deportes/seis-motivos-idolatrar-iniesta.html|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|idioma=es-ES}}</ref><ref>{{cita publicación |apellíu=AS|nome=Diariu|títulu=13. Iniesta: Un filón descubiertu nel escaparate de Brunete {{!}} Más Fútbol {{!}} AS.com|url=https://futbol.as.com/futbol/2006/06/03/mas_futbol/1149316044_850215.html|fecha=3 de xunu de 2006|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=AS.com|idioma=es}}</ref> El programa de diseñu gráficu [[CorelDRAW]] camudó la numberación al llegar a la versión trelce, denominándola CorelDRAW X3 (onde la X representa'l 10 en númberos romanos). De manera similar, el paquete [[Microsoft Office]] pasó de la versión 12 ([[Microsoft Office 2007|Office 2007]]) a la 14 ([[Microsoft Office 2010|Office 2010]]); según declaró Jensen Harris, Lead Program Manager pal Microsoft's Office User Experience Team, el 13 foi omitíu por cuenta del iñerizu por dichu númberu.<ref>{{cita web |url=http://apcmag.com/microsoft_to_skip_unlucky_office_13.htm |títulu=Microsoft to skip "unlucky" Office 13 <!--Xeneráu por Muriu Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantiya--> |fechaaccesu=2009 |autor= |enllaceautor= |idioma= }}</ref> [[WinZip]] nun sacó una versión númberu 13 del so programa, pasando direutamente de la 12 a la 14.<ref>[http://www.winzip.com/version.htm WinZip – Version History]</ref> La edición de ''[[Gran Hermano (España)|Gran Hermano]]'' de 2012, correspondiente al númberu 13, púnxose-y de nome "[[Gran Hermano 12+1]]" pa evitar esti númberu.<ref>{{cita publicación|títulu=Gran Hermano 12+1: Los concursantes, unu a unu -- Qué.es --|url=http://www.que.es/gran-hermano/201201200854-gran-hermanu-concursantes-cont.html|fechaaccesu=26 de xunetu de 2017|periódicu=Qué.es|idioma=es}}</ref> Otru casu conocíu, foi la maldición del númberu 13 como númberu tabú per parte de los pilotos de carreres de [[Fórmula 1]], na cual, tampoco s'utilizaba hasta'l 2014, cuando los equipos evitaben utilizar felicidá dorsal, yá que nel pasáu yera consideráu un mal presaxu pal pilotu que portara dichu númberu, yá que se presentaron dellos casos de muertes de pilotos que levaban el dosal #13, dicha maldición o superstición punxo fin cuando na [[Temporada 2014 de Fórmula 1|Temporada 2014]], la FIA dexó escoyer llibremente a los pilotos el so dosal, que sería fixu a partir d'entós.<ref name=":2" /> A pesar d'eso, el númberu sigue siendo tabú n'otres disciplines d'automovilismu,<ref name=":1" /> con esceición de [[NASCAR]] que tamién utiliza dichu númberu pa numberar dalgún vehículu de la categoría. == Supersticiones y fobias similares == La [[tetrafobia]] ye'l mieu al númberu 4 — en [[China]], [[Xapón]] y [[Corea]], ye frecuente que los [[hotel]]es y los [[hospital]]es nun tengan cuarta planta. La pallabra xaponesa ''shi'' (死) quier dicir ''muerte'', y pronúnciase igual que'l 4, asina que pa remedialo pronúnciase'l 4 como ''yon''. En dellos hospitales nun esiste l'habitación númberu 42 (shi-nin) una y bones ésti ye un númberu de bien mal badagüeyu, pudiendo ser el so significáu la espresión "preparar pa morrer". De la mesma forma, dellos hospitales de maternidá nun tener habitación 43 (shi-san) yá que se pronuncia igual que "partu muertu". N'Italia'l númberu de la mala suerte ye'l 17. Esto debe a que'l 17, en [[númberos romanos]], escríbese XVII. Reordenando les sos lletres podemos escribir VIXI, qu'en [[idioma llatín|llatín]] significa "viví", esto ye, "la mio vida ye pasáu".<ref>[http://www.conociendoitalia.com/sabas-el vienres-17-en-italia/ Sabíes que'l vienres 17 n'Italia] - Conociendo Italia</ref> Per otru llau, la [[Hexakosioihexekontahexafobia]] ye'l mieu irracional al "666", númberu tamién conocíu nel [[cristianismu]] como "el númberu de la bestia". Esta fobia aniciar nel [[Apocalipsis]] (versículu 13:18), onde s'indica qu'esi númberu ta amestáu a [[Satanás]] o al [[Anticristu]]. == Bibliografía == * Adams, C.: ''Why Is the Number 13 Considered Unlucky?'' The Straight Dope. [http://www.straightdope.com/classics/a3_080.html] * Bowen, J.: ''Friday the 13th.'' Salon Mag. 13 Aug 1999. * Coriat, I. H.: ''Abnormal Psychology'' 2, vi, p. 287, 1911. * Emery, D.: ''Why Friday the 13th Is Unlucky.'' [http://urbanlegends.about.com/cs/historical/a/friday_the_13th.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116161555/http://urbanlegends.about.com/cs/historical/a/friday_the_13th.htm |date=2017-01-16 }} * Ferm, V.: ''A Brief Dictionary of American Superstitions''. New York: Philosophical Library, 1965. [http://www.amazon.com/gp/product/B0007Y6UVC/002-0564242-0016043?v=glance&n=283155] * Harris, T. ''How Friday the 13th Works.'' [http://people.howstuffworks.com/friday-thirteenth.htm/printable] * Krischke, W. ''This Just Might Be Your Lucky Day.'' Frankfurter Allgemeine Zeitung. 1 Nov 2001. * Lachenmeyer, Nathaniel: ''13: The Story of the World's Most Popular Superstition.'' New York: Four Walls Eight Windows (2004). ISBN 1-56858-306-0. * Mikkelson, D. P. and Mikkelson, B.: ''Friday the Thirteenth.'' [http://www.snopes.com/luck/friday13.asp] * Roach, J.: ''Friday the 13th Phobia Rooted in Ancient History.'' National Geographic News, Aug. 12, 2004. [http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040212_friday13.html.] * Scanlon, T. J. et al.: ''Is Friday the 13th Bad for Your Health?'' British Medical Journal, Dec. 18-25, 1993, 1584-1586. * Thea, Christopher: ''What A Dollar Has To Tell You -13 Gentle Reminders- / Lo Qu'Un Dólar Tien Pa Dicite -13 Sutiles Suxerencies-'' Outskirts Press (2004) ISBN 978-1-932672-49-7 == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Triskaidekaphobia}} {{Tradubot|Triscaidecafobia}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Fobies]] [[Categoría:Sicoloxía social]] [[Categoría:Pallabres llargues]] [[Categoría:Supersticiones]] shim4x1cp8ru9vsprcl6vry0t9b906g 0 98378 4527293 4483747 2026-09-11T15:42:12Z ~2026-49268-22 153380 4527293 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''Burger King''', tamién conocida como '''BK''',<ref>Burger King ye "Rei de l'Hamburguesa" traducíu al español</ref> ye una cadena d'establecimientos de [[comida rápida]] d'Estaos Xuníos con sede central en [[Miami]] ([[Florida]]), presente a nivel internacional y especializada principalmente na ellaboración d'[[Hamburguesa|hamburgueses]]. Atópase na sesta posición a nivel de negocios, por detrás de [[McDonald's|McDonalds]], [[KFC]], [[Subway]], [[Pizza Hut]] y [[Starbucks]] (según datos de ''[[Forbes]]'', d'abril de 2013).<ref>{{cita web |títulu = 10 maiores redes fast-food do mundo|url = http://forbesbrasil.br.msn.com/llistes/10-maiores-redes-fast-food-do-mundo|fecha = 5 de xunu de 2013|fechaaccesu = 14 de febreru de 2016|sitiuweb = Forbes Brasil|idioma = pt-BR|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20130605201306/http://forbesbrasil.br.msn.com/llistes/10-maiores-redes-fast-food-do-mundo#image=7|fechaarchivu = 5 de xunu de 2013}}</ref> N'Estaos Xuníos ye la quinta mayor rede de comida rápida, tres McDonalds, Subway, Starbucks y [[Wendy's]] (datos d'agostu de 2012).<ref>{{cita web |títulu = The QSR 50|url = http://www.qsrmagazine.com/reports/qsr50-2012-top-50-chart|sitiuweb = qsrmagazine.com|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016}}</ref> == Historia == [[Ficheru:Burger King (1955-1968).png|left|thumb|Tercer [[isotipo]] usáu de 1955 hasta 1968.]] === Antecedentes === El predecesor de Burger King foi fundáu en 1953 en [[Jacksonville (Florida)|Jacksonville]], [[Florida]], como 'Encamienta-Burger King'. Dempués de visitar a los hermanos McDonald's nel allugamientu de la tienda orixinal en [[San Bernardino (California)|San Bernardino]], [[California]], los fundadores y propietarios (Keith J. Kramer, y el tíu de la so esposa, Mateo Burns), qu'adquirieren los derechos pa dos pieces d'equipu denominaes máquines Encamienta, abrieron el so primer restorán. El so modelu de producción basar nuna de les máquines qu'adquirieren, un fornu llamáu Encamienta-asador. Esti fornu resultó tan esitosu, que llueu toles sos franquicies solicitaron unu.<ref name=":0">{{cita llibru |títulu = Encyclopedia of Junk Food and Fast Food|url = https://books.google.com/books?id=mYc4aw7tnekC|editorial = Greenwood Publishing Group|fecha = 1 de xineru de 2006|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|isbn = 9780313335273|idioma = en|nome = Andrew F.|apellíos = Smith}}</ref><ref>{{cita llibru |títulu = Fast Food: Roadside Restaurants in the Automobile Age|url = https://books.google.com/books?id=0nYcgnWKWXgC|editorial = JHU Press|fecha = 1 de xineru de 2002|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|isbn = 9780801869204|idioma = en|nome = John A.|apellíos = Jakle|nome2 = Keith A.|apellíos2 = Sculle}}</ref> Dempués que la compañía quebrara en 1959, foi mercada poles sos franquiciados en Miami y Florida, pero tamién por James McLamore y David R. Edgerton. Estos empecipiaron una reestructuración de les empreses de la cadena, como camudar el nome a Burger King. Dirixeron la empresa como una entidá independiente mientres ocho años, antes de vendelo a la compañía Pillsbury en 1967. === Burger King === Foi fundada'l 4 d'avientu de [[1954]] en [[Miami]], cuando dos nuevos entamadores llamaos James McLamore y David Egerton inauguraron esti restorán basáu nun conceutu distintu al qu'esistía y que se caltuvo hasta güei: «The Home of The Whopper». En 1955 'el productu rei' foi incorporáu como la imaxe de la marca y perduró como referencia: la [[Whopper]], el productu principal de Burger King. En 1958 llanzóse'l primer anunciu de televisión en [[Miami]], lo que dio pie a una campaña televisiva de más de 50 años. En 1959 la marca empezó la so espansión per mediu de [[franquicies]], estendiendo les sos operaciones por tou Estaos Xuníos y dempués a nivel mundial. Asina, nel añu 1963, abrió'l primer restorán fuera de los [[Estaos Xuníos]], en [[Puertu Ricu]]. En 1974 empecipióse la campaña de mercadéu «HAVE IT YOUR WAY» (Como tu quieras) dexando que los veceros personalizaren los ingredientes de les sos hamburgueses. En [[1975]] empecipióse un nuevu serviciu que dexaba a los veceros recibir los sos productos ensin baxar del so automóvil. Esi mesmu añu la franquicia abrió'l so primer local n'[[Europa]]: en [[Madrid]],<ref>{{cita web |url= http://www.burgerking.es/empresa/sobre-nós |títulu=En BURGER KING® faemos historia |fechaaccesu= 23 d'ochobre de 2014 }}</ref> onde la imaxe de la inauguración foi la cantante internacional [[Rosa Morena]].<ref>{{cita web |url= http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1975/07/05/100.html |títulu=Rosa Morena inaugura ''Burger King'' en Madrid |fechaaccesu= 23 d'ochobre de 2014 |fecha=5 de xunetu de 1975 |editorial= ABC (Madrid) }}</ref> Por cuenta de la demanda de veceros mientres les primeres hores del día, en 1979, incorporóse'l menú d'almuerzos. [[Ficheru:Burger King Whopper Combo.jpg|thumb|Combu Burger King de la Whopper orixinal.]] En 1989, la compañía [[Grand Metropolitan PLC]] adquirió los derechos de Burger King, mercando les aiciones de [[Pillsbury]], quien adquiriera los derechos primeramente nel añu 1967. En 1997 [[Grand Metropolitan PLC]] fundir con [[Guinness]] convirtiéndose en Diageo PLC, líder mundial n'alimentos y dueños de los derechos de Burger King Corporation. Una nueva compra xestar pal añu 2002, [[Texas Pacific Group]], [[Bain Capital Partners]] y [[Goldman Sachs Capital]], mercaron a [[Diageo PLC]] los derechos de marca, tornando la propiedá a [[Estaos Xuníos]]. En 2004, 'el rei' resucitó como principal vehículu de marketing, yá qu'en 1998 mientres l'actualización del logotipu y los restoranes, dexárase de llau esta imaxe llexendaria. Pal 50º aniversariu de la [[Whopper]], en 2007, diseñóse una campaña na que s'asemeyaba la so desapaición del menú. En 2010, la firma [[3G Capital]] con sede en [[Rio de Janeiro]], mercó los derechos de la marca. El mesmu añu Burger King causó gran discutiniu por humildar al futbolista francés [[André-Pierre Gignac]] y el so escesu de pesu na so publicidá, onde dicía «Un Whopper pour Gignac».<ref>{{cita web|url=http://www.pasionlibertadores.com/noticias/Andre-Pierre-Gignac-de-ser-humildáu-en-Francia-a-posible-campeon-de-America-20150729-0041.html|títulu=André-Pierre Gignac, de ser humildáu en Francia a posible campeón d'América|fechaaccesu=29 de xunetu de 2015|autor=[[Pasión Llibertadores]]|fecha=29 de xunetu de 2015}}</ref> Foi patrocinador oficial del [[Getafe C.F.]],<ref>[http://www.getafecf.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1644&Itemid=22</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1201696/Getafe-shirty-Spanish-fans-beef-La Lliga-teams-new-Burger-King-kit.html Getafe get shirty: Spanish fans have beef with La Lliga team's new Burger King kit]</ref> equipu de la Primer División ([[La Lliga Santander]]) de fútbol d'[[España]], como de la mesma del [[Mérida FC]], del [[Ascensu MX]] de [[Méxicu]], del [[US Palermo]] d'[[Italia]] y del [[Perth Glory]] d'[[Australia]]. Con motivu del [[Día Internacional de la Paz]] Burger King propunxo dexar de llau, siquier per un día, la so rivalidá con [[Mc Donald's]]. La fórmula escurrida consistía en crear un hamburgués amiestu de los sos los dos hamburgueses insinia —el Big Mac y el Whopper— y vendela nun restorán qu'abriría un solu día n'[[Atlanta]], ciudá a metá de camín de les sedes de dambes compañíes. Los beneficios diríen parar a [[Peace One Day]], una organización ensin ánimu d'arriquecimientu.<ref>http://economia.elpais.com/economia/2015/08/26/actualidad/1440579199_120900.html</ref> == Operaciones internacionales == [[Ficheru:Global Burger King locations.png|centre|thumb|600x600px|Mapa de la presencia internacional de Burger King, en color burdeos. Los marcaos en naranxa son antiguos llugares (Rumanía, Ucraína, Eslovaquia, Grecia, Omán) y en mariellu so un nome distintu (Australia).]] [[Ficheru:Burgerkingheadquarters.jpg|thumb|Sede de Burger King allugada en [[Miami]].]] Burger King en sí empezó como una franquicia de la so empresa proxenitora, Encamienta-Burger King. Foi creciendo n'Estaos Xuníos utilizando una combinación d'allugamientos corporativos y franquicies, antes de desaposiase de les sos participaciones sociales en 2013. Empezó la so espansión internacional en 1969 nun llugar en [[Windsor (Ontario)|Windsor]], [[Ontario]], [[Canadá]],<ref>{{cita llibru |títulu = Making Fast Food: From the Frying Pan Into the Fryer|url = https://books.google.com/books?id=oBj-sPpJDQcC&pg=PA64&lpg=PA64&dq=donald+smith+burger+king&hl=en|editorial = McGill-Queen's Press - MQUP|fecha = 1 de xineru de 1996|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|isbn = 9780773513877|idioma = en|nome = Ester|apellíos = Reiter}}</ref> siguíu d'[[Australia]] en 1971, y n'Europa en 1975 con un restorán en [[Madrid]], [[España]]. [[América Llatina]] convertir en parte del so mercáu a finales d'esa década, onde s'empecipiaron en [[Méxicu]]. A finales de 1970 y principios de 1980 operaba en [[Caraques]], [[Venezuela]], [[Santiago de Chile]] y [[Buenos Aires]], [[Arxentina]]. [[Asia]] siguiría na década de 1980, depués norte d'[[África]] y [[Oriente Mediu]] pocu dempués. África Subsaḥariana y les antigües naciones de la cortina de fierro vendríen muncho más tarde, a partir de finales de 1990 y siguiendo hasta 2010. La compañía estrema les sos operaciones internacionales en tres segmentos: Oriente Mediu, Europa y África división (EMEA), Asia y el Pacíficu (APAC), y América Llatina y el Caribe (ALC). En caúna d'estes rexones, Burger King estableció delles filiales pa desenvolver asociaciones y aliances estratéxiques pa espandise a nuevos territorios. === Mercaos abandonaos === N'[[Australia]] operó dende 1997 hasta 2003, añu en que toles tiendes fueron renombraes como [[Hungry Jack's]], pero siguen siendo un representante de la compañía. En [[Costa Rica]] operó de 1992 hasta 2015, 29 restoranes tuvieron presentes nel país dende 1992, pero toos ellos fueron cerraos n'ochobre de 2015, por cuenta de la gran competencia d'otres marques de comida rápida y perdida de participación y problemes de llicencia de la casa matriz.<ref>{{cita web |títulu = Burger King closes operations in Costa Rica|url = http://www.ticotimes.net/2015/10/05/burger-king-closes-costa-rica-operations|sitiuweb = The Tico Times|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016}}</ref><ref>{{cita web |títulu = Burger King Shuts Down in Costa Rica, effective immediately|url = http://thecostaricanews.com/national/burger-king-shuts-down-in-costa-rica-effective-immediately/|sitiuweb = The Costa Rica News|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|idioma = en-US|nome = Jordan|apellíu = Dobrowski}}</ref> Operáu en [[Ḥélsinki]] y [[Tampere]] por un curtiu periodu nos años 1980, Burger King tornó y abrió un nuevu restorán en [[Finlandia]] en 2013.<ref>{{cita web |títulu = Syrian rebels join defence of Kobane against jihadists|url = http://www.helsinkitimes.fi/htimes/domestic-news/business/12614-burger-king-to-have-another-crack-at-finland-taloussanomat-.html|sitiuweb = Helsinki Times|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016}}</ref> En Francia operó dende los años 1980 hasta 1998, pero retornó, abriendo un llocal nel [[Aeropuertu de Marsella-Provenza|Aeropuertu de Marsella]] el 22 d'avientu de 2012.<ref>{{cita web |títulu = French mouths water with the return of Burger King|url = http://www.france24.com/en/20121129-burger-king-france-mcdonalds-fast-food|sitiuweb = France 24|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|idioma = en-US}}</ref> Nun se sabe cuándo Burger King dexó [[Grecia]], lo cierto ye qu'operaba en 2004 y posiblemente hasta l'añu 2009, y n'avientu de 2014 anunció la so torna.<ref>{{cita web |títulu = Burger King plans to rule over Greece, By George Georgakopoulos|url = http://www.ekathimerini.com/4dcgi/_w_articles_wsite2_1_07/12/2014_545221|sitiuweb = ekathimerini.com|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016}}</ref> N'[[Israel]] tuvo presente dende 1994 hasta mayu de 2010, que foi renomada como [[Burgeranch]], pero en xunu de 2015, la cadena anunció que sería rellanzada en dichu país y abrió un restorán na plaza Rabin de [[Tel Aviv]]. Otros países onde nun ta presente son [[Islandia]], [[Rumanía]], [[Eslovaquia]], [[Ucraína]] y les [[Islles Vírxenes Americanes]].<ref>{{cita publicación |títulu = List of countries with Burger King franchises|url = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_countries_with_Burger_King_franchises&oldid=704579201|publicación = Wikipedia|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|idioma = en}}</ref> == Productos == [[Ficheru:BK Whopper Bar.jpg|thumb|Whopper Bar.]] Cuando'l predecesor de Burger King abrió per primer vegada en Jacksonville en 1953, el so menú consistió predominantemente n'hamburgueses básiques, papes tostaes, refrescos, batíos y postres. Dende la so creación en 1957, la [[Whopper]] convertir en sinónimu de la cadena y nel focu de gran parte de la so publicidá.<ref>{{cita web |títulu = Hey, Non Whopper on the Menu?!|url = http://online.wsj.com/article/SB120244090812952965-email.html|fecha = 17 d'abril de 2009|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|sitiuweb = WSJ.com|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20090417022111/http://online.wsj.com/article/SB120244090812952965-email.html|fechaarchivu = 17 d'abril de 2009}}</ref> La compañía inclusive nomó los sos nuevos restoranes d'estilu kiosco como «Whopper Bar».<ref>{{cita web |títulu = Burger King to open first Whopper Bar|url = http://www.usatoday.com/money/industries/food/2009-03-09-whopper-bar_N.htm|sitiuweb = usatoday.com|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016}}</ref> La denomada «Operación Phoenix» de Donald Smith, que s'empecipió en 1978, dio llugar a la adición d'una llinia de sándwiches especiales, en 1979, que representó una ampliación significativa del menú BK con munchos bocaos non hamburgueses,incluyendo pollu y ufiertes de pexe. Foi unu de los primeros intentos pa llegar a un grupu demográficu específicu, nesti casu los adultos d'ente dieciocho y trenta y cuatro años, dispuestos a pagar más por un productu de mayor calidá. Pa xenerar ventes adicionales, de xemes en cuando introduz nel so menú ufiertes de versiones de los sos productos básicos, o nuevos productos de temporada. Productos como'l Texas Doble Whopper y dellos sándwiches ellaboraos con xampiñones o quesu suizo, ente otros, han rotado mientres dellos años, ente que productos tales como'l sándwich especial de pastel de carne, nun llograron xenerar interés y suspendiéronse. Sicasí y a pesar de la esperiencia n'Estaos Xuníos, munchos si tuvo un ésitu nos mercaos estranxeros, onde tamién s'ufierten platos afechos a los gustos rexonales. Adicionalmente, partir de 2011, la compañía empezó a alloñar del menú empobináu a la población masculina, y decide introducir nuevos elementos, y reformulación de productos y embalaxes, como parte del plan de reestructuración de 3G capital de la empresa. == Equipu == [[Ficheru:Burger King Italy 2.jpg|thumb|Comida preparada nuna cocina de Burger King n'[[Italia]].]] L'equipu de la compañía ye l'encargáu de preparar el menú y prepara les hamburgueses, siempres feches nuna parrilla mecánica; la unidá orixinal, llamada Encamienta-Broiler, foi una de les pieces usada pol equipu de fundadores d'Encamienta-Burger King, mercada antes d'abrir el so nuevu restorán.<ref name=":0">{{cita llibru |títulu = Encyclopedia of Junk Food and Fast Food|url = https://books.google.com/books?id=mYc4aw7tnekC|editorial = Greenwood Publishing Group|fecha = 1 de xineru de 2006|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|isbn = 9780313335273|idioma = en|nome = Andrew F.|apellíos = Smith}}</ref> Cuando McLamore y Edgerton fíxose cargu de la empresa camudar a una unidá ameyorada, que llamaron Flame Broiler, que perduró na compañía mientres los siguientes 40 años. Yá a finales del sieglu XX, Burger King empezó'l desenvolvimientu d'una parrilla de velocidá variable que pudiera remanar dellos artículos con distintes tases de cocción y tiempos.<ref>{{cita web |títulu = Burger King menu to get creative|url = http://www.qsrweb.com/article/99436/Burger-King-menu-to-get-creative|sitiuweb = qsrweb.com|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20110715135747/http://www.qsrweb.com/article/99436/Burger-King-menu-to-get-creative|fechaarchivu = 15 de xunetu de 2011}}</ref><ref>{{cita web |títulu = Burger King Goes To The Heartland Of The USA To Test The Next Big Thing|url = http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=%2Fwww%2Fstory%2F09-28-1999%2F0001031179&EDATE=|fecha = 19 de febreru de 2006|fechaaccesu = 13 de febreru de 2016|sitiuweb = prnewswire.com|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20060219001450/http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=%2Fwww%2Fstory%2F09-28-1999%2F0001031179&EDATE=|fechaarchivu = 19 de febreru de 2006}}</ref> Estes nueves unidaes empezaron a utilizase en manera de pruebes en 1999 y, eventualmente, convertir nos dos modelos de la compañía nos años 2008-2009. Tamién cunta con un sistema de monitorización que dexa un siguimientu más concisu de la calidá del productu, de la que la compañía y les sos franquiciados utilicen un métodu pa racionalizar los costos y proyeutar con mayor precisión les ventes y l'usu del productu. == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{páxina web oficial WD}} {{Tradubot|Burger King}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Franquicies de comida rápido]] [[Categoría:Empreses d'Estaos Xuníos]] gfopsvesf1300rffe4n9kimhenb28vi 0 98386 4527341 4501798 2026-09-11T16:11:39Z ~2026-49268-22 153380 4527341 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''Kit Kat''' ye una [[llambionada]] consistente nuna galleta o barquillu de [[chocolate]] con lleche, creada per primer vegada pola compañía ''Rowntree Limited'' en [[York]] ([[Inglaterra]], [[Reinu Xuníu]]) en [[1935]]. Tres la compra de Rowntree per parte de la multinacional [[Nestlé]] en [[1988]], esta empresa comercializa la marca ''Kit Kat'' na gran mayoría de países salvu n'[[Estaos Xuníos]], onde ye comercializada al oeste por [[Hershey´s]] y al este por [[Nabisco]]. L'alimentu consiste nun paquete con cuatro barritas, compuestes por un barquillu de [[galleta]] cubiertu por una capa de chocolate, y de forma que cada barrita pueda ser consumida d'unu o dos taragaños. Cada pack compuestu por cuatro barritas (45 gramos) contién 234 caloríes. Amás del tradicional, comercializáronse distintes versiones col pasu del tiempu. == Historia == [[Ficheru:kit-Kat-Split.jpg|thumb|250px|Un Kit Kat partíu pola metá.]] [[Ficheru:KitKat World Map.png|thumb|Países onde se comercializa'l productu]] La versión orixinal de Kit Kat foi desenvuelta por un trabayador de la compañía Rowntree, sobre la base d'una suxerencia pa desenvolver un snack que cualesquier pudiera llevar al trabayu. El productu foi llanzáu en [[1935]] al preciu d'un penique en [[Reinu Xuníu]] na so versión de cuatro barritas, ente que la de dos llanzar en [[1936]]. Mientres los primeros años l'alimentu llamóse ''Rowntree's Chocolate Crisp'', que pasó a ser ''Kit Kat Chocolate Crisp'' en 1937 y, finalmente, ''Kit Kat'' dempués de la [[Segunda Guerra Mundial]]. El Kit Kat tradicional consiste en cuatro barritas de 1 centímetru de grosez por 12 cm. La versión llamada ''Kit Kat Chunky'', conocida n'Estaos Xuníos como ''Big Kat'', ye una barra de 2.5 cm de grosez qu'empezó a comercializase en [[1999]]. El númberu de barritas de cada paquete varia según el tipu de mercáu, al igual que les distintes versiones y sabores. En [[1988]] Nestlé mercó la compañía y decidió llanzar Kit Kat a otros mercaos internacionales. El productu comercializar n'[[Arxentina]], [[Reinu Xuníu]], [[Estaos Xuníos]] (por [[Hershey's]] al oeste y [[Nabisco]] al este), [[Canadá]], [[Europa]], [[Australia]], [[Nueva Zelanda]], [[Uruguái]], [[Xapón]], [[China]], [[Ecuador]], [[Malasia]], [[Paraguái]], [[Turquía]], [[India]], [[Suramérica]], [[Sudáfrica]], [[Chile]] ente otres rexones y países. N'Arxentina comercializar dende 2015.<ref>{{cita web |url=http://www.nestle.com.ar/media/pressreleases/llego-kitkat-a-la-argentina |títulu=Llegó KitKat® a l'Arxentina, ¡bienveníu'l break! |fechaaccesu=30 d'abril de 2017 |autor=Nestlé Arxentina |fecha=19 de marzu de 2015 |obra=Nestle.com.ar |idioma=castellanu |cita= }}</ref> == Repercusión == En [[Reinu Xuníu]] Kit Kat ye una de les marques principales tocantes a barritas de chocolate, al igual que n'[[Estaos Xuníos]] y [[Canadá]]. En [[Xapón]] la llambionada tamién ganó popularidá y ye'l mercáu nel que más sabor se llanzaron, dalgunos d'ellos tan pocu avezaos como [[banana|plátanu]], [[melón]], [[vainilla]], [[té verde]] o inclusive [[Vigna angularis|xudía azuki]] ente otros, amás d'ediciones de luxu y diversu [[merchandising]].<ref>[http://amebasaladeriva.com/kit-kat-raros-y-orixinales-pa-sibarites-dende-japon/mundu-japon/ Kit Kat raros y orixinales dende Xapón]</ref> Nos últimos años Nestlé llanzó versiones de Kit Kat con nuevos sabores nos mercaos onde la competencia yera más dura, incluyíu Reinu Xuníu onde [[Cadburys]] ganara terrén. L'ésitu de cada nuevu sabor foi bien desemeyáu, y anque dalgunos fueron un ésitu y tuvieron una versión permanente (casu del [[chocolate negru]]), otros fueron retiraos. Google nomó a la so versión 4.4 de Android como Kit Kat nun mutuu alcuerdu publicitariu y comercial con Nestlé en 2013. === Discutiniu === En [[2010]], delles asociaciones [[ecoloxismu|ecoloxistes]] como [[Greenpeace]] denunciaron que Nestlé utilizaba [[aceite de palma]] del distribuidor Sinar Mas, rellacionáu cola deforestación de les selves d'[[Indonesia]], pa les sos marques de chocolatinas como Kit Kat.<ref>[http://www.greenpeace.org/espana/campaigns/montes/amenacies-de-los montes/deforestaci-n/el cultivu-del aceite-de-palma/l'aceite-de-palma-y-kit-kat L'aceite de palma y Kit Kat] Greenpeace</ref> Meses dempués, la multinacional suiza camudó de provisor ante les crítiques y movilizaciones de los consumidores.<ref>[http://www.ecologiablog.com/post/3464/nestle-camuda-de-provisor-de-aceite-de-palma-tres-informe-de-greenpeace Nestlé camuda de provisor d'aceite de palma tres informe de Greenpeace]</ref> == Variedaes de Kit Kat == [[Ficheru:KitKat opened.jpg|thumb|250px|Un Kit Kat Chunky.]] * '''Kit Kat''': un pack con cuatro barritas. * '''Kit Kat Mini''': tamañu mini (dos barritas). * '''Kit Kat Dark''': chocolate negru. * '''Kit Kat White''': chocolate blancu. * '''Kit Kat Chunky''': una barra de mayor tamañu que les orixinales.<ref>{{cita web |url=https://www.kitkat.es/productos.html |títulu=Producto |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=Nestlé España, S.A. |fecha=2017 |obra=Kit Kat.es |idioma=castellanu |cita= |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180101150046/http://kitkat.es/productos.html |fechaarchivu=2018-01-01 }}</ref> El país con más variedaes de Kit Kat ye [[Xapón]], onde llegaron a comercializase más de 300 modelos distintos.<ref name=trvl>{{cita web |url=http://www.traveller.com.au/kit-kat-flavours-in-japan-more-than-300-flavours-and-one-australian-wants-to-try-them-all-gttl3n |títulu=Kit Kat flavours in Japan: More than 300 flavours and one Australian wants to try them all |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=Sinead Pearson |fecha=9 de febreru de 2017 |obra=Traveller.com.au |idioma=inglés |cita= }}</ref> Dalgunos de los sabores que se vienden nel país asiáticu son: [[té verde]], [[cucumis melo|melón]] con quesu [[mascarpone]], [[Solanum tuberosum|papes]] a los caricotes, [[Sakura (zrezal)|zrezal en flor]], [[glycine max|soya]], [[pastel de quesu]] con [[Vaccinium myrtillus|arándanos]], [[brandy]] y naranxa, [[Phaseolus vulgaris|frijoles]] coloraos, grana d'[[Prunus armeniaca|albaricoque]] (damascu), chocobanana, quesu de frutuques, [[calabaza]], [[mazana]], [[llimón]], [[aloe vera]], [[choclo]], [[vinu]], [[cenahoria]] y [[wasabi]], ente otros.<ref name=trvl /><ref>{{cita web |url=https://nestle.jp/brand/kit/inbound/en/limited/01.html |títulu=Standard Products & Limited Rexonal Products |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=Nestlé |fecha= |obra=Nestle.jp |idioma=inglés |cita= }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.cbsnews.com/pictures/worlds-weirdest-kit-kat-candy-bars/1/ |títulu=World's weirdest Kit Kat candy bars |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=CBS Interactive Inc. |fecha=2017 |obra=CBS News.com |idioma=inglés |cita= }}</ref><ref>{{cita web |url=https://affotd.com/2012/04/05/goddamn-it-japan-youre-doing-it-wrong-the-kit-kat-bar/ |títulu=Goddamn It Japan, You’re Doing it Wrong: The Kit Kat Bar |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=America Fun Fact of the Day |fecha=5 d'abril de 2012 |obra=AFFOTD.com |idioma=inglés |cita= }}</ref> Tamién hai ediciones especiales identificaes con delles ciudaes xaponeses en particular, llamaes "Local Kit Kat", como les de [[Tokiu]], [[Yokohama]], [[Shizuoka]], [[Kōbe]], [[Hiroshima]] y [[Okinawa (Okinawa)|Okinawa]], ente otres.<ref>{{cita web |url=https://nestle.jp/brand/kit/inbound/en/gotouchi/ |títulu=Local KITKAT Product List |fechaaccesu=29 d'abril de 2017 |autor=Nestlé |fecha= |obra=Nestle.jp |idioma=inglés |cita= }}</ref> == Publicidá y eslogan == El productu tien distintos sabores o barritas dependiendo de cada mercáu. Dende [[1957]] la empresa acuñó la so eslogan característicu "''Have a break... have a Kit Kat''" (traducíu n'[[España]] como "Tómate un respiru, tómate un Kit Kat"). A pesar de que Nestlé intentó camudalo, la popularidá del mesmu fizo que la compañía volviera adoptar l'orixinal. Amás, hubo otru tipu de campañes. Reinu Xuníu collaboró con [[Channel 4]] pa una campaña de promoción de [[Reality show|Big Brother]], introduciendo nos paquetes de Kit Kat "''billetes doraos''" que dexaren la posibilidá de participar na edición del concursu, basándose nel cuentu "[[Charlie y la fábrica de chocolate]]" de [[Roald Dahl]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5061268.stm Big Brother holds housemate draw] bbc.co.uk</ref> En 2013, Kit Kat y [[Google]] apautaron una novedosa manera de promoción mutua ensin intercambiu de dineru. La versión 4.4 del [[sistema operativu]] [[Android]] pasaría a llamase "Kit Kat" en cuenta de que [[Nestlé]] anuncie dicha versión y promocione sorteos de productos de [[Google Play]]<ref>http://www.android.com/kitkat/</ref><ref>http://www.geekets.com/2013/09/google-android-kitkat-dineru/</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.nestle.co.uk/OurBrands/AboutOurBrands/ConfectioneryAndCakes/KitKat.htm Kit Kat Reinu Xuníu - Web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814050318/http://www.nestle.co.uk/OurBrands/AboutOurBrands/ConfectioneryAndCakes/KitKat.htm |date=2007-08-14 }} * [http://hersheys.com/products/details/kitkat.asp Kit Kat Estaos Xuníos - Web oficial] * [http://kitkat.com/ Kit Kat - Web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125033153/https://www.kitkat.com/ |date=2018-01-25 }} {{Tradubot|Kit Kat}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Nestlé]] [[Categoría:Barritas de chocolate]] [[Categoría:Postres y dulces del Reinu Xuníu]] o8dzyz0k9n92gljanqrsb0nzhsfyfq0 0 98416 4527467 4526367 2026-09-12T08:49:04Z Limotecariu 735 4527467 wikitext text/x-wiki {{Organización}} {{Nihongo|'''Fujitsu'''|富士通株式会社|Fujitsū Kabushiki-gaisha}} ye una compañía global [[Xapón|xaponesa]] nel sector de les [[Tecnoloxíes de la información y comunicación|TIC]]. Tien la so sede en [[Tokiu]] y ocupa la tercer posición nel ranking mundial de servicios [[Tecnoloxíes de la información|TI]]. Con una inversión añal n'I+D de 2.800 millones de $ y una plantía de 172.000 emplegaos, Fujitsu ufierta productos y servicios en más de 70 países en toles árees TIC incluyendo, amás de los servicios yá mentaos, los semiconductores, [[ordenador|ordenadores]] (supercomputadoras, [[servidor informáticu|servidores]], [[rede d'área d'almacenamientu|almacenamientu]]), y les [[telecomunicaciones]]. Fujitsu cotiza na [[Bolsa de Tokiu]] y ye parte de los índices [[Nikkei 225]] y [[TOPIX]]. ==Fujitsu n'España== ===Curtia Hestoria=== [[Ficheru:Fujitsu Monitor.JPG|thumb|200x200px]] N'[[España]] Fujitsu establezse'l [[4 de xunu]] de [[1973]] como provisor de Grandes Sistemes. Arriendes de que Telefónica mercara en [[1974]] 6 ordenadores Fujitsu M-190, el [[2 de marzu]] de [[1975]] constitúyese [[SECOINSA]] ente [[Telefónica]], l'[[Institutu Nacional d'Industria d'España|INI]] y la mesma Fujitsu. En [[1977]] SECOINSA termina la so fábrica en Málaga, lo que-y dexa complementar la so ufierta d'equipos importaos de Xapón con otros fabricaos llocalmente. Exemplos d'esta capacidá son los microordenadores [[SECOINSA FM-7]], que van fornir el proyeutu ''Athenea'' nel primer intentu de informatizar les escueles españoles, y los equipos de conmutación de paquetes TESYS-A y TESYS-B que van soportar les redes WAN (X.25) de Telefónica. Finalmente en 1986 Fujitsu pasa a ser el sociu mayoritariu col 60%, convirtiéndose SECOINSA definitivamente na filial de Fujitsu n'España. Más palantre, el [[1 d'abril]] de [[2005]], Fujitsu Services, la filial de Fujitsu en UK, toma'l control de Fujitsu n'España pasando ésta a ser Fujitsu Services España. En 2009, tres el fin de la Joint Venture ente Fujitsu y [[Siemens AG|Siemens]] pa la fabricación de productos TI sol nome de Fujitsu Siemens Computers, Fujitsu reorganiza la so presencia n'Europa lo que da llugar a tres grupos, [[Fujitsu Technology Solutions]] para CEMEA & India, Fujitsu UK&I pa UK ya Irlanda, y Fujitsu Nordics pa los países escandinavos. Fujitsu n'España queda integrada en FTS sol nome de Fujitsu Technology Solutions, S.A. ===Capacidaes=== Fujitsu n'España cunta con 1.800 emplegaos distribuyíos en 8 oficines comerciales aniciaes en Madrid, Barcelona, Sevilla, Bilbao, Zaragoza, Valencia, Santa Cruz de Tenerife y Les Palmes de Gran Canaria. Pa dar serviciu a los sos veceros, dispón de 2 Datacenters (Madrid y Barcelona); 3 Centros de Xestión (Madrid, Barcelona y Sevilla); y 3 Centros d'Excelencia (Alministración electrónica en Madrid, Banca en Barcelona, y Xusticia en Valencia). Adicionalmente, Fujitsu cuenta con un Centru Internacional de Ventes en Barcelona y una Fábrica en Málaga. ==Historia Xeneral de Fujitsu== ===De 1935 a 2000=== [[Ficheru:Shiodome City Center 2012.JPG|thumb|175px|[[Shiodome City Center]], Oficines Centrales de Fujitsu, terminaes en 2003.]] Fujitsu créase'l 20 de xunu de 1935 col nome Fuji Tsūshinki Seizō ({{lang|ja|富士通信機製造}}, Fuji Telecommunications Equipment Manufacturing), como una spinoff de la [[Fuji Electric|Fuji Electric Company]], que de la mesma yera una Joint Venture ente [[Furukawa Group|Furukawa Electric Company]] y el conglomeráu alemán [[Siemens AG|Siemens]] el cual fuera fundáu en 1923. A pesar de pertenecer al [[zaibatsu]] Furukawa, Fujitsu sale indemne de la [[occupation of Japan|ocupación de Xapón]] tres la Segunda Guerra Mundial. Primeramente, Fujitsu centrar en telefonía y equipos de comunicaciones, pero en 1954 Fujitsu amplía la so actividá y fabrica el primer ordenador xaponés, el [[FACOM 100]]. En 1961, Fujitsu produz yá un ordenador basáu en transistores, el [[FACOM 222]]. En 1967, el nome de la compañía foi oficialmente camudáu a la contraición Fujitsu ({{lang|ja|富士通}}). En 1971, Fujitsu robla un alcuerdu OEM cola compañía canadiana Consolidated Computers Limited (CCL) pa distribuyir el terminal Key-Edit de CCL. CCL, de la mesma, yá comercializaba esti terminal nos países de la Commonwealth al traviés de ICL. Estes rellaciones conducieron más tarde a l'asociación de Fujitsu con ICL y [[Gene Amdahl]]. En 1990, Fujitsu adquier el 80% la compañía británica [[International Computers Limited]] (ICL) por 1.290 millones de $ que, en 2002 pasa a ser Fujitsu Services. En setiembre de 1990, Fujitsu anuncia una nueva serie de Mainframes que nesi tiempu apuerten a los más rápidos del mundu. En xunetu de 1991, Fujitsu adquier la mayoría de la compañía rusa [[KME-CS]] (Kazan Manufacturing Enterprise of Computer Systems). En 1992, Fujitsu introduz la primer pantalla de plasma de 21“ en color. En 1993, Fujitsu crea [[Spansion]], una Joint Venture con [[AMD]] pa fabricar [[memories flash]]. En xunetu de 1997, Fujitsu adquier el 58% d'[[Amdahl Corporation]] (incluyeno la parte canadiana de la Consultora DMR) por 850 millones de $. En 1999, Fujitsu y Siemens crean una Joint Venture por 10 años pa fabricar productos informáticos sol nome de Fujitsu Siemens Computers. ===De 2000 hasta güei=== N'abril de 2002, ICL se renombra a Fujitsu Services y constitúyese nel brazu de servicios de Fujitsu n'Europa. N'ochobre de 2004, Fujitsu adquier la subsidiaria n'Australia d'[[Atos|Atos Origin]], una compañía con 140 emplegaos especializada en [[SAP ERP|SAP]]. N'agostu de 2007, Fujitsu Services robla un alcuerdu de ''[[outsourcing]]'' por 500 millones de £ por 10 años con [[Reuters Group]] pa llevar la mayoría de les TIs internes. Como parte del alcuerdu, unes 300 persones de Reuters y 200 subcontrataos son tresferíos a Fujitsu. N'ochobre de 2007, Fujitsu Australia adquier Infinity Solutions Ltd, una compañía de TI con base en Nueva Zelanda. En xineru de 2009, Fujitsu viende'l so negociu de Discos Duros a [[Toshiba]]. N'abril de 2009, Fujitsu adquier la participación de Siemens en [[Fujitsu Siemens Computers]] por 450 millones d'Euros. Esta alquisición y una posterior redistribución fai que Fujitsu n'Europa ta formada por trés grupos, Fujitsu Technology Solutions pa CEMEA & India, Fujitsu UK&I pa UK ya Irlanda, y Fujitsu Nordics pa los países escandinavos. En payares de 2017, [[Lenovo]] merca la división d'ordenadores de Fujitsu por 157 millones de dólares col fin d'asegurase suministros de componentes informáticos y asina abaratar costos.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-02/lenovo-s-revenue-beats-estimates-as-global-pc-market-stabilizes «Lenovo Takes Control of Fujitsu PCs as Revenue Tops Estimates»]. [https://www.bloomberg.com/technology Bloomberg Technology]. Consultáu'l 2 de payares de 2017.</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.fujitsu.com/ Fujitsu Internacional] * [http://www.fujitsu.com/fts Fujitsu Technology Solutions] * [http://es.fujitsu.com/ Fujitsu España] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308015243/http://es.fujitsu.com/ |date=2005-03-08 }} {{Tradubot|Fujitsu}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Empreses de telecomunicaciones de Xapón]] [[Categoría:Empreses de Xapón]] [[Categoría:Empreses de hardware]] [[Categoría:Empreses d'informática]] [[Categoría:Discos duros]] [[Categoría:Climatización]] 4gataejeksu24nyerwwatlhtvo14lmj 0 98425 4527297 4200186 2026-09-11T15:43:38Z ~2026-49268-22 153380 4527297 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20200625143107}} {{Organización}} '''Cadbury''' (enantes conocida como '''Cadbury Schweppes'''), ye una [[empresa multinacional]] d'[[alimentación]], especialmente [[llambionada|duces]], [[repostería|confitería]] y [[refrescos]] con sede na [[Ciudá de Westminster]], [[Londres]].<ref>{{cita web|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080626065827/http://www.cadbury.com/media/press/Pages/BoardChanges200805.aspx|url=http://www.cadbury.com/media/press/Pages/BoardChanges200805.aspx|títulu=Cadbury Plc Announces Board Changes and Expects Strong First Half Performance|obra=Cadbury|idioma=inglés|fecha=15 de mayu de 2008|fechaaccesu=25 de xunu de 2008|fechaarchivu=26 de xunu de 2008}}</ref> propiedá de [[Mondelēz International, Inc.]] == Historia == En [[1783]], [[Jacob Schweppe]] desenvolvió un métodu pa carbonatar l'agua na ciudá [[suiza]] de [[Xinebra (Suiza)|Xinebra]], tiempu dempués de [[Joseph Priestley]] el so primer descubridor. == Productos == === Refrescos === Bebíes que son comercializaes so sellu de [[Schweppes]]: * [[7 Up]] – vendíu por [[Dr Pepper/Seven Up Inc.]] n'[[EE. XX.]], y por [[PepsiCo]] nel restu de países. * [[7 Up Plus]] * [[Bournvita]] * [[A&W Root Beer]] * [[Cactus Cooler]] * [[Canada Dry]] – [[ginger ale]] ye conocíu como [[Club soda]] * Canada Dry Llimón Soda ([[Chile]]) * [[Cherry R.C.]] * [[Cool Ridge Spring Water]] ([[Australia]]) * [[Solo (bébora)|Coolah Energy]] * [[Country Time]] * [[Cream Soda]] * [[Crush (refrescu)|Crush]] * [[Dexa Blue]] * [[Diet RC Cola]], [[RC Cola]]. * [[Diet Rite]] * [[dnL]] * [[Dr Pepper]] <!-- * [[Elementos]] nun apaez na web de la compañía --> * [[Gini]] * Grapefruit Soda ([[Ḥong Kong]]) * Granadilla Twist ([[Sudáfrica]]) * [[Hawaiian Punch]] * [[Hires Root Beer]] * [[IBC Root Beer]] * [[Lemon Twist]] * [[La Casera]] * [[Mistic Brands]] * [[Mott's]] * [[Nehi]] * [[Orangina]] * [[Peñafiel]] * [[Quinine]] ([[Tónica]]) * [[Raging Cow]] * [[Rede Fusion]] (retiráu) * [[R.C. Cola]] * [[Ricqlès]] * [[Russchian]] * [[Schweppes]] * [[Slush Puppie]] * [[Snapple]] * [[Solo (bébora)|Solo]] * [[Sparberry]] (Sudáfrica) * [[Squirt (bébora)|Squirt]] * [[Stewart's Soda]] * [[Sundrop]] * [[Sunkist]] * [[Tahiti Treat]] * [[TriNa]], [[Trinaranjus]] * [[Vernor's]] * [[Welch's]] * [[Wink (refrescu)|Wink]] * [[Yoo-Hoo]] === Dulces === Les marques de chocolates y dulces, según el so nome orixinal son: * [[Boost (chocolate)|Boost]] * [[Bournville]] * [[Brunch]] Bar * [[Cadbury Caramilk]] * [[Cadbury's Fudge|Fudge]] (barra de chocolate) * Cadbury Thins * [[Caramello Coala]] * [[Cherry Ripe]] * [[Chomp]] * [[Creme Egg]]s * Crispy Crunch * [[Crunchie]] * [[Curlywurly]] ** [[Curlywurly Squirlies]] * Cadbury Adams Perú: ** [[Chiclets]] ** [[Bubbaloo]] ** [[Trident]] ** [[Halls (carambelu mentolado)|Halls]] ** Sparkies ** Clorets * [[Dairy Milk]] ** Dairy Milk Bubbly (formalmente [[Wispa]]) ** Dairy milk Caramel whip ([[nougat]] y [[carambelu]]) ** Dairy Milk Fruit and Nut ** Dairy Milk Turkish (postre vendíu en [[Turquía]]) ** Dairy Milk Wafer ** Dairy Milk Whole Nut ** Dairy Milk with Biscuit ** Dairy Milk with Crunchie Bits ** Dairy Milk with Mint Bits ** Dairy Milk with Orange Bits ** Dairy Milk with Caramel (formalmente [[Cadbury's Caramel]]) ** Dairy Milk with Creme Egg ** Dairy Milk Pepermint ** Dairy Milk Triple Decker (solo n'Australia) ** Dairy Milk Double Decker (solo n'Australia) * Dairy Milk Taster * [[Double Decker]] ** Double Decker with Nuts * Dream White Chocolate ** Dream with Strawberry Bits * Fingers * [[FlakeFlake]] ** Flake ** Flake Dipped ** Flake Praline ** [[Cadbury Snowflake|Snowflake]] - *** [[99 Flake]] - variedá de [[xeláu]] - [[Frederick's Dairies]] * [[Freddo Frog]] * Freddo Frog with Caramel * [[Fry's Chocolate Cream]] * [[Fry's Turkish Delight]] * Fuse * [[Mantecol]] (Arxentina) * Marble * [[Mini Eggs]] * [[Mini Rolls]] * [[Miniature Heroes]] * [[Moru (chocolate bar)|Moru]] – barra de chocolate * [[old gold]] - chocolate escuru * [[Picnic (chocolate bar)|Picnic]] – barra de chocolate * [[Cadbury's Roses|Roses]] * [[Cadbury Snack|Snack]] ** [[Snack Shortcake]] ** Snack Wafer ** Snack Sándwich * [[Snaps]] * Spira * Time Out ** [[Honeycomb Time Out]] * [[Turkish Delight]] (formalmente [[Fry's]]) * [[Twirl (Cadbury)|Twirl]] * [[Wispa]] (nun foi comercializáu por enforma tiempu) (*) Dalgunes de les marques equí presentes son subsidiarias por otres empreses == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.cadbury.com/ Cadbury] (inglés) * [https://web.archive.org/web/*/cadburyschweppes.com Cadbury Schweppes] (inglés) (Archivu) {{commonscat|Cadbury Schweppes}} {{Tradubot|Cadbury}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Empreses del Reinu Xuníu]] [[Categoría:Cadbury]] [[Categoría:Empreses multinacionales]] [[Categoría:Chocolaterías]] 0hdhi054l8ldubfwz185yt97mhy8e94 0 98951 4527309 4347978 2026-09-11T15:52:38Z ~2026-49268-22 153380 4527309 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''{{Audiu|Da-Odense.ogg|Odense}}''' ({{IPA|[ˈoðˀn̩sə]}}) ye la tercer ciudá más grande de [[Dinamarca]], dempués de [[Copenḥague]] y [[Aarhus]]. Ta allugada 147&nbsp;km al oeste de Copenhague, na islla de [[Fionia]], y ye la capital y la ciudá más grande de la isla. La ciudá d'Odense tien 166&nbsp;305 habitantes (2010) y el [[Odense (conceyu)|conceyu homónimu]] tien 187&nbsp;929 habitantes (2009). El nome d'Odense provién de ''Odins Vi'' que significa «el Santuariu de Odín», en rellación cola antigua mitoloxía escandinava. Ye una de les ciudaes más antigües de Dinamarca. En [[1988]] celebró los 1000 años d'antigüedá. El '''Templu de San Knud''' foi mientres la [[Edá Media]] un importante puntu de pelegrinaxe pa honrar al rei [[Canutu IV de Dinamarca|Knud]], asesináu en [[1086]]. En [[1805]] convertir na sede de l'asamblea provincial de Fionia. La ciudá ta allugada ente'l [[fiordu d'Odense]] y el [[ríu Odense]]. Una canal construyida ente [[1796]] y [[1806]] da accesu a la ciudá dende'l [[fiordu]]. La canal tien una fondura de 7,5 metros y un llargor de casi 8 quilómetros. Numberoses industries tienen el so allugamientu cercanu a Odense. Destaquen unu de los mayores estelleros de Dinamarca, un importante mercáu de flores y vexetales según una destilería. [[Hans Christian Andersen]] nació en Odense el [[2 d'abril]] de [[1805]]. La so casa natal convirtióse nun muséu. La ciudá tien tamién un muséu n'honor del compositor [[Carl Nielsen]] nacíu na redoma d'Odense. == Etimoloxía == El nome derivar de "Odins Ve Odense", que significa "santuariu de Odín" una y bones la zona yera conocida como un santuariu pa los adoradores del dios nórdicu [[Odín]]. == Historia == Odense ye una de les ciudaes más antigües de [[Dinamarca]]. Les escavaciones arqueolóxiques de la zona amuesen pruebes d'asentamientos de más de 4000 años a lo menos dende la [[Edá de Piedra]]. La primer comunidá centrar nel terrén más altu ente'l ríu d'Odense al sur y Naesbyhoved llagu (agora secu) nel norte. Nonnebakken, una de les ex fortaleces viquingues de [[Dinamarca]], taba al sur del ríu. Na actualidá, Montergarden el [[Muséu d'Odense]] tien munchos artefautos rellacionaos cola historia temprana de los [[Viquingos]] nel área d'Odense. Los [[viquingos]] construyeron numberoses fortificaciones a lo llargo de la riberes de los ríos pa defendese contra los invasores que veníen de la mariña. [[Ficheru:Braunius Odense.jpg|thumb|right|Mapa d'Odense de 1593]] La ciudá celebró'l so milésimu aniversariu en 1988, en conmemoración de la primer mención del nome de la ciudá nuna carta de 18 de marzu 988 del emperador alemán [[Otón III]] que daba derechos a Odense y los asentamientos vecinos. La primer ilesia en Odense foi probablemente construyida a finales del sieglu XII. El primer obispu d'Odense foi Reginbert que foi consagráu por Æthelnoth, arzobispu de Canterbury, en 1022. Recién escavaciones demostraron qu'a partir de principios del sieglu XI, la ciudá desenvolver nel área alredor de Albani Torv Fisketorvet, Overgade y Vestergade. Por 1070, Odense yá creciera hasta convertise nuna ciudá de talla en [[Dinamarca]]. [[Canutu IV de Dinamarca]], xeneralmente consideráu como l'últimu rei [[viquingu]], foi asesináu por llabradores rebalbos, descontentu colos altos impuestos qu'impunxo na ciudá, el 10 de xunetu 1086. Foi canonizáu en 1100. El prioratu yá nun esiste, anque hai una ilesia asitiada nel sitiu dende aproximao del añu 900. A principios del sieglu XII, los monxos benedictinos d'[[Inglaterra]] fundaron l'Abadía de San Canutu. Foi equí'l monxu inglés Ælnoth el qu'escribió la primer obra lliteraria de [[Dinamarca]], Vita et Passio S. Canuti (La Vida y Pasión de San Canutu). El santuariu de Canutu na catedral d'Odense (que s'axuntó al Prioratu) atraxo a enforma pelegrinos. Edá Media [Editar] Na Edá Media, construyéronse una serie d'ilesies y monesterios na ciudá. La ilesia de San Canutu (sct. Knuds Kirke), agora la catedral, data de finales del sieglu XIII y ta estrechamente coneutada a la Orde Benedictina. Otres ilesies antigües de la ciudá son de (Vor Frue Kirke) (sct. Hans Kirke) Santa María y San Juan, col so monesteriu axacente. El monesteriu Greyfriars (Kloster Gråbrødre) foi fundáu polos franciscanos en 1279. En 1247 Odense foi quemáu por Abel de [[Dinamarca]] mientres los conflictos col so hermanu'l rei [[Erik IV]]. La catedral tuvo que ser dafechu reconstruyida. Sicasí, la ciudá siguió floriando como un centru comercial, y foi trazáu en 1335. la ciudá espolletó económicamente mientres tola Edá Media, qu'atraxo a munchos comerciantes y artesanos que comercialicen los sos productos. En 1482 l'obispu Karl Rønnov brought y l'imprentador alemán [[Johann Snell]] viaxaron a Odense pa imprimir un llibru d'oraciones curties, Breviarium Ottoniense, consideráu como'l primer trabayu que se va a imprimir nos países escandinavos. En paralelu Snell imprime "et de obsidione" una cuenta del asediu turcu de la [[islla de Rodes]]. Dempués de la Reforma danesa la ciudá esfrutó d'un periodu sosteníu de prosperidá de la década de 1530 a la metá del sieglu XVII, convirtiéndose nel centru comercial del norte de Fionia. Una de les principales fontes d'ingresos yera la venta de ganáu, apurrir fondos sustanciales pa la construcción de cases de madera fino pa los comerciantes locales. Les nobleces locales participaron nel desenvolvimientu de la ciudá por aciu la construcción de residencies onde pasaron los meses d'iviernu. Pero la prosperidá de la ciudá llegó a un abrupto final, a fines de la década de 1650 cuando los impuestos pesaos impunxéronse dempués del final de les guerres sueques. Un periodu d'estancamientu producir hasta finales del sieglu XVIII. Dende'l sieglu XVI la ciudá foi'l llugar d'alcuentru de dellos parllamentos, y hasta 1805 Odense foi la sede de l'asamblea provincial de Fionia. En 1700 cuntaba con cerca de 4000 habitantes. == Xeografía y clima== [[Ficheru:Tornoe Odense Fjord.jpg|thumb|left|320px|Llagu cercanu a la ciudá]] Odense ta asitiáu nel centru del nordeste de la islla de Fionia. Per carretera, Odense atopar a 45 quilómetros al norte de Svendborg, 144 quilómetros al sur d'[[Aarhus]], 167 quilómetros al suroeste de [[Copenḥague]], 136 quilómetros al este d'[[Esbjerg]] y 69 quilómetros al sureste de [[Kolding]]. Los suburbios d'Odense inclúin Estigia escontra'l norte, Sedan, Bullerup y Agedrup al nordeste, Blommenslyst a Occidente, Bellinge al suroeste, y Neder Holluf y Højby al sur. El ríu Odense flúi al traviés Odense, al sur de la principal zona comercial. Al nordeste de la ciudá ta'l fiordu Odense, y al nordeste, a lo llargo de la carretera a 165 esta'l fiordu Kerteminde Kerteminde. Aportar al fiordu pol estrechu pasaxe de Gabets, ente Hals y Skoven, y ta conectáu por canal hasta'l Puertu d'Odense. El pequeñu pueblu pesqueru de Bregnor atopa 3,7 quilómetros al sureste del pasaxe. Una fondura de control de 11 metros reportar na parte norte de la canal ente la entrada del fiordu y Lindo Quay Terminal. L'ancón de Fyns Hoved al nordeste de les curves del puertu al sur pa formar l'enfoque del fiordu d'Odense. El llau este de la ensenada ente Fyns Hoved y Skoven, 5,5 metros escontra'l sur, ye irregular, con una sablera y les llombes detrás d'él, y al sur de la ensenada ye la pequeña, poco fonda Korshavn Bay, cola Korshavn lluz nes proximidaes. Skoven ye una península serrapatosa desnuda, cola badea de Dalby (Dalby Bugt) al este. Na parte suroeste del fiordu Odense son les islles de Vigelsø. Vigelsø ye la islla más grande nel fiordu con 132 hectárees y ye un caldu de cultivu importante pa les aves migratories. Ye parte de la zona especial de caltenimientu SPC Nᵘ94. El fiordu d'Odense foi'l suxetu a estrecha vixilancia, coles mires d'algamar siquier "bon" estáu ecolóxicu pal añu 2015. La islla ye de baxa altitú, el puntu más altu de Østerhoved solu pasaren seis metros sobre'l mar. Hai un monte de 25 hectárees na parte norte de la isla, ente que la parte sur Consiste en praos costeros. === Clima === Odense tien un clima oceánicu templáu, clasificaes como zones Cfb Köppen. Los branos nidios cunten con temperatures máximes medies cimeres a 20&nbsp;°C, ente que los iviernos tán carauterizaos por temperatures mínimes que cayen xusto debaxo de la conxelación. Nos meses más calorosos son xunetu y agostu, con temperatures medies de 21&nbsp;°C y les temperatures medies diaries de 17&nbsp;°C y 16&nbsp;°C, respeutivamente. Estos son los meses más lluviosos, con agostu la receición de 80&nbsp;mm y xunetu de 64&nbsp;mm d'agua en permediu. Ciclones extratropicales con frecuencia afecten a la rexón, contribuyendo a l'abondosa precipitación. Los meses más fríos son xineru y febreru, con una temperatura medio diaria de 0&nbsp;°C y mínimes de -2&nbsp;°C y -3&nbsp;°C, respeutivamente. Ye común que'l fiordu d'Odense contenga xelu ente xineru y marzu, y la entrada calténgase clara pa romper el xelu. L'amplitú de la marea nel fiordu varia hasta 0,6 metros, y los vientos del oeste y nordés puede alzar el nivel de l'agua n'hasta 1,8 metros. Los vientos del este y suroeste pueden menguar hasta 1,5 metros. Los datos climáticos de la ciudá rexistrar nel [[Aeropuertu d'Odense]]. == Demografía == Odense foi una ciudá poblada, y en 1670 tenía una población de 3808 persones. Por 1787 la población aumentara a 5.363 y 5.782 en 1801. La población creció notablemente mientres el sieglu 19, llegando a 8709 habitantes en 1834 y 10&nbsp;238 en 1845, 12&nbsp;932 en 1855, 16&nbsp;970 en 1870 y 20&nbsp;804 en 1880 y 20&nbsp;268 en 1890. Coles meyores nes comunicaciones per ferrocarril y vía el puertu, la población d'Odense creció de forma espectacular nel sieglu 20. El censu de 1901 rexistró 40&nbsp;138 persones, con una crecedera de 47&nbsp;224 en 1911, 61&nbsp;969 en 1921 y 87&nbsp;090 en 1935. Mientres la Segunda Guerra Mundial, la población pasó la marca de 100&nbsp;000, algamando 103&nbsp;107 en 1945. Siguió creciéndose na posguerra años, con 120&nbsp;570 rexistraos en 1955 y 133&nbsp;384 en 1965; la ciudá algamó una población de 139&nbsp;490 persones en 1970, cuando se taba desenvolviendo la Universidá d'Odense que s'estableció en 1966. Los residentes empezaron a movese fuera del centru nes árees suburbanas que s'incluyeron en Odense y que les sos llendes fueron redefiníos en 1970. Como resultancia, la población amenorgóse llixeramente nos años 1970 y 1980, cayendo a 136.646 en 1981. Empezó a xubir de nuevu a finales de 1980, y de manera constante creció a 144&nbsp;518 en 1996 y 145&nbsp;554 en 2004. En 2009 Odense tenía una población de 158&nbsp;678 persones. A partir de 2014 tenía una población de 172&nbsp;512. == Economía == [[Ficheru:Odense Inner Harbour-industry.jpg|left|thumb|Puertu comercial d'Odense]] Odense ye'l más importante centru industrial y comercial de [[Fiona]], y el so allugamientu central en Dinamarca convertir n'unu de los centros nacionales de convenciones y congresos. Les empreses inclúin la Cervecería Albani, ABB (Asea Brown Boveri), Kansas ropa de trabayu (ropa), Plus Pack (enlatado y envases), según fabricantes nel sector llétricu. Nos últimos años hubo un enclín xeneral de la manufactura nel sector de servicios. En 2002, el 51&nbsp;% de la fuercia llaboral taba emplegada pol sector de servicios, ente que solo'l 13&nbsp;% trabayaben na industria. Lindo Wharf, una de les mayores constructores navales de [[Dinamarca]], agora convirtióse nel "Lindo Parque Industrial" especializáu na producción y l'almacenamientu de componentes pa la industria. Tamién ests GASA, un gran centru d'horticultura, suministros de frutes, hortolices, flores y plantes pa la mayor parte del país, según pa la esportación. Establecíu en 1988, la principal canal de televisión anunciu de televisión de [[Dinamarca]] basar en Odense. Rosengårdcentret ye un centru comercial que s'atopa na parte sur-oriental d'Odense. El centru data de 1971 y ye'l segundu más grande en Dinamarca con 100&nbsp;000&nbsp;m² d'espaciu nel pisu y más de 150 tiendes, según restoranes, cines y un centru de fitness. Una amplia variedá de tiendes puede atopase nel centru de la ciudá, especialmente en Kongens Gade y Vestergade y cais piatonales axacentes. El turismu ye una importante fonte d'ingresos pa la ciudá. En 2008 Odense figuraba como séptimu en [[Dinamarca]] pol volume de negocios nel turismu, llegando a 1,6 millones de corones daneses pal añu. En 2011, El Zoo d'Odense yera l'atracción turística más popular de [[Fionia]] y l'oncenu más popular en [[Dinamarca]] con 405&nbsp;913 visitantes. El zoolóxicu foi fundáu en 1930 y tien una superficie de 3.6 hectárees y tien alredor de 2000 animales, que cubre 147 especies. En 2001 el Zoo d'Odense foi inauguráu en 60 millones de corones daneses "Oceanium", cola vida de los animales d'[[América del Sur]]. La vida nocherniega na ciudá remata nel Pasaxe Brandts, que contién numberosos restoranes, chigres y cafeteríes,: tales como la envidia-Lounge, Australian Bar, Brandts Kladefabrik y Cafe Biografen. El club de jazz, Jazzhus Dexter, ta asitiáu nel Vindegade. Otros llugares notables inclúin Nighlife Franck A, Froggys y el Club Retro. Los restoranes inclúin el chigre cucos nial y restorán, la Brasserie Klitgaard, el conxuntu Dean Gamle Kro nuna casa de treme de madera del sieglu 17, Kvaegtorvet, al cargu de los cocineros principales Klavs Styrbæk que suelen sirvir pexes y carnes fresques, y la Sub-Lindetraet nuna casa de campu del sieglu 18 frente a la casa de Hans [[Christian Andersen]], que sirve cocina francu-danesa. Hoteles de la nota inclúin el Radisson SAS HC Andersen Hotel, el First Hotel Grand Col so chigre brasserie, el 68-habitación d'estilu antiguu Inglese Clarion Collection Hotel Plaza, City Hotel, que s'atopa nes proximidaes del muséu Hans Christian Andersen y el 140-sala de Danhostel Odense City. == Deportes == [[Ficheru:Odense Stadion.JPG|thumb|Partíu mientres la superliga nel [[TRE-FOR Park]]]] Los clubes de fútbol más importante d'Odense son Odense BK (OB), BK Marienlyst (BM), B1909, B1913 y OB que tienen una historia que se remonta a 1887 cuando foi fundada como Kricketklub Odense (Odense Cricket Club). Camudóse'l nome aL SO Odense BK en 1893 dempués del fútbol foi incluyíu nes actividaes. El club ganó la Copa de [[Dinamarca]] en 2002 y 2007 y foi subcampeón en 2009, 2010 y 2011. El club TRE-FOR Park, tamién ye conocíu como Odense Stadion. BK Marienlyst, fundada en 1922, atópase na 2a División Oeste, y xuega partíos llocales nel so Marienlystcentret, que tien una capacidá de 1200 persones. El club tien un equipu de voleibol notable. RC Odense representa a la ciudá nel rugby en combinación con Lindo RSC. Los Bulldogs d'Odense ye un equipu de ḥoquei sobre xelu profesional con sede en Odense. Xueguen na parte cimera de [[Dinamarca]]lliga AL-Bank Ligaen, como l'únicu equipu de [[Fionia]]. Nel tenis, el club de tenis d'Odense atópase cerca del ríu d'Odense. El H. C. Andersen maratón celébrase añalmente en Odense. El domingu de l'Ascensión, los neños pueden participar en Eventyrløbet (el cuentu de fades d'execución) con circuitos de 2,5 a 10 quilómetros. Hai munchos clubes deportivos más pequeños en Odense cubren atletismu, bádminton, baloncestu, el boxéu, esguilada, ciclismu, esgrima, fútbol, golf, ximnasia, balonmano, jiujitsu, karate, equitación, patinaxe sobre ruedes, tiru, natación, tenis de mesa, tenis, voleibol, yoga y la llucha llibre, según dellos especializaos n'instalaciones pa les persones con discapacidá. == Tresporte == El Puertu d'Odense consiste en tres cuenques principales y una serie d'instalaciones a lo llargo de la canal, con muelles mide aproximao 4200 metros de llargor total. Buques d'hasta un llargor de 160 metros y un proyeutu de 6,8 metros facilitar nel puertu. El muelle de los buques tanque atópase fora del puertu nel llau sur de la canal, coles instalaciones de los buques tanque, buques de carga xeneral, a granel y buques de GLP, y tien una fondura de 7,5 metros. L'accesibilidá a Odense foi aumentáu considerablemente cuando'l serviciu de ferry ente los dos principales islles daneses, [[Zelanda]] y [[Fionia]], foi sustituyíu pol Gran Belt Ponte qu'abrió les sos puertes en 1997 pal tráficu ferroviariu de 1998 pal tráficu rodáu. Cuando la ponte abrióse, yera la segunda ponte colgante más llargu del mundu. A [[Aarhus]] puede llegase en tren en 1 hora y 33 minutos, ente que, gracies a la Ponte del Gran Belt, trenes a [[Copenḥague]] puedenlegar como muncho n'hora y cuartu. La estación de tren principal ye la estación d'Odense que s'atopa na llinia ente [[Copenḥague]] y [[Xutlandia]], la parte continental de la península. Los trenes internacionales conecten la ciudá con [[Suecia]] y [[Europa]] continental, por casu, d'[[Estocolmu]]. SJ tien un tren X2000 direutu a [[Estocolmu]] a diariu, tomando 7 hores pa la ciudá capital. Los trenes local y rexonal venceyen Odense al restu de [[Dinamarca]]. Un ferrocarril de pasaxeros independiente, Svendborgbanen, opera ente Odense y [[Svendborg]]. Enantes, los ferrocarriles conecten Odense a la mayoría de les ciudaes costeres de [[Fionia]], pero estos venceyos cerrar nos años 1950 y 1960. Na actualidá, estes rutes rexonales son sirvíes por autobuses operaos pol FynBus empresa pública, qu'opera l'autobús municipal de la ciudá serviciu, que coneuta los suburbios de la ciudá al centru de la ciudá. Per carretera, Odense coneutar a [[Xutlandia]] y [[Zelanda]] y cola autopista Funish (Fynske motorvej), una seición de la E20, y de [[Svendborg]] na parte sur de [[Fionia]] al traviés de l'Autopista Svendborg (Svendborgmotorvejen) Qué entiende la danesa Ruta 9. Otres rutes, más pequeñes d'Odense conecten col restu de [[Fionia]], con enllaces direutos a toles ciudaes costeres. Odense poseee l'aeropuertu d'Odense, qu'opera vuelos a destinos turísticos, principalmente nos meses de branu. == Sanidá == [[Ficheru:Denmark-Odense University Hospital-patient hotel.jpg|thumb |250px | [[Hospital de la Universidá d'Odense]]]] L'Hospital de la Universidá d'Odense (OUH), establecíu en 1912 [112] ye de gran importancia rexonal, non solo pa la salú, sinón pa llevar a cabu la investigación en collaboración col Institutu d'Investigación Clínica de la Universidá del Sur de [[Dinamarca]]. Ye OUH la unidá más grande d'hospitales de [[Dinamarca]] y el mayor emplegador en Odense, yá partir de 2006 había 1200 cames y una plantía de 7700 persones, 1300 de les cualos les persones yeren médicos. Anguaño hai cerca de 10&nbsp;000 emplegaos que cubren tolos campos de la medicina. El bloque de la torre del hospital ye de 57 metros d'altu, tien 15 pisos y ye l'edificiu más altu d'Odense. Ye l'hospital principal de la parte norte de [[Fiona]] y lleva a los pacientes de toa [[Dinamarca]], yá que cunta con unidaes altamente especializaes dientro de la ciruxía de reimplante de mano y especial intervención neuro-radiolóxicu. El [[Hospital Hans Christian Andersen]] pa neños, parte de la OUH, ye l'únicu departamentu de pediatría na islla de [[Fionia]], y lleva a cabo investigaciones sobre la nutrición y les enfermedaes gastrointestinales, l'asma y les alerxes, enfermedaes hormonales y otros. A partir de 2013, l'Hospital de Neños consistiera en siete pabellones y tenía 377 emplegaos, con cerca de 10&nbsp;000 almisiones y 25&nbsp;000 visites añales de pacientes esternos al añu. Mil millones de corones daneses costara'l nuevu hospital que ta en construcción nuna proximidá más cercana a la Universidá del Sur de [[Dinamarca]], programáu pa ser completáu en 2018. L'hospital va tener una superficie construyida de 212&nbsp;000&nbsp;m². Odense ye'l llar de dellos otros hospitales privaos, incluyendo Privathospitalet HC Andersen Klinikken, Privathospitalet Hunderup, y Privathospitalet Mariahjemmet. Amás Odense ye l'allugamientu de la clínica dental con más prestíu de la zona, Tandlægeselskabet Karen Juel Nissen. == Educación == [[Ficheru:Ingenior uddannelse.jpg|thumb|left|Universidá d'Inxeniería d'Odense]] La [[Universidá d'Odense]] foi establecida por llei en 1964 y empezó les sos actividaes d'enseñanza en 1966. Foi la primera de tres universidaes provinciales creaes pa solliviar la presión qu'había sobre les universidaes de Copenhague y Aarhus. A finales del sieglu XX tenía aproximao 11&nbsp;000 estudiantes y 5000 emplegaos. Primero que s'incorporara a la [[Universidá del Sur de Dinamarca]] en 1998, tenía cuatro facultaes dedicaes a artes, medicina, ciencies sociales y ciencies naturales. L'edificiu de la universidá, termináu en 1971, foi diseñáu pola firma KHR Arkitekter. La Universidá del Sur de Dinamarca (''Syddansk Universitet'') establecer en 1998 como una fusión de la Universidá d'Odense, la Escuela Cimera de Comerciu del Sur (''Handelshøjskole Syd''), la Escuela Cimera d'Inxeniería del Sur (''Ingeniørhøjskole Syd''), el Centru Universitariu del Sur de Xutlandia (''Sydjysk Universitetscenter''). El so campus central ta en Odense, pero tamién tien departamentos en Copenḥague, Esbjerg, Kolding, Slagelse y Sønderborg. Con cerca de 26&nbsp;000 alumnos en 2012, ye la tercer universidá más grande de Dinamarca. La Facultá d'Inxeniería combina delles instituciones: Odense Maskinteknikum (un colexu d'inxeniería mecánica establecíu en 1905, qu'en 1962 convertir na Escuela d'Inxeniería del Sur), l'Institutu Mads Clausen y l'Institutu Mærsk Mc-Kinney Møller. Odense tamién tien departamentos del Colexu Universitariu del Pequeñu Belt (''University College Lillebælt'', UCL), que la so sede central ye Vejle. Esta institución ye resultáu d'una fusión ente delles instituciones d'educación cimera de Fionia y Jellling, Vejle y Svendborg. == Puntos d'interés == [[Ficheru:Denmark-Odense Zoo.jpg|thumb|right|[[Zoo d'Odense]]]] * '''La [[Catedral de San Canutu d'Odense|catedral de San Canutu]]''': ye una de les mayores de Dinamarca. Ye d'estilu [[arquiteutura gótica|góticu]]. Foi construyida ente [[1081]] y [[1093]] y reconstruyida nel [[sieglu XIII]] con diversos cambeos más recién. Esta ilesia constitúi'l meyor exemplu de catedral gótica en Dinamarca. Equí ta soterráu'l rei Canutu IV, patronu de Dinamarca, qu'apostó con [[Guillermu I d'Inglaterra|Guillermo de Normandía]] la posesión d'[[Inglaterra]] y que morrió asesináu nel añu [[1086]]. La catedral contién un retablu en forma de trípticu de más de 5 metros d'altor. Foi esculpíu por Claus Berg, maestru escultor nacíu en Odense. El retablu contién más de 300 figures. La catedral tien tamién piles bautismales del añu [[1720]]. [[Ficheru:Denmark-odense palace.jpg|thumb|[[Palaciu d'Odense]]]] [[Ficheru:Odense Teater (2006).jpg|thumb|[[Teatru d'Odense]]]] * '''La casa de Hans Christian Andersen''': ta asitiada nun barriu dafechu remocicáu y que caltién cases de principios del [[sieglu XIX]]. La vivienda na que Andersen pasó parte de la so vida convirtióse nun muséu nel que pueden vese diversos manuscritos de les sos obres según dibuxos y croquis de viaxes realizaos pol escritor. * '''El Pueblu Fioniano''': tratar d'un muséu al campu nel que pueden visitase una ventena de cases y granxes típiques de la zona dafechu reconstruyíes. El muséu dexa ver como yera la vida rural na provincia nos sieglos XVI y XVII. * [[Zoo d'Odense]]: Zoo de la ciudá, y unu de los más importantes del país. == Residentes Notables == * Hans Christian Andersen (1805-1875), novelista, poeta y cuenteru. * Carl Nielsen (1865-1931), compositor de música clásica, nacíu cerca d'Odense. * Rei Canutu IV (c. 1043-1086), tamién conocíu como Canutu'l Santu y Canutu el Santu. * Carl Frederik Tietgen (1829-1901), empresariu, banqueru y filántropu. * Thomas B. Thrige (1866-1938), inventor ya industrial. * Anja Andersen (nacíu 1969), xugador de balonmano. * Birgitte, duquesa de Gloucester (nacíu en 1946), nació y creció en Odense. * Caroline Wozniacki (nacida 1990), xugadora de tenis. * Peter Eastgate (nacíu en 1985), ganador del Eventu Principal de la World Series of Poker de 2008. * Abraham Kurland (1912-1999), el medayista olímpicu de llucha llibre. * Kim Larsen (nacíu en 1945), estrella de rock. * Jens Galschiot (nacíu en 1954), escultor. * Frederik Klokker (nacíu 1983), xugador de cricket. * [[MØ]] (nacida en 1988), cantante, compositora. * [[Georg Rasch]] (1901-1980), matemáticu, estadísticu y psicometrista. * Ove Sprogøy (1919-2004), actor, estrella de cine. == Ciudaes hermaniaes == La ciudá d'Odense ta hermanada con: {| | valign=top| * {{Bandera|República Checa}} [[Brno]], [[República Checa]] * {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[EUA]] * {{Bandera|Xapón}} [[Funabashi, Chiba|Funabashi]], [[Xapón]] * {{Bandera|Países Baxos}} [[Groningen (ciudá)|Groningen]], [[Países Baxos]] * {{Bandera|Corea del Sur}} [[Iksan]], [[Corea del Sur]] * {{Bandera|Turquía}} [[Esmirna]], [[Turquía]] * {{Bandera|Polonia}} [[Katowice]], [[Polonia]] | valign=top| * {{Bandera|Lituania}} [[Kaunas]], [[Lituania]] * {{Bandera|Ucraína}} [[Kiev]], [[Ucraína]] * {{Bandera|Islles Feroe}} [[Klaksvík]], [[Islles Feroe]] * {{Bandera|Islandia}} [[Kópavogur]], [[Islandia]] * {{Bandera|Suecia}} [[Norrköping]], [[Suecia]] * {{Bandera|Suecia}} [[Östersund]], [[Suecia]] * {{Bandera|Israel}} [[Petah Tikva]], [[Israel]] | valign=top| * {{Bandera|Alemaña}} [[Schwerin]], [[Alemaña]] * {{Bandera|China}} [[Shaoxing]], [[Zhejiang]], [[China]] * {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[St Albans]], [[Reinu Xuníu]] * {{Bandera|Finlandia}} [[Tampere]], [[Finlandia]] * {{Bandera|Noruega}} [[Trondheim]], [[Noruega]] * {{Bandera|Groenlandia}} [[Upernavik]], [[Groenlandia]] |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces llocalidá}} {{Tradubot|Odense}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Odense|Odense]] 2cph6p6d0qwsexexyqevgqz2t1diz26 0 99753 4527337 4496874 2026-09-11T16:09:32Z ~2026-49268-22 153380 4527337 wikitext text/x-wiki {{otrosusos}} {{llocalidá}} '''Sheffield''' ye una [[Estatus de ciudá nel Reinu Xuníu|ciudá]] y [[conceyu metropolitanu]] perteneciente al [[El Condao metropolitanu|condáu]] de [[South Yorkshire]], [[Inglaterra]]. Según el censu de [[2008]], la so población ye d'aproximao 534&nbsp;500 habitantes. Ye amás bien activa por cuenta de la so numberosa comunidá d'estudiantes (cuenta con delles universidaes) y el so comerciu. Ye una de les poques ciudaes que cunta con un [[parque nacional]] pela rodiada, conocíu como [[Parque nacional del Distritu de los Picos|Peak District]] (distritu de picos). El so nome deriva del [[ríu Sheaf]] que traviesa la ciudá. Como interés, podemos dicir qu'equí se rodó la película [[Full Monty]] y de esta ciudá proceden artistes como [[Def Leppard]], [[Arctic Monkeys]], [[Moloko]], [[Pulp (banda)|Pulp]], [[The Human League]], [[Bring Me The Horizon]], [[While She Sleeps]], [[Milburn]], [[Heaven 17]], [[Joe Cocker]] y [[Reverend and the Makers]]. Ye tamién el llar de dalgunos de los clubes históricos del fútbol inglés, como'l [[Sheffield United]] y el [[Sheffield Wednesday]], incluyendo al club de fútbol más antiguo del mundu, el [[Sheffield FC]], y l'estadiu de fútbol más antiguo, Sandygate Road, del [[Hallam Football Club]]. == Historia == {{AP|Hestoria de Sheffield}} L'área conocida como la ciudá de Sheffield fuera habitada dende siquier la postrera [[Glaciación|dómina glacial]],<ref>{{cita publicación |títulu=Experts put date to UK rock art |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/bristol/4476303.stm |publicación=BBC News Online |editorial=BBC |fecha=3 d'abril de 2007 }}</ref> pero los asentamientos que formaron Sheffield daten de la segunda metá del primer mileniu, y yeren d'orixe [[Anglosaxones|anglosaxón]] y del [[Danelaw]].<ref name="VICKERS">{{cita llibru |apellíos=Vickers |nome=J. Edward |títulu=Old Sheffield Town. An Historical Miscellany |añu=1999 |edición=2nd |editorial=The Hallamshire Press Limited |allugamientu=Sheffield |isbn=1-874718-44-X }}</ref> En tiempos anglosaxones l'área de Sheffield estendió la so frontera ente los reinos de [[Mercia]] y [[Northumbria]]. La ''[[Crónica anglosaxona]]'' rellata cómo'l rei [[Eanred de Northumbria]] foi sometíu pol [[Egberto|rei Egberto]] de [[Wessex]] na aldega de [[Dore]] (actual suburbiu de Sheffield) nel añu [[829]].<ref>''In an entry dated 827 the [[Anglo-Saxon Chronicle]] states "Egbert led an army against the Northumbrians as far as Dore, where they met him, and offered terms of obedience and subjection, on the acceptance of which they returned home" ([http://mcllibrary.org/Anglu/part2.html transcription]).'' Most sources (for example Vickers, ''Old Sheffield Town'') state that the date given in the chronicle is incorrect, and that 829 is the more likely date for this event.</ref> Esti actu fixo a Egbert ser el primer saxón en reclamar ser el rei de toa Inglaterra.<ref>{{Cita web |url=http://www.englishmonarchs.co.uk/saxon.htm |títulu=La Casa de Wessex |fechaaccesu=5 d'abril de 2007 |publicación=Monarques Ingleses }}</ref> Dempués de la [[Invasión Normanda d'Inglaterra|conquista normanda]], el [[Castiellu de Sheffield]] foi construyíu pa controlar los asentamientos locales, y aquella pequeña ciudá convertir en nucleu de l'actual Sheffield. Nel añu [[1296]], establecióse un [[mercáu]] no qu'agora se conoz como'l [[Castiellu Square]].<ref>{{Cita web |url=http://www.sheffieldmarkets.co.uk/sheffield-market-history.php |títulu=History of Sheffield Castle and Markets |fechaaccesu=27 d'avientu de 2005 |editorial=Sheffield Markets |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071013164332/http://www.sheffieldmarkets.co.uk/sheffield-market-history.php |fechaarchivu=2007-10-13 }}</ref> Darréu Sheffield creció como una pequeña ciudá mercáu. Nel [[sieglu XIV]] Sheffield foi célebre pola producción de [[cuchiellu|cuchiellos]], como menta [[Geoffrey Chaucer]] nos sos [[Cuentos de Canterbury]].<ref>[[Geoffrey Chaucer]] in [[The Reeve's Prologue and Tale|The Reeve's Tale]] from his book ''[[The Canterbury Tales]]'' wrote: "Ther was no man, for peril, dorste hym touche. A Sheffeld thwitel baar he in his hose. Round was his face, and camus was his nose"</ref> En 1600 convertir nel principal centru de les producción de cuchillería n'Inglaterra, supervisáu pola [[Company of Cutlers in Hallamshire]]. [[Ficheru:Sheffield1832.jpg|thumb|250px|Mapa de Sheffield en [[1832]].]] Nos [[años 1740]] perfeccionóse'l procesu d'ellaboración del [[aceru de crisol]], lo que dexó'l llogru d'una meyor calidá d'aceru. Casi nel mesmu momentu ellaboróse una téunica que dexaba fundir una fueya fina de [[plata]] sobre un [[lingote]] de [[cobre]], el material resultante foi conocíu como ''Sheffield plate''. Estes innovaciones aguiyaron la crecedera de Sheffield como una ciudá industrial. Sicasí, la perda de dellos importantes mercaos d'esportación, condució a una recesión a finales del [[sieglu XVIII]] y empiezos del [[sieglu XIX]]. Les probes condiciones resultantes remataron nuna [[epidemia]] de [[cólera]] que mató a 402 persones en [[1832]].<ref name="VICKERS" /> La [[Revolución industrial]] produció que la población de Sheffield aumentara rápido mientres sieglu XIX, gracies a esto Sheffield foi incorporada como un [[borough]] en [[1843]] y consagrada col títulu de ciudá en [[1893]].<ref>{{Cita web |url=http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/lord-mayor/history-of-lord-mayor |títulu=History of the Lord Mayor |fechaaccesu=19 de setiembre de 2007 |editorial=Sheffield City Council |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070914084921/http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/lord-mayor/history-of-lord-mayor |fechaarchivu=14 de setiembre de 2007 }}</ref> La gran arribación de xente riquió de meyores suministros d'agua, poro, nuevos banzaos fueron construyíos nes cercaníes de la ciudá. El desmoronamiento del muriu d'unu d'estos depósitos en [[1864]] dio llugar a la [[gran hinchente de Sheffield]], que mató a 270 persones y afaró grandes zones de la ciudá. La creciente población tamién condució a la construcción d'un gran númberu de barrios, que, xunto cola severa contaminación de les [[fábrica|fábriques]], inspiraron a [[George Orwell]], a escribir en [[1937]]: ''"Sheffield, supongo, que podría reclamar xustamente ser la ciudá más puerca del Vieyu Mundu"''.<ref>{{cita llibru |apellíos=Orwell |nome=George |enllaceautor=George Orwell |títulu=[[The Road to Wigan Pier]] |añu=1937 |capítulu=Chapter 7 |editorial=[[Victor Gollancz Ltd]] |allugamientu=London }}</ref> Una recesión nos años 1930 namái foi una interrupción, causada pola creciente tensión internacional como la guerra que s'averaba ([[Segunda Guerra Mundial]]). Les fábriques d'aceru de Sheffield fueron puestes a trabayar, ellaborando armes y municiones pa la guerra. Como resultancia, una vegada que la guerra foi declarada, la ciudá convertir nun blancu de bombardeos. L'ataque más fuerte asocedió nes nueches del [[12 d'avientu|12]] y [[15 d'avientu]] de [[1940]] (agora conocíu como ''Sheffield Blitz''), perdiéronse más de 660 vides y numberosos edificios fueron destruyíos.<ref>{{Cita web |url=http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~engsheffield/blitz/blitz.htm |títulu=The Story of the Sheffield Blitz, 12th & 15th December 1940 |fechaaccesu=30 d'avientu de 2006 |publicación=Sheffield Genealogy Family & Social History |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070216121928/http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~engsheffield/blitz/blitz.htm |fechaarchivu=16 de febreru de 2007 }}</ref> Nos años [[1950|50]] y los años [[1960|60]], munchos de los barrios fueron baltaos y substituidos por nuevu viviendes. Tamién delles partes de la ciudá fueron estenaes pa faer un nuevu sistema de caminos.<ref name="VICKERS" /> La medría de l'automatización y de la competencia dende l'esterior da como resultáu'l zarru de munches plantes siderúrxiques. Nos años 1980 cayeron munches de les industries de Sheffield (al igual que munches otres del Reinu Xuníu). Ente los años [[1984]] y [[1985]], [[fuelga de los mineros de 1984 y 1985|la fuelga de los mineros]] afectó la esplotación del [[carbón]] del este y el nordeste de Sheffield, anque ye improblable que tuviera un fuerte impautu na economía de la ciudá. La construcción del centru comercial [[Meadowhall]] sobre l'allugamientu d'una antigua [[acero|acería]] en [[1990]] foi bona situación y la vegada mala. Bona por cuenta de la creación de puestos de trabayos, lo negativo foi qu'ésta construcción marcó'l rápidu cayente del centru de la ciudá.<ref>{{Cita web |url=https://www.bbc.co.uk/southyorkshire/fun/360/meadowhall.shtml |títulu=Meadowhall |fechaaccesu=30 d'abril de 2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20030404125830/https://www.bbc.co.uk/southyorkshire/fun/360/meadowhall.shtml |fechaarchivu=4 d'abril de 2003 }}</ref> Los intentos pa refaer la ciudá empezaron en [[1991]] cuando la ciudá foi sede de les [[Universiadas]], estos significo la creación de nueves instalaciones deportives como'l Arena Sheffield, l'Estadiu de Don Valley y el complexu de Ponds Forge.<ref name="VICKERS" /> Na actualidá la ciudá ta camudando rápido ente que los nuevos proyeutos apunten refaer delles de les partes más esmantelaes de la ciudá. Unu d'esos proyeutos, ye'l ''Heart of the City Project''.<ref>{{Cita web |url= http://www.sheffield.gov.uk/?pgid=25424&fs=s|títulu= HEART OF THE CITY PROJECT AND STAFF ACCOMODATION |fechaaccesu=30 d'abril de 2007 }}</ref> con ésti la ciudá vio la realización dellos trabayos nel centru de ciudá; la renovación de los Xardinos de la Paz en [[1998]]. La inauguración del edificiu de les Galeríes de Mileniu n'abril del [[2001]], amás de los Xardinos d'Iviernu, que fueron inauguraos el [[22 de mayu]] de [[2003]], pa xunir estos dos árees creóse la Plaza Milenio, terminada'l mayu del [[2006]]. Otros proyeutos incluyeron remocicar la Plaza Sheaf allugada al mandu de la apocayá reestructurada estación de trenes. La nueva plaza contién una escultura llamada ''The Cutting Edge'' diseñada por Si Applied Ltd.<ref>{{Cita web |url=http://public-art.shu.ac.uk/sheffield/kni420.html |títulu=SI (Chris Knight, Keith Tyssen and Brett Payne) with Keiko Mukaide 'Cutting Edge', 2006 |fechaaccesu=15 de marzu de 2007 |publicación=Public Art Research Archive, Sheffield Hallam University |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110316114003/http://public-art.shu.ac.uk/sheffield/kni420.html |fechaarchivu=2011-03-16 }}</ref> fecha con aceru de la mesma ciudá. == Gobiernu y política == [[Ficheru:Sheffield Town Hall 04-10-04.jpg|thumb|250px|right|Cámara Municipal de Sheffield.]] Sheffield ye gobernada polos miembros electos del Conceyu de la ciudá de Sheffield, institución fundada en [[1843]]. Ésti conceyu foi controláu mayoritariamente pol [[Partíu Llaborista (Reinu Xuníu)|Partíu Llaborista]]. Sicasí, hubo un curtiu periodu de control [[Partíu Lliberal-demócrata (Reinu Xuníu)|Lliberal Demócrata]] ente los años [[1999]] y [[2002]]. Ta conformáu por 84 [[conceyal]]es; el líder actual del conseyu ye Xin Wilson. La ciudá tamién tien un alcalde. Nel pasáu la Oficina del Alcalde” tenía autoridá considerable, y llevó con ella los [[poder executivu|poderes executivos]] sobre les [[finances]] y los asuntos del conseyu de ciudá. Anguaño namái cumple un rol ceremonial. Na actualidá l'Alcalde (2007/08) ye Arthur Dunworth.<ref>{{Cita web |url=http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/lord-mayor |títulu=The Lord Mayor |fechaaccesu=19 de setiembre de 2007 |editorial=Sheffield City Council |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071002152746/http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/lord-mayor |fechaarchivu=2 d'ochobre de 2007 }}</ref> Nel 2004-2005 el Presupuestu del Conceyu de 1,229 millones de [[llibra esterlina|llibres]] foi distribuyíu como sigue:<ref>[http://www.sheffield.gov.uk/EasySite/lib/serveDocument.asp?doc=52674&pgid=57559 Sheffield City Council Statement of Accounts 2004/2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060401005132/http://www.sheffield.gov.uk/EasySite/lib/serveDocument.asp?doc=52674&pgid=57559 |date=2006-04-01 }} (Accessed [[26 d'avientu]] [[2005]])</ref> * [[Educación]] el 33% * Viviendes 25% * Servicios Sociales 17% * Otros servicios, 11% * [[Carretera|Carreteres]], [[tresporte]] y planiamientu el 6% * [[Ociu]] y [[turismu]]'l 5% * Coleición y disposición de la basura un 2% * Salú Ambiental 1% === Ciudaes hermaniaes === Sheffield hermánase formalmente con: * {{bandera|China}} [[An-shan]], [[China]] * {{bandera|Alemaña}} [[Bochum]], [[Alemaña]] * {{bandera|Ucraína}}{{bandera|Nueva Rusia}} [[Donetsk]], [[Nueva Rusia (confederación)|Nueva Rusia]], [[Ucraína]]. * {{bandera|Nicaragua}} [[Estelí]], [[Nicaragua]] Pero tamién ta informalmente venceyada con [[Kawasaki (Kanagawa)|Kawasaki]] en [[Xapón]], Kitwe en [[Zambia]] y [[Pittsburgh]] n'[[Estaos Xuníos]].<ref>Sheffield City Council: [https://web.archive.org/web/20051112070711/http://www.sheffield.gov.uk/facts-figures/international-links International Links] (Accessed [[27 d'avientu]] [[2005]])</ref> Sheffield tamién tuvo estrechos venceyos con [[Polonia]], desque los soldaos polacos llucharon xunto a les fuercies britániques mientres la [[Segunda Guerra Mundial]]. Como resultáu un [[consuláu]] polacu foi abiertu na ciudá en [[1997]], siendo'l primera nuevu consuláu polacu n'abrir nel Reinu Xuníu por más de 60 años.<ref>{{Cita web |url=http://www.shef.ac.uk/uni/projects/pc/index.html |títulu=Polish Consulate in Sheffield |fechaaccesu=27 d'avientu de 2005 |editorial=The University of Sheffield |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20051219131736/http://www.shef.ac.uk/uni/projects/pc/index.html |fechaarchivu=19 d'avientu de 2005 }}</ref> == Xeografía == [[Ficheru:SouthYorkshire-Sheffield.png|thumb|200px|Allugamientu de Sheffield nel condáu de Yorkshire del Sur.]] Sheffield ta asitiada nes [[coordenaes xeográfiques]] 53°23' [[Norte|N]] y 1°28' [[Oeste|O]]. Al norte llenda col conceyu metropolitanu de [[Conceyu metropolitanu de Barnsley|Barnsley]], la frontera meridional y occidental compartir con [[Derbyshire]] - na primer metá del [[sieglu XX]] Sheffield estendió les sos llendes al sur en Derbyshire, amestando d'esta forma delles aldegues,<ref>{{cita web|url= http://www.mdfs.net/Docs/Sheffield/Borders/|títulu=The borders of Sheffield from 1843 to 1994 (Les llendes de Sheffield de 1843 a 1994)|fechaaccesu =26 d'avientu de 2005|apellíu = Harston|nome=Jonathan G.|añu=2005|idioma = inglés }}</ref> incluyendo [[Totley]], [[Dore]] y [[Mosborough]]-. Al oeste de la ciudá ta'l [[parque nacional]] [[Peak District]] y la [[cordal]] [[Peninos]]. Sheffield ye una ciudá xeográficamente diversa.<ref>{{cita web|url = http://www.map21ltd.com/COSTC11/sheffield-case.htm|títulu = Case Study - Sheffield, UK|fechaaccesu = 26 de setiembre de 2005|publicación = Greenstructures and Urban Planning|editorial = European Cooperation in the field of Scientific and Technical Researc|idioma = inglés|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20050913215634/http://www.map21ltd.com/COSTC11/sheffield-case.htm|fechaarchivu = 13 de setiembre de 2005}}</ref> La ciudá asitiar nun [[anfiteatru]] natural creáu per delles llombes<ref name="number of hills">It is often stated that Sheffield is built on seven hills (for an example see Sheffield Hallam University's [http://www.shu.ac.uk/sheffield/ guide to the city for new students] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223225202/http://www.shu.ac.uk/sheffield/ |date=2011-02-23 }}). However, [http://www.mdfs.net/Docs/Sheffield/Hills/ a study by J.G.Harston] found there to be eight.</ref> y la confluencia de cinco ríos: [[Río Don (Inglaterra)|Don]], [[Ríu Fai|Fexe]], [[Ríu Rivelin|Rivelin]], [[Ríu Loxley|Loxley]] y [[Ríu Porter|Porter]]. La mayor parte de la ciudá ta construyida nes fasteres con panorama al centru de la ciudá o escontra'l [[campu (rural)|campu]]. El puntu más baxu de la ciudá ye 10 metros [[sobre'l nivel del mar]], ente que delles partes de la ciudá tán percima de los 500 metros. Sicasí, el 89% de les viviendes tán ente los 100 y los 200 msnm. Con un total envaloráu de más de dos millones d'árboles,<ref name="GEO_treecount">{{Cita web | editorial= Sheffield City Council | títulu= Trees & Woodlands in Sheffield | url= http://www.sheffield.gov.uk/out--about/parks-woodlands--countryside/trees--woodlands | fechaaccesu= 11 d'agostu de 2006 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20060910010402/http://www.sheffield.gov.uk/out--about/parks-woodlands--countryside/trees--woodlands | fechaarchivu= 10 de setiembre de 2006 }}</ref> Sheffield tien más árboles per persona que cualesquier otra ciudá n'Europa. Cuenta con más de 170 [[monte|montes]] - cubren una superficie de 28,27 km² -, 78 parques públicos - cubren 18,30 km² - y 10 xardinos públicos. Lo qu'añadíu a los 134,66 km² de parque nacional y a los 10,87 km² d'[[agua]] signifiquen que'l 61% de la ciudá ye un espaciu verde. Sheffield tamién tien una variedá bien amplia de [[hábitat]]s, comparando con cualesquier otra ciudá nel Reinu Xuníu: [[ciudá|urbanu]], zones verdes y montes, tierres agrícoles y cultivables, [[pandorial (xeomorfoloxía)|pandoriales]], [[prau|praos]] y los hábitats d'[[agua duce]]. Estenses partes de la ciudá señálense como sitios d'especial interés [[científicu]] incluyendo delles árees urbanes. Les actuales llendes de ciudá fueron afitaos en [[1974]] (con un leve cambéu en [[1994]]) cuando l'antiguu [[condáu]] [[borough]] de Sheffield fundir col [[Distritu urbanu]] de [[Stocksbridge]] y dos parroquies del [[Distritu rural de Wortley]]. Esta área inclúi una parte significativa del campu circundante de la rexón urbana principal. Aproximao un terciu de Sheffield atopar nel Parque Nacional Peak District (nenguna otra ciudá inglesa inclúi partes d'un parque nacional dientro de les sos llendes). Sheffield se jacta de cutiu de ser la ciudá más verde d'Europa, afirmación que foi reforzada cuando ganó la competición [[Entente Florale]] nel [[2005]].<ref name="SCCFACTS">{{Cita web |url=http://www.sheffield.gov.uk/facts-figures |títulu=Facts & Figures |fechaaccesu=27 d'avientu de 2005 |editorial=Sheffield City Council |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060115085019/http://www.sheffield.gov.uk/facts-figures |fechaarchivu=15 de xineru de 2006 }}</ref> [[Ficheru:Sheffield wide from Meersbrook Park.jpg|thumb|1010px|center|Panorama dende'l parque Meersbrook.]] === Clima === Al igual que'l restu del Reinu Xuníu, el clima en Sheffield ye xeneralmente [[Clima templáu|templáu]]. Ente [[1971]] y [[2000]] Sheffield permediu una precipitación de 824,7 milímetros per añu, avientu ye'l mes más lluviosu (91,9 mm) y xunetu el más secu (51,0 mm). El permediu de la máxima temperatura añal media ye de 12&nbsp;°C, y la temperatura medio mínima añal correspuende a 6,5&nbsp;°C. El mes más templáu ye xunetu con una temperatura máximo permediu de 20,8&nbsp;°C y los meses de xineru y febreru, con una media mínima de 1,6&nbsp;°C.<ref>[https://web.archive.org/web/20060214203403/http://www.met-office.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/sites/sheffield.html Sheffield averages (1971–2000)] Sheffield averages (1971–2000)]. The Met Office. (Accessed [[27 de setiembre]] [[2005]])</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! colspan="14"| Temperatura |- ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" |Mes ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ene !style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Feb ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mar ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Abr ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | May ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jun ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jul ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ago ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Sep ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Oct ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Nov ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Dic ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Añal |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" |Media alta °C | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 5,5 | style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 6 | style="background: #DDDDDD; color:#000000;" | 9,5 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 14 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 17 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 20 | style="background: #FFCC68; color:#000000;" | 25 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 22 | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 18 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 14 | style="background: #DDDDDD; color:#000000;" | 8 | style="background: #DDDDDD; color:#000000;" | 7 | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 12 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Media baxa °C | style="background: #80FFFF; color: black;" | 1,6 | style="background: #80FFFF; color: black;" | 1,6 | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 3 | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 4,5 | style="background: #DDDDDD; color: black;" | 6,5 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 10,5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12,5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 10,5 | style="background: #DDDDDD; color: black;" | 7,5 | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 4,5 | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 2 | style="background: #DDDDDD; color: black;" | 6,5 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Fonte: J. W. Baggaley, Direutor de Museos, Sheffield City Council'' |} {{clima |location = Sheffield, Yorkshire, Inglaterra |metric first = Yes |single line = Yes |Xin record high C = 13.9 |Feb record high C = 17.6 |Mar record high C = 23.3 |Abr record high C = 24.8 |May record high C = 28.2 |Xun record high C = 30.7 |Xnt record high C = 33.3 |Ago record high C = 34.3 |Set record high C = 28.4 |Och record high C = 25.7 |Pay record high C = 17.6 |Avi record high C = 17.6 |year record high C = 34.3 |Xin high C = 6.8 |Feb high C = 7.1 |Mar high C = 9.8 |Abr high C = 12.5 |May high C = 16.1 |Xun high C = 18.8 |Xnt high C = 21.1 |Ago high C = 20.6 |Set high C = 17.7 |Och high C = 13.5 |Pay high C = 9.5 |Avi high C = 6.9 |year high C = 13.4 |Xin mean C = 4.4 |Feb mean C = 4.4 |Mar mean C = 6.6 |Abr mean C = 8.7 |May mean C = 11.8 |Xun mean C = 14.7 |Xnt mean C = 16.9 |Ago mean C = 16.5 |Set mean C = 14.0 |Och mean C = 10.5 |Pay mean C = 7.0 |Avi mean C = 4.6 |year mean C = 10.0 |Xin low C = 1.9 |Feb low C = 1.7 |Mar low C = 3.3 |Abr low C = 4.8 |May low C = 7.5 |Xun low C = 10.5 |Xnt low C = 12.7 |Ago low C = 12.4 |Set low C = 10.3 |Och low C = 7.5 |Pay low C = 4.5 |Avi low C = 2.3 |year low C = 6.6 |Xin record low C = -9.2 |Feb record low C = -8.3 |Mar record low C = -8.3 |Abr record low C = -6.6 |May record low C = -0.7 |Xun record low C = 1.4 |Xnt record low C = 3.9 |Ago record low C = 4.2 |Set record low C = 1.9 |Och record low C = -4.1 |Pay record low C = -7.2 |Avi record low C = -9.1 |year record low C = -9.2 |Xin precipitation mm = 83.4 |Feb precipitation mm = 60.4 |Mar precipitation mm = 63.4 |Abr precipitation mm = 65.5 |May precipitation mm = 53.8 |Xun precipitation mm = 75.6 |Xnt precipitation mm = 56.0 |Ago precipitation mm = 65.3 |Set precipitation mm = 63.8 |Och precipitation mm = 81.2 |Pay precipitation mm = 79.4 |Avi precipitation mm = 86.7 |year precipitation mm = 834.6 |unit rain days = 1.0 mm |Xin rain days = 13.4 |Feb rain days = 10.5 |Mar rain days = 12.3 |Abr rain days = 10.3 |May rain days = 9.6 |Xun rain days = 9.1 |Xnt rain days = 9.2 |Ago rain days = 9.9 |Set rain days = 8.9 |Och rain days = 12.7 |Pay rain days = 12.6 |Avi rain days = 13.0 |year rain days = 131.6 |Xin sun = 45.2 |Feb sun = 68.3 |Mar sun = 111.9 |Abr sun = 144.0 |May sun = 190.9 |Xun sun = 179.5 |Xnt sun = 199.5 |Ago sun = 185.0 |Set sun = 136.2 |Och sun = 90.7 |Pay sun = 53.7 |Avi sun = 40.0 |year sun = 1444.9 |source 1 = [[Met Office]]<ref name="Met Averages"/> |source 2 = [[Royal Netherlands Meteorological Institute|KNMI]]<ref>{{cita web| url =http://eca.knmi.nl/indicesextremes/customquerytimeseriesplots.php| títulu =Sheffield estreme values| fechaaccesu =8 de payares de 2011| publisher =[[KNMI (institute)|KNMI]]| urlarchivu =https://web.archive.org/web/20180202192334/http://eca.knmi.nl/indicesextremes/customquerytimeseriesplots.php| fechaarchivu =2018-02-02}}</ref> }} === Subdivisiones === Sheffield componer por numberosos barrios y suburbios, munchos de los cualos desenvolviéronse a partir de pueblos o aldegues que fueron amestaes a Sheffield mientres crecía. Estes zones históriques inoraos en gran parte pola alministración modernes y les divisiones polítiques de la ciudá; sicasí ta estremada en 28 distritos eleutorales, cada distritu xeneralmente toma de 4 a 6 zones.<ref>{{Cita web |url=http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/elections/ward-boundaries |títulu=Sheffield's Ward Boundaries |fechaaccesu=29 d'avientu de 2005 |editorial=Sheffield City Council |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20051103102934/http://www.sheffield.gov.uk/your-city-council/elections/ward-boundaries |fechaarchivu=3 de payares de 2005 }}</ref> == Demografía == {| class="wikitable floatright" style="margin-left: 1em; width: 30em; font-size: 90%;" !colspan="4"|'''Sheffield Comparada'''<ref>{{Cita web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/2C-A.asp |títulu=South Yorkshire (Met County) |autor=United Kingdom Census 2001 |editorial=statistics.gov.uk |añu=2001 |fechaaccesu=11 de xunetu de 2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110628204433/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/2C-A.asp |fechaarchivu=2011-06-28 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadAreaSearch.do?a=7&c=&i=1001&m=0&enc=1&areaSearchText=sheffield&areaSearchType=13&extendedList=true&searchAreas=Search|títulu=Sheffield (Local Authority) |autor=United Kingdom Census 2001 |editorial=neighbourhood.statistics.gov.uk |añu=2001 |fechaaccesu=11 de xunetu de 2007}}</ref> |- !Censu del 2001 || Sheffield || South Yorkshire || Inglaterra |- |Población||513&nbsp;234||1&nbsp;266&nbsp;338||49&nbsp;138&nbsp;831 |- |Estranxeros||6,4&nbsp;%||8,9&nbsp;%||9,2&nbsp;% |- |Blancos||91&nbsp;%||95&nbsp;%||91&nbsp;% |- |Asiáticos||4,6&nbsp;%||2,6&nbsp;%||4,6&nbsp;% |- |Negros||1,8&nbsp;%||0,9&nbsp;%||2,3&nbsp;% |- |Cristianos||69&nbsp;%||75&nbsp;%||72&nbsp;% |- |Musulmanes||4,6&nbsp;%||2,5&nbsp;%||3,1&nbsp;% |- |Hindús||0,3&nbsp;%||0,2&nbsp;%||1,1&nbsp;% |- |Ensin relixón||17,9&nbsp;%||14&nbsp;%||15&nbsp;% |- |Sobre 75 años||8,0&nbsp;%||7,6&nbsp;%||7,5&nbsp;% |- |Paraos||4,2&nbsp;%||4,1&nbsp;%||3,3&nbsp;% |} Nel [[Censu de población|censu]] realizáu nel Reinu Xuníu mientres [[2001]], la composición étnica de la población de Sheffield foi 91,2&nbsp;% blancos, 4,6&nbsp;% d'Asia, 1,8&nbsp;% negros, y el 1,6&nbsp;% mistu. La población de Sheffield tamién tien una gran presencia de persones provenientes de [[Polonia]], [[Somalia]], [[Eslovaquia]], [[Yeme]] y d'[[Albania]]. En términos de [[relixón]], 68,6% de la población son cristianos y el 4,6&nbsp;% musulmanes. Otres relixones representen menos del 1&nbsp;%. El númberu de les persones ensin una relixón ta sobre'l permediu nacional en 17,9&nbsp;%, con 7,8&nbsp;% que nun indicó la so relixón.<ref name="censu 2001">{{Cita web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/00cg.asp |títulu=Sheffield |fechaaccesu=21 d'avientu de 2005 |publicación=Census 2001 |editorial=Office for National Statistics |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060216082116/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/00cg.asp |fechaarchivu=2006-02-16 }}</ref> Les resultancies maritales señalaron una población soltera (enxamás casada) de 139&nbsp;603 persones, 197&nbsp;754 casaes una o más vegaes, 40&nbsp;329 persones divorciaes o separaes y d'últimes 37&nbsp;579 enviudados.<ref name="censu 2001" /> El grupu quinario más grande ye'l grupu de 20 a 24 años d'edá (9,4&nbsp;%), principalmente por cuenta de la gran población universitaria, sobre los 45&nbsp;000 habitantes.<ref>{{Cita web |url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/ssdataset.asp?vlnk=9585&Pos=&ColRank=1&Rank=128 |títulu=Mid-2005 Population Estimates; Quinary age groups and sex for Primary Care Organisations (PCOs) for England; estimated resident population (esperimental). On boundaries as at 1 October 2006 |fechaaccesu=2 d'abril de 2007 |publicación=National Statistics |editorial=Office for National Statistics }}</ref> La población activa correspuende a 208&nbsp;251 persones, desemplegaos 15&nbsp;637.<ref name="censu 2001" /> === Crecedera poblacional === La población de Sheffield llegó al so nivel total máximu nel añu [[1951]], con un rexistru de 577&nbsp;050 habitantes, dende entós esperimentó un constante cayente. <center> {| {{tablaguapa}} style="clear:both;" !colspan="12"| Tabla de la Crecedera poblacional |- !Añu |1801 |1851 |1901 |1921 |1941 |1951 |1961 |1971 |1981 |1991 |2001 |- !Población |60&nbsp;095 |161&nbsp;475 |451&nbsp;195 |543&nbsp;336 |569&nbsp;884 |577&nbsp;050 |574&nbsp;915 |572&nbsp;794 |530&nbsp;844 |528&nbsp;708 |513&nbsp;234 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Fonte: Una visión de Gran Bretaña col tiempu''.<ref>{{Cita web |url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&o_id=10076882&c_id=10001043&add=N |títulu=Sheffield District: Total Population |fechaaccesu=4 d'avientu de 2005 |publicación=A Vision of Britain Through Time |editorial=Great Britain Historical GIS Project }}</ref> |} </center> == Deporte == [[Ficheru:Hillsborough Memorial.jpg|thumb|250px|Homenaxe nel estadiu n'honor a les víctimes de la [[traxedia de Hillsborough]].]] Sheffield tien un llargu heriedu deportivu. En 1857 un grupu de xugadores de [[críquet]] formó'l primer club oficial de [[fútbol]] el [[Sheffield F.C.]], y antes de 1860 había 15 clubes de fútbol en Sheffield. Anguaño hai namái dos clubes na Lliga de Fútbol Inglés los que xueguen na [[Football League Championship]]; [[Sheffield United]] y [[Sheffield Wednesday]], los que tamién se formaron a partir de clubes de críquet. El [[Sheffield F.C.]] y el [[Hallam F.C.]], esti postreru tamién se formó d'un club críquet, son los dos equipos más vieyos del mundu, amás, El Hallam F.C. inda xuega nel campu de fútbol más antiguo del mundu cerca del suburbiu de [[Crosspool]]. Los duelos deportivos ente'l Sheffield y el Hallam conociéronse col nome de ''Sheffield derby'', ente que los partíos ente'l United y el Wednesday denominar ''Steel City derby''. N'abril de [[1989]], la traxedia cutió cuando 96 fanáticos del [[Liverpool FC]] morrieron<ref name="the96">{{Cita web|url=http://www.liverpoolfc.tv/lfc_story/memorial/|fechaaccesu=17 d'abril de 2007|publicación=Liverpoolfc.tv|títulu=Hillsborough Memorial}}</ref> estrapaos nel [[Estadiu Hillsborough]].<ref name="hillsborough">{{Cita web | url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/15/newsid_2491000/2491195.stm | títulu=On This Day - 15th April 1989: Soccer fans crushed at Hillsborough | publicación=BBC News | fechaaccesu=12 de setiembre de 2006 }}</ref> Sheffield tamién tien llazos cercanos col [[snooker]], por cuenta de qu'en el Teatru Crisol de la ciudá realiza'l [[Campeonatu del Mundu de Snooker]]. L'Abiertu Inglés de [[Squash]] ye realizáu equí cada añu. El tornéu International Open Bowls efectuar nel Ponds Forge,<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/bowls/6112106.stm Report on International Open bowls 2006]</ref> un centru deportivu internacional. La ciudá tamién cunta colos equipos; Sheffield Eagles ([[Rugby League]]), Sheffield Tigers RUFC ([[Rugbi]]), Sheffield Sharks ([[baloncestu]]), Sheffield Steelers ([[ḥoquei sobre xelu]]) y l'equipu Sheffield Tigers de [[Motociclismu|Speedway]]. Sheffield ye llar pal campeón del Superbike de 2004, [[James Toseland]] y l'escalador [[Joe Simpson]]. L'[[Atleta|ex-atleta]] [[Sebastian Coe]] creció na ciudá y empezó la so carrera como miembru de los Hallamshire Harrier. El capitán del equipu inglés de Criquet, Michael Vaughan tamién vivió na ciudá. El varies vegaes campeón de la copa del mundu de descensu en mountain bike, Steve Peat, ye tamién de Sheffield, siendo nomáu Doctor Honoris Causa pola Universidá de Sheffield Hallam en reconocencia a la so carrera deportiva. Munches de les instalaciones deportives de Sheffield fueron construyíes pa los [[Xuegos Universitarios]], de los cualos la ciudá foi sede en 1991. Estes instalaciones inclúin l'Estadiu Atléticu Internacional Don Valley, que ye l'estadiu d'atletismu más grande del Reinu Xuníu, con una capacidá de 25&nbsp;000 persones,<ref>{{Cita web |url=http://www.donvalleystadium.co.uk/content.php?nPageID=1 |títulu=Main page of Don Valley Stadium |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071012235358/http://www.donvalleystadium.co.uk/content.php?nPageID=1 |fechaarchivu=2007-10-12 }}</ref> el Hallam FM Arena y el Ponds Forge complexu internacional de [[bucéu]] y [[natación]], onde'l [[Medaya|medayista]] [[Olimpiaes|olímpicu]] Leon Taylor entrena. Tamién hai instalaciones pa [[esguilada]], [[golf]] y [[bowling]]. Per otra parte, nel añu [[2003]] inauguróse [[IceSheffield]] un sable de patinaxe de xelu. La Aldea d'Esquí de Sheffield (Sheffield Ski Village) ye'l [[resort]] d'esquí artificial más grande d'Europa.<ref name="SCCFACTS" /> Sheffield foi la primer ciudá nacional de deporte del Reinu Xuníu y anguaño ye la casa pal Institutu Inglés de Deporte (''English Institute of Sport''). == Cultura == El 7,2% de la población activa de Sheffield ta emplegada nes industries creatives, bien percima de la media nacional de 4%.<ref name="SCCFACTS" /> [[Open Up Sheffield]] ye un eventu añal realizáu mientres los dos primeros fines de selmana de mayu onde los [[Artes visuales y diseñu|artistes visuales]] locales y los trabayadores d'artesanía fino conviden al públicu a los sos estudios y a otros llugares. === Música === [[Ficheru:National Centre for Popular Music.jpg|thumb|200px|Centru Nacional pa música popular.]] Sheffield foi'l llar de conocíos grupos y músicos, con una cantidá de conxuntos escepcionalmente grande de música [[Synth pop]] y [[Música electrónica|electrónica]]. Estes inclúin: [[The Human League]], [[Heaven 17]], [[Thompson Twins]], [[Wavestar]] y otros más inclinaos a la [[música industrial]] como [[Cabaré Voltaire (banda)|Cabaré Voltaire]] y Clock DVA. Esta tradición electrónica siguió en parte con ayuda de la [[compañía discográfica]] [[Warp Records]] que foi la pilastra central de dellos grupos como [[Yorkshire Bleeps and Bass]] a empiezos de los [[años 1990]]. [[Moloko]], unos de les principales esponentes de la [[Intelligent dance music]], tamién fueron formaos en Sheffield. Nesta ciudá tamién taba'l [[Gatecrasher One]], una de les más populares [[discoteca|discoteques]] nel norte d'Inglaterra, y que foi baltada en 2007 tres los daños estructurales que sufrió por causa d'una [[quema]] el 18 de xunu d'esi mesmu añu. Sheffield tamién vio la nacencia de [[Pulp (banda)|Pulp]], [[Ishabella Hudson]], [[Def Leppard]], [[Joe Cocker]], [[The Longpigs]] y los improvisadores [[Derek Bailey]] y [[Tony Oxley]]. Los ganadores del [[Mercury Prize]] en 1998, [[Gómez]] tamién tán coneutaos cola ciudá, dalgunos de los miembros fundadores estudiaron n'Universidá Hallam de Sheffield. Ye tamién el llugar de residencia del productor y compositor [[Eliot Kennedy]], que trabayó con artistes como [[Bryan Adams]], [[Spice Girls]], [[S Club 7]], [[5ive|Five]], [[Delta Goodrem]] y [[Lovers Electric]]. La banda [[Arctic Monkeys]] ye especialmente notable pol so gran usu d'un [[entonación|acentu]] característicu de Sheffield nos sos cantares. Procedentes del barriu [[High Green]], les sos lletres son de cutiu escrites nun dialeutu de Yorkshire y contienen referencies a los llugares como Rotherham, Hunter's Bar, Hillsborough y Shiregreen. Son una de les varies bandes [[indie rock|indie]] que remanecieron de la ciudá como parte del movimientu [[New Yorkshire]]. Al igual que la banda [[Arctic Monkeys]], tamién provién de Sheffield [[Bring Me The Horizon]], otra banda de gran reconocencia a nivel mundial perteneciente al xéneru [[metalcore]]. Esti par de bandes son l'arguyu de la comunidá de Sheffield polos sos grandes llogros. Dientro de la escena de BMTH atópase While She Sleeps, banda de hardcore. Los llazos de la ciudá cola música fueron reconocíos nel añu [[1999]], cuando'l [[Centru Nacional pa la Música Popular]], un [[muséu]] dedicáu a la tema de la [[música popular]], foi inauguráu. Nun foi tan acertáu como s'esperaba, sicasí más palantre evolucionó y convirtióse nun llugar aptu pa la música en vivu. === Educación === [[Ficheru:University of sheffield.JPG|thumb|left|200px|Universidá de Sheffield.]] Sheffield tien dos universidaes, la [[Universidá de Sheffield]] y la Universidá Hallam de Sheffield. Dambes axunten a unos 45.000 estudiantes a la ciudá cada añu, incluyendo munchos d'Estremu Oriente. Como resultáu de la so gran población estudiantil, Sheffield tien munchos [[chigre|chigres]], [[cafés]], clubes y tiendes según viviendes d'estudiantes p'agospialos. Sheffield tien otros dos institutos d'[[educación cimera]]. Sheffield College foi creáu orixinalmente de la fusión de seis colexos en redol a la ciudá, amenorgar a cuatro centros principales, estos son: * Castle College allugáu nel centru de la ciudá. * Hillsborough College que sustituyó al Loxley College y al Parson Cross College en [[Stannington]]. * Crystal Peaks nes contornes. * Norton College qu'inclúi'l Peaks Centre. Cada unu que funciona como componentes semi-autónomos del Sheffield College. En [[2004]] abrió les sos puertes la otra institución d'educación cimera, el [[Longley Park Sesta Form College]], alministráu pola [[Local Education Authority]] (Autoridá Local Educativa). Hai tamién 141 [[Educación primaria|escueles primaries]] y 23 [[Educación secundaria|escueles secundaries]]. == Ver tamién == * [[Historia de Sheffield]] * [[Traxedia de Hillsborough]] * [[Baxu Valle de Don]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commons|Sheffield}} * [https://web.archive.org/web/20080509094503/http://www.sheffieldscene2.co.uk/home.html Sheffield Scene] (n'inglés) {{Tradubot|Sheffield}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Sheffield| ]] [[Categoría:Wikipedia:Artículos con plantía Otros usos a páxines que nun esisten]] 2t0olknf4y4mfge9xy720j6xti6ejtb 0 99927 4527348 4425243 2026-09-11T16:16:34Z ~2026-49268-22 153380 4527348 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''Šiauliai''' ({{audiu|Siauliai.ogg|[ʃɛʊ̯ˈlʲɛɪ̯ˑ]}}, en [[Idioma samogitiano|samogitiano]]: ''Šiaulē'', [[Idioma alemán|alemán]]: ''Schaulen'', [[idioma polacu|polacu]]: ''Szawle'', [[idioma rusu|rusu]]: ''Шавли'', ''Шяуляй'' (modernu)) ye la cuarta ciudá más grande de [[Lituania]], con una población de 98.140 habitantes. Ye la capital del condáu de Šiauliai. Extraoficialmente, la ciudá ye la capital de Lituania del Norte. Ye atendida pol [[Aeropuertu Internacional de Šiauliai]]. == Etimoloxía == Šiauliai ye mentáu por dellos nomes en distintos idiomes: samogitiano: ''Šiaulē'', ''Saule'' letón (históricu) y ''Sauli'' (modernu), alemán (obsoleto): ''Schaulen'', polacu: ''Szawle'', rusu: ''Шавли'' (''Shavli'' - históricu) y ''Шяуляй'' (''Shyaulyai'' - modernu), el yiddish: ''שאַוול'' (''Shavel''). == Historia == [[Ficheru:Ayuntamiento de Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 01.JPG|thumb|Conceyu de Šiauliai.]] [[Ficheru:Catedral de Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 01.JPG|miniaturadeimagen|[[Catedral de Siauliai]].]] [[Ficheru:Catedral de Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 04.JPG|miniaturadeimagen|Interior de la catedral.]] La ciudá mentar por primer vegada en fontes escrites nes cróniques ''Soule Livonian Orde'', que describen la batalla del Sol. Polo tanto anguaño considérase que la fecha fundacional de la ciudá ye'l 22 de setiembre de 1236, la mesma fecha en que la batalla tuvo llugar, non bien lloñe de Šiauliai. Los sos entamos fueron como un puestu de defensa contra les incursiones de les tribus ''Teutonic'' y ''Livonian''. Dempués de la batalla de ''Grunwald'' en 1410, detuviéronse les redaes y Šiauliai empezó a desenvolvese como una colonia agrícola. En 1445 construyóse una ilesia de madera, que se sustituyó en 1634 cola ilesia de lladriyu que puede trate anguaño nel centru de la ciudá. A Šiauliai concediéronse-y derechos de ciudá Magdeburg en 1589. Nel sieglu XVI convertir nel centru alministrativu de la zona. Sicasí, nos sieglos XVII y XVIII la ciudá foi afarada por diluvios y epidemies de peste bubónica. El creitu pa la ciudá de la renacencia va a Tyzenhaus Antoni (1733-1785) que dempués d'una violenta revuelta de los llabradores de Coronar propiedaes nel norte de Lituania (llamáu en polacu: Powstanie Szawelskie, 1769), empezó'l radical económica y reformes urbanes . Él decidió reconstruyir la ciudá d'alcuerdu a les idees del clasicismu: a primeres cases fueron construyíes al azar nuna forma radial, pero Tyzenhaus decidió construyir la ciudá en forma ordenada rectangular. Šiauliai creció hasta convertise nuna ciudá desenvuelta, con dellos destacaos edificios de lladriyu. En 1791 Estanislao II Poniatowski, rei del polacu lituanu Comunidá, confirmó una vegada más que la ciudá de Šiauliai derechos y concedió-y l'escudu de brazu. Descríbese un osu, símbolu de Samogitia, el güeyu de la Providencia, y un toru coloráu, símbolu de Poniatowski familia. El modernu escudu d'armes yera'l modelu d'esta versión. Dempués de les particiones de Polonia, Šiauliai llogró un nuevu escudu d'armes. La ciudá creció y convirtióse nun importante educatives y centru cultural. Amás, la infraestructura ta desenvolviéndose rápido: en 1836-1858 una carretera que coneuta Riga y Tilsit foi construyíu, en 1871 un ferrocarril que coneuta con Liepāja Romny foi construyíu. Šiauliai, ta nuna encruciada d'importantes rutes comerciales, empezó a desenvolvese como una ciudá industrial. Yá en 1897 yera la tercer ciudá más grande de Lituania con población d'alredor de 16000. La demografía camudó tamién, al igual qu'en 1909 56,4% de los habitantes yeren xudíos. Šiauliai yera conocíu pola so industria del cueru. Chaim Frenkel propiedá de la mayor fábrica de cueru nel Imperiu Rusu. Durante la Primer Guerra Mundial, alredor del 65% de los edificios amburáronse y el centru de la ciudá foi destruyida. Dempués de la guerra, Lituania perdió la so capital Vilnius a Polonia y la importancia de Šiauliai ciudá creció. Antes de Klaipeda axuntar a Lituania, la ciudá ocupó'l segundu llugar dempués de Kaunas pol tamañu de la población. En 1929 el centru de la ciudá foi reconstruyida. Modernos servicios públicos tamién s'incluyeron: cais taben allumaes, había tresporte públicu, llinies de teléfonu y telégrafu, rede de suministru d'agua y alcantarelláu. Los primeros años fueron independencia difícil porque industrial ciudá perdió los sos mercaos en Rusia. Ye necesariu atopar nuevos veceros na Europa occidental. En 1932 un ferrocarril a Klaipeda foi construyíu y conectáu a la ciudá los mercaos occidentales. En 1938 la ciudá produz aproximao'l 85% de Lituania del cueru, el 60% de calzáu, el 75% de fibra de llinu, el 35% de carambelos. Cultura tamién florió como munches nueves publicaciones periódiques imprimiéronse, nueves escueles y les universidaes abiertes, una biblioteca, teatru, muséu, escuela normal y abriéronse. En 1939, una cuarta parte de la población de la ciudá yera xudía (fonte). Nazis alemanes entraron Šiauliai el xueves, 26 de xunu de 1941. Según unu de los sobrevivientes xudíos de Siauliai, Nesse Godin, alredor de 1000 persones fueron asesinaos a balazos nos montes cercanos durante les primeres selmanes d'ocupación dempués de ser obligaos a cavar les sos propies tumbes. Hai dos árees nes ghetto Šiauliai, unu nel suburbiu Kaukas, y unu en Traku (vease Šiauliai guetos). Durante la Segunda Guerra Mundial, la población xudía amenorgar de 8000 a 500. Alredor del 80% de los edificios fueron destruyíos. == Xeografía == [[Ficheru:Lago Talsa, Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 06.JPG|miniaturadeimagen|Llagu Talsa, Siauliai.]] Ta asitiada na parte oriental del pandu norte, Musa, y el Ríu Dubysa. Ta a 210 km de [[Vilnius]], de [[Kaunas]] a 142 km de [[Kláipeda]] 161 km de [[Riga]] a 128 quilómetros (80 milles) y de [[Kaliningráu]] a 250 km (155 milles). L'área total de la ciudá ye de 81,13 km², de les árees verdes 18,87 km², agua - 12,78 km². El suelu urbanu del perímetru esterior de los alministrativos ye de 70,317 km. Altitú: a nivel d'agua del llagu - 129,8 m sobre'l nivel del mar, el nivel del llagu Talsos - 103,0 m nel centru de la ciudá - 128,4 m, Salduvės Hill - 149,7 m percima'l nivel del mar. === Agua === [[Ficheru:Torre de agua, Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 01.JPG|miniaturadeimagen|Torre d'agua en Siauliai.]] L'área total d'agua ye de 1.280 ha, el 15,7% nes zones urbanes. ==== Llagos ==== * Rekyva, 1179hai * Talsa, 56,2hai * Ginkūnai, 16,6hai ==== Ríos ==== * Külpe * Rude * Vijolė * Šveiė * Simsa * Tilžė * Šventupis == Clima == La temperatura medio en xineru; -7 ° C (19 ° F) en xunetu; 18 ° C (64 ° F). La cantidá de precipitación nun añu - 538,5 mm (21,2 pulgaes). En 1942 la ciudá rexistró la temperatura medio más baxa de toa [[Lituania]](3,6 ° C). == Demografía == En 1795 había 3.700 persones en Siauliai, y en 1897 (población 16.128) foi la segunda ciudá más poblada en [[Lituania]] dempués de [[Kaunas]]. En 1909 el 56,4% de la población yera xudía. La población xudía en Šiauliai foi aumentando de manera constante dende mediaos de la década de 1900, cuando munchos Xudíos rexuntáronse ellí dempués de la guerra. Un xudíu llamáu Shauli Bar-On animó a los Xudíos d'[[Europa]] a dir a [[Lituania]] porque vio un enorme potencial pal ésitu. En 1923 la población en Šiauliai yera de les más grandes dempués en [[Kaunas]] y [[Kláipeda]]. Nel territoriu ocupáu de la zona de 24 km² (9 milles cuadraes) caltener en cuartu llugar na ciudá de [[Kaunas]], [[Kláipeda]] y [[Panevezys]]. == Economía == A partir del sieglu 19, Šiauliai convertir nun centru industrial. Durante la dómina del [[Imperiu rusu]], la ciudá tenía la fábrica de cueru más grande de tol imperiu, propiedá de [[Jaime Frenkel]]. Šiauliai contribuyó a alredor del 85% de tola producción de cueru en [[Lituania]], el 60% de la industria del calzáu, el 75% de la industria de la fibra de llinu, y el 35% de la industria de los dulces. Durante los años soviéticos, la ciudá produció la electrónica, la inxeniería mecánica, procesamientu de la madera, industria de la construcción. La mayor parte de les empreses industriales concentrar nes zones urbanes. Acordies con datos de 2005, la ciudá tien: * Manufactureras y de servicios les empreses - 3195 * Empreses comerciales - 781 * Centros comerciales - 30, incluyendo l'Acrópolis, inauguráu 03 2009 * Saules Miestas, abrió 03 2007 * Bruklinas, abiertu 11 2007 * Tilžė, abiertu 02 2008 * Sable abrió 11 2007 == Atraiciones turístiques == [[Ficheru:Colina de las Cruces, Lituania, 2012-08-09, DD 28.JPG|thumb|Llomba de les Cruces.]] Quiciabes una de les atraiciones turístiques más importantes de Šiauliai ye la famosa llomba de les cruces. Hai un arcu na interseición de les cais Vilniaus y Vasario. La lleenda diz que, si pienses nun deséu y pases per debaxo del arcu, el to deséu fadrá realidá, pero, si se te escaez y vuelves caminar per debaxo del arcu, el to deséu va esmorecer nel aire. El Palaciu de Zubov, asitiáu na Avenida Ausros 50, foi construyíu nel sieglu XVII. L'esterior caltúvose ensin cambeos dende 1875. Anguaño'l palaciu alluga la Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá de Šiauliai. === Parques === El parque de la ciudá del sieglu XIX tenía forma rectangular regular, y la edá a la fin taba cerca del estilu de los diseños llibres Ingleses. Los ciudadanos por una pequeña cuota déxase-yos caminar nel parque. En 1931, el Parque y el Caleyón de la castaña foi donada oficialmente al conceyu de la ciudá de Šiauliai. Šiauliai tien 16 parques, con una superficie de 1.177 hectárees. Didždvario, provincies y parques Rėkyvos sumir a los valores culturales del Rexistru. == Tresporte == Šiauliai siempres foi una importante interseición. El famosu SAULES tuvo llugar cerca d'una ruta comercial dende [[Riga]] a [[Bubiai]] y [[Tauragė]]. En 1836-1858 l'autopista [[Riga]]-[[Sovetsk]] foi construyida cerca d'ella. Cerca de 1912 apaecieron per primer vegada los coches nes cais de ciudá. Les carreteres que pasen por Šiauliai: * A9 / E272 Šiauliai - Panevėžys (79 milles) * A11 / E272 Siauliai - Palanga (147 km) * A12 / E77 Riga - Siauliai - Sovetsk (186 km). * A18 Bypass occidental. En 2006 había 297 km de carreteres, de los cualos 32% tienen superficie de grava. La cai más llarga ye la de Tilžės con 9,72 km y la cai Vilnius de 5,67 km con 1,28 km d'él que ye un bulevar piatonal. En 1871 el ferrocarril Liepāja-Romny foi construyíu. En 1916 Tilžė-line, y en 1931 construyéronse ferrocarriles Šiauliai-Klaipėda. La ciudá cunta con una estación de ferrocarril. En 1930, una pista d'aterrizaxe desenvolvióse. Foi ampliada en 1961. Durante'l periodu soviéticu convertir nuna base VVS grande. Anguaño sírvese a la ([[OTAN]]) como base militar, y el llar del aeropuertu internacional de Šiauliai. La primer empresa de tresporte de pasaxeros na ciudá de Siauliai foi fundada en 1940. Foi autotrestas, que tenía 29 autobuses. En 1944 en llugar de autotresto entamóse la firma del motor. En 1947 les primeres máquines de Šiauliai yeren taxis. Y entós, la ciudá en crecedera, aumentu del númberu de pasaxeros y yá en 1955 fundó la ciudá d'autobús y taksomotorų autuūkis Šiauliai. En 2006, una estación d'autobuses moderna col centru comercial. Tien la ciudá 27 rutes de la ciudá, el númberu máximu ye 29. === Aeropuertu de Šiauliai === A 7 km al sur de la ciudá de Šiauliai y con dos pistes paraleles de 3500 metros de llargor, l'actual aeropuertu civil de Šiauliai foi una de les mayores bases aérees soviétiques na zona. Nél tuvieron basaes, hasta empiezos de los 90 y de manera simultánea, una ala d'aviones cisterna y d'alerta temprano con aviones [[Miasíshchev M-4]] que sofitaba a una ala d'aviones combati y a una ala de bombarderos estratéxicos, dambes tamién basaes na mesma base aérea. La base disponía d'un polvorín de bombes atómiques pa ser llanzaes dende los aviones. Nesti enllaz puede vese, yá fora d'usu, un depósitu soviéticu de bombes atómiques del aeropuertu de Šiauliai.[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dc/19970917Zokniai.jpg]. Na actualidá l'aeropuertu tien un usu mistu militar y civil. La parte militar recibe'l nome de Base Aérea de Ðiauliai y la civil ye l'aeropuertu civil de Šiauliai. Les dos partes atopar a cada unu de los llaos de les pistes de despegue respeutivamente, al estilu del aeropuertu de Gando en Canaries o Zaventem/Melsbroek en Bruxeles. Nun tien servicios regulares de pasaxeros, anque ye usáu pola aviación privada. L'aeropuertu civil ye demasiáu pequeñu pa ser usáu poles compañíes de carga o como aeropuertu de tránsitu. Tamién ye la única base aérea de la perpequeña [[Fuercia Aérea Lituana]], que nun dispón d'aviones de combate. La Fuercia Aérea Lituana namái tien 9 aviones de tresporte llixeru, 7 aviones d'entrenamientu y 9 helicópteros utilitarios. Parte d'ésti material ye antiguu y d'orixe soviéticu, que na actualidá ta anovándose progresivamente con material occidental. === Destacamentu aereu de la OTAN === L'aeropuertu de Šiauliai, yera hasta 2014 la única presencia aérea de la OTAN nos trés repúbliques báltiques. Al aceptar a los países bálticos como miembros de la OTAN, la OTAN comprometióse ante Rusia a nun establecer bases militares y armes nucleares en suelu bálticu. Sicasí, na actualidá les repúbliques báltiques nun tienen capacidá económica y humana pa disponer d'aviones de combate propios pa defendese. Ante la imposibilidá d'establecer bases permanentes y la inmminente necesidá de protexer l'espaciu aereu de los países bálticos, en febreru del 2004 la OTAN decidió establecer, de manera provisonal, un destacamentu aereu rotatoriu que tien de durar hasta la compra d'aviones de combate per caúnu de los países bálticos. En Šiauliai rota cada trés meses un país de la OTAN con un destacamentu de cuatro aviones de combate. {{cita web |url = https://www.elpais.com/articulo/espana/Defensa/esplegara/caces/F-18/Lituania/protexer/paises/balticos/elpepunac/20050609elpepinac_24/Tes |títulu = Anque nun principiu pensóse n'unviar F-18}}, {{Enllaz rotu|1=l'Exércitu d'Aire tuvo en Šiauliai en 2006 con aviones Mirage F1 |2=http://actualidad.terra.es/internacional/articulo/lituania-_caces_espanoles_permanecen_alerta_1066176.htm |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} Nesti enllaz puede vese una semeya d'un Mirage F1 español de l'Ala 14, armáu con misiles aire-aire Sidewinder, volando sobre la pista de Šiauliai[//upload.wikimedia.org/wikipedia/lt/1/18/20061026MirageZokniai.jpg]. La misión del destacamentu de la OTAN ye de policía del espaciu aereu de les tres repúbliques báltiques frente a les agresiones esternes o'l terrorismu aereu. En xineru de 2016, tocó-y el vez de nuevu a l'Ala 14 del Exércitu del Aire, que volvió a Šiauliai. Esta vegada, colos Mirage F1 dados yá de baxa, allegó colos nuevos Eurofighters. Por cuenta del so costu, na actualidá'l destacamentu de Šiauliai llevanta abondo polémica per parte de dellos países de la OTAN. Estos países pretenden que les tres repúbliques báltiques merquen y xestionen conjuntamente un pequeñu puñáu d'aviones de combate de segunda mano, colos qu'asegurase la so propia seguridá y asina poder cerrar el destacamentu rotatoriu. Otros países ven nel destacamentu rotatoriu de Šiauliai la plasmación más concreta de la solidaridá ente países de l'Alianza y quieren caltenelo de toes toes. L'espaciu aereu de les repúbliques báltiques foi violáu na seronda del 2005 por un avión de combate rusu, cuando-y tocaba'l vez en Šiauliai a los F-16 norteamericanos, orixinarios de la base aérea de Spangdahlem (Alemaña). El fechu de que los aviones de la OTAN nun desapegaron a interceptar al avión rusu, llevantó na prensa lituana grandes duldes sobre la solidaridá y fiabilidá de la proteición ufiertada a los países bálticos per parte de los países de la OTAN. Un destacamentu aereu similar rota faciendo misiones de policía aérea n'[[Eslovenia]], que tampoco tien aviones de combate. De resultes de la crisis d'Ucraína en 2014, la OTAN decidió abrir otru destacamentu rotatoriu de policía aérea en [[Amari]] ([[Estonia]]). == Deporte == Dende 1924 el fútbol xugar en Šiauliai. Pal añu 1936 había 14 equipos de fútbol de la ciudá. Más tarde otros deportes empezaron a ser xugaos profesionalmente: [[baloncestu]], [[balonmano]], [[rugbi]], [[ḥoquei]], [[atletismu]], [[ciclismu]], [[boxéu]] y otros deportes. El 25 de xunetu de 2007, en preparación pal campeonatu d'[[Europa]] de baloncestu, el Šiauliai Arena foi abiertu al públicu. == Ciudaes hermaniaes == * {{Bandera|Ucraína}} [[Khmelnytsky]], [[Ucraína]] * {{Bandera|Polonia}} [[Czestochowa]], [[Polonia]] * {{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Omaha (Nebraska)|Omaha]], [[Nebraska]], [[Estaos Xuníos]] * {{Bandera|Bielorrusia}} [[Baranovichi]], [[Bielorrusia]] * {{Bandera|Dinamarca}} [[Fredericia]], [[Dinamarca]] * {{Bandera|Letonia}} [[Jelgava]], [[Letonia]] * {{Bandera|Rusia}} [[Kaliningráu]], [[Rusia]] * {{Bandera|Suecia}} [[Kristianstad]], [[Suecia]] * {{Bandera|Estonia}} [[Pärnu]], [[Estonia]] * {{Bandera|Países Baxos}} [[Etten-Leur]], [[Países Baxos]] * {{Bandera|Alemaña}} [[Plauen]], [[Alemaña]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{Tradubot|Šiauliai}} {{ORDENAR:Siauliai}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes de Lituania]] 1y28a42ruey0igfoissjoypmu3nz5uc 0 99949 4527300 4208738 2026-09-11T15:44:35Z ~2026-49268-22 153380 4527300 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} [[Ficheru:Västerås-karta.png|thumb|250px|Planu de la ciudá de Västerås]] [[Ficheru:ABB Arena Syd.jpg|thumb|250px|[[Bandy]], ABB Arena Syd]] '''Västerås''' ({{AFI|/vɛstər'oːs/ tr.: vesterós}}) ye una ciudá asitiada na comuña de Västerås, en [[Suecia]] central, a unos 100 quilómetros al oeste d'[[Estocolmu]], na provincia de [[Västmanland]]. Ye la capital de la [[Provincia de Västmanland]], y del [[obispáu]] y la comuña de Västerås. La ciudá tien aproximao 138&nbsp;700 habitantes ([[2011]]) y ye la quinta ciudá en población de Suecia.<ref>[http://www.vasteras.se/omvasteras/statistikochfakta/statistikafteramne/Sidor/befolkning.aspx Estadístiques nel sitiu oficial de Västerås] (fonte: [[Oficina Central d'Estadístiques|Oficina Central d'Estadístiques sueca]], 31-12-2011)</ref> La ciudá atópase arredolada por vastos montes de coníferes al norte, este y oeste, dexando al sur el [[llagu Mälar]] col qu'hai conexón marítima hasta'l [[mar Bálticu]]. L'altitú na ciudá asitiar ente 40-60&nbsp;m sobre'l nivel del mar con un máximu de 65&nbsp;m. El paisaxe ye de roca primaria bien planu y bien sedáu nel que s'alternen campos, montes y llagos. Coles mesmes dientro del área metropolitana atópase'l [[ríu Svartån]] que desagua nel llagu [[Mälaren]] onde s'atopen tres árees portuaries: al suroeste, el puertu Industrial y comercial destináu al tresporte marítimu; y al sur y suroeste dos puertos que conformen l'área recreativa más grande d'Escandinavia destinada a esta actividá. La forma de la ciudá ye concéntrica y ye travesada d'este a oeste pela autovía Y-18 (Estocolmo-Gotemburgu) dexar una curtia distancia ente los suburbios y el centru. La rede de carril bici ye bien estensa contabilizándose casi 300&nbsp;km. Tán compuestos principalmente de carriles separaos de la vía automovilística a lo llargo de lo cual los usuarios percorrer pueden llargues distancies d'un estremu a otru. Identifíquense 8 parques o zones verdes afitaes asitiaes na ciudá como son el Xardín Botánicu, el Djäknebergets, La Fonte Master; Rudbeck Park; Parque de la Ciudá (parque de la Ciudá en Västerås central); Tessinparken; Utanbyparken (Un pequeñu parque con plantíos perennes); y el Vasa Park. Al oeste de la ciudá atopa l'aeropuertu de Västerås utilizáu principalmente pola compañía de baxu costu [[Ryanair]].<ref>[http://www.ryanair.com/es/vuelos-a-estolcolmo-vasteras/ Vuelos a Västerås nel sitiu web de Ryanair]</ref> == Historia == Ye una de les ciudaes más antigües de [[Suecia]] y del norte d'[[Europa]]. El so nome provién de ''Västra Aros'' (lliteralmente, «desaguada del oeste»), que se refier a la parte occidental del [[estuariu]] del [[Svartån]] («El ríu Negru» en suecu). La rexón tuvo poblada dende la [[era viquinga]]. Nel [[sieglu XI]] yera yá la segunda ciudá más grande de [[Suecia]], llegando a tener un [[arzobispáu]] nel [[sieglu XII]]. Darréu construyéronse una [[catedral]] y un [[monesteriu]]. Mientres el reináu de [[Gustavo I de Suecia|Gustavo Vasa]] amplióse'l castiellu de Västerås por que sirviera de sede d'una fuerte guarnición militar. Mientres la so dómina, la ciudá foi tamién residencia real y llugar de deliberación del parllamentu suecu (''[[Riksdag]]''). El primer [[escudu d'armes]] de la ciudá data de fines del [[sieglu XIII]]. == Actualidá == Västerås ye conocida como una ciudá industrial, pero tamién nel comerciu minorista y la loxística. La ciudá quier estremase como Västerås - Mälarstaden, que significa "la ciudá de Västerås, xunto al llagu Mälaren," col fin d'atraer a los turistes y nuevos habitantes, según a los estudiantes a la universidá local, la Universidá Mälardalen (aproximao 16&nbsp;000 estudiantes matriculaos en Västerås y nel cercanu Eskilstuna). Västerås tien el puertu comercial y recreativo a veres del llagu más grande d'Escandinavia nel llagu Mälaren. La ciudá tien un rascacielos cordialmente moteyáu ''Skrapan'' (El raspador), que tien el chigre de cócteles más altu allugáu de [[Suecia]], llamáu ''Sky Bar'' nel pisu 24 del edificiu. Västerås alluga "Power Big Meet", un eventu añal onde los propietarios de coches de gran potencia americana pueden quedar. == Clima == Acordies cola clasificación del clima de Köppen, Västerås esperimenta un [[clima continental]] húmedu, con iviernos fríos y branos templaos. Los branos suelen tener nubes y escamplaes, pero con un riesgu d'agües repentines. Les temperatures diurnes en xunetu na so mayoría ronden los 22&nbsp;°C, pero dacuando pueden entepasar de 25&nbsp;°C y n'ocasiones inclusive 30&nbsp;°C. Los iviernos son fríos, con una cubierta de nieve que polo xeneral dura dellos meses. Dellos iviernos pueden ser leves con crisis enllargaes ensin nieve nel suelu. El clima difier enforma si les mases d'aire tán llegando dende l'[[océanu Atlánticu]] o del [[Eurasia|continente euroasiático]]. Nel primer casu, podría esperase temperatures cimeres a 5&nbsp;°C. Nel segundu casu, la temperatura nun puede alzase percima de -15&nbsp;°C nel centru del día. El Llagu Mälaren polo xeneral conxelar dende xineru hasta finales de marzu. La llectura de la temperatura oficial más alta de 36,0&nbsp;°C rexistró'l 9 de xunetu de 1966. La temperatura más baxo de -36,5&nbsp;°C rexistró'l 24 de xineru 1875. <div style="width:85%;"> {{clima|Xin mean C = -3.8|Feb mean C = -3.8|Mar mean C = -0.2|Abr mean C = 4.7|May mean C = 11.1|Xun mean C = 15.9|Xnt mean C = 17.1|Ago mean C = 15.8|Set mean C = 11.4|Och mean C = 7.0|Pay mean C = 1.5|Avi mean C = -2.2|Xin precipitation mm = 40.0|Feb precipitation mm = 29.2|Mar precipitation mm = 32.3|Abr precipitation mm = 34.9|May precipitation mm = 39.6|Xun precipitation mm = 54.4|Xnt precipitation mm = 75.3|Ago precipitation mm = 71.5|Set precipitation mm = 67.4|Och precipitation mm = 56.5|Pay precipitation mm = 56.5|Avi precipitation mm = 44.7|location = Västerås (1961–1990)|date = June 2013|metric first = Y|single line = Y|source 1=|Dato=xunetu 2013}} </div> == Economía == === Industria === En 1891 la Casa de la turbina, una pequeña presa hidroeléctrica foi construyida en Svartån nel centru de Västerås. Esto o fixo ANIMA ASEA, un gran fabricante d'equipos d'enerxía llétrica, pa concentrar les sos operaciones en Västerås. Dempués de la fusión en 1998 cola compañía d'enerxía nuclear Brown, Boveri & Cie, ASEA convertir en ABB. Como resultancia, Västerås foi'l llugar de la so sede. Dende tomar de posesión de negociu nuclear de Westinghouse ABB ye propiedá de Westinghouse Electric. Atópase principalmente nel Complexu Mimer nel centru de la ciudá. Les instalaciones de producción tán en [[Finnslätten]] y [[Saltängen]]. Westinghouse [[Suecia]] produz combustible nuclear y ufierta servicios nucleares pal reactor d'agua en ebullición. A partir de 2014, Westinghouse [[Suecia]] poseiade 1000 emplegaos. La planta apurrió combustible a [[Ucraína]] dende l'añu 2005. El 11 d'abril de 2014, dempués de l'anexón rusa de [[Crimea]], el contratu con Energoatom pa la Planta d'Enerxía Nuclear d'[[Ucraína]] del Sur estender hasta'l 2020. Otres industries principales inclúin el tresporte como los [[Bombardier]] con dellos centros de distribución, caldereros Outokumpu Copper y de TI. {{Panorama|Västeras.jpg|1000px|<center>Panorama de Västerås dende'l llagu Mälaren}} === Almacén al per menor y el comerciu === Una de les razones históriques que fixeron de Västerås una ciudá ye'l so allugamientu col ríu y el llagu Mälaren Svartån. La ciudá sigue siendo unu de los principales centros loxísticos en [[Suecia]]. Västerås ye'l llugar de nacencia de la multinacional minorista de ropa [[H&M]]. La so primer tienda abrir nel centru de la ciudá en 1947. == Personaxes famosos == * [[Ann Hallenberg]], mezzosopranu clásica. * [[Axenstar]], banda de power metal. * [[Bobo Stenson]], pianista de jazz. * [[Dagmar Lange]], autor sol seudónimu de María Lang. * [[Embee]], [[Disc Jockey|DJ]] y productor de hip hop. * [[Esbjörn Svensson]] pianista de jazz. * [[Fredrik Johansson]], músicu. * [[Sebastian Fronda|Fronda]], raperu. * [[Gary Sundgren]], xugador de fútbol. * [[Joachim Laukkanen]], comediante suecu. * [[Jonny Rödlund]], xugador de fútbol. * [[Lars Wallin]], diseñador de moda. * [[Lars Ekborg]], cómicu. * [[Linda Rosing]], cantante, políticu, modelu. * [[Loreen (cantante)|Loreen]], cantante y ganadora del Festival d'Eurovisión 2012 en Bakú, Azerbaixán. * [[Magnus Lindgren]], músicu de jazz. * [[Mai Zetterling]], actriz y direutora de cine. * [[Maria Bonnevie]], actriz. * [[María Montazami]], personalidá de la televisión. * [[Markus Oscarsson]], medayista d'oru olímpico en canotaje 2004. * [[Mattias Andréasson]], cantante y miembru de Y.M.D. * [[Mikael Backlund]], xugador de ḥoquei sobre xelu. * [[Pandora (cantante)|Pandora]], cantante. * [[Patrik Berglund]], xugador de ḥoquei sobre xelu. * [[Patrik Isaksson]], nadador. * [[Pontus Kåmark]], xugador de fútbol. * [[Promoe]], raperu miembru de Looptroop. * [[Pugh Rogefeldt]], músicu. * [[Stefan Pettersson]], xugador de fútbol. * [[Tomas Tranströmer]], poeta. * [[Tommy Salo]], xugador de ḥoquei sobre xelu. * [[Åsa Svensson]], xugador de tenis. == Tresporte == * La estación central de Västerås. * [[Aeropuertu d'Estocolmu-Västerås]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces llocalidá}} {{Tradubot|Västerås}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes de Suecia]] 9wtc72f0drqffm6ty6r82ld4jxpyz85 0 100384 4527294 4519232 2026-09-11T15:42:33Z ~2026-49268-22 153380 4527294 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma |nome = Araméu |nativu = ארמית / ''Arāmît'', ܐܪܡܝܐ / ''Ārāmāyâ'' |familia madre = Llingües afroasiátiques |países={{bandera|Azerbaixán}} [[Azerbaixán]]<br />{{bandera|Irán}} [[Irán]]<br />{{bandera|Iraq}} [[Iraq]]<br />{{bandera|Israel}} [[Israel]]<br />{{bandera|Xeorxa}} [[Xeorxa]]<br />{{bandera|El Líbanu}} [[El Líbanu]]<br />{{bandera|Rusia}} [[Rusia]]<br />{{bandera|Siria}} [[Siria]]<br />{{bandera|Palestina}} [[Estáu de Palestina|Palestina]]<br />{{bandera|Turquía}} [[Turquía]] |zona= [[Oriente Mediu]], [[Asia Central]], [[Europa]], [[América del Norte]] y [[Australia]] |falantes= 445&nbsp;000 |familia= [[Llingües afroasiátiques|Afroasiática]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Llingües semítiques|Semítica]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[llingües semítiques noroccidentales|Semítica Noroc.]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Araméu''' |oficial= Nengún país |iso2 = |iso3 = |sil = AMW}} L''''araméu'''<ref>{{DALLA|araméu|4348}}</ref> (del [[idioma hebréu|hebréu]] {{hebréu|אֲרַמִּי}} ''aramí'', «de la tierra d'[[Aram (rexón bíblica)|Aram]] ([[Siria]])») ye una caña de les [[llingües semítiques]] con una historia de siquier 3000&nbsp;años, polo que podría falase puramente de llingües aramees. L'araméu antiguu foi l'[[idioma]] orixinal de grandes seiciones de dellos llibros de la [[Biblia]], como'l [[Llibru de Daniel]] y el [[Llibru de Esdras]], según l'idioma principal del [[Talmud]], el [[Sefer hai-Bahir|Bahir]] y el [[Zohar]]. Anque hai pruebes de que se falara na Xudea del sieglu&nbsp;I,<ref>{{cita web |autor=Camilo Ezagui Menashe |títulu=L'araméu y l'hebréu |url=http://www.el-antisemitismo.com/elarameoyelhebreo.htm |fechaaccesu=19 d'abril de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140419131124/http://www.el-antisemitismo.com/elarameoyelhebreo.htm |fechaarchivu=2014-04-19 }}</ref> ye inda güei la principal llingua de delles pequeñes comunidaes non&nbsp;arabófonas d'[[Oriente Mediu]]. El grupu araméu pertenez a la familia de les [[llingües semítiques]], que de la mesma formen parte de la [[llingües afroasiátiques|macrofamilia afroasiática]], como'l [[idioma árabe|árabe]], y al grupu de [[llingües semítiques noroccidentales]] qu'inclúi a les [[llingües cananees]]. L'[[Idioma hebréu|hebréu]] ye una llingua semítica. == Aspeutos históricos, sociales y culturales == === Distribución xeográfica === Mientres el [[sieglu XII e.C.|sieglu XII&nbsp;e.&nbsp;C.]], los [[pueblu araméu|arameos]] ―primitivos falantes d'esti idioma― empezaron a establecese nun territoriu que correspuende a los actuales [[Siria]], [[Iraq]] y l'este de [[Turquía]]. Dende ellí espandiéronse a un territoriu más ampliu, que diba dende la mariña oriental del [[Mediterraneu]] hasta la vera oriental del [[Tigris]]. La llingua común más falada anguaño n'[[Oriente Mediu]] ye'l [[idioma árabe|árabe]], pero l'araméu entá tien importancia como llingua llitúrxica y lliteraria ente los [[pueblu xudíu|xudíos]], [[mandeísmo|mandeos]] y ente dellos cristianos. Adicionalmente, la turbulencia vivida mientres los últimos dos&nbsp;sieglos nesta rexón, esvalixó a falantes d'araméu per tol mundu. === Variedaes del araméu === En cierto, l'araméu nun ye un únicu idioma homoxéneu, sinón un grupu d'idiomes bien estremaos anque rellacionaos. Les variedaes modernes son fragmentaciones resultantes de la llarga historia del araméu (reflexada na so amplia lliteratura y nel so usu per parte de comunidaes distintes, que formen comunidaes separaes de distintes relixones). La diversidá de les llingües aramees ye tal qu'esisten variedaes inintelixibles ente sigo, en cuantes qu'otres tienen ciertu grau d'[[intelixibilidá mutua]]. Dalgunes inclusive son conocíes por un nome distintu, como'l [[siríacu]], un dialeutu del araméu faláu por comunidaes cristianes del este. Los dialeutos arameos clasifíquense tanto histórica como xeográficamente. Por periodos históricos estremar ente les llingües aramees modernes, conocíes tamién como '''[[neoaraméu]]''', les que s'atopen acutaes al usu lliterariu y aquelles que tán [[llingües muertes|estinguíes]]. Con ciertes esceiciones, esta lóxica estremar ente les categoríes '''antiguu''', '''mediu''' y '''modernu'''. Tocantes a los dialeutos modernos, la distinción ye xeográfica, polo que los dialeutos modernos clasificar n'araméu oriental y araméu occidental, que la so llende puede delinearse aproximao a entrambos llaos del ríu [[Éufrates]], o llixeramente al oeste del mesmu. Un esquema tradicional del araméu contemporaneu ye'l siguiente: * Neoaraméu oriental ** Neoaraméu noriental ** Turoyo * Neoaraméu occidental === Sistema d'escritura === El primer sistema utilizáu pa escribir l'araméu taba basáu nel [[alfabetu feniciu]]. Darréu, l'araméu desenvolvió'l so estilu distintivu d'escritura, que foi adoptáu polos [[israelita|israelites]] y otros habitantes de [[Canaán]] pa les sos propies llingües, polo qu'anguaño ye meyor conocíu como [[alfabetu hebréu]]. Este ye'l sistema d'escritura emplegáu nel araméu bíblicu. Esisten tamién otros sistemes d'escritura pal araméu, unu desenvueltu poles comunidaes cristianes, una forma cursiva conocida como [[alfabetu siríacu]], y otru, un cambéu del [[alfabetu araméu]] conocida como [[alfabetu mandeo]]. Amás d'estos sistemes d'escritura, dellos derivaos del alfabetu araméu usáronse al traviés de la historia por grupos particulares, como l'[[alfabetu nabateo]] en [[Petra]] y l'[[alfabetu palmireño]] en [[Palmira]]. En tiempos modernos, el [[turoyo]] foi escritu n'ocasiones con un [[alfabetu llatín]] afechu. == Historia == {|id="toc" style="margin-right:10px; float: right" ||<timeline> ImageSize = width:400 height:700 PlotArea = right:20 top:20 left:50 bottom:50 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical order:reverse Period = from:-1200 till:2005 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:200 start:-1200 PlotData = width:15 color:red bar:test from:-1200 till:200 # Araméu antiguu PlotData = width:15 color:orange bar:test from:200 till:1200 # Araméu mediu PlotData = width:15 color:yellow bar:test from:1200 till:2005 # Araméu modernu PlotData = bar:test at:-1200 mark:(line,white) at:-1200 shift:(10,0) text:Sieglu XII e.C. Los arameos asítiense n'Aram bar:test at:-1000 mark:(line,white) at:-1000 shift:(10,0) text:Sieglu X e.C. Araméu escritu bar:test at:-740 mark:(line,white) at:-740 shift:(10,0) text:740 e.C. L'araméu ye llingua oficial n'Asiria bar:test at:-500 mark:(line,white) at:-500 shift:(10,0) text:c.500 e.C. Darío I decreta l'araméu como oficial bar:test at:-425 mark:(line,white) at:-425 shift:(10,0) text:Sieglu V e.C. Componse'l ''Papiru d'Elefantina'' bar:test at:-330 mark:(line,white) at:-331 shift:(10,0) text:331 e.C. Ascendencia griega bar:test at:-246 mark:(line,white) at:-246 shift:(10,0) text:247 e.C. L'araméu ye oficial nel Imperiu arsácida bar:test at:-169 mark:(line,white) at:-169 shift:(10,5) text:170 e.C. Probable composición del ''Llibru de Daniel'' bar:test at:-141 mark:(line,white) at:-141 shift:(10,0) text:142 e.C. L'araméu ye oficial na Xudea asmonea bar:test at:-49 mark:(line,white) at:-40 shift:(10,0) text:Sieglu I e.C. L'araméu fálase'n Palmira, Petra y Osroene bar:test at:45 mark:(line,white) at:45 shift:(10,0) text:Sieglu I El ''Nuevu Testamentu'' rexistra partes n'araméu bar:test at:135 mark:(line,white) at:135 shift:(10,4) text:135 L'araméu de Galilea vuélvese dominante bar:test at:172 mark:(line,white) at:172 shift:(10,1) text:172 Produzse'l ''Diatesarón'' de Tacianu bar:test at:200 mark:(line,white) at:200 shift:(10,-3) text:Sieglu III componse'l targum bar:test at:224 mark:(line,white) at:224 shift:(10,-8) text:224 Remanez el mandéu clásicu bar:test at:306 mark:(line,white) at:306 shift:(10,-1) text:306 Nacencia d'Efrén de Siria, edá dorada de Siria bar:test at:431 mark:(line,white) at:431 shift:(10,0) text:431 Cisma nestorianu bar:test at:435 mark:(line,white) at:435 shift:(10,-9) text:435 Produzse la Biblia siria peshita bar:test at:637 mark:(line,white) at:637 shift:(10,0) text:637 Conquista árabe bar:test at:700 mark:(line,white) at:700 shift:(10,0) text:700 Complétase'l Talmud bar:test at:1258 mark:(line,black) at:1258 shift:(10,0) text:1258 Los mongoles escalen Bagdag bar:test at:1290 mark:(line,black) at:1290 shift:(10,-5) text:Sieglu XIII Asoléyase'l Zohar n'España bar:test at:1650 mark:(line,black) at:1650 shift:(10,0) text:Sieglu XVII Floria la escuela d'Alqosh bar:test at:1836 mark:(line,black) at:1836 shift:(10,0) text:1836 Imprímese por primer vegada en neoaraméu asiriu bar:test at:1915 mark:(line,black) at:1915 shift:(10,4) text:1915 Persecución en Turquía bar:test at:1951 mark:(line,black) at:1951 shift:(10,2) text:1951 Los xudíos arameos treslládense a Israel bar:test at:1998 mark:(line,black) at:1998 shift:(10,0) text:1998 Muerren los postreros falantes nativos de Mlahso y Bijil </timeline> |} De siguío una historia comprehensiva del araméu. Esta estrémase en trés grandes periodos: * [[#Araméu antiguu|Araméu antiguu]] ([[1100 e.C.|1100&nbsp;e.&nbsp;C.]]-{{DC|200}}), qu'inclúi: ** L'[[araméu bíblicu]] de la [[Biblia hebrea]]. ** L'[[Xesús|araméu de Xesucristu]]. * [[#Araméu mediu|Araméu mediu]] (200-1200), qu'inclúi: ** El [[siríacu]] lliterariu. ** L'araméu de los [[Talmud|Talmudes]], ''[[Tárgum]]im'' y ''[[Midrásh]]im''. * [[#Araméu modernu|Araméu modernu]] (1200 hasta l'actualidá), qu'inclúi: ** Delles formes vernácules modernes. Esta clasificación ta basada na usada por Klaus Beyer [[#Referencies|*]]. === Araméu antiguu === Esti periodu inclúi l'araméu faláu polos arameos dende'l so orixe hasta que se consolida como [[llingua franca]] de la rexón. L'araméu antiguu abarca más de trece siglos d'historia de la llingua. Esti ampliu espaciu de tiempu foi escoyíu de manera que cubre tolos dialeutos que s'atopen anguaño estinguíos. El puntu más importante na historia del araméu antiguu dase alredor de [[500 e.C.|500&nbsp;e.&nbsp;C.]], cuando se tresforma n'araméu imperial. Los distintos dialeutos del araméu de la rexón tomen relevancia cuando'l [[Idioma griegu|griegu]] reemplaza al araméu como la llingua del poder na rexón. ==== Araméu antiguu tempranu ==== Entiende l'araméu dende'l so orixe. Foi l'[[idioma]] faláu nes ciudaes estáu de [[Damascu]], [[Hamath]] y [[Árpád]]. Esiste gran cantidá d'inscripciones que evidencian l'usu más tempranu del [[llinguaxe]], que data del [[sieglu X e.C.|sieglu X&nbsp;e.&nbsp;C.]] Estes inscripciones son principalmente documentos [[diplomacia|diplomáticos]] ente les ciudaes estáu aramees. La escritura del araméu nesti periodu paez tar basada nel [[alfabetu feniciu]], y esiste unicidá nel [[llinguaxe]] escritu. El dominiu del [[Asiria|Imperiu Asiriu]] por [[Tiglatpileser III]] na rexón de Aram a mediaos del [[sieglu VIII e.C.|sieglu VIII&nbsp;e.&nbsp;C.]] traxo al establecimientu del araméu como ''llingua franca'' del [[Creciente Fértil]]. ==== Araméu antiguu tardíu ==== Cuando l'araméu espandir mientres el [[sieglu VIII e.C.|sieglu VIII&nbsp;e.&nbsp;C.]], perdió la so homoxeneidá, y distintos dialeutos empezaron a remanecer en [[Mesopotamia]], [[Babilonia (ciudá)|Babilonia]], el [[Oriente Mediu|Llevante]] y [[Exiptu]], siendo los más estendíos los influyíos pol [[acadiu]] en Babilonia. D'esta forma describir nel [[2 Reis|Segundu llibru de Reyes]],<ref>[http://legacy.biblegateway.com/passage/?search=2Reis18%3A26;&version=RVR1960; «2 Reis 18:26 (Reina-Valera 1960).»] Bible Gateway. Consultáu'l 14 de payares de 2015.</ref> nel que funcionarios d'[[Ezequíes]], [[monarca|rei]] de [[Xudea]], pretenden axustar colos [[embaxador]]es asirios n'araméu, de tal manera que'l pueblu nun entienda. Alredor de [[600 e.C.|600&nbsp;e.&nbsp;C.]] Adón, un rei cananéu, escribe al [[faraón]] exipciu n'araméu. El [[Caldeos|caldéu]] utilizóse como llingua común de la dinastía [[caldea]] de Babilonia, y usóse pa describir el [[araméu bíblicu]], que depués foi escritu nun estilu más tardíu. Esti dialeutu nun tien de confundir se col Neo-Araméu Caldéu. ==== Araméu imperial ==== Alredor del añu [[500 e.C.|500&nbsp;e.&nbsp;C.]], [[Darío I]] estableció l'araméu como llingua oficial na metá occidental del [[Imperiu persa]] [[aqueménida]]. El dialeutu llocal del araméu oriental yá yera utilizáu naquel tiempu polos burócrates de Babilonia, polo que l'edictu de Darío asitió al araméu sobre una base sólida. El nuevu araméu imperial foi grandemente estandarizado, la so ortografía basábase más nos sos raigaños históricos que na pronunciación de cualquier dialeutu faláu, en cuantes que la influencia del [[idioma persa|persa]] dio-y una nueva claridá, flexibilidá y robustez. L'araméu imperial ye tamién conocíu como '''araméu oficial''' o '''araméu bíblicu'''. Mientres sieglos dempués de la cayida del [[Imperiu aqueménida]] en [[331 e.C.|331&nbsp;e.&nbsp;C.]] ante [[Alexandru Magnu]], l'araméu imperial, como fuera establecíu por Darío, permaneció como llinguaxe dominante de la rexón. El términu '''araméu aqueménida''' emplegar pa describir l'araméu imperial que s'utilizaba mientres l'Imperiu aqueménida. Esti periodu del araméu considérase xeneralmente dende la proclamación de Darío&nbsp;I alredor del [[500 e.C.|500&nbsp;e.&nbsp;C.]] hasta aproximao un sieglu dempués de la cayida del imperiu en [[331 e.C.|331&nbsp;e.&nbsp;C.]] Munchos de los documentos qu'atestigüen esta forma d'araméu provienen d'[[Exiptu]], particularmente d'[[Elefantina]], y el meyor conocíu de toos ye ''Pallabres de Ahiqar'', un llibru d'aforismos instructivos bien similares al llibru de [[Proverbios]] (de la Biblia hebrea). La uniformidá del araméu aqueménida ye tal que la mayoría de les vegaes ye difícil determinar n'ónde foi escritu un fragmentu particular del llinguaxe. Solo un exame cuidadosu del testu revela dalguna pallabra forana emprestada d'una llingua llocal. En 2008 publicóse un grupu de trenta documentos arameos, datables nel [[sieglu IV e.C.|sieglu IV&nbsp;e.&nbsp;C.]], que fueron topaos en [[Bactriana]]. La importancia del afayu deber a la escasez de material n'araméu aqueménida fora d'Exiptu y de la Biblia.<ref>{{Cita web |url=http://www.khalili.org/2_nour/2_PUBLIC_bactria.htm |títulu=Publicación de testos de Bactriana. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070118020925/http://www.khalili.org/2_nour/2_PUBLIC_bactria.htm |fechaarchivu=2007-01-18 }}</ref> ==== Araméu postaqueménida ==== [[Ficheru:Alexander Aramaic coin.jpg|thumbnail|left|200px|Moneda d'[[Alexandru Magnu]] con una inscripción n'araméu.]] La unidá de la llingua y lliteratura aramees nun foi destruyida darréu pola conquista d'Alexandru Magno. L'araméu sobrevivió de forma bien similar al que decretó Darío I nel [[sieglu V e.C.|sieglu V&nbsp;e.&nbsp;C.]], hasta entamos del {{DC|sieglu II}} Los [[Imperiu seléucida|seléucidas]] impunxeron el [[idioma griegu]] como oficial na alministración de Siria y Mesopotamia dende l'empiezu del so dominiu, polo qu'esti sustituyó al araméu como idioma común de la rexón yá a partir del sieglu&nbsp;III. Sicasí, l'araméu siguió floriando en [[Xudea]], al traviés del desiertu de Siria, y estendióse a [[Arabia]] y [[Imperiu Parto|Partia]] como una declaración d'independencia antiheelenística. Dientro d'esta categoría atopa'l '''araméu asmoneo''', oficial en Xudea ente 142 y [[37 e.C.|37&nbsp;e.&nbsp;C.]], que tuvo influencia nel araméu de los testos de [[Qumrán]] y foi'l principal llinguaxe de testos teolóxicos non bíblicos de la comunidá [[Eseniu|esenia]]. El ''[[Tárgum]]'', traducción de la Biblia hebrea al araméu, foi realizáu nesti araméu. El asmoneo tamién apaez en cites nel [[Mishná]] y el [[Tosefta]]. La so escritura ye distinta del araméu aqueménida, una y bones la ortografía fai un énfasis na pronunciación más qu'en formes etimolóxiques. [[Ficheru:Targum.jpg|thumbnail|300px|right| ''Targum'', traducción al araméu de la [[Tanaj|Biblia hebrea]], del sieglu&nbsp;XI.]] El ''tárgum'' de Babilonia ye l'últimu dialeutu postaqueménida atopáu nel ''Tárgum Ónquelos'' y el ''Targum Jonatan'', los ''tárgum'' oficiales. El ''tárgum'' asmoneo orixinal llegó a Babilonia ente los sieglos II y III y foi modificáu d'alcuerdu al dialeutu babilónicu contemporaneu pa crear el llinguaxe estándar de los ''targum''. Esta combinación formó la base de la lliteratura [[pueblu xudíu|xudía]] de Babilonia nos sieglos siguientes. El ''targum'' de [[Galilea]] ye similar al de Babilonia nel fechu de que se formó de la combinación del asmoneo lliterariu col dialeutu de Galilea, alredor del sieglu&nbsp;II. Sicasí, nun se-y axudica autoridá, y la evidencia documental amuesa que'l testu foi correxíu en tantu y en cuanto precisóse ameyoralo. A partir del sieglu&nbsp;XI, cuando'l ''targum'' de Babilonia volvióse normativu, la versión de Galilea viose influyida notablemente por él. El '''araméu babiloniu documental''' ye un dialeutu utilizáu dende'l sieglu&nbsp;III. Ye'l dialeutu de los documentos privaos de Babilonia, y a partir del sieglu&nbsp;XII, de tolos documentos privaos xudíos n'araméu. Basar nel asmoneo con bien pocos cambeos, de xuru porque munchos de los documentos nesti dialeutu yeren documentos llegales, polo que'l llinguaxe tenía de ser común a los xudíos polo xeneral, y el asmoneo yera entós daquella el vieyu estándar. El '''araméu [[nabateo]]''' yera'l llinguaxe del reinu árabe de [[Petra]], qu'ente [[200 e.C.|200&nbsp;e.&nbsp;C.]] y {{DC|106}} tomaba la ribera oriental del [[ríu Xordán|Xordán]], la península de [[Sinaí]] y el norte d'[[Arabia]]. Los nabateos preferíen l'araméu al árabe probablemente poles sos actividaes comerciales en caravanes. El dialeutu taba basáu nel aqueménida con daqué d'influencia del árabe, modificando la ''l'' por ''n'' y utilizando ciertos estranxerismos. Esisten inscripciones nabateas de principios del reinu, pero la mayoría daten de los primeros cuatro sieglos de la nuesa era. El llinguaxe escribir con calteres cursivos precursores del [[alfabetu árabe]] modernu. L'usu de estranxerismos amontar hasta que nel sieglu&nbsp;IV el nabateo fundir col árabe. El '''araméu palmireano''' ye'l dialeutu faláu na ciudá de [[Palmira]], nel desiertu de Siria, dende [[44 e.C.|44&nbsp;e.&nbsp;C.]] hasta [[274 e.C.|274&nbsp;e.&nbsp;C.]] Escribir con calteres arrondaos, que más tarde dieron pasu al [[alfabetu siríacu]]. De forma similar al nabateo, tuvo influencies del árabe, anque en menor midida. El '''araméu arsácida''' foi'l llinguaxe oficial del [[Imperiu Parto]] ente [[247 e.C.|247&nbsp;e.&nbsp;C.]] y [[224 e.C.|224&nbsp;e.&nbsp;C.]] Foi'l que siguió la tradición del araméu aqueménida oficializáu por Darío, anque col correr del tiempu sufrió les influencies del araméu faláu, el [[idioma xeorxanu|xeorxanu]] y el [[Idioma persa|persa]]. Depués de la conquista de los partos pol [[Imperiu sasánida]], el arsácida exerció considerable inflúi sobre'l nuevu idioma oficial. ==== Araméu antiguu oriental tardíu ==== Tolos dialeutos mentaos nel subtítulu anterior yeren descendientes del Araméu Imperial. Ello sicasí, los diversos dialeutos rexonales del araméu antiguu tardíu convivieron con aquellos, munches vegaes como llingües falaes. La evidencia d'estos dialeutos conozse namái al traviés de la so influencia en pallabres y nomes sobre un dialeutu más estándar. Sicasí, estos dialeutos falaos convertir en llinguaxes escritos nel [[sieglu II e.C.|sieglu II&nbsp;e.&nbsp;C.]] y reflexen una corriente de dialeutos del araméu que nun yeren dependientes del Imperial y amuesen una clara división ente les rexones de Mesopotamia, Babilonia nel oriente, y Xudea y Siria nel occidente. Nel oriente, los dialeutos palmireano y arsácida entemecer colos llinguaxes rexonales, creando un amiestu ente'l dialeutu imperial y el rexonal. Darréu, el arsácida convertir en [[Idioma mandeo|mandeo]], el llinguaxe ritual del [[mandeísmo]]. Nel reinu de Osroene, centráu en [[Edesa]] y fundáu en [[132 e.C.|132&nbsp;e.&nbsp;C.]], el dialeutu rexonal convertir nel idioma oficial, el Siriu antiguu. El '''araméu mesopotámicu oriental''' florió nel llau este del [[Tigris]], con evidencia en [[Hatra]], [[Assur]] y Tur Abdin. [[Taciano]], l'autor del "Diatesaron", yera orixinariu d'Asiria y posiblemente escribió'l so trabayu en Mesopotamio Oriental y non en siriu antiguu o griegu. En Babilonia, el dialeutu rexonal utilizáu pola comunidá xudía yera'l '''babiloniu antiguu xudíu''', que viose cada vez más influyíu pol araméu bíblicu y el targúmico babiloniu. ==== Araméu antiguu occidental tardíu ==== Los dialeutos rexonales occidentales del araméu siguieron un cursu similar a los del oriente, anque son bastante distintos del araméu imperial y de los dialeutos orientales. L'araméu llegó a coesistir colos dialeutos cananeos, moviendo eventualmente el feniciu nel sieglu&nbsp;I&nbsp;e.&nbsp;C. y al hebréu nel sieglu&nbsp;IV&nbsp;d.&nbsp;C. La forma meyor atestiguada d'araméu antiguu occidental tardíu ye la utilizada pola comunidá xudía. Esta forma conozse como '''palestín xudíu antiguu''', siendo la so forma más antigua'l '''xordanu oriental antiguu''', que probablemente provieno de la rexón de [[Cesarea de Filipo]]. Este ye'l dialeutu en que s'atopa escritu'l más antiguu manuscritu d'[[Enoc]] ([[170 e.C.|170&nbsp;e.&nbsp;C.]]). La siguiente fase distintiva del idioma conozse como '''xudaicu antiguu''' escontra'l sieglu&nbsp;II. Esti llinguaxe puede atopase en delles inscripciones y cartes personales, cites calteníes del [[Talmud]] y recibos de [[Qumrán]]. La primer edición de «La Guerra de los Xudíos» de [[Flavio Josefo]] escribir en xudaicu antiguu. El xordanu oriental antiguu siguió emplegándose escontra'l sieglu&nbsp;I por comunidaes paganes qu'habitaben al este del [[ríu Xordán]], y conozse tamién esti dialeutu como '''palestín paganu antiguu'''. Escribir con una lletra cursiva similar a la del siriu antiguu. Esiste la posibilidá de que surdiera un dialeutu '''palestín cristianu antiguu''' a partir del paganu, que puede tar rellacionáu con un enclín al araméu occidental atopada nos evanxelios sirios antiguos (vease [[Peshita]]). ==== Dialeutos falaos nel tiempu de Xesús ==== Nes vecindaes d'[[Tierra Santa|Israel]] ―amás de los dialeutos hebreos de Khumrán y de la Mishná (estensamente atestaos nos [[manuscritos del Mar Muertu]])―, nel tiempu de [[Xesús]] falábense siete dialeutos del araméu occidental. Yeren probablemente distintos anque mutuamente intelixibles. [[Ficheru:Langues sémitiques-es.svg|thumb|280px|Dialeutos arameos ente les llingües semítiques de l'antigüedá.]] El '''xudeo antiguu''' yera'l dialeutu dominante de [[Xerusalén]] y [[Xudea]]. Na rexón d'[[Ein Gedi]] falábase'l dialeutu '''xudeo suroriental'''. [[Samaria (rexón)|Samaria]] tenía'l so propiu dialeutu distintivu, el '''araméu samaritanu''' nel que les consonantes ''[[ה|he]]'', ''[[ח|jet]]'' y ''[[ע|ayin]]'' pronunciábense toes como ''[[álef]]''. El '''araméu galiléu''', el dialeutu de la rexón natal de Xesús, ye conocíu namái per mediu d'unos cuantos [[topónimu|topónimos]], les influencies del galiléu targúmico, dalguna [[lliteratura rabínica]] y unes cuantes cartes privaes. Probablemente caracterizábase por que los diptongos nunca se simplificaben a vocales sencielles. Al este del Xordán falaben dellos dialeutos de '''xordanu oriental'''. Na rexón de [[Damascu]] y los montes d'[[Antilíbano]] falábase'l '''araméu damascenu''', deducíu a partir del araméu occidental modernu. Finalmente, al norte en [[Alepo]], falábase'l dialeutu occidental '''araméu orontés'''. Amás del hebréu y l'araméu, el griegu usar nos centros urbanos, anque los papeles exactos d'estos llinguaxes falaos son inda motivu d'alderique. Suxerse que l'hebréu yera un llinguaxe local, l'araméu un llinguaxe internacional del Oriente Mediu, y el griegu'l llinguaxe alministrativu del [[Imperiu romanu]]. Los trés llinguaxes influyéronse mutuamente, cuantimás l'hebréu y l'araméu, dándose la incorporación de pallabres hebrees nel araméu xudíu (sobremanera pallabres relixoses). Inversamente, vocablos arameos ingresaron al hebréu. Otramiente, la versión griega del [[Nuevu Testamentu]] caltién de cutiu [[semitismu|semitismos]] non griegos, incluyendo treslliteraciones de pallabres semítiques: * Dalgunes d'orixe hebréu: la orde de Xesús ''Ephphatha'', εφφαθα, una forma del imperativu ''hippataj'', הִפָּתַח, «¡Sía abiertu!»<ref>[http://legacy.biblegateway.com/passage/?search=Marcos7%3A34;&version=RVR1960; «Marcos 7:34 (Reina-Valera 1960).»] Bible Gateway. Consultáu'l 15 de payares de 2015.</ref> * Otres d'orixe araméu: la pallabra ''Talitha'', Ταλιθα, que puede representar el sustantivu ''Ţalyĕthā'', טַלְיְתָא, «adolescente»<ref>[http://legacy.biblegateway.com/passage/?search=Marcos5%3A41;&version=RVR1960; «Marcos 5:41 (Reina-Valera 1960).» Bible Gateway. Consultáu'l 15 de payares de 2015.</ref> * Y otres que pueden ser tanto hebrees como aramees, como ''Rabbounei'' Ραββουνει que puede ser ''Ribboni'', רִבּוֹנִי, «el mio maestru» en dambos idiomes<ref>[http://legacy.biblegateway.com/passage/?search=Juan20%3A16;&version=RVR1960; «Juan 20:16 (Reina-Valera 1960).»] Bible Gateway. Consultáu'l 15 de payares de 2015.</ref> La evidencia suxer un ambiente llingüístico complexu, y ye necesariu ser cuidadosu cuando s'analicen datos. En 2004, la producción de la película ''[[The Passion of the Christ]]'' fixo usu profuso de diálogos n'araméu, especialmente reconstruyíu por [[William Fulco]]. A pesar de los esfuercios, falantes d'araméu calificaron al idioma utilizáu como forzáu y pocu familiar. Amás l'araméu usáu na película ye araméu siríacu del sieglu&nbsp;VII y VIII y non araméu palestín como l'emplegáu en Xudea nel sieglu&nbsp;I. === Araméu mediu === [[Ficheru:Syriac Sertâ book script.jpg|thumbnail|left|250px|Llibru del sieglu&nbsp;XI escritu n'alfabetu siríacu.]] Considerar al sieglu&nbsp;III como la llende cronolóxica ente l'araméu antiguu y l'araméu mediu, yá que mientres esti sieglu la naturaleza de dellos llinguaxes y dialeutos arameos empieza a camudar. Los descendientes del araméu imperial dexen d'esistir como llingües vives, y los llinguaxes rexonales del este y oeste empezaron a producir nueves lliteratures. A diferencia de munchos de los dialeutos del araméu antiguu, conozse abondo avera del vocabulariu y la gramática del araméu mediu. ==== Araméu oriental mediu ==== Solamente dos de les llingües aramees orientales siguieron esistiendo nesti periodu. Escontra'l norte de la rexón, el siríacu antiguu tresformar en '''siríacu mediu'''; ente que al sur, el xudíu babiloniu antiguu produció'l '''xudíu babiloniu mediu'''. Simultáneamente, el dialeutu post-aqueménida arsácida tresformar nel precursor de la nueva [[idioma mandeo|llingua mandea]]. ===== Siríacu mediu ===== [[Ficheru:Estrangela.jpg|thumbnail|200px|Manuscritu siríacu del sieglu&nbsp;IX. Homilía del Evanxeliu de Xuan por Juan Crisóstomo.]] {{AP|siríacu}} El siríacu mediu ye'l llinguaxe clásicu, llitúrxicu y lliterariu de la [[Ilesia católica siria]] actual. El so apoxéu asocedió ente los sieglos IV y VI, empezando cola traducción de la Biblia a esti idioma, la [[Peshita]] y la prosa y poesía d'[[Efrén de Siria]]. A diferencia del so predecesor, el siríacu mediu ye una llingua netamente cristiana, anque col tiempu tresformar na llingua d'aquellos que s'oponíen al dominiu del lideralgu bizantín de la ilesia n'Oriente. L'actividá misionera condució a la espansión del siríacu al traviés de [[Persia]], [[India]] y [[China]]. {{Multimedia |archivu=Aboun Dbashmayo - the Lord's Prayer in Syriac (ܐܒܘܢ ܕܒܫܡܝܐ).oga |títulu=Abun dbashmayo |descripción=El [[Padrenuesu]], ''Abun dbashmayo'', cantáu n'idioma [[siríacu]]. }} ===== Araméu xudíu babiloniu mediu ===== L'araméu xudíu babiloniu mediu utilizar por escritores xudíos en Babilonia ente los sieglos IV y XI. Ye identificáu más comúnmente como la llingua del [[Talmud]] babiloniu, completáu nel sieglu&nbsp;VII y la lliteratura postalmúdica, que son los productos lliterarios más importantes del xudaísmu babiloniu. Les fontes epigráficas más importantes d'esti dialeutu son los cientos de tazones máxicos arameos inscritos con calteres xudíos. ===== Mandeo ===== {{AP|idioma mandeo}} El mandeo ye un dialeutu hermanu del araméu xudíu babiloniu, anque ye tanto llingüística como culturalmente distintu. El [[mandeo clásicu]] ye la llingua en que se compunxo la lliteratura relixosa mandea. Carauterizar por una ortografía altamente fonética. ==== Araméu occidental mediu ==== Los dialeutos del araméu occidental antiguu siguieron col '''palestín xudíu mediu''', '''araméu samaritanu''' y '''palestín cristianu'''. D'estos trés, solo'l palestín xudíu mediu siguió como llinguaxe escritu. El '''xudíu mediu''', descendiente del xudíu antiguu, dexó de ser el dialeutu dominante y yera utilizáu namái nel sur de Xudea. De forma similar, el '''xordanu oriental mediu''' siguió como un dialeutu menor deriváu del xordanu oriental antiguu. ===== Araméu palestín xudíu mediu ===== En 135, dempués de la revuelta de [[Bar Cojva]], munchos líderes xudíos espulsaos de Xerusalén treslladar a Galilea. El dialeutu galiléu remaneció entós de la escuridá, y tresformóse nel estándar de los xudíos n'occidente. Esti dialeutu yera faláu non solamente en Galilea sinón tamién nes árees circundantes. Nesta llingua compúnxose'l Talmud de Xerusalén, completáu alredor del sieglu&nbsp;V, y los ''[[Midrásh]]'', una serie de comentarios y enseñances bíbliques. L'estándar modernu de la puntuación de les vocales nel [[hebréu bíblicu]] (sistema tiberiano del sieglu&nbsp;X) atópase bien probablemente basáu na pronunciación del dialeutu galiléu del palestín xudíu mediu. ===== Araméu samaritanu ===== El dialeutu araméu de la comunidá samaritana atópase atestiguáu per primer vegada por una tradición documental que puede datase hasta'l sieglu&nbsp;IV. La so pronunciación moderna basar na forma utilizada nel sieglu&nbsp;X. ===== Araméu cristianu palestín ===== La llingua de los cristianos occidentales falantes d'araméu s'evidencia dende'l sieglu&nbsp;VI, pero probablemente esistía dende'l sieglu&nbsp;IV. El llinguaxe en sí mesmu provién del palestín cristianu antiguu, pero les sos convenciones d'escritura atopábense basaes nel siriu mediu inicial y atopábase fuertemente influyíu pol griegu (El nome de Xesús, n'araméu ''Yeshu'', atópase escritu como ''Yesûs'' en palestín cristianu). === Araméu modernu (neoaraméu) === Anguaño dalguna de les llingües aramees ye falada por más de cuatrocientes mil persones, ente ellos xudíos, cristianos, musulmanes y mandeos qu'habiten n'árees remotes, calteniendo les sos tradiciones per mediu d'imprentes y últimamente per medios electrónicos. Les llingües aramees modernes atópense agora más separaes ente sí qu'en cualesquier otru momentu na historia, por cuenta de la inestabilidá política de los últimos doscientos años n'Oriente Mediu qu'afectó a los falantes d'araméu modernu, produciendo una diáspora mundial. Nel añu de [[1915]], los cristianos falantes d'araméu qu'habitaben nel este de [[Turquía]] fueron oxetu de persecuciones que marcaron el final del [[Imperiu otomanu]]. En [[1948]], l'acabante fundar [[Israel|Estáu d'Israel]] atraxo a la mayoría de los xudíos falantes d'araméu. Sicasí, esta migración causó que pequeños grupos de xudíos falantes de neoaraméu perdiérense lliteralmente dientro d'un mar de falantes d'hebréu modernu, lo que podría faer inminente la estinción de munchos dialeutos d'araméu xudíu. {{VT|Neoaraméu asiriu|Idioma siríacu}} ==== Araméu oriental modernu ==== L'araméu oriental modernu esisti como una gran variedá de dialeutos y llingües. Esiste una diferencia significativa ente l'araméu faláu por xudíos, cristianos y mandeos. Dos de les variedaes más importantes son el [[neoaraméu asiriu]] y el [[idioma mandeo|mandeo]]. Les llingües cristianes son munches vegaes llamaes '''Siríacu Modernu''', Siríacu Oriental Modernu o Neoaraméu Oriental (llamaes tamién ''Sureth'' o ''Suret'') y atópense fondamente influyíes pola llingua llitúrxica y lliteraria siriu mediu. Sicasí, estos dialeutos tamién tienen raigaños en numberosos dialeutos locales principalmente orales, y nun son descendientes direutos del siriu mediu. Los dialeutos d'esti grupu nun son mutuamente intelixibles. El '''siríacu occidental modernu''', tamién llamáu neoaraméu central ta xeneralmente representáu pol [[turoyo]], la llingua de [[Tur Abdin]]. Una llingua emparentada, el [[mlahso]] escastóse apocayá. Les llingües aramees xudíes modernes son anguaño falaes principalmente n'Israel, y la mayoría considerar en peligru d'estinción. Los dialeutos xudíos provenientes de les comunidaes qu'habitaron ente'l llagu Urmia y Mosul nun son intelixibles. En dellos llugares como Urmia, los cristianos y los xudíos falen dialeutos inintelixibles d'araméu oriental modernu nel mesmu llugar. N'otros como Mosul, los dialeutos de dambes relixones son similares y dexen conversación. Dellos mandeos qu'habiten na provincia de [[Khuzestán]] n'[[Irán]] falen mandeo modernu, que ye bien distintu de cualesquier otru dialeutu araméu. ==== Araméu occidental modernu ==== Bien pocu queda del araméu occidental. Entá se fala nel pueblu cristianu de [[Maalula]] en Siria, y nos pueblos musulmanes de Bakh'a y Jubb'adin, según por delles persones qu'emigraron d'estos pueblos a [[Damascu]] y otres ciudaes de Siria. Tolos falantes d'estos dialeutos falen tamién árabe, que ye l'idioma principal nestos pueblos. Cuerre seriu peligru por non haber polítiques de normalización y espardimientu. ==== Comparanza léxica ==== Los [[numberal (llingüística)|numberales]] en distintes variantes aramees modernes son:<ref>[http://lingweb.eva.mpg.de/numberal/Afro-Asiatic.htm Aramaic Numerals (E. Chan)]</ref> {|class=wikitable style="text-align:center" |- ! rowspan=2| <small>GLOSA</small> ! colspan=11|Nororiental ! rowspan=2| Turoyo ! rowspan=2| Occidental ! rowspan=2|<small>PROTO-<br />ARAMÉU</small> |- ! Araméu<br />asiriu !! Barzani !! Araméu<br />de Bohtan !! Caldéu ! Hertevin !! Hulaulá !! Lishán<br />Didán !! Lishana<br />Deni !! Lishanid Noshan ! Mandéu !! Senaya |- | '1' || xa || xa || xa || xaːʔ || hˁa || xa || xa || xaʔ || xa || hədɔ || xa || ħa ħðo || ɑħħɑð || *ħad |- | '2' || trɛ || tre || tra || treʔ || terte || tre || tre || treʔ || tre || tren || treː || tre || iθᵊr || *tren |- | '3' || tˤlaːθa || tˤlˤaː || tˁlota || tˁlaːθa || tˁlata || təlhˁa || taha || tˁlˁaːha || tˁlaˈhˁa || klɔːθɔ || tˤlaːsˤa || tloθo || eθlɑθ || *tlāθa |- | '4' || arˤpa || ʔaːrba || arba || ʔarba || ʔarba || ʔarba || arba || ʔarba || ʔarba || ɑɹbɔ || ʔarba || arˤbˤo || ɑrpɑˤ || *ʔarbāˤ |- | '5' || xamʃa || xamʃa || xamʃa || xamʃa || hˁamʃa || xamʃa || xamʃa || xamʃa || xamʃa || hɑmʃɔ || xamʃa || ħamʃo || ħɑmmeʃ || *ħamʃa |- | '6' || əʃta || ʔəʃta || əʃta || ʔəʃta || ʔeʃta || ʔəʃta || əʃta || ʔəʃta || ʔiʃta || ʃɛttʰɔ || ʔeʃta || əʃto || seθː || *ʔəʃta~<br />*ʃetta |- | '7' || ʃawwa || ʃuːwa || ʃawa || ʃoʔa || ʃoʔa || ʃoa || uʃwa || ʃøʔa || ʃoʔa || ʃʊwwɔ || ʃowa || ʃawˤo || eʃbɑˤ || *ʃabˤa |- | '8' || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tmanya || tʰəmɔːnɔ || tmenya || tmənyo || θmoːn || *tmanya |- | '9' || əʧːa || ʔəʧːa || əʧːa || təʃʔa || ʔeʧʔa || ʔəʧˁa || əʧːa || ʔəʧˁa || ʔiʧˁa || ɛʧʧɔ || teʃʕa || təʃˤo || eŧʃɑˤ || *teʃʕa~<br />*ʔətʃˤa* |- | '10' || əʃra || ʔəʃˤrˤa || əsˁra || ʔəsrˁa || ʔesˁa || ʔəsraa || əsra || ʔəsˁrˁa || ʔisra || æsrɔ || ʕesˤra || ˤasrˤo || eˤsɑr || *ʕəsra |} == Descripción llingüística == === Fonoloxía === La reconstrucción de la fonoloxía de los distintos estadios del araméu ye complicada por cuenta de la escasez de datos respeuto dellos aspeutos, y que'l sistema d'escritura ye namái consonánticu. Magar de xemes en cuando tiénense trescripciones de términos arameos n'[[idioma acadiu|akkadio]], [[griegu antiguu|griegu]] o [[exipciu demóticu|demóticu]] onde sigo se señalen les vocales, esa evidencia ye fragmentaria y malo d'interpretar. L'inventariu consonánticu pal araméu arcaicu reconstruyóse como:<ref>S. Creason, 2004, p. 396.</ref> {| {{tablaguapa}} !colspan=2 rowspan=2| !rowspan=2|[[consonante llabial|Llabial]] !colspan=3|[[consonante coronal|Coronal]] !colspan=2|[[consonante dosal|Dorsal]] !colspan=2|[[consonante gutural|Gutural]] |- !<small>[[consonante interdental|Inter-<br />dental]]</small> !<small>[[consonante alveodental|Alveo-<br />dental]]</small> !<small>[[consonante palatal|Palatal]]</small> !<small>[[consonante velar|Velar]]</small> !<small>[[consonante uvular|Uvular]]</small> !<small>[[consonante farignal|Faringal]]</small> !<small>[[consonante glotal|Glotal]]</small> |- align="center" ! rowspan=3|[[Oclusiva]] !<small>[[consonante sorda|sorda]]</small> | style="font-size:larger;" |{{IPA|p}} || | style="font-size:larger;" |{{IPA|t}} || | style="font-size:larger;" |{{IPA|k}} || || | style="font-size:larger;" |{{IPA|ʔ}} |- align="center" !<small>[[consonante sonora|sonora]]</small> | style="font-size:larger;" |{{IPA|b}} || | style="font-size:larger;" |{{IPA|d}} || | style="font-size:larger;" |{{IPA|g}} || || || |- align="center" !<small>[[consonante enfática|enfática]]</small> | || | style="font-size:larger;" |{{IPA|t ʼ}} < ''ṭ'' > || | style="font-size:larger;" |{{IPA|k ʼ}} < ''q'' > || || || |- align="center" ! rowspan=3|[[Fricativa]] !<small>[[consonante sorda|sorda]]</small> | || style="font-size:larger;" |{{IPA|θ < ''š'' >}} | style="font-size:larger;" |{{IPA|s}} | style="font-size:larger;" |{{IPA|š}} || || | style="font-size:larger;" |{{IPA|ħ < ''ḥ'' >}} | style="font-size:larger;" |{{IPA|h}} |- align="center" !<small>[[consonante sonora|sonora]]</small> | || style="font-size:larger;"|{{IPA|ð}} < ''z'' > | style="font-size:larger;" |{{IPA|z}} || || || | style="font-size:larger;" |{{IPA|ʕ}} || |- align="center" !<small>[[consonante enfática|enfática]]</small> | || style="font-size:larger;" |{{IPA|θ ʼ}} < ''ṣ'' > | style="font-size:larger;" |{{IPA|s ʼ}} < ''ṣ'' >|| || || || || |- align="center" ! rowspan=3|[[consonante llateral|Llateral]] !<small>[[consonante sorda|sorda]]</small> | || || style="font-size:larger;" |{{IPA|ɬ}} < ''š'' >|| || || || || |- align="center" !<small>[[consonante sonora|sonora]]</small> | || || style="font-size:larger;" |{{IPA|l}} || || || || || |- align="center" !<small>[[consonante enfática|enfática]]</small> | || || style="font-size:larger;" |{{IPA|ɬ ʼ}} < ''q'' >|| || || || || |- align="center" ! colspan=2|[[Sonorante]] | style="font-size:larger;" |{{IPA|w}} || || | style="font-size:larger;" |{{IPA|j}} < ''y'' > || | style="font-size:larger;" |{{IPA|ʀ}} < ''r'' > || || |- align="center" ! colspan=2|[[Consonante nasal|Nasal]] | style="font-size:larger;" |{{IPA|m}} || | style="font-size:larger;" |{{IPA|n}} || || || || |} Na tabla anterior namái s'indica un signu cuando'l fonema y la so trescripción usen la mesma lletra, y namái cuando difieren danse la trescripción avezada. Nótese que cada unu de los grafemes < ''z, ṣ, q'' > usar pa trescribir dos fonemes distintos, ente que < ''š'' > trescribe tres fonemes distintos, esto debe a que n'estadios más tardíos d'araméu les distinciones fonémicas orixinales perdiéronse. En cuanto al inventariu vocálicu más antiguu sería /i, ī, a, ā, o, ū/, idénticu al del [[idioma protosemíticu|protosemíticu]]. Esti sistema esperimentó cambeos notables n'estadios posteriores: *'''araméu imperial''', nesti estadiu dieron los cambéu /ɬ/ > /s/, /ɬʼ/ > /ʕ/ y /θ, ð, θʼ/ > /t, d, tʼ/. Estos cambeos amenorgaron notablemente'l númberu de consonantes dentales. Esos cambeos reflexar na escritura: asina'l fonema escritu primeramente < ''z'' > pasó a escribise < ''d'' > y daqué asemeyáu asocedió colos fonemes que camudaron. *'''araméu mediu''', /a/ > /i/ en sílabes zarraes, les /i, o/ tóniques pasaron a ser /y(ː), o(ː)/, en tolos dialeutos /ai/ > /yː/ > /ei/ y /au/ > /oː/ > /ou/ (anque estos cambeos dar en momentos distintos en cada dialeutu, anque toos acabaren esperimentándolos). Amás na primera sílaba pretónica piérdense les vocales curties (anque si produz un grupu consonánticu complicáu la posición de la vocal queda marcada por [ə]). Amás nesta dómina la cantidá vocálica dexa de ser fonémicamente distintiva. En dellos dialeutos, non toos, danse amás cambeos como /ā/ > /ɔ/, /o/ átona > /ɔ/ en dellos contestos fonéticos, /i, a/ átones > /ɛ/ en dellos contestos fonéticos. Asina nos dialeutos qu'esperimentaron toos estos cambeos el sistema vocálicu pasó a ser heptavocálico /i, y, ɛ, a, ɔ, o, o/ (ente que n'unu onde los últimos cambeos nun asocedieron quedaría como pentavocálico /i, y, a, o, o/. *'''araméu tardíu''', nesti estadiu esistíen diversos sistemes vocálicos, o a lo menos sistemes de diacríticos pa denotar los vocales, estos sistemes dependíen de los distintos dialeutos estremándose l'araméu tiberiano, l'araméu babiloniu, l'araméu nestoriano y l'araméu jacobita. == Ver tamién == * [[Llingües afroasiátiques]] * [[Llingües semítiques]] * [[Aram]] * [[Idioma siríacu]] * [[Neoaraméu asiriu]] === Sistemes d'escritura === * [[Alfabetu araméu]] * [[Alfabetu hebréu]] * [[Alfabetu mandeo]] * [[Alfabetu feniciu]] * [[Alfabetu siríacu]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Beyer, Klaus (1986). ''The Aramaic language: its distribution and subdivisions''. Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht. ISBN 3-525-53573-2. * Casey, Maurice (1998). ''Aramaic sources of Mark's Gospel''. [[Cambridge University Press]]. ISBN 0-521-633141-1. * {{cita llibru |apellíu=Creason |nome=Stuart |títulu=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages |url=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9 |añu=2004 |editor=R. D. Woodard |editorial=Cambridge University Press |isbn=ISBN 0-521-56256-2 |capítulu=13. Aramaic |páxines=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/391 391]-426}} * Heinrichs, Wolfhart (ed.) (1990). ''Studies in Neo-Aramaic''. Atlanta, Georgia: Scholars Press. ISBN 1-55540-430-8. * Nöldeke, Theodor. (2001). Compendious Syriac Grammar. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 1-57506-050-7. * Rosenthal, Franz (1995). ''A Grammar of Biblical Aramaic'' (6ª edición rev.). Otto Harrassowitz, Wiesbaden. ISBN 3-447-03590-0. * Sokoloff, Michael. (2002). A Dictionary of Jewish Babylonian Aramaic. Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-260-9. * Sokoloff, Michael. (2002). A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic (2ª edición). Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-101-7. * Stevenson, William B. (1962). ''Grammar of Palestinian Jewish Aramaic'' (2ª edición). Clarendon Press. ISBN 0-19-815419-4. * Frank, Yitzchak (2003). ''Grammar for Gemara & Targum Onkelos'' (expanded edition). Feldheim Publishers / Ariel Institute. ISBN 1-58330-606-4. == Enllaces esternos == {{InterWiki|code=arc}} * {{Enllaz rotu|1=Información y cursu completu y gratuitu del Idioma Araméu |2=http://www.judaismovirtual.com/aram%C3%A9u/indice_aram%C3%A9u.php |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.proel.org/index.php?pagina=mundu/afroasiati/semitico/araméu Araméu] en Proel. * [https://www.facebook.com/The.World.Of.Aramaic.Speakers/ El mundu del Araméu por Pablo Carrión ARG]. Sitiu p'aprender avera del Araméu Antiguo y moderno. Llingüística y Cultura. * [http://lishana.org/ Lishana.org]. Academia online p'aprender llingües aramees. * [https://web.archive.org/web/20140808124735/https://es.scribd.com/doc/235876442/SIRIACO-de-Muraoka Gramática del Siríacu Clásicu] de Takamitsu Muraoka (n'español) {{Tradubot|Lenguas arameas}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llingües aramees|Llingües aramees]] pe42gbq6qe4obv95m2wthwe4kg044a8 0 100386 4527326 4517407 2026-09-11T16:03:11Z ~2026-49268-22 153380 4527326 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma |nome = Siríacu |nativu = ܠܫܢܐ&nbsp;ܣܘܪܝܝܐ<br />''leššānā suryāyā ''/''leššono suryoyo'' |familia madre = Llingües afroasiátiques |países= {{SYR}},<br />{{IRQ}},<br />{{TUR}},<br />{{LIB}},<br />{{IRN}},<br />{{GEO}} |zona= [[Oriente Mediu]] |falantes= ~1 000 000 (usáu como idioma llitúrxicu pa los cristianos sirios) |familia= [[Llingües afroasiátiques|Afroasiática]]<br /> &nbsp;[[Llingües semítiques|Semítica]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Llingües semítiques occidentales|Semítica occidental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[idioma araméu|Aramea]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Siríacu''' |escritura=[[Alfabetu siríacu|Siríacu]] |oficial= {{IRQ}}<br/>{{SYR}} |axencia=Academia Científica Iraquina |iso2=syr (xeneral)<br />syc (clásicu) |iso3=syr}} El '''siríacu''' (<span dir="rtl">ܣܘܪܝܝܐ</span> ''suryāyā''), tamién llamáu '''asiriu''' o '''caldéu''',<ref>[http://guiactual.guiadelmundo.org.uy/informes/informe_46.htm Pueblos ensin Estáu: los asirios]</ref> ye un [[macrollingua|conxuntu de dialeutos]] del [[idioma araméu|araméu]], un [[llingües semítiques|idioma semíticu]] faláu n'[[Oriente Mediu]]; el cual, dalguna vegada, mientres el so apoxéu, falar na mayor parte del [[Creciente Fértil]]. L'araméu esistió siquier dende'l [[sieglu XII e.C.|sieglu {{versalita|xii}}&nbsp;e.&nbsp;C.]] y evolucionó col correr de toos estos sieglos; ente que'l siriaco fixo la so apaición mientres el periodu helenísticu y nun tuvo una [[#Consonantes|escritura propio]], sinón alredor del [[sieglu I|sieglu {{versalita|i}}]] d. C.,<ref>{{cita web |url=http://www.ancientscripts.com/syriac.html|títulu=Escritures antigües: Siriaco|fechaaccesu=8 de xineru de 2011||apellíu Nomar=Lawrence|idioma=inglés}}</ref> en que se creó la escritura siríaca, que provién del [[alfabetu araméu]]. El siriaco clásicu aportó a la principal llingua lliteraria del Oriente Mediu dende'l [[sieglu IV|sieglu {{versalita|iv}}]] d. C. hasta'l [[sieglu VIII|{{versalita|viii}}]] d. C.,<ref>{{cita llibru|apellíos = Beyer|nome = Klaus|añu = 1986|títulu = The Aramaic language: its distribution and subdivisions|url = https://archive.org/details/aramaiclanguagei0000beye|títulu-trad = L'idioma araméu: la so distribución y subdivisiones|páxina= [https://archive.org/details/aramaiclanguagei0000beye/page/44 44]|otros = trad. John F. Healey|llugar = Gotinga|editorial = Vandenhoeck und Ruprecht|idioma = inglés|isbn = 3-525-53573-2}}</ref> según un vehículu de tresmisión cultural y relixosa del cristianismu ortodoxu siriu, espublizándose al traviés d'[[Asia]] hasta llugares tan alloñaos como les mariñes malabares de la [[India]] y l'oriente de [[China]]. Y, inclusive, tamién llegó a sirvir a [[pueblu árabe|árabes]] y [[pueblu persa|perses]] (anque en menor midida pa estos postreros) como mediu de comunicación y diseminación cultural. De la que l'idioma clásicu d'[[Edesa]] caltener nuna vasta coleición [[lliteratura|lliteraria]]. Siendo principalmente un mediu d'espresión cristianu, el siriaco tuvo una fundamental influencia cultural y lliteraria nel desenvolvimientu de la [[idioma árabe|llingua árabe]], que reemplazar escontra'l fin del [[sieglu VIII|sieglu {{versalita|viii}}]]. Na actualidá, el siriaco sigue siendo'l [[idioma llitúrxicu]] pa los cristianos sirios. D'una manera xeneral, el términu ''siríacu'' utilizar pa referise a tol araméu clásicu de l'antigüedá tardía; pero, más específicamente, referir a la llingua clásica d'[[Edesa]], que se convirtió nel idioma llitúrxicu de la Ilesia siria oriental. [[Ficheru:Syriac Sertâ book script.jpg|300px|thumb|Un manuscritu siríacu del [[sieglu XI|sieglu {{versalita|xi}}]] (estilu ''serto'') procedente del [[Monesteriu de Santa Catalina del Monte Sinaí|Monesteriu de Santa Catalina]] nel [[Sinaí]].]] == Espardimientu == El siriaco foi orixinalmente un dialeutu araméu del norte de [[Mesopotamia]]; el cual, na so forma actual, desenvolvióse so la influencia del [[cristianismu]]. Primero que l'árabe convertir na llingua dominante, el siriaco yera un idioma importante ente les comunidaes cristianes del [[Oriente Mediu]], [[Asia Central]] y [[Kerala]]. A empiezos del [[sieglu XXI|sieglu {{versalita|xxi}}]], los dialeutos siriacos son falaos por aproximao 400 000 persones bien esperdigaes xeográficamente; sicasí, atópense alcontraes principalmente nel sureste de [[Turquía]] y nel norte d'[[Iraq]], según en pequeñes comunidaes d'[[El Líbanu]], [[Siria]], [[Irán]], [[Armenia]], [[Xeorxa]] y [[Azerbaixán]], onde se falen frecuentemente con una marcada influencia de les llingües llocales dominantes. El [[sieglu XX|sieglu {{versalita|xx}}]] vio l'apaición d'ideoloxíes [[nacionalismu|nacionalista]], n'ocasiones intolerantes, que perxudicaron descomanadamente a les comunidaes de fala aramea. Ello ye que por cuenta de problemes [[política|políticos]] y [[relixón|relixosos]] inherentes al [[Oriente Mediu]], l'usu de la llingua siriaca, yá de por sí amenorgáu, reculó fuertemente. La emigración masiva qu'afectó a los cristianos orientales causó que s'atopen, dende va delles décades, comunidaes de fala siriaca n'[[América del Norte]] y [[América del Sur|Sur]], según n'[[Europa]]. [[Ficheru:Syriac Christianity.svg|thumb|centro|400px|Otrora un idioma importante nel [[Creciente Fértil]], el siriaco tópase agora confináu a ciertos enclaves en [[Los Llanos de Nínive]], [[Tur Abdin]], y en redol a les ciudaes siries de [[Qamishli]] y [[Maalula|Mâlula]].]] == Evolución == [[Ficheru:Estrangela.jpg|thumb|250px|Homilía al [[Evanxeliu de Xuan]]. Manuscritu siríacu n'estilu ''estrangelo'', [[sieglu IX|sieglu {{versalita|ix}}]].]] La evolución del siriaco puede arrexuntase en tres fases distintes: * '''''Siriaco antiguu''''' — L'idioma del [[Osroena|Reinu de Osroena]]. * '''''Siriaco mediu''''' — «'''Lliterariu'''», subdividir en: ** ''Siriaco mediu occidental'' — Llingua lliteraria y eclesiástica de los cristianos siriu y maronita. ** ''Siriaco mediu oriental'' — Llingua lliteraria y eclesiástica de los cristianos caldeos y asirios. * '''''Siriaco modernu''''' — Grupu de dialeutos arameos que persisten hasta los nuesos díes con reminiscencies de la llingua clásica. === L'araméu === {{AP|Idioma araméu}} L'[[idioma araméu|araméu]] apaez en [[Siria]] y [[Mesopotamia]], siquier dende'l 1ᵉʳ mileniu anterior a la nuesa era. Dende'l [[sieglu XII e.C.|sieglu {{versalita|xii}}&nbsp;e.&nbsp;C.]], tribus aramees provenientes del sur instalar no que güei ye Siria ya Iraq. Los arameos de l'antigua Siria enxamás fundaron un imperiu unitariu, sicasí llograron consolidase en diverses Ciudaes-Estáu tales como [[Damascu]], [[Hama]]th y [[Arpad (Siria)|Arpad]]. L'espardimientu xeográficu del araméu deber al fechu de que s'oficializó l'usu d'esta llingua so la hexemonía de los antiguos Imperios [[Imperiu Asiriu|Asiriu]], [[Imperiu Babilónicu|Babiloniu]] y, depués, [[Imperiu Persa|Persa]]. Por ello atopen los sos falantes actuales esvalixaos por tol Oriente Mediu. Nesi tiempu, foi la [[llingua franca]] del Oriente Mediu, nuna versión relativamente uniforme y bien rica, conocida col nome d'araméu imperial», que foi reemplazando progresivamente otres llingües semítiques como'l [[idioma hebréu|hebréu]] ([[sieglu VI e.C.|sieglu {{versalita|vi}}&nbsp;e.&nbsp;C.]], depués del [[Cautiverio de Babilonia|exiliu de Babilonia]]) y el [[idioma feniciu|feniciu]] ([[sieglu I e.C.|sieglu {{versalita|i}}&nbsp;e.&nbsp;C.]]), anque esti postreru sobrevivió por dalgún tiempu más nel [[norte d'África]] al traviés de la so variante púnica. === Oríxenes === El siriaco empezó como un dialeutu ensin escritura del antiguu araméu nel septentrión mesopotámicu. La primer evidencia que tenemos de tales dialeutos ye la so influencia nel [[Idioma araméu#Araméu imperial|araméu imperial]] escritu a partir del [[sieglu V e.C.|sieglu {{versalita|v}}&nbsp;e.&nbsp;C.]] Tres la conquista de [[Siria]] y [[Mesopotamia]] por [[Alexandru Magnu]], el siriu y otros dialeutos arameos empezaron a escribise en reacción al [[helenismu]]; entá cuando, dempués de la introducción del [[idioma griegu|griegu]], l'araméu caltúvose como llingua d'intercambiu. La ortografía siriaca adoptar de la del araméu [[Dinastía arsácida de Partia|arsácida]]. En [[132 e.C.]], el [[Osroena|Reinu de Osroena]] fundar en [[Edesa]] y adoptóse el siriaco, el dialeutu araméu local, como llingua oficial del reinu. Inda los sirios consideren Edesa como'l trubiecu de la so llingua. Como idioma oficial, al siriaco dotóse-y d'una relativa uniformidá na so forma, estilu y gramática, de la cual escarecíen otros antiguos dialeutos arameos orientales, siendo la norma de Edesa la prevaleciente. Y, cola apaición del [[cristianismu]], substituyó al araméu imperial a principios de nuesa yera como versión estandarizada del araméu, espublizándose pol antiguu oriente. Conócense como ochenta inscripciones que correspuenden al siriaco antiguu y daten del sieglu {{versalita|i}} al {{versalita|iii}} d. C. L'exemplu más tempranu de lo que yá puede considerase siriaco, más qu'araméu imperial, atopar nuna inscripción del añu [[6]] d. C. y el pergamín más antiguu que s'atopara en siriaco tratar de la escritura d'una venta del añu [[243]] d. C. Nengún d'estos dos escritos ye cristianu. === El siríacu lliterariu === {{AP|Lliteratura siríaca}} [[Ficheru:6thBeatitude.svg|thumb|700px|centro|La sesta [[sermón del monte|bienaventuranza]] (Mateo 5:8) d'una ''[[Peshitta]]'' siríaca oriental. ''Ṭûḇayhôn l'aylên daḏkên b-lebbhôn: d-hennôn neḥzôn l'allāhâ''. «Bonaventuraos los puros de corazón, porque ellos van ver a Dios».]] Nel [[sieglu III|sieglu {{versalita|iii}}]], les ilesies de Edesa empezaron a usar el siriaco como llingua de [[cultu]]. Hai evidencia de que la so adopción, na so condición de llingua vulgar, foi con un propósitu misioneru. Circunstancialmente, por aquel tiempu, un magno esfuerciu lliterariu llevar a cabu na producción d'una traducción autorizada al siriaco de la [[Biblia]] (la ''[[Peshitta]]''). {{Multimedia|Aboun Dbashmayo - the Lord's Prayer in Syriac (ܐܒܘܢ ܕܒܫܡܝܐ).oga|títulu=Padre El nuesu en siríacu|descripción=El '''''[[Padre Nuesu]]''''', ''Abûn d-ḇašmayâ'', cantáu en siríacu.}} Aun así, foi partir del sieglu siguiente que florió una rica [[lliteratura]] siriaca; siendo la so edá d'oru, pos s'afirmó como la más estraordinaria d'ente les lletres aramees. [[Efrén el Siriu]], granible autor cristianu y doctor de la Ilesia, foi una de les figures más representatives d'esta dómina, yá que produció la más pervalible coleición de [[poesía]] y [[teoloxía]] siriaca. Naquel tiempu, la [[lliteratura siriaca]] componer d'una gran cantidá d'obres trataes en poesía, prosa, teoloxía, lliturxa, himnodia, hestoria, filosofía, ciencia, medicina y historia natural. Amás de que se traducieron numberosos testos griegos al siriaco por autores como [[Sergio de Reshaina]]. Pela so parte, la xeneralización del usu de la ''Biblia Peshitta'' favoreció la espansión del siriaco paralelamente al cristianismu. De cuenta que les ediciones crítiques o traducciones modernes siriacas nun son más qu'una solombra de lo que fueron nel pasáu. ==== La Biblia siríaca ==== {{AP|Peshitta}} [[Ficheru:Syriac_Gn.jpg|derecha|thumb|250px|El [[Xénesis|llibru de Xénesis]] nuna [[Biblia]] siríaca.]] Una de les más antigües versiones conocíes del [[Nuevu Testamentu]] ta escrita en siriaco y ye parte de la Biblia conocida como ''Siríaca'' (''Peshittô'' o ''Peshitta'' en siríacu), anguaño n'usu en ciertes ilesies orientales. Foi traducida a partir de la versión griega escrita en [[koiné]], la más antigua que se conociera. Sicasí, esiste un discutiniu en rellación al idioma orixinal del Nuevu Testamentu, una y bones dellos especialistes piensen que la versión griega del Nuevu Testamentu provién de la traducción de testos siriaco-arameos anteriores a ella; ente que la mayoría sostién que la primer versión escrita del Nuevu Testamentu foi direutamente redactada en griegu. Recordando que, inclusive na versión griega, apaecen frases aramees espardíes nel testu, particularmente aquélles pronunciaes por [[Xesús]] que fueron calteníes na versión orixinal por razones relixoses. Tamién ye ciertu que Xesús predicó na llingua popular de los [[xudíu|xudíos]] que yera l'[[Idioma araméu#Dialeutos falaos nel tiempu de Xesús|araméu palestín]]. Xunto col [[idioma hebréu|hebréu]], el [[idioma griegu|griegu]] y el [[llatín]], el siriaco y l'araméu son les llingües más emblemátiques de la cristiandá. == División == En [[489]], una parte importante de los cristianos de fala siriaca que vivíen nel [[Imperiu Bizantín|Imperiu Romanu d'Oriente]] fuxeron a Persia de la creciente hostilidá y persecución per parte de los cristianos de fala griega por causa de la so filiación [[nestorianismu|nestoriana]]. Les diferencies cristolóxiques cola ilesia persa tuvieron de resultes el irreconciliable [[Cisma Nestoriano]] que biforcó la comunidá de fala siriaca. Como resultáu d'esta división, el siriaco desenvolver en dos distintes variantes, la occidental y l'oriental. Pero, a pesar de siguir siendo una sola llingua con un altu nivel de comprensión ente dambes variantes, éstes difieren ente sigo pol emplegu de carauterístiques distintives na so pronunciación, escritura (la caligrafía emplegada) y vocabulariu (anque en menor midida). El ''siriaco occidental'' ye la llingua oficial de les siguientes ilesies que practiquen el ritu siriaco occidental: * [[Ilesia católica maronita]] * [[Ilesia católica siria]] * [[Ilesia Ortodoxa Siria]] * [[Ilesia católica siro-malankara|Ilesia Católica Siro-Malankar]] * Ilesia Ortodoxa Siro-Malankar * Ilesia Siro-Malabar Independiente * [[Ilesia ortodoxa malankara|Ilesia Ortodoxa Malankar]] * Ilesia Malankar Santotomasiana El ''siriaco oriental'' ye la llingua oficial de les siguientes ilesies que practiquen el ritu siriaco oriental: * [[Ilesia católica caldea]] * [[Ilesia católica siro-malabar]] * [[Ilesia Asiria del Oriente]] * [[Antigua Ilesia del Oriente]] * Ilesia Malabar Ortodoxa Anguaño, nes ilesies siries de [[Kerala]], el siriaco dacuando ye reemplazáu pol [[idioma malabar|malabar]] na lliturxa, ente que los [[clérigos]] que nun falen los idiomes llocales suelen echar inda mano d'él. === Cayente y actualidá === Depués de la [[espansión musulmana|conquista árabe]] nel [[sieglu VII|sieglu {{versalita|vii}}]], el siriaco dio pasu al [[idioma árabe|árabe]] como idioma faláu nel [[Oriente Mediu]], quedando acutáu'l so usu a les escases comunidaes cristianes que quedaron. Les invasiones mongóliques del [[sieglu XIII|sieglu {{versalita|xiii}}]] contribuyeron a amontar el rápidu cayente d'esta llingua. En munchos espacios, inclusive na [[lliturxa]], foi reemplazáu pol [[idioma árabe|árabe]]. Esta situación xeneró que col tiempu'l siriaco, al par de la so marxinación y aislamientu, fora degradándose en dellos dialeutos nos distintos rincones orientales onde se siguió falando. Nos últimos sieglos, el siriaco viose bien afeutáu pola so situación como llingua minoritaria y pol ascensu d'ideoloxíes nacionalistes nel Oriente Mediu. Una gran parte de los sirios cristianos del norte de [[Siria]] (anexáu por [[Turquía]] a principios del [[sieglu XX|sieglu {{versalita|xx}}]]) morrieron xunto colos [[etnia armenia|armenios]] mientres el [[xenocidiu]] de [[1915]]. Anguaño la comunidá siriaca ye oxetu de midíes vexatories en suelu turcu. Ente que n'[[Iraq]], fueron reprimíes les comunidaes de llingua siriaca de diverses maneres, particularmente mientres los años de 1930. Una cantidá importante abandonó la rexón y los emigraos establecer en diversos países occidentales. L'ascensu del ''[[Islam políticu]]'' mientres estos últimos años aumentó'l movimientu d'[[emigración]]. Más apocayá, la [[Guerra d'Iraq]] ([[2003]]) llevó a una [[anarquía]] que de fechu acarretó un recrudecimiento de los ataques por motivos relixosos.<ref>{{cita web |títulu=Ataque a comunidá cristiana aramea en Bagdag. (31/oct/2010)|url=http://www.youtube.com/watch?v=_Xz6FeXtKEM}}</ref><ref>{{cita noticia|autor=Hamid Ahmed|títulu=''Masacre de cristianos n'Iraq''. Dos hermanos muerren en Mosul|url=http://news.yahoo.com/s/ap/20101122/ap_on_re_mi_ea/ml_iraq|axencia=Associated Press|editorial=Yahoo! Noticies|id=|páxina=|páxina=|fecha=22 de payares de 2010|fechaaccesu=8 de xineru de 2011|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101125235504/http://news.yahoo.com/s/ap/20101122/ap_on_re_mi_ea/ml_iraq|fechaarchivu=25 de payares de 2010}}</ref> Apocayá, fíxose un esfuerciu por escribir los [[dialeutu|dialeutos]] falaos y aprovilos d'una [[gramática]] estandarizada, ente otros motivos, pa intentar desaniciar la desapaición d'estes llingües que se volvieron desaxeradamente fráxiles. El resurdimientu del siriaco llogró daqué d'ésitu cola creación d'un periódicu lliterariu siriaco (ܟܬܒܢܝܐ ''Kthābānāyā'') y la traducción de dalgunos [[llibru|llibros]] árabes y occidentales. En [[Suecia]], una comunidá de fala siriaca oriental constituyóse y la llei d'esti país esixe la enseñanza na llingua orixinaria. == Escritura == {{AP|Alfabetu siríacu}} El siriaco escribir de derecha a esquierda. El so [[alfabetu]], como pa les demás llingües semítiques, provién del [[alfabetu feniciu|feniciu]] y compónse de 22 lletres que pueden xunise ente sigo o non, según la so posición na pallabra. Tien, amás, tres estilos d'escritura: [[Ficheru:SyriacJohn.gif|thumb|left|250px|Les pallabres iniciales del [[Evanxeliu de Xuan]]: ''Brēšiṯ iṯaw[hy]-[h]wā melṯā''. «Nel principiu foi la Pallabra». Escrites nos trés tipos de calteres siríacos: ''serto'', ''madnhaya'' y ''estrangelo''.]] ; Estrangelâ: Términu que provién de la descripción griega d'esta tipografía, ''στρογγυλη'', 'arrondáu'. Cayó en desusu, pero n'ocasiones ye utilizada polos especialistes. Les vocales pueden indicase per mediu de pequeños signos. ; Sertâ: Llinial. El ''siriaco occidental'' ye'l que más s'escribe con esta tipografía que ye una simplificación del estilu ''estrangelâ''. Les vocales son indicaes por un sistema diacríticu procedente de les vocales griegues. ; Madnhâyâ: Oriental. Utilizar pa escribir el ''siriaco oriental''. Llámase dacuando ''nestoriana'' porque se consideraba que los siriacos del este yeren siguidores de les idees de [[Nestorio]]. Ye más asemeyáu al estrangelâ que'l serta. Les vocales indíquense gracies a otru sistema diacríticu: puntos alredor de les consonantes, paecíu al árabe. Cuando l'árabe empezó a imponese nel Creciente Fértil, los cristianos, nun principiu, escribir con calteres siriacos. Estos escritos son llamaos ''karshuni'' o ''garshuni''. De la mesma, l'[[alfabetu árabe]] foi tomáu del [[alfabetu nabateo|nabateo]], una escritura arameo utilizada na rexón de [[Petra]]. == Gramática == Les pallabres siriacas, al igual que como asocede nos demás [[llingües semítiques|idiomes semíticos]], construyir a partir de [[lexema|raíz]] triconsonánticas, un grupu dau de trés consonantes con un significáu “base”, ente les cualos asítiense una serie variante de vocales a manera de "soldadura" pa la composición de conceutos allegaos. Por casu, el raigañu ܫܩܠ - ŠQL, tien el significáu básicu de "tomar", colo que tenemos les siguientes pallabres que pueden formase a partir d'esti raigañu: * {{lang|syc|ܫܩܠ}} — ''šqal'': "él tomó-coyó-garró" * {{lang|syc|ܢܫܩܘܠ}} — ''nešqûl'': "él va tomar-va coyer-va garrar" * {{lang|syc|ܫܩܠ}} — ''šāqel'': "él toma-cueye-garra / él ye tomáu-coyíu-agarráu" * {{lang|syc|ܫܩܠ}} — ''šaqqel'': "él llevantó" * {{lang|syc|ܐܫܩܠ}} — ''ašqel'': "él foi" * {{lang|syc|ܫܩܠܐ}} — ''šqālâ'': "una toma, carga, porción o sílaba" * {{lang|syc|ܫܩ̈ܠܐ}} — ''šeqlē'': "recaldaciones, ganancies, impuestos" * {{lang|syc|ܫܩܠܘܬܐ}} — ''šaqlûṯā'': "una bestia de carga" * {{lang|syc|ܫܘܩܠܐ}} — ''šûqālâ'': "arrogancia" === Sustantivos === La mayoría de los [[sustantivu|sustantivos]] constrúyense, como yá se dixo, a partir de raigaños triconsonánticas. Lleven [[xéneru gramatical|xéneru]] (masculín o femenín), pueden ser singulares o plurales en [[númberu gramatical|númberu]] (solo unos cuantos son duales) y pueden tar en dalgún de los trés estaos gramaticales pal siriaco; la función d'estos estaos ye parcialmente correspondiente a la de los [[casu (gramática)|casos gramaticales]] n'otros idiomes. * El '''estáu absolutu''' ye la forma básica del sustantivu — ܫܩܠܝ̈ܢ, ''šeqlîn'', "impuestos". * El '''estáu enfáticu''' representa un sustantivu particular — ܫܩ̈ܠܐ, ''šeqlē'', "los impuestos". * El '''estáu construyíu''' señala un sustantivu en rellación a otru — ̈ܫܩܠܝ, ''šeqlay'', "impuestos de...". Sicasí, mientres se desenvolvía'l siriaco clásicu, l'estáu enfáticu foise imponiendo con rapidez como la forma ordinaria del sustantivu y los otros dos estaos, l'absolutu y el construyíu, fueron apostraos a ciertes espresiones simples; tales como: ܒܪ ܐܢܫܐ / ܒܪܢܫܐ, ''bar nāšâ'', "home", lliteralmente "fíu del home". Nel siriaco antiguu y clásicu tempranu, el [[xenitivu]] construyíase casi siempres usando l'estáu construyíu. Por casu, ܫܩܠܝ̈ ܡܠܟܘܬܐ, ''šeqlay malkûṯâ'' espresaba la idea de "los impuestos del reinu". Pero la rellación construyida nun tardó enforma en ser abandonada pol usu de la partícula relativa ܕ, d-. De manera que la mesma frase nominal agora queda: ܫܩ̈ܠܐ ܕܡܠܟܘܬܐ, ''šeqlē d-malkûṯâ'', onde dambos sustantivos tán n'estáu enfáticu. Aun así, en siriaco tiense la posibilidá de reforzar entá más la rellación gramatical ente dambos sustantivos por aciu la adición d'un sufixu pronominal. Poro, la mesma frase tamién puede escribise como sigue: ܫܩܠܝ̈ܗ ܕܡܠܟܘܬܐ, ''šeqlêh d-malkûṯâ''. Nesti casu, dambos sustantivos siguen tando n'estáu enfáticu, pero'l primeru lleva'l sufixu que fai referencia al otru, el so complementu; ye dicir que lo modificar de suerte que s'entienda como "los sos impuestos" n'alusión a "reinu", dando a la frase'l sentíu lliteral de "''los sos'' impuestos ''del'' reinu". Los [[axetivu|axetivos]] siempres concuerden en xéneru y númberu colos sustantivos que modifiquen. Van n'estáu absolutu si son predicativos; pero, si son atributivos, concuerden col estáu del so sustantivu. Asina, ܒܝܫܝ̈ܢ ܫܩ̈ܠܐ, ''bîšîn šeqlē'', significa "los impuestos son malos", ente que ܫܩ̈ܠܐ ܒܝ̈ܫܐ, ''šeqlē ḇîšē'', significa "los malos impuestos". === Verbos === La mayoría de los [[verbu|verbos]] tamién se constrúin de raigaños triconsonánticas. Los verbos finitos indiquen persona, xéneru (sacante na primer persona) y númberu, amás del tiempu y la ''conxugación''. Les formes verbales infinites son l'infinitivu y los participios pasivos. El siriaco tien solamente dos tiempos morfolóxicos verdaderos: perfectu ya imperfectu. Y anque estos tiempos fueron orixinalmente aspectuales nel araméu, llegaron a constituyir un verdaderu tiempu pasáu y futuru, respeutivamente. Ente que, pela so parte, el presente espresar col participiu siguíu d'un pronome suxetivu; con esceición de la tercer persona, na que s'omite'l pronome. Esti usu del participiu pa indicar el tiempu presente ye'l más común d'un númberu de tiempos ''compuestos'' que pueden construyise pa espresar les más distintes nociones de tiempu y aspeutu. En siriaco tamién se fai usu de ''conxugaciones'' verbales, tal que socede n'otres llingües semítiques; éstes suponen cambeos regulares de los raigaños verbales pa espresar otros cambeos de significáu. La primer conxugación ye'l tao base o ''pə`a el'' (el so nome sigue la forma del raigañu); forma verbal que porta'l significáu normal de la espresión. El siguiente ye l'estáu intensivu o ''pa``el''; forma verbal qu'implica un significáu intensificáu. El terceru ye l'estáu estensivu o ''ap̄`el''; forma verbal, de cutiu, de significáu causativu. Coles mesmes, caúna d'estes conxugaciones tien el so equivalente pasivu: ''yṯpə`el'', ''yṯpa``a el'' y ''ettap̄`a el'' respeutivamente; con cuenta de que estos seis conxugaciones cardinales puedan ser añadíes a delles formes irregulares; tales como ''šap̄`el'' y ''yštap̄`a el'', que tienen un significáu estensivu. == Fonoloxía == El siriaco clásicu tien dos maneres principales de pronunciación: l'occidental y l'oriental. Sicasí, hai delles variaciones na pronunciación del siriaco nes sos distintes modalidaes. Los diversos dialeutos vernáculos del araméu oriental modernu tienen pronunciaciones dafechu distintes y éstes dacuando inflúin na forma en que se fala la llingua clásica, como por casu, nuna oración pública. Ensin considerar la gran influencia que reciben de les llingües dominantes de les rexones en que subsisten. === Consonantes === L'[[alfabetu siriaco]] consta de 22 consonantes que los sos soníos son: {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em auto 1em auto; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" {{tablaguapa}} style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;" |- |Treslliteración ||''[[Álef|ʾ]]''||''[[Bet|b]]''||''[[Guímel|g]]''||''[[Dálet|d]]''||''[[Hei|h]]''||''[[Vav|w]]''||''[[Zayn|z]]''||''[[Jet (lletra)|ḥ]]''||''[[Thet|ṭ]]''||''[[Yud|y]]''||''[[Kaf|k]]''||''[[Lámed|l]]''||''[[Mem|m]]''||''[[Nun|n]]''||''[[Sámej|s]]''||''[[Ayn|ʿ]]''||''[[Pei|p]]''||''[[Tzadi|ṣ]]''||''[[Kuf|q]]''||''[[Reish|r]]''||''[[Shin|š]]''||''[[Taf|t]]'' |- |Lletra |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܐ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܒ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܓ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܕ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܗ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܘ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܙ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܚ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܛ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܝ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܟ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܠ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܡ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܢ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܣ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܥ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܦ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܨ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܩ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܪ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܫ'''}} |style="font-size:150%" height=40 valign=top| {{lang|syc|'''ܬ'''}} |- |Pronunciación |{{IPA|[ʔ]}} |{{IPA|[b], [v]}} |{{IPA|[ɡ], [ɣ]}} |{{IPA|[d], [ð]}} |{{IPA|[h]}} |{{IPA|[w]}} |{{IPA|[z]}} |{{IPA|[ħ]}} |{{IPA|[tˤ]}} |{{IPA|[j]}} |{{IPA|[k], [x]}} |{{IPA|[l]}} |{{IPA|[m]}} |{{IPA|[n]}} |{{IPA|[s]}} |{{IPA|[ʕ]}} |{{IPA|[p], [f]}} |{{IPA|[sˤ]}} |{{IPA|[q]}} |{{IPA|[r]}} |{{IPA|[ʃ]}} |{{IPA|[t], [θ]}} |} El siriaco comparte col araméu un conxuntu de pares consonánticos oclusivos/fricativos llixeramente estremaos. Nes distintes variaciones d'una mesmu raigañu léxicu, dalguna consonante del raigañu puede ser oclusiva nuna variación y fricativa n'otra. Nel alfabetu siriaco, úsase una sola lletra pa cada par. Dacuando asítiase un puntu sobre la lletra (''qûššāyâ'' o ''fortalecimientu''; equivalente al dáguesh hebréu) pa indicar una pronunciación oclusiva; o unu debaxo (''rûkkāḵâ'' o ''suavización''), en casu de que seya fricativa. Los pares son: * Par [[consonante llabial|llabial]] [[consonante sonora|sonoru]] — /b/ y /v/ * Par [[consonante velar|velar]] [[consonante sonora|sonoru]] — /ɡ/ y /ɣ/ * Par [[consonante dental|dental]] [[consonante sonora|sonoru]] — /d/ y /ð/ * Par [[consonante velar|velar]] [[consonante sorda|sordu]] — /k/ y /x/ * Par [[consonante llabial|llabial]] [[consonante sorda|sordu]] — /p/ y /f/ * Par [[consonante dental|dental]] [[consonante sorda|sordu]] — /t/ y /θ/ El siriaco dispón de cinco consonantes enfátiques: * [[Consonante fricativa faríngea sorda]] — /ħ/ * [[Consonante oclusiva dental sorda faringalizada]] — /tˤ/ * [[Consonante fricativa faríngea sonora]] — /ʕ/ * [[Consonante fricativa alveolar sorda faringalizada]] — /sˤ/ * [[Oclusiva uvular sorda|Consonante oclusiva uvular sorda]] — /q/ Éstes son consonantes que s'articulen o emiten na farinxe o un pocu más arriba. Amás, tamién cunta con esti grupu de consonantes xiblantes: * [[Fricativa alveolar sonora|Consonante fricativa alveolar sonora]] — /z/ * [[Fricativa alveolar sorda|Consonante fricativa alveolar sorda]] — /s/ * [[Consonante fricativa alveolar sorda faringalizada]] — /sˤ/ * [[Fricativa postalveolar sorda|Consonante fricativa prepalatal sorda]] — /ʃ/ {| align="center" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em auto 1em auto; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 103%; text-align: center;" |+ Tabla de fonemes consonánticos siríacos |- style="vertical-align: middle; font-size: small; height: 2em" | colspan="2" style="font-size: x-small;" | [[Puntu d'articulación]] → ! colspan=2 | [[Consonante llabial|Llabial]] ! colspan=4 | [[Consonante coronal|Coronal]] ! colspan=3 | [[Consonante dosal|Dorsal]] ! [[Consonante radical|Radical]] ! [[Consonante glotal|(nengunu)]] |- style="vertical-align: middle; font-size: small; height: 3em" | colspan="2" style="font-size: x-small;" | [[Manera d'articulación]] ↓ ! style="width: 4em;" | [[Consonante billabial|Billabial]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante labiodental|Llabiu-<br />dental]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante dental|Dental]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante alveolar|Alveolar]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante prepalatal|Pre-<br />palatal]] ! style="width: 4em;" | [[Faringalización|Faringa-<br />lizada<br />coronal]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante palatal|Palatal]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante velar|Velar]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante uvular|Uvular]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante faríngea|Farín-<br />gea]] ! style="width: 4em;" | [[Consonante glotal|Glotal]] |- ! style="font-size: 100%; text-align:left" rowspan="2" | [[Consonante oclusiva|Oclusiva]] ! <small>[[Consonante sonora|sonora]]</small> | {{IPA|b}} | | {{IPA|d}} | colspan="2" | | | | {{IPA|ɡ}} | | style="background:#ccc" | &nbsp; | |- ! <small>[[Consonante sorda|sorda]]</small> | {{IPA|p}} | | {{IPA|t}} | colspan="2" | | {{IPA|tˤ}} | | {{IPA|k}} | {{IPA|q}} | style="background:#ccc" | &nbsp; | {{IPA|ʔ}}&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- ! colspan="2" style="font-size: 100%; text-align:center" | [[Consonante nasal|Nasal]] | {{IPA|m}} | | | {{IPA|n}} | | | | | colspan="3" style="background:#ccc" | &nbsp; |- ! colspan="2" style="font-size: 100%; text-align:center" | [[Consonante vibrante|Vibrante]] | | | colspan="3" | {{IPA|r}} | | | style="background:#ccc" | | | style="background:#ccc" | &nbsp; | style="background:#ccc" | &nbsp; |- ! rowspan="2" style="font-size: 100%; text-align:left" | [[Consonante fricativa|Fricativa]] ! <small>[[Consonante sonora|sonora]]</small> | | {{IPA|v}} | {{IPA|ð}} | {{IPA|z}} | | | | {{IPA|ɣ}} | | {{IPA|ʕ}} | |- ! <small>[[Consonante sorda|sorda]]</small> | | {{IPA|f}} | {{IPA|θ}} | {{IPA|s}} | {{IPA|ʃ}} | {{IPA|sˤ}} | | {{IPA|x}} | | {{IPA|ħ}} | {{IPA|h}} |- ! colspan="2" style="font-size: 100%; text-align:center" | [[Consonante aproximante|Aproximante]] | | | colspan="4" | {{IPA|l}} | {{IPA|j}} | {{IPA|w}} | | {{IPA|(ʕ)}} | style="background:#ccc" | |} === Vocales === Les [[vocal]]es siriacas tópense regularmente subordinaes a les [[consonante]]s, como nos otros idiomes semíticos, y tienden, especialmente en presencia d'una consonante enfática, a semicentralizarse. El siriaco clásicu tien el siguiente grupu de vocales estremables: * [[Vocal zarrada anterior non arrondada]] — /i/ * [[Vocal semicerrada anterior non arrondada]] — /y/ * [[Vocal semiabierta anterior non arrondada]] — /ɛ/ * [[Vocal abierta anterior non arrondada]] — /a/ * [[Vocal abierta posterior non arrondada]] — /ɑ/ * [[Vocal semicerrada posterior arrondada]] — /o/ * [[Vocal zarrada posterior arrondada]] — /o/ Nel dialeutu occidental, /ɑ/ tórnase /o/ y la /o/ orixinal camudar a /o/. De la mesma, nos dialeutos orientales hai una mayor versatilidad na pronunciación de les vocales anteriores, una y bones dalgunos falantes pueden estremar nelles hasta cinco cualidad, ente qu'otros solu trés. En siriaco, el llargor de les vocales polo regular nun importa: les vocales zarraes tienden a ser más llargues que les abiertes. Y éstes últimes pueden diptongase colos aproximantes /j/ y /w/. Finalmente, en casi tolos dialeutos, los grupos completos de diptongos que pueden formase esprender en dos o tres pronunciaciones modernes: * /aj/ n'ocasiones, monoptongado /y/ * /aw/ polo xeneral, camudáu como /ɑw/ * /ɑj/ polo xeneral, camudáu como /aj/, pero nel dialeutu occidental /oj/ * /ɑw/ n'ocasiones, monoptongado /o/ == Ver tamién == * [[Idioma araméu|Araméu]] * [[Alfabetu siríacu]] * [[Cristianismu siríacu]] * [[Lliteratura siriaca]] * [[Efrén el Siriu]] * [[Peshitta]] * [[Neoarameo asiriu]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Bibliografía == * {{cita publicación | año = 1863 | títulu = The Syriac Language and Literature | títulu-trad = Llingua siríaca y lliteratura | url = http://www.tertullian.org/rpearse/oriental/jsl_syriac_intro.htm | serie = 4 | publicación = Journal of Sacred Literature, New Series | volume = 2 | páxines = 75-87 | idioma = inglés | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} * {{cita llibru | apellíos = Beyer | nome = Klaus | añu = 1986 | añu-orixinal = 1984 | títulu = The Aramaic language: its distribution and subdivisions | url = https://archive.org/details/aramaiclanguagei0000beye | títulu-trad = L'idioma araméu: la so distribución y subdivisiones | otros = trad. John F. Healey | llugar = Gotinga | editorial = Vandenhoeck und Ruprecht | idioma = inglés | isbn = 3-525-53573-2 }} * {{cita llibru | apellíos = Brock | nome = Sebastian | enllaceautor = Sebastian Brock | añu = 2006 | títulu = An Introduction to Syriac Studies | url = https://archive.org/details/introductiontosy0000broc | títulu-trad = Una introducción a los estudios de siríacu | edición = 1^ra | llugar = Piscataway, Nueva Jersey | editorial = Gorgias Press | idioma = inglés | isbn = 1-59333-349-8 }} * {{cita llibru | apellíos = Brockelmann | nome = Carl | añu = 1895 | títulu = Lexicon Syriacum | títulu-trad = Léxicu siríacu | url = http://ia700302.us.archive.org/24/items/lexiconsyriacum00brocuoft/lexiconsyriacum00brocuoft.pdf | edición = 1^ra | lugar = Berlín y Edimburgo | editorial = Reuther & Reichard y T. & T. Clark, respeutivamente | idioma = llatín | formatu = PDF | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} * Ferrer, Joan y Nogueras, Maria Antònia (1999). ''Manual de Gramática Siríaca''. Barcelona: Universitat de Barcelona. ISBN 84-931118-1-3 * Ferrer, Joan y Nogueras, Maria Antònia (1999). ''Curtiu Diccionariu Siríacu. Siríacu - Castellanu - Catalán''. Barcelona: Universitat de Barcelona ISBN 84-931118-0-5 * {{cita llibru | apellíos = Healey | nome = John F. | añu = 1980 | títulu = First studies in Syriac | url = https://archive.org/details/firststudiesinsy00heal | títulu-trad = Primeros estudios en siríacu | edición = 1^ra | lugar = Inglaterra | editorial = University of Birmingham / Sheffield Academic Press | idioma = inglés | isbn = 0-7044-0390-0 }} * {{cita llibru | apellíos = Maclean | nome = Arthur John | añu = 2003 | títulu = Grammar of the dialects of vernacular Syriac: as spoken by the Eastern Syrians of Kurdistan, north-west Persia, and the Plain of Mosul: with notices of the vernacular of the Jews of Azerbaijan and of Zakhu near Mosul | títulu-trad = Gramática de los dialeutos del siríacu cotidianu: tal como lo falen los sirios orientales del Kurdistán, noroeste de Persia y la llanura de Mosul: con notes de la fala de los xudíos d'Azerbaixán y Zakhu, cerca de Mosul | url = http://www.archive.org/stream/grammardialects00maclgoog#page/n4/mode/2up | llugar = Cambridge | lugar-publicación = (edición facsimilar). Piscataway, Nueva Jersey | editorial = Gorgias Press | idioma = inglés | isbn = 1-59333-018-9 | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} * Muraoka, Takamitsu (2007). ''Siríacu Clásicu. Gramática básica con crestomatía''. Estella: Editorial Verbo Divino. ISBN 978-84-8169-391-1 * {{cita llibru | apellíos = Nöldeke | apellíos2 = Euting | nome = Theodor | nome2 = Julius | añu = 1880 | títulu = Kurzgefasste syrische Grammatik | títulu-trad = Gramática siríaca concisa | url = http://www.archive.org/stream/kurzgefasstesyr00nlgoog#page/n5/mode/2up | edición = 1^ra | llugar = Leipzig | editorial = T. O. Weigel | idioma = alemán | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} * {{cita llibru | apellíos = Payne Smith | nome = Robert | añu = 1903 | títulu = A compendious Syriac dictionary founded upon the Thesaurus Syriacus of Robert Payne Smith | títulu-trad = Compendiu del diccionariu siríacu de Robert Payne Smith | url = http://ia700401.us.archive.org/29/items/ACompendiousSyriacDictionary/ACompendiousSyriacDictionary.pdf | edición = 1^ra | lugar = Londres, Edimburgo, Nueva York | editorial = [[Oxford University Press]] | apellíu-editor = Payne Smith | apellíu-editor2 = Frowde | nome-editor = Jessie | nome-editor2 = Henry | idioma = inglés | formatu = PDF | isbn = 1-57506-032-9 | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} * {{cita llibru | apellíos = Robinson | nome = Theodore Henry | añu = 1915 | títulu = Paradigms and exercises in Syriac grammar | url = https://archive.org/details/robinsonsparadig0000robi | títulu-trad = Exemplos y exercicios de gramática siríaca | edición = 1^ra | lugar = Londres | editorial = Oxford University Press | idioma = inglés | isbn = 0-19-926129-6 }} * Thackston, Wheeler (1999). ''Introduction to Syriac. An Elementary Grammar with Readings from Syriac Literature''. Bethesda, Maryland: IBEX Publishers ISBN 0-936347-98-8 * {{cita llibru | apellíos = Costaz | nome = Louis | añu = 1997 | títulu = Grammaire syriaque | títulu-trad = Gramática siríaca | edición = 3^ra | llugar = Beirut | editorial = Dar al-Mashreq | idioma = francés | isbn = }} * {{cita llibru | apellíos = Mingana | apellíos2 = Zkha | apellíos3 = Bar-Penkaya | nome = Alphonse | nome2 = Mshiha | nome3 = Yohannun | añu = 1908 | títulu = Sources syriaques | títulu-trad = Fuentes siríacas | url = http://cpart.byu.edu/files/Mingana_Sources%20Syriaques%20Vol%201%20(2%20books).pdf | edición = 1^ra | llugar = Leipzig | editorial = O. Harrassowitz | idioma = francés y siríacu | formatu = PDF | fechaaccesu = 8 de xineru de 2011 }} == Enllaces esternos == {{InterWiki|code=arc}} {{Commonscat|Syriac language|Siríacu}} * [http://www.syriacdictionary.net Syriacdictionary.net, Diccionariu siríacu en cuatro idiomes.] (n'inglés) * [http://www.bethmardutho.org/ Beth Mardutho — Institutu Siríacu.] (n'inglés) * [http://syrcom.cua.edu/hugoye/ Hugoye: Diariu d'estudios siríacos.] (n'inglés) * [http://www.suryoyo-online.org/ Suryoyo Online — Diariu on-line de la Ilesia Ortodoxa Siria, estudios siríacos y arameos.] (n'inglés) * [http://www.beith-morounoye.org/syriac/index1.html Introducción d'introducción al siríacu-araméu] — Cursu introductoriu y recursos p'aprender esta llingua d'un popular sitiu maronita. (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20110715112117/http://www.premiumwanadoo.com/cuneiform.languages/syriac/ Diccionariu on-line síriaco-inglés-francés.] (n'inglés) * [http://www.peshitta.org/beth-sapra/library.html Beth Sapra: La Biblioteca de la Escriba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320055224/http://www.peshitta.org/beth-sapra/library.html |date=2012-03-20 }}: tien dos vieyes gramátiques de dominiu públicu y los evanxelios en siríacu. (n'inglés) * [http://www.archive.org/search.php?query=%22syriac%20grammar%22 Otres gramátiques siríacas de dominiu públicu] agospiaes en ''[[Internet Archive]]''. (n'inglés) * [http://www.institut-syriaque.net/ Institutu siríacu de Bélxica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180124153903/http://www.institut-syriaque.net/ |date=2018-01-24 }} (en francés) * [http://www.etudessyriaques.org/ Sociedá d'estudios siríacos] (en francés) * [http://www.clubsyriaque.org/ Club de mozos siríacos católicos] (en francés ya inglés) * [https://web.archive.org/web/20101121083124/http://www.arameensliege.be/ Comité de mozos arameos de Liexa] (en francés) * [http://www.aramaicpeshitta.com/ Manuscritos de la Peshitta.] (n'inglés) * [http://srbibliotecario.blogspot.com.ar/2012/04/recurso-versiones-siriacas.html Versiones Siríacas de la Biblia] - Inclúi links de descarga (n'español) * [https://web.archive.org/web/20140808124735/https://es.scribd.com/doc/235876442/SIRIACO-de-Muraoka Gramática del Siríacu Clásicu] de Takamitsu Muraoka (n'español) {{ORDENAR:Siriaco}} {{Tradubot|Idioma siríaco}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Idiomes clásicos]] [[Categoría:Llingües aramees]] [[Categoría:Llingües d'Iraq]] [[Categoría:Llingües d'El Líbanu]] [[Categoría:Llingües de Siria]] [[Categoría:Llingües de Turquía]] [[Categoría:Macrollingües]] 4z0dzed9fwae91tvjp2dmqwo9l9mcdf 0 100918 4527317 4497715 2026-09-11T15:56:01Z ~2026-49268-22 153380 4527317 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma |nome = Xudeoárabe |nativu = |familia madre = Lengua afroasiátiques |oficial = |países = {{bandera2|Israel}}<br/>{{bandera2|Marruecos}}<br/>{{bandera2|Arxelia}}<br/>{{bandera2|Tunicia}}<br/>{{bandera2|Yeme}}<br/>{{bandera2|Iraq}}<br/>{{bandera2|Exiptu}}<br/> y otros países arabófonos. |creáu per zona = [[Ficheru:Flag of Maghreb.svg|21px]] [[Magreb]]<br/>{{bandera|}} [[Oriente Próximu]]. {{Bandera|Marruecos}}[[Marruecos]] |falantes = ''ca.'' 800.000<ref>Siguiendo a '''Lewis''', los falantes, según les variedaes, tán distribuyíos (datos de los años 80 y 90): *Xudeotunecino. 45.000 n'[[Israel]] y otros 307.500 ente [[Francia]], [[Italia]], [[España]], [[Tunicia]] y [[Estaos Xuníos]]. *Xudeomarroquí. 250.000 n'Israel y otros 8.930 ente [[Canadá]], Francia y [[Marruecos]]. *Xudeoiraquí. 100.000 n'Israel y otros 130 ente La [[India]], [[Iraq]] y [[Reinu Xuníu]]. *Xudeoyemenita. 50.000 n'Israel y 1.000 nel [[Yeme]]. *Xudeotripolitano. 30.000 n'Israel y 1.000 n'Italia.</ref> |h1 = |h2 = |rank = |llingua_muerta = |familia = [[Llingües afroasiátiques]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Llingües semítiques|Semíticu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;Semíticu Central<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[idioma árabe|Árabe]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Xudeoárabe<br /> |escriptura=[[Alfabetu hebréu]]<br /> |dialeutos = Xudeotunecino (ajt)<br /> Xudeomarroquí (aju)<br /> Xudeoiraquí (yhd)<br /> Xudeoyemenita (jye)<br /> Xudeotripolitano (yud)<br /> |escritura = [[Alfabetu hebréu|Hebréu]] |cooficial = |cooficial_con = |axencia = |iso1 = |iso2 = jrb |iso3 = jrb |mapa = |mapa_lleenda = }} '''Xudeoárabe''' ye'l nome xenéricu que se-y da a los dialeutos [[Llingua árabe|árabe]]s utilizaos polos [[xudíu|xudíos]] que viven o vivieron nos países arabófonos, pa comunicase ente si.<ref>Ta en discusión si'l xudeoárabe puede considerase una llingua; o un dialeutu, sociolecto o etnolecto, una variante o rexistru dientro del ámbitu de la llingua árabe, según '''Gallego''', páxs. 34-38; y '''Perez Pons''', páx. 23.</ref> == Evolución histórica == Los primeros testimonios escritos del usu del árabe polos xudíos, con carauterístiques específiques, daten del sieglu IX,<ref>'''Perez Pons''', páx. 22.</ref> y lleguen hasta los nuesos díes, nun ámbitu casi tan ampliu como'l mundu árabe. Por tanto, esisten componentes diacrónicos y sincrónicos a la d'establecer les distintes variedaes de xudeoárabe.<ref>'''Gallego''', páxs. 17-18.</ref> Los periodos históricos en que s'estrema'l xudeoárabe son:<ref>'''Gallego''', páxs. 29-31.</ref> *'''Xudeoárabe primitivu''' (anterior al sieglu X). Inclúi testos con ortografía fonética, la mayor parte documentos privaos [[Exiptu|exipcios]] del sieglu IX. *'''Xudeoárabe clásicu''' o '''juedoárabe medieval''' (sieglos X-XV). Utiliza una ortografía arabizada y un árabe que va dende'l clásicu hasta'l dialeutal. Ye'l periodu de mayor rellumanza lliteraria, con obres de distintos xéneros: traducciones y comentarios bíblicos, testos llegales, filosofía, gramática, exéxesis, obres científiques,<ref>'''Sáenz-Badillos'''</ref> y tamién, cartes, factures y llibros de cuentes, recetes médiques, maxa, anotaciones musicales, contratos matrimoniales y llibros escolares. *'''Xudeoárabe tardíu''' (sieglos XVI-XX). Ye la dómina onde apaecen elementos dialeutales del árabe, y onde empieza la lliteratura de ''Šarḥ'' o traducción lliteral de testos sagraos del hebréu.<ref>'''Perez Pons''', páx. 25.</ref> Caltiénense los estudios sobre lliteratura mística, poesía, derechu y exéxesis bíblica y talmúdica.<ref>'''Zafrani'''</ref> *'''Xudeoárabe modernu''' (principios del sieglu XX hasta l'actualidá). Utiliza la llingua coloquial y la ortografía fonética. El xudeoárabe caltién una estructura más arcaica que los dialeutos árabes que lu arrodien, y nos dialeutos que nun tienen una rica cultura lliteraria, solo de tipu epistolar, s'evidencia que mientres la llingua oral ye rica, la escrita solo ye una coleición de fórmules y formes retóriques. El xudeoárabe modernu caltién dos niveles distintos: el cotidianu y el formal, y ye esti postreru'l qu'utilicen pa escribir el ''Šarḥ'' y la lliteratura folclórico y popular, calteniendo diferencies ente ellos en lexicoloxía, fonoloxía, morfoloxía y sintaxis.<ref>'''Bar-Asher''', páxs. 169-170.</ref> Los datos demográficos indiquen una emigración de la mayor parte de les comunidaes a [[Israel]] y a otros países occidentales nos postreros 60 años,<ref>'''Lewis'''</ref> debíu al [[Conflictu árabe-israelín]], provocando la desapaición progresiva de les comunidaes xudíes nel mundu musulmán, y el peligru de desapaición de les variedaes del xudeoárabe. == Carauterístiques == Les traces que caractericen el xudeoárabe a nivel llingüísticu son:<ref>'''Gallego''', páxs. 18-28.</ref> #'''Usu del alefato hebréu'''.<ref>De toes formes puede esistir el xudeoárabe ensin l'usu del alefato hebréu, una y bones lo qu'importa ye la comunicación ente xudíos: un testu escritu por xudíos y empobináu a xudíos.</ref> El significáu relixoso y cultural del alefato foi determinante, según la educación elemental n'hebréu nel medievu, y el desconocimientu o poca familiaridá col alifato árabe. La trescripción del árabe col alefato hebréu fíxose de dos formes: ##«Ortografía arabizada». Imitación del sistema ortográficu del árabe clásicu, cola adopción de puntos diacríticos pa representar tolos fonemes árabes o utilizando un alofon hebréu del fonema árabe. Esti sistema siguir mientres tol xudeoárabe clásicu. ##«Ortografía fonética». Trescripción fonética del árabe, en dos momentos históricos, mientres el xudeoárabe primitivu, la ortografia fonética puramente dicha, y mientres el xudeoárabe tardíu, llamada ortografía hebraizada. #'''Usu del árabe mediu'''.<ref>'''Blau'''</ref> Los escritos xudeoárabes medievales utilicen l'árabe mediu, árabe clásicu con elementos coloquiales o neo-árabe, que dexen estudiar l'árabe dialeutal, una y bones los escritos puramente árabes consagren l'árabe clásicu y nun nos dexen apreciar la evolución del idioma.<ref>'''Martínez Delgado''' (a), páx. 209.</ref> ##«Alteración del usu del acentu», cola cayida de les vocales curties abiertes, l'amenorgamientu de les llargues finales y nel interior de parabra cayen les vocales curties en sílabes abiertes átones.<ref name="MD371">Según Joshua Blau en '''Martínez Delgado''' (b), páx. 371.</ref> ##«Alteración de la estructura fonemática de les vocales». La cualidá de les vocales curties faise variable, y les vocales llargues non finales de sílabes abiertes ciérrense por causa de la perda de la vocal que les siguía, y tienden a embrivise. Los diptongos se monoptongan<ref name="MD372">Según Joshua Blau en '''Martínez Delgado''' (b), páx. 372.</ref> ##«Cambéu de la estructura consonántica» cola perda de la oclusión glotal.<ref name="MD372"/> ##«Caida de la terminación de casu y de manera verbal», provocada pola alteración del acentu y poles influencia d'otres llingües.<ref name="MD372"/> #'''Pseudocorrecciones y pseudocorrecciones estandarizadas'''. Nos escritos medievales apaecen les pseudocorrecciones, que son formes aniciaes pa consiguir el máximu grau de correición gramatical, anque demuestren una conocencia insuficiente del árabe clásicu, y provoquen una hipercorrección, utilitzando una forma considerada más correuta nun contestu desaparente, o una hipocorreccción, corrixendo solo parcialmente un usu coloquial de la llingua. Munches d'estes formes gramaticales yá taben estandarizadas na dómina en que les utilicen o nos tipos d'escritos onde apaecen.<ref name="MD371"/> #'''Préstamos léxicos del hebréu y del araméu'''. Del [[Idioma hebréu|hebréu]] tomen la terminoloxía teolóxica, y del [[Llingües aramees|araméu]] la terminoloxía de la lliteratura rabínica. Esti léxicu ta afechu a la gramática árabe por cuanto lleven l'artículu determináu árabe, pero nun siguen la morfoloxía árabe pos caltienen los sos propios morfemes flexivos de xéneru y númberu. Na traducción lliteral de testos sagraos o ''Šarḥ'', la sintaxis árabe resulta alteriada. #'''Peculiaridaes fonolóxiques'''. Toles variedaes de xudeoárabe caltienen traces de los antiguos dialeutos urbanos mientres la fala de los musulmanes ta más influyida polos dialeutos beduinos. Les migraciones tamién afecten nes peculiaridaes, como ye'l casu de los [[Sefardín|sefardinos]] cuando lleguen al norte d'África pola [[Edictu de Granada|espulsión]] ya interrelaciónense coles comunidaes xudíes d'ellí. == Notes y referencies == {{llistaref|2}} {{Traducíu ref|ca|Xudeoàrab|catalán|oldid=8863076}} == Bibliografía == * '''Bar-Asher''', Moshé. «{{Enllaz rotu|1=La recherche sur les parlers judéo-arabes modernes du Maghreb : état de la question |2=http://www.persee.fr/articleAsPDF/hel_0750-8069_1996_num_18_1_2454/article_hel_0750-8069_1996_num_18_1_2454.pdf |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}». ''Histoire Épistémologie Langage'', 18/1 (1996), páxs. 167-177. {{N'idioma|fr}} * '''Blau''', Joshua. ''[https://books.google.es/books?id=D6KXjP52cmMC&pg=PA00#v=onepage&q&f=false The emergence and linguistic background of Judaeo-Arabic: a study of the origins of Middle Arabic]''. Jerusalem : Ben-Zvi, 1981, 259 pp. ISBN 965-235-010-9. {{N'idioma|en}} * '''Gallego''', María Ángeles. ''[https://books.google.es/books?id=9CskyZLJu30C&pg=PA00#v=onepage&q&f=false El xudeo-árabe medieval]''. Berna : Peter Lang, 2006, 180 pp. ISBN 3-03910-860-3. * '''Lewis''', M. Paul (editor). ''[http://www.ethnologue.com/ Ethnologue: Languages of the World]'', Dallas, Texas: SIL International, 2009. [Edición en llinia] {{N'idioma|en}} * '''Martínez Delgado''', José. (a) «[http://digibug.ugr.es/bitstream/10481/2614/1/Martinez.08.pdf El Kitāb al-tadkīr wa-l-ta’nīt de Mošeh Ibn Ğiqatela (S. XI). Edición y traducción]». ''Miscelánea d'estudios árabes y hebraicos. Seición Árabe-Islam'', 57 (Granada: Universidá de Granada, 2008), p. 205-236. ISSN 0544-408X. * '''Martínez Delgado''', José. (b) «[http://www.uco.es/investiga/grupos/hum380/collectanea/sites/default/files/29.pdf La "Introducción" a la Gramática del xudeoárabe medieval de J. Blau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517195320/http://www.uco.es/investiga/grupos/hum380/collectanea/sites/default/files/29.pdf |date=2021-05-17 }}». ''Collectanea Christiana Orientalia'', 5 (Córdoba : Universidá de Córdova, 2008), páxs. 363-384. ISSN 1697-2104. * '''Perez Pons''', Idan. ''[http://www.tdx.cat/bitstream/handle/10803/52563/01.IPP_1de5.pdf?sequence=1 Edició i estudi filològic d'un manuscrit aljamiat trillingüe (MS. 122 de l'Arxiu del Regne de Mallorca) del segle XIV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180126/http://www.tdx.cat/bitstream/handle/10803/52563/01.IPP_1de5.pdf?sequence=1 |date=2016-03-03 }}''. Barcelona : Universitat de Barcelona. Departament de Filologia Semítica, 2011, 554 pp. [Tesis doctoral] {{N'idioma|ca}} * '''Sáenz-Badillos''', Ángel. «[http://revistas.ucm.es/index.php/ILUR/article/download/ILUR0404120075A/26339 Gramátiques y léxicos y la so rellación col xudeoárabe. L'usu del xudeoárabe ente los filólogos hebreos d'al-Andalus]». ''Ilu. Revista de Ciencies de les Relixones'', (2004) Anexu IX, páxs. 75-93. ISSN 1988-3269. * '''Zafrani''', Haïm. «{{Enllaz rotu|1=Etudes et recherches sur la littérature écrite et orale des juifs du Maroc des quatre derniers siècles |2=http://www.persee.fr/articleAsPDF/remmm_0035-1474_1974_num_18_1_1291/article_remmm_0035-1474_1974_num_18_1_1291.pdf |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}». ''Revue de l'Occident musulman et de la Méditerranée'', 18 (1974), páxs. 159-167. {{N'idioma|fr}} {{ORDENAR:Xudeoarabe}} {{Tradubot|Judeoárabe}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llingües xudíes]] [[Categoría:Idioma árabe]] [[Categoría:Llingües de Marruecos]] [[Categoría:Llingües d'Arxelia]] [[Categoría:Llingües de Libia]] [[Categoría:Llingües d'Iraq]] [[Categoría:Llingües d'Exiptu]] [[Categoría:Llingües de Yeme]] 6mveim5i9n1axxo0a2wtb6jdbh6nuho 0 101155 4527460 4497700 2026-09-12T07:49:05Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527460 wikitext text/x-wiki {{Ficha de xeografía |imaxe = Colombia_relief_location_map.jpg |continente = [[América]] |rexón = [[América del Sur]] (Zona Noroccidental) |territoriu = 2.070.408 |tierra = 1.141.748 (55,15%) |agua = 928.660 (44,85%) |fronteres_territoriales = 6.342 km |país 1 = {{bandera|Venezuela}} [[Venezuela]] |frontera país 1 = 2.219 km |país 2 = {{bandera|Brasil}} [[Brasil]] |frontera país 2 = 1.645 km |país 3 = {{bandera|Perú}} [[Perú]] |frontera país 3 = 1.626 km |país 4 = {{bandera|Ecuador}} [[Ecuador]] |frontera país 4 = 586 km |país 5 = {{bandera|Panamá}} [[Panamá]] |frontera país 5 = 266 km |llinia_de_costa = 2.900 km |mar_territorial = 12 milles náutiques (22,2 km) |Zona_contigua = 24 milles náutiques (44,6 km) |zona_económica = 200 milles náutiques (370,4 km) |plataforma_continental = |puntu_más_baxu = 0 m ([[Océanu Pacíficu]] y [[Océanu Atlántico]]) |puntu_más_altu = 5.775 m ([[Picu Colón]]) }} El territoriu qu'abarca la [[Colombia|República de Colombia]] ta asitiáu na esquina noroccidental d'[[América del Sur]] y tien un área continental de 1.141.748 km² más un área marítima de 928.660 km². Colombia ye'l [[Países per superficie|ventenu sestu país más grande del mundu]] y el cuartu en Suramérica, dempués de Brasil, Arxentina y Perú.<ref>{{cita web |url= http://www.oei.es/cultura2/colombia/03.htm |títulu= Colombia: Perfil actual - Territoriu y Estensión |editorial= Organizacion d'Estaos Iberoamericanos |fechaaccesu= 18 de mayu de 2008 }}</ref> El país tien soberanía nel [[mar Caribe]], l'[[Océanu Pacíficu]], la [[Selva amazónica]], la [[cuenca del Orinoco]] y los [[Andes]]. Colombia estrémase alministrativamente'n [[Departamentos de Colombia|departamentos]], [[Conceyos de Colombia|conceyos]], [[territorios indíxenes]], [[rexones]] y [[provincies]].<ref>https://web.archive.org/web/20120515114827/http://www.secretariasenado.gov.co/senado/basedoc/cp/constitucion_politica_1991_pr009.html#286</ref> Numberoses entidaes ya investigadores nacionales ya internacionales desenvolvieron los estudios xeográficos de Colombia dende'l sieglu XIX; ente los que tienen de destacase los realizaos pol [[Alejandro de Humboldt|Barón de Humboldt]], [[Eliseo Reclus]], [[Agustín Codazzi]] y [[Ernesto Guhl Nimtz|Ernesto Guhl]], ente otros. Anguaño la entidá oficial encargada del estudiu de la xeografía colombiana ye l'[[Institutu Xeográficu Agustín Codazzi]]. Ente les instituciones académiques y de consulta tán la [[Universidá Nacional de Colombia]], la [[Universidá de los Andes (Colombia)|Universidá de los Andes]] y la [[Sociedá Xeográfica de Colombia]]. == Llocalización == <!-- {{AP|Puntos estremos de Colombia}} --> [[Ficheru:Colombia SatPic BMNG.png|thumb|left|250px|Mapa satelital de Colombia.]] [[Ficheru:Guajirapeninsula1.png|thumb|250px|La [[península de la Guajira]], nel estremu norte de Colombia.]] La [[Colombia|República de Colombia]] atópase al estremu norte de [[Suramérica]], allugada ente la gran selva amazónica, Panamá y los océanos Pacíficu y Atlántico (de los cualos recibe fuertes influencies climátiques), siendo amás cruciada pola gran cordal andina, lo qu'anicia una gran variedá de climes y ecosistemes, munchos d'ellos propios del país. La so posición privilexada non solamente provién por ser l'únicu país d'[[América del Sur]] que tien dos costes: nel [[mar Caribe]] y nel océanu Pacíficu (y por tanto una estensa plataforma continental), sinón amás que s'atopa na parte media del continente americanu, lo que facilita la so comunicación con tolos continentes. El so territoriu ye cruciáu pola [[llinia ecuatorial]], estremando d'ésti manera'l territoriu nos hemisferios norte y sur. Por cuenta de éstes condición Colombia nun sufre d'estaciones, polo cual nun tien que soportar temperatures estremes nin a los estragos sufiertos por estes. Amás la cercanía al ecuador garantízalu un segmentu importante de la órbita geoestacionaria, del espaciu aereu y del espaciu electromagnéticu.<ref name="Atles">''Atles de Colombia'', Suramericana de Seguros. Editorial Eurolibros, Bogotá, 1995</ref> Los puntos estremos del territoriu continental colombianu tán al norte en [[Punta Gallina]], na [[península de la Guajira]], [[llatitú]] 12° 30′ 46″ Norte. Pel sur na Boca de la quebrada San Antonio, en redoma del [[Trapeciu amazónicu]] y alcontráu en [[llatitú]] 4° 13′ 30″ Sur. Escontra l'este tien como puntu de referencia la Isla de San José nel [[ríu Negro (Amazones)|ríu Negro]], frente a la [[Piedra del Cocuy]], alcontrada en [[Llonxitú (cartografía)|llonxitú]] 66° 50′ 54″ oeste. Pel oeste, el [[Cabo Manglares]], nel [[Nariño (Colombia)|departamentu de Nariño]] alcontráu en llonxitú 79° 01′ 23″ oeste. == Xeoloxía == Colombia atópase allugada na esquina noroccidental de la [[placa Suramericana]]. Les plaques [[placa del Caribe|del Caribe]], la [[Placa de Naza|de Naza]] y la [[Placa de Cocos|de Cocos]], traviesen delles zones del territoriu continental y marítimo de Colombia.<ref name="Orlando Navas Camacho">{{cita web |url =http://sogeocol.edu.co/documentos/03ana.pdf|títulu = Anatomía xeolóxica de Colombia|apellíu=Navas Camacho |nome=Orlando |fechaaccesu = 12 de marzu de 2013}}</ref> En Colombia, les plaques tectóniques producen [[falla|falles]] en direición SE-NO. Un exemplu d'ello asocede na falla Romeral nel departamentu del [[Cauca (Colombia)|Cauca]], específicamente nel [[Ríu Patía|Patía]]-Soapaga. Tamién se presenten falles d'esta clase en delles zones de cordal Oriental. Esiste otru tipu de falles conocíes como d'aldu, como la falla de [[Bucaramanga]]-[[Santa Marta (Colombia)|Santa Marta]], que movió dellos quilómetros la [[Sierra Nevada de Santa Marta]] en sentíu nordés. En términos xeolóxicos, la [[Cordal Central (Colombia)|cordal Central]] foi la primer cadena montascosa que surdió en Colombia, la segunda foi la [[Cordal Occidental (Colombia)|Occidental]] y darréu remaneció la [[Cordal Oriental (Colombia)|Oriental]], na cual atopáronse restos de fósiles en zones cercanes a [[Villa de Leyva]] y el [[Altiplanu cundiboyacense]].<ref name="Orlando Navas Camacho"/> == Llendes == <!-- {{AP|Fronteres de Colombia}} --> [[Ficheru:Mapa de Colombia (fronteras y tratados).svg|thumb|250px|Trazaos y llendes de fronteres de Colombia colos sos vecinos, dende 1810 hasta l'actualidá.]] Les llendes de Colombia pueden estremase en dos grupos: los naturales y los políticos. Los naturales son aquelles impuestes pola naturaleza y que definen l'área xeográfica del país. Estos son:<ref name="Atles" /> * Norte: el Mar Caribe. * Sur: les selves del Amazones y les sierres andines. * Occidente: l'Océanu Pacíficu y l'ismu de Panamá. * Oriente: los llanos del Orinoco. Les fronteres polítiques son distintes. Estes son determinaes por alcuerdos y trataos ente los gobiernos de dos (o más) países y que delimitan la soberanía del país sobre ciertos territorios.<ref name="Llindes">{{cita web |url= http://www.lablaa.org/blaavirtual/ayudadetareas/poli/poli51.htm |títulu= Guía temática de política Llendes |editorial= Biblioteca Luis Angel Arango |fechaaccesu= 18 de mayu de 2008 |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20080529062843/http://www.lablaa.org/blaavirtual/ayudadetareas/poli/poli51.htm |fechaarchivu= 2008-05-29 }}</ref> Colombia por ser país bioceánico tien tantu fronteres nel so territoriu continental como na so parte marítima. === Fronteres terrestres === [[Colombia]] llinda al [[norte]], nel so territoriu continental, col [[Mar Caribe]], con una mariña de 1900 km y un área de 589.160 km².<ref name="Armada">{{cita web |url= http://www.armada.mil.co/index.php?idcategoria=17895 |títulu= Trataos Internacionales |editorial= Armada Nacional de Colombia |fechaaccesu= 13 de mayu de 2008 }}<br />{{cita web |url= http://www.armada.mil.co/index.php?idcategoria=2954 |títulu= Mapa Trataos Internacionales |editorial= Armada Nacional de Colombia |fechaaccesu= 13 de mayu de 2008 |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110524055628/http://www.armada.mil.co/index.php?idcategoria=2954 |fechaarchivu= 2011-05-24 }}</ref> Pel sur [[Frontera ente Colombia y Ecuador|llenda con Ecuador]], con un llargor de 586 km de frontera ([[Tratado Muñoz Vernaza-Suárez]], 15 d'agostu de 1916) y [[Frontera ente Colombia y Perú|col Perú]] con 1.626 km de frontera ([[Tratado Salomón-Lozano]], 24 de marzu de 1922 y Protocolu de [[Rio de Janeiro (ciudá)|Ríu]], 24 de mayu de 1934). Escontra'l noroeste [[Frontera ente Colombia y Panamá|parte con Panamá]] cubriendo un total de 266 km de frontera ([[Tratáu Vélez-Victoria]], 20 d'agostu de 1924) y col [[Océanu Pacíficu]] col que tien 1.300 km de mariña. Escontra l'este [[Frontera ente Colombia y Venezuela|parte con Venezuela]] con 2.219 km de frontera ([[Laude Arbitral Español|Laude Español]], 16 de marzu de 1892; arbitraxe [[Suiza|Suizu]], 24 de marzu de 1892 y [[Tratado López de Mesa-Gil Borges]], 5 d'abril de 1941). [[Frontera ente Brasil y Colombia|Col Brasil]] parte con 1.645 km de frontera ([[Tratáu Vásquez Cobo-Martins]], 24 d'abril de 1907; [[Tratado García Ortiz-Mangabeira]], 15 de payares de 1928).<ref name="Llindes" /><ref name="Armada" /> === Fronteres marítimes === Colombia tamién cunta les fronteres marítimes. Nel [[mar Caribe]] parti con [[Nicaragua]] ([[Tratáu Esguerra-Bárcenas]], 24 de marzu de 1928) nel meridianu 82 el cual ye refutado como llende por Nicaragua y ta so revisión per parte de laude internacional. Con Panamá: Tratáu Liévano - Boyd, del 20 de payares de 1976. Con [[Costa Rica]] pol [[Tratáu Facio-Fernández|Tratáu Fernández-Facio]] del 17 de marzu de 1977, con [[República Dominicana]] pol Tratáu Liévano-Jiménez del 13 de xineru de 1978, [[Haití]] pol Tratáu Liévano-Brutus del 17 de febreru de 1978, con [[Hondures]] pol Tratáu Ramírez-López del [2 d'agostu de 1986, con [[Xamaica]] pol Tratáu Sanin-Robertson del 12 de payares de 1993 y con [[Venezuela]] que nun foi definida. Nel [[Océanu Pacíficu]] llenda con Ecuador pol Tratáu Liévano-Lucio del 23 d'agostu de 1975. Con Panamá pol Tratáu-Liévano Boyd del 20 de payares de 1976 y con Costa Rica pol [[Tratado Gutiérrez-Lloreda|Tratáu Lloreda-Gutiérrez]], 6 d'abril de 1984.<ref name="Llindes" /><ref name="Armada" /> == Xeografía política == <!-- {{AP|Organización territorial de Colombia}} --> [[Ficheru:Colombia, administrative divisions - es - colored (+box).svg|thumb|250px|[[Departamentos de Colombia]].]] [[Ficheru:Mapa de Colombia (+municipios).svg|thumb|250px|[[Conceyos de Colombia]].]] Según la Constitución de 1991, Colombia ta estremada en [[Departamentos de Colombia|32 departamentos]] y un únicu [[distritu capital]] ([[Bogotá]]). Anguaño hai aproximao 1.123 [[Conceyos de Colombia|conceyos]] ente los que tán el [[Bogotá|Distritu Capital]], y los [[Distritos de Colombia|distritos]] de [[Barranquilla]], [[Cartagena de Indias|Cartagena]], [[Santa Marta (Colombia)|Santa Marta]] y [[Buenaventura (Valle del Cauca)|Buenaventura]] (nel añu 2009, por decisión de la [[Corte Constitucional de Colombia|Corte Constitucional]], l'actu llexislativu tramitáu en 2007 que daba calter de distritu a les ciudaes [[Tunja]], [[Cúcuta]], [[Popayán]], [[Turbo (Antioquia)|Turbo]] y [[Tumaco]] declaróse en gran parte inconstitucional, dando esta distinción namái a [[Buenaventura (Valle del Cauca)|Buenaventura]]<ref>{{cita web|url = http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/C-033-09.htm|títulu = Sentencia C-033/09|editorial = Corte Constitucional de Colombia|fechaaccesu = 24 d'abril de 2015|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20160308112241/http://corteconstitucional.gov.co/relatoria/2009/c-033-09.htm|fechaarchivu = 2016-03-08}}</ref>). {| {{columna}} {| width=95% |- !Nᵘ!!Departamentu!!Capital |- |align=center|1||'''[[Amazones (Colombia)|Amazones]]'''||[[Leticia (Colombia)|Leticia]] |- |align=center|2||'''[[Antioquia]]'''||[[Medellín (Colombia)|Medellín]] |- |align=center|3||'''[[Arauca (Colombia)|Arauca]]'''||[[Arauca (Arauca)|Arauca]] |- |align=center|4||'''[[Atlántico (Colombia)|Atlántico]]'''||[[Barranquilla]] |- |align=center|5||'''[[Bolívar (Colombia)|Bolívar]]'''||[[Cartagena de Indias|Cartagena]] |- |align=center|6||'''[[Boyacá]]'''||[[Tunja]] |- |align=center|7||'''[[Caldas]]'''||[[Manizales]] |- |align=center|8||'''[[Caquetá]]'''||[[Florencia (Caquetá)|Florencia]] |- |align=center|9||'''[[Casanare]]'''||[[Yopal]] |- |align=center|10||'''[[Cauca (Colombia)|Cauca]]'''||[[Popayán]] |- |align=center|11||'''[[Cesar]]'''||[[Valledupar]] |- |align=center|12||'''[[Topetó]]'''||[[Quibdó]] |- |align=center|13||'''[[Córdoba (Colombia)|Córdoba]]'''||[[Montería]] |- |align=center|14||'''[[Cundinamarca]]'''||[[Bogotá]] |- |align=center|15||'''[[Guainía]]'''||[[Puertu Inírida]] |- |align=center|16||'''[[Guaviare]]'''||[[San José del Guaviare]] |- |align=center|17||'''[[Huila]]'''||[[Neiva]] |} {{columna}} {| width=100% |- !Nᵘ!!Departamentu!!Capital |- |align=center|18||'''[[La Guajira]]'''||[[Riohacha]] |- |align=center|19||'''[[Magdalena (Colombia)|Magdalena]]'''||[[Santa Marta (Colombia)|Santa Marta]] |- |align=center|20||'''[[Meta (Colombia)|Meta]]'''||[[Villavicencio]] |- |align=center|21||'''[[Nariño (Colombia)|Nariño]]'''||[[San Juan de Pasto|Pasto]] |- |align=center|22||'''[[Norte de Santander]]'''||[[Cúcuta]] |- |align=center|23||'''[[Putumayo (Colombia)|Putumayo]]'''||[[Mocoa]] |- |align=center|24||'''[[Quindío]]'''||[[Armenia (Quindío)|Armenia]] |- |align=center|25||'''[[Risaralda]]'''||[[Pereira]] |- |align=center|26||'''[[Archipiélagu de San Andrés, Providencia y Santa Catalina|San Andrés y Providencia]]'''||[[Isla de San Andrés (Colombia)|San Andrés]] |- |align=center|27||'''[[Santander (Colombia)|Santander]]'''||[[Bucaramanga]] |- |align=center|28||'''[[Sucre (Colombia)|Sucre]]'''||[[Sincelejo]] |- |align=center|29||'''[[Tolima]]'''||[[Ibagué]] |- |align=center|30||'''[[Valle del Cauca]]'''||[[Cali]] |- |align=center|31||'''[[Vaupés]]'''||[[Mitú]] |- |align=center|32||'''[[Vichada]]'''||[[Puerto Carreño]] |- ! !!colspan=2|Distritu |- | ||colspan=2|[[Bogotá]], Distritu Capital |} |} == Rexones naturales == <!-- {{AP|Rexones naturales de Colombia}} --> [[Ficheru:Mapa de Colombia (regiones naturales).svg|thumb|250px|Rexones naturales de Colombia.]] Colombia tien cinco rexones naturales continentales y una rexón natural marítima: * [[Rexón Amazónica (Colombia)|Rexón Amazónica]]: parte sur de la rexón oriental de Colombia, rexón plana de baxa altitú. Puede trate o bien como la cuenca plana del [[Ríu Amazones]] o como la rexón de la [[Selva Amazónica]] de Colombia. * [[Rexón Andina (Colombia)|Rexón Andina]]: correspuende a la parte colombiana de los [[Andes]], incluyendo a los [[valles interandinos (Colombia)|valles interandinos]] de los ríos [[Ríu Cauca|Cauca]] y [[Ríu Magdalena|Magdalena]]. * [[Rexón Caribe (Colombia)|Rexón Caribe]]: abarca les llanures costeres del Caribe colombianu y los grupos monteses de la rexón que nun pertenecen a los [[Rexón Andina (Colombia)|Andes]] como los [[Montes de María]] y la [[Sierra Nevada de Santa Marta]]. * [[Rexón Pacífica (Colombia)|Rexón Mariña Pacífica]]: entiende les llanures costeres del Pacíficu colombianu y los grupos monteses de la rexón que nun pertenecen a los [[Rexón Andina (Colombia)|Andes]]sobremanera la [[Serranía del Baudó]]. * [[Rexón Insular (Colombia)|Rexón Insular]]: abarca les islles colombianes que nun son consideraes islles costeres como'l [[Archipiélagu de San Andrés y Providencia]] nel [[mar Caribe]] occidental y la [[Isla de Malpelo]] nel [[Océanu Pacíficu]]. * [[Rexón Orinoquía (Colombia)|Rexón Orinoquía]]: norte de la rexón oriental de Colombia, rexón plana de baxa altitú. Puede tomase o bien como la cuenca plana del [[Ríu Orinoco]] o como la rexón de [[Los Llanos|los Llanos Orientales]] de Colombia. == Clima == <!-- {{AP|Clima de Colombia}} --> [[Ficheru:Sierra Nevada de Santa Marta desde el espacio.jpg|thumb|250px|La [[Sierra Nevada de Santa Marta]] presenta diversos climes. Dende fríes nieves perpetues nos picos a les templaes sableres del [[Mar Caribe]].]] [[Colombia]] ta allugada sobre la [[llinia ecuatorial]], con un 90% del so territoriu al norte de la mesma y el [[Amazones (Colombia)|Departamentu del Amazones]] per debaxo de la mesma. Magar el territoriu ta dafechu na [[Zona Intertropical]], los climes de les distintes rexones varien considerablemente gracies a les distintes altitúes que pueden dir dende'l [[nivel del mar]] hasta los casi 6 km d'altitú. Los climes colombianos pueden clasificase de la siguiente manera: * [[Clasificación climática de Köppen|Clima tropical húmedu]]: este varia de la mesma ente bien húmedu, como nel [[Rexón del Pacíficu de Colombia|Pacíficu]] hasta periodos distintos de mugor. * [[Clasificación climática de Köppen|Clima secu]]: este tien que ver colos desiertos y ye preferiblemente caliente, como'l de la [[península de La Guajira]]. * [[Clasificación climática de Köppen|Clima templáu]]: xeneralmente húmedu pel hibiernu y secu pel branu, como na [[Medellín (Colombia)|ciudá de Medellín]]. * [[Clasificación climática de Köppen|Clima de Monte]]: varia dende fríu como na [[Bogotá|ciudá de Bogotá]] al pandorial (cimeru a 3 km d'altitú) y d'ende a nieves y xelos permanentes como na [[Sierra Nevada de Santa Marta]]. Los climes nos principales centros urbanos de Colombia son los siguientes: * [[Bogotá|Distritu Capital de Bogotá]]: clima fríu (altitú: 2.600 [[msnm]]). * [[Área Metropolitana de Medellín]]: escontra la zona céntrica, clima templáu (altitú 1.560 msnm), escontra'l norte clima caliente secu, escontra'l sur clima fríu. * [[Área Metropolitana de Santiago de Cali]]: clima caliente secu. * [[Área Metropolitana de Barranquilla]]: clima caliente. * [[Área Metropolitana de Bucaramanga]]: clima parcialmente templáu. Dalgunu fenómenos climáticos que se dan en Colombia, son los furacanes los cualos azoten la rexón axacente al [[Mar Caribe]] afectando l'área de La Guajira y les islles del archipiélagu de San Andrés y Providencia. La [[Cordal Oriental Andina]] y el cursu de los vientos alisios sirve de barrera natural que torga l'ingresu de furacanes al restu de Colombia. Los furacanes qu'azoten al Caribe xeneren sicasí fuertes precipitaciones lluvioses nel país. Los hinchentes en Colombia asoceden na temporada d'agües afecten toles rexones naturales del país, tantu nes llanures baxes y cuenques de ríos como nes rexones montascoses. Les zones colombianes con riesgu d'hinchentes, según el Departamentu Nacional de Planeación son la [[Depresión Momposina]], nel qu'hai confluencia de los ríos [[Ríu Magdalena|Magdalena]], [[Ríu Cauca|Cauca]], [[Ríu San Jorge|San Jorge]] y [[Ríu Cesar|Cesar]]. == Fisiografía == <!-- {{AP|Relieve de Colombia}} --> <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=260px style="float:right; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5y text-align:left;clear:all; margin-left:10px; font-size:90%" |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="grey"|'''Principales Elevaciones de Colombia''' |- |align="center" colspan=2| [[Ficheru:Mapa de Colombia (topografía).svg|250px]] |- |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="grey"|'''Cordal Central''' |- ! style="background:#e8e8e8;" | '''Nome''' ! style="background:#e8e8e8;" | '''Altitú ([[m]])''' |- |[[Neváu del Huila]] |align=center|5.750 |- | style="background:#efefef;" |[[Neváu del Ruiz]] | style="background:#efefef;" align=center|5.321 |- |[[Neváu del Tolima]] |align=center|5.216 |- | style="background:#efefef;" |[[Neváu del Quindío]] | style="background:#efefef;" align=center|5.150 |- |[[Neváu de Santa Isabel]] |align=center|4.965 |- | style="background:#efefef;" |[[Volcán Pan de Azucar]] | style="background:#efefef;" align=center|4.670 |- |[[Volcán Puracé]] |align=center|4.646 |- | style="background:#efefef;" |[[Volcán Sotará]] | style="background:#efefef;" align=center|4.580 |- | [[Volcán Galeres]] | align=center|4.276 |- |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="grey"|'''Cordal Occidental''' |- ! style="background:#e8e8e8;" | '''Nome''' ! style="background:#e8e8e8;" | '''Altitú ([[m]])''' |- | [[Volcán Cumbal]] | align=center|4.764 |- | style="background:#efefef;" |[[Volcán Chiles]] | style="background:#efefef;" align=center|4.748 |- | [[Farallones de Cali]] | align=center|4.280 |- | style="background:#efefef;" |[[Cuetu Tamaná]] | style="background:#efefef;" align=center|4.200 |- | [[Pandorial de Frontino]] | align=center|4.080 |- | style="background:#efefef;" |[[Volcán Azufral]] | style="background:#efefef;" align=center|4.070 |- | [[Nuedu de Paramillo]] | align=center|3.960 |- | style="background:#efefef;" |[[Cuetu Tatamá]] | style="background:#efefef;" align=center|3.950 |- | [[Cuetu Caramanta]] | align=center|3.900 |- | style="background:#efefef;" |[[Alto Musinga]] | style="background:#efefef;" align=center|3.850 |- | [[Cerro San Fernando]] | align=center|3.810 |- | style="background:#efefef;" |[[Alto Horqueta]] | style="background:#efefef;" align=center|3.740 |- |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="grey"|'''Cordal Oriental''' |- ! style="background:#e8e8e8;" | '''Nome''' ! style="background:#e8e8e8;" | '''Altitú ([[m]])''' |- | [[Sierra Nevada del Cocuy]] | align=center|5.493 |- | style="background:#efefef;" |[[Pandorial Rechiniga]] | style="background:#efefef;" align=center|4.600 |- | [[Cuetu Neváu]] | align=center|4.560 |- | style="background:#efefef;" |[[Pandorial de Sumapaz]] | style="background:#efefef;" align=center|4.560 |- | [[Pandorial del Almorzadero]] | align=center|4.093 |- |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="grey"|'''Sierra Nevada de Santa Marta''' |- ! style="background:#e8e8e8;" | '''Nome''' ! style="background:#e8e8e8;" | '''Altitú ([[m]])''' |- | [[Pico Cristóbal Colón]] | align=center|5.775 |- | style="background:#efefef;" |[[Picu Simón Bolívar]] | style="background:#efefef;" align=center|5.775 |- | [[Picu Simmonds]] | align=center|5.560 |- | style="background:#efefef;" |[[Pico La Reina]] | style="background:#efefef;" align=center|5.535 |} </div> El territoriu continental de Colombia ta estremáu en trés grandes rexones pol so relieve: les llanures costeres allugaes al norte y occidente del país, el centru formáu pol Cordal de los Andes y los sos estribaciones, y l'oriente formáu por llanures. Colombia ye aproximao un 40% montascosu. El relieve colombianu configurar na era secundaria, cuando los procesos xeolóxicos de [[plegamientu]] y [[subducción]] llevaron a que les agües del océanu retirárense, dexando'l surdimientu de los cordales Occidental y Central. Na era terciaria surdió'l cordal Oriental y los sistemes independientes.<ref name="Atles" /><ref name="Díaz Rivero Gonzalo">{{cita llibru |apellíu=Díaz Rivero|nome=Gonzalo|títulu=Origen 5|editorial=Llibros y Llibros S.A.|editor=Wilson Acosta Valdeleón|allugamientu=Santa Fe de Bogotá, DC., Colombia|añu=1998|isbn=9589418457|páxines=177-180}}</ref> === Sistema andín === La [[Andes|Cordal de Los Andes]] cubre una parte considerable del territoriu colombianu. En Colombia, andar ramificar en tres vertientes: la [[Cordal Occidental (Colombia)|Cordal Occidental]], la [[Cordal Central (Colombia)|Cordal Central]] y la [[Cordal Oriental (Colombia)|Cordal Oriental]]. Los Andes colombianos empecipien nel [[Nuedu de les Camperes]]. Ellí atópase los volcanes [[Volcán Galeres|Galeres]], [[Volcán Cumbal|Cumbal]] y [[Volcán Azufral|Azufral]]. Nel Nuedu de los Camperes dixébrense les altiplanicies de [[Túquerres]] y [[Ipiales]].<ref name="Díaz Rivero Gonzalo"/> Los trés cordales, xunto colos [[Valles interandinos (Colombia)|valles interandinos]], formen la [[Rexón Andina (Colombia)|rexón de los Andes]]. === Sistemes periféricos === Son los sistemes que pola so situación o constitución considérase-yos independiente al sistema andín, la mayoría de los cualos tópense en cercaníes de les mariñes [[Rexón Caribe (Colombia)|Caribe]] y [[Rexón Pacífica (Colombia)|Pacífica]] o na [[Rexón Orinoquía (Colombia)|rexón de los llanos]]. Ente los principales sistemes montascosos costeros atopen la [[Sierra Nevada de Santa Marta]], los [[Montes de María]], la [[Serranía del Baudó]], la [[Serranía del Darién]], la [[Serranía de los Saltos]] y los [[montes de la Guajira]].<ref name="Díaz Rivero Gonzalo"/> En tantu lo que se refier a la rexón oriental, destaquen la [[Sierra de la Macarena]], la [[Sierra de Chiribiquete]], la [[Sierra de Tunahí]], la [[Serranía de Caranacoa]], la [[Serranía del Naquén]], la [[Serranía de Araracuara]] y [[Pandos de Yambí]]. La mayoría d'estes son formaciones del escudu de les [[Les Guayanes|Guayanes]], una de les zones xeolóxiques más antigües d'América. === Volcanes y zones sísmiques === El territoriu colombianu pertenez al [[Petrina de Fueu del Pacíficu]] y al [[petrina volcánica de los Andes]], polo que los sistemes montascosos y delles islles son d'orixe volcánicu. De la mesma manera los seísmos demuestren l'actividá tectónica del territoriu. Los principales volcanos son [[Volcán Chiles]], [[Volcán Galeres]], la [[cadena volcánica de los Coconucos]] (la cual ye una agrupación de 15 volcanes xeográficamente próximos ente los que tán los volcanes del [[Volcán Puracé|Puracé]], l'[[Volcán Azufral|Azufral]], el [[Volcán Doña Juana|Doña Juana]], el [[Volcán Sotará|Sotará]] y otros), [[Neváu del Ruiz]] y el [[Neváu del Huila]]. === Nevaos === Por cuenta de los grandes altores qu'algamen los montes andinos, munches d'elles presenten nieves y xelos perpetuos d'orixe [[glaciar]]. Ente estos atopen los nevaos de [[Neváu de Cumbal|Cumbal]], [[Neváu del Huila|Huila]], [[Neváu del Tolima|Tolima]], [[Neváu de Santa Isabel|Santa Isabel]], [[Neváu del Ruiz|Ruiz]], [[Neváu'l Cisne|Cisne]], [[Neváu Pan d'Azucre|Pan d'Azucre]], y les sierres [[Sierra Nevada del Cocuy|del Cocuy]] y [[Sierra Nevada de Santa Marta|de Santa Marta]]. == Hidrografía == <!-- {{AP|Hidrografía de Colombia}} --> [[Ficheru:Mapa de Colombia (ríos).svg|thumb|left|250px|Ríos de Colombia.]] Colombia tien dos grandes aguaes: la del [[Océanu Pacíficu]], con cuenques pequeñes de ríos curtios pero caudalosos y la del [[Océanu Atlántico]], con trés grandes cuenques; la del [[ríu Amazones]], la del [[ríu Orinoco]] y la del [[mar Caribe]].<ref name="Atles" /> * Aguada Atlántica: toma los ríos que nacen nel sistema andín y la Sierra Nevada de Santa Marta. Xeneralmente éstos tienen un cursu llargu y son navegables na so mayor parte. Los sos principales ríos son los ríos [[Ríu Magdalena|Magdalena]], [[Ríu Cauca|Cauca]], [[Ríu Atrato|Atrato]], [[Ríu Nechí|Nechí]] y [[Ríu Sinú|Sinú]], per parte de la cuenca caribeña; l'[[Ríu Arauca|Arauca]], [[Ríu Guaviare|Guaviare]], [[Ríu Inírida|Inírida]], [[Ríu Meta|Meta]] y [[Ríu Vichada|Vichada]], na cuenca del Orinoco; y el [[Ríu Putumayo|Putumayo]], [[Ríu Caquetá|Caquetá]], [[Ríu Apaporis|Apaporis]] y [[Ríu Caguán|Caguán]], na cuenca del Amazones. * Aguada Pacífica: los sos ríos nacen nel cordal Occidental, polo que son curtios y torrentosos, con poques partes navegables. Los principales ríos son el [[Ríu Baudó|Baudó]], [[Ríu Patía|Patía]] y [[Río San Juan (Colombia)|San Juan]]. Colombia igualmente tien cuerpos d'agua importante, denominaos llagunes y barraqueres. Mientres les llagunes colombianes asítiense sobre los 3.000 msnm y aníciense pol destemple o deslizamientos que represan el surso d'agua de dellos ríos, les barraqueres formar en terrenes baxos y pantanosos alimentándose del fluxu y les crecientes de los ríos.<ref name="Atles" /> Delles llagunes y barraqueres de [[volume]] considerable d'agua son la [[Barraquera Grande de Santa Marta]], la [[Barraquera de Zapatosa]], la [[Barraquera de Ayapel]], la [[Llaguna de la Cocha]], la [[Llaguna de Tota]], la [[Llaguna de Fúquene]], la [[Llaguna de Guatavita]], ente otres. == Parques nacionales naturales == <!-- {{AP|Parques nacionales naturales de Colombia}} --> [[Ficheru:Mapa de Colombia (parques naturales).svg|thumb|250px|Parques naturales de Colombia.]] Colombia tien 59 árees protexíes sol amparu del Sistema Nacional d'Árees Protexíes» (SINAP) que tien como elementu más destacáu a nivel nacional el Sistema de Parques Nacionales Naturales» (SPNN). Estes árees tomen una estensión de más de 12.602.320,7 hectárees (126.023,21 quilómetros cuadraos) y suponen más d'un 11,04% del territoriu continental colombianu.<ref>{{cita web |url= http://www.parquesnacionales.gov.co/PNN/portel/libreria/php/decide.php?patron=01.01 |títulu= Direición de Parques Nacionales Naturales de Colombia |fechaaccesu= 18 d'ochobre de 2012 |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20160628041717/http://www.parquesnacionales.gov.co/PNN/portel/libreria/php/decide.php?patron=01.01 |fechaarchivu= 2016-06-28 }}</ref> == Fenómenos naturales == <!-- {{AP|Terremotos en Colombia|Xeoloxía de Colombia}} --> [[Ficheru:Mapa de Amenaza Sísmica de Colombia.png|thumb|left|200px|Amenaza sísmica de Colombia.]] El territoriu colombianu encara los siguientes fenómenos naturales pa los cualos esisten entidaes oficiales y non gubernamentales que trabayen na prevención d'efectos desastrosos: Terremotos, tsunamis y erupciones volcániques: los [[Terremotu|terremotos]] son frecuentes en [[Colombia]], especialmente na rexón [[Rexón Andina (Colombia)|Andina]] y del [[Rexón del Pacíficu (Colombia)|Pacíficu]] yá que los [[Cordal de los Andes|Andes]] son orixe del choque de les [[Placa tectónica|plaques tectóniques]] [[Placa Suramericana|suramericana]] y de [[placa de Naza|Naza]]. D'ellí la presencia de múltiples volcanes, munchos d'ellos activos y semiactivos como'l [[Volcán Arenas]] o'l [[Volcán Puracé]]. Los [[Tsunami|tsunamis]] son menos frecuentes, pero tamién fueron reportaos. Los terremotos, tsunamís y erupciones volcániques del [[Sieglu XX]] más célebres fueron los siguientes: * [[Popayán|Terremotu de Popayán]]: 5,5 na [[Escala sismolóxica de Richter|escala de Richter]], [[31 de marzu]] de [[1983]]. * [[Nariño (Colombia)|Terremotu y tsunami de Nariño]]: 7,9 na [[Escala sismolóxica de Richter|escala de Richter]] (MS), [[12 d'avientu]] de [[1979]]. * [[Traxedia d'Armeru|Desastre d'Armeru]], erupción del [[Neváu del Ruiz]]: [[13 de payares]] de [[1985]]. * [[Terremotu de la Exa Cafetera de 1999|Terremotu d'Armenia]]: 5,8 na [[Escala sismolóxica de Richter|escala de Richter]], [[25 de xineru]] de [[1999]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [https://web.archive.org/web/20080511194618/http://www.igac.gov.co:8080/igac_web/contenidos/home.jsp Institutu Xeográficu Agustín Codazzi] * [https://web.archive.org/web/20130116095336/http://mapascolombia.igac.gov.co/wps/portal/mapasdecolombia/ Mapes oficiales de Colombia] ;Rexones naturales * [https://web.archive.org/web/20070926231514/http://pwp.supercabletv.net.co/garcru/colombia/Colombia/Rexones.html Colombia, país maraviyosu, Rexones Naturales. Angélica García, 2003] * [http://www.memo.com.co/fenonino/aprienda/geografia/rexones.html Rexones naturales]. Atles del mundu - Colombia. ;Parques Nacionales * [http://www.parquesnacionales.gov.co/ Parques Nacionales de Colombia] ;Ecoloxía * [https://web.archive.org/web/20070927200803/http://pwp.etb.net.co/fdrojas/Flora_fauna/flora.html Flora y fauna de Colombia, Paisaxes colombianos y el so folclor, Fredy Rojas, 2005] ;Tresporte y víes * [http://www.invias.gov.co/ Páxina oficial de Invías, Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110416033234/http://invias.gov.co/ |date=2011-04-16 }} * [http://www.bogota-dc.com/trans/aviones.htm Aeropuertu El Dorado, Páxina oficial n'inglés] ;Desastres naturales * [http://www.drgeorgepc.com/Tsunami1979ColombiaSpan.html Tsunamí y terremotu de Nariño, 1979, George Parares-Carayannis. The Tsunami Page of Dr. George P.C.] * [http://cidbimena.desastres.hn/docum/boletines/php17s/php17s.1.htm Desastres Preparativos y Mitigación - Boletín Non. 17 - Ochobre de 1983 (Pan American Health Organization (PAHO) / Organización Panamericana de la Salú (OPS), 1983, 8 p.): El Terremotu de Popayán] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615163652/http://cidbimena.desastres.hn/docum/boletines/php17s/php17s.1.htm |date=2021-06-15 }} * {{Enllaz rotu|1=Armeru: 20 años dempués. Cronoloxía del desastre. Caracol Radio, 11 de payares de 2005 |2=http://www.caracol.com.co/n-armeru.asp?g=219441&id=219482 |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} {{Tradubot|Geografía de Colombia}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Xeografía de Colombia|Xeografía de Colombia]] ahxlh9zncn74garu0yrk6mnw4pib16v 0 101158 4527461 4452927 2026-09-12T07:58:00Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527461 wikitext text/x-wiki {{Ficha de xeografía | Nome = Xeografía de la República Democrática d'El Congu | Imagen = Congo-map-es.svg | imaxe_tamañu = | imaxe_pie = [[República Democrática d'El Congu]] | continente = [[África]] | rexón = Centro d'África | Territoriu = {{formatnum|2344858}} | tierra = {{formatnum|2267048}} | agua = {{formatnum|77810}} | fronteres_territoriales = 10.841 km | país 1 = [[Angola]] | frontera país 1 = 2.646 km | país 2 = [[Burundi]] | frontera país 2 = 236 km | país 3 = [[Republica Centroafricana]] | frontera país 3 = 1.747 km | país 4 = [[República del Congo]] | frontera país 4 = 1.229 km | país 5 = [[Ruanda]] | frontera país 5 = 221 km | país 6 = [[Sudán del Sur]] | frontera país 6 = 714 km | país 7 = [[Tanzania]] | frontera país 7 = 479 km | país 8 = [[Uganda]] | frontera país 8 = 877 km | país 9 = [[Zambia]] | frontera país 9 = 2.332 km | llinia_de_costa = 37 km | mar_territorial = 22 km | zona_allegante = | zona_económica = | plataforma_continental = | puntu_más_baxu = [[Océanu Atlánticu]] 0 m | puntu_más_altu = [[Monte Stanley]] 5.109 m | ríu_más_llargu = [[ríu Congu]] | llagu_más_grande = | clima = tropical/ecuatorial | ciudaes = }} La [[República Democrática d'El Congu]] asítiase nel centru d'[[África]]. Ye, xunto con [[Sudán]] y [[Arxelia]], unu de los trés países más grandes d'África, devasando los dos millones de quilómetros cuadraos. [[Ficheru:Congo-Kinshasa - Relief.png|right|miniatura|upright=1.6]] == Llendes == La República Democrática d'El Congu llinda al norte cola [[República Centroafricana]], al nordeste con [[Sudán]], al este con [[Uganda]], [[Ruanda]], [[Burundi]] y [[Tanzania]], al sur con [[Zambia]] y [[Angola]] y al oeste cola [[República del Congo]] y l'[[océanu Atlánticu]]. Al norte, na frontera costera norte, la República Democrática d'El Congu llinda tamién con Angola, y más concretamente col enclave de [[Cabinda]]. == Fronteres == La frontera cola [[República del Congo]] conformar el [[Ríu Congu]] práuticamente na so totalidá, magar, na rexón fronteriza entendida ente [[Matadi]] y l'océanu, ye na so totalidá terrestre. La frontera col estáu d'[[Impfondo]], na [[República del Congo]], ta establecida pel ríu [[Ubangui]], que tamién sirve de frontera cola [[República Centroafricana]], al igual que'l so afluente'l ríu [[Bomu]]. El ríu Ubangui, ye de la mesma afluente del [[Ríu Congu]]. Na frontera con [[Uganda]] atópense dos llagos importantes, el [[Llagu Alberto (África)|llagu Alberto]] y el [[llagu Eduardo]]. Na frontera con [[Ruanda]], ente [[Bukavu]] y [[Goma]], atópase'l bellu [[llagu Kivu]]. Más al sur, en parte de la frontera con [[Burundi]], y a lo llargo de tola frontera con [[Tanzania]], atópase'l [[llagu Tanganica]]. Esti llagu estender a partir de la ciudá d'[[Uvira]] escontra'l sur. Estos llagos conformen, xunto col [[llagu Victoria]], onde naz unu de los ramales del [[Nilu]], la que se conoz como la rexón de los grandes llagos d'[[África]], que abarrunten los entendíos que, al igual qu'asocedió cola canal de [[Mozambique]], que s'abrir y anició la separación de [[Madagascar]], dientro d'unos años xunan los llagos pa formar una apertura que dixebre l'este del continente ([[Mozambique]], [[Tanzania]], [[Ruanda]], [[Burundi]], [[Kenia]]...). == Hidrografía == === El [[ríu Congu]] === [[Ficheru:Aerial view of the Congo River near Kisangani.jpg|miniaturadeimagen|Vista aérea del ríu Congo cerca de Kisangani]] [[Ficheru:Alima - Congo.JPG|miniaturadeimagen|Ríu Alima, afluente del Congo]] El [[ríu Congu]] determina tola xeografía del país, pos forma un arcu que lu percuerre por completu, ente los montes del [[Rift]] africanu y l'océanu Atlánticu. Tien un llargor de 4.700 km, la segunda d'África, dempués del Nilu, una cuenca de 3,8 millones de km² y un caudal de 50.000 m³/seg, el segundu del mundu dempués del Amazones. Por cuenta de la so posición a caballu del [[ecuador terrestre]] y la repartida casi homoxénea de los sos afluentes a entrambos llaos del mesmu conviértese n'unu de los grandes ríos de caudal más regular del mundu. Este puede bazcuyar de 1 a 3, ente que el del Amazones varia de 1 a 200. El [[ríu Congu]] tien una importancia económica considerable, como vía de comunicación, con una rede colos sos afluentes de 14.166 km navegables, y como potencial fonte d'electricidá, anque inda ta pocu aprovechada. Dada la estensión del territoriu, ésti ye bien diversu. En primer llugar hai que dicir que la [[República Democrática d'El Congu]] cuenta con una pequeña salida al mar, anque nun tien nella puertos importantes. El principal puertu del país atópase en [[Matadi]], nel [[ríu Congu]]. Esti ríu ye navegable nel so tramu final, magar los barcos nun pueden remontalo hasta [[Kinxasa]], la capital, yá que ente ésta y Matadi atópense unes cascaes insalvables pa los barcos, les [[tabayones Livingstone]]. El [[ríu Congu]] sirve, xunto con un afluente so, de frontera cola [[República del Congo]] y cola [[República Centroafricana]]. Amás, nel so tramu final sirve de frontera con [[Angola]]. [[Kinxasa]], la capital del país, ye tamién la ciudá más importante del mesmu con más de dos millones d'habitantes. Asítiase a veres del [[Ríu Congu]], xusto enfrente de la capital de la [[República del Congo]], [[Brazzaville]]. La capital, por tanto, asítiase na zona oeste del país. El Congu naz al sur de [[Katanga]], nel pueblu de Musofi, a una altitú de 1.435 m y lleva'l nome de [[Luabala]] hasta [[Kisangani]]. Desagua nel mar por un ampliu estuariu y el so caudal ye tan grande que les sos agües reconocer hasta 45 km en plenu océanu. === Llagos y banzaos === [[Ficheru:Maindombe1.JPG|miniaturadeimagen|Veres del [[llagu Mai-Ndombe]]]] [[Ficheru:Inga04.jpg|miniaturadeimagen|Presa de Inga I, y en primer planu, la canal qu'alimenta Inga II.]] Hai numberosos llagos na [[República Democrática d'El Congu]] y poca información sobre les sos carauterístiques. La mayoría tienen orixe teutónicu. Ye'l casu de los llagos [[Tanganika]], [[llagu Eduardo|Eduardo]], [[llagu Upemba|Upemba]] y [[llagu Moero|Moero]], qu'ocupen el fondu de fueses tectóniques. El [[Llagu Alberto (África)|llagu Alberto]] escapa a la norma, pos yá esistía nel Miocenu inferior, y los demás desenvolviéronse nel Cuaternariu. El llagu Moero paez atopase nuna ramificación del [[Rift d'África Oriental]]. La forma de los llagos ye la que correspuende al so orixe [[teutónicu]], forma allargada nuna depresión arrodiada de escarpes, veres pocu recortaes, ausencia d'islles, gran fondura. La esceición ye'l [[llagu Upemba]], exemplu de cuenca pantanosa que la so fondura bazcuya ente 0,50 y 3,25 m. Más allá de los llagos teutónicos atópense otra serie de llagos de cuenca, ente los que destaquen el [[llagu Mai-Ndombe]], el [[llagu Balta]], el [[llagu Fwa]] y otros. Considerar la muerte d'un llagu más importante, qu'ocuparía una parte de la cuenca mientres un curtiu periodu de la historia del ríu Congo. Son pocu fondos, 4 o 5 m y les sos veres son pantanoses. Per otra parte, ta en marcha un procesu de creación d'importantes banzaos. Destaquen les [[preses de Inga]] na provincia de [[So Congo]], cerca de la ciudá de [[Matadi]]. Inga I entró en serviciu en 1972, con 352 MW, Inga II entró en serviciu en 1982, con 1,424 MW. Tán en marcha los proyeutos Inga III y Inga IV, les dos primeres funcionen al 20 per cientu de la so capacidá. == Clima == [[Ficheru:Democratic Republic of the Congo map of Köppen climate classification.svg|miniaturadeimagen|Zones climátiques según la clasificación de Köppen]] [[Ficheru:Pluie rdc-es.svg|[[Pluviosidá]] del país por rexones y principales corrientes d'agua y llagos.|miniatura|upright=1]] [[Ficheru:Democratic Republic of the Congo BMNG.png|miniaturadeimagen|Vista de satélite de la selva del Congo. Al sur y el sureste, más secos y deforestados, la selva ye sustituyida pola sabana.]] Un terciu de la [[República Democrática d'El Congu]] atopar al norte del [[ecuador terrestre]] (5^o N) y dos tercios al sur (13^o S). El clima ye templáu y húmedu na cuenca del ríu y frescu y secu nes tierres altes del sur, con una zona fría, de clima alpín, nos montes [[Ruwenzori]]. La media d'agua pa tol país ye de 1.070 mm. Anque, polo xeneral, tol país gocia de temperatures elevaes, tien una gran variedá de climes y paisaxes, determinaos pola influencia del océanu Atlánticu, al oeste, y polos vientos alisios del océanu Índicu, la conveición propia de la zona ecuatorial y de los montes al este. Na zona del [[ecuador terrestre|ecuador]], la temperatura nun baxa de normal de 20 ^oC. Na periferia, sicasí, les nueches son fríes. Nel nordeste y el sureste, rexones de pandos y montes, l'altitú modifica notablemente'l clima. La temperatura tien una media de 25 ^oC na cuenca del Congo, 26 ^oC na mariña, 18 ^oC a 20 ^oC a un altor de 1.500 m, 16 ^oC a 17 ^oC a 2.000 m, 11 ^oC a 3.000 m y 6 ^oC a 4.000 m. Les agües, constantes nel [[ecuador terrestre|ecuador]] (en [[Kisangani]] cayen 1.890 mm de media en 141 díes al añu, con máximos en marzu-mayu y ochobre-payares, al pasu del sol), distribúyense progresivamente según dos estaciones a midida que alloñámonos a entrambos llaos. Al norte, la estación de les agües dura de marzu a finales d'ochobre; la estación seca dura de payares a principios de marzu (en [[Gemena]] cayen 1.650 mm en 136 díes con un periodu más secu secu n'avientu y xineru) Al sur del [[ecuador terrestre|ecuador]], el ritmu de les estaciones ye esautamente contrariu (en [[Kinxasa]] cayen 1.387 mm en 106 díes con un periodu secu ente mayu y setiembre). Nes rexones montascoses del este, les dos estaciones seques duren menos d'un mes, en xineru y en xunetu (en [[Goma]] cayen 1.265 mm en 190 díes). Nel sur y sureste de [[Katanga]], la estación de les agües empieza a mediaos d'ochobre y enllargar hasta mediaos de mayu (en [[Lubumbashi]] cayen 1.240 mm en 124 díes con una estación bien ensuga ente mayu y setiembre). Nel norte de [[Katanga]] y el sur de [[Kasaï]], les agües empiecen a principios d'ochobre y acaben a finales d'abril, con una pequeña estación seca en xineru (en [[Kalemie]] cayen 1.090 mm, con un periodu bien secu ente xunu y setiembre).<ref>{{cita web |títulu=Climate: Kalemie|url=https://en.climate-data.org/location/1051034/|obra=Climate-data.org|fechaaccesu=14 de payares de 2017}}</ref> Los trés climes dominantes son ecuatorial, tropical y de monte.<ref>{{cita web |títulu=Climate-Democratic Republic Congo|url=http://www.climatestotravel.com/climate/democratic-republic-congo|obra=Climates to travel, World Climate Guide|fechaaccesu=14 de payares de 2017}}</ref> Na zona más seca de la mariña, la [[corriente de Benguela]] torga la formación de nubes y favorez la creación de nubes baxes. En [[Banana (República Democrática d'El Congu)|Banana]] cayen 780 mm en 58 díes con una estación bien ensuga ente mayu y ochobre. El monte cubre'l 67 % del territoriu; de los 155 millones d'hectárees envaloraes, 99 millones son monte húmedu. La deforestación, relativamente moderada, ye estensa pela redolada de [[Kinxasa]] y otres grandes ciudaes. L'agricultura depende de la esistencia de montes y la llucha contra'l [[cambéu climáticu]] pasa pol so caltenimientu.<ref>{{cita web|títulu=Addressing climate change in the Democratic Republic of Congo: support for training and reforestation|url=http://www.gcca.eu/national-programmes/africa/gcca-democratic-republic-of-congo|obra=Global Climate Change Alliance+|idioma=english|fechaaccesu=14 de payares de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171115083208/http://www.gcca.eu/national-programmes/africa/gcca-democratic-republic-of-congo|fechaarchivu=2017-11-15}}</ref> Nos últimos años reparóse cierta degradación de la selva de la [[República Democrática d'El Congu]] debida a un amenorgamientu de les agües y un ascensu de les temperatures.<ref>{{cita web |apellíos1=Radford|nome1=Tim|títulu=Congo forest feels bigger climate impact|url=http://climatenewsnetwork.net/congo-forest-feels-bigger-climate-impact/|obra=Climate News Network|fecha=25 d'abril de 2014|fechaaccesu=14 de payares de 2017}}</ref><ref>{{cita web|títulu=The effects of climate change in the Congo basin: The need to support local adaptive capacity|url=https://www.idrc.ca/en/article/effects-climate-change-congo-basin-need-support-local-adaptive-capacity|obra=IDCR|fecha=21 d'abril de 2016|fechaaccesu=14 de payares de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171115014904/https://www.idrc.ca/en/article/effects-climate-change-congo-basin-need-support-local-adaptive-capacity|fechaarchivu=2017-11-15}}</ref> Per otru llau, la influencia de la [[selva del Congo]] nel clima de la rexón y, probablemente, de tol mundu ye induldable.<ref>{{cita web|títulu=Scientists explore the links between the Congo and climate change|url=https://ensia.com/features/congo-rainforest/|obra=Ensia|fechaaccesu=14 de payares de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190819232011/https://ensia.com/features/congo-rainforest/|fechaarchivu=2019-08-19}}</ref> == Dispersión de la población == La [[República Democrática d'El Congu]] carauterizar pola dispersión de la so población, porque a pesar de devasar los dos millones de quilómetros cuadraos namái cunta con alredor de cincuenta millones d'habitantes. == Vexetación == [[Ficheru:Vegetation rdc-es.svg|Rexones del país por tipu de vexetación.|miniatura|upright=1.5]] Nel norte del país, na rexón entendida ente'l [[Ríu Congu]] y la [[República Centroafricana]] atópase la segunda mayor selva del mundu, que adquier la so máxima impenetrabilidad nes cercaníes de [[Mbandaka]], cuantimás al altor del [[Parque Nacional de la Salonga]] (norte y sur), y de la ciudá de [[Kiri]]. Otra ciudá importante del norte de la [[República Democrática d'El Congu]] ye [[kisangani]], la mayor de toles del norte del país. [[Fondu Mundial pa la Naturaleza|WWF]] estrema'l territoriu de la R. D. del Congo ente dieciséis ecu rexones: * [[Mosaicu de selva y sabana del norte del Congo]], nel norte. * [[Sabana sudanesa oriental]], nel estremu nordés. * [[Selva costera ecuatorial atlántica]], nel estremu oeste. * [[Manglar d'África central]], nes boques del [[ríu Congu]]. * [[Selva de tierres baxes del Congo nororiental]], nel nordeste de la cuenca del Congo. * [[Selva pantanosa del Congo occidental]], na vera occidental del Congo. * [[Selva pantanosa del Congo oriental]], na vera oriental del Congo. * [[Selva de tierres baxes del Congo central]], nel centru de la cuenca del Congo. * [[Mosaicu de selva y sabana del Congo occidental]], nel oeste del país. * [[Mosaicu de selva y sabana del Congo meridional]], nel sur de la cuenca del Congo. * [[Selva montana de la falla Albertina]] y [[pandorial de los montes Ruwenzori y Virunga]], nos montes del este. * [[Mosaicu de selva y sabana de la cuenca del llagu Victoria]], na frontera con Uganda. * [[Sabana arbolada de miombo d'Angola]], nel suroeste. * [[Sabana arbolada de miombo del Zambeze central]], nel sureste. * [[Carba de Itigi y Sumbu]], nun pequeñu enclave xuntu la [[llagu Tanganica]], na frontera con Zambia. * [[Pradería anubierta del Zambeze]], nun pequeñu enclave del sureste, na frontera con Zambia. == Zones mineres == Nel centru del país atopen les ciudaes de [[Kananga]] y [[Mbuji Mayi]], que son importantes centros mineros (n'especial la primera d'elles). Toles rexones del interior descrites hasta agora, les que dende l'este de [[Kinxasa]] estender pol centru y el norte del país, atópase na conocida [[Depresión del Congo]], y por tanto a baxu altor. De siguío van describise les rexones más altes del país. == L'este montascosu == Nel este del país el terrén faise más montascosu, cuantimás al altor de la frontera con [[Uganda]] y [[Ruanda]]. Equí, xunto a la frontera con [[Ruanda]], y nes cercaníes de la frontera con [[Burundi]], atópase la principal ciudá d'esta zona y que nun ye otra que la ciudá de [[Bukavu]], que fíxose tristemente conocida poles erupciones del volcán en que la so fastera atopar asitiada. D'últimes señalar que la otra rexón alta de la [[República Democrática d'El Congu]] ye la qu'atiesta con [[Zambia]], que quiciabes sía la más alta de tol país. Nesta zona atopa la ciudá de [[Lubumbashi]], la segunda del país, na que nació l'ex presidente [[Laurent Kabila]]. == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Geografía de la República Democrática del Congo}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Xeografía de la República Democrática d'El Congu|Xeografía de la República Democrática d'El Congu]] iimxqu35hh4c8m8j8aiiljhzgtviouy 0 101540 4527552 4223706 2026-09-12T09:45:03Z Limotecariu 735 4527552 wikitext text/x-wiki {{equipu | nome = | nome completu= Seleición femenina de rugby de Canadá | imaxe = | tamañoimagen = | pie = | unión = [[Rugby Canadá]] (RC) | llamatu = Canucks | fundación = | desapaición = | llocalización = | rexón = | estadio = | capacidá = | inauguración = | propietariu = | ceo = | presidente = | entrenador = | capitán = | amiesta = [[Copa Mundial Femenina de Rugby Mundial Femenín]] | temporada = [[Copa Mundial de Rugby Femenín de 2017|Irlanda 2017]] | posición = 5º | web = http://www.rugbycanada.ca/leagues/front_pageRugbyCanada.cfm?clientID=3817&leagueID=13926 <!--Camisetes--> | color_izq1 = FF0000 | color_cuerpu1 = FF0000 | color_der1 = FF0000 | color_pantalón1 = FFFFFF | color_medies1 = FF0000 | trama_izq1 = _Canadaleftrwc | entama_cuerpu1 = _CanadaRWC | trama_der1 = _Canadarightrwc | entama_pantalón1 = _CanadashortsRWC | trama_medies1 = _CanadasocksRWC | color_izq2 = 000000 | color_cuerpu2 = 000000 | color_der2 = 000000 | color_pantalón2 = 000000 | color_medies2 = FFFFFF | trama_izq2 = _Canadaleftrwcb | entama_cuerpu2 = _CanadaRWCb | trama_der2 = _Canadarightrwcb | entama_pantalón2 = _CanadashortsRWCb | trama_medies2 = | color_izq3 = | color_cuerpu3 = | color_der3 = | color_pantalón3 = | color_medies3 = | trama_izq3 = | entama_cuerpu3 = | trama_der3 = | entama_pantalón3 = | trama_medies3 = }} La '''seleición femenina de rugby de Canadá''' ye l'equipu [[Canadá|nacional]] que representa [[Rugby Canadá]] (RC). Xuega na [[Copa Mundial Femenina de Rugby]] y en dellos torneos menores. == Síntesis == L'equipu canadianu tuvo bones resultancies nes Copes Mundiales onde s'allugó siempres ente les 6 meyores posiciones. Nel últimu tornéu, Francia 2014, les ''Canucks'' llograron el so meyor rendimientu, cuando llegaron a la final y fueron vencíes poles [[Selección femenina de rugby d'Inglaterra|ingleses]] por 21&nbsp;-&nbsp;9.<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1275] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809090722/http://www.worldrugby.org/tournament/1275 |date=2017-08-09 }} WR - Women's Rugby World Cup 2014</ref> Tamién compitió en torneos menores dende la década de los 90 y nes qu'enfrenta davezu a [[Selección femenina de rugby d'Estaos Xuníos|Estaos Xuníos]], [[Selección femenina de rugby d'Inglaterra|Inglaterra]] y [[Selección femenina de rugby de Nueva Zelanda|Nueva Zelanda]]. == Palmarés == * '''[[Nations Cup Femenina|Nations Cup]] (1)''': [[Nations Cup Femenina 2013|2013]] * '''Super Series (1)''': 2016<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1682] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320232728/http://www.worldrugby.org/tournament/1682 |date=2017-03-20 }} WR - Women’s Rugby Super Series 2016</ref> == Participación en copes == {{Columnes}} === [[Copa Mundial Femenina de Rugby|Copa Mundial]] === * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 1991|Gales 1991]]: 5ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1110] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809092106/http://www.worldrugby.org/tournament/1110 |date=2017-08-09 }} WR - Women's Rugby World Cup 1991</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 1994|Escocia 1994]]: 6ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1109] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809092127/http://www.worldrugby.org/tournament/1109 |date=2017-08-09 }} WR - Women's Rugby World Cup 1994</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 1998|Países Baxos 1998]]: 4ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/match/11788] WR - Women's Rugby World Cup 1998</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 2002|España 2002]]: 4ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1107] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809091957/http://www.worldrugby.org/tournament/1107 |date=2017-08-09 }} WR - Women's Rugby World Cup 2002</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 2006|Canadá 2006]]: 4ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3004&Stagione=2006] The Rugby Archive - Women's Rugby World Cup 2006</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 2010|Inglaterra 2010]]: 6ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1052] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809090811/http://www.worldrugby.org/tournament/1052 |date=2017-08-09 }} WR - Women's Rugby World Cup 2010 The Rugby Archive - Women's Rugby World Cup 2010</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 2014|Francia 2014]]: 2ᵘ puestu<ref>[http://www.radionz.co.nz/news/sport/252343/black-ferns-finish-fifth,-england-win-maiden-title] [[Radio New Zealand|RNZ]] Black Ferns finish fifth, England win maiden title</ref> * [[Copa Mundial Femenina de Rugby de 2017|Irlanda 2017]]: 5ᵘ puestu<ref>http://www.rwcwomens.com/match/24288</ref> === [[Canada Cup]] === * Canada Cup 1993: 3ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3006&Stagione=1993] The Rugby Archive - Women's Canada Cup 1993</ref> * Canada Cup 1996: 3ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3006&Stagione=1996] The Rugby Archive - Women's Canada Cup 1996</ref> * Canada Cup 2000: 4ᵘ puestu (postreru)<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3006&Stagione=2000] The Rugby Archive - Women's Canada Cup 2000</ref> * Canada Cup 2005: 2ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3006&Stagione=2005] The Rugby Archive - Women's Canada Cup 2005</ref> {{Nueva columna}} === [[Nations Cup Femenina|Nations Cup]] === * Nations Cup 2008: 2ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3023&Stagione=2008] The Rugby Archive - Women's Nations Cup 2008</ref> * Nations Cup 2009: 4ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3023&Stagione=2009] The Rugby Archive - Women's Nations Cup 2009</ref> * Nations Cup 2011: 2ᵘ puestu<ref name="rugbyarchive_1">[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3023&Stagione=2013] The Rugby Archive - Women's Nations Cup 2013</ref> * Nations Cup 2013: Campeón<ref name="rugbyarchive_1"/> === Otros torneos === * Churchill Cup 2004: 2ᵘ puestu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3022&Stagione=2003] The Rugby Archive - Women's Churchill Cup 2003</ref> * Churchill Cup 2004: 4ᵘ puestu (postreru)<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3022&Stagione=2004] The Rugby Archive - Women's Churchill Cup 2004</ref> * Super Series 2015: 4ᵘ puestu (postreru)<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3024&Stagione=2015] The Rugby Archive - Women's Rugby Super Series 2015</ref> * Super Series 2016: Campeón invictu<ref>[http://www.rugbyarchive.net/Pagine/StagioneCompetizioni.aspx?ID=3024&Stagione=2016] The Rugby Archive - Women's Rugby Super Series 2016</ref> * [[International Women's Rugby Series 2017|International Series 2017]]: 3ᵘ puestu<ref>[http://www.worldrugby.org/tournament/1761] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913200309/http://www.worldrugby.org/tournament/1761 |date=2017-09-13 }} WR - 2017 International Women's Rugby Series</ref> {{Final columnes}} == Ver tamién == * [[Rugby Canadá]] * [[Deporte en Canadá#Rugby|Rugby en Canadá]] * [[Seleición de rugbi de Canadá]] * [[Canadá A]] * [[Seleición de rugbi 7 de Canadá]] * [[Selección femenina de rugby 7 de Canadá]] * [[Selección xuvenil de rugby de Canadá]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://www.rugbycanada.ca/leagues/front_pageRugbyCanada.cfm?clientID=3817&leagueID=13926 Sitiu oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161012031213/http://www.rugbycanada.ca/leagues/front_pageRugbyCanada.cfm?clientid=3817&leagueid=13926 |date=2016-10-12 }} Francés ya inglés {{Tradubot|Seleición femenina de rugby de Canadá}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Rugbi en Canadá]] [[Categoría:Seleiciones femenines de rugbi|Canada]] [[Categoría:Seleiciones deportives de Canadá|Rugby]] soycqmjbk9t5n91dnjw7sl8zrcfc5em 0 101920 4527351 4516458 2026-09-11T16:17:39Z ~2026-49268-22 153380 4527351 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Teodora''' (en [[idioma griegu|griegu]]: Θεοδώρα, [[circa|c.]] [[500]]-[[28 de xunu]] de [[548]]), emperatriz bizantina y esposa de [[Xustinianu I]]. Goció de gran popularidá y poder. Ye [[santa]] na [[Ilesia ortodoxa]], al igual que'l so home, y siendo el so santu'l [[14 de payares]]. Teodora ye, quiciabes, la muyer más influyente y poderosa na historia del [[Imperiu bizantín]]. Delles fontes mentar como emperatriz reinante xunto con Xustinianu I, siendo [[correxencia|correxente]]. == Historiografía == Les principales fontes históriques sobre la so vida son les obres del [[Procopio de Cesarea|Procopio]], contemporaneu so, escriba del xeneral [[Belisario]]. Sicasí, l'historiador ufiertó tres representaciones contradictories de la Emperatriz. Na ''[[Procopio de Cesarea#Historia de les guerres|Historia de les Guerres]]'', carauterizar como una emperatriz influyente y llena de coraxe. Dempués, escribió la ''[[Procopio de Cesarea#Historia secreta|Historia secreta]]'', que nun foi publicada nel momentu d'acabala. La obra revela a un autor qu'aportó fondamente desilusionáu col emperador Xustinianu, la Emperatriz ya inclusive col so patrón Belisario. Xustinianu ye carauterizáu como cruel, corruptu, gastiegu ya incompetente; de Teodora fai una semeya detallao y escitante de vulgaridá y lluxuria insaciable, combináu con mal xeniu y calculada maldá; Procopio inclusive clama que dambos yeren demonios que les sos cabeces ver abandonar los sos cuerpos y analayar por palaciu de nueche. ''[[Procopio de Cesarea#Sobre los edificios|Sobre los edificios]]'', escritu coles mesmes que la ''Historia secreta'', ye un [[panexíricu]] que representa a Xustinianu y a Teodora como una pareya pía con tonu adulatorio. Amás de la so piedá, la so guapura ye descomanadamente allabada. Anque Teodora yá morriera a la de publicar esta obra, Xustinianu siguía vivu, y probablemente encargar.<ref name="roman-emperors.org">{{Cita web |url=http://www.roman-emperors.org/dora.htm |títulu=James Allan Evans, "Theodora (Wife of Justinian I)" |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070503115204/http://www.roman-emperors.org/dora.htm |fechaarchivu=2007-05-03 }}</ref> El so contemporaneu [[Juan d'Éfesu]] escribe alrodiu de Teodora na so obra ''Vides de los santos orientales''. Menta una fía illexítima que nun nomó Procopio.<ref name="ReferenceA">[[Prosopography of the Later Roman Empire]], vol. 3, ed. J.Martindale. 1992.</ref> Otros historiadores presenten información adicional de la so vida. [[Teófanes el Confesor]] menta delles otres rellaciones familiares de Teodora non mentaes por Procopio. [[Miguel el Siriu]], na ''Crónica de 1234'' y [[Bar-Hebraeus]] asitien la so nacencia na ciudá de Daman, en [[Siria]]. Contradicen a Procopio faciendo a Teodora la fía d'un sacerdote, entrenada nes pías práutiques del [[monofisismu]] dende la so nacencia. Estes son fontes [[miafisismu|miafisitas]] tardíes que recueyen la so descripción ente miembros del so credo. Los miafisitas tendieron a considerar a Teodora como unu de los suyos, y puede ser inventáu como una forma d'ameyorar la so reputación. Tamién entren en conflictu con dicir por Juan d'Éfesu, contemporaneu miafisita.{{Harvnp|Garland|1999|p=13}} Estes fontes suelen ser tornaes en favor de la versión de Procopio.<ref name="ReferenceA"/> == Primeros años == Teodora, acordies con Michael Grant, yera descendiente de [[Xipre|xipriotes]].<ref>From Rome to Byzantium: The Fifth Century A.D., Michael Grant, Published by Routledge, p.132</ref> Sicasí, hai dellos nicios alrodiu del so posible llugar de nacencia. Acordies con Miguel el Siriu, el so orixe tuvo llugar en [[Siria]]; [[Nicéforo Calixto]] asitiar en [[Xipre]], ente que [[Jorge Codinos]] en ''Patria'' defende que nació en [[Paflagonia]]. L'orixe xipriota de Teodora puede ponese en dulda por cuenta de que, como esplica Gibbon (''Decadencia de Roma''), naquella dómina munches prostitutes veníen de Xipre y por ello la pallabra xipriota yera equivalente a meretriz. Tocantes a la fecha, considérase que nació nel [[500|500 d. C.]] El so padre, Acacio, yera un entrenador d'osos de la facción Azul nel [[hipódromu]] de [[Constantinopla]]. La so madre, que'l so nome nun quedó rexistráu, yera baillarina y actriz.<ref>The Prosopography of the Later Roman Empire 2 Volume Set., J. R. Martindale, 1992 [[Cambridge University Press]], p.1240</ref> Los sos padres tuvieron dos fíos más, llamaes Komito y Anastasia.{{Harvnp|Garland|1999|p=11}} Dempués de la muerte del so padre, la so madre mandó a les fíes llevar guirlandes al hipódromu y presentar como suplicantes na facción Azul. Dende entós Teodora sería siguidora de la mentada facción.{{Harvnp|Garland|1999|p=11}} Juan d'Éfesu y Procopio –nel so ''Historia secreta''- rellaten que Teodora siguió dende bien temprana edá l'exemplu de la so hermana Komito y trabayó nun [[chamizu]] de Constantinopla ufiertándose a homes de baxa mena; dempués convirtióse n'actriz.<ref name=dauphin>{{cita publicación|títulu=Brothels, Baths and Babes: Prostitution in the Byzantine Holy Land|autor=Claudine M. Dauphin|añu=1996|publicación=Classics Ireland|volume=3|páxines= 47–72|url=http://www.ucd.ie/cai/classics-ireland/1996/Dauphin96.html|doi=10.2307/25528291}}</ref> Lynda Garland en ''{{Harvtxt|Byzantine empresses: women and power in Byzantium|1999}}'' resalta que paecía haber poques razones pa creer que trabayó nun chamizu "empobináu por un [[proxenetismu|proxeneta]]". Trabayar como actriz na so dómina n'ocasiones incluyía "indecentes exhibiciones nel escenariu" y otorgar servicios sexuales fora d'él. No que Garland llapada "sórdido negociu d'entretenimientu na capital", Teodora ganóse la vida por aciu una combinación de les sos habilidaes teatral y sexual.{{Harvnp|Garland|1999|p=13}} Según Procopio, Teodora saltó a la fama cola so representación de [[Leda y el Cisne]], onde s'esnudaba más allá de lo que la llei dexaba, xaciendo nel suelu mientres dellos asistentes espardíenlu grano sobre'l cuerpu y dempués delles oques picotiar, ente qu'ella asonsañaba que la violaben. Mientres esti tiempu como actriz conoció a la esposa de [[Belisario]], [[Antonina (cortesana)|Antonina]], que sería la so amiga mientres tola vida. Con 16 años, viaxó hasta'l [[Norte d'África]], como compañera d'un oficial siriu llamáu Hecebolo ente qu'él dirixíase escontra la [[Cirenaica]] pa ser el gobernador. Teodora permaneció con él siquier cuatro años antes de tornar a Constantinopla. Abandonada y maltratada por Hecebolo nel camín de vuelta, permaneció por un tiempu en [[Alexandría]], [[Exiptu]]. Teodora afirmó que nesa ciudá conoció al patriarca [[Timoteo III d'Alexandría]], quien yera [[monofisismu|monofisita]], y foi nesi tiempu cuando ella convirtióse al monofisismu. Dende Alexandría dirixir a [[Antioquía]], onde conoció a una baillarina de la facción Azul, Macedonia, quien yera, quiciabes, informante de [[Xustinianu I]]. Teodora tornó a Constantinopla nel 522 y abandonó la so antigua manera de vida, estableciéndose como filandera nuna casa cerca del palaciu. La so guapura, inxeniu y el so calter bonal y risondero atraxeron l'atención de Xustinianu, que quixo casase con ella. Sicasí, nun podía ser: él yera l'herederu del tronu del so tíu, [[Justino I]], y la Llei Romana de la dómina de [[Constantín I (emperador)|Constantín I]] evitaba'l matrimoniu d'actrices con oficiales gubernamentales. Eufemia, esposa de Justino I, a quien-y cayía bien Xustinianu y nunca-y negaba nada, tuvo en contra d'esti matrimoniu con una actriz. Sicasí, Justino tenía-y enforma ciñu a Teodora. Nel 525, cuando Eufemia morrió, Justino esanició esa llei, y Xustinianu pudo casase con Teodora. Nesti momentu, ella yá tenía una fía que'l so nome perder. A pesar de la maternidá, los sos munchos escesos y penosos viaxes siguía calteniendo una gran guapura. Aparentemente, Xustinianu trató a esta fía y al fíu de la mesma Atanasio como dafechu llexítimos,{{Harvnp|Diehl|1972|pp=69-70}} anque delles fontes nun se ponen d'alcuerdu alrodiu de si Xustinianu yera realmente'l padre de la moza. == Poder de mancomún == [[Ficheru:Theodora mosaik ravenna.jpg|thumb|300px|Emperatriz Teodora y los sos siervos (mosaicu d'[[Ilesia de San Vital]] de [[Rávena]], [[sieglu VI]]).]] === Disturbios de Niká === Teodora probar a sigo mesma como una pervalible y apta gobernante mientres los [[Disturbios de Niká]]. Había dos facciones polítiques nel Imperiu, los Azules y los Verdes, quien empezaron un disturbiu en xineru de 532 mientres una carrera de carros nel hipódromu. El disturbiu provenía de munches quexes, dalgunes alrodiu de les mesmes aiciones de Xustinianu y Teodora.<ref>Dielh, ''ibid.''</ref> De los distintos partíos o grupos que pertenecíen nel estadiu baxu distintos colores, Teodora siempres recordó qu'ella y les sos hermanes fueron refugaes pol partíu de los "verdes" (los cualos tampoco quixeron dar al so padrasto el puestu de adiestrador d'osos), ente que los "azules" aceptar nes sos files¹. Los agitadores, con toa probabilidá "verdes", prendieron fueu a munchos edificios públicos, incluyendo la ilesia de [[Hagia Sofia]], y proclamaron un nuevu emperador, Hipatio, el sobrín del anterior emperador [[Anastasio I (emperador)|Anastasio I]]. Incapaz de controlar a les mases, Xustinianu y los sos oficiales preparar pa fuxir. Nun alcuentru del conseyu gubernamental, Teodora criticó la fuxida del palaciu y sorrayó el significáu de daquién que muerre como rexente a pesar de vivir como exiliáu o escondíu, diciendo que "la púrpura ye un escelente balobru", significando esta frase que ye meyor morrer como un emperador que llucha pa defender y caltener el so tronu en llugar de fuxir asustáu y vivir nel exiliu. El so discursu tayante convenció-yos a toos, incluyendo al propiu Xustinianu, quien tuviera preparando les sos coses pa fuxir. Como resultancia, Xustinianu ordenó a les sos tropes lleales, lideraes por dos oficiales, [[Belisario]] y [[Mundus]], qu'atacaren a los manifestantes nel hipódromu. Los sos xenerales cumplieron les órdenes daes y asaltaron l'hipódromu, matando –según Procopio- aproximao a 30000 rebeldes. A pesar d'afirmar que fuera nomáu emperador polos agitadores al so pesar, Hipatio foi tamién axusticiáu, aparentemente por cuenta de la insistencia de Teodora.{{Harvnp|Diehl|1972}} Los historiadores tán acordies con que foi'l coraxe de Teodora y la so decisión los que salvaron el reinu de Xustinianu, que nunca escaeció que foi ella quien salvara'l so tronu, colo que'l so gratitud y apreciu creció descomanadamente. === Más allá de Niká === Dempués de la revuelta de Niká, Xustinianu y Teodora reconstruyeron y reformaron Constantinopla y convertir na ciudá más arrogante que'l mundu viera en sieglos, construyendo o reconstruyendo acueductos, pontes y más de venticinco ilesies. La mayor d'estes ye [[Hagia Sofia]], considerada la epítome de l'[[arquiteutura bizantina]] y una de les maravíes arquiteutóniques del mundu. Teodora yera bien puntillosa no que respecta al ceremonial de la corte. Acordies con [[Procopio de Cesarea|Procopio]], la pareya Imperial fizo que tolos senadores, incluyendo a los patricios, postrárense ante ellos namás entrar a la so presencia, y dexó claro que les sos rellaciones cola milicia civil yera la d'amos y esclavos. Tamién supervisaron curioso a los maxistraos, muncho más que los emperadores previos, posiblemente p'amenorgar la corrupción burocrática. Tamién creó los sos propios centros de poder como Hagia Sofia, la construcción eclesiástica más ellaborada. L'eunucu [[Narsés (xeneral bizantín)|Narsés]], que yá yera mayor, convertir nun brillante xeneral, siendo'l so protexíu. [[Juan de Capadocia]], el xefe de los pañadores d'impuestos de Xustinianu, foi consideráu enemigu de Teodora, por cuenta de la so influencia independiente. Teodora participó nes reformes llegal y espiritual de Xustinianu, y arreyóse nel aumentu de los derechos de les muyeres. Ente les sos lleis destaca la que prohibía la prostitución forzosa y cerró chamizos que lu incumplíen. Coles mesmes, creó un conventu na parte [[Asia|asiática]] de los [[Dardanelos]] llamáu ''Metanoia'', arrepentimientu, onde exprostitutas podíen caltenese a sigo mesmes. Tamién espandió los derechos de la muyer en casu de divorciu y referentes a la propiedá, instituyó la pena de muerte por violación, prohibió que los ñácaros ensin deseyar fueren abandonaos, dio a les madres derechos de custodia sobre los sos fíos y prohibió l'asesinatu de les muyeres que cometieren adulteriu. Procopio escribió qu'ella taba naturalmente inclinada a ayudar a les muyeres desafortunaes.{{Harvnp|Garland|1999|pp=18}} De xacíu, la ''Historia secreta'' de Procopio presenta una versión distinta de los eventos. Por casu, en llugar de prevenir la prostitución forzosa, diz que Teodora axuntó a unes 500 prostitutes, confinándolas nun conventu como si fora una suerte de chamizu. Esto, según narra, inclusive les llevaba al suicidiu o intentaben escapar, 'al ser tresformaes contra la so voluntá'. == Política relixosa == Teodora oponer al sofitu del so home a la Ilesia calcedonia nes lluches en cursu pola predominancia de cada facción.[12] A pesar de pertenecer Xustinianu a la Ilesia ortodoxa, Teodora fundó un monesteriu monofisita en Gálata y aprovió abellugu a los líderes monofisitas que fixeron oposición a la mayoría cristiana ortodoxa nel mesmu palaciu, como a Severu y al patriarca Antimo I. Antimo foi designáu Patriarca de Constantinopla so la so influencia y dempués de la orde d'escomunión, permaneció escondíu nos cuartos secretos de Teodora mientres doce años, hasta la muerte de la Emperatriz. Cuando'l Patriarca calcedonio Efraín provocó una violenta revuelta en Antioquía, ocho obispos monofisitas fueron convidaos a Constantinopla y Teodora dio-yos la bienvenida y acoyólos nel palaciu Hormisdas, axacente al Gran Palaciu de Constantinopla, que fuera la vivienda de Xustinianu y Teodora antes de convertise n'Emperador y Emperatriz respeutivamente. N'Exiptu, tres la muerte de Timoteo III, Teodora consiguió ayuda de Dioscoros, el Prefeutu Augusto, y de Aristómaco, el duque d'Exiptu, pa facilitar l'ascensu de Teodosio, un discípulu de Severu, maniobrando asina en contra del so maríu, qu'apostaba por un calcedionio como socesor del Patriarca; pero Teodosio d'Alexandría, inclusive cola ayuda de les tropes imperiales, nun pudo caltenese contra los siguidores calcedonios de Xustinianu y cuando foi exiliáu por Xustinianu xunto con otros 300 monofisitas a una fortaleza en Tracia, Teodora rescató-y y llevó-y al palaciu Hormisdas, onde vivió so la so proteición, y dempués de la so muerte en 548, so la de Xustinianu. Cuando'l papa Silverio refugó la demanda de Teodora de revocar la anatema del papa Agapito I dirixida al Patriarca Antimo I, dio órdenes a Belisario d'atopar una sida pa destronar a Silverio. Cuando lo consiguió, Vigilio foi asitiáu nel so tronu. La política de Teodora n'asuntos teolóxicos foi separatista. Puede acotar, como fixeron los calcedonios, que Teodora promovió la herexía y de resultes socavaría la unidá de la cristiandá. Pero ye igualmente xusto reconocer que la política de Teodora retrasó la alienación de la Ilesia ortodoxa. Otru incidente, qu'amuesa hasta ónde podría llegar Teodora pa burllar al so home en materia relixoso, ye'l casu de Nobatia, nel sur d'Exiptu, que los sos habitantes fueron convertíos al monofisismu nel 540. Xustinianu determinara qu'ellos teníen de ser convertíos a la fe calcedonia y Teodora, otra manera, que teníen de ser monofisitas. Xustinianu faló con misioneros calcedonios de Tebaida por que se presentaren con regalos a Silko, el rei de Nobatia. Pero, al enterase, Teodora preparó los sos propios misioneros y escribió al duque de Tebaida que tendría de retrasar a la embaxada del so maríu por que los monofisitas llegaren antes; de lo contrario, pagar cola so vida. El duque foi lo suficientemente astutu p'atayar al despreocupado Xustinianu, a pesar de la implacable Teodora, y consiguió el so cometíu. Cuando los calcedonios algamaron a Silko, fueron refugaos, porque los de Nobatia yá adoptaren el credo monofisita de Teodosio. == Descendencia == Magar nun tuvo fíos col so maríu Xustinianu, antes de conocelo nició dos illexítimos, unu llamáu Juan, xunto a unu de los sos amantes mientres exercía la prostitución<ref>Procopio de Cesarea, Historia secreta XVII 16-23</ref> y una fía llamada Teodora mientres tuvo al llau de Hecebolo. == Muerte == [[Ficheru:Benjamin-Constant-L'Imperatrice Theodora au Colisée.jpg|thumb|200px|''La Emperatriz Teodora nel [[Coliséu]]'', pintura de [[Jean-Joseph Benjamin-Constant]]]] Teodora morrió pola peste bubónica el 28 de xunu de 548, a la edá de 48 años, y Xustinianu sobrevivir hasta 565. A pesar de que foi acotáu que la única fonte de la so muerte, Victor de Tonena, nun usa la pallabra "cáncer" nel so sentíu modernu, paez alvertise qu'esa foi la enfermedá que pudo con ella, y, anque nun hai documentación que suxera que morrió de cáncer de pechu, dellos estudiosos suxerir. Xustinianu lloró amargamente nel so funeral.{{Harvnp|Diehl|1972|p=197}} El so cuerpu foi soterráu na [[Ilesia de los Santos Apóstoles]], en Constantinopla. Teodora y Xustinianu son representaos en mosaicos que se caltienen güei na [[ilesia de San Vital|San Vital]] de [[Rávena]], [[Italia]], que fueron completaos un añu dempués de la so muerte. == Influencia duradera == La so influencia en Xustinianu foi tan fuerte qu'inclusive dempués de la so muerte él trabayó pa llevar l'harmonía ente los monofisitas y los ortodoxos nel Imperiu, y cumplió la so promesa de protexer la so pequeña comunidá de refuxaos monofisitas nel palaciu Hormisdas. Teodora igualmente dio soporte políticu al ministeriu de Jacob Baradeus, y aparentemente amistá personal tamién. Diehl atribúi la esistencia moderna de la cristiandá jacobita a dambos.{{Harvnp|Diehl|1972|p=184}} Teodora ye considerada como una gran figura femenina del Imperiu Bizantín, y una pionera del [[feminismu]], una y bones les lleis que fizo fueron destinaes principalmente a aumentar los derechos de les muyeres. Como resultáu de los esfuercios de Teodora, l'estáu de la muyer nel Imperiu Bizantín foi más eleváu que'l del restu de les muyeres n'[[Europa]]. Olbia, na [[Cirenaica]] foi renomada a Theodorias pa honrala, eventu común ente les ciudaes antigües pa honrar a un emperador o emperatriz. La ciudá, güei llamada Qasr Libia, ye conocida polos sos arrogantes mosaicos del sieglu sestu. [[Ficheru:Sarah Bernhardt as Theodora by Nadar.jpg|thumb|'''<small><center>[[Sarah Bernhardt]] interpretando a Teodora en 1884.</center></small>''']] == Películes, representaciones y cultura == [[Victorien Sardou]] escribió la obra 'Théodora'' en 1884. [[Sarah Bernhardt]] interpretar, y darréu afíxose la obra a la ópera por Xavier Leroux en 1907. La película muda de 1910, ''Justinian and Theodora'' foi dirixida por [[Otis Turner]] y protagonizar [[Betty Harte]] y [[Bebi Daniels]]. [[Ficheru:Theodora (1921) - 1.jpg|thumb|300px|'''<small><center>[[Fotograma]] de la película de 1921.</center></small>''']] Hubo otres películes mudes, italianes, llamaes ''Teodora'' (1914) y ''Teodora, la princesa esclava'' (''Teodora'', 1921) fueron dirixíes por [[Roberto Roberti]] y [[Leopoldo Carlucci]], respeutivamente. La película italiana de 1954 ''Teodora, imperatrice di Bisanzio'' foi dirixida por [[Riccardo Freda]]. La Emperatriz ye la villana principal de la novela histórica de 1906 ''Pod svobodnim soncem'' del escritor eslovenu [[Fran Saleški Finžgar]]. En 1987, la novelista norteamericana Gillian Bradshaw publicó la novela ''The bearkeeper's daughter'', traducida al español como ''Teodora, emperatriz de Bizanciu'', na que Teodora y un supuestu fíu bastardu so, Juan, tienen un papel positivo y significao. Coles mesmes, foi la heroína de la novela histórica de 2011 "Theodora: Actress, Empress, Whore" de [[Stella Duffy]]. En [[Civilization V: Dioses y Reyes]] Teodora ye la líder de la civilización bizantina. == Referencies == {{llistaref|2}} === Bibliografía === * {{cita llibru | apellíu = Diehl | nome = Charles | títulu = Theodora, Empress of Byzantium | añu = 1972 | editorial = Frederick Ungar Publishing | otros = Traducíu po S.R. Rosenbaum del orixinal en francés: ''Theodora, Imperatice de Byzance''}}<!-- Popular account based on the author's extensive scholarly research.--> * {{cita llibru | apellíu = Garland | nome = Lynda | títulu = Byzantine empresses: women and power in Byzantium, AD 527-1204 | url = https://archive.org/details/byzantineempress0000garl | ubicación = Londres | editorial = Routledge | añu = 1999 }} * Gibbon, Edward. "[[Torne and Fall of the Roman Empire|The History of the Torne and Fall of the Roman Empire]]". (See volume 4, chapter 40 for Gibbon's account of Theodora.) * Graves, Robert. "Count Belisarius". (A historical novel by the author of "I, Claudius" which features Theodora as a character.) * Bury, J. B. "The Later Roman Empire". (Volume 2 deals with the reign of Justinian and Theodora) * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/Y/Roman/Texts/Procopius/Anecdota/home.html Procopius ''The Secret History'' at the Internet Medieval Sourcebook] * [http://www.fordham.edu/halsall/basis/procop-anec.html Procopius ''The Secret History'' at LacusCurtius] == Enllaces esternos == {{Commons category|Empress Theodora (6th century)}} * [http://www.roman-emperors.org/dora.htm De Imperatoribus Romanis - Theodora (Wife of Justinian I)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503115204/http://www.roman-emperors.org/dora.htm |date=2007-05-03 }} * {{Enllaz rotu|1=Gibbons' ''The History of the Torne and Fall of the Roman Empire: The Fall of the Roman Empire in the East'' |2=http://www.ccel.org/g/gibbon/torne/volume2/index.htm |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://thenagain.info/webchron/EastEurope/Theodora.html Then again - The Empress Theodora] * [https://web.archive.org/web/20120701052059/http://www.edwardsly.com/theodor.htm Litopia - Empress Theodora] * [https://books.googlegr/books?id=ElkwedRWCXkC&pg=PT161&lpg=PT161&dq=%22Malalas%22+Comito%22&source=web&ots=o6jpt6kAjI&sig=oG2SlrrXxM0GPHR6YEEErQCgyWc&hl=el--#PPT241,M1 Her profile in the Prosopography of the Later Roman Empire] * [https://books.googlegr/books?id=fBImqkpzQPsC&pg=PA329&lpg=PA329&dq=Comito+Prosopography&source=web&ots=JEnKV85ZBL&sig=LVHfu2gpOWN3XtML8_1-TXbP9UQ&hl=el&sa=X&oi=book_result&resnum=2&ct=result Profile of her older sister Comito in the Prosopography] * [https://books.googlegr/books?id=AEy280AH9KQC&pg=PA222&lpg=PA222&dq=Choniates+Eudokia&source=bl&ots=px5-uYKqK6&sig=k2vxH8exGOIxfZU3JZc6LYKp5Gw&hl=el&sa=X&oi=book_result&resnum=8&ct=result#PPA11] * [https://books.googlegr/books?id=wXLcCXFG_3oC&pg=PA80&lpg=PA80&dq=Joannina+Anastasius&source=web&ots=bO_VS7bdA7&sig=59j3aCMHRP3CundUV_b6REscpns&hl=el&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA80,M1 Page of "Procopius and the Sixth Century" by Averil Cameron which gives details about her descendants] * [https://books.googlegr/books?id=971a63rLZwcC&pg=PA102&lpg=PA102&dq=Anastasius,+Athanasius,+John+%22Theodora%22&source=bl&ots=GGcx4Hb8Hr&sig=zh2Qs698YuBL77-wsHXEE6r-Wjw&hl=el&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result Page of "The Age of Justinian" discussing her son John] * [https://books.googlegr/books?id=BT9sWX4SzA8C&pg=PA475&lpg=PA475&dq=Artabanes+Praejecta&source=bl&ots=r37ATfT5yk&sig=JnI5w2GeJvd9GhsxMtdj6vuCI3Y&hl=el&sa=X&oi=book_result&resnum=5&ct=result#PPA475,M1 Page of "A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene" which details her involvement in the affairs of Praejecta] * [https://web.archive.org/web/http://faculty.txwes.edu/csmeller/Human-Experience/ExpData09/03Biee/BieePICs/1ByzPICs/Ravenna/StVitale547/Theo01Ret497.htm The Empress Theodora and Retinue The Basilica of St. Vitale dedicated by Bishop Maximian in 547] {{socesión | predecesor =[[Eufemia (emperatriz)|Eufemia]] | títulu =[[Emperatrices_romanes_y_bizantines|Emperatriz bizantina consorte]] | periodu =([[527]]-[[548]]) | socesor =[[Sofía (emperatriz)|Sofía]] }} {{NF|501|548|Teodora}} {{Tradubot|Teodora}} [[Categoría:Emperatrices del Imperiu bizantín]] [[Categoría:Santos y santes de la Ilesia ortodoxa]] [[Categoría:Santos del Imperiu bizantín]] [[Categoría:Dinastía justiniana]] [[Categoría:Persones del Imperiu Bizantín]] [[Categoría:Heteras]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym]] 36s1k3z2wq6lyzyaw3qhy0vyqa2pdkf 0 102059 4527485 4463892 2026-09-12T09:00:55Z Limotecariu 735 4527485 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''Universal Music Group''' (UMG), subsidiaria del grupu francés [[Vivendi]], [[Compañía discográfica]] d'Estaos Xuníos y, tamién na industria de la grabación, ye la compañía discográfica más importante nel mundu gracies a la so penetración nel mercáu y el so ensame d'operaciones globales, amás de l'alquisición en 2011 de la [[compañía discográfica]] [[EMI]]. Universal Music Group ye una filial dafechu de propiedá francesa. Universal Music Group tien un Editor de música, Universal Music Publishing Group, que se convirtió nel más grande del mundu tres l'alquisición de BMG Music Publishing en mayu de 2007. Güei principalmente'l so oxetivu ye financieru y casi nun producen nuevu conteníu. == Xeneral == La sede de Vivendi ta en [[París]], [[Francia]], la sede mundial de UMG atópase en [[Santa Monica]] y [[Nueva York]]. La sede de Nueva York, tamién conocida como UMGI (Universal Music International) opera principalmente de la mano d'Universal distribución de rexistros a nivel internacional, según la comercialización y les finances. La sede de Santa Mónica UME (Universal Music Enterprise) supervisa toles sos obligaciones llegales nos EE.XX. y Canadá, tales como [[Recursos Humanos]] , y les cuestiones llegales qu'arrodien la empresa. La mayoría de les etiquetes na mano d'Universal tienen la so sede en [[Nueva York]] y [[Londres]] sicasí, Interscope / A & M / Geffen tien la so sede en [[Los Angeles]] , Universal Music Latin en [[Miami]] , y Universal Music Group Nashville en [[Nashville]]. De la publicación de los bienes universales tienen la so sede en [[Los Angeles]], y de distribución d'Universal ta allugáu n'Universal City, [[California]]. Nel [[Reinu Xuníu]], el grupu tien un númberu d'oficines en [[Londres]] y Romford , y en [[Xapón]] el grupu tien una oficina en Minato, [[Tokiu]]. Dende febreru de 2011, '''Universal Music Group''' convertir en compañeru de la otra gran [[compañía discográfica]] [[EMI]], esto tres l'alquisición d'[[EMI]] per parte de Vivendi. == Historia == ''Para la historia antes de 1996, vease [[MCA Records]]'' "Universal Music" foi una vegada la compañía de música xunida al [[estudiu de cine]] [[Universal Pictures]]. Los sos oríxenes remontar a la formación de la caña americana de [[Decca Records]] en 1934.<ref>{{cita web|url= http://heroinc.0catch.com/decca/|títulu= US Decca LP Labels|fechaaccesu= 20 de payares de 2008|obra= HeroInc.0Catch.com|autor= Daniels, Frank|añu= 2003|urlarchivu= https://web.archive.org/web/20090104205135/http://heroinc.0catch.com/decca/|fechaarchivu= 2009-01-04}}</ref> [[Decca Corporation]] d'Inglaterra corto los filos con [[American Decca]] en 1939.<ref>[https://books.google.com/books?id=liEEAAAAMBAJ&pg=PA14&dq=foresight+hard+work+raise+decca+baby&cd=1#v=onepage&q=foresight%20hard%20work%20raise%20decca%20baby&f=false Foresight, Hard Work Raise Decca Baby thru Trying Tines into a Giant]</ref> [[MCA Inc]] mercó [[Decca Records]] en 1962. La organización actual formóse cuando la empresa matriz de [[Seagram]] mercó [[Polygram]] y fundióse con Universal Music Group en 1998. Sicasí, el nome apaeció per primer vegada en 1996, cuando MCA Music Entertainment Group foi renomáu Universal Music Group. L'alquisición de [[PolyGram]] incluyó [[Deutsche Grammophon]], que remonta los sos oríxenes a [[Berliner Gramophone]] faciendo a UMG, la unidá más antigua de [[Deutsche Grammophon]]. La unidá [[Canadá|canadiana]] de UMG tien el so orixe nuna empresa desligada de [[Compo Company]]. Cola alquisición de [[Vivendi Universal Entertainment]] en 2004 por [[General Electric]] [[National Broadcasting Company|NBC]] , Universal Music Group dixebrar por completu del estudiu de cine del mesmu nome. Esta ye la segunda vegada qu'una compañía de música facer, siendo [[Time Warner]] y [[Warner Music Group]] los primeres en dixebrase l'unu del otru. En febreru de 2006, el grupu convertir en propiedá 100% de los medios de comunicación franceses [[Vivendi SA]], cuando [[Vivendi]] mercó'l postreru 20% de [[Panasonic Corporation|Matsushita]], l'únicu propietariu del grupu de 1990 a 1995 y co-propietariu de 1995 a 2006. El 25 de mayu de 2007, Vivendi completó la compra de BMG Music Publishing por €1.63 billones ($2,4 billones de dólares) , dempués de recibir l'aprobación reglamentaría de la [[Xunión Europea]], anunciando l'alquisición el 6 de setiembre de 2006.<ref>{{cita noticia |url= http://www.reuters.com/article/industryNews/idUSN2524635320070528|títulu= Universal Music closes on BMG|fechaaccesu=20 de payares de 2008 |autor= Adegoke, Yinka|fecha= 25 de mayu de 2007 |obra= Reuters.com|editorial= Thomson Reuters}}</ref><ref>{{cita noticia |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5319050.stm|títulu= Universal to buy BMG publishing |fechaaccesu=20 de payares de 2008 |fecha= 6 de setiembre de 2006|obra= News.BBC.co.uk|editorial= BBC News}}</ref> [[Doug Morris]] arrenunció al so puestu de [[direutor executivu]]'l 1 de xineru de 2011. La ex presidenta y direutora executiva d'Universal Music International [[Lucian Grainge]] foi promovida a xefe executiva de la compañía. [[Grainge]] reemplazar dempués como presidente'l 9 de marzu de 2011.<ref>[http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/vivendi-appoints-lucian-grainge-chairman-1005066282.story Vivendi appoints lucian grainge chairman]</ref> Doug Morris va convertir nel próximu presidente de [[Sony Music Entertainment]] el primeru de xunetu del mesmu añu.<ref>{{cita noticia| url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703559604576176500047935830.html?mod=googlenews_wsj | obra=The Wall Street Journal | nome=Ethan | apellíos=Smith | títulu=Sony Music Recruits CEO | fecha=3 de marzu de 2011}}</ref> A partir de 2011 UMG [[Interscope-Geffen-A & M]] convertir na firma de los concursantes d'[[American Idol]]. En xineru de 2011, UMG anunció que diba donar 200.000 grabaciones orixinales de los años [[1920|venti]] a los años [[1940|cuarenta]], a la [[Library of Congress|Biblioteca del Congresu]] pal so preservación.<ref>{{cita noticia| url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/01/universal-music-library-of-congress-bing-crosby-ella-fitzgerald.html | obra=Los Angeles Times | títulu=Pop & Hiss}}</ref> El 28 de setiembre de 2012 Universal Music Group completó la so alquisición d'[[EMI]].<ref>{{cita web|autor=The New York Times|títulu=Universal Closes on EMI Deal, Becoming, by Far, Biggest of Remaining Big Three|url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/09/28/universal-closes-on-emi-deal-becoming-by-far-biggest-of-remaining-big-three/|fechaaccesu=16 de febreru de 2013|fecha=28 de setiembre de 2012|idioma=inglés}}</ref> En payares de 2012, Steve Barnett foi nomáu Presidente y Direutor Xeneral de Grupu [[Capitol Records]]. Enantes, desempeñóse como Direutor d'Operaciones de [[Columbia Records]].<ref>{{cita web|autor=FMQB|títulu=Steve Barnett Named Chairman/CEO Of Capitol Music Group|url=http://www.fmqb.com/article.asp?id=2581111|fechaaccesu=16 de febreru de 2013|fecha=26 de payares de 2012|idioma=inglés}}</ref> Ensin embrargo, la [[Comisión Europea]] dictaminó qu'Universal nun podía caltener toles discográfiques de EMI<ref>http://www.latercera.com/noticia/comision-europea-aprueba-con-condiciones-fusion-de-emi-con-universal</ref> El 8 de febreru de 2013, UMG vendió a [[Warner Music Group]] el catálogu de [[Parlophone]], [[Chrysalis Records]], [[EMI Classics]], [[Virgin Classics]] y les divisiones d'[[EMI]] en Bélxica, la República Checa, Dinamarca, Francia, Noruega, Portugal, España, Eslovaquia y Suecia, a la espera de l'aprobación de tanto los reguladores europeos y americanos, por un valor de $ 765 millones (£ 487 millones).<ref>{{cita web|autor=The New York Times|títulu=Warner Music Group Buys EMI Assets for $765 Million|url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2013/02/07/warner-music-group-buys-emi-assets-for-765-million/|fechaaccesu=16 de febreru de 2013|fecha=7 de febreru de 2013|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita web|autor=Gramophone|títulu=Warner to buy the Parlophone Label Group|url=http://www.gramophone.co.uk/classical-music-news/warner-to-buy-the-parlophone-label-group|fechaaccesu=16 de febreru de 2013|fecha=Thu 7th February 2013|idioma=inglés}}</ref> Warner cumplió la so compra de Parlophone en xunetu de 2013. [[Play It Again Sam]] adquirió V2 Records por US$ 500,000.<ref>http://www.musicweek.com/news/read/pias-buyout-of-co-op-cleared-by-ec-regulators/054100</ref> [[BMG Rights Management]] ye'l dueñu actual de [[Mute Records]] y de [[Sanctuary Records]].<ref>http://www.musicweek.com/news/read/ec-approves-bmg-acquisition-of-mute-and-sanctuary/054559</ref> == Sellos discográficos == * [[Discos Valiente]] * [[Quinlan Road]] * [[Manhattan Records]] * [[Universal Music Publishing Group]] *[[Universal Christian Music Group]] * [[Universal Music Group Distribution]] * [[Interscope-Geffen-A&M]] * [[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam Music Group]] * [[Universal Motown Republic Group]] * [[Universal Music Group Nashville]] * [[Afueguember Music]] * [[Verve Records|Verve Music Group]] * [[Decca Label Group]] * [[Universal Music Latin Entertainment]] * [[Universal Music Enterprises]] * [[Show Dog-Universal Music]] * [[Polydor Records]] * [[Rolling Stones Records]] * [[Cash Money Records]] * [[Universal Music Japan]] * [[Universal Music Group Spain]] * [[Mercury Records|Mercury Music Group]] * [[Island Records|Island Music Group]] * [[Geffen Records|Geffen UK]] * [[Universal Music TV]] * [[Universal Classics and Jazz]] * [[RMR Records]] (Distribución) * [[EMI]] * [[Capitol Records]] * [[Virgin Records]] * [[Blue Note Records]] * [[Tradecraft]] * Universal Music Spain * [[Vale Music]] * [[Funkytown Music]] * UnSin Records * [[Los Manejadores]] * [[Rodven Records]] == Artistes == {{AP|Artistes d'Universal Music Group}} == Referencies == {{llistaref|2}}https://www.youtube.com/watch?v=V3KrrmROy-O == Enllaces esternos == * [http://www.universalmusic.com/ Universal Music] Internacional * [http://www.universal-music.de/ Universal Music] Alemaña * [http://www.umusic.co.uk/ Universal Music] Reinu Xuníu * [http://www.universalmusic.fr/ Universal Music] Francia * [http://www.universalmusic.it/ Universal Music] Italia * [https://web.archive.org/web/20110411230953/http://www.universalmusic.ru/en/ Universal Music] Rusia * [http://www.umusic.com.cn Universal Music] China * [http://www.universalmusic.com.br/ Universal Music] Brasil * [http://www.universalmusic.ca/ Universal Music] Canadá * [http://www.universalmusic.es/ Universal Music] España * [https://web.archive.org/web/20110509143818/http://www.universalmusica.com/mexico/Home.aspx Universal Music] Méxicu * [http://www.universalmusic.com.co/ Universal Music] Colombia * [http://www.universalmusic-conosur.com/home/ Universal Music] Conosur * [http://www.vivendi.com sitio oficial de Vivendi] {{Tradubot|Universal Music Group}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Universal Music Group]] [[Categoría:Miembros de la IFPI]] 4ilqgaae9q0xjv5717otnam9dvdwyjz 0 102182 4527345 4454800 2026-09-11T16:14:47Z ~2026-49268-22 153380 4527345 wikitext text/x-wiki {{persona}} {{copyedit|t=20170407232333}} {{wikificar|biografíes|t=20170407232333}} '''Eleanora Fagan Gough''' {{nym}}, conocida mundialmente como Billie Holiday, foi una cantante d'Estaos Xuníos de [[jazz]]. Billie yera moteyada ''Lady Day'', y xunto con [[Sarah Vaughan]] y [[Ella Fitzgerald]], llogró convertise nuna de les voces femenines más importantes ya influyentes del jazz. El críticu Robert Christgau consideraba que yera «inigualable y posiblemente la meyor cantante del sieglu»​.<ref>{{cita web |títulu=Consumer Guide Album|url=http://www.robertchristgau.com/get_album.php?id=7677}}</ref> Per otru llau, [[Frank Sinatra]] tomar como «la so mayor influyencia» y «incuestionablemente la influyencia más importante nel cantar popular d'Estaos Xuníos de los últimos venti años».<ref>{{cita llibru |nome=Clarke, Donald |títulu=Billie Holiday: Wishing on the Moon|páxina=96|idioma=inglés}}</ref> [[Nueva York]], [[17 de xunetu]] [[1959]]), La so tema «[[Strange Fruit]]» foi consideráu como'l meyor cantar del [[sieglu XX]], pola revista [[Time|''Time'']] en [[1999]].[[Billie Holiday#cite note-3|³]] El valor artísticu de Billie Holiday mora tantu na so capacidá interpretativa, como nel so dominiu del [[Swing (jazz)|''swing'']]. Coles mesmes, destacaba pola capacidá d'adaptación de les sos cualidaes vocales, al conteníu del cantar. Billie Holiday trescalaba los sos cantares con una intensidá inigualable que, en numberosos casos, yera frutu del trespasu de les sos propies vivencies a les lletres que cantaba. Esti tonu tan personal que la caracterizaba, fai que'l so estilu tea bien venceyáu a intérpretes clásicos de [[Blues|''blues'']] como [[Bessie Smith]] o [[Ma Rainey]] (na so autobiografía dexó escritu: «Siempres quixi'l gran soníu de Bessie y el sentimientu de Pops»); anque tamién ta clara la delda, confirmada por ella mesma, con [[Louis Armstrong]], y, en concencia, con quien sería'l so principal acompañante: el saxofonista tenor y clarinetista [[Lester Young]]. == Biografía == Anque nos últimos años fíxose una gran meyora en rellación a la investigación biográfica sobre Billie Holiday, la so vida sigue teniendo tantu numberosos episodios entá desconocíos, como diversos aspeutos permeados d'elementos míticos y llexendarios, toos ellos incentivaos pola mesma artista na so autobiografía. === Primeros años === Nacida en [[Filadelfia]] ([[Pennsylvania]]) el 7 d'abril de [[1915]], Eleanora Fagan (Billie Holiday) creció en Fells Point, un barriu de [[Baltimore]]. La so madre, Sadie Fagan, tenía tan solo trece años cuando ella nació. Per otru llau, el so padre Clarence Holiday, guitarrista y baxista de [[Jazz|''jazz'']] que tocó na orquesta de [[Fletcher Henderson]], tenía quince. Los padres de Billie nunca se casaron, de manera que'l so padre nun tuvo mayor torga al abandonales cuando entá yera un ñácaru. La so madre, descomanadamente nueva pa tanta responsabilidá, abandonaba con frecuencia a la neña, dexándola en manes de parientes que nun teníen bien bona reputación. A la edá de diez años, Billie foi unviada a una escuela católica, n'almitiendo ser violada. Anque tendría de tar na escuela hasta algamar la edá adulta, un amigu de la familia ayudar a escapase dos años dempués. En [[1927]], madre y fía colar a [[Nueva Jersey]], treslladándose darréu a [[Brooklyn]]. Una vegada en Nueva York, amás d'ayudar a la so madre colos sos trabayos d'ayuda doméstica, Billie empezó a exercer la prostitución. Esiste ciertu discutiniu en referencia a la paternidá de Holiday. Esti desconciertu xenerar pola copia del so certificáu de nacencia nos archivos de Baltimore, que amuesen como padre a Frank DeViese. Dellos historiadores consideren esto una anomalía, aniciada probablemente pol hospital o trabayadores del gobiernu (ver Donald Clarke ''Billie Holiday: Wishing on the Moon'', ISBN 0306811367). Clarence Holiday aceptó la paternidá pero foi a dures penes un padre responsable. Billie escasamente ver, y si facer, aprovechaba pa pidi-y dineru por aciu el chantaxe, amenaciando con cunta-y a la novia del so padre qu'ella yera la so fía. Escontra [[1930]]-[[1931]], Billie Holiday cantaba yá con frecuencia en dellos ''clubes'' de [[Nueva York]]. D'esta manera, la so  popularidá empezó a encimentase en [[1933]] cuando'l productor [[John H. Hammond|John Hammond]] faló d'ella públicamente na so columna de prensa, y darréu llevó a [[Benny Goodman]] a una de les sos actuaciones. Dempués de la grabación d'una prueba nos estudios de [[Columbia Records|Columbia]], Billie xunir a un pequeñu grupu de músicos empobinaos por [[Benny Goodman]] pa llograr tener el so debú comercial el 27 de payares de [[1933]] col cantar [[Grabaciones de Billie Holiday#Columbia 2856D|"Your Mother's Son-In-Law"]]. [[Ficheru:Billie Holiday 1949.jpg|left|thumb|Billie Holiday fotografiada por [[Carl Van Vechten]] en 1949.]] === Primeros ésitos profesionales === En asitiándose en [[Harlem]], Holiday empezó a cantar en numberosos clubes de manera informal. Alredor de 1932, el [[Productor de teatru|productor]] [[John H. Hammond|John Hammond]] afayar nel club Monette's (entá esisten delles disputes ente historiadores alrodiu de quién foi'l primeru n'escuchala y promovela, anque de manera xeneral coinciden en que foi Hammond.) El famosu productor, dispunxo delles sesiones pa ella xunto a [[Benny Goodman]]. El so primer discu sería'l yá mentáu [[Grabaciones de Billie Holiday#Columbia 2856D|''Your Mother's Son-In-Law'']]. (1933). Realizó les sos primeres grabaciones d'estudiu sol sellu Columbia, hasta 1933, pa darréu siguir un añu con Brunswick en 1935. A lo llargo d'estos primeros años grabó xunto a dalgunos de los meyores músicos de la hestoria del ''jazz'', como [[Ben Webster]], [[Benny Goodman]], [[Roy Eldridge]], [[Johnny Hodges]] o [[Jonah Jones]], ente otros. [[Teddy Wilson]] encargar d'axuntar a estos músicos y formar asina selectos conxuntos instrumentales de tamañu amenorgáu.[[Billie Holiday#cite note-4|⁴]]​ Nesti curtiu periodu destaquen [[Grabaciones de Billie Holiday#Brunswick 7554|«If You Were Mine»]] (1935) [[Grabaciones de Billie Holiday#Brunswick 7699 .26 7702 .26 7729|«These Foolish Things»]] y «I Cried for You» (1936), nel formatu habitual pa grabaciones d'alta calidá de la dómina, esto ye, [[Discu de vinilu|vinilu]] a [[78 RPM]]. Foi mientres esi periodu de tiempu cuando tuvo los sos primeros ésitos como cantante. El 23 de payares de 1934 cantó n'el [[teatru Apollo]],  actuación de la cual llogró bien bones crítiques. La so presentación col pianista y posterior amante [[Bobby Henderson]], tuvo gran relevancia a la de consolidar el so prestíu como cantante de ''jazz'' y blues. Poco tiempu dempués, Holiday empezó a presentase en numberosos ''clubes'' na cai 52 y en [[Manhattan]] con regularidá. Ente los años 1937 y 1940, Holiday alternaría de los sellos Brunswick a Vocalion, grabando importantes estándares como [[Grabaciones de Billie Holiday#Brunswick 7824.2C 7824.2C 7840 .26 7859|«My Last Affair (This Is)»]] (1937), [[Grabaciones de Billie Holiday#Vocalion 4396 .26 4457|«I Can't Get Started»]] (1938) y [[Grabaciones de Billie Holiday#Vocalion 5021.2C 5129.2C 5302.2C 5377.2C 5609 .26 5481|«Night and Day»]] (1940); amás, estrenaría futuros ésitos de la so carrera como fueron [[Grabaciones de Billie Holiday#Commodore 526 .26 527|«Strange Fruit»]] (1939), o «Fine and Mellow» como una de les composiciones propies, según otres menos conocíes, [[Grabaciones de Billie Holiday#Vocalion 4783 .26 4834|«Everything Happens for the Best»]] (1939). Dalgunes d'estes grabaciones seríen el so debú y grabaríense darréu con más ésitu, como «He's Funny That Way» (1937), «My Man» (1937) o «You Go to My Head» (1938). Les nueves incorporaciones a les bandes de Holiday fueron tantu la del saxofonista [[Lester Young]] en 1937, como'l trompetista [[Charlie Shavers]] a principios de 1939; Billie Holiday empezaría a finales de 1938 a cantar nel club nocherniegu neoyorquín Café Society xunto al pianista Sonny White,^{[[[wikipedia:Verificabilidad|''cita riquida'']]]} lo que favoreció l'estrenu d'obres menores y estándares menos conocíos, amás d'arreglos instrumentales atípicos: [[Grabaciones de Billie Holiday#Brunswick 8259.2C 8265.2C 8270.2C 8281 .26 8283|Brunswick 8259]] y [[Grabaciones de Billie Holiday#Vocalion 4783 .26 4834|Vocalion 4783]]. Comparada con otres cantantes de ''jazz'', Holiday tenía una tesitura llindada, de solo una [[octava]]. Ella compensó esa dificultá con un sentíu rítmicu implacable, una sutil espresión, y una inmediatez emocional. Más tarde, trabayó con estrelles como [[Lester Young]], [[Count Basie]] y [[Artie Shaw]], convirtiéndose asina nuna de les cantantes negres de ''jazz'' con mayor reputación. Sicasí, tenía prohibíu usar la entrada principal y tenía d'esperar nun cuartu escuru lloñe del públicu antes d'apaecer n'escena. Esplicaba'l sentíu del efeutu dramáticu que presentaba nos sos cantares diciendo: «Yo viví cantares como esa». Inclusive cuando yera nuevu y cantaba cantares triviales y populares, el so tonu únicu y el so compromisu emocional, faíen de la so presentación daqué bien especial. === Últimos años y muerte === Holiday tuvo un problema de adición a les drogues psicoactivas (anque nunca se supo con seguridá), usándoles mientres cuasi tola so vida. Fumaba [[mariguana]] dende los dolce o trece años d'edá. Sicasí, foi la [[heroína]] la droga que la destruyó. Nun ta claru quién foi'l qu'introdució a Holiday nel mundu de les drogues, pero historiador y fontes contemporánees coinciden en qu'empezó a consumir intravenoses de manera abusiva, alredor de 1940. Los ésitos de Holiday fueron estropiaos pol so creciente dependencia de les [[drogues]] y el [[alcohol]], según poles sos rellación abusives. Esto afectó tanto a la so voz, como a les sos posteriores grabaciones: el so espíritu nuevu foi reemplazáu por un matiz de reconcomiu, que, con too y con eso, impactó n'otros artistes ensin dulda. Inclusive dempués de la so muerte, tuvo inflúi sobre cantantes tales como [[Janis Joplin]], [[Nina Simone]] o [[Amy Winehouse]]. En [[1972]], [[Diana Ross]] actuó pa la [[película]] ''Lady Sings the Blues'', basada na obra autobiográfica de Holiday. La película foi tou un ésitu comercial amás de ganar la nominación a meyor actriz pa Ross. En [[1987]], [[U2]] llanzó ''[[Angel of Harlem]]'', rindiéndo-y a homenaxe. La so vida personal foi tan aturbolinada como los sos cantares. Casóse col trompetista Jimmy Monroe el [[25 d'agostu]] de [[1941]]. Mientres entá taba casada con Monroe, caltuvo una rellación col trompetista Joe Guy. Finalmente, acabó per divorciar se de Monroe en 1947, mientres se dixebraba tamién de Guy. El 28 de marzu de 1952, Holiday casar de nuevu, pero esta vegada con Louis Mckay, un “xusticieru” de la [[mafia]]. Mckay, al igual que munchos de los homes que formaron parte de la so vida, yera violentu, pero trató de sacala de les drogues. Nel momentu de la so muerte, yá taben separaos. Holiday declaró abiertamente la so bisexualidá, polo que surdieron los rumores de la so aventura cola actriz [[Tallulah Bankhead]]. Bankhead desmintió diches bilordios. Les sos últimes grabaciones en [[Verve]] son recordaes como les grabaciones Commodore y [[Decca]] de venti años tras. Delles de los sos cantares, como «God Bless the Child», «I love you Porgy» o «Fine and mellow» llograron convertise en clásicos del ''jazz''. En [[1957]], el programa ''[[The Sound of Jazz]]'', de la CBS, retresmitió una interpretación de «Fine and mellow» realizada por Billie Holiday de la mano de Ben Webster (saxofón), Lester Young (saxofón), Vic Dickenson (trombón), Gerry Mulligan (saxofón) y Coleman Hawkins (saxofón), quien s'alternaben con Holiday pa executar soles presees de gran brillantez nuna estructura cíclica típica del [[Blues|''blues'']]. Esta interpretación ye considerada una de les más relevantes na hestoria del ''jazz''. Dos años más tarde, tanto Young como Holiday morrieron. Sicasí, unos díes antes, grabaron esi mesmu estándar con un equipu téunicu de mayor calidá, que nun foi usáu pa la tresmisión del programa en televisión. En 1958 publicóse ''Lady in Satin'', el so trabayu más conocíu y penúltimu álbum que llogró completar y publicar en vida. Les temes grabaes son toos importantes estándares del ''jazz,'' iguaos pa orquesta, lo cual oldea coles minúscules formaciones prototípiques del ''jazz''. La so receición foi desemeyada: ''The Penguin Guide to Jazz'' dio 3 estrelles sobre 4 considerando'l discu una visión voyeurística d'una muyer vencida»; ente que ''Allmusic'' dalu 4,5 sobre 5.[[Billie Holiday#cite note-5|⁵]]​ Cuando Holiday presentó un cantar en contra de los linchamientos, «[[Strange Fruit]]» (Abel Meeropol), con testos como «Southern trees bear strange fruit» («los árboles sureños carguen estrañes frutes») dio-y un puestu destacáu non yá na historia de la música, sinón tamién na d'Estaos Xuníos.[[Billie Holiday#cite note-6|⁶]] ​Les sos últimes grabaciones fueron sol sellu de MGM, y destaquen ''All The Way'', ''All Of You'' y ''Baby, Won’t You Please Come Home?'' . Nestos dos últimes (amás del restu de la sesión) apréciase una voz menos aburuyada de lo común, polo que s'abarrunta l'aceleración de la canal de voz. Foi arrestada por posesión d'heroína y tuvo ocho meses en prisión. La so tarxeta pa trabayar nos clubes de [[Nueva York]] (la ''New York City cabaré card'') foi revocada, lo que imposibilitó el so trabayu en ''clubes'' mientres los últimos dolce años de la so vida. Darréu foi víctima d'una estafa sobre les sos ganancies y morrió con tan solo 0.70 dólares nel bancu y 750 dólares n'efeutivu. A finales de mayu de 1959, foi hospitalizada por dolor nel fégadu y problemes de corazón. Foi condergada a arrestu domiciliariu'l 12 de xunetu per posesión de narcóticos, yá qu'en 1959, l'adicción a los narcóticos yera considerada un crime. Billie Holiday permaneció so custodia policial hasta la so muerte por cirrosis hepática, el [[17 de xunetu]] de [[1959]], a la edá de 44 años. L'artista foi soterrada nel campusantu Saint Raymond, n'el [[Bronx]] de Nueva York. == Principales ésitos == {{AP|Grabaciones de Billie Holiday}} {| cellpadding=3 align=center style='font-size:90%;border:none; width:93%; outline:1px solid #ccc; outline-offset:4px;' !colspan=2 style='background-color:#CCF'|'''Billie Holiday''' |- |style="background-color:antiqueWhite; text-align:center; " colspan=2 | '''[[1933]]-[[1940]]''' |- |style="width:250px; text-align:center; text-align:right; padding-right:8px; background-color:#DDF" |'''[[1933]]''' | style="text-align:center; text-align:left; padding-left:8px"| <!-- Columbia 2856D -->[[Columbia 2856D|<span style='display:inline-block;background-color:whitesmoke;color:#111; padding:3px; border:1px solid #ccc'>'''Columbia 2856D''': Your Mother Son-In-Law · Tappin' The Barrel (Benny Goodman)</span>]]<br /><!-- Columbia 2867D -->[[Columbia 2867D|<span style='display:inline-block;margin-top:3px;background-color:whitesmoke;color:#111; padding:3px; border:1px solid #ccc'> '''Columbia 2867D''': Riffin’ The Scotch · Kipping On Doin' (Benny Goodman)</span>]] |- |style="width:250px; text-align:center; text-align:right; padding-right:8px; background-color:#DDF" |'''[[1936]]''' | style="text-align:center; text-align:left; padding-left:8px"|<!-- Brunswick 7498-->[[Brunswick 7498B|<span style='display:inline-block;background-color:whitesmoke;color:#111; padding:3px; border:1px solid #ccc'>'''Brunswick 7498B''': A Little Moonlight Can Do · A Sunbonnet Blue</span>]]<!-- Brunswick 7501-->[[Brunswick 7501|<span style='display:inline-block;background-color:whitesmoke;color:#111; padding:3px; border:1px solid #ccc; margin-top:3px'>'''Brunswick 7501''': I Wished On The Moon What · Miss Brown To You </span>]]<!-- Brunswick 7511-->[[Brunswick 7511|<span style='display:inline-block;background-color:whitesmoke;color:#111; padding:3px; border:1px solid #ccc; margin-top:3px'>'''Brunswick 7511''': What A Night, What a Moon, What a Girl · It's Too Hot for Words</span>]] What A Night, What A Moon, What a Girl · I’m Painting The Town Rede · It’s Too Hot For Words · Twenty-four Hours A Day · Yankee Doodle Never Went To Town · Eeny Meeny Miney Mo · '''If You Were Mine''' · These ‘N’ That ‘N’ Those · You Let Me Down · Spreadin’ Rhythm Around<br /> Saddest Tale |- |style="width:250px; text-align:center; text-align:right; padding-right:8px; background-color:#DDF" |'''[[1936]]''' | style="text-align:center; text-align:left; padding-left:8px"| Life Begins When You’re In Love · It’s Like Reaching For The Moon · '''These Foolish Things''' · I Cried For You · Guess Who · Did I Remember? · No Regrets · Summertime · Billie’s Blues · A Fine Romance · I Can’t Pretend · One, Two, Button You Shoe · Let’s Call A Heart A Heart · '''Easy To Love''' · With Thee I Swing · The Way You Look Tonight · Who Loves You · Pennies From Heaven · That’s Life I Guess · '''I Can’t Give You Anything But Love''' |- |style="width:250px; text-align:center; text-align:right; padding-right:8px; background-color:#DDF" |'''[[1937]]''' | style="text-align:center; text-align:left; padding-left:8px"|One Never Knows – Does One? · I’ve Got My Love To Keep Me Warm · If My Heart Could Only Talk · Please Keep Me In Your Dreams · He Ain’t Got Rhythm · '''This Year’s Kisses''' · '''Why Was I Born?''' · '''I Must Have That Man''' · The Mood That I’m In · You Showed Me The Way · Sentimental & Melancholy · '''(This Is) My Last Affair''' · Carelessly · How Could You? · '''Moanin’ Low''' · Where Is The Sun? · Let’s Call The Whole Thing Off · They Can’t Take Away From Me · I Don’t Know If I’m Coming Or Going · Sun Showers · Yours And Mine · I’ll Get By · Mean To Me · Foolin’ Myself · '''Easy Living''' · '''I’ll Never Be the Same''' · Me, Myself And I · A Sailboat In The Moonlight · '''Born To Love''' · '''Without Your Love''' · Getting Some Fun Out Of Life · Who Wants Love? · Trav’lin’ All Alone · He’s Funny That Way · Nice Work If You Can Get It · Things Are Looking Up · '''My Man''' · Can’t Help Loving Dat Man <div style='color:#111; border-top:1px solid #ccc'>En direuto<br />They Can't Take That Away from Me · Swing, Brother, Swing · I Can't Get Started · </div> |- |style="width:250px; text-align:center; text-align:right; padding-right:8px; background-color:#DDF" |'''[[1938]]''' | style="text-align:center; text-align:left; padding-left:8px"|My First Impression Of You · '''When You’re Smiling''' · I Can’t Believe That You’re In Love With Me · If Dreams Come True · Now They Call It Swing · On The Sentimental Side · Back In Your Own Backyard · When A Woman Loves A Man · You Go To My Head · The Moon Looks Down And Laughs · If I Were You · Forget If You Can · Having Myself A Time · Says My Heart · I Wish I Had You · I’m Gonna Lock My Heart · Any Old Time · '''The Very Thought Of You''' · '''I Can’t Get Started''' · I’ve Got A Date With A Dream · You Can’t Be Mine · Everybody’s Laughing · Here It Is Tomorrow Again · Say It With A Kiss · April In My Heart · I’ll Never Fail You ·They Say · You’re Gonna See A Lot Of Me · Hello, My Darling · Let’s Dream In The Moonlight |} == La so voz == La inconfundible voz de Billie Holiday foi camudando col tiempu. La so primer grabación, realizada a mediaos de 1930, amosó una voz infantil y lleno de vitalidá. A principios de 1940, la so forma de cantar empezó a volvese más suxerente gracies a la so gran capacidá interpretativa. Foi mientres aquellos años cuando grabó'l so personal «Strange Fruit» y «I Cover the Waterfront Munchos describíen la so voz como cariñosa, dulce, anque foliada, esperimentada, murniu y sofisticada. A midida que foi creciendo, los efeutos del so abusu siguíu de les drogues camudaron considerablemente'l rexistru de la so voz, convirtiéndola nuna daqué más ronca. La so postrera gran grabación foi «Lady in Satin», llanzada en 1958 y revelaba a una muyer con un rexistru llindáu, pero que'l so fraseo y emotividá yera maraviyosa. La grabación tuvo'l respaldu d'una gran orquesta, dirixida por [[:en:Ray_Ellis|Ray Ellis]], quien faló del álbum en 1997, alegando: «Podría dicir que'l momentu más emocionante foi cuando la escuché interpretar "I'm a Fool to Want You". Había llárimes nos sos güeyos [...] Dempués de terminar fui a la sala de control y escuché toles temes. Tengo qu'almitir que fui infeliz cola so presentación». == Discografía == {|class=wikitable |- ! Añu !Títulu !Etiqueta y Númberu |- | 1946 | ''Billie Holiday'' (cuatros discos de 78{{esd}}rpm) | Commodore CR-2 |- | 1947 | ''Billie Holiday – Teddy Wilson'' (cuatros discos de 78{{esd}}rpm) | Columbia C-61 |- | 1947 | ''A Hot Jazz Classic Set, Vol.1'' (cuatros discos de 78{{esd}}rpm) | Columbia-135 |- | 1947 | ''Distinctive Song Stylings'' (cuatros discos de 78{{esd}}rpm) | Decca A-652 |- | 1949 | ''Teddy Wilson And His Orchestra Featuring Billie Holiday'' (10") | Columbia CL-6040 |- | 1950 | ''An Evening With Eddie Heywood and Billie Holiday'' (10") | Commodore FL 30001 |- | 1950 | ''Ella, Ḷḷena and Billie'' (10") | Columbia CL 2531 |- | 1950 | ''Billie Holiday Sings'' (10") | Columbia CL 6129 |- | 1950 | ''Billie Holiday Volume One'' (10") | Commodore 20005 |- | 1950 | ''Billie Holiday Volume Two'' (10") | Commodore 20006 |- | 1951 | ''Favorites'' (10") | Columbia CL 6163 |- | 1951 | ''Lover Man'' (10") | Decca DL 5345 |- | 1951 (released 1964) | ''A Rare Live Recording Of Billie Holiday'' (Storyville) | M2001 |- | 1952 | ''[[Billie Holiday Sings]]'' | Clef MGC 118 (10" version) Mercury 89002 (versión de cuatros discos de 78{{esd}}rpm) |- | 1953 | ''[[An Evening with Billie Holiday]]'' | Clef MGC 144 (10" version) Mercury 89028 (versión de cuatros discos de 78{{esd}}rpm) |- | 1953 | ''[[Billie Holiday (LP)]]'' | Clef MGC 161 (10" version) Mercury 89045 (versión de cuatros discos de 78{{esd}}rpm) |- | 1954 | ''[[Billie Holiday at JATP]]'' | Clef MGC 169 (10" version) Mercury 89053 (versión de cuatros discos de 78{{esd}}rpm) |- | 1954 | ''Billie Holiday and Teddy Wilson Orchestras'' | Columbia 33 S 1034 |- | 1954 | ''Lady Day'' | Columbia CL 637 |- | 1954 | ''Billie Holiday Volume One'' | Jolly Roger 5020 |- | 1954 | ''Billie Holiday Volume Two'' | Jolly Roger 5021 |- | 1954 | ''Billie Holiday Volume Three'' | Jolly Roger 5022 |- | 1955 | ''A Collection Of Classic Jazz Interpretations By Billie Holiday'' (10") | Columbia B-1949 |- | 1955 (released in 1958) | ''[[Stay with Me (álbum de Billie Holiday)|Stay with Me]]'' | Verve MGV 8302 |- | 1955 | ''[[Music For Torching]]'' | Clef MGC 669 / Verve MV 2595 |- | 1956 | ''[[Recital By Billie Holiday]]'' | Clef MGC 686 |- | 1956 | ''[[Billie Holiday Sings|Solitude]]'' | Clef MGC 690 / Verve V6-8074 |- | 1956 | ''Hall Of Fame Series'' (7") | Columbia B-2534 |- | 1956 | ''[[Velvet Mood]]'' | Clef MGC 713 |- | 1956 | ''[[Billie Holiday at JATP]]'' | Verve MGC 718 |- | 1956 | ''[[The Lady Sings]]'' | Decca DL 8215 |- | 1956 | ''[[Lady Sings the Blues]]'' | Clef MGC 721 / Verve MV 2047 |- | 1956 (rellanzo en 1959) | ''[[All or Nothing at All]]'' | Verve MGV 8329 |- | 1956 (rellanzo 1961) | ''Carnegie Hall Concert'' | Verve V6-8410 |- | 1957 (rellanzo 1958) | ''[[Songs for Distingué Lovers]]'' | Verve MGV 8257 / Verve 2352 085 |- | 1957 (rellanzo 1960) | ''Body and Soul'' | Verve MGV 8197 |- | 1957 | ''[[Ella Fitzgerald and Billie Holiday at Newport]]'' | Verve MGV 8234 |- | 1957 (rellanzo 1999) | ''A Midsummer Night's Jazz at Stratford '57'' | Baldwin Street 308 |- | 1957 | ''[[Sound of Jazz]]'' | Columbia CL 1098 |- | 1958 | ''[[Lady in Satin]]'' | Columbia CL 1157 |- | 1958 | ''[[The Blues Are Brewin`]]'' | Decca DL 8701 |- | 1958 | ''Lover Man'' | Decca DL 8702 |- | 1958 | ''Billie Holiday'' | Commodore 30008 |- | 1958 (rellanzo en 1986) | ''At Monterey'' | Blackhawk 50701 |- | 1959 | ''Seven Ages of Jazz'' | Metrojazz 1009 |- | 1959 | ''Billie Holiday'' | MGM 3764 |} === Senciellos<ref name="tsort.info">{{cita web |url=http://tsort.info/music/m8ravs.htm |títulu=Song artist 247 - Billie Holiday |fechaaccesu=11 de mayu de 2011|autor= |fecha= |obra=[http://tsort.info/music/index.htm The World's Music Charts] |idioma=inglés |cita= }}</ref> === {| {{tablaguapa}} style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"|Añu !style="width:400px;" rowspan="2"| Single ! colspan="5"|Chart positions |- style="font-size:smaller;" ! style="width:40px;"| [[Billboard Hot 100|Pop]] ! style="width:40px;"| [[Hot R&B/Hip-Hop Songs|US<br />R&B]] |- | 1934 | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Columbia_2867D|Riffin' the Scotch]] | 6 | |- | rowspan="3"| 1935 | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7498B|What a Little Moonlight Can Do]] | 12 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7550|Twenty-Four Hours A Day]] | 6 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7554|If You Were Mine]] | 12 | |- | rowspan="11"| 1936 | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7581|You Let Me Down]] | 18 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7699_.26_7702_.26_7729|These Foolish Things (Remind Me of You)]] | 5 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7699.2C_7702_.26_7729|It's Like Reaching for the Moon]] | 17 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3276.2C_3288.2C_3333_.26_3334|No Regrets]] | 9 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3276.2C_3288.2C_3333_.26_3334|Summertime]] | 12 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3276.2C_3288.2C_3333_.26_3334|A Fine Romance]] | 9 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3276.2C_3288.2C_3333_.26_3334|Let's Call a Heart a Heart]] | 18 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7762.2C_7768.2C_7781_.26_7789|The Way You Look Tonight]] | 3 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7762.2C_7768.2C_7781_.26_7789|Who Loves You?]] | 4 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7762.2C_7768.2C_7781_.26_7789|That's Life, I Guess]] | 20 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7762.2C_7768.2C_7781_.26_7789|I Can't Give You Anything But Love]] | 5 | |- | rowspan="16"| 1937 | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7762.2C_7768.2C_7781_.26_7789|Pennies From Heaven]] | 3 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3431_.26_3440|I've Got My Love to Keep Me Warm]] | 4 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3431_.26_3440|Please Keep Me in Your Dreams]] | 13 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7824.2C_7824.2C_7840_.26_7859|This Year's Kisses]] | 8 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7867_.26_7877|Carelessly]] | 1 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7867_.26_7877|How Could You?]] | 12 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7867_.26_7877|Moanin' Low]] | 11 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3520_.26_3543|They Can't Take That Away From Me]] | 12 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7903.2C_7911.2C_7917_.26_7926|Mean to Me]] |7 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7903.2C_7911.2C_7917_.26_7926|Easy Living]] | 15 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_7903.2C_7911.2C_7917_.26_7926|Yours & Mine]] | 16 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3593.2C_3605.2C_3701_.26_3748|Me, Myself & I]] |11 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3593.2C_3605.2C_3701_.26_3748|A Sailboat In The Moonlight]] | 10 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3593.2C_3605.2C_3701_.26_3748|Getting Some Fun Out of Life]] | 10 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Vocalion_3593.2C_3605.2C_3701_.26_3748|Trav'lin' All Alone]] | 18 | |- | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_8008.2C_8015.2C_8053_.26_8070|Nice Work If You Can Get It]] | 14 | |- | rowspan="3"| 1938 | style="text-align:left;"| [[Grabaciones_de_Billie_Holiday#Brunswick_8008.2C_8015.2C_8053_.26_8070|My Man]] | 12 | |- | style="text-align:left;"| "You Go to My Head" | 20 | |- | style="text-align:left;"| "I'm Gonna Lock My Heart" | 2 | |- | 1939 | style="text-align:left;"| "Strange Fruit" | 16 | |- | 1941 | style="text-align:left;"| "God Bless the Child" | 25 | |- | 1942 | style="text-align:left;"| "Trav'lin' Light" | 23 | 1 |- | 1945 | style="text-align:left;"| "Lover Man (Oh, Where Can You Be?) " | 16 | 5 |} === Composiciones === * 1936: "[[Billie's Blues aka I Love My Man]]" * 1939: "[[Our Love Is Different]]" * 1939: "[[Long Gone Blues]]" * 1939: "[[Fine and Mellow]]" * 1939: "[[Everything Happens For The Best]]" * 1940: "[[Tell Móreme and More and Then Some]]" * 1941: "[[God Bless the Child]]" * 1944: "[[Don't Explain]]" * 1949: "[[Somebody's On My Mind]]" * 1949: "[[Now or Never (cantar de Billie Holiday)|Now or Never]]" * 1954: "[[Stormy Blues]]" * 1956: "[[Lady Sings the Blues]]" === Nunca grabaes === * 1939: "[[Lost At the Crossroads of Love]]" * 1940: "[[Say I'm Yours Again]]" * 1949: "[[Close Dem Eyes My Darlin']]" * 1952: "[[Please Don't Do It In Here]]" * 1952: "[[You'd Do It Anyway]]" * 1955: "[[Preacher Boy]]" * 1957: "[[I'm Left Alone]]" * 1957: "[[Who Needs You (Baby)]]" == Premios == {| class=wikitable |- | colspan="6" style="text-align:center;"| '''Billie Holiday: Grammy Hall of Fame Awards'''<ref>[http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame Grammy Hall of Fame Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219001619/http://www.grammy.org/recording-academy/awards/hall-of-fame |date=2011-02-19 }}.</ref> |- ! Añu !Títulu !Xéneru !Discográfica !Añu incluyíu !Notes |- align=center | 1949 | "Crazy He Calls Me" | Jazz (single) | Decca | 2010 | |- align=center | 1944 | "[[Embraceable You]]" | Jazz (single) | Commodore | 2005 | |- align=center | 1958 | ''[[Lady in Satin]]'' | Jazz (álbum) | Columbia | 2000 | |- align=center | 1945 | "[[Lover Man (Oh, Where Can You Be?)]]" | Jazz (single) | Decca | 1989 | |- align=center | 1939 | "[[Strange Fruit]]" | Jazz (single) | Commodore | 1978 | Ver tamién [[Rexistru Nacional de grabación]] pola [[Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos]] en 2002 |- align=center | 1941 | "[[God Bless the Child]]" | Jazz (single) | Okeh | 1976 | |} === Premios Grammy === Los [[Premios Grammy]] por Meyor álbum históricu foi presentáu dende 1979. {| class=wikitable |- ! Añu !Títulu !Discográfica !Resultáu |- align=center | 2002 | ''[[Lady Day: The Complete Billie Holiday on Columbia 1933–1944|Lady Day: The Complete Billie Holiday]]'' | Columbia 1933–1944 | Ganadora |- align=center | 1994 | ''The Complete Billie Holiday'' | Verve 1945–1959 | Ganadora |- align=center | 1992 | ''Billie Holiday&nbsp;— The Complete Decca Recordings'' | Verve 1944–1950 | Ganadora |- align=center | 1980 | ''Billie Holiday&nbsp;— Giants of Jazz'' | Time-Life | Ganadora |} === Otros honores === {| class=wikitable |- ! Añu !Premios ! Honores ! Notes |- align=center | 2004 | Nesuhi Ertegün Jazz Hall of Fame<ref>[http://www.jazzatlincolncenter.org/jazzED/ejhf_web/i_classes.html Ertegun Jazz Hall of Fame 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112710/http://www.jazzatlincolncenter.org/jazzED/ejhf_web/i_classes.html |date=2011-06-14 }}.</ref> | Introducción | [[Jazz at Lincoln Center]], New York |- align=center | 2000 | [[Rock and Roll Hall of Fame]] | Introducción | Category: "Early Influence" |- align=center | 1997 | [[American Society of Composers, Authors and Publishers]]<ref>[http://ascap.com/eventsawards/awards/jazzwall/1997/index.html The ASCP Jazz Wall of Fame list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707173114/http://ascap.com/eventsawards/awards/jazzwall/1997/index.html |date=2011-07-07 }}.</ref> |Introducción | |- align=center | 1947 | [[Esquire (magacín)|Esquire Magazine]] Gold Award | Meyor Vocalista Femenina Principal | Premios de jazz |- align=center | 1946 | Esquire Magazine Silver Award | Meyor Vocalista Femenina Principal | Premios de jazz |- align=center | 1945 | Esquire Magazine Silver Award | Meyor Vocalista Femenina Principal | Premios de jazz |- align=center | 1944 | Esquire Magazine Gold Award | Meyor Vocalista Femenina Principal | Premios de jazz |} === Homenaxes === * 1972, [[Diana Ross]] interpretó a Holiday na película ''[[Lady Sings the Blues]]'', basada na autobiografía de 1956 del mesmu nome. La película mereció-y a Ross una nominación al Óscar por [[Óscar a la meyor actriz|meyor actriz]]. * Foi interpretada por [[Ernestine Jackson]] na obra ''Lady Day at Emerson's Bar and Grill'' por Lanie Robertson. * [[Paula Jai Parker]] interpreta a Holiday nel episodiu 7 de la serie ''[[Touched by an Angel]]'', tituláu "God Bless the Child," el títulu deriva d'un cantar compuestu por Holiday.<ref>[http://www.tv.com/touched-by-an-angel/god-bless-the-child/episode/3606/summary.html Touched by an Angel: God Bless the Child Episode Summary on] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090616114630/http://www.tv.com/touched-by-an-angel/god-bless-the-child/episode/3606/summary.html |date=2009-06-16 }}. Tv.com (2008-06-25). Retrieved on 2010-11-13.</ref> * El pianista de jazz [[Mal Waldron]] realiza una grabación tributo na qu'inclúi: ** ''[[Left Alone]]'' (Bethlehem, 1959) ** ''[[Blues for Lady Day]]'' (Black Lion, 1972) ** ''[[Left Alone '86]]'' with Jackie McLean (Paddle Wheel, 1986) ** ''[[No More Tears (For Lady Day)]]'' (Timeless, 1989) === Honores === * 1987, Billie Holiday recibe de forma póstuma'l [[Premiu Grammy a la carrera artística]]. * 1993, el cantante de R&B [[Miki Howard]] llanzó un álbum dedicáu a Holiday tituláu ''[[Miki Sings Billie (Miki Howard)|Miki Sings Billie]]''. * 1994, el [[United States Postal Service|serviciu postal d'Estaos Xuníos]] presenta una estampilla de Billie Holiday. * 1999, Holiday algama la posición #6 en [[VH1]]'s ''100 Greatest Women in Rock n' Roll''. * 2000, foi incluyida nos [[Salón de la Fama del Rock]]. * "The Day Lady Died," un poema de 1959 de [[Frank O'Hara]]. * En 1988 el grupu [[U2]] llanza "[[Angel of Harlem]]" nel so honor. * "My Only Friend" por The Magnetic Fields, ye un tributu pa Billie Holiday. * En "The Blackest Day" de Lana Del Rey mentar. == Filmografía == * 1959: ''[[Chelsea at Nine]]'' * 1957: ''[[The Sound of Jazz]]'', [[CBS|CBS Television]], 8 d'avientu de 1957 * 1950: ''[['Sugar Chile' Robinson, Billie Holiday, Count Basie and His Sextet]]'' * 1947: ''[[New Orleans (película de 1947)|New Orleans]]'' * 1935: "[[Symphony in Black]]", curtiu (con [[Duke Ellington]]) * 1933: ''[[The Emperor Jones (película de 1933)|The Emperor Jones]]'', apaeció como extra. === Apaiciones en televisión === {|class=wikitable |- ! Añu !Programa !Conductor ! Cantar |- | <center>1949 | Adventures in Jazz | <center>Fred Robbins | Unknown Songs |- | <center>8/27/1949 | Arlene Francis Show, NY (1) | <center>Arlene Francis | The Man I Love, All of Me, Lover Man |- | <center>8/27/1949 | Eddie Condon's Floor Show, NY (1) | <center>Eddie Condon | I Love My Man, Keeps on Rainin', Lover Man |- | <center>9/3/1949 | Eddie Condon's Floor Show, NY (1) | <center>Eddie Condon | Fine & Mellow, Porgy, Them There Eyes, I Love My Man |- | <center>9/10/1949 | Art Ford Show, NY (1) | <center>Art Ford | Lover Man, I Cover the Waterfront, Two Minute Interview, All of Me |- | <center>10/15/1949 | Art Ford Show, NY (1) | <center>Art Ford | Them There Eyes, Detour Ahead, Now or Never |- | <center>1/7/1950 | Eddie Condon's Floor Show, NY | <center>Eddie Condon | Unknown |- | <center>5/24/1950 | Apollo Theatre Show, NY (1) | <center>- | You're My Thrill |- | <center>7/25/1951 | Apollo Theatre Show, NY (1) | <center>- | My Man |- | <center>12/10/1952 | Apollo Theatre Show, NY (1) | <center>Count Basie | Tenderly |- | <center>10/16/1953 | The Comeback Story, NY (1) | <center>George Jessel | Twenty Minute Interview, God Bless the Child |- | <center>2/8/1955 | The Tonight Show, NY (1) | <center>Steve Allen | My Man, Them There Eyes, Lover Man |- | <center>2/10/1956 | The Tonight Show, NY (1) | <center>Steve Allen | Please Don't Talk About Me, Two Minute Interview, Ghost of a Chance |- | <center>8/19/1956 | Star's of Jazz, LA, CA (2) | <center>Bobby Troup | Please Don't Talk About Me When I'm Gone, Billie's Blues, My Man |- | <center>10/29/1956 | Bandstand USA, NY (1) | <center>Bert Parks | Willow Weep for Me, I Only Have Eyes for You, My Man, Please Don't Talk About Me |- | <center>11/7/1956 | Night Beat, NY (1) | <center>Mike Wallace | Fifteen Minute Interview |- | <center>11/8/1956 | Peacock Alley, NY (1) | <center>Tex McCleary | Twenty Minute Interview |- | <center>11/8/1956 | The Tonight Show, NY (1) | <center>Steve Allen | Porgy |- | <center>3/11/1957 | Live Broadcast from Mr. Kelly's, Chicago (1) | <center>- | Good Morning Heartache, You Better Go Now |- | <center>12/8/1957 | The Seven Lively Arts: The Sound of Jazz, LA (2) | <center>- | Fine & Mellow |- | <center>4/12/1958 | Club Oasis, NY (1) | <center>Martha Raye | You've Changed, My Man |- | <center>5/26/1958 | Telethon, NY | <center>Dean Martin | Unknown Songs |- | <center>5/29/1958 | Art Ford's Jazz Party, NY (2) | <center>Art Ford | You've Changed, I Love My Man, When Your Lover Has Gone |- | <center>6/5/1958 | Art Ford's Jazz Party, NY | <center>Art Ford | All of Me, Good Morning Heartache, Travelin’ Light |- | <center>7/10/1958 | Art Ford's Jazz Party, NY (2) | <center>Art Ford | What a Little Moonlight Can Do, Foolin' Myself, It's Easy to Remember |- | <center>7/17/1958 | Art Ford's Jazz Party, NY (2) | <center>Art Ford | Moanin' Low, Don't Explain, When Your Lover Has Gone |- | <center>9/25/1958 | Today Show | <center>Dave Garroway | My Funny Valentine |- | <center>11/18/1958 | Mars Club, Music Hall Parade Voyons Un Peu, Paris France (2) | <center>- | I Only Have Eyes for You, Travelin’ Light |- | <center>11/20/1958 | Gilles Margaritis Programme, Paris France | <center>Gilles Margaritis | Unknown |- | <center>1/7/1959 | Timex All-Star Jazz Show IV, NY | <center>Jackie Gleason | Unknown |- | <center>2/23/1959 | Chelsea at Nine, London, England (2) | <center>Robert Beatty | Porgy, Please Don't Talk About Me, Strange Fruit |} (1) = Disponible n'Audiu (2) = Disponible en DVD == Referencies == {{llistaref}} == Galería == <gallery> Ficheru:Billie Holiday 5.jpg|Con [[Al Dunn]] (bat.), [[Bobby Tucker]] (pianu) y posiblemente [[Benny Fonville]] (contrabaxu). </gallery> == Bibliografía == * {{cita llibru |autor=FAGAN, Eleanora y DUFTY, William|títulu=Lady sings the blues|páxines=232 |editorial= Barcelona: Ed. Tusquets|añu=1988|isbn=84-7223-637-4}} * {{cita llibru |autor=XURÁU, Miquel y THARRATS, August|títulu=Billie Holiday, cantares|páxines=64 y 2 CD|editorial= Barcelona: Discmedi/Blau|añu=2008}} * {{fr}} [[Marc-Édouard Nabe]], ''L'âme de Billie Holiday'', París, Denoël, 1986. == Enllaces esternos == {{commons|Billie Holiday}} * [http://lnx.indajaus.com/acidjazzhispano/content-1141.html Biografía de Billie Holiday n'español] * [http://lnx.indajaus.com/acidjazzhispano/content-2101.html Discografía escoyida] * [https://web.archive.org/web/20060406072149/http://www.aaregistry.com/african_american_history/134/Billie_Holiday_One_of_a_kind_jazzblues_singer The African American Registry - Billie Holiday] * [http://www.billieholiday.be Discography of Billie Holiday] * [https://web.archive.org/web/20060426044430/http://www.duke.edu/~pmf3/timeline.html Billie Holiday Timeline] * {{Find a Grave}} * [https://www.rtve.es/alacarta/audios/sinfonia-de-la-manana/sinfonia-manana-billie-holiday-seccion-infantil-claudia-yepes-24-02-17/3924663/ Rellatu y música sobre Billie Holiday en Sinfonía de la mañana] (24/02/2017), Radio Clásica, RTVE. {{NF|1915|1959|Holiday, Billie}} {{Tradubot|Billie Holiday}} [[Categoría:Cantantes de jazz d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Cantantes de Pennsylvania]] [[Categoría:Contraltos d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Músicos y músiques de swing]] [[Categoría:Persones de Filadelfia]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] rr3mk4k89tfoc3kqxx83noiwn7kyjbm 0 102301 4527564 4511833 2026-09-12T09:53:12Z Limotecariu 735 4527564 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Lucy Montgomery''', [[Orde del Imperiu Británicu|OBE]], públicamente conocida como '''L. M. Montgomery''' y llamada "Maud" pola so familia y amigos {{nym}}, foi una escritora [[Canadá|canadiana]], reconocida pola serie de noveles ''[[Anne of Green Gables]]'' (''Anne of Green Gables'')<ref>[https://www.formientu.com/noticies/trabe-espubliza-la-torna-al-asturianu-de-anne-de-someraos-verdes/ Trabe espubliza la torna al asturianu d’Anne of Green Gables] www.formientu.com Consultao'l 27.10.2022</ref> == Biografía == Nació en [[Crediton]] (anguaño conocíu como [[New London]]), [[islla del Príncipe Dubardu]]. So madre, Clara Woolner Macneill Montgomery, morrió de [[tuberculosis]] cuando Lucy tenía apenes 21 meses. So padre, Woolner Macneill Montgomery, dexó la provincia dempués de la muerte de la so esposa y eventualmente establecióse nos territorios del oeste canadianu. Lucy foi dexada al cuidau de los sos güelos, Alexander Marquis Macneill y Lucy Woolner Macneill, na cercana llocalidá de [[Cavendish (islla del Príncipe Dubardu)|Cavendish]] y foi criada con una educación bien estricta. En 1890 Montgomery foi unviada a vivir con so padre y madrasca a [[Príncipe Alberto (Saskatchewan)|Príncipe Alberto]], [[Saskatchewan]], anque tres un añu volvió al llar de los sos güelos. En 1892, depués de completar la so educación en Cavendish, siguió los sos estudios nel ''Colexu Príncipe de Gales'' en [[Charlottetown]]. Rindiendo'l programa de dos años n'unu, llogró'l so certificáu d'enseñanza. Dende 1896 hasta 1897, estudió lliteratura na [[Universidá de Dalhousie]], n'[[Halifax (Nueva Escocia)|Halifax]], [[Nueva Escocia]]. Depués de trabayar como maestra en delles escueles isleñes, en 1898 Montgomery treslladóse a Cavendish a vivir cola so güela viuda. Ente 1901 y 1902, trabayó en [[Halifax]] pa los periódicos ''Chronicle'' y ''Echo''. Volvió a Cavendish pa morar y curiar de la so güela en 1902. Montgomery inspiróse y escribió los sos primeros llibros mientres la so estancia na Isla Príncipe Eduardo. En 1908 publicó'l so primer llibru ''Anne of Green Gables''. Tres años dempués, pocu depués de la muerte de la so güela, casóse con [[Ewan McDonald]], (1870-1943), un [[Ilesies presbiterianes|ministru presbiterianu]], y camudóse a [[Ontario]], onde él tomó'l cargu de ministru de la Ilesia Presbiteriana de San Pablo en [[Leaskdale]] (anguaño llamáu [[Uxbridge Township]]), de la mesma afiliada cola congregación cercana de Céfiro. La pareya tuvo trés fíos: Chester Cameron Macdonald (1912-1964), (Ewan) Stuart McDonald (1915-1982) y Hugh Alexander, que morrió al nacer en 1914. Escribió los sos siguientes once llibros na casa pastoral de Leaskdale. La estructura foi darréu vendida pola congregación y ye agora'l ''Muséu de la Casa Pastoral Lucy Maud Montgomery''. En 1926 la familia treslladóse a Norval Presbyterian Charge, güei [[Halton Hills]], (Ontario), dende onde puede apreciase güei el ''Xardín Memorial Lucy Maud Montgomery'' dende l'Autopista Nᵘ7. Morrió a la edá de 67 años en Toronto en 1942. Foi soterrada nel ''Campusantu Comuñal de Cavendish'', depués del veloriu en [[Green Gables]] y el funeral realizáu na Ilesia Presbiteriana local. Les sos grandes coleiciones tán archivaes na [[Universidá de Guelph]], mientres que l' ''Institutu L. M. Montgomery'' na [[Universidá Isla Príncipe Eduardo]],coordina la mayoría de les investigaciones y conferencies sobre la so obra. Al entamu de [[1980]], los sos diarios completos editaos por Mary Rubio y Elizabeth Waterson, son publicaos por [[Oxford University Press]]. De 1988 a 1995, Rea Wilmshurst editó hestories curties publicaes por Montgomery. == Obra lliteraria == === Noveles=== * [[1908]] - [[Anne of Green Gables]] ''(Anne of Green Gables)'' (tradución al asturianu fecha por [[Xabiero Cayarga]] y asoleyada por [[Ediciones Trabe]] en [[2022]])<ref>[https://www.formientu.com/noticies/trabe-espubliza-la-torna-al-asturianu-de-anne-de-someraos-verdes/ Trabe espubliza la torna al asturianu d’Anne of Green Gables] formientu.com Consultao'l 31.10.2022</ref> * [[1909]] - [[Anne of Avonlea]] ''(Anne of Avonlea)'' (secuela de ''Anne of Green Gables'') * [[1910]] - ''[[Kilmeny,el güertu]]'' * [[1911]] - ''[[La Neña de los Cuentos]]'' * [[1913]] - ''[[El Camín Doráu]]'' (secuela de ''La Neña de los Cuentos'') * [[1915]] - ''[[Ana, la de la Isla]]'' (secuela de''Anne of Avonlea'') * [[1916]] - ''[[Ana, la de Alamos Airosos]]'' (secuela de ''Ana, la de la Isla'') * [[1917]] - ''[[Ana y la Casa de los sos Suaños]]'' (secuela de ''Ana, la d'Álamos Airosos'') * [[1919]] - ''[[El valle del Arcu Iris]]'' (secuela de ''Ana, la de Ingleside'') * [[1921]] - ''[[Rilla, la de Ingleside]]'' (secuela de ''El valle del Arcu Iris'') * [[1923]] - ''[[Emily, la de Lluna Nueva]]'' * [[1925]] - ''[[Emily, lloñe de casa]]'' (secuela de ''Emily, la de Lluna Nueva'') * [[1926]] - ''[[El Castiellu Azul]]'' * [[1927]] - ''[[Emily trunfa]]'' (secuela de ''Emily, lloñe de casa'') * [[1929]] - ''[[Maxa pa Marigold]]'' * [[1931]] - ''[[Una Rede Enrevesosa]]'' * [[1932]] - ''[[Pat de Silver Bush]]'' * [[1935]] - ''[[La Señora Pat]]'' (secuela de ''Pat de Silver Bush'') * [[1937]] - ''[[Jane de Lantern Hill]]'' * [[1939]] - ''[[Ana, la de Ingleside]]'' (secuela de ''Ana y la Casa de los sos suaños'') === Coleiciones d'hestories curties === * [[1912]] - ''[[Chronicles of Avonlea]]'' * [[1920]] - ''[[Further Chronicles of Avonlea]]'' * [[1974]] - ''El Camín del Ayeri'' * [[1979]] - ''La preferida del Doctor'' * [[1988]] - ''Akin to Anne: Tales of Other Orphans'' * [[1989]] - ''Along the Shore: Tales by the Sea'' * [[1990]] - ''Among the Shadows: Tales from the Darker Side'' * [[1991]] - ''After Many Days: Tales of Time Passed'' * [[1993]] - ''Against the Odds: Tales of Achievement'' * [[1994]] - ''At the Altar: Matrimonial Tales'' * [[1995]] - ''Across the Miles: Tales of Correspondence'' * [[1995]] - ''Christmas with Anne and Other Holiday Stories'' === Poesía === * [[1916]] - ''The Watchman & Other Poems'' * [[1887]] - ''The Poetry of Lucy Maud Montgomery'' Memorial *2015 memorial === Non-ficción === * [[1934]] - ''Courageous Women'' (con Marian Keith y Mabel Burns McKinley) === Autobiografía === * [[1917]] - ''The Alpine Path: The Story of My Career'' == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.palimpalem.com/5/kilmeny L. M. Montgomery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927032203/http://www.palimpalem.com/5/kilmeny/ |date=2007-09-27 }} (n'español). * {{gutenberg author|id=Lucy_Maud_Montgomery|name=Lucy Maud Montgomery}} * [http://lmm.confederationcentre.com/ Picturing A Canadian Life: L.M. Montgomery's Personal Scrapbooks and Book Covers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324030852/http://lmm.confederationcentre.com/ |date=2005-03-24 }} (n'inglés). * [http://www.upei.ca/~lmmi/ L.M. Montgomery Institute] (n'inglés). * [https://archive.today/20080514215106/http://www.tickledorange.com/LMM/index.html An L.M. Montgomery Resource Page] Escelente coleición sobre Lucy Maud Montgomery (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20071002093531/http://www.yukazine.com/lmm/y/index.html Little More Montgomery] Información sobre la vida de Lucy Maud Montgomery en Ontario (n'inglés). * [https://web.archive.org/web/20110718150018/http://yukazine.com/lmm/y/AnneJapan.html Lucy Maud Montgomery en Xapón] Información sobre la popularidá de Lucy Maud Montgomery en Xapón (n'inglés). * [http://eir.library.utoronto.ca/rpo/display/poet229.html Representative Poetry online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114182734/http://eir.library.utoronto.ca/rpo/display/poet229.html |date=2006-01-14 }} (n'inglés). * [http://www.famouscanadians.net/name/m/montgomerylucymaud.php Canadianos famosos] (n'inglés). * [http://www.anne3.com Anne3.com] Páxina sobre la triloxía ''Anne of Green Gables'' con información sobre les películes (n'inglés). * [https://web.archive.org/web/20060914060646/http://www.town.uxbridge.on.ca/history/historicSites/lmm/lmm.htm Lucy Maud Montgomery Leaskdale Manse Museum Website] (n'inglés). * [https://web.archive.org/web/20070714071500/http://www.heritagefdn.on.ca/userfiles/HTML/nts_1_6048_1.html Ontario Historical Site Marker at Leasksdale] (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20071105155254/http://www.lib.uoguelph.ca/resources/archives/special_collections/lmmontgomery_collection.htm L.M. Montgomery Collection] Biblioteca de la Universidá de Guelph (n'inglés). * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-74-1630/people/lucy_maud_montgomery/ CBC Digital Archives - Beyond Green Gables: The Life of Lucy Maud Montgomery] (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20060526220932/http://www.avonleatreasures.com/ Avonlea Treasures] - Fansite (n'inglés). * [http://avonlea.hu The Golden Road to Avonlea] - Fansite (n'inglés). * {{nndb name|id=226/000084971|name=Lucy Maud Montgomery}} * [https://web.archive.org/web/20130127113613/http://lmmresearch.org/ L.M. Montgomery Research Group] (n'inglés). * [http://www.classicistranieri.com/montgomery/ Lucy Maud Montgomery: Y-books - Audiobooks] (n'inglés) * [https://www.youtube.com/watch?v=Q-OwIWWmRXM&list=PLK2ccNIJVPpAlYHL7UaTP5uUs6eux28ZG Lucy Maud Montgomery Google Doodle Video] {{NF|1874|1942|Montgomery, Lucy Maud}} {{Tradubot|Lucy Maud Montgomery}} [[Categoría:Escritores de Canadá]] [[Categoría:Escritores de lliteratura infantil de Canadá]] [[Categoría:Escritores n'inglés]] [[Categoría:Biógrafos y biógrafes de Canadá]] [[Categoría:Oficiales de la Orde del Imperiu Británicu]] be25ys1llbh35sfxj28nf11ut1kuy43 0 102662 4527547 4488188 2026-09-12T09:42:48Z Limotecariu 735 4527547 wikitext text/x-wiki {{rexón}} La '''islla de Baffin''' (dacuando llamada, ''Tierra de Baffin''; n'[[Idioma Inuit|inuit]] o esquimal, ''Qikiqtaaluk'', y en [[nórdicu antiguu]], ''Helluland'', la tierra de la piedra platiada») ye una gran islla asitiada nel estremu nororiental de [[Canadá]], perteneciente a les islles del [[archipiélagu árticu canadianu]]. Ye la [[Islles de Canadá|islla más grande de Canadá]], la 2ª del continente americanu y la [[Islla per superficie| 5ª del mundu]], con una superficie de 507 451 km². Alministrativamente, pertenez al territoriu autónomu de [[Nunavut]] y a la [[rexón Qikiqtaaluk]]. == Historia == La islla de Baffin ta habitada, probablemente, dende hai dellos milenios polos pueblos indíxenes anteriores a los [[inuit]]. Les buelgues de la primer ocupación remontar a alredor de 2400 e.C. y atopáronse en [[cabu Dorset]], que da nome a la [[cultura Dorset]], al suroeste de la islla. La islla de Baffin foi afayada, dende'l puntu de vista occidental, pol navegante inglés [[Martin Frobisher]], anque yá se sabíen noticies de la so esistencia al traviés de les espediciones de los [[viquingu|viquingos]], que la conocíen como [[Helluland]], como queda constancia na saga de [[Leif Erikson]] de 986. En 1576, Frobisher, mientres la so busca del [[Pasu del Noroeste]], convertir nel primer européu que visitaba la zona. El 17 de xunetu de 1577, na so segunda espedición —compuesta por trés barcos, el Ayde, el Gabriel y el Michael— aportó a lo qu'él bautizó como Tierra Hall, na boca de la [[badea Frobisher]]. Unos díes más tarde tomó solemnemente posesión d'eses tierres y de la parte sur de la badea en nome de la reina d'Inglaterra. N'otra espedición en busca del Pasu del Noroeste, en 1615-16, el capitán [[Robert Bylot]] y el so pilotu [[William Baffin]], a bordu del ''Discovery'', en percorriendo la parte septentrional de badea Baffin, al tornar esploraron la mariña oriental de la islla. Nel sieglu XIX, l'esplorador del árticu Sir [[William Edward Parry]] daría-y el nome col que se conoz a la islla n'honor esperto pilotu y navegante árticu. == Xeografía == [[Archivu:Mount Odin snow and ice.jpg|thumb|250px|Monte Odin (2.147 m), el puntu más altu d'Islla Baffin.]] La islla de Baffin tien una forma bastante irregular, asimilable a una J xirada unos 45º a la izquierda, colos dos estremos más anchos y una parte central más estrecha. Tien un llargor, en direición NO-SE, de más de 1600 km, variando'l so anchor ente los 500 km de lo so parte septentrional, los 200-300 km de la parte central y los de más de 800 km de la parte meridional. La islla ta travesada por fondos entrantes de mar que conformen delles grandes penínsules: :* nel estremu suroccidental, la [[península Foxe]], de relieve bien desigual. Avanza nel mar, direición EW, ye d'unos 215 km. El so ismu tien un anchor d'unos 80 km y el so anchor máximo ye de 145 km; :* nel estremu más meridional, la [[península Meta Ingognita]]; :* na parte suroriental, al norte de l'anterior, la [[península Hall]], llevemente accidentada; :* na parte más oriental, más al norte de l'anterior, la [[península Cumberland]], con un anchor nel puntu más estrechu de 335 km; :* na parte septentrional, la [[península Borden]], un pandu percorríu por valles fluviales; :* na parte septentrional, la [[península Brodeur]], otru pandu percorríu por valles fluviales. Los puntos estremos d'islla Baffin son los siguientes:<ref>Llográronse direutamente por aciu el Google Earth, polo que la so precisión puede refundiar dalgún error por cuenta de la mesma forma de la consulta.</ref> :* Puntu más septentrional: {{coord|73|51|40|N|86|09|53|W}}, un puntu cerca de punta Sargent, na península Brodeur, a veres del Lancaster Sound; :* Puntu más meridional: {{coord|61|51|44|N|66|16|29|W}}, un puntu cerca de East Bluff, na península Meta Incógnita, nel estrechu de Hudson; :* Puntu más occidental: {{coord|71|55|47|N|90|06|47|W}}, cabu Kater, na península Brodeur, nel estrechu del Príncipe Rexente; :* Puntu más oriental: {{coord|66|37|02|N|61|15|42|W}}, cabu Dyer, na península Cumberland, a veres del estrechu Davis; === Relieve === [[Archivu:Arctic Cordillera2.jpg |thumb|250px|El cordal árticu, que cuerre pola mariña oriental d'islla Baffin y dafechu por islla Ellesmere.]] La [[cordal Árticu]] traviesa la mariña oriental d'islla Baffin. Los principales cordales o subcordilleras na islla son les siguientes: :* [[Montes Baffin]], la principal cadena montascosa de la islla, qu'escurre a lo llargo de la mariña nordeste de la islla, dende la península de Cumberland al cabu Weld, frente a islla Bylot, casi mientres 1.000 km. El monte Odin ye'l picu más altu, con una elevación de siquier 2.143 m (delles fontes dicen 2.147).<ref>Vease [http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=695 Mount Odin at peakbagger.com] o [https://web.archive.org/web/20110715052231/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/mountains.html/#nu Mount Odin at the Atlas of Canada].</ref> El segundu picu por altor de la zona ye'l monte Asgard, allugáu nel Parque Nacional Auyuittuq, con una altitú de 2.011 m. :* [[Montes Bruce]], na parte nororiental; ye unu de los cordales de los mesmos Montes Baffin, el que ta na península homónima. La península ta llindada al sur pol fiordu Clark y al norte peles agües del paterson Inlet. A esti cordal pertenecen les estribaciones de cabu Adair y cabu Hunter, en badea Baffin. :* [[Montes Narwal]], unu de los cordales de los montes Baffin, nel estremu de la península de Cumberland. El cume más destacáu ye'l monte Raleight. :* [[Montes Everett]], na mariña noriental de [[badea Frobisher Bay]], na península Meta Incógnita. :* [[Montes Hartz]], na mariña norte de la península de Borden, nel [[Parque Nacional Sirmilik]]. :* [[Montes Precipitous]], nel norte, tamién na península de Borden, al sur de parque Sirmilik, na mariña interior del Nay Board Inlet. :* [[Montes Krag]], nel norte, al sur de la península de Borden, na mariña oriental del Milne Inlet, nel Eclipse Sound. {{VT|Montes Baffin}} Nel centru-oeste de la islla, una gran llanura constelada de llagos y ríos estender de sur a norte, cola altitú aumentando gradualmente ente la ribera de cuenca Foxe, al oeste, y los montes Baffin. La mariña de la islla, como ye lóxicu dada'l so gran llargor (28.308 km), ye bien variada, camudando dende zones baxes y bien llanes, inundables, en cuenca Foxe, hasta la mariña oriental, alta y escavada por ensame de [[fiordu|fiordos]]. Los mayores de la islla son los siguientes: al norte, Inujktorfik, Quartz, Saputing, Erichsen, Neergaard, Conn y Bieler, toos al norte del paralelu 70º N; na parte centro-sur, el mayor llagu de la islla, el [[llagu Nettilling]] (5.066 km²); al sur, [[llagu Amadjuak]] (3.115 km²) y daqué más al sur llagu Mingo. La islla de Baffin ta parcialmente cubierta por una serie de [[glaciar]]es, que cubren un área d'unos 35.900 km².<ref>Vease en: http://oceandots.com/arctic/canada/baffin.php.</ref> Los más importantes son el casquete de xelu Penny (5.935 km²) y el Barnes (5.960 km²), ésti na parte central de la islla, que ta en retirada, siquier, dende principios de la década de 1960, cuando la Subdivisión xeográfica del entós Departamentu de Mines y reconocencies téuniques (Department of Mines & Technical Surveys) unvió un equipu d'estudiu de tres homes o a la zona pa midir el rebote isostático y les carauterístiques del valle del ríu Isortoq. === La mariña d'islla Baffin === [[Archivu:Baffin Island.png|thumb|250px|Los mares qu'arrodien islla Baffin.]] [[Archivu:Baffin Island Northeast Coast 1997-08-07.jpg|thumb|250px|Mariña nororiental d'islla Baffin, llingua d'un glaciar (norte de la Comunidá del ríu Clyde).]] La islla de Baffin ta bordiada, al sureste, peles agües del [[estrechu de Hudson]], que la dixebra del continente (provincia de Quebec); al este, poles del [[estrechu de Davis]] y [[badea Baffin]], que la dixebren de [[Groenlandia]]; al norte, peles agües del [[Eclipse Sound]], que la dixebren d'[[islla Bylot]] y depués poles del [[Lancaster Sound]], que la dixebren d'[[islla Devon]]; al oeste, na so parte norte, peles agües del [[estrechu del Príncipe Rexente]] y depués, daqué más al sur, poles del [[golfu de Boothia]]; siguiendo na parte noroeste, na so ribera meridional, les agües del [[estrechu Fury y Hecla]], que dixebren la islla del continente, esta vegada de la [[península de Melville]]; a lo último, na parte central de la islla, na ribera occidental, les agües de la [[cuenca Foxe]]. Les agües de la badea de Baffin y del estrechu de Davis son navegables nel branu, pero les de Cuenca Foxe siguen tando, polo xeneral, cubiertes pol xelu mientres tol añu. Percorriendo la mariña d'islla Baffin, partiendo del puntu más meridional, East Bluf, en sentíu antihorario, atópense: :* Ribera oriental: ::* Ribera de badea Frobiser, ente les penínsules Meta Incógnita y Hall; ::* Tramu costeru del estrechu de Davis, en direición norte, con munchos fiordos, dende la islla Koks Land, cola badea Cyrus Field, badea Cornelius Grinnel, península Beekman, Robinson Sound, les islles Memieux, ya islles Leybourne. ::* Ribera del Cumberland Sound, dende islla Christophe Hall, na so mariña sur, hasta cabu Mercy, na mariña norte; ::* Nuevu tramu costeru del estrechu de Davis, bordiando la península de Cumberland, dende cabu Mercy, tamién en direición norte, con badea Hoare, islla Angijak, cabu Walsingham, Exeter Sound, fiordu Suneshine y cabu Dyer; :* Ribera nororiental: ::* Nuevu tramu costeru del estrechu de Davis, en que la mariña, bordiando entá la península de Cumberland, xira en direición noroeste, un tramu con munchos y fondos fiordos: empieza con badea Merchant, canal Cansa (colos fiordos de Maktak, Coronación y Pangnirtung Norte), islla Broughton, badea Brodie, fiordu Nudlung, badea Home (colos fiordos Kangok, Ekglund, Pitchorth, Tingin y Turbilung), península Henry Kater, badea Isabella (cola islla Aulitivik y el firodo McBeth), Clyde Inlet (col fiordu Inungguin), fiordu Sam Ford, península Remote, Scott Inlet (cola islla Sillern y los fiordos de Clark y Gibbs), cabu Adair, cabu Hunter, Patergon Inlet (con fiordu Royal Society), golfu Buchan (colos fiordos Cambridge y Quenbiter), cabu Jameson, Coutts Inlet, cabu Coutts, cabu Macculloch y cabu Weld; :* Ribera norte: ::* Ribera del Eclipse Sound, que dixebra Baffin d'islla Bylot. Empieza col Pond Inlet, l'Eclís y acaba con Navy Board Inlet; ::* Ribera del Lancaster Sound, un curtiu tramu, en direición este, dende Bluff Head hasta cabu Charles Yorke; ::* Ribera del entrante del Almirantazgo, ::* Nuevu tramu del Lancaster Sound, otru curtiu tramu, en direición este, dende punta Sanley has ta cabo York; :* Ribera noroccidental: ::* Ribera del estrechu del príncipe Rexente, que dixebra Baffin d'islla Somerset, al oeste; el tramu escurre bordiando la península de Brodeur, en direición sur, ::* Ribera del estrechu del Fury & Hecla, que dixebra Baffin de península Melville, coneutando cola cuenca Foxe. :* Ribera centro-occidental: ::* Ribera costera de cuenca Foxe, qu'empieza, na parte noroeste, col fiordu Gilford y sigue con badea Murray Maxwell, frente a islla Jens Muk, Steensby Inlet, islla Koch, badea Grant Suttie, islla Bray, badea Ikpik, península Baird, badea Piling, islla Foley, Clarke Sound, islla Tweedsmuir Sur, [[islla Air Force]] y badea Wordie. Pasada islla Air Force, empieza un tramu costeru en forma d'arcu que bordia'l Gran Pandu de Koudjuak, con bien poques entrantes, con badea Weeks, badea Hantzsch, badea Taverner, la desaguada del ríu Koudjuak (que desagua el gran llagu Nettilling) y cabu Dominion. La mariña xira en direición sureste, hasta badea Bowman; equí la mariña vuelve xirar en direición este, bordiando la península Foxe, con cabu Alberta, badea Cory, cabu Ketoria, badea Garnet, badea Gibson, badea y cabu Dorchester. Vuelve xirar en direición sur, con badea Nabukjuak, cabu Weston, badea Finnie, badea Harkin, cabu Queen, punta Enukson, punta Lloyd, onde xira yá en direición este, con badea Lona, cabu King Charles, hasta cabu Dorset, n'islla Dorset, una islla riberana. :* Ribera meridional: ::* Empieza'l tramu del estrechu de Davis, bordiando la ribera meridional de península Foxe, una zona de munchos baxos y pequeñes islles y castros, con badea Andrew Gordon, badea Archibald, badea Markham, l'estrechu Blanco (frente a islla Big), bahía Norte, onde empieza un tramu de curtios fiordos, en direición sureste, bordiando la península de Meta Incógnita hasta East Bluf. Nes proximidaes d'islla Baffin atópense les siguientes islles riberanes: :* n'agües del estrechu de Davis: [[Islla Adams (Nunavut)|islla Adams]] (267 km²), [[islla Brevoort]] (271 km²), [[islla Bylot]] (11.067 km²), [[islla Loks]] (419 km²), [[islla Moodie]] (233 km²), [[islla Resolution]] (1.015 km²) y [[islla Sillem]] (482 km²); :* n'agües de cuenca Foxe: [[islla Air Force]] (1.720 km²), [[islla Bray]] (689 km²), [[islla Foley]] (637 km²), [[islla Jens Munk]] (920 km²), [[islla Koch]] (458 km²), [[islla Prince Charles]] (9.521 km²); :* n'agües del estrechu de Hudson: [[islla Big]] (803 km²). == Demografía == La islla de Baffin, a pesar del so tamañu y por cuenta del so clima rigorosu, apenes ta poblada, con namái pocu más de 11.000 habitantes (siendo unu de los llugares poblaos con menor densidá del mundu, aproximao'l 0,02 hab/km²), pero que son casi la metá de la población total de Nunavut. [[Iqaluit]] –antes denominada Frobisher Bay– ye la capital de Nunavut y ta asitiada na mariña sur de la islla, na badea homónima de badea Frobisher, de la cual recibió'l nome. El 95% de la población de la islla ye inuit. La islla tien pocos pueblos o asentamientos permanentes, toos ellos asitiaos na mariña. Según el censu de 2006, los principales asentamientos son los siguientes: * [[Iqaluit]], en badea de Frobisher: 6.184 hab. * [[Pangnirtung]]: 1.325 hab. * [[Pond Inlet]] (Mittimatalik) - 1.315 hab. * [[Kangiqtugaapik]], nel ríu Clyde: 820 hab. * [[Ipiarjuk]], en badea Artico: 690 habs. * [[Kimmirut]], xunto al llagu Harbour: 433 hab. * [[Nanisivik]] perdió los 77 habitantes del censu de 2001, al cerrase la esplotación minera de cinc en 2002. Los principales asentamientos n'islles riberanes bien próximes a islla de Baffin son los de cabu Dorset (1.236 hab, n'islla Dorset) y [[Qikiqtarjuaq]] (473 hab, n'islla Broughton). == Economía == Nos sieglos XIX y XX, la islla foi utilizada principalmente pa la industria de la caza de ballenes. Na actualidá, les actividaes principales de la islla de Baffin, son la minería, el turismu y la pesca. La islla de Baffin, tien dellos parques nacionales, como'l Parque Nacional Auyuittuq, na mariña oriental, creáu en 1972, el más antiguu establecíu más allá de [[círculu polar árticu]]. == Clima == La islla de Baffin atopar nel camín d'una corriente d'aire que flúi dende'l norte mientres tol añu, polo que, al igual que gran parte del norte de Canadá, tien un clima inusualmente fríu. Ye un clima d'iviernos bien llargos, fríos y con borrina, branos nublos, que, amás de l'alloñanza de la islla, contribuyeron a faela una tierra bien inhóspita. El destemple de primavera llega muncho más tarde de lo normal pa una posición a la rebalguina del círculu polar árticu: en redol a principios de xunu, en Iqaluit, nel sureste del país; y a principios mediaos de xunetu na mariña norte, onde los glaciares cuerren hasta'l nivel del mar. Produzse nieve, muncha nieve, en cualquier dómina del añu, anque ye menos probable en xunetu y principios d'agostu. Les temperatures medies añales son en Iqaluit, en redol a -8,5° C, bien fríes si comparar coles de [[Reikiavik]], en redol a 5° C, llixeramente más al norte, al otru llau de Groenlandia.<ref>GHCN permediu mensual de les temperatures, datos GISS de 1971-2000, del Goddard Institute of Space Studies.</ref> La [[banquisa]] arrodia la islla mientres la mayor parte del añu, y hasta apocayá, namái sumía dafechu de la mariña norte por un curtiu ya impredicible periodu n'agostu, si facer. Na actualidá, el mar ta llibre de xelu frente a Iqaluit a partir de mediaos a fines de xunu hasta finales de setiembre. La mayor parte de la islla de Baffin atópase percima del círculu polar árticu y toles comunidaes al norte de Pangnirtung tán suxetos a la [[nueche polar]] y al [[sol de medianueche]]. Por casu, la comunidá más oriental, la de [[Clyde River, Nunavut|River Clyde]] esperimenta la lluz solar continua dende'l 14 de mayu al 28 de xunetu, un periodu de 2 meses y mediu. Amás, el llargu periodu entendíu ente'l 26 d'abril y el 13 de mayu y dende el 29 de xunetu al 16 d'agostu, cuando'l [[tapecer]] ye la parte más escura del día, significa que la comunidá tien solamente 3 meses y mediu de lluz. Nel iviernu, el sol pon el 22 de payares y nun sale de nuevu hasta'l 19 de xineru del próximu añu. Sicasí, a diferencia de llugares como [[Alert]]a, produzse'l tapecer, a lo menos 4 hores al día. == Fauna == [[Archivu:Ursus maritinus.jpg|thumb|Osu polar.]] [[Archivu:Arctic Hare.jpg |thumb|Llebre ártica, unu de los alimentos del llobu y el foín árticos.]] La islla de Baffin tien una fauna bien diversa, con especies qu'habiten na islla toa l'añu y especies que la visiten solamente na dómina braniza. Na islla tán declaraos dos importantes parques nacionales, Auyuittuq —«la tierra que nunca se derrite», en inuit—, declaráu en 1976, con 21.471 km², na mariña oriental, y Sirmilik —«el llugar de los glaciares», en inuit—, declaráu en 1999, con 22.200 km², na mariña al norte, qu'inclúi tamién la totalidá d'islla Bylot. === Especies de tierra === En tierra, permanecen tol añu n'islla de Baffin el [[caribú]] de Barren, el [[osu polar]], el [[foín árticu]], la [[llebre ártica]], el [[lemming]] y el [[llobu árticu]]. Los fataos de caribús emigren dende'l norte de la islla de Baffin a la parte sur pel hibiernu, inclusive a la península de [[badea Frobisher]], xunto a [[islla Resolvimientu (Nunavut)|islla Resolvimientu]] y reemprenden una nueva migración al norte nel branu. L'osu polar puede atopase a lo llargo de tola mariña de la islla de Baffin, pero son más frecuentes cuando la banquisa atópase como témpanos, onde viven la so principal fonte d'alimentos, la [[foca anillada]] y la [[foca barbuda]]. Los osos polares paren aproximao cada añu d'unu a trés cachorros que nacen alredor de marzu. Les femes del osu polar pueden viaxar 10-20 km tierra adientro p'atopar un gran bancu de nieve onde cavar una lluriga na que pa pasar l'iviernu y más tarde dar a lluz. El foín árticu que polo xeneral puede atopase, como los osos polares, siguiendo los témpanos cerca de tierra na so busca de foques. El foín árticu ye un animal carroñero, y, de cutiu, siguen a los osos polares pa llograr el so sustentu. Na islla de Baffin, los foinos árticos son dacuando atrapaos polos inuit, pero nun hai una industria sólido de les sos pieles. La [[llebre ártica]] atopar en tola islla de Baffin. La so piel ye de color blancu puru pel hibiernu y muda a una piel degaxao de color gris escuru pel branu. Les llebres ártiques, amás de los lemmings, son una fonte alimenticia primaria pal foín y llobu árticos. Tamién s'atopen [[lemming]]s en tola islla, y son una importante fonte d'alimentu pal foín árticu, el llobu árticu y el [[uxu nival]]. Nel iviernu, los lemmings escaven complicaos sistemes de túneles al traviés de la nieve col fin de llegar a la so fonte d'alimentos, les yerbes seques y los [[liques|lique]]. El llobu árticu ye tamién una especie residente tol añu na islla de Baffin. A diferencia de los llobos gris y marrón de climes meridionales, el llobu árticu nun suel cazar en menaes, a pesar de que machos y femes xuntar en mayu pa cazar xuntos. === Aves migratories === [[Archivu:Arctic terns.jpg|thumb|Los charranes árticos emigren a la islla de Baffin, cada primavera.]] Los principales visitantes d'islla de Baffin tienen toes ales y toos vienen añerar. La islla de Baffin ye unu de los principales destinos de anidación de les rutes migratories oriental y centru-occidental de munches aves: especies acuátiques como la [[barnacla canadiana]], el [[ánsar nival]] y el [[gansu de Brent]]; aves de ribera, como los [[falaropos]], dellos [[limícola|limícoles]] (comúnmente llamáu playeros), [[llabráivos]] ente ellos [[Uria lomvia]], y [[chorlitos]]; tres especies de gavilueta tamién añeren na islla de Baffin: [[gavión Hiperbóreo]], [[gavilueta argéntea]] y [[gaviota marfil]]. Especies de llargu algame inclúin el [[charrán árticu]], qu'emigra dende [[L'Antártida]] tolos años en primavera. La variedá d'aves acuátiques qu'añeren equí inclúin la [[Fulica]], la [[gavia]], el [[ánade real]] y munches otres especies de ánades. === Especies marines === [[Archivu:Beluga 1 1999-07-03.jpg |thumb|Beluga, unu de los grandes mamíferos de les agües costeres d'islla de Baffin.]] El principal visitante de les agües (o'l xelu) qu'arrodien islla Baffin, mientres tol añu, ye la foca anillada, una especie que mora tol añu na islla. Vive na mariña y hasta unos 8 km en tierra. Mientres l'iviernu, fai una serie de furacos de respiración al traviés del xelu d'hasta 8 pies d'espesura, que visita con frecuencia y caltién abiertos y llibres de xelu. En marzu, cuando la fema ta dispuesta a parir, amplia unu de los furacos de respiración y crear un pequeñu "iglú" onde va parir unu o dos cachorros. Nel plazu de tres selmanes, los cachorros van tar na agua y nadando. Mientres el branu, la foca anillada, caltienen un estrechu territoriu d'aproximao 3 km a lo llargo de la mariña. Si la barrera de xelu muévese pueden aventurase a 4-10 km y siguila la barrera, encaramándose a un témpanu de xelu p'aprovechar el sol. Les especies d'agües que visita la islla de Baffin, nel branu son les siguientes: La [[foca pía]] migra dende los principales caldos de cultivu frente a les mariñes de [[Llabrador (rexón)|Llabrador]] y la mariña sureste de [[Groenlandia]] hasta la islla de Baffin nel branu.<ref>[https://web.archive.org/web/20080414090415/http://www.dfo-mpo.gc.ca/zone/underwater_sous-marin/hseal/seal-phoque_y.htm Fisheries and Oceans Canada].</ref> Migren a velocidaes de 15-20 km/h y toos ellos xuben a alendar coles mesmes, depués de bucéu y nadar hasta 1-2 km antes de salir a la superficie de nuevu. Emigren en rebañaos que consten d'un centenar de foques o más, a una distancia de 1-8 km de la mariña, que depués siguen, alimentándose de crustáceos y pexes. La [[morsa]], qu'en realidá nun migra lloñe de tierra nel iviernu. Llindar a siguir el [[xelu fixo]] («fast ice»), xelu que ta sólidamente xuníu a la tierra, y permanez per delantre d'él cuando'l xelu endurezse cada vez más mar adientro. Cuando avanza l'iviernu, siguen tando siempres onde hai agües abiertes llibres de xelu. Cuando'l xelu se derrite, treslladar a tierra y pueden atopase al sol nes roques cerca de la mariña. Unu de los mayores fataos de morses pueden atopase na Cuenca Foxe. Les [[beluga]] o ballena blanca migren a lo llargo de la mariña de la islla de Baffin, dalgunes escontra'l norte buscando alimentación nel [[estrechu de Davis]] (ente Groenlandia ya islla de Baffin), o nel [[estrechu de Hudson]] o en cualesquier de les badees y estuarios ente dambos. Polo xeneral viaxen en grupos de dos o más y pueden atopase de cutiu mui cerca de la mariña (100 m, o menos), onde van alendar cada 30 segundos o menos y siguen el so camín a lo llargo de la mariña comiendo crustáceos. Los [[narval]]es, conocíos pol so llargu canil n'espiral (namái machos), tamién pueden atopase a lo llargo de la mariña de la islla de Baffin nel branu. Al igual que los sos primos belugas, puede atopase en pareyes o inclusive nun rebañáu de diez o más machos, femes y críes. Tamién puede ser de cutiu atópense cerca de la mariña, apunta con gracia los sos caniles cielu, yá que llegar per vía aérea. Cuando lleguen per primer vegada, los machos lleguen unes selmanes per delantre de les femes y los mozos. El más grande de los visitantes branizos ye la [[ballena de Groenlandia]], que s'atopen en tol Árticu. Hai un grupu que se sabe emigra a la cuenca Foxe, una badea nel llau occidental de la islla de Baffin, anque nun se sabe si la so visita ye debida a la exuberante bayura del mar o a que tienen les sos críes ellí. == Ver tamién == :* [[Martin Frobisher]] :* [[William Baffin]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * Boes, Franz, and Ludger Müller-Wille. ''Franz Boes Among the Inuit of Baffin Island, 1883-1884 Journals and Letters''. Toronto: [[University of Toronto Press]], 1998. ISBN 0-8020-4150-7 * Kuhnlein HV, R Soueida, and O Receveur. 1996. "Dietary Nutrient Profiles of Canadian Baffin Island Inuit Differ by Food Source, Season, and Age". ''Journal of the American Dietetic Association''. 96, non. 2: 155-62. * Matthiasson, John S. ''Living on the Land Change Among the Inuit of Baffin Island''. Peterborough, Canada: Broadview Press, 1992. ISBN 0-585-30561-7 * Maxwell, Moreau S. ''Archaeology of the Lake Harbour District, Baffin Island''. Mercury series. Ottawa: Archaeological Survey of Canada, National Museum of Man, National Museums of Canada, 1973. * Sabo, George. ''Long Term Adaptations Among Arctic Hunter-Gatherers A Case Study from Southern Baffin Island''. The Evolution of North American Indians. New York: Garland Pub, 1991. ISBN 0-8240-6111-X * Sergy, Gary A. ''The Baffin Island Oil Spill Project''. Edmonton, Alta: Environment Canada, 1986. * Stirling, Ian, Wendy Calvert, and Dennis Andriashek. ''Population Ecology Studies of the Polar Bear in the Area of Southeastern Baffin Island''. [Ottawa]: Canadian Wildlife Service, 1980. ISBN 0-662-11097-8 * Utting, D. J. Report on ice-flow history, deglacial chronology, and surficial geology, Foxe Peninsula, southwest Baffin Island, Nunavut. [Ottawa]: Geological Survey of Canada, 2007. {{Enllaz rotu|1={title}|2={url}|date={timestamp:%B %Y}|bot=InternetArchiveBot|1= |2=http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/collection%5F2007/nrcan-rncan/M44-2007-C2Y.pdf |date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot }}. ISBN 978-0-662-46367-2 {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Islles de Canadá]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] pg87hcr56ykl1kc1ftyioh0pde21o4l 0 104338 4527315 4393501 2026-09-11T15:55:18Z ~2026-49268-22 153380 4527315 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Gastón Xuan Bautista de Francia''' {{nym}}, conocíu como '''Gastón d'Orleans''', foi un príncipe [[Francia|francés]] de la caña [[Casa de Borbón|Borbón]] de la [[Dinastía de los Capetos]]. Ye'l fundador de l'actual [[Casa d'Orleans]] {{ensin referencies}}, anque los duques nun baxen direutamente d'él, sinón del so sobrín y herederu [[Felipe I d'Orleans|Felipe d'Orleans]]. == Primeros años de vida == Tercer fíu d'[[Enrique IV de Francia|Enrique IV]] ([[1553]]–[[1610]]), y de [[María de Médicis]] yera'l redrueyu del so hermanu [[Lluis XIII]]. Tres la muerte de [[Nicolás Enrique de Francia]] ([[1607]] – [[1611]]), segundu fíu d'Enrique IV, Gastón pasó a ser l'eternu segundón; col títulu de duque d'Anjou y más cercanu como herederu del tronu, llamábase-y [[Monsieur]], como correspondía por ser hermanu del rei, más tarde (1643) pasó a ser el ''Gran Monsieur'', por oposición al so sobrín [[Felipe de Francia (1640-1701)|Felipe]]. Cultu y refináu, pero veleidoso ya inconstante, Gastón d'Orleans pasó la so vida intrigando, primero contra'l [[cardenal Richelieu]] y dempués contra'l [[cardenal Mazarino]]. Estes combalechadures fracasaron siempres por falta d'un bon proyeutu políticu per parte de Gastón; denunció, de cutiu, a los sos cómplices, dempués fíxo-yos executar ([[Jean-Baptiste d'Ornano|Ornano]], [[Henri de Talleyrand-Périgord|Chalais]], y [[Henri Coiffier de Ruzé|Cinq-Mars]]). == Matrimonios y fíos == El [[6 d'agostu]] de [[1626]], tres una combalechadura fallida aceptó, mal a gustu, el casase cola perrica [[María de Borbón-Montpensier|María de Borbón, duquesa de Montpensier]] que-y impunxo Richelieu; recibió entós como patrimoniu los ducaos d'[[Orleans]] y de [[Chartres]], aumentaos col condáu de [[Blois]]. Al añu siguiente nació la so primer fía y la única d'esi matrimoniu: # [[Ana María Lluisa d'Orleans]] ''la Gran Mademoiselle'' ([[1627]] - [[1693]]), duquesa de Montpensier, de [[Saint-Fergeau]] y de [[Châtellerault]] y delfina d'[[Auvernia]]. La duquesa de Montpensier morrió seis díes dempués del partu dexando la so fortuna a la so fía. En [[1627]], Gastón intentó, en devanéu, casase con [[María Lluisa de Gonzaga]], fía del duque de [[Mantua]]. En [[1630]] participó na sulevación del duque [[Enrique II de Montmorency]], al mandu d'una armada de mercenarios, y afaló el reinu a la mesma, antes de fuxir en [[Castelnaudary]], tres la derrota de Montmorency. En [[1632]] xunir a la corte del duque [[Carlos IV de Lorena]], príncipe tan iluso como él, que s'atopaba en guerra contra Francia y casóse la nueche del 2 – 3 de xineru de 1632 cola so hermana [[Margarita de Lorena]], de la que se namorara nuna ceremonia secreta. Por cuenta de que nun llograra l'autorización previa del so hermanu mayor, el rei unu de los sos munchos actos de desafíu - la pareya nun podía apaecer na corte francesa y el matrimoniu caltúvose de callao. En [[1634]] cerró, de callao, un tratáu con [[España]]. Pero en payares d'esi añu, [[Enrique II de Montmorency]], nel so camín al cadafalsu, traicionó a Gastón, el so ex co-conspirador, y Lluis XIII y Richelieu enterar de la fuga. El rei declarara nulu y ensin efectu'l matrimoniu del so hermanu pol Parllamentu de París en setiembre de 1634 y, a pesar de la protesta del Papa [[Urbanu VIII]],<ref>Campagnes de Charles IV, duc de Lorraine et de Bar, en Allemagne, en Lorraine et en Franche-Comté, 1634-1638, d'après des documents inédits, par F. des Robert, Paris, Nancy, 1883, p. 336.[https://books.google.cl/books?id=OILFAAAAMAAJ&pg=PA336&lpg=PA336&dq=Urbain+VIII+et+Gaston+d%27Orl%C3%A9ans+mariage+avec+Marguerite+de+Lorraine&source=bl&ots=4cVGjXwztH&sig=j-l4O1B8k0jQkckPaLyoH07NTOQ&hl=fr&ei=0cCvTI_IFYSdlgfT3LnsDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=Urbain%20VIII%20et%20Gaston%20d%27Orl%C3%A9ans%20mariage%20avec%20Marguerite%20de%20Lorraine&f=false 1]</ref> l'Asamblea del cleru francés celebró en setiembre de 1635 qu'un príncipe de sangre podía contraer matrimoniu solamente col permisu del rei consistente cola soberanía y el costume francesa. Anque Margarita y Gastón volvieren celebrar el so matrimoniu ante l'arzobispu de Mechelen, un emisariu francés convenció al Papa pa nun protestar pol asuntu públicamente, y Gastón aceptó formalmente la nulidá del so matrimoniu. En [[1638]] la nacencia inesperada del [[Delfín (títulu)|delfín]] [[Lluis XIV|Lluis]], quitó-y del so rangu de primer herederu de la corona; perdió'l so creitu financieru, y nun pudo prosiguir cola reconstrucción total qu'empezara nel [[Castiellu de Blois]]. En [[1642]], el Cincq-Mars que pretendía faer de Gastón'l teniente xeneral del reinu, fracasó. Nun foi hasta que Lluis XIII taba nel so llechu de muerte en mayu de 1643 qu'aceptó'l pidimientu del so hermanu pol perdón y autorizó el so matrimoniu con Margarita, colo cual la pareya comprometer en nupcias per tercer vegada en xunetu de 1643 ante l'arzobispu de París en [[Meudon]], y el duque y la duquesa d'Orleans fueron finalmente recibíos na corte.<ref>Velde, François, Heraldica.org, Morganatic and Secret Marriages in the French Royal Family, [http://www.heraldica.org/topics/france/morganat.htm#consent Royal Consent: the case of Gaston d'Orléans],</ref> Tres la muerte de Lluis XIII, Gastón d'Orleans foi nomáu, precisamente, teniente xeneral del reinu; [[Ana d'Austria y Austria-Esteria|Ana d'Austria]] imponer nel [[Parllamentu de París]] y tomó les riendes del poder. Gastón y Margarita de Lorena tuvieron cinco fíos, trés de los cualos sobrevivieron hasta la edá adulta: # [[Margarita Lluisa d'Orleans]] ([[1645]]-[[1721]]), casada con [[Cosme III de Médici]]. # [[Sabela Margarita d'Orleans]] ([[1646]]-[[1696]]), casada con [[Lluis Xosé de Lorena, duque de Guisa]]. # [[Francisca Madalena d'Orleans]] ([[1648]]-[[1664]]), casada col duque [[Carlos Manuel II de Saboya]] # [[Xuan Gastón d'Orleans]] ([[1650]]-[[1652]]) # [[María Ana d'Orleans]] ([[1652]]-[[1656]]) Gastón tenía una fía illexítima de María Porcher: # María bâtarde d'Orleans (1 de xineru 1631, París). Tamién tuvo un fíu illexítimu con Lluisa-Roger de La Marbelière: # Xuan Lluis bâtard d'Orleans, conde de Charny, (1638, Tours - 1692, España). == Últimos años de vida Gastón implicar na [[Fronda (sulevación)|Fronda]], y el [[cardenal Mazarino]] unvió-y al exiliu, al so castiellu de Blois en [[1652]] onde morrió en 1660. Foi soterráu en [[Saint-Denis]], últimu privilexu pola so sangre real. Lluis XIV, el sobrín de Gastón, concedió entós el títulu de [[Ducáu d'Orleans|duque d'Orleans]] al so propiu hermanu [[Felipe I d'Orleans|Felipe]]. == Distinciones honorífiques == * [[Ficheru:Ordre du Saint-Esprit Chevalier ribbon.svg|50px]] [[Caballeru de la Orde del Espíritu Santu]]. == Ancestros == <div style="clear: both; width: 100%; padding: 0; text-align: left; border: none;" class="NavFrame"> <div style="background: #ccddcc; text-align: center; border: 1px solid #667766" class="NavHead">'''Ancestros de Gastón, Duque d'Orleans''' </div> <div class="NavContent" style="display:none;"> <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''Gastón d'Orleans''' |2= 2. [[Enrique IV de Francia]] |3= 3. [[María de Medicis]] |4= 4. [[Antoniu de Borbón]] |5= 5. [[Xuana d'Albret|Xuana III de Navarra]] |6= 6. [[Franciscu I de Médici|Franciscu I, Gran duque de Toscana]] |7= 7. [[Xuana d'Habsburgu-Jagellón]] |8= 8. [[Carlos IV de Borbón]] |9= 9. [[Francisca d'Alençon]] |10= 10. [[Enrique II de Navarra]] |11= 11. [[Margarita d'Angoulême]] |12= 12. [[Cosme I de Médici]] |13= 13. [[Lleonor de Toledo]] |14= 14. [[Fernandu I del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu|Fernandu I d'Habsburgu]] |15= 15. [[Ana de Bohemia y Hungría]] |16= 16. [[Franciscu de Vendôme]] |17= 17. [[María de Luxemburgu]] |18= 18. [[René d'Alençon]] |19= 19. [[Margarita de Lorena]] |20= 20. [[Xuan III d'Albret]] |21= 21. [[Catalina de Navarra]] |22= 22. [[Carlos d'Orleans (1459-1496)|Carlos d'Orleans]] |23= 23. [[Lluisa de Saboya]] |24= 24. [[Giovanni de Médicis]] |25= 25. [[María Salviati]] |26= 26. [[Pedru de Toledo (1484-1553)|Pedru de Toledo]] |27= 27. [[María Osorio]] |28= 28. [[Felipe I de Castiella]] |29= 29. [[Xuana de Castiella]] |30= 30. [[Ladislao Jagellón de Bohemia y Hungría|Ladislao de Bohemia y Hungría]] |31= 31. [[Ana de Foix-Candale]] }}</center></div></div> {{socesión | títulu= Duque d'Orleans Principe de Paris | periodu = [[1626]]-[[1660]]<br />[[Ficheru:Coat of arms of Gaston, Duke of Orléans.png|80px]] | predecesor = [[Enrique III de Francia|Enrique de Francia]] | socesor = [[Felipe I d'Orleans|Felipe I]] }} ==Cine y televisión== ===Serie de televisión=== {| {{tablaguapa}} |- bgcolor="#CCCCCC" ! '''Añu''' || '''Serie de televisión''' || '''Actor''' |- | rowspan="1" align="center"| [[2016]] || ''[[The Musketeers]]'' || [[Andre Flynn]] |} == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Gastón d'Orleans}} {{NF|1608|1660|Gastón d'Orleans}} [[Categoría:Nobles de Francia]] [[Categoría:Casa de Borbón]] [[Categoría:Casa de Borbón en Francia]] [[Categoría:Duques d'Anjou]] [[Categoría:Duques d'Orleans]] [[Categoría:Principe de Paris]] [[Categoría:Persones de Fontainebleau]] i2yc90c9keazbf76cnkzdukvuc76m9i 0 104522 4527279 4494788 2026-09-11T15:30:22Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527279 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'estáu desapaecíu |nome_oficial = ''Territory of New Guinea'' |nome_completu = Territoriu de Nueva Guinea |nome_común = Nueva Guinea |status = [[Mandatu]] |relixón= |yera = |fecha_empecipio = 28 de xunu de 1919 |añu_entamu = 1919 |añu_fin = 1949 |fecha_fin = |eventu_empecipio= [[Tratáu de Versalles (1919)|Tratáu de Versalles]] |eventu_fin = [[Territoriu de Papúa y Nueva Guinea|Unión con Papúa]] |p1 = Nueva Guinea Alemana |s1 = Territoriu de Papúa y Nueva Guinea |bandera = |imaxe_bandera = Flag of the Territory of New Guinea.svg |imaxe_escudu = Badge of the Territory of New Guinea.svg |mapa = LocationTerritoryNewGuinea.png |aclaración_mapa = Allugamientu del Territoriu de Nueva Guinea |bandera_p1 = Flag of German New Guinea.svg |bandera_s1 = Flag of Australia.svg |capital = [[Rabaul]] (1921 – 1937)<br />[[Lae]] (1937 – 1942)<br />[[Wau]] (1942 – 1949) |area = 0 |forma_de_gobiernu= [[Mandatu de la Lliga de Naciones]] |títulu_líder = [[Llista de reis del Reinu Xuníu|Rei]] |títulu_gobernante = Alministrador |gobernante1 = |añu_gobernante1 = |gobernante2 = |añu_gobernante2 = |eventu1 = |fecha_eventu1 = |añu_event o1 = |eventu2 = |fecha_eventu2 = |añu_eventu2 = |eventu3 = |fecha_eventu3 = |añu_eventu3 = |eventu4 = |fecha_eventu4 = |añu_eventu4 = |idioma = [[Idioma inglés|Inglés]] |idiomes_non_oficiales = [[Llingües austronesies]], [[llingües paduanas]] y [[tok pisin]] |moneda = [[Llibra neoguineana]] <small>(1914-1942)</small><br/>[[Llibra d'Oceanía]] <small>(1942-1945)</small><br/>[[Llibra neoguineana]] <small>(1945-1949)</small> }} El '''Territoriu de Nueva Guinea''' ye'l nome del [[mandatu de la Sociedá de Naciones]], controláu por [[Australia]] y que'l so territoriu taba en partir nordeste de la islla de [[Nueva Guinea]] ya islles axacentes, ente [[1920]] y [[1949]]. La parte sureste de Nueva Guinea foi una colonia australiana aparte, el [[Territoriu de Papúa]], hasta 1949. Tomó les provincies actuales d'[[Enga]], [[Western Highlands]], [[Simbu]] y [[Eastern Highlands]]; asina tamién como [[Sandang]], [[East Sepik]], [[Madang]], [[Morobe]], [[Bougainville (Papúa Nueva Guinea)|Bougainville]], [[West New Britain]], [[East New Brtiain|East New Britain]], [[Nueva Irlanda]] y [[Manus]]; que correspuenden a la metá septentrional de l'actual [[Papúa Nueva Guinea]]. == Primer Guerra Mundial == Al empiezu de la [[Primer Guerra Mundial]] en [[1914]], [[Australia]], al igual que diverses naciones de la [[Mancomunidá Británica]] declaráren-y la guerra al [[Imperiu d'Alemaña]]. Esti Imperiu tenía una estensa colonia n'[[Oceanía]], llamada [[Nueva Guinea Alemana]], pero cola llegada de la guerra, [[Australia]], [[Xapón]] y [[Nueva Zelanda]], ocuparon el territoriu ensin mayor resistencia de los alemanes. El [[21 de setiembre]] de [[1914]], capitula l'exércitu alemán na colonia, que consistía de cinco oficiales, 35 policías alemanes y 110 policías d'orixe [[Melanesia|melanesiu]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070927190306/http://www.uni-bayreuth.de/departments/neueste/EndedtEinflussI.htm Hermann Joseph Hiery: Der Erste Weltkrieg und das Ende des deutschen Einflusses in der Südsee]</ref> La transición del territoriu ocupáu polos australianos foi fecha de manera pacífica, cola cooperación de los alemanes, yá que deseyaben esplotar los recursos económicos de Nueva Guinea, siguiendo cola iniciativa colonial alemana. En [[1916]], solicitóse ante'l [[Reinu Xuníu]] la espropiación de les compañíes alemanes nel territoriu, pero foi refugáu. Los derechos d'estes empreses permaneceríen hasta [[1918]]. Cola finalización de la guerra y la negociación de los países vencedores na [[Conferencia de París (1919)|Conferencia de París]], aldericóse avera del futuru de les [[Imperiu colonial alemán|colonies alemanes]]; y el [[7 de mayu]] de [[1919]] concédese la creación de [[Mandatu (política)|mandatu]]s, ente éstos la de Nueva Guinea, anque se fixo con daqué de dificultá la execución por cuenta de un pleitu d'[[Estaos Xuníos]] sobre la islla de [[Yap]]. El [[17 d'avientu]] de [[1920]] confírmase'l mandatu de la [[Sociedá de Naciones]], so l'alministración australiana sobre Nueva Guinea, con una categoría [[Mandatu de Clase C|de clase C]]. Asina, cuando n'Australia confirmóse dicha resolución de mandatu, foi reemplazada l'alministración militar el [[9 de mayu]] de [[1921]], en cuenta de una alministración civil. Dende esti momentu l'alministración d'Australia nel territoriu faise [[de iure]]. == Mandatu == [[Ficheru:League of Nations mandate Pacific.png|250px|thumb|Repartu de l'antigua [[Nueva Guinea Alemana]]:<br />1. [[Mandatu del Pacíficu Sur]] ([[Imperiu de Xapón]])<br />'''2. Territoriu de Nueva Guinea (Australia)'''<br />3. [[Nauru]] (Australia, [[Nueva Zelanda]] y [[Reinu Xuníu]])<br />4. [[Samoa Occidental]] (Nueva Zelanda).]] El primer alministrador civil, el [[Xeneral de Brigada]] Evan Alexander Wisdom, declaró la ciudá de [[Rabaul]] na islla de [[Nueva Irlanda]], como la capital del Territoriu de Nueva Guinea. Esta ciudá sería la capital hasta'l [[29 de mayu]] de [[1937]], cuando'l Monte [[Tavurvur]] fai erupción y dexa inhabitable Rabaul; la capital treslladar a [[Lae]], na islla de Nueva Guinea. Mientres 1921, los habitantes alemanes fueron espropiaos y dalgunos tuvieron de tornar a Alemaña, namái dellos pocos alemanes llograron permanecer nel territoriu. Mientres la espropiación, trespasáronse 268 plantíos, 20 empreses, talleres y equipos alemanes a nuevos dueños, quien yeren soldaos veteranos australianos, con poca esperiencia na agricultura so condiciones [[clima tropical|climátiques tropicales]].<ref>[http://www.pngbuai.com/300socialsciences/transport/railway-history/EOL-rail-history/EOL-PDF/EOLmandated.pdf Australian Mandated Territory of New Guinea]</ref> Tamién mientres empiezos del mandatu prohibió la presencia de misiones relixoses alemanes. Namái cola mediación de [[luteranismu|luteranos]] d'Estaos Xuníos y australianos, pudo siguise col llabor, y en 1928 dexóse la entrada de misioneros alemanes. Na actualidá, persiste la misión luterana en Papúa Nueva Guinea. Cola entrada d'Alemaña a la [[Sociedá de Naciones]] en 1926, los alemanes que vivíen nel territoriu yá nun taben proscritos y podíen realizar llabores. Na década de 1930 esistíen alredor de 4500 estranxeros nel territoriu de Nueva Guinea, cuatro veces más na vecina colonia de Papúa; de los cualos había mil chinos y 400 alemanes. Tamién mientres el mandatu afayar [[oru]] en [[Wau]], trayendo como consigo una [[fiebre del oru]] na zona y debióse usar aviones pa treslladar l'oru, por cuenta de la inaccesibilidá del llugar. Nos años de 1937 y 1938 les compañíes ''Bulolo Gold Dredging & Co'' y ''Guinea Airways'', xunto con cuatro [[Junkers G 31]], llograron movilizar l'oru.<ref>{{Cita web |url=http://www.airwaysmuseum.com/Junkers%20G31%20VH-UOW.htm |títulu=Junkers G31go VH-UOW Guinea Airways |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20211010080011/http://www.airwaysmuseum.com/Junkers%20G31%20VH-UOW.htm |fechaarchivu=2021-10-10 }}</ref> L'alministrador civil Wisdom permaneció doce años nel cargu, hasta 1933; depués foi reemplazáu pol Xeneral de Brigada Thomas Griffiths, quien asumió'l cargu de manera interina hasta 1934, y depués pol Xeneral de Brigada Walter Ramsay McNicoll quien alministraría hasta 1942, cuando metanes la [[Segunda Guerra Mundial]], l'[[Imperiu de Xapón]] ocupa'l territoriu. == Segunda Guerra Mundial y ocupación xaponesa == {{AP|Campaña de Nueva Guinea}} Tres l'españíu de la Segunda Guerra Mundial en [[1939]], nuevamente Australia y los países de la Mancomunidá decláren-y la guerra a l'[[Alemaña Nazi]]. Mientres esti periodu, los alemanes que vivíen nel territoriu fueron recluyíos. El [[20 de xineru]] de [[1942]], los xaponeses llancen un ataque aereu sobre Lae y queda destruyida. L'alministrador McNicoll tuvo de treslladar la capital a Wau, darréu l'alministrador sufre de [[malaria]] y decide arrenunciar a finales del mesmu añu. Con tomar de Rabaul polos xaponeses el 23 de xineru de 1942, ocuparon gran parte de Nueva Guinea, al igual que les islles del [[archipiélagu de Bismarck]]. Los xaponeses reconstruyeron Rabaul y convertir nuna base mientres la [[Guerra del Pacíficu]]. Sicasí, los aliaos empecipiaron la recuperación de Nueva Guinea en xunu de 1943, cola [[Operación Cartwheel]]. Tres la rindición xaponesa n'agostu de 1945, morrieren unos 83.000 solados xaponeses y australianos. == Posguerra == Col fin de la guerra, el Territoriu de Nueva Guinea foi reasignado en [[1946]] como [[Territoriu de Fideicomiso de les Naciones Xuníes]] so alministración australiana. So l'Acta d'Alministración Provisional de Papúa Nueva Guinea (1945-1946), los territorios de Papúa y Nueva Guinea fueron combinaos nuna unión alministrativa en [[1949]], llamáu [[Territoriu de Papúa y Nueva Guinea]]. == Alministradores == * William Holmes, 12 de setiembre de 1914 – 8 de xineru de 1915 * Samuel Augustus Pethebridge, 8 de xineru de 1915 – 21 d'ochobre de 1917 * Seaforth Simpson MacKenzie (interín), 21 d'ochobre de 1917 – 21 d'abril de 1918 * Johnston, George Jameson, 21 d'abril de 1918 – 1 de mayu de 1920 * Thomas Griffiths, 1 de mayu de 1920 – 21 de marzu de 1921 * Evan Alexander Wisdom, 21 de marzu de 1921 – 13 de xunu de 1933 * Thomas Griffiths (interín, segundu periodu), 13 de xunu de 1933 – 12 de setiembre de 1934 * Walter Ramsay McNicoll, 12 de setiembre de 1934 – avientu de 1942 == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [https://web.archive.org/web/20081006205404/http://es.encarta.msn.com/Territoriu_de_Nueva_Guinea.html Territoriu de Nueva Guinea - Enciclopedia Encarta] * [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/PapuaNeuguinea/Geschichte.html Auswärtiges Amt, Länderinformationen: Papua-Neuguinea] (n'alemán) {{Tradubot|Territorio de Nueva Guinea}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Historia de Papúa Nueva Guinea]] [[Categoría:Historia d'Australia]] [[Categoría:Fideicomisos de Naciones Xuníes|Nueva Guinea]] [[Categoría:Mandatos de la Sociedá de Naciones]] rmgjxw4rkw3iam0zh4k07pvtk6eutph 0 110754 4527506 4168998 2026-09-12T09:15:40Z Limotecariu 735 4527506 wikitext text/x-wiki {{otros usos|Muséu Guggenheim}} {{Eventu futuru|edificiu}} {{edificiu}} '''Guggenheim Abu Dhabi''' (denominación oficial n'inglés) ye un futuru [[muséu]] d'[[arte contemporáneo]] diseñáu pol arquiteutu [[Canadá|canadianu]] [[Frank Gehry|Frank O. Gehry]] que se va allugar nel Distritu Cultural de la [[islla de Saadiyat]] en [[Abu Dhabi]], capital de los [[Emiratos Árabes Xuníos]] (EAU). Va Ser unu de los museos pertenecientes a la [[Fundación Solomon R. Guggenheim]]. Entá nun esiste fecha d'inauguración oficial.<ref>{{cita publicación |apellíu= |nome= |enllaceautor= |añu= 2014 |títulu= Na nueva meca del arte |publicación= El País |volume= |númberu= |páxina= |ubicación= |editorial= |issn= |url= https://cultura.elpais.com/cultura/2014/12/08/actualidad/1418054005_958495.html |fechaaccesu=8 de mayu de 2015}}</ref> == Carauterístiques == El muséu de 42.000 [[metru cuadráu|metros cuadraos]] va allugar la so propia coleición d'arte moderno y contemporaneu y va presentar esposiciones especiales que van incluyir obres de la estensa coleición de la [[Fundación Solomon R. Guggenheim|Fundación Guggenheim]]. El muséu, el [[Muséu Guggenheim|Guggenheim]] más grande del mundu, va tener arte global, esposiciones y programes educativos, con especial atención al arte contemporáneo d'[[Oriente Mediu]].<ref>{{cita web |url= http://www.guggenheim.org/abu-dhabi |títulu= ABU DHABI |fechaaccesu=8 de mayu de 2015 |apellíu= |nome= |fecha= |obra= |idioma= inglés |cita= }}</ref> == Ver tamién == * [[Louvre Abu Dhabi]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [https://www.guggenheim.org/about-us Páxina web oficial] * [http://www.nytimes.com/2014/12/07/arts/design/inside-frank-gehrys-guggenheim-abu-dhabi.html A New Art Capital, Finding Its Own Voice. Inside Frank Gehry's Guggenheim Abu Dhabi], [[The New York Times]] {{Tradubot|Guggenheim Abu Dhabi}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Fundación Solomon R. Guggenheim]] [[Categoría:Museos de los Emiratos Árabes Xuníos]] ltsee1hrt8iqse4p8qw5195ahrtobzq 0 111839 4527468 3809829 2026-09-12T08:50:19Z Limotecariu 735 4527468 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Scotiabank Arena}} {{edificiu}} '''Scotiabank Arena''', de cutiu denomináu a cencielles como '''SBA''', ye un pabellón multifuncional asitiáu en [[Toronto]], [[Ontario]]. Ye la cancha de xuegu de los [[Toronto Maple Leafs]] de la [[National Hockey League|NHL]], y de los [[Toronto Raptors]] de la [[NBA]]. El so nome deber al so principal patrocinador, les llinies aérees canadianes [[Air Canada]]. Nel 2017 ye camudáu de nome a Scotiabank Arena polos próximos 20 años al roblar un alcuerdu cola entidá financiera. == Historia == El diseñu del Scotiabank Arena realizóse pensando tantu nel ḥoquei sobre xelu como nel baloncestu. Púnxose la primer piedra en [[1997]] y foi inauguráu'l [[19 de febreru]] de [[1999]]. El so propietariu ye'l mesmu que'l del equipu de la [[NHL]] de los [[Toronto Maple Leafs]]. == Eventos == Los eventos más significativos que se realizaron nesti pabellón son el All Star de la [[NHL]] en [[2000]] y la final del Campeonatu del Mundu de Ḥoquei de [[2004]]. Amás, realizáronse infinidá de conciertos de música, destacando los de [[Justin Bieber]], [[Spice Girls]], [[Avril Lavigne]], [[KISS]], [[Aerosmith]], [[Bon Jovi]], [[Guns N' Roses]], [[Depeche Mode]], [[Laura Pausini]], [[David Bowie]], [[Hilary Duff]], [[Coldplay]], [[U2]], [[Paul McCartney]], [[Radiohead]], [[Christina Aguilera]], [[Madonna (cantante)|Madonna]], [[Britney Spears]] , [[Selena Gomez]] , [[Lady Gaga]] , [[The Rolling Stones]], [[Elton John]], [[Oasis (banda)|Oasis]], [[Metallica]], [[Iron Maiden]], [[Red Hot Chili Peppers]], [[Billy Talent]], [[John Mayer]], [[Kylie Minogue]], [[Shawn Mendes]], etc. El 7 d'abril de 2008 la cantante canadiana [[Avril Lavigne]] grabó'l DVD de la so xira [[The Best Damn Tour]] con un conciertu totalmente vendíu ante más de 20000 persones. El 13 y 14 d'agostu de 2011, la intérprete [[Britney Spears]] actúo nel ACC como parte de la so xira [[Femme Fatale Tour]] na cual [[EpixHD]] tuvo grabando'l DVD d'esta xira. == Galería == <gallery> Image:Air Canada Centre from CN Tower.jpg|Vista áerea Image:Air canada center z.JPG|Interior del pabellón </gallery> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://ScotiabankArena.com/ Web oficial del Scotiabank Arena] * [https://web.archive.org/web/20070513111223/http://www.seats3d.com/nhl/toronto_maple_leafs/ ''Seats3D'' - Mapa interactivo d'asientos del Air Canada Center pa los Maple Leafs] * [https://web.archive.org/web/20070516001656/http://www.seats3d.com/nba/toronto_raptors/ ''Seats3D'' - Mapa interactivo d'asientos del Air Canada Center pa los Toronto Raptors] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Pabellones de baloncestu de Canadá]] [[Categoría:Pabellones de baloncestu de la NBA]] [[Categoría:Estadios de ḥoquei sobre xelu de Canadá]] [[Categoría:Estadios de la NHL]] [[Categoría:Toronto Raptors]] 5vf51xgq9kx0ribtz25phvhyy3tkhir 0 111924 4527529 4477011 2026-09-12T09:30:33Z Limotecariu 735 4527529 wikitext text/x-wiki {{equipu |uniforme = {{Uniforme de baloncestu | color_cuerpu = ffffff | color_pantalón = ffffff | trama_cuerpu = _torontoraptors1617h | trama_pantalón = _torontoraptors1617h }}Llocal |uniforme2 = {{Uniforme de baloncestu | color_cuerpu = ffffff | color_pantalón = ffffff | trama_cuerpu = _torontoraptors1617a | trama_pantalón = _torontoraptors1617a }}Visitante |uniforme3 = {{Uniforme de baloncestu | color_cuerpu = ffffff | color_pantalón = ffffff | trama_cuerpu = _torontoraptors16173 | trama_pantalón = _torontoraptors16173 }}Alternativa }} '''Toronto Raptors''' ye un equipu de [[baloncestu]] de la [[NBA]] con sede en [[Toronto]], [[Canadá]]. Llegaron a la lliga tres la [[draft d'espansión|espansión]] que se realizó en [[1995]], xunto colos [[Memphis Grizzlies|Vancouver Grizzlies]]. Tres la marcha a [[Memphis]] d'estos postreros en [[2001]], los Raptors quedaron como l'únicu equipu fora de les fronteres de los [[Estaos Xuníos]]. == Pabellones == * [[Rogers Centre]] ([[1995]]-[[1999]]) * '''[[Air Canada Centre]]''' ([[1999]]-presente) == Historia == === Nacencia de la franquicia === [[Image:RogersCentre Toronto Sept1-05.jpg|thumb|left|210px|El Rogers Center foi'l pabellón de los Raptors hasta [[1999]]]] Los Toronto Raptors fundáronse'l [[30 de setiembre]] de [[1993]], cuando la [[NBA]] decidió ampliar les fronteres y dexar equipos [[Canadá|canadianos]]. Convertir na franquicia númberu 28 de la lliga, siendo'l primer equipu profesional de baloncestu de la ciudá de [[Toronto]] dende la desapaición de los [[Toronto Huskies]] nos [[años 1940|años 40]].<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/raptors_history.html Historia de los Raptors en NBA.com]</ref> Un concursu a nivel nacional ayudó a escoyer el nome de la franquicia y el logo del equipu. ente los 10 finalistes había una gran mayoría de nomes d'animales, como los ''Beavers'' ([[castor]]es), pero finalmente, influyíos pola popularidá naquelles feches de la película [[Jurassic Park]], decidir pol llamatu del estinguíu animal. El [[15 de mayu]] de [[1994]], el so primer mánager xeneral, el ex-xugador [[Isiah Thomas]], presentaba ante los medios el nome y el logotipu. Los colores escoyíos fueron el colloráu, el moráu, el negru y el plateado, escoyíos como homenaxe al inventor del baloncestu, el canadianu [[James Naismith]]. Como ''xeneral manager'', Thomas arrodiar de xente d'enfotu pa los puestos de responsabilidá del equipu, ufiertándo-y al entrenador asistente de los [[Detroit Pistons]], [[Brendan Malone]], el puestu d'entrenador principal. L'equipu completar por aciu un [[Draft d'espansión]] nel cual los dos equipos nuevos podíen escoyer refugar d'equipos del restu de la lliga. Una moneda al aire decidió que fuera Toronto quien escoyera primeru, escoyendo a [[B. J. Armstrong]], un especialista en tiros de 3 puntos. Este, sicasí, refugó xugar en Canadá, siendo trespasáu a [[Golden State Warriors]] en cuenta de [[Carlos Rogers]] y [[Victor Alexander]]. Thomas escoyó tamién un bon grupu de veteranos de la lliga, como [[Jerome Kersey]], [[Willie Anderson]] o la so excompañero nos [[Detroit Pistons|Pistons]] [[John Salley|John "L'Araña" Salley]]. Dempués vendría'l [[Draft de la NBA de 1995]], nel cual escoyíen en segunda posición, faciéndose con [[Damon Stoudamire]], una base anotador de la [[Arizona Wildcats|Universidá d'Arizona]], alredor del cual Thomas quixo construyir la franquicia. Fueron munchos los aficionaos que criticaron esta decisión, pero llueu tuvieron que callar. Nel so partíu inaugural, Stoudamire fixo 10 puntos y dio 10 asistencies, pa ganar a los [[New Jersey Nets]], y acabó la temporada siendo nomáu [[Rookie del Añu]], tres promediar 19 puntos y 9,3 asistencies per partíu. L'equipu acabó la temporada con un récor de 21-61, anque pueden presumir de ser unu de los pocos equipos que batieron a los [[Chicago Bulls]] aquel añu, qu'acabó esa temporada col segundu meyor rexistru de la historia de la [[NBA]], con 72 partíos ganaos por tan solo 10 perdíos. L'asistencia a los partíos creció mientres la [[Temporada 1996-97 de la NBA|temporada 1996-97]], y l'equipu ameyoró'l so récor consiguiendo 9 victories más que l'añu anterior.<ref>[http://www.nba.com/history/standings/19961997.html Clasificaciones Temporada 96-97]</ref> Nel [[Draft de 1997]] escoyeron na segunda posición al pívot [[Marcus Camby]]. Al rematar la temporada, Camby fíxose un buecu nel meyor quintetu de rookies del añu, mientres Stoudamire siguió xugando bien, permediando 20,2 puntos y 8,8 asistencies per partíu. Al igual que na temporada anterior, los Raptors consiguieron victories contra equipos que, a lo postrero, taríen nes rondes finales de los ''[[Playoffs de la NBA|play-offs]]'', como les llograes ante [[Chicago Bulls]], los campeones, pero tamién ante los otros trés finalistes de Conferencia, [[Houston Rockets]], [[Utah Jazz]] y [[Miami Heat]]. sicasí, colos equipos n'hores baxes les coses yeren bien distintes, como lo demuestren los trés ganes sufiertes ante [[Boston Celtics]], qu'acabó l'añu con un récor de 15 victories por 65 derrotes.<ref>[http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1997_games.html Resultaos de la NBA na temporada 1996-97]</ref> [[Image:Raptors 0607.JPG|thumb|right|220px|El [[Air Canada Centre]], llenu mientres un partíu]] Los Raptors empezaron la [[Temporada 1997-98 de la NBA|temporada 1997-98]] con un prometedor balance na pretemporada de cuatro victories y cuatro ganes, pero rápido se evaporó la esperanza, por cuenta de una serie de numberoses mancadures que-yos fixeron perder 17 partíos de forma consecutiva.<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/199798.html Historia de los Raptors:Temporada 97-98]</ref> [[Isiah Thomas]] foi destituyíu del so cargu, y darréu Stoudamire pidió ser trespasáu,<ref>[http://www.globesports.com/servlet/story/RTGAM.20070307.wsptrapseal7/GSStory/GlobeSports Noticia del Trespasu de Stoudamire a los Blazers]</ref> daqué qu'asocedió en [[febreru]] de [[1998]], cuando'l primer ''xugador franquicia'' de los Raptors foi unviáu a los [[Portland Trail Blazers]] xunto a [[Walt Williams]] y [[Carlos Rogers]] en cuenta de [[Kenny Anderson]], [[Alvin Williams]], [[Gary Trent]], dos futures primeres rondes del [[Draft de la NBA|draft]], una futura segunda ronda y dineru. Anderson refugó dir a Toronto, polo que foi trespasáu a los [[Boston Celtics]] xunto con [[Zan Tabak]] y [[Popeye Jones]] en cuenta de [[Chauncey Billups]], [[Dee Brown (baloncestista de 1968)|Dee Brown]], [[Roy Rogers]] y [[John Thomas]]. nesi momentu teníen 5 ''rookies'' na plantía, incluyíu'l xugador de 18 años [[Tracy McGrady]], que nesi momentu yera'l más nuevu de la lliga. Pagaron la so inesperiencia tornando a un balance negativu de 16 victories por 66 derrotes.<ref>[http://www.nba.com/history/standings/19971998.html Clasificaciones temporada 1997-1998]</ref> Mientres el [[Draft de 1998]] producióse un movimientu decisivu pa la franquicia. Trespasaron a [[Antawn Jamison]], escoyíu na cuarta posición, a [[Golden State Warriors]], en cuenta de [[Vince Carter]], que fuera escoyíu quintu.<ref>{{Cita web |url=http://www.nba.com/playerfile/vince_carter/bio.html |títulu=Biografía de Vince Carter |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130516024554/http://www.nba.com/playerfile/vince_carter/bio.html |fechaarchivu=2013-05-16 }}</ref> Pa dar más credibilidá al equipu, trespasaron a Camby a [[New York Knicks]] a cambéu del veteranu y esperimentáu [[Charles Oakley]], que podía emponer a los nuevos valores de la plantía. Al pie de Oakley llegó tamién [[Kevin Willis]], otru pernomáu veteranu, que fortalecería la posición de pívot, ente que les posiciones esteriores cubríense rotando a [[Dee Brown (baloncestista de 1968)|Dee Brown]], [[Alvin Williams]] y [[Doug Christie]], anque l'equipu finalmente nun llogró entrar nos ''[[Playoffs de la NBA|play-offs]]'', con un porcentaxe de victories del 46 %, les perspectives tornáronse optimistes, cola evolución del siempres imprevisible Carter, nomáu esa temporada [[Rookie del añu]], y col futuru ''[[All-Star Game de la NBA|all star]]'' McGrady. === Tres años de Play offs === [[Image:Morris peterson z.jpg|thumb|left|140px|[[Morris Peterson]], escoyíu nel [[Draft de la NBA de 2000|Draft de 2000]]]] Nel [[Draft de 1999]], creyendo que los Raptors teníen una significativa falta d'unos homes altos qu'impunxeren, l'equipu trespasó la so primer eleición nel draft, [[Jonathan Bender]], a cambéu del veteranu pívot de los [[Indiana Pacers]] [[Antonio Davis]]. La rotación d'ésti nos puestos cercanos al aru, xunto a Oakley y Willis, combinada cola alquisición de maduror de los homes de fora como Carter o McGrady, fixeron que nel añu 2000 algamaren per primer vegada na historia de la franquicia los ''[[Playoffs de la NBA|play-offs]]'', daqué que yá prometiera Carter a los sos siguidores la temporada anterior.<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/199900.html Temporada 1999-2000:El futuru relluma pa los Raptors]</ref> Sicasí pagaron la novatada, yá que fueron barríos en primer ronda polos [[New York Knicks]] por un contundente 3-0. A pesar d'ello, y gracies tamién a que [[Vince Carter]] ganó'l [[Concursu de mates]] nel [[All-Star Weekend]] de 2000, el públicu foi n'aumentu. Esa temporada foi tamién la primera que xugaron completa nel [[Air Canada Centre]], dempués de que'l [[Rogers Centre|SkyDome]] quedárase-yos pequeñu. A la fin de la temporada regular, consiguieron un balance de 45 victories por 37 derrotes. [[Image:Air Canada Centre from CN Tower.jpg|thumb|right|250px|Los Raptors camudar al [[Air Canada Centre]] en [[1999]].]] Al empiezu de la [[Temporada 2000-01 de la NBA|temporada 2000-01]] faise efectivu'l fichaxe de [[Lenny Wilkens]] como entrenador, un home con trenta años d'esperiencia nos banquinos<ref>[http://www.nba.com/history/players/wilkens_bio.html Biografía de Lenny Wilkens]</ref> y miembru del [[Basketball Hall of Fame]]. La plantía anuévase tamién, empezando cola contratación del veteranu base [[Mark Jackson]] por cuatro temporaes. Sicasí, debíu al resurdir d'[[Alvin Williams]] sobremanera nos momentos clave, Jackson ye trespasáu a los [[New York Knicks|Knicks]] a metá de temporada, pa dar más minutos a Williams. [[Vince Carter]] pasaría a xugar d'escolta en desterciu de [[Doug Christie]], que sería trespasáu en cuenta de [[Corliss Williamson]]. Ésti nun tuvo una bona temporada, siendo trespasáu darréu a cambéu del bon defensor [[Jerome Williams]]. Anque McGrady y Carter amosaron la mesma progresión coles mesmes, la prensa y los aficionaos punxeron tola so atención nesti postreru, y como consecuencida d'ello ''T-Mac'' foi finalmente trespasáu a [[Orlando Magic]] al rematar la temporada, en cuenta de una primer eleición nel [[Draft de la NBA|draft]].<ref>{{Cita web |url=http://www.nba.com/playerfile/tracy_mcgrady/bio.html |títulu=Perfil de Tracy McGrady en NBA.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130627175134/http://www.nba.com/playerfile/tracy_mcgrady/bio.html |fechaarchivu=2013-06-27 }}</ref> Como predixeron los analistes, l'equipu pasó con munches dificultaes la primer ronda de ''[[Playoffs de la NBA|play offs]]'' ante New York, a quien ganaron 3-2.<ref>[http://www.nba.com/playoffs2001/quarter/east4/?nav=SiteFragment Raptors - Knicks. Playoffs de la NBA de 2001]</ref> En segunda ronda cruciar colos [[Philadelphia 76ers|Sixers]], un equipu que basaba tol so potencial ofensivo y defensivo en [[Allen Iverson]] y [[Dikembe Mutombo]]. Les series llegaron igualaes al séptimu y definitivu partíu, y tou decidir nos postreros segundos, cuando Carter falló un tiru dende 6 metros sobre la bocina que supunxera la clasificación pa la Final de Conferencia.<ref>[http://www.nba.com/games/20010520/TORPHI/recap.html Séptimu partíu de la Semifinal de Conferencia ente Raptors y Sixers]</ref> Carter foi criticáu darréu por asistir la mañana del decisivu alcuentru a la so graduación na [[North Carolina Tar Heels|Universidá de North Carolina]].<ref>[http://www.cbc.ca/sports/story/2001/05/21/carter010521.html "Carter criticáu en perdiendo"]</ref> A pesar de la derrota, la temporada consideróse bien positiva, en llogrando'l meyor balance de la historia (47 victories por 35 derrotes) y rematar segundos de la [[División Central (NBA)|División Central]].<ref>[http://www.nba.com/history/standings/20002001.html Clasificaciones de la temporada 2000-2001]</ref> La recolocación de Vancouver Grizzlies en [[Memphis]], nel añu 2001 dexó a Toronto como l'únicu equipu canadianu de la lliga.<ref>[http://www.nba.com/grizzlies/about/history.html Historia de los Grizzlies]</ref> P'asegurase de que Vince Carter anovara'l so contratu, revisaron los de Alvin Williams, Jerome Williams y [[Antonio Davis]], y fixéronse colos servicios del antiguu [[Most Valuable Player (NBA)|MVP de la NBA]] [[Hakeem Olajuwon]], p'aprovir a Carter d'un bon sofitu sol aru.<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/200102.html 2001-02: Los Raptors faen frente a l'adversidá]</ref> Los Raptors taben aparentemente nel bon camín de consiguir una nueva temporada competitiva, con un balance de 29 victories y 21 ganes antes del paréntesis del [[All-Star Weekend]]. Per tercer añu consecutivu, Carter foi'l xugador que más votos consiguió pal [[All-Star Game de la NBA Partíu de les Estrelles]], pero una [[tendinitis]] fíxo-y perdese l'acontecimientu añal, y el restu de la temporada. Ensin el so xugador-franquicia, los Raptors encadenaron una racha de 13 partíos perdíos de forma consecutiva. Xusto cuando la temporada paecía perdida, una homada dexó-yos ganar 12 de los sos postreros 14 partíos, consiguiendo'l pase a los ''[[Playoffs de la NBA|playoffs]]'' nel últimu momentu. A pesar de que Toronto ameyoró nel aspeutu defensivu, n'ataque Carter foi paráu por [[Detroit Pistons]] en primer ronda. Nel primer partíu pasaron percima del equipu canadianu, ganando 83-65, con una estraordinaria actuación de [[Ben Wallace]] pa los Pistons, consiguiendo 19 puntos, 20 rebotes. 3 tapones y 3 robos de balón.<ref>[http://www.usatoday.com/sports/scores102/102111/102111320.htm Crónica del Raptors vs. Pistons en Usatoday.com]</ref> Detroit ganó tamién el segundu partíu, pero los Raptors consiguieron igualar la eliminatoria en casa, consiguiendo'l 2-2 y forzando un quintu y definitivu partíu. Tres un final igualáu, finalmente Toronto despidir de los ''playoffs'', y empezó una pequeña revolución nel vestuariu, con Childs, Clark y Curry dexando l'equipu al rematar la temporada. === De vuelta a la llucha === [[Image:Chris Bosh.jpg|thumb|left|180px|Dende'l trespasu de [[Vince Carter|Carter]] en [[2005]], [[Chris Bosh]] foi'l xugador franquicia en Toronto]] La [[Temporada 2002-03 de la NBA|temporada 2002-03]] empezó col mesmu optimismu que los trés anteriores cuando s'algamar los playoffs, pero puestu tou volveríase negativu. Cartes, escoyíu pa xugar como titular l'[[All-Star Game de la NBA|All Star Game]] de 2003, empezó con una serie de mancadures que-y desestabilizaríen mientres tola temporada, [[Antonio Davis]] empezó a amosar desinterés por Toronto, y l'actitú de Wilkewns nel banquín, con un ''dexar faer'', fizo que l'equipu perdiera tola motivación y l'espíritu de llucha de temporaes anteriores. Amás, l'equipu viose somorguiáu nuna plaga de mancadures, batiendo un murniu récor, siendo l'equipu de la [[NBA]] qu'en tola historia habíase perdíu más partíos los sos xugadores por mancadures, con un total de 519, siendo amás l'únicu equipu que nun pudo cuntar con 12 xugadores de la so plantía nun partíu.<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/200203.html Historia de los Raptors:les mancadures frenen más altes mires]</ref> La prensa llocal criticó con durez a Wilkens, xusto nel añu que devasaba a [[Bill Fitch]] como entrenador con más derrotes na NBA.<ref>[http://www.cbc.ca/sports/story/2003/04/01/pistons-raptors030401.html Wilkens iguala'l récor de partíos perdíos. Noticia apaecida en CBC.ca"]</ref> Los Raptors acabaron la temporada con un balance de 24 victories por 58 derrotes, lo que supunxo que Wilkens fuera despidíu. Pero non tou diben ser males noticies, yá que nel [[Draft de la NBA de 2003|draft de 2003]] diben faese con una futura estrella de la lliga: [[Chris Bosh]]. La cantante canadiana de [[country]] [[Shania Twain]] ayudó a llanzar la nueva equipación como visitante, de color coloráu, al empiezu de la [[Temporada 2003-04 de la NBA|temporada 2003-04]],<ref>[http://www.nba.com/raptors/history/200304.html Historia de los Raptors. Temporada 2003-04</ref> y paez que-y traxo suerte nel so debú, el [[29 d'ochobre]] de [[2003]] ante [[New Jersey Nets]], el vixente campeón de la [[Conferencia Este]], a los que ganaron por 90-87. Sicasí, el xuegu de los Raptors volvióse inconsistente, en parte por cuenta de les mancadures de xugadores clave, como [[Jalen Rose]], Alvin Williams y Carter. el [[1 de payares]] de [[2003]] inclusive igualaron un [[Récores de la NBA|récor de la NBA]] negativu, siendo l'equipu que menos puntos consiguió nun partíu, contra [[Minnesota Timberwolves]], perdiendo 56-73.<ref>[http://www.basketball-reference.com/boxscores/MIN20031101.html Ficha del partíu Toronto Raptors contra Minnesota Timberwolves]</ref> Dempués de 50 partíos apostaos, el balance yera d'un 50 % de victories, en puestos de playoffs, pero les mancadures fueron de nuevu determinantes, acabando los partíos que restaben con un probe balance de 8-24. La única noticia positiva esa temporada foi'l nomamientu de [[Chris Bosh]] nel meyor quintetu de ''rookies'' de la lliga, tres promediar 11,5 puntos y 7,4 rebotes.<ref>[http://www.nba.com/playerfile/chris_bosh/bio.html Ficha de Chris Bosh en NBA.com]</ref> [[Image:raptorssixers.JPG|thumb|right|230px|Raptors vs. [[Philadelphia 76ers|Sixers]], [[19 d'avientu]] de [[2005]].]] Tres el fracasu d'esa temporada, tanto'l Mánager Xeneral como l'entrenador Kevin O'Neill fueron despidíos. Ésti foi reemplazáu por [[Sam Mitchell]], un antiguu xugador de la NBA y hasta esi momentu entrenador asistente en [[Milwaukee Bucks]].<ref>[http://www.nba.com/raptors/news/sam_mitchell_named_raptors_040629.html "Sam Mitchell nomáu entrenador de los Raptors"], nba.com/raptors, [[29 de xunu]] de [[2004]]</ref> Rob Babcock foi nomáu mánager xeneral y [[Alex English]] Direutor de Desenvolvimientu de Xugadores.<ref>[http://www.nba.com/raptors/news/gm_hire_040607.html "Cambeos nel staff téunicu de Toronto"], nba.com/raptors, [[7 de xunu]] de [[2004]]</ref> Nesa temporada de transición, los Raptors ameyoraron consiguiendo un balance de 33 victories y 49 derrotes. Na [[Temporada 2004-05 de la NBA|temporada 2004-05]], l'equipu foi unviáu a la [[División Atlánticu de la NBA|División Atlánticu]]. Unu de los primeros movimientos del GM foi la eleición de [[Rafael Araújo]] nel [[Draft de la NBA de 2004|draft d'esi añu]]. Esta eleición foi duramente criticada polos aficionaos y analistes.<ref>Mannix, Chris, [http://sportsillustrated.cnn.com/2005/writers/chris_mannix/09/16/raptors/index.html "La verdá duel"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213063857/http://sportsillustrated.cnn.com/2005/writers/chris_mannix/09/16/raptors/index.html |date=2009-02-13 }}, sportsillustrated.cnn.com</ref> Poco dempués, Carter pidió a la directivu que la trespasaren al rematar la campaña.<ref>[http://www.cbc.ca/sports/story/2004/09/16/vincecarter040916.html "Vince Carter pide'l trespasu: reportaxe"], cbc.ca</ref> Ésti llega sicasí a metá de temporada, recibiendo a cambéu al pívot [[Alonzo Mourning]], los bistechos [[Eric Williams]] y [[Aaron Williams]] y dos futures eleiciones nel draft per parte de [[New Jersey Nets]]. Mourning nun aceptó'l tratu, y Babcock viose forzáu a finiquitar el so contratu<ref>[http://www.insidehoops.com/mourning-raptors-buyout-021105.shtml "Raptors, Alonzo Mourning remata'l so contratu"], insidehoops.com</ref> en cuenta de 10 millones de [[USD|dólares]], dexando llibre a Alonzo pa fichar por [[Miami Heat]]. Eric y Aaron Williams llegaron al equipu pa reforzar l'aspeutu defensivu, pero fueron infrautilizados pol so entrenador mientres tola temporada. Los analistes predixeron el final de la ''yera Babcock'',<ref>Burns, Marty [http://sportsillustrated.cnn.com/2004/basketball/nba/12/17/carter.trade.analysis/index.html "Analís del trespasu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102220227/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/basketball/nba/12/17/carter.trade.analysis/index.html |date=2012-11-02 }}, sportsillustrated.cnn.com</ref> y finalmente costó-y el puestu de trabayu. Los Raptors siguieron la so reconstrucción mientres el [[Draft de la NBA de 2005|Draft de 2005]], escoyendo a [[Charlie Villanueva]], [[Joey Graham]], [[Roko Ukic]] y [[Uros Slokar]]. empezaron el so pretemporada trespasando a Alston a [[Houston Rockets]], en cuenta de [[Mike James (baloncestista nacíu en 1975)|Mike James]], y contrataron como [[axente llibre]] al español [[José Manuel Calderón]]. A pesar de toles incorporaciones, la [[temporada 2005-06 de la NBA|temporada 2005-06]] foi una decepción. consiguieron un récor negativu de la franquicia al perder los sos nueve primeros partíos,<ref>[http://www.nba.com/raptors/news/postup_051120.html Mal empiezu de los Raptors], nba.com/raptors</ref> y 15 de los sos 16 primeros. Ante tal desastre, contrataron al exentrenador de la [[Purdue Boilermakers|Universidá de Purdue]] [[Gene Keady]], como asistente pa ayuidar a desenvolver la integración de tolos mozos que llegaren al equipu. Sicasí, la errática trayeutoria de los Raptors esa tamporada demuéstrase cuando pocos díes dempués de consiguir el so récor d'anotación nun partíu (129 puntos contra los Knicks), dexaron escapar una ventaya de 18 puntos frente a los Lakers y dexaron que [[Kobe Bryant]] anotara 81 puntos, la segunda mayor anotación individual de la historia<ref>Webb, Royce, [http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dailydime-060123 "Kobe averar al récor de Wilt"], sports.espn.go.com</ref> tres los míticos 100 puntos de [[Wilt Chamberlain]]. Con too y con eso, la temporada nun foi un desastre total. villanueva impresionó tanto a los críticos como a los aficionaos, y terminó segundu na votación al [[Rookie del Añu]].<ref>[http://www.nba.com/news/awards2006_rookie.html Paul, de los Hornets, nomáu rookie del añu], nba.com</ref> Bosh foi escoyíu como reserva pal [[All Star Game de la NBA|All Star Game]] d'esi añu, siendo eo tercer Raptor que lo consiguía, dempués de Davis y Carter. Tra una inoportuna mancadura de Bosh, acabaron la lliga con un balance de 27 victories por 55 derrotes.<ref>[http://www.nba.com/raptors/schedule/results_2005.html Resultaos de los Raptors en 2005-06], nba.com/raptors</ref> === La torna a playoffs === La [[Temporada 2006-07 de la NBA|temporada 2006-07]] va ser una de les temporaes más recordaes en [[Toronto]], una y bones l'equipu per primer vegada na so historia llogró'l títulu de división y colóse en playoffs dempués de cinco años como terceru na [[Conferencia Este]]. Amás, en temporada regular, l'equipu igualó'l so récor de victories con 47 y consiguió per primer vegada'l factor cancha al so favor. La plantía dio un cambéu importante respectu al añu anterior, y muncha culpa d'ello tener [[Bryan Colangelo]], que taba perfilando un equipu a la 'europea' qu'a la fin acabaría dando los sos frutos. Caltuvo a [[Sam Mitchell]] magar que nun foi una alquisición so, y tamién se tornó n'aciertu porque acabó llogrando'l gallardón d'[[Entrenador del Añu de la NBA|Entrenador del Añu]]. Ente los aciertos más notables tamién cabo destacar la eleición nel nᵘ 1 del [[draft de 2007]] al italianu [[Andrea Bargnani]], los fichaxes d'[[Anthony Parker]] y [[Jorge Garbajosa]] como axentes llibres, el trade que mandó a [[Charlie Villanueva]] a [[Milwaukee Bucks]] a cambéu de la base [[T.J. Ford]] y la estensión del contratu por 3 años más de [[Chris Bosh]]. [[Maurizio Gherardini]], procedente de la [[Benetton Treviso]] sería'l nuevu vicepresidente y asistente del xeneral manager Colangelo. [[Image:Bosh_raptors_0607.jpg|thumb|right|180px|El coleutivu foi la clave del ésitu de Toronto Raptors.]] Toronto empezó mal la temporada con un balance de 2-8 y la primer metá de campaña saldar con un resultáu irregular. Sicasí l'equipu espabiló y nel so sprint por consiguir non yá entrar en playoffs, sinón tamién la ventaya de campu, llegar al récor de victories de la franquicia con 47. Bosh llogró'l so récor en puntos y rebotes, lo que xuníu a la bona temporada del so equipu, valió-y pa tar presente nel [[All-Star Weekend de la NBA 2007|All-Star Game]]. Mitchell llogró'l premiu de meyor entrenador per primer vegada na franquicia de Toronto y, como nun podía ser d'otra forma, Collangelo facer col d'Executivu del Añu. El [[24 d'abril]] de [[2007]], los Raptors ganaríen el so primer partíos de playoffs en cinco años en ganando nel 2ᵘ partíu de la primer ronda a [[New Jersey Nets]] por 89-83, sicasí, l'equipu acabaría cayendo 4-2. === 2006-10: L'ascensu de Chris Bosh === La temporada 2006-07 representó un añu decisivu pa la franquicia de los Raptors. La llista foi revisada, incluyendo la seleición de la NBA 2006 Númberu proyeutu d'una seleición Andrea Bargnani, l'alquisición de la base T. J. Ford, en cuenta de Villanueva, y la firma de la posición d'escolta Anthony Parker y la posición de alero Jorge Garbajosa. Bosh dióse-y una estensión de contratu de trés años, ente que Maurizio Gherardini de Benetton Treviso foi contratáu como vicepresidente del club y direutor xeneral axuntu. La primer metá de la temporada producíu resultancies mistes como Toronto esforció escontra la marca de 500. Dempués de la posa del Partíu de les Estrelles, Bargnani siguió trabayando nel so defensa y tiru (con un permediu de 14,3 puntos per partíu (PPG) y 3,9 rebotes per partíu (RPG) en 12 xuegos pal mes de febreru de 2007), y foi escoyíu como'l Novatu del Este Conferencia del Mes de la segunda vegada consecutiva, el 1 de marzu de 2007. Bargnani convirtió nel tercer Raptor en ganar el premiu dos veces, xuniéndose a Vince Carter y Damon Stoudamire. Toronto terminó la temporada regular con un récor de 47-35, asegurando'l tercer cabeza de serie na Conferencia Este pa los Playoffs NBA 2007 xunto col títulu de la División Atlánticu, según la ventaya en casa per primer vegada na historia de la franquicia. Bosh foi escoyíu pa empezar nel Xuegu 2007 Partíu de les Estrelles. Los Raptors tamién fueron emponderaos pol so defensa ameyorada, bola de repartu y una terrible química del equipu. Colangelo, Gherardini y Mitchell fueron acreditaos con cambéu de Toronto esta temporada, que foi unu de los meyores na historia de la NBA tocantes a reputación y la clasificación de la lliga defensiva. Mitchell foi nomáu darréu la NBA 2006-07 entrenador del añu, el primer entrenador na historia Raptors pa recibir l'honor, ente que Colangelo 2006-07 foi nomáu executivu del añu. El 24 d'abril de 2007, los Raptors ganaron el so primer partíu de playoffs en cinco temporaes, con una victoria de 89-83 sobre los New Jersey Nets, pero perdieron la serie 4-2. La serie foi notable por picadura ex Raptor Vince Carter contra'l so ex-equipu. Los Nets tomaron ventaya de campu nel Xuegu 1, calteniendo a raya un rally de finales de los rapazos nel cuartu trimestre. Los Raptors alloñar n'otru xuegu apertáu pa igualar la serie a un xuegu cada unu. Cuando la serie mover a Nueva Jersey, los Nets fixéronse cargu de la serie, ganando los xuegos 3 y 4 en rutes. Nueva Jersey tuvo la oportunidá de ganar la serie nel Xuegu 5 en Toronto, pero los Raptors tomó una ventaya de 20 puntos dempués del primer cuartu. Aun así, Nueva Jersey llográu faer esmornia, y tuvo la oportunidá de ganar el xuegu, pero un triple de Boštjan Nachbar perdíu al terminar el partíu. La necesidá de ganar en Nueva Jersey pa forzar un xuegu 7, Toronto tenía una ventaya d'un puntu con menos d'un minutu pa xugar nel Xuegu 6, pero Richard Jefferson cutió una bandexa con ocho segundos por xugar. Toronto intentó probar pal tiru ganador, pero Jefferson interceptó un pase pa sellar la serie pa los Nets. Un Centru Canadianu d'aire envasado nun partíu contra los Bucks de Milwaukee el 3 de payares de 2006. Fixéronse dellos cambeos nel plantel antes de la campaña 2007-08 como Toronto trató de reproducir la mesma forma que l'anterior campaña. En particular, los Raptors adquirieron a Carlos Delfino nun truecu con Detroit por dos segundes ronda del draft, y roblaron Jamario Lluna y de tres puntos especialista Jason Kapono como axentes llibres. Per otra parte, el veteranu bistechu Morris Peterson xunir a los New Orleans Hornets. A pesar de ser campeones defensores de la división, los Raptors fueron llargamente señaláu como candidatos esternos pa los títulos de división y de conferencia. Sicasí, Toronto cayó rápido detrás de Boston na división, como la incapacidá de Bargnani xugar bien constantemente, acompañada por mancadures en Garbajosa (75 partíos), Bosh (15 partíos) y Ford (31 partíos), descarrilado la posibilidá d'una campaña nidia como la Raptors terminaron 41-41, seis victories menos que la temporada anterior, pero inda lo suficientemente bonu pa un llugar nos playoffs como'l 6 de granes. Ellos enfrentáronse a Dwight Howard y el resurdimientu de los Orlando Magic. Nel Xuegu 1, Dwight Howard dio al Magic la so primer victoria en postemporada dende 2003, yá que práuticamente llevaron tol xuegu. Howard sería poner un 29-20 nel Xuegu 2, como Hedo Turkoglu anotó los cuatro puntos de la ventaya finales pa da-y al Magic una ventaya de 2-0. Los Raptors responderíen con una sólida victoria nel Xuegu 3 introducíu pol gran xuegu la base de Ford y José Calderón. Sicasí, Jameer Nelson, Rashard Lewis y Keith Bogans codificados fuerte tiru de tres puntos nel Xuegu 4 y superaron los 39 puntos de Bosh y 15 rebotes pa llevar a los Magic de Toronto con una ventaya de 3-1. Howard acabaría cola serie nel Xuegu 5 tan impresionante una y bones empezó con 21 puntos, 21 rebotes, 3 tapones. Ente que la temporada anterior foi consideráu un ésitu, la campaña 2007-08 foi consideráu una decepción. Los defectos nel rebote de Toronto xuegu, la defensa, y la falta d'un bistechu pónense claramente de relieve mientres los playoffs, y espérase que los cambeos que tienen d'introducise na llista. A la fin resultó que, un importante intercambiu alcordóse, en principiu, antes de la campaña 2008-09: seis veces All-Star Jermaine O'Neal foi adquiríu de los Pacers d'Indiana en cuenta de Ford (que se convirtiera en prescindible cola apaición de Calderón) , Rasho Nesterovic, Macio Baston, y Roy Hibbert, el pick 17 nel draft de la NBA de 2008, dando a los Raptors un impulsu potencial na zona d'ataque. Mentanto, Bargnani, que pasara'l branu trabayando nel so xuegu interior, prevese que ser retiráu en camiya. Los Raptors tamién introdució un negru camiseta alternativa de ruta pa la temporada similar al diseñu púrpura anterior que se cayó va unes temporaes. Tenía una fueya de pládanu presentáu na parte posterior del pescuezu de la camiseta, que simboliza los Raptors como "equipu de Canadá". A pesar de la introducción d'O'Neal, que traxo a casa los rebotes y los bloques, y una bien ameyorada Bargnani, los Raptors yeren demasiáu inconsistente. Tres un entamu de 8-9 de la temporada, Mitchell foi despidíu y reemplazáu pol asistente dende hai enforma tiempu Jay Triano. Triano afechu cola alliniación inicial en devanéu yá que los Raptors cayeron a 21-34 antes de la posa pol Partíu de les Estrelles. O'Neal y la Lluna fueron entós trespasaos a Miami por Shawn Marion y Marcus Banks, pero coles perdes de montaxe, los Raptors cayeron llueu fora de la semeya playoffs, y fueron esaniciaos de la guerra con siete juegos de la temporada regular restante. Los Raptors finalmente terminaron con marca de 33-49 y dirixéronse a la próxima temporada con una revisión potencial del nucleu: Marion podría convertise n'axente llibre; Bosh podría convertise n'unu dempués de 2009-10; Parker llueu va cumplir 35 años; y Bargnani tuvo la so gran temporada. El 12 de mayu de 2009, Triano dióse-y un plazu de trés años pal puestu d'entrenador en xefe. La reorganización inevitable plantel pa la temporada 2009-10 empezó cuando Kapono foi trespasáu a los Philadelphia 76ers pal veteranu agresiva escontra alantre Reggie Evans. Toronto fuera redactada, DeMar DeRozan cola novena seleición, lo que-yos dexa ocupar un llugar nes ales. Esto foi siguíu pola firma del axente llibre Hedo Turkoglu, que de la mesma dio llugar a un alcuerdu de firma y el comerciu qu'afecta a cuatro equipos, con Toronto xugadores ala aterrizaxe Devean George (más tarde camudáu por Marco Belinelli) y Antoine Wright, ente que la lliberación de Marion, Kris Humphries y Nathan Jawai. Casi coles mesmes, Parker dirixir a los Cavaliers de Cleveland, ente que s'añader la base d'Indiana Jarrett Jack y Nesterovic traxo de nuevu a dar cobertoria a los grandes homes. A lo último, Delfino y Ukic treslladar a los Milwaukee Bucks de Amir Johnson y Sonny Weems. Fíxose cada vez más claru que Colangelo, nel llogru d'un nucleu creíble pal futuru, taba faciendo esto pa convencer a Bosh pa caltenese más allá de 2010. Ente que los Raptors taben a un empiezu lentu, aceleróse'l ritmu en tol Partíu de les Estrelles, algamando na temporada con siete juegos percima de .500 y asítiase quintu na Conferencia del Este. Bosh foi la grabación máximos de la carrera en puntos per partíu y rebotes. Sicasí, una mancadura de final de temporada a Bosh dempués de la rotura coincidió col descensu de Toronto embaxo la tabla de posiciones de la quinta cabeza de serie a la octava, y n'última instancia, arrenunció al so llugar de Chicago dellos xuegos antes de la temporada regular terminó. === 2010-13: Reconstrucción === Primero que empezara la temporada 2010-11, hubo muncha espectación alredor de la lliga sobre'l destín d'un paquete d'élite d'axentes llibres, colos gustos de Bosh, Dwyane Wade, LeBron James y Amara Stoudemire. Bosh y James finalmente escoyeron a converxer en Miami con Wade, y la transaición de firma y el comerciu que siguió dio llugar a los Raptors de recibir dos seleiciones de primer ronda y una esceición d'intercambiu de Miami. Antes d'esto, redactara Toronto Ed Davis, tamién un poder maniego escontra alantre como Bosh. Dempués dexó Bosh, Colangelo buscó al comerciu Calderón, Evans y el Türkoğlu desencantáu de Tyson Chandler, Leandro Barbosa, y Boris Diaw, pero'l comerciu relativu a Chandler derrumbar nel últimu minutu, como Chandler foi trespasáu a los Dallas Mavericks nel so llugar. de siguío, Belinelli foi trespasáu a New Orleans Hornets pa Julian Wright, y 13 partíos na temporada, Jack, David Andersen y Marcus Banks a Nueva Orleans pa Peja Stojakovic y Jerryd Bayless. primer vuelta de Bosh de Toronto foi recibíu con un coru d'ulles, pero non tan casi tan dures como lo ex Raptors Tracy McGrady y Vince Carter recibíos nos sos respeutivos rendimientos. Ensin Bosh, de Toronto como un equipu reculáu y namái fueron capaces de consiguir 22 victories na temporada regular. Dwane Casey, un entrenador asistente colos Mavericks, foi contratáu como'l nuevu entrenador de Toronto antes de la temporada 2011-12. Los Raptors utilizaron la so seleición númberu cinco pa escoyer Jonas Valančiūnas, un centru de Lituania nel draft de la NBA de 2011. La temporada encurtiar en 16 partíos de temporada regular debíu al bloquéu de la NBA de 2011, y los Raptors terminó la temporada con un récor de 23-43. Mientres la temporada 2012, Colangelo trató d'atraer axente llibre canadianu y el dos vegaes MVP Steve Nash, que se convirtiera n'axente llibre dempués de xugar pa los Suns de Phoenix, pa xugar colos Raptors. Cuando Nash xunir a los Lakers de Los Angeles sicasí, los Raptors adquirieron la base Kyle Lowry de los Rockets de Houston pa una futura seleición de primer ronda. Lowry, combináu con Valanciunas y el 8 de seleición nel 2012 el proyeutu de Terrence Ross, representó a la siguiente fase del procesu de reconstrucción. El 30 de xineru de 2013, los Raptors adquirieron Memphis Grizzlies estrella Rudy Gay y el centru Hamed Haddadi, según reproductor Pistones Austin Daye, nun alcuerdu a tres bandes qu'unvió a Calderón a los Pistons de Detroit y Davis, xunto con pistones veteranu Tayshaun Prince y un segundu ronda de seleición pa los Grizzlies. Haddadi foi camudáu más palantre, xunto con una segunda ronda de seleición, a Phoenix en cuenta de la guardia de Sebastian Telfair. La temporada 2012-13 foi la primer temporada dende 2009-10 que los Raptors terminaron la temporada con un récor de victories (21-20), a pesar del so récor negativu polo xeneral (34-48). === 2013 - presente: yera DeRozan y Lowry === Mientres el 2013 fora de temporada, nuevu xerente xeneral Masai Ujiri axusta Bargnani a los Knicks de Nueva York pa Marcus Camby, Steve Novak, Quentin Richardson, una futura primer ronda del draft, y dos seleiciones de segunda ronda nel futuru; Camby y Richardson nun s'esixen tantu pocu dempués de la operación. Los Raptors tamién añadió Tyler Hansbrough, D. J. Augustin, Dwight Buycks, y Austin Daye al traviés de l'axencia llibre. El 9 d'avientu de 2013, los Raptors camudaron a Rudy Gay, Quincy Acy, y Aaron Gray a los Kings de Sacramento pa John Salmons, Greivis Vásquez, Patrick Patterson, y Chuck Hayes, y cortaron al Augustin. Mientres la temporada 2013-14, los Raptors yeren 6-12 primero que'l comerciu Rudy Gay; dempués del intercambiu, dir nuna carrera de 10-3 ganando la so ventaya na división, y alzáronse percima de la marca de 500 per primer vegada en casi trés años. Los Raptors entraron nel Partíu de les Estrelles con un récor de 28-24, y DeRozan tamién foi escoyíu pa xugar nel Partíu de les Estrelles. El 28 de marzu de 2014, los Raptors aseguráronse un llugar nos playoffs per primer vegada dende 2008 dempués de vencer a los Celtics de Boston 105-103. El 11 d'abril de 2014 los Raptors perdieron ante los Knicks de Nueva York 108-100, pero como'l rival de división, los Brooklyn Nets cayeron ante los Atlanta Hawks esa mesma nueche, los Raptors convertir en campeones de la División del Atlánticu per primer vegada dende 2007. Terminóse la temporada regular con una marca de franquicia alta 48 victories, diendo 42-22 dempués del cambéu de Rudy Gay, el tercer meyor rexistru na Conferencia Este. Los Raptors enfrentar a los Brooklyn Nets na primer ronda de los playoffs per primer vegada dende 2007. Toronto casi avanzó a la siguiente ronda, pero Paul Pierce bloquió un potencial puntu de la victoria por Lowry nel Xuegu 7. Mientres la temporada 2014-15, los Raptors tuvieron el so meyor empiezu na historia de la franquicia, terminando primeros na conferencia Esti con un récor 24-8 a finales de 2014. El 27 de marzu de 2015, los Raptors lleváronse'l títulu de la división del Atlánticu con una victoria 94-83 sobre Los Angeles Lakers. Este foi'l segundu añu consecutivu que los Raptors lleváronse'l títulu de la División Atlánticu. El 11 d'abril de 2015, los Raptors vencieron a los Heat de Miami, siendo la primer victoria de Toronto sobre los Heat dende'l 19 de payares de 2008, poniendo fin a una diapositiva de diez partíos en casa con victoria de Miami. La victoria foi'l númberu 48 de la temporada y 22 na carretera de Toronto, tantu a la vinculación expedientes de la llicencia. Cuatro díes más tarde, los Toronto Raptors rompieron el so récor de franquicia cola so victoria 49 de la temporada. Dempués de la temporada 2014-15, Louis Williams ganó'l Meyor Sestu Home de la NBA, convirtiéndose nel primer Raptor en faelo. Los Raptors enfrentar a los Wizards de Washington na primer ronda de los playoffs de 2015, pero perdieron los cuatro primeros partíos de seriar ante los de Washington pa dar fin al so post-temporada d'esi añu. El 25 de xunu de 2015, los Raptors escoyeron a Delon Wright cola so seleición de primer ronda nel draft de 2015, xunto con Norman Powell na segunda ronda. El 29 de xunu, los Raptors anunciaron el so nuevu equipu de la NBA D-League, los Raptors con sede en Mississauga 905, qu'empezó a xugar na temporada 2015-2016. Los Raptors añadieron al bistechu DeMarre Carroll, Cory Joseph, Bismack Biyombo, y al medayista olímpicu Luis Scola na axencia llibre. Los Raptors abrieron un nuevu centru d'entrenamientu, el Centru BioSteel el 10 de febreru de 2016. El 14 de febreru de 2016 Toronto foi sede del All-Star Weekend per primer vegada na so historia. Con una victoria 105-97 en casa ante los Hawks d'Atlanta el 30 de marzu de 2016, los Raptors algamaron la so primer temporada con más de 50 victories. A otru día, los Raptors lleváronse'l títulu de la División Atlántica per tercer temporada consecutiva como resultáu de la derrota de los Boston Celtics contra los Trail Blazers de Portland. El rexistru 56-26 convertir nel cuartu meyor na xeneral de la lliga, el segundu llugar solamente a los Cavaliers de Cleveland na Conferencia del Este y el meyor na historia de la franquicia. Entrando nos playoffs de 2016 col segundu meyor récor del Este, los Raptors fueron emburriaos a siete juegos ante los Pacers d'Indiana, pero iguar pa ganar la so primer serie de playoffs en 15 años. Otra serie de siete juegos contra'l Heat de Miami llevar a cabu y nuevamente fueron los Raptors los que se llevaron la serie. Los Raptors, yeren unu de los cuatro equipos que nunca llegaron a les Finales de la Conferencia de la NBA na so historia, apaeció na tercer ronda per primer vegada nel so ventenu primer temporada, frente a los Cavaliers de Cleveland, na que finalmente perdieron la serie 4 -2. Los Cavaliers entós avanzaron a les finales de la NBA y convirtiéronse en campeones per primer vegada na so historia. == L'afición == [[Image:Raptor dancing.jpg|thumb|right|200px|La mascota de los Raptors anima al públicu mientres un partíu.]] Los Raptors esfrutaron d'un gran sofitu de los sos aficionaos al traviés de la so historia. Ente [[2000]] y [[2002]], Toronto lideró la lliga en venta d'entraes pa los sos partíos. Na [[temporada 2006-07 de la NBA|temporada regular de 2006-07]] promediaron 18.258 aficionaos per partíu, un 92,2 % de la capacidá del estadiu.<ref>[http://sports.espn.go.com/nba/attendance?year=2007 Asistencia a les canches de la NBA na temporada 2006-2007]</ref> Combinando esto cola popularidá de la franquicia, el valor de la mesma aumentó de 125 millones de [[USD|dólares]] en [[1998]] a 315 millones anguaño, acordies con l'estudiu de la revista [[Forbes]] de [[2007]].<ref>[http://www.forbes.com/lists/2006/32/biz_06nba_Toronto-Raptors_321933.html Valoración de los equipos de la NBA, según la revista Forbes]</ref> Los Raptors son l'únicu equipu de la NBA cola so propia canal de televisión, el ''Raptors [[NBA TV]]''. Sicasí, les audiencies de los sos partíos son menos siguíos en [[Canadá]] qu'otros acontecimientos deportivos emitíos por otres cadenes.<ref>[http://www.thestar.com/Sports/article/197712 Reportaxe en Thestar.com alrodiu de les baxes audiencies de los Raptors]</ref> En día de partíu, los aficionaos son davezu entreteníos pola mascota de los Raptors, el grupu de baillarines animadores y un grupu d'animación denomináu ''4 Korners Raptors Soundcrew'' mientres el previu del partíu, los tiempor muertos y los descansos. Davezu sortéense regalos ente los aficionaos que merquen la so entrada. == Trayeutoria == ''Nota: G: Partíos ganaos P:Partíos perdíos %:porcentaxe de victories'' {| {{tablaguapa}} |- ! Temporada ! G ! P ! % ! Play-offs ! Resultaos |- |colspan="6" align=center bgcolor="#ce0f41" | <span style="color:white">'''Toronto Raptors''' |- |1995-96 || 21 || 61 || .256 || &nbsp; || &nbsp; |- |1996-97 || 30 || 52 || .366 || &nbsp; || &nbsp; |- |1997-98 || 16 || 66 || .195 || &nbsp; || &nbsp; |- |1998-99 || 23 || 27 || .460 || &nbsp; || &nbsp; |- |1999-2000 || 45 || 37 || .549 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[New York Knicks|New York]] 3, Toronto 0 |- |2000-01 || 47 || 35 || .573 || Gana 1ᵉʳ Ronda<br /> Pierde Semifinales Conferencia || Toronto 3, [[New York Knicks|New York]] 2<br /> [[Philadelphia 76ers|Philadelphia]] 4, Toronto 3 |- |2001-02 || 42 || 40 || .512 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[Detroit Pistons|Detroit]] 4, Toronto 2 |- |2002-03 || 24 || 58 || .293 || &nbsp; || &nbsp; |- |2003-04 || 33 || 49 || .402 || &nbsp; || &nbsp; |- |2004-05 || 33 || 49 || .402 || &nbsp; || &nbsp; |- |2005-06 || 27 || 55 || .313 || &nbsp; || &nbsp; |- |2006-07 || 47 || 35 || .573 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[New Jersey Nets|New Jersey]] 4, Toronto 2 |- |2007-08 || 41 || 41 || .500 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[Orlando Magic|Orlando]] 4, Toronto 1 |- |2008-09 || 33 || 49 || .402 || &nbsp; || &nbsp; |- |2009-10 || 40 || 42 || .488 || &nbsp; || &nbsp; |- |2010-11 || 22 || 60 || .268 || &nbsp; || &nbsp; |- |2011-12 || 23 || 43 || .348 || &nbsp; || &nbsp; |- |2012-13 || 34 || 48 || .415 || &nbsp; || &nbsp; |- |2013-14 || 48 || 34 || .585 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[Brooklyn Nets|Brooklyn]] 4, Toronto 3 |- |2014-15 || 49 || 33 || .598 || Pierde 1ᵉʳ Ronda || [[Washington Wizards|Washington]] 4, Toronto 0 |- |2015-16 || 56 || 26 || .683 || Gana 1ᵉʳ Ronda<br /> Gana Semifinales Conferencia<br /> Pierde Final Conferencia ||Toronto 4, [[Indiana Pacers|Indiana]] 3,<br /> Toronto 4, [[Miami Heat|Miami]] 3,<br /> [[Cleveland Cavaliers|Cleveland]] 4, Toronto 2 |- |2016-17 || 51 || 31 || .622 || Gana 1ᵉʳ Ronda<br /> Pierde Semifinales Conferencia || Toronto 4, [[Milwaukee Bucks|Milwaukee]] 2<br /> [[Cleveland Cavaliers|Cleveland]] 4, Toronto 0 |- !Totales || 388 || 564 || .408 || &nbsp; || &nbsp; |- !Playoffs || 20 || 35 || .363 || &nbsp; || &nbsp; |} == Entrenadores == * [[1995]] - [[1996]]: [[Brendan Malone]] * [[1996]] - [[1998]]: [[Darrell Walker]] * [[1998]] - [[2000]]: [[Butch Carter]] * [[2000]] - [[2003]]: [[Lenny Wilkens]] * [[2003]] - [[2004]]: [[Kevin O'Neill]] * [[2004]] - [[2008]]: [[Sam Mitchell]] * [[2009]] - [[2011]]: [[Jay Triano]] * [[2011]] - presente: [[Dwane Casey]] == Xeneral Managers == * [[1995]] - [[Marzu]] [[1998]]: [[Isiah Thomas]] * [[Marzu]] [[1998]] - [[Abril]] [[2004]]: [[Glen Grunwald]] * [[Abril]] [[2004]] - [[Xunu]] [[2004]]: [[Jack McCloskey]] (interín) * [[Xunu]] [[2004]] - [[Xineru]] [[2006]]: [[Rob Babcock]] * [[Xineru]] [[2006]] - [[Febreru]] [[2006]]: [[Wayne Embry]] (interín) * [[Febreru]] [[2006]] - presente: [[Bryan Colangelo]] == Ver tamién == * [[:Categoría:Xugadores de baloncestu de los Toronto Raptors|Xugadores de Toronto Raptors]] == Referencies == {{llistaref|3}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Toronto Raptors|Toronto Raptors}} * [http://www.nba.com/raptors/ Web oficial de los Raptors] {{Tradubot|Toronto Raptors}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Toronto Raptors| ]] 0lh5y0nxwntcle54e1tz6b1yjmbu48r 0 112075 4527324 4503052 2026-09-11T16:01:02Z ~2026-49268-22 153380 4527324 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'equipu de fútbol americanu | nome = Seattle Seahawks | color = #002244 | color testu = silver | imaxe = Seattle seahawks wordmark 2012.png | imaxe_tamañu = | pie = | imagen2 = | imaxe_tamañu2 = 275px | pie2 = | fundacion = {{Fecha|4|6|1974|edá}}<ref name="founding">{{cita web|apellíu=Farnsworth|nome=Clare|títulu=ON THIS DATE: FIRST STEP TOWARD SECURING SEAHAWKS TAKEN|url=http://blog.seahawks.com/2013/06/04/on-this-date-seattle-awarded-nfl-franchise-2/|editorial=Seahawks.com|fechaaccesu=18 de marzu de 2014|fecha=4 de xunu de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140320070848/http://blog.seahawks.com/2013/06/04/on-this-date-seattle-awarded-nfl-franchise-2/|fechaarchivu=2014-03-20}}</ref> | see = [[Seattle (Washington)|Seattle]] | pais = {{bandera|USA}} [[Estaos Xuníos]] | propietariu = [[Paul Allen]] | presidente = Peter McLoughlin | mascota = Blitz (mascota)<br />Taima the Hawk ([[buteo augur]]) | nombrecolor1 = [[Azul|Azul marino]] | color1 = #002244 | nombrecolor2 = [[Verde]] | color2 = #69BE28 | nombrecolor3 = [[Gris]] | color3 = #A5ACAF | entrenador xefe = Pete Carroll | lliga = [[National Football League|NFL]] | conferencia = [[Conferencia Nacional (NFL)|Nacional]] | division = [[NFC Oeste|Oeste]] | camp nac = '''1''' | superbowls = '''1''' ([[Super Bowl XLVIII|2014]]) | camp conf = '''3''' NFC (2005, 2013 y 2014) | camp div = '''10''' AFC Oeste (1988 y 1999)<br /> NFC Oeste (2004, 2005, 2006, 2007, 2010, 2013, 2014 y 2016) | estadioant = [[Kingdome]] (1976–1993; 1994–1999) <br /> [[Husky Stadium]] (1994; 2000–2001) | estadiu = [[CenturyLink Field]] (2002–presente) | llamatu = The Hawks <br /> The Blue Wave (1984–1986) <br /> The Legion of Boom (2012–presente) | web = www.seahawks.com }} Los '''Seattle Seahawks''' (n'[[Idioma español|español]]: ''Ferres Marinos de Seattle'') son un equipu profesional de [[fútbol americanu]] d'Estaos Xuníos de la ciudá de [[Seattle (Washington)|Seattle]].<ref>http://eleconomista.com.mx/ferres-marinos-seattle</ref><ref>http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/nfl/noticias/2011/01/08/ferres-marinos-de-seattle-vs-santos-de-nueva-orleans</ref><ref>{{Cita web |url=http://televisadeportes.esmas.com/futbolamericano/178447/reggie-williams-sale-seattle |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131103114100/http://televisadeportes.esmas.com/futbolamericano/178447/reggie-williams-sale-seattle |fechaarchivu=2013-11-03 }}</ref><ref>http://www.informador.com.mx/3670/ferres-marinos-de-seattle</ref> Formen parte de la [[NFC Oeste]] de la [[National Football League]] (NFL). Xunto colos [[Tampa Bay Buccaneers]], xunir en 1976 a la NFL, dambos como equipos d'espansión. Los Seahawks son anguaño l'únicu equipu que xugó partíos oficiales tantu na [[Conferencia Nacional (NFL)|NFC]] como na [[Conferencia Americana (NFL)|AFC]]. Tocantes a los títulos, los Seahawks xugaron trés [[Super Bowl]], perdiendo ante los [[Pittsburgh Steelers]] na [[Super Bowl XL]] de 2006, perdiendo ante los [[New England Patriots]] nel [[Super Bowl XLIX]] de 2015 y ganando el so primer títulu de la [[NFL]] en venciendo a los [[Denver Broncos]] nel [[Super Bowl XLVIII]] de 2014.<ref>http://www.foxsportsla.com/noticias/140067-ferres-marinos-de-seattle-campeones-del-super-bowl-xlviii?country=ye</ref><ref>http://nfl.univision.com/superbowl/article/2014-11-03/el-camino-al-super-bowl-xlix-la-situacion-aldu-a-los-playoffs</ref> == Historia == Acordies con una de les partes alcordaes de la [[Fusión de la AFL-NFL|fusión de 1970 AFL-NFL]], la NFL empezó a entamar el ampliamiento de 26 a 28 equipos.<ref>{{cita web|url=http://www.nfl.com/history/chronology/1961-1970 | títulu=NFL History: 1961–1970 | fechaaccesu=8 de setiembre de 2013}}</ref> En xunu de 1972, Seattle Professional Football Inc., un grupu de Seattle, líderes empresariales y comuñales, anunció la so intención d'adquirir una franquicia de la NFL pa la ciudá de [[Seattle]].<ref>{{cita web|url=http://www.seattlepi.com/sports2day/273934_look15.html |títulu=Look Back |editorial=Seattlepi.com |fecha=14 de xunu de 2006 |fechaaccesu=10 d'agostu de 2013}}</ref> En xunu de 1974, la NFL dio a la ciudá una franquicia d'espansión. Esi mesmu avientu, el comisionado de la NFL, Pete Rozelle, anunció la firma oficial del contratu de franquicia por [[Nordstrom|Lloyd W. Nordstrom]], en representación de la familia Nordstrom como socios mayoritarios del consorciu.<ref>{{cita web|autor=Seattle Post-Intelligencer |url=http://www.seattlepi.com/sports2day/256367_look20.html |títulu=Look Back |editorial=Seattlepi.com |fecha=19 de xineru de 2006 |fechaaccesu=10 d'agostu de 2013}}</ref> En marzu de 1975, John Thompson, ex Direutor Executivu del Conseyu d'Alministración de la NFL y ex executivu de [[Washington Huskies]], foi contratáu como xerente xeneral del nuevu equipu. L'equipu orixinalmente diba ser llamáu Seattle Kings, pero'l nome ''Seattle Seahawks'' ("Seahawk" ye otru nome que se-y da al [[pandion haliaetus|águila pescadora]]) foi escoyíu'l 17 de xunu de 1975, nun concursu de nomes públicu qu'atraxo a más de 20.000 persones y más de 1.700 nomes distintos. === Super Bowl (2014) === Na temporada [[Temporada 2013 de la NFL|2013]], los Seahawks siguieron cola so racha de la campaña anterior, terminando empataos colos [[Denver Broncos]] col meyor rexistru de la temporada regular (13-3). La so campaña de 2013 incluyó grandes victories sobre los [[Carolina Panthers]], los [[New Orleans Saints]] y los [[San Francisco 49ers]]. Seis xugadores de los Seahawks fueron nomaos al [[Pro Bowl]]: [[Russell Wilson]], Max Unger, [[Marshawn Lynch]], [[Richard Sherman (fútbol americanu)|Richard Sherman]], Earl Thomas y [[Kam Chancellor]]. Sicasí, nengunu d'ellos foi capaz de xugar nel Pro Bowl, por cuenta de que los Seahawks ganaron a los New Orleans Saints, 23-15, y a los San Francisco 49ers, 23-17, nos playoffs p'avanzar hasta la [[Super Bowl XLVIII]] contra los [[Denver Broncos]]. El 2 de febreru de 2014, los Seahawks ganaron el so primer campeonatu de [[Super Bowl]], ganando a Denver 43-8.<ref>{{cita web |títulu=Seahawks vs. Broncos |url=http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/gameflash/2014/02/02/5853/ |obra=Sports Illustrated |fecha=2 de febreru de 2014 |fechaaccesu=2 de febreru de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140219081210/http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/gameflash/2014/02/02/5853/ |fechaarchivu=19 de febreru de 2014 }}</ref> El rendimientu de la defensa de los Seahawks en 2013 foi aclamáu como unu de los meyores de la era de la Super Bowl.<ref>{{cita web|apellíu1=Pompei|nome1=Dan|títulu=THE BEST DEFENSES IN NFL HISTORY|url=http://www.sportsonearth.com/article/68778308/nfl-ranking-best-defenses-in-history-seattle-seahawks-chicago-bears|fechaaccesu=29 de setiembre de 2014|fecha=March 6, 2014 hguow3hgfiwerhigerhi}}</ref> == Rivalidad == === San Francisco 49ers === Los Seahawks y los [[San Francisco 49ers]] empezaron a desenvolver una fuerte rivalidá, empezando pola contratación del entrenador [[Jim Harbaugh]] pa la temporada 2011. Harbaugh fuera entrenador rival del actual entrenador de los Seahawks, Pete Carroll, mientres la universidá [[Universidá Stanford|Stanford]] y [[Universidá del Sur de California|California del Sur]], respeutivamente. Los 49ers ganaron el primer alcuentru ente los entrenadores a nivel de [[NFL]], y más tarde, ganar un partíu bien cerráu nel [[CenturyLink Field]] pa esaniciar a los Seahawks de los playoffs. Nel campeonatu de la NFC de 2013, los Seahawks vencieron a los 49ers 23-17,<ref>http://bleacherreport.com/articles/1929380-49ers-vs-seahawks-score-grades-and-more-from-nfc-championship-game-2014</ref> gracies a la intercepción de Malcolm Smith, que foi esviada por [[Richard Sherman (fútbol americanu)|Richard Sherman]]. Esto aseguró que los Seahawks taríen nel [[Super Bowl XLVIII]]. === St. Louis/Los Angeles Rams === Los Seahawks tamién tienen una rivalidá divisional colos [[St. Louis Rams]]. En 1997, [[Los Angeles Rams]] treslladar dende [[Los Angeles]] a [[Saint Louis (Missouri)|Saint Louis]]. Dende la so llegada a Saint Louis, Seattle lideró la tabla con un rexistru de 20-11.<ref>http://www.footballdb.com/teams/nfl/st-louis-rams/teamvsteam?opp=28</ref> En 2016, los Rams volvieron camudase a [[Los Angeles]].<ref>{{cita web|títulu=Rams to Return to Los Angeles|url=http://www.stlouisrams.com/news-and-events/article-1/Rams-to-Return-to-Los-Angeles/802b4y16-671y-4864-97b6-943115cdc4cf|editorial=St. Louis Rams|fecha=12 de xineru de 2016|fechaaccesu=13 de xineru de 2016}}</ref> === Denver Broncos === Antes de la realiniación de 2002, los Seahawks y los Tarascos fueron rivales divisionales dende 1980. Los [[Denver Broncos]] yeren un rival importante pa los Seahawks. Con [[John Elway]], los Tarascos fueron unu de los meyores equipos de la NFL, con un récor de 200-124-1.<ref>[http://www.pro-football-reference.com/boxscores/game_query.cgi?tm1=dean&tm2=all&yr=all Boxscore Finder: Denver Broncos]</ref> El 2 de febreru de 2014, Seattle enfrentar a Denver na [[Super Bowl XLVIII]], onde dambos equipos llegaben cola meyor defensa (Seahawks) y el meyor ataque (Tarascos) de tola lliga. Nesta ocasión, la defensa imponer al ataque y los Seahawks vencieron a los Tarascos 43-8.<ref>[http://www.pro-football-reference.com/boxscores/game_query.cgi?tm1=sía&tm2=dean&yr=all Boxscore finder: Seattle Seahawks vs. Denver Broncos]</ref> ===New England Patriots=== Otra de les grandes rivalidaes surdíes nos últimos años foi contra los Patriots. Dempués de la [[Super Bowl XLIX]], qu'acabó cola victoria de los Patriots con una intercepción nel últimu minutu, la rivalidá creció y cuando se volvieron a atópase na temporada regular de 2016, Seattle consiguió vencer a los Patriots nel [[Gillette Stadium]] por 31-24. == El xugador númberu "12" == El xugador númberu 12 fai referencia al sofitu de los fans y aficionaos de los Seahawks. La camiseta col númberu 12 ye bien popular ente los partidarios de la franquicia.<ref>{{cita web|títulu=Johnny Manziel takes a shot at Seattle's '12th Man'|url=http://www.freep.com/usatoday/article/4659201|editorial=Associated Press|fechaaccesu=20 de xineru de 2014|fecha=21 de febreru de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140225214414/http://www.freep.com/usatoday/article/4659201|fechaarchivu=2014-02-25}}</ref><ref>{{cita web|apellíu=Williams|nome=Kale|títulu=A squawking Seahawks bar in 49ers territory|url=http://www.sfgate.com/49ers/article/A-squawking-Seahawks-bar-in-49ers-territory-5154006.php|editorial=SF Gate|fechaaccesu=21 de febreru de 2014|fecha=18 de xineru de 2014}}</ref><ref>{{cita web|apellíu=Seymour|nome=Rachel Anne|títulu=Poulsbo planning a companion for iconic Viking statue|url=http://www.kitsapsun.com/news/2014/jan/11/poulsbo-planning-a-companion-for-iconic-viking/#axzz2tzSVbRe9|editorial=Kitsap Sun|fechaaccesu=21 de febreru de 2014|fecha=11 de xineru de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140304010245/http://www.kitsapsun.com/news/2014/jan/11/poulsbo-planning-a-companion-for-iconic-viking/#axzz2tzSVbRe9|fechaarchivu=2014-03-04}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.kirotv.com/gallery/news/slideshow-the-12th-man-takes-over-seattle/gc4Y/#1310428 |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140227013242/http://www.kirotv.com/gallery/news/slideshow-the-12th-man-takes-over-seattle/gc4Y/#1310428 |fechaarchivu=2014-02-27 }}</ref> El primer estadiu del equipu, el [[Kingdome]], foi unu de los ambientes más ruidosos y más perturbadores de la [[NFL]]. Los equipos rivales teníen que prauticar cola música [[rock]] a tou volume pa preparar por cuenta de los altos niveles de decibelios xeneraos nos partíos celebraos nel Kingdome. Los fanáticos de los Seahawks llograron dos veces el [[Llibru Guinness de los récores|Guinness World Record]] por llograr el mayor ruíu nun eventu deportivu. El primeru foi llográu'l 15 de setiembre de 2013, onde se rexistraron 136,6 dB mientres un partíu contra los [[San Francisco 49ers]] y de nuevu'l 2 d'avientu de 2013, mientres un partíu contra los [[New Orleans Saints]], superando la marca anterior con 137,6 dB. Sicasí, el récor foi batíu'l 29 de setiembre de 2014, onde los fans de los [[Kansas City Chiefs]] algamaron los 142,2 dB nel [[Arrowhead Stadium]].<ref>{{cita web|títulu=Kansas City Chiefs break Seahawks' loudest stadium record|url=http://www.si.com/nfl/2014/09/29/chiefs-break-seahawks-noise-record|website=SI.com|editorial=Sports Illustrated|fechaaccesu=1 d'ochobre de 2014|fecha=29 de setiembre de 2014}}</ref> Antes de cada [[kickoff]] como locales, los Seahawks saluden a los sos fans por izar una bandera xigante col númberu 12 nel estremu sur del estadiu. Actuales y ex xugadores, entrenadores, celebridaes locales, aficionaos, atletes destacaos del área de Seattle según l'actual dueñu [[Paul Allen]], llevantaron la bandera. El 15 d'avientu de 1984, los Seahawks retiraron la camiseta col númberu 12 como un homenaxe a los sos fans.<ref>{{Cita web |url=http://www.seahawks.com/12th-Man/spirit-of-12/index.html |títulu=Spirit of 12<!-- Bot generated title --> |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150315024625/http://www.seahawks.com/12th-Man/spirit-of-12/index.html |fechaarchivu=2015-03-15 }}</ref> Antes de la so victoria na [[Super Bowl XLVIII|Super Bowl]], los Seahawks percorrieron tol estadiu con una bandera xigante col númberu 12. == Xugadores == === Plantel actual === {| class="toccolours" style="font-size: 95%;" |- ! colspan="10" style="background:#002244; color:silver; border:2px solid #69BE28; text-align:center;" | '''Plantel de Seattle Seahawks''' |- | style="font-size: 95%;" valign="top" | '''[[Quarterback]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">3</span> [[Russell Wilson]] {{capitán}} * <span style="font-family: Courier New;">6</span> [[Austin Davis]] '''[[Running back]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">32</span> Chris Carson * <span style="font-family: Courier New;">27</span> [[Eddie Lacy]] * <span style="font-family: Courier New;">38</span> Tre Madden * <span style="font-family: Courier New;">37</span> J. D. McKissic * <span style="font-family: Courier New;">22</span> C. J. Prosise * <span style="font-family: Courier New;">34</span> Thomas Rawls '''[[Wide receiver]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">89</span> [[Doug Baldwin]] * <span style="font-family: Courier New;">84</span> Amara Darboh * <span style="font-family: Courier New;">16</span> Tyler Lockett * <span style="font-family: Courier New;">19</span> Tanner McEvoy * <span style="font-family: Courier New;">10</span> Paul Richardson '''[[Tight end]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">88</span> [[Jimmy Graham]] * <span style="font-family: Courier New;">81</span> Nick Vannett * <span style="font-family: Courier New;">82</span> Luke Willson '' | style="width: 25px;" | | style="font-size: 95%;" valign="top" |'''[[Posiciones de fútbol americanu#Equipu ofensivu|Llinia ofensiva]]''' * <span style="font-family: Courier New;">75</span> Oday Aboushi * <span style="font-family: Courier New;">79</span> Isaiah Battle * <span style="font-family: Courier New;">68</span> Justin Britt * <span style="font-family: Courier New;">63</span> Mark Glowinski * <span style="font-family: Courier New;">76</span> Germain Ifedi * <span style="font-family: Courier New;">78</span> Luke Joeckel * <span style="font-family: Courier New;">70</span> Rees Odhiambo * <span style="font-family: Courier New;">77</span> Ethan Pocic * <span style="font-family: Courier New;">64</span> Jordan Roos * <span style="font-family: Courier New;">73</span> Matt Tobin '''[[Posiciones de fútbol americanu#Equipu defensivu|Llinia defensiva]]''' * <span style="font-family: Courier New;">56</span> [[Cliff Avril]] * <span style="font-family: Courier New;">47</span> David Bass * <span style="font-family: Courier New;">72</span> Michael Bennett * <span style="font-family: Courier New;">55</span> Frank Clark * <span style="font-family: Courier New;">92</span> Frank Clark * <span style="font-family: Courier New;">90</span> Jarran Reed * <span style="font-family: Courier New;">91</span> Sheldon Richardson * <span style="font-family: Courier New;">97</span> Marcus Smith | style="width: 25px;" | | style="font-size: 95%;" valign="top" | '''[[Linebacker]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">58</span> D. J. Alexander * <span style="font-family: Courier New;">52</span> Terence Garvin * <span style="font-family: Courier New;">41</span> Dewey McDonald * <span style="font-family: Courier New;">54</span> [[Bobby Wagner]] {{capitán}} * <span style="font-family: Courier New;">57</span> Michael Wilhoite * <span style="font-family: Courier New;">50</span> K. J. Wright '''[[Defensive back]]s''' * <span style="font-family: Courier New;">31</span> [[Kam Chancellor]] {{capitán}} * <span style="font-family: Courier New;">28</span> Justin Coleman * <span style="font-family: Courier New;">26</span> Shaquill Griffin * <span style="font-family: Courier New;">42</span> Delano Hill * <span style="font-family: Courier New;">20</span> Jeremy Lane * <span style="font-family: Courier New;">30</span> Bradley McDougald * <span style="font-family: Courier New;">25</span> [[Richard Sherman (fútbol americanu)|Richard Sherman]] * <span style="font-family: Courier New;">29</span> Earl Thomas * <span style="font-family: Courier New;">33</span> Tedric Thompson * <span style="font-family: Courier New;">23</span> Neiko Thorpe '''[[Posiciones de fútbol americanu#Equipos Especiales|Equipos especiales]]''' * <span style="font-family: Courier New;">69</span> Tyler Ott * <span style="font-family: Courier New;">9</span> Jon Ryan {{capitán}} * <span style="font-family: Courier New;">7</span> Blair Walsh | style="width: 12px;" | | style="width: 0.5px; background-color:#002244" | | style="width: 12px;" | | style="font-size: 95%;vertical-align:top;" | '''Llista de reserves mancaos''' * <span style="font-family: Courier New;">43</span> Marcus Cromartie [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">21</span> DeAndre Elliott [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">74</span> George Fant [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">48</span> Christian French [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">95</span> Dion Jordan [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">94</span> Malik McDowell [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">65</span> Justin Senior [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] * <span style="font-family: Courier New;">35</span> DeShawn Shead [[Ficheru:Injury icon 2.svg|13px|Mancáu]] '''Escuadra de práutiques''' * <span style="font-family: Courier New;">2</span> Trevone Boykin * <span style="font-family: Courier New;">49</span> Austin Calitro * <span style="font-family: Courier New;">39</span> Mike Davis * <span style="font-family: Courier New;">53</span> Joey Hunt * <span style="font-family: Courier New;">66</span> Jarrón Jones * <span style="font-family: Courier New;">11</span> Kenny Lawler * <span style="font-family: Courier New;">83</span> David Moore * <span style="font-family: Courier New;">98</span> Garrison Smith * <span style="font-family: Courier New;">46</span> Tyrone Swoopes * <span style="font-family: Courier New;">40</span> Mike Tyson <small> <span class="plainlinks">[http://www.seahawks.com/team/roster.html Xugadores]</span> actualizaos el 11 de setiembre de 2017 </small> |- |}<noinclude> === Númberos retiraos === [[Ficheru:Seattle Seahawks Retired Numbers.jpg|thumb|Númberos retiraos de los Seahawks nel [[CenturyLink Field]].]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" | colspan="5" style= "background: #002244; color: silver" | '''Númberos retiraos de Seattle Seahawks''' |- ! width=40px style="background: #69BE28; color: #002244" | Núm. ! width=150px style="background: #69BE28; color: #002244" |Xugador ! width=40px style="background: #69BE28; color: #002244" |Posic. ! width=120px style="background: #69BE28; color: #002244" |Temp. |- | '''12''' || Fans (xugador Non.12) || Fan || 1976–presente<ref>{{cita web |url=http://www.seahawks.com/gameday/12th-man/history.html |títulu="History of the 12th. Man", Seahawks website |publisher=Seahawks.com |date= |fechaaccesu=10 d'agostu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130528225148/http://www.seahawks.com/gameday/12th-man/history.html |fechaarchivu=2013-05-28 }}</ref> |- | '''71''' || [[Walter Jones (fútbol americanu)|Walter Jones]] || [[Tackle|OT]] || 1997–09 |- | '''80''' || Steve Largent¹ || [[Wide receiver|WR]] || 1976–89 |- | '''96''' || [[Cortez Kennedy]] || [[Tackle|DT]] || 1990–00 |- |} ;'''Notes''' * <sup>1</sup> ''[[Jerry Rice]] usó'l númberu 80 pa la so temporada de 2004 colos Seahawks. Acordies con Rice, l'equipu ufiertó-y el númberu col permisu de Largent.<ref>[http://seattletimes.com/html/sports/2002076120_rice29.html "Hawks offered Non. 80, Rice says", Seattle Times], October 29, 2004</ref> === Salón de la Fama === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- | colspan="5" style= "background: #002244; color: silver" | '''Salón de la Fama de Seattle Seahawks''' |- !width= 30px style="background: #69BE28; color: #002244" | Núm. !width=130px style="background: #69BE28; color: #002244" | Nome !width=130px style="background: #69BE28; color: #002244" | Posición !width=50px style="background: #69BE28; color: #002244" | Temporada(s) !width= 50px style="background: #69BE28; color: #002244" | Inducción |- |34 || Franco Harris || Fullback || 1984 || 1990 |- |80 || Steve Largent || Wide receiver || 1976–89 || 1995 |- |81 || Carl Eller || Defensive end || 1979 || 2004 |- |1 || Warren Moon || Quarterback || 1997–98 || 2006 |- |93 || John Randle || Tackle defensivu || 2001–03 || 2010 |- |80 || [[Jerry Rice]] || Wide receiver || 2004 || 2010 |- |96 || [[Cortez Kennedy]] || Tackle defensivu || 1990–00 || 2012 |- |71 || Walter Jones || Tackle ofensivu || 1997–09 || 2014 |- |45 || Kenny Easley || Strong safety || 1981–87 || 2017 |} == Staff téunicu == === Staff actual === {| class="toccolours" style="text-align: left;" |- ! colspan="7" style="background:#002244; color:silver; border:2px solid #69BE28; text-align:center;" | '''Staff téunicu de Seattle Seahawks''' |- |colspan=7 align="right" | |- |valign="top"| | style="font-size: 95%;" valign="top" | '''Xunta directiva''' * Propietariu – [[Paul Allen]] * Presidente – Peter McLoughlin * Vicepresidente – John Schneider * Vicepresidente d'alministración de fútbol – Matt Thomas * Direutor d'esploración del colexu – Matt Berry * Direutor de personal pro – Dan Morgan '''Direutores téunicos en xefe''' * Entrenador principal – Pete Carroll '''Téunicos ofensivos''' * Coordinador ofensivu – Darrell Bevell * Quarterbacks – Carl Smith * Running backs – Chad Morton * Wide receivers – Dave Canales * Tight ends – Pat McPherson * Llinia ofensiva – Tom Cable * Asistente ofensivu – Lemuel Jeanpierre |width="35"|&nbsp; |valign="top"| | style="font-size: 95%;" valign="top" | '''Téunicos defensivos''' * Coordinador defensivu – Kris Richard * Llinia defensiva – Dwaine Board * Llinia defensiva – Clint Hurtt * Linebackers – Micheal Barrow * Asistente de linebackers – John Glenn * Defensive backs – Andre Curtis * Asistente de defensive backs – Ricky Manning, Jr. * Asistente defensivu – John Glenn '''Téunicos d'equipos especiales''' * Coordinador d'equipos especiales – Brian Schneider * Asistente del coordinador d'equipos especiales – Heath Farwell '''Fuercia y acondicionamientu''' * Fuercia y acondicionamientu – Chris Carlisle * Asistente fuercia y acondicionamientu – Mondray Gee * Asistente fuercia y acondicionamientu – Jamie Yancher |}<noinclude> == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://www.seahawks.com Web oficial de los Seattle Seahawks] (inglés) * {{Twitter|Seahawks}} * {{Facebook|Seahawks}} {{Tradubot|Seattle Seahawks}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Equipos de la NFL]] [[Categoría:Deporte en Seattle]] [[Categoría:Clubes y equipos deportivos del estáu de Washington]] oozqbieu4y5ojee389bkj955wqq96r8 0 112265 4527377 4521429 2026-09-11T23:29:52Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 0 referencia(es) y marcando 7 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527377 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Unió Esportiva Lleida}} {{Correxir}} {{equipu |pattern_la1=_navyborder|pattern_b1=_collarnavy|pattern_ra1=_navyborder|leftarm1=0055FF|body1=0055FF|rightarm1=0055FF|shorts1=FFFFFF|socks1=0055FF |pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|leftarm2=A0A0A0|body2=A0A0A0|rightarm2=A0A0A0|shorts2=000000|socks2=000000 }} La '''Unió Esportiva Lleida'''<ref name="boelleida">[http://www.boe.es/boe/dias/2010/11/15/pdfs/BOE-B-2010-38762.pdf Notificación del concursu d'acreedores] Boletín Oficial del Estáu</ref> foi un [[club de fútbol]] [[España|español]] asitiáu en [[Lleida]], [[Cataluña]]. Xugó nel [[Lligues de fútbol d'España|sistema español de lligues de fútbol]] y mientres el tiempu qu'esistió foi l'equipu más representativu de la [[provincia de Lleida]]. L'equipu foi fundáu en [[1939]] como ''[[Lleida Balompié]]'', a partir de la unión de dellos clubes de la ciudá. Sicasí, nun adquirió la so estructura tradicional hasta marzu de [[1947]], cuando se xunió a otru club ilerdense, ''Club Deportivo Lleidatanu'', pa formar la entidá actual. Mientres el [[franquismu]] llamóse ''Unión Deportiva Lleida'', y en [[1978]] camudó al actual ''Unió Esportiva Lleida''. En tola so historia, el club xugó dos veces na [[Primer División española]] y nunca pudo caltenese: el so debú foi na [[Primer División d'España 1950/51|temporada 1950/51]], na que terminaron colistas, y volvieron nel [[Primer División d'España 1993/94|añu 1993/94]], quedando en penúltima posición. Nos últimos años, la entidá tuvo graves problemes económicos, que la llevaron a declarar [[concursu d'acreedores]] en xunetu de [[2010]].<ref name="boelleida"/> La delda de la UE Lleida xubía a 28 millones d'euros y nun esistíen posibilidaes de rebaxala,<ref name="lleida">{{Cita web |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20110503/54149058597/la-ue-lleida-a-un pasu-de-la-desaparicion-tres-72-anos-de-historia.html |títulu=La UE Lleida, a un pasu de la desapaición tres 72 años d'historia |fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |fecha=3 de mayu de 2011 |editor=[[La Vanguardia]] }}</ref> polo que se decretó la so desapaición y la venta de la so plaza en [[Segunda División B|Segunda B]].<ref name="lleida"/> El so sustitutu ye'l [[Club Lleida Esportiu]].<ref name="esportiu">{{Cita web |url=http://www.lavozdegalicia.es/deportes/2011/07/22/00031311331314873848594.htm |títulu=Los nuevos propietarios del Lleida yá tienen les llaves del club |fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |fecha=22 de xunetu de 2011 |editor=[[La Voz de Galicia]]}}</ref> == Historia == === Creación del equipu (1939 a 1947) === La entidá crear na primavera de [[1939]], pocos meses dempués de que rematara la [[Guerra Civil española]]. Delles sociedaes deportives lleidatanes como'l ''Lleida Sport Club'', el ''Associació Esportiva Lleida Calaveres'' y la ''Asociación d'Ex Alumnos [[Congregación de los Hermanos Maristes|Maristes]] (AEM)'', xunir pa crear un club representativu de la ciudá de [[Lleida]]. Dicha unión foi forzada poles autoridaes. El presidente del ''AEM'' apurrió l'estadiu pal club, l'actual [[Camp d'Esports]] que se construyó en [[1919]] y sigue abiertu. El primer presidente del ''Lleida Balompié'' foi Sebastià Tàpies, ente que'l primer entrenador foi José Pérez. Con una equipación de camisa celeste y pantalón blancu, el club apostó'l so primer alcuentru'l [[5 de payares]] de [[1939]] frente a un club de la provincia, el [[Borjas Blanques|Les Borges Blanques]]. Partiendo de categoríes rexonales, el club xubió pasos hasta que xubió a [[Tercer División española]] na temporada 1943/44. El ''Lleida Balompié'' nun yera l'únicu club qu'entós esistía nesa ciudá; tamién taba'l ''Club Deportivo Lleidatanu'', fundáu en [[1941]] y venceyáu al [[Exércitu español]]. Anque'l ''Lleida Balompié'' aseguró la so permanencia en Tercera, les sos resultancies deportives taben per debaxo de les mires. Por ello, les autoridaes impulsaron la fusión ente esi equipu y el ''Lleidatanu'', y el [[9 de marzu]] de [[1947]] constituyóse oficialmente la ''Unión Deportiva Lleida''. Pa facilitar les coses, el Camp d'Esports foi remocicáu y el club goció d'un mayor presupuestu. La nueva entidá caltuvo'l color celeste na equipación. Adulces, el nuevu equipu ameyoró la so clasificación, y na temporada 1948/49 quedaron campeones de Tercera, polo que xubieron a [[Segunda División española]] al añu siguiente. === Ascensos y debú en Primer División (1947 a 1951) === L'equipu debutó en Segunda na [[Segunda División d'España 1949/50|temporada 1949/50]], cuando esta categoría taba estremada en dos grupos. Anque l'oxetivu yera la permanencia, sorprendió al terminar en segundu puestu del grupu norte, y clasificóse pa la liguilla d'ascensu a la máxima categoría. Con dos places pa cuatro equipos —[[Racing de Santander]], [[Real Murcia]] y [[Club Deportivo Alcoyano|Alcoyano]]—, el conxuntu lleidatanu terminó segundu y xubió a Primer División, so la presidencia de Eduard Estadella. El so ascensu decidir nel postreru partíu de la liguilla, con victoria de los catalanes sobre'l Murcia por 4:1.<ref name="ascensu50">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1950/06/07/pagina-4/666423/pdf.html |títulu=Lleida 4-Murcia 1 |fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |fecha=26 de xunu de 1950 |editor=[[Mundo Deportivo]] }}</ref> La UE Lleida foi, dempués del [[Real Valladolid]], el segundu equipu que consiguió xubir a Primer nel so debú na división de plata.<ref name="ascensu50"/> Sicasí, esa trayeutoria ascendente nun se correspondió con una bona campaña na máxima categoría. Na [[Primer División d'España 1950/51|temporada 1950/51]], el club terminó n'última posición y baxó, con múltiples goliaes como llocal y visitante. Los lleidatanos nun ganaron nengún partíu fora del so estadiu, y terminaron el cursu con 134 goles encaxaos, récor negativu en tola historia de la competición. El so meyor xugador foi [[Ignacio Bidegain]], delanteru vascu que llogró ocho goles en 17 partíos. === Estancamientu y crisis deportiva (1951 a 1987) === Cuando tornó a Segunda División, el club marcóse como oxetivu l'ascensu a la máxima categoría. Nesi tiempu, desenvolvióse un alcuerdu de collaboración col [[Futbol Club Barcelona]], pol que los culés cedíen-yos xugadores y teníen opción preferencial sobre los sos meyores xugadores. Sicasí, lo más cerca que tuvo foi na temporada 1953/54 con una tercer posición. Tres seis temporaes na segunda categoría, el club lleidatanu baxó a Tercera na temporada 1956/57. Mientres los [[años 1960]] l'oxetivu foi l'ascensu a Segunda División, que nun consiguió hasta la temporada 1964/65. Nesi sentíu foi esencial la llegada a la presidencia de Ramón Vilaltella. Na fase d'ascensu, los catalanes ganaron al [[Deportivo Alavés]] y al [[Andorra Club de Fútbol|Calvo Sotelo d'Andorra]]. Anque l'equipu lleidatanu esperaba tener un rendimientu similar al que tuvo nos [[años 1950]], los resultaos nun acompañaron y la entidá tuvo munchos problemes pa caltenese. Finalmente, nel añu 1967/68 el club baxó a Tercera, lo que provocó un descensu nel númberu de socios y una cayida na asistencia al campu. La probe respuesta de los aficionaos motivó de la mesma la dimisión del presidente Vilaltella, y el club tuvo problemes financieros que-y obligaron a desfacer de los sos meyores xugadores. Ensin profesionales que pudieren garantizar la so permanencia, el club baxó a Territorial Preferente nel añu 1969/70. Nesa categoría permaneció solo un añu, pos remató la temporada como campeón. Al so regresu en división de bronce, los lleidatanos tuvieron problemes pa lluchar pola permanencia, y l'oxetivu de la Segunda División taba cada vez más lloñe. Cola llegada de la democracia, el club tuvo dellos cambeos. Modificóse'l nome oficial por ''Unió Esportiva Lleida'', que se caltuvo hasta la so desapaición. Tamién se camuda'l color de la equipación del celeste al azul, y pasóse al azul escuro dende [[1985]]. No deportivo, el club pudo xubir a l'acabante crear [[Segunda División B]] na temporada 1977/78, gracies a terminar ente los diez primeros del so grupu en Tercera. La UE Lleida consiguió estabilidá, pero l'asistencia al campu siguió siendo baxa porque los resultaos nun acompañaron. === Regresu a Segunda División y ascensu (1987 a 1993) === [[Ficheru:Amavisca.JPG|200px|thumb|[[José Emilio Amavisca]] xugó na UE Lleida na temporada 1991/92.]] Ventidós años dempués, la UE Lleida xubió a Segunda División na temporada 1986/87. A les órdenes de Jordi Gonzalvo, los catalanes cuayaron una bona temporada y llograron l'ascensu a falta d'una xornada, frente al [[Unión Deportiva Almería|Almería CF]].<ref name="ascensu87">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1987/06/08/pagina-24/1153641/pdf.html |títulu=2-0. La U.E. Lleida yá ye de segunda |fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |fecha=8 de xunu de 1987 |editor=[[Mundo Deportivo]] }}</ref> En [[1987]], el Conceyu empezó a entamar el [[Troféu Ciudad de Lleida]] (oficialmente conocíu como ''Trofeu Ciutat de Lleida''). Nel so regresu na temporada 1987/88, el club cuaya un bon añu que-y dexa rematar en sesta posición. Sicasí, un añu dempués la situación camudó por completu, y foise a les últimes posiciones. El téunicu Koldo Aguirre foi cesáu, y producióse la llegada como téunicu de [[José Manuel Esnal|José Manuel Esnal "Mané"]], quien nun puede faer nada pa evitar el descensu. Pese al descensu Mané siguió al frente, y formó un bloque sólidu que devolvió a la UE Lleida a Segunda División, coincidiendo coles [[bodes d'oru]] de la entidá, como campeón de grupu na campaña 1989/90. Destacaron nesi tiempu xugadores como [[Mariano Azcona]], quien foi máximu goliador de la categoría con 26 tantos. En [[1992]], añu en que la UE Lleida convertir nuna [[sociedá anónima deportiva]], ameyoráronse los resultaos y l'oxetivu del ascensu taba más claru. Mané siguió liderando'l proyeutu, pal que cuntó con futbolistes como [[James Cantero]] o [[José Emilio Amavisca]]. Tres dos temporaes nes que se quedó na parte alta de la tabla, los ilerdenses xubieron a Primer División el [[5 de xunu]] de [[1993]], con una victoria por 3:0 frente al [[Club Deportivo Badajoz (1905-2012)|CD Badajoz]].<ref name="aprimera93">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/06/06/pagina-24/1265809/pdf.html |títulu=A primer, pela puerta grande |fechaaccesu=27 de xunetu de 2011 |fecha=6 de xunu de 1993 |editor=[[Mundo Deportivo]] }}</ref> El porteru croata [[Mauro Ravnić]] ganó'l [[Troféu Zamora]] de la categoría. === Nueva etapa en Primer División (1993 a 1994) === La UE Lleida encaró la temporada 1993/94 en Primer División con una renovación de la plantía. La metá de la plantía que xubió foi trespasada, y nel so llugar llegaron xugadores cedíos, refugues con esperiencia na máxima categoría, y estrelles internacionales como [[Nikola Milinković]] o'l delanteru [[Søren Andersen]], procedente del [[Aarhus GF]].<ref name="realidá">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/09/03/pagina-36/1468046/pdf.html |títulu=Un suañu convertíu en realidá |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=3 de setiembre de 1993 |editor=[[Mundo Deportivo]] }}</ref><ref name="realidá2">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/09/03/pagina-37/1283460/pdf.html |títulu=Plantilla de la UE Lleida |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=3 de setiembre de 1993 |editor=[[Mundo Deportivo]]}}</ref> El presupuestu tamién s'amplió, y el [[Camp d'Esports]] foi remocicáu por completu. Les sos obres nun concluyeron hasta finales de temporada, lo que frenó la llegada de nuevos socios.<ref name="realidá"/> Pese al esfuerciu por llograr la permanencia, la UE Lleida cuayó una mala primer vuelta, que lu llevó a los puestos de descensu. Nun ganó'l so primer partíu en casa hasta'l [[12 d'avientu]], por 1:0 al [[Real Valladolid]].<ref name="horalleida">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/12/13/pagina-13/1285498/pdf.html |títulu=Llegó la hora del Lleida |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=13 d'avientu de 1993 |editor=[[Mundo Deportivo]]}}</ref> El rendimientu de los fichaxes nun foi l'esperáu y mediada la temporada, el club tuvo que contratar otru delanteru, l'uruguayu [[Gustavo Matosas]]. Sicasí, la situación nun pudo correxise a tiempu y el club catalán terminó en penúltimu llugar, a tres puntos de la permanencia. Magar la mala temporada, la UE Lleida dio dos sorpreses al vencer a los principales equipos de la lliga española. Los lleidatanos ganaron el [[21 de payares]] de [[1993]] al [[FC Barcelona]] nel [[Camp Nou]] por 0:1, con un gol de [[Jaime Quesada]] a cinco minutos del final.<ref name="lleidabarça">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/11/21/pagina-2/1283355/pdf.html |títulu=La campanada d'esta lliga |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=21 de payares de 1993 |editor=[[Mundo Deportivo]]}}</ref> Y el [[6 de marzu]] de [[1994]], la UE Lleida ganó al [[Real Madrid]] por 2:1, con goles de [[Sergi Parés Llagostera|Sergi Parés]] y Andersen.<ref name="lleidamadrid">{{Cita web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1994/03/07/pagina-15/1285021/pdf.html |títulu=Un cuentu de Andersen |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=7 de marzu de 1994 |editor=[[Mundo Deportivo]]}}</ref> El partíu tamién foi recordáu pola fuerte espolín del entrenador madridista, [[Benito Floro]], a los sos xugadores nel descansu.<ref name="conelpito">{{Cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2005/12/23/futbol/1135347887.html |títulu=Un psicólogu del fútbol |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=23 d'avientu de 2005 |editor=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}</ref> Tres el so descensu, la UE Lleida foi unu de los máximos favoritos en Segunda División pa reponer la categoría nel añu 1994/95. Terminó terceru na lliga regular, a un puestu del ascensu direutu, polo que tuvo qu'enfrentase na promoción al [[Real Sporting de Xixón]]. Nel partíu de día los catalanes empataron nel so campu 2:2, pero na vuelta los asturianos vencieron por 3:2 en [[El Molinón]]. Mané abandonó'l banquín del Lleida tres ochos temporaes al frente, y el club encaraba una nueva etapa de la so historia. === Últimos años d'esistencia (1994 a 2010) === [[Ficheru:UE Lleida Autocar Catalonia.JPG|300px|thumb|Un autobús de Xunir Esportiva Lleida.]] L'oxetivu siguió siendo l'ascensu, pa lo que se contrataron xugadores con esperiencia na máxima categoría y entrenadores como [[Juande Ramos]]. Tamién hubo fichaxes llamativos como'l de [[Sotaro Yasunaga]], primer xaponés que xugó na [[Lliga de Fútbol Profesional]] (LFP). Sicasí, nun pudieron igualase los resultaos d'Mané, y la UE Lleida quedóse estancada na Segunda División. En [[1998]] producióse la llegada a lo más accionista de [[Tatxo Benet]], sociu fundador y direutivu de [[Mediapro]], qu'aguantó na entidá hasta l'añu [[2010]].<ref name="tatxo">{{Cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/liga-bbva/20100626/tatxo-benet-desde-ayeri-historia-lleida/print-775790.shtml |títulu=Tatxo Benet ye dende ayeri historia nel Lleida |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=26 de xunu de 2010 |editor=[[Diariu Sport]] }}</ref> Una de les meyores campañes del Lleida producir na temporada 1999/2000, cuando se clasificó en quintu llugar y tuvo a puntu de metese en puestos d'ascensu. El club taba a les órdenes de [[Víctor Muñoz]], y nesa plantía figuraron xugadores como [[Quique Álvarez]], que más tarde xugó na máxima categoría al igual que [[Raúl Tamudo]]. Pese al ésitu d'esi añu, l'equipu tuvo que vender a los sos meyores xugadores, acometiendo una reforma completa de la plantía pal añu 2000/01, con contrataciones como [[Carles Busquets]]. Los nuevos fichaxes nun dieron el rendimientu esperáu, y contra tou pronósticu l'equipu terminó colista, lo que-y costó'l so descensu a [[Segunda División B]]. La UE Lleida marcóse como oxetivu la torna a división de plata, pero nun lu llogró hasta tres temporaes dempués. Na temporada 2003/04, los catalanes lideraron el so grupu de la fase regular, ya impunxéronse a la [[Cultural Leonesa]], al [[Celta B]] y a la [[Unión Deportiva Pájara-Playas de Jandía]] na fase d'ascensu a Segunda. Pa cumplir los requisitos económicos de la LFP, la entidá fixo una ampliación de capital. A partir d'ende, les prioridaes camudaron y el nuevu oxetivu yera la llucha pola permanencia, pa lo que se cuntó con xugadores curtidos nel fútbol catalán, como [[Nakor Bueno]] o [[Sergio Rodríguez Martínez|Sergio Rodríguez]]. Aguantó dos cursos, hasta que na temporada 2005/06 baxó a Segunda B. Dempués d'esi nuevu descensu, la UE Lleida caltener mientres delles temporaes en Segunda División B, con más apuros económicos que deportivos. Ensin dineru nes cuentes, tuvo que cuntar con xugadores canteranos o cedíos. Por casu, l'ex xugador [[Miguel Ángel Rubio Buedo]] sirvió como entrenador mientres delles temporaes hasta [[2006]]. La entidá rexistró deldes, frutu d'una mala xestión y del dineru invertíu n'años anteriores pa volver a Segunda División. === Desapaición (2010 a 2011) === {{AP|Club Lleida Esportiu}} El [[25 de xunu]] de [[2010]], el máximu accionista Tatxo Benet abandonó la xestión del club, y dexó toes el so aiciones a la empresaria [[Annabel Junyent]].<ref name="tatxo"/> Pocos díes dempués, la UE Lleida declaró la so [[concursu d'acreedores]], nun últimu intentu pa reflotar la empresa. Sicasí, la nueva direutiva nun apurrió nel plazu previstu un plan de viabilidá.<ref name="tatxo2">{{Cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/futbol-catala/20110128/futuru-del-lleida-vuelve-tar-bien-negru/print-798919.shtml |títulu=El futuru del Lleida vuelve tar bien negru |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 |fecha=28 de xineru de 2010 |editor=[[Diariu Sport]] }}</ref> Nel informe realizáu pal concursu d'acreedores, establecióse la delda total de la entidá en 28 millones d'euros, de los cualos la metá correspondíen a deldes cola seguridá social. Pero como nun s'apurrió'l plan de viabilidá, decretóse la lliquidación de Xunir Esportiva Lleida y la so desapaición. El postreru partíu qu'apostó foi'l [[15 de mayu]] de [[2011]] contra'l [[Centre d'Esports L'Hospitalet|CE L'Hospitalet]]. Cuando terminó la temporada, púnxose la so plaza en Segunda B a puya. Un grupu inversor liderador por empresariu local Sisco Pujol adquirir, y creó como sustitutu'l [[Club Lleida Esportiu]].<ref name="esportiu"/> == Escudu == L'escudu de Xunir Esportiva Lleida reflexa'l blasón de la ciudá de Lleida y unu de los sos curiosos turísticos más populares. Na parte cimera figura la [[Catedral de la Seu Vella de Lleida]] sobre un fondu azul cielu; nel centru'l nome del club sobre fondu negru, y na parte inferior l'escudu d'armes de Lleida, compuestu por un fondu d'oru con cuatro barras de [[gules]], y una caña de lliriu de tres tallos de [[sinople]]. Anque la base del escudu foi siempres la mesma, fixéronse cambeos pa modernizalo, que pasen por estilizar el diseñu de la Seu Vella. Amás, tamién se camudó'l so nome pa reflexar les denominaciones sociales que tuvo. L'escudu ye un diseñu bien similar al qu'usaba'l ''Lleida Balompié'', fundáu en 1939. == Uniforme == Los colores distintivu de Xunir Esportiva Lleida son l'[[azul]] na camiseta y el [[blancu (color)|blancu]] nel pantalón (anque cabo destacar que los primeros partíos fueron apostaos con pantalón [[Negru (color)|negru]]). La primer xunta direutiva del club escoyó estos tonos al ser los colores marianos de la ''Asociación d'Ex Alumnos [[Congregación de los Hermanos Maristes|Maristes]] (AEM)'', una de les entidaes fundador de Xunir Esportiva Lleida. El tonu azul varió col pasu del tiempu. De primeres yera azul celeste, pero nos [[años 1980]] empezó a usase un azul más escuro. A lo llargo de la so historia la equipación foi diseñada por marques como [[Adidas]] o [[Kappa (marca)|Kappa]]. El postreru fabricante de la UE Lleida foi [[Elements]]. <center> {| | {{Camisetes | patrón_izq = | patrón_cuerpu = | patrón_der = | esquierdu = 5CAFFD | cuerpu = 5CAFFD | derechu = 5CAFFD | shorts = 000000 | medies = 000000 | títulu = 1939 }} | {{Camisetes | patrón_izq = | patrón_cuerpu = _lleida4647h| patrón_der = | esquierdu = 5CAFFD| cuerpu = 5CAFFD| derechu = 5CAFFD| shorts = FFFFFF| medies = 000000| títulu = 1940 }} | {{Camisetes | patrón_izq = | patrón_cuerpu = _lleida4647h| patrón_der = | esquierdu = 5CAFFD | cuerpu = 5CAFFD | derechu = 5CAFFD | shorts = FFFFFF | medies = 5CAFFD | títulu = 1952 }} | {{Camisetes | patrón_izq = _thinwhiteborder| patrón_cuerpu = _whitecollar | patrón_der = _thinwhiteborder| esquierdu = 0099FF | cuerpu = 0099FF | derechu = 0099FF | shorts = FFFFFF | medies = 0099FF | títulu = 1960 }} | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | leftarm = 0099FF| body = 0099FF| rightarm = 0099FF| shorts = FFFFFF | socks = 0099FF| títulu = 1976-1985 }} | {{Football kit | pattern_la = | pattern_b = _collarwhite| pattern_ra = | leftarm = 0055FF| body = 0055FF| rightarm = 0055FF| shorts = FFFFFF | socks = 0055FF| títulu = 1985-2010 }} |} </center> === Indumentaria y patrocinador === Les siguientes tables detallen cronológicamente les empreses provisores de indumentaria y los patrocinadores que tuvo xunir Esportiva Lleida dende los [[años 1980]]:{{clear}} {|width=50% align="left" |+'''Indumentaria''' |valign=top width=60%| {| align=center border=1 width=80% cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" |- align=center bgcolor=0055FF style=“color:black;" !width=50%|<span style="color:white;">Periodu</span> !width=50%|<span style="color:white;">Provisor</span> |- |align=center|[[1980]]-[[1986]]||[[Meyba]] |- |align=center|[[1988]]-[[1990]]||[[Hummels]] |- |align=center|[[1990]]-[[1992]]||[[Bemiser]] |- |align=center|[[1992]]-[[1996]]||[[Adidas]] |- |align=center|[[1996]]-[[2002]]||[[Kappa (marca)|Kappa]] |- |align=center|[[2002]]-[[2004]]||[[Bemiser]] |- |align=center|[[2004]]-[[2007]]||[[Joma]] |- |align=center|[[2008]]-[[2011]]||[[Elements (marca)|Elements]] |} |} {|width=50% align="center" |+'''Patrocinador''' |valign=top width=60%| {| align=center border=1 width=80% cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: center;" |- align=center bgcolor=0055FF style=“color:black;" !width=40%|<span style="color:white;">Periodu</span> !width=60%|<span style="color:white;">Patrocinador</span> |- |align=center|[[1985]]-[[1986]]||[[Lleche El Castiellu]] |- |align=center|[[1986]]-[[1988]]||[[Pryca]] |- |align=center|[[1988]]-[[1990]]||[[Tatra]] |- |align=center|[[1990]]-[[1992]]||[[Productos Safyc|SAFYC]] / [[Diputación provincial de Lleida|Llabra Lleida]] |- |align=center|[[1992]]-[[1993]]||[[Supermercaos Boya|Boya]] |- |align=center|[[1993]]-[[2000]]||[[Diputación provincial de Lleida|Llabra Lleida]] |- |align=center|[[2000]]-[[2002]]||Mobel Llinia |- |align=center|[[2003]]-[[2005]]||Medilast Sport |- |align=center|[[2005]]-[[2006]]||IMUR |- |align=center|[[2006]]-[[2007]]||Ciutat Esportiva |- |align=center|[[2007]]-[[2009]]||Lleida '08 |- |align=center|[[2009]]-[[2011]]||Ferretería Ramon Soler |} |} == Estadiu == {{AP|Camp d'Esports}} L'estadiu onde la UE Lleida xugó los sos partíos como llocal ye'l [[Camp d'Esports|Camp d'Esports de Lleida]], con capacidá pa 13.500 persones aproximao, dimensiones de 102 por 68 metros, y verde natural. El Camp d'Esports ye unu de los campos de fútbol más antiguu d'España. Inauguróse'l [[1 de xineru]] de [[1919]], y nél xugó unu de los primeros clubes de Lleida, el ''Joventut FC''. El so diseñu corrió a cargu del arquiteutu lleidatanu [[Adolf Florensa]]. Amás de fútbol, el campu allugó otros deportes. Col pasu del tiempu, el Camp d'Esports sufrió delles ampliaciones y remodelaciones, pa dotalo d'un mayor aforu. La mayor renovación dar en [[1993]], cuando se homologó a les normes de la Lliga de Fútbol Profesional con midíes de seguridá, llume y eliminación de les llocalidaes ensin asientu. Anguaño'l campu sigue abiertu, y nél xuega los sos partíos el [[Club Lleida Esportiu]]. == Entrenadores == {| border=0 cellpadding=0 cellspacing=0 |valign="top"| {| {{tablaguapa}} |- ! Temporada !Entrenador |- | 1947-48 | {{bandera|España}} [[José Peralta]] |- | 1948-49 | {{bandera|España}} [[Juan Romans]] |- | 1949-50 | {{bandera|España}} [[Emilio Vidal Llanes]] |- | 1950-51 | {{bandera|España}} [[Emilio Vidal Llanes]] |- | | {{bandera|España}} [[Francisco Pirla]] |- | 1951-52 | {{bandera|España}} [[Juan Gómez de Lecube]] |- | | {{bandera|España}} [[José María Burset]] |- | 1952-53 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | 1953-54 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | 1954-55 | {{bandera|España}} [[Gaspar Rubio]] |- | | {{bandera|España}} [[Juan José Nogués]] |- | 1955-56 | {{bandera|España}} [[José Valero]] |- | 1956-57 | {{bandera|España}} [[Vicente Sasot]] |- | | {{bandera|España}} [[Mundu (futbolista)|Edmundo Suárez Mundu]] |- | 1957-58 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | 1958-59 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | 1959-60 | {{bandera|Rumanía}} [[Nicolae Simatoc]] |- | 1960-61 | {{bandera|España}} [[José Francisco Rivero González|José Rivero]] |- | | {{bandera|España}} [[Antonio Molinos]] |- | 1961-62 | {{bandera|España}} [[Manolo Bademunt]] |- | 1962-63 | {{bandera|España}} [[Gabriel Taltavull]] |- | | {{bandera|Francia}} [[Marcel Domingo]] |- | 1963-64 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | 1964-65 | {{bandera|España}} [[Rogelio Santiago Lelé]] |- | | {{bandera|España}} [[Josep Seguer]] |- | 1965-66 | {{bandera|España}} [[Josep Seguer]] |- | 1966-67 | {{bandera|España}} [[Josep Seguer]] |- | | {{bandera|España}} [[Rosendo Hernández]] |- | 1967-68 | {{bandera|España}} [[Enrique Martín Navarro|Enrique Martín]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Bademunt]] |- | | {{bandera|España}} [[Miguel Murueta]] |- | 1968-69 | {{bandera|España}} [[José Juncosa]] |- | | {{bandera|España}} [[Satur Grech]] |- |} |valign="top"| {| {{tablaguapa}} |- ! Temporada !Entrenador| |- | 1969-70 | {{bandera|España}} [[Manolo Bademunt]] |- | | {{bandera|España}} [[José Luis Riera]] |- | 1970-71 | {{bandera|España}} [[Agustín Faura]] |- | | {{bandera|España}} [[Satur Grech]] |- | 1971-72 | {{bandera|España}} [[Manuel Ruiz Sosa]] |- | 1972-73 | {{bandera|España}} [[Jesús Moreno Manzaneque]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Bademunt]] |- | 1973-74 | {{bandera|España}} [[Jorge Solsona]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Bademunt]] |- | 1974-75 | {{bandera|España}} [[Miguel Bertral]] |- | | {{bandera|España}} [[Vicente Sasot]] |- | 1975-76 | {{bandera|España}} [[Juan Vázquez Toledo]] |- | | {{bandera|España}} [[Jorge Solsona]] |- | 1976-77 | {{bandera|España}} [[Jorge Solsona]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Buján]] |- | | {{bandera|España}} [[Joaquín Carreras]] |- | 1977-78 | {{bandera|España}} [[Ignacio López (futbolista)|Ignacio López]] |- | 1978-79 | {{bandera|España}} [[Ignacio Martín Esperanza]] |- | 1979-80 | {{bandera|España}} [[Ignacio Martín Esperanza]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Buján]] |- | 1980-81 | {{bandera|España}} [[Luis Aloy Vidal|Luis Aloy]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Buján]] |- | 1981-82 | {{bandera|España}} [[Manolo Buján]] |- | 1982-83 | {{bandera|España}} [[Roberto Álvarez]] |- | 1983-84 | {{bandera|España}} [[Roberto Álvarez]] |- | 1984-85 | {{bandera|España}} [[Roberto Álvarez]] |- | 1985-86 | {{bandera|España}} [[Jordi Gonzalvo]] |- | 1986-87 | {{bandera|España}} [[Jordi Gonzalvo]] |- | 1987-88 | {{bandera|España}} [[Jordi Gonzalvo]] |- | 1988-89 | {{bandera|España}} [[Koldo Aguirre]] |- | | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1989-90 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1990-91 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- |} |valign="top"| {| {{tablaguapa}} |- ! Temporada !Entrenador |- | 1991-92 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1992-93 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1993-94 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1994-95 | {{bandera|España}} [[José Manuel Esnal "Mané"]] |- | 1995-96 | {{bandera|España}} [[Antonio López Haba|Antonio López]] |- | | {{bandera|España}} [[Ramon Puig Solsona]] |- | | {{bandera|España}} [[Txetxu Rojo]] |- | 1996-97 | {{bandera|España}} [[Txetxu Rojo]] |- | | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | | {{bandera|España}} [[Paco Martínez Bonachera]] |- | 1997-98 | {{bandera|España}} [[Juande Ramos]] |- | 1998-99 | {{bandera|España}} [[Miquel Corominas]] |- | | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | | {{bandera|España}} [[Víctor Muñoz]] |- | 1999-00 | {{bandera|España}} [[Víctor Muñoz]] |- | 2000-01 | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | | {{bandera|España}} [[Quique Hernández]] |- | 2001-02 | {{bandera|España}} [[Carles Viladegut]] |- | | {{bandera|España}} [[Paco Martínez Bonachera]] |- | 2002-03 | {{bandera|España}} [[Paco Martínez Bonachera]] |- | 2003-04 | {{bandera|España}} [[Paco Martínez Bonachera]] |- | | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | 2004-05 | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | 2005-06 | {{bandera|España}} [[Miguel Rubio]] |- | | {{bandera|España}} [[David Vidal]] |- | 2006-07 | {{bandera|España}} [[Felipe Miñambres]] |- | | {{bandera|España}} [[Esteban Vigo]] |- | | {{bandera|España}} [[Manolo Buján]] |- | 2007-08 | {{bandera|España}} [[Javier Zubillaga]] |- | 2008-09 | {{bandera|España}} [[Emili Vicente Vives]] |- | 2009-10 | {{bandera|España}} [[Emili Vicente Vives]] |- | 2010-11 | {{bandera|España}} [[Emili Vicente Vives]] |} |} == Palmarés == === Torneos nacionales === * '''[[Segunda división española]] (1):''' [[Segunda División d'España 1992/93|1993]] * '''[[Segunda división B española]] (2)''' [[Segunda División B d'España 1989/90|1990]], [[Segunda División B d'España 2003/04|2004]] * '''[[Tercer división española]] (3)''' [[1949]], [[1964]], [[1965]] * Subcampeones de la [[Segunda división española]] en [[Segunda División d'España 1949/50|1950]] * Subcampeones de la [[Segunda división B española]] en [[Segunda División B d'España 1986/87|1987]] * Subcampeones de la [[Tercer división española]] en [[1958]] * Subcampeones de la [[Copa Cataluña]] en [[1992]] y [[1999]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.unioesportivalleida.net Páxina oficial de Xunir Esportiva Lleida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724115418/http://www.unioesportivalleida.net/ |date=2011-07-24 }} * [http://lafutbolteca.com/unio-esportiva-lleida-s-a-d/ Historia de Xunir Esportiva Lleida en La Futbolteca] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Equipos de fútbol de Cataluña]] [[Categoría:Provincia de Lleida]] 5g8bq7avz4db0x0e911yh06aicb3pr9 0 112301 4527333 4500171 2026-09-11T16:06:09Z ~2026-49268-22 153380 4527333 wikitext text/x-wiki {{equipu |pattern_la1 = _whitelower |pattern_b1 = _thickwhitestripes |pattern_ra1 = _whitelower |pattern_sh1 = |pattern_so1 = _socks |leftarm1 = 70B0FF |body1 = 70B0FF |rightarm1 = 70B0FF |shorts1 = 70B0FF |socks1 = 70B0FF | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 909090 | body2 = 909090 | rightarm2 = 909090 | shorts2 = 909090 | socks2 = 909090 | pattern_la3 = | pattern_b3 = _blackcross | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 500060 | body3 = 500060 | rightarm3 = 500060 | shorts3 = 500060 | socks3 = 500060 }} El '''Málaga Club de Fútbol''' ye un [[club de fútbol|club]] de [[fútbol|fútbol profesional]] de la ciudá [[España|española]] de [[Málaga]]. Na temporada 2019/20 xuega na [[Segunda División d'España]] y el so máximu accionista ye'l [[xeque]] [[Qatar|qatarín]] [[Abdullah bin Nasser Al Thani]], siendo'l primeru en convertise en máximu accionista d'un club de fútbol n'España. L'equipu fundacional foi'l ''Málaga Football Club'' que surdió a empiezos de [[1904]], pasando por [[Fusiones y alquisiciones|fundas]] y diverses denominaciones históriques como ''F.C. Malagueño'', ''Real Málaga F.C.'', ''Málaga Sport Club'', ''Club Deportivo Malacitano'', ''[[Club Deportivo Málaga]]'' y ''Club Atlético Malagueño''. El Málaga, na so actual denominación Málaga Club de Fútbol, foi constituyíu como [[sociedá anónima deportiva]] el [[29 de xunu]] de [[1994]].<ref name="Fundación"/><ref name="Fundación2"/> L'equipu filial del Málaga C.F. ye l'[[Atlético Malagueño]], qu'anguaño milita nel grupu IX de la [[Tercer División española|Tercer División d'España]]. Los meyores momentos del malaguismo desenvolver nes temporaes [[Primer División d'España 1949/50|1949/50]], [[Primer División d'España 1971/72|1971/72]], [[Primer División d'España 1972/73|1972/73]], [[Primer División d'España 1973/74|1973/74]], [[Primer División d'España 1983/84|1983/84]], [[Primer División d'España 2002/03|2002/03]], añu nel cual, en ganando la [[Copa Intertoto de la UEFA|Copa Intertoto]], compitió na [[Copa de la UEFA 2002-03|Copa de la UEFA]],<ref name="Historia">malagacf.com, [http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-2002-2003/81 Historia Málaga CF, temporada 2002/2003]. Consultáu'l 23/09/2011.</ref><ref name="Sociu"/> y especialmente les temporaes [[Primer División d'España 2011/12|2011/12]] y [[Primer División d'España 2012/13|2012/13]], cuando llogró'l pase y xugó per primer vegada la [[Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13|Lliga de Campeones de la UEFA]], algamando la fase de cuartos de final del tornéu continental. == Historia == === Málaga Football Club === El primer equipu de fútbol y por tanto'l club del que toos son herederos foi'l [[Málaga Football Club]] fundáu nos primeros meses de [[1903]] y validáu nel Gobiernu Civil.<ref>{{cita web |url=http://hemerotecadigital.bne.es/issue.vm?id=0028153544&search=&lang=es|títulu=La entidá }}</ref> Los principales impulsores del club fueron, ente otros, don Antonio López, cariñosamente moteyáu Mr. López pol so británicu aspeutu, don Félix Pérez Montault, don Ernesto Rittwagen, don Enrique García de Toledo, que defendería la construcción del campu del Balneariu del Carmen, y don Emilio Andersen Menard, que tuvo pocu tiempu n'activu como xugador, pero fíxose llonxevu como mecenes y siguidor, que los sos merecimientos fueron reconocíos siendo designáu presidente d'honor tanto del ''C.D. Malacitano'' como del ''C.D. Málaga''. El primer once del que se tien constancia ye'l del equipu que s'enfrentó a los tripulantes del trasantlántico inglés "Xarifa", consideráu como'l primer partíu 'internacional' del Málaga; aquel xugadores fueron: Guille; García de Toledo, Benhard; Cañes, Antonio López, Capo; Salvador Arias, Rodríguez, Leonardo Campuzano, España Heredia y Manuel Arias. El Málaga imponer col abuitáu marcador d'ocho goles a favor contra cuatro. Yá en [[1909]] como Málaga Fútbol Club produció'l primer desplazamientu pa ganar al club granadín ''Sierra Nevada'' por trés goles a cero. Pero hubo más escursiones. En Sevilla, el Málaga estrenar nun tornéu frente al titular sevillanu y al Cádiz. Formaben pol equipu malacitano Font como porteru; Garrido y Minguet, defenses; Martínez González y Fernández na media; y los hermanos León, Guillermo Álvarez, Wens y Quintana como delanteros. [[Ficheru:Estadio de los Baños del Carmen Málaga 1922.jpg|200px|thumb|Un día lluviosu nel ''Estadiu de los Baños del Carmen'' en [[1922]].]] En [[1915]] d'una dixebra del [[Football Club Malagueño]], nacíu en 1912, surde un segundu ''Málaga Football Club'', y dende esi momentu anicia una gran rivalidá ente dambos equipos y aficiones, los malaguistas frente a los malagueñistas. El Malagueño F. C. acaba per sumir, pa dar cabida en 1923 a un nuevu Foot-ball Club Malagueño tres la fusión del Victoria F.C. y l'España F.C., xugando los sos alcuentros dende l'en el Campu del Cristu de la Epidemia. El ''Málaga F.C.'' treslladárase un añu antes al so nuevu campu inauguráu'l [[23 d'agostu]] de [[1922]] nos Baños del Carmen. El rival nel partíu inaugural foi'l 'Real España' de Granada, y el Málaga F.C. imponer por once goles a unu. Na temporada 1924/25 el ''Málaga F.C.'' consiguió'l so ascensu a la élite del fútbol andaluz al vencer once a cero al ''Sparta de Sevilla''. La plantía cola que s'estrenó'l Málaga na primer categoría rexonal taba compuesta polos porteros Hucha y Padín; los defenses Marmolejo, Prolongó, Martínez, Rey y León; los medios Vides, Casado, Pardo, Martín, Recio y Palomeque; y na delantrera Kustner, Pedrós, Vallerías, Corsi, Huelin, Núñez y Segovia. En [[1927]] por xestiones llevaes pol presidente del club, el señor Larrazaga, ufiertar a S.M. [[Alfonsu XIII d'España|Alfonsu XIII]] la presidencia honorífica de la entidá, aceptada pol monarca'l [[11 d'agostu]], polo que l'equipu pasó a denominase ''Real Málaga''. Dicha denominación perduraría hasta que dificultaes económiques insalvables, obligaron a los dirixentes del club a remanecer na temporada 1930/31 sol nome de ''Málaga Sport Club''. [[Ficheru:Málaga CF 1922.jpg|thumb|200px|Málaga FC en [[1922]].- (de pies, de izq. a der.) -aficionáu- Manolo Martín, Kustner, Pedrós, Jiménez, Federé, Rosas, Vicente Cuberta, Casado; (sentaos) Marmolejo, Vargas y Scheider.]] Como anéudota, mientres la [[Feria de Málaga]] de [[1930]], el ''F.C. Malagueño'' llograría dos sonaes victories sobre'l [[Real Club Deportivo Español]] de Barcelona, los díes 16 y 17 d'agostu, cuando cuntaba l'equipu catalán ente les sos files col llexendariu [[Ricardo Zamora]], que más tarde sería entrenador del C.D. Málaga mientres la so primer temporada en primer división. Y en [[1931]] ganaría al [[Arenas de Guecho]], que yera unu de los equipos más destacaos del fútbol nacional, mientres el "Troféu Conceyu" por cinco goles a trés. === Club Deportivo Malacitano === El [[22 de marzu]] de [[1933]] ''F.C. Malagueño'' y ''Málaga S.C.'' convocaron a los sos socios, decidiendo estos la so fusión nel que sería'l ''Club Deportivo Malacitano'', alcordando tamién acelerar la construcción del que tenía de ser nuevu campu, xenerando una sociedá d'accionistes qu'apurriría los fondos necesarios. Por tanto, na temporada 33/34, el ''Málaga Sport Club'', col so xerséi blancu y pantalón azul, desallugó Segalerva, onde davezu celebraba los sos alcuentros, treslladándose a los Baños del Carmen, onde xugaba los sos alcuentros el ''FC Malagueño''. El [[22 de mayu]] de [[1933]] nel so debú nel Estadiu de los Baños del Carmen, el ''Malacitano'' ganó al [[Deportivo Alavés]] por cinco goles a unu. L'alliniación del ''Malacitano'' conformar: Albarracín; Chales, Gamero; Vides, Valle, Pequerull; Fernandito, Seijas, Puyol, Díaz y Berruezo. ==== El debú en Segunda División ==== El [[18 de payares]] de 1934 el club llograría'l so primer ascensu a segunda división, dexando na cuneta al Xerez, al Onuba y al Recreativu de Granada. La xesta festexó'l [[2 d'avientu]] d'esi mesmu añu frente al Levante, cuando'l Malacitano llució per vegada primera les gales d'equipu de segunda. L'once malacitanos formar: Albarracín, Patricio, Chales, Vides, Afata, [[Félix Huete|Huete]], Meri, Tomasín, Fernández, Díaz-Moreno y Liz. Otru récor pal ''Malacitano'' sería la consecución de cien goles nun solu exerciciu mientres la temporada 1939/40. <table style="float: right; width: 160px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative; font-size:xx-small;"> [[Ficheru:Soccer Field Transparant.svg|200px]] {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.04|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''López'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.07|y=0.20|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Maciá'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.20|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Arnau'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.44|y=0.20|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''González'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.17|y=0.43|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Carbayos'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.33|y=0.43|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Laborda'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.17|y=0.67|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Azcue'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.06|y=0.62|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Gamonal'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.71|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Jimeno'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.33|y=0.67|escala=350|testu=<span style="color:Navy">'''Torres'''</span>}} {{Etiqueta imaxe|x=0.42|y=0.62|escala=350|testu='''{{tc|Pedro Bazán|Bazán|color=Navy}}''' }} </div></td></tr> <tr><td><small>Once tipu na [[Primer División d'España 1949/50|temporada 1949-50]], añu del debú en Primer.</small></td></tr> </table> El [[5 de mayu]] de [[1940]] el ''Malacitano'' conquistó pal malaguismo el primer títulu. Esi día ganó al equipu madrilanu [[Agrupación Deportiva Ferroviaria]] por cinco goles a dos, proclamándose campeón de la [[Copa Presidente FEF de 1940|Copa Presidente]]. Tan pervalible conquista algamar imponiéndose frente a equipos como'l [[Club Atlético Osasuna]], [[Centre d'Esports Sabadell Futbol Club|C.D. Sabadell]] o'l [[Granada Club de Fútbol|Recreativo de Granada]]. El ''C.D. Malacitano'' mientres estos años lluciría camiseta celeste con pescuezos y puños blancos, y pantalón blancu, y tres la [[Guerra Civil]], y por cuenta de la escasez inmediata de texíos, mutaría'l so indumentaria a camisola blanca y pantalón negru. === Club Deportivo Málaga === Anque'l 13 d'abril de [[1941]] producióse'l primer partíu en La Rosaleda frente a la ''Ferroviaria'' mientres la disputa del partíu que los enfrentó na [[Copa del Rei de fútbol|Copa del Xeneralísimu]], nun sería hasta'l [[14 de setiembre]] cuando se llevaría a cabu la inauguración oficial del [[Estadiu La Rosaleda]]. Antes el [[19 de xunetu]], el vicepresidente José Soriano Alba, propunxo'l cambéu de denominación de ''Club Deportivo Malacitano'' a ''Club Deportivo Málaga''. En [[1948]], el ''C.D. Málaga'' mercaría los derechos federativos al ''Club Deportivo Santu Tomás'' pa convertilo nel so filial, sol nome de [[Club Atlético Malagueño]]. ==== El debú en Primer División ==== Na [[Primer División d'España 1949/50|temporada 1949/50]], el Málaga xubió per primer vegada na so historia a Primer División. De la mano del presidente ''Miguel Navarro Nogueroles'' y l'entrenador ''Luis Urquiri'', el club llogró'l so ascensu na última xornada de la temporada 1948/49, rematando la mesma en segunda posición namái por detrás del líder [[Real Sociedad de Fútbol|Real Sociedad]], y gracies a la positiva diferencia de goles col [[Granada Club de Fútbol|Granada CF]], que permaneció en Segunda División. Unu de los xugadores más notables foi'l goliador [[Pedro Bazán]], máximu anotador del equipu y de la categoría, y quién primeramente había consiguíu proezas como la de marcar 9 goles nun mesmu partíu contra'l [[Hércules Club de Fútbol|Hércules CF]]. Nesta primer etapa en Primer División, el Málaga permaneció por dos temporaes consecutives na élite del fútbol español, col míticu ex-xugador [[Ricardo Zamora]] ocupando'l banquín de La Rosaleda. El primer descensu a Segunda División vieno a la fin de la temporada [[Primer División d'España 1950/51|1950/51]], faltando namái un puntu pa poder consiguir la permanencia matemática na categoría y viéndose obligáu l'equipu a xugar una liguilla na qu'acabó en tercer posición, lo cual nun sirvió tampoco pa caltener la categoría. Nos años darréu posteriores, el Málaga consiguió dos nuevos ascensos a Primer División nes temporaes 1951/52 y 1953/54, namái p'atopar nuevos descensos a Segunda División al términu de les temporaes [[Primer División d'España 1952/53|1952/53]] y [[Primer División d'España 1954/55|1954/55]], con estancies d'una única temporada en caúna d'estos dos etapes na élite. [[Ficheru:Ricardo Zamora2.JPG|thumb|right|165px|[[Ricardo Zamora]], entrenador del Málaga dende 1949 a 1951, foi l'encargáu de dirixir al equipu nel so estrenu en Primer División.]] Aun así, la temporada [[Primer División d'España 1952/53|1952/53]], y que la so segunda vuelta foi dirixida nel banquín pol célebre entrenador arxentín [[Helenio Herrera]], foi remarcable pola histórica y abuitada goliada que'l Málaga consiguió enxareta-y al [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]] en La Rosaleda, nun partíu que terminó cola resultancia de Málaga 6 - Real Madrid 0, y que a día de güei sigue siendo'l más amplia resultancia que'l club malaguista materializó frente a esti equipu. Naquella mesma temporada, el Málaga tamién llogró imponese a casa per primer vegada al [[Club Atlético de Madrid]], qu'entós xugaba nel vieyu y desapaecíu [[Estadiu Metropolitanu de Madrid|Estadiu Metropolitanu]], nun partíu que paradóxicamente favoreció'l cese de Helenio Herrera nel banquín colchonero y posterior fichaxe del mesmu pol Málaga. Los posteriores nun fueron años afortunaos pal Málaga. En [[1956]], la espedición malaguista sufrió un accidente aereu nel [[Aeropuertu de Tenerife Norte|aeropuertu de Tenerife]]; afortunadamente ensin consequencias. Y en [[1959]], el club sufrió un nuevu descensu a la Tercer División, trece años dempués d'emigrar de la mesma per última vegada. Foi entós, mientres la temporada 1959/60 cuando'l ''C.A. Malagueño'' y ''C.D. Málaga'' diben atopase xuntos na [[Tercer División d'España]]. Como filial el ''C.A. Malagueño'' tendría de ser baxáu. Pa evitar esto, dixebraron dambos clubes na [[RFEF|Federación]], pudiendo asina evitar el descensu. En [[1961]] celebróse la I edición del [[Troféu Costa del Sol|Troféu Internacional Costa del Sol]], entamáu pol C.D. Málaga, en que la so final impúnxose'l [[Athletic Club|Athletic de Bilbao]] al [[Sevilla Fútbol Club]] por cuatro goles a cero. Participaron tamién en dicha edición l'equipu francés del [[OGC Niza|Olimpique de Niza]] y l'austriacu del [[SC Wiener Neustadt]]. El Málaga empezó a xugar el tornéu veraniegu a partir de la siguiente edición, en [[1962]], y consiguió el so primer troféu en [[1963]] al imponese al [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]] por dos goles a unu. Pa los aficionaos malaguistas supunxo la oportunidá de ver a grandes equipos y a estrelles de categoría mundial xugando en La Rosaleda, como'l [[SL Benfica]] d'[[Eusébio da Silva Ferreira|Eusébio]] na edición de [[1966]] o'l [[Santos Futebol Clube|Santos FC]] encabezáu por [[Pelé]] en [[1967]]. ==== El quinqueniu d'oru y la década de los setenta ==== Dempués de dellos ascensos a Primer División en tola década de los sesenta, qu'acababen en descensos inmediatos tres una estancia de solamente una o dos temporaes na máxima categoría, el Málaga consiguió un nuevu ascensu a Primer División na temporada 1969/70, so la presidencia d'[[Antonio Rodríguez López]] y los llabores nel banquín de [[Jenő Kálmár]], que marcó historia por ser l'empiezu d'una de les andadures malaguistas más llargues na máxima categoría, con cinco temporaes consecutives na mesma. Desgraciadamente, el Presidente Antonio Rodríguez López foi asesináu n'estrañes circunstancies en [[1971]], y foi reemplazáu por ''Rafael Serrano Carvajal'' qu'ocupó la presidencia la mayor parte d'esta granible etapa en Primer División. <table style="float: right; width: 160px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative; font-size:xx-small;"> [[Ficheru:Soccer Field Transparant.svg|200px]] {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.04|escala=350|testu='''{{tc|Juan Antonio Deusto|Deusto|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.07|y=0.20|escala=350|testu='''{{tc|Julián Montero|Montero|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.20|escala=350|testu='''{{tc|José Bautista Acosta|Aries|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.44|y=0.20|escala=350|testu='''{{tc|José Luis Monreal|Monreal|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.17|y=0.35|escala=350|testu='''{{tc|Sebastián Viberti|Viberti|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.33|y=0.35|escala=350|testu='''{{tc|José Martínez García|Martínez|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.33|y=0.51|escala=350|testu='''{{tc|Francisco Conejo|Conejo|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.17|y=0.51|escala=350|testu='''{{tc|Miguel Ramos Vargas|Migueli|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.09|y=0.67|escala=350|testu='''{{tc|Santiago Aragón García|Aragón|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.26|y=0.67|escala=350|testu='''{{tc|José Álvarez Huerta|Álvarez|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.47|y=0.67|escala=350|testu='''{{tc|Ramón Búa|Búa|color=Navy}}''' }} </div></td></tr> <tr><td><small>''[[Primer División d'España 1970/71]]; [[7 de febreru]] de [[1971]], Real Madrid 2 Málaga 2; once titular.'' </small></td></tr> </table> Con destacaos xugadores como [[Juan Antonio Deusto|Deusto]], [[Miguel Ramos Vargas|Migueli]] o [[José Díaz Macías|Macías]], lideraos pol mediocampista internacional por {{sel|Arxentina}}, [[Sebastián Viberti]], el club consiguió nestos años consecutivos na élite dalgunos de los sos meyores llogros deportivos: dos séptimos puestos nes temporaes [[Primer División d'España 1971/72|1971/72]] y [[Primer División d'España 1973/74|1973/74]], les meyores clasificaciones del club en Primer División hasta la temporada [[Primer División d'España 2011/12|2011/12]]; un [[Troféu Zamora]] na temporada [[Primer División d'España 1971/72|1971/72]] consiguíu pol cancerbero internacional {{sel|España|español}} Juan Antonio Deusto; y la meyor participación na historia del conxuntu malaguista na [[Copa del Rei de fútbol|Copa]], algamando les semifinales na temporada [[Copa del Xeneralísimu de fútbol 1972-73|1972/73]] y quedando a un namái pasu d'algamar la final en siendo esaniciáu pol [[Athletic Club|Athletic Club de Bilbao]]. Tamién se llogró un históricu primer trunfu del Málaga nel [[Camp Nou]], venciendo al [[Futbol Club Barcelona|FC Barcelona]] pola resultancia de Barcelona 0 - Málaga 1 na última xornada de la temporada [[Primer División d'España 1971/72|1971/72]]. Per otra parte, en [[1973]] foi instauráu l'himnu oficial del club a día de güei, ''Málaga, La Bombonera''. [[Ficheru:Marcel Domingo 1971.jpg|left|165px|thumb|[[Marcel Domingo]], entrenador del Málaga ente 1972 y 1974. Les sos famoses desavenencies con Viberti favorecieron la salida del mediocampista arxentín, y a lo postrero, el fin del 'quinqueniu d'oru'.]] Dempués d'una salida polémica de Viberti del club al rematar la temporada [[Primer División d'España 1973/74|1973/74]], los consideraos como años doraos acabaron con un nuevu descensu a Segunda División na temporada [[Primer División d'España 1974/75|1974/75]] y debíu al pixín fechu de perder la diferencia particular de goles col [[Granada Club de Fútbol|Granada CF]]. Lo que siguió de siguío d'esa mesma década, con xuntes direutives presidíes por ''José Ibáñez Narváez'' primero y ''Federico Brinkmann'' dempués, foi una probe actuación del equipu malaguista que yá dexara tras lo conocío popularmente como ''el quinqueniu d'oru'', con un par d'ascensos a la máxima categoría en [[1976]] y [[1979]] (esti postreru llográu col regresu de Viberti, qu'ocupó'l banquín en tándem col so antaño entrenador Jenő Kálmár) qu'acabaron en dos talos regresos inmediatos a segunda división en [[1977]] y [[1980]] tres dos desastroses temporaes nes que l'equipu remató en dambos casos como colista de la categoría. Na temporada [[Primer División d'España 1979/80|1979/80]] en concretu, tuvieron llugar amás fechos tan polémicos como una incomparecencia del club nun partíu contra l'[[Agrupación Deportiva Almería|AD Almería]] que tenía de xugase n'[[El Mirador (estadiu)|El Mirador]] d'Alxecires por cuenta de la clausura de La Rosaleda por incidentes nun partíu anterior contra'l [[Rayo Vallecano]], según una denuncia d'amañu d'un partíu contra la [[Unión Deportiva Salamanca|UD Salamanca]] qu'acabó con resultancia de 0-3 a favor de los salmantinos y qu'a la fin acabó siendo tornada por falta de pruebes fehacientes del fechu. ==== Los primeros años ochenta: El Málaga de los canteranos ==== Una transitoria temporada [[Segunda División d'España 1980/81|1980/81]] na categoría de plata, cola presencia d'[[Abdallah Ben Barek]] nel banquín malaguista, supondría la puesta de los cimientos de lo que s'averaría más palantre. Na temporada [[Segunda División d'España 1980/81|1980/81]], ye nomáu presidente'l señor ''Antonio Pérez-Gascón Cobos'' y con él llega al banquín [[Antonio Fernández Benítez]]. L'ex-xugador malagueñu d'orixe alicantín llevaba dellos años entrenando nel filial y foi continuador de la política pro-cantera ante la precaria situación económica que travesaba'l club, especialmente afeutada pola remodelación del [[Estadiu La Rosaleda]] de cara a la celebración d'alcuentros oficiales de la [[Copa Mundial de Fútbol de 1982]], que'l so costu foi asumíu íntegramente pol club malagueñu dada la so condición de propietariu del recintu. Con un repartu de destacaos xugadores procedentes del Atlético Malagueño como [[Fernando Peralta]], Popo, Caníes, Dany Mariscal, Recio, José, los hermanos [[Antonio Ruiz Hierro|Antonio]] y [[Manolo Hierro]] y los tamién hermanos Nacho y [[Juan Carlos Pérez Frías]], el Málaga de Benítez realizó una gran temporada que-y valió l'ascensu a Primer División en [[1982]] como tercer clasificáu, retornando a la máxima categoría dos años dempués con un equipu que, cola esceición de delles incorporaciones como l'arxentín alemán [[Oscar Sabino Regenhardt|Regenhardt]], heredaba de manera íntegra la base del equipu del ascensu. L'equipu llogró caltener satisfactoriamente la categoría na temporada [[Primer División d'España 1982/83|1982/83]], nuna temporada ensin grandes rumbos que remató col Málaga en décima posición. Nada faía abarruntar que na temporada [[Primer División d'España 1983/84|1983/84]] esa mesma plantía, ensin escesivos cambeos na mesma, podría llegar a tener un rendimientu tan distintu y cuantimenos cimeru. Naquella temporada l'equipu fixo una primer vuelta con un permediu de puntos que dexaben la disputa de la [[Copa de la UEFA]], consiguiendo goliaes apolmonantes contra equipos de la zona alta como un Málaga 6 Real Madrid 2 y un Málaga 5 Atlético de Madrid 1, llegando inclusive'l Málaga a co-liderar la clasificación hasta en dos causes. Esta escelente primer vuelta sicasí nun tuvo continuidá na segunda parte del campeonatu, onde l'equipu amosó un rendimientu inferior que -y emplazó nuna novena posición final que suponía una satisfactoria permanencia na élite. [[Ficheru:CD Málaga 1983.jpg|260px|thumb|Once titular del Málaga'l 11 de setiembre de 1983, día de la histórica victoria por seis goles a dos frente al Real Madrid.]] Na temporada [[Primer División d'España 1984/85|1984/85]], sicasí, la resultancia final nun sería tan aparente pal club. El Málaga llegaba a la última xornada tres once partíos ensin ganar. El [[21 d'abril]] de [[1985]], el Málaga enfrentar al [[Real Betis Balompié|Real Betis]] en La Rosaleda empatando a unu. Pero la victoria del Hércules por 0-1 frente al Real Madrid nel [[Estadiu Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] y la victoria del Valladolid frente al Sevilla por 0-2 nel [[Estadiu Sánchez Pizjuán|Sánchez Pizjuán]] condergaríen al equipu al descensu, a pesar de partir al entamu de la xornada con ventaya yá que una victoria del Málaga en casa aseguraríalu matemáticamente la permanencia. ==== Los últimos años ochenta: el Súper Málaga ==== Col club de vuelta na Segunda División y calteniendo un balance económicu maltrecho, averábase una aciar dómina na categoría de plata qu'empezara col abandonu de Pérez-Gascón del so cargu presidencial. Asocedería-y [[Eduardo Padilla]], nun mandatu que siguiría coles mesmes direutrices d'austeridá económica que tuvieren los sos predecesores, intentando arreglar la situación con iniciatives como la introducción de publicidá del mediu de prensa malagueñu [[Diariu SUR]] na camiseta, per primer vegada na historia del Málaga. El [[21 d'avientu]] de [[1986]], nun partíu xugáu nel [[Estadiu de Balaídos]] ante'l [[Real Club Celta de Vigo|Celta de Vigo]], el porteru canteranu [[José Antonio Gallardo]] sufrió un choque col delanteru brasilanu [[Baltazar Maria de Morais Júnior|Baltazar]] del cual nun principiu recuperar satisfactoriamente, pero diecisiete díes dempués del golpe cayó n'estáu de coma. Una selmana dempués finaría nel [[Hospital Rexonal de Málaga|Hospital Carlos Haya]]. Pa la so sustitución el club tuvo que recurrir al veteranu [[José Luis Burgueña]], antiguu cancerbero malaguista que foi recuperáu ante la desgraciada situación. Nos alboreceres de la temporada [[Segunda División d'España 1987/88|1987/88]] llega a la presidencia del club l'empresariu [[Francisco García Anaya]]. Nun remacariando gastos tal que fixeren les anteriores xuntes direutives, el Málaga contrata al célebre ex-seleccionador [[Ladislao Kubala]] como téunicu, y lleguen veteranos xugadores calidable y esperiencia oldeada en Primer División como [[Juanito Gómez|Juan Gómez "Juanito"]], [[Esteban Vigo]], que tornaba al club tres una década d'ausencia, [[Clemente Villaverde]] y [[Miguel Ángel Ruiz García]]. El club llogra l'ascensu como campeón de la categoría, y Kubala el récor porcentual históricu de victories d'un entrenador nel Málaga, con 60,61% de victories en trenta y tres partíos. Aun así, y tres una polémica decisión, Kubala foi destituyíu en confirmándose l'ascensu matemáticu. El so cargu foi ocupáu nos postreros partíos pol entrenador del filial, Pepe Sánchez, y pa la siguiente temporada en Primer el so sustitutu sería l'ex-entrenador del Real Zaragoza, [[Luis Costa]]. L'equipu yá yera conocíu polos siguidores malaguistas como'l ''Super Málaga'', por cuenta de los xugadores de fama oldeada que taben presentes na so plantía. Na temporada [[Primer División d'España 1988/89|1988/89]] esti enclín sigue cola llegada de [[John Lauridsen]], [[Antonio Álvarez Giráldez|Antonio Álvarez]] y [[Francisco Pineda]], col propósitu de caltener la categoría ensin grandes apuros. Pa intentar amontar los ingresos del club, la direutiva presidida por García Anaya llogra roblar un contratu de publicidá cola empresa francesa de telecomunicaciones [[Alcatel-Lucent|Alcatel]]. Tres una gana ante'l [[Real Murcia Club de Fútbol|Real Murcia]] en La Rosaleda al empiezu de la segunda vuelta y siete xornaes ensin conocer la victoria, Luis Costa ye destituyíu del so cargu y decídese que'l so puestu ocupar Antonio Benítez. Col malagueñu nel banquín, l'equipu llogra caltener una dinámica daqué más regular que la del so antecesor, calteniendo la categoría na decimosesta posición de la tabla clasificatoria. ==== Les promociones y el descensu a Segunda B ==== La retirada del fútbol n'activu de Juanito en xunu de [[1989]] sirvió como precedente destacáu a una temporada [[Primer División d'España 1989/90|1989/90]] na que'l club terminó en decimoséptima posición y viose empuestu a xugar una promoción de permanencia. El rival foi'l [[Real Club Deportivo Español|RCD Español]], que baxara a Segunda la temporada anterior. El partíu d'ida nel [[Estadiu de Sarriá]] saldar con derrota per unu a cero. Nel partíu de vuelta en La Rosaleda, xugáu'l [[16 de xunu]] de [[1990]], el Málaga llogró igualar la eliminatoria y forzar la prórroga con gol de [[José Antonio Rivas]]. Na tanda de penaltis, el porteru malaguista [[Pedro Jaro]] realizó dos paraes que se vieron lastradas polos fallos de Rivas y del propiu Jaro dende'l puntu de penalti. Tres dellos llanzamientos na muerte súbita, [[Manuel Jesús Maderal Villa|Villa]] falló otru llanzamientu, a lo que respondió'l xugador del español [[Albert Albesa|Albesa]] marcando'l suyu y certificando el descensu del Málaga a [[Segunda División d'España|Segunda División]]. La temporada [[Segunda División d'España 1990/91|1990/91]] na categoría de plata supunxo un intentu desesperáu por xubir a Primer División calteniendo bona parte de la plantía que baxara y asumiendo riesgos más altos pa la cada vez más maltrecha economía del club. El trespasu de Pedro Jaro al Real Madrid compensar cola vuelta de [[Fernando Peralta]] dende'l Sevilla F.C., fichaxe que supunxo un pleitu pol impagu del mesmu que se xunía a los problemes de la entidá con [[Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques|Facienda]]. Tres la marcha d'Antonio Benítez, [[Waldo Ramos]] foi l'entrenador qu'empezó la temporada, pero foi destituyíu tres once xornaes por males resultancies y sustituyíu nes sos funciones por [[Abdallah Ben Barek]]. Col francu marroquín nel banquín l'equipu realiza una bona segunda vuelta y a falta de dos xornaes llogra certificar matemáticamente la disputa de la promoción d'ascensu. El rival de primer división na promoción ye'l [[Cádiz Club de Fútbol|Cádiz C.F.]], que rematara la temporada en decimoctava posición. El partíu d'ida, xugáu'l [[12 de xunu]] de [[1991]] en La Rosaleda, acaba cola resultancia d'unu a cero a favor con gol d'Esteban. Nel partíu de vuelta, xugáu una selmana dempués, el Cádiz iguala la eliminatoria con gol de [[José Manuel González López|José González]] y, como l'añu anterior, la promoción hai de decidise na prórroga primeru y nos penaltis finalmente. Na tanda, tres el fallu de [[Raúl Procopio]] pol Cádiz, el Málaga atina los sos cuatro llanzamientos hasta que [[Antonio Mata]] erra el definitivu tres parada del ex-porteru malaguista [[József Szendrei]], que na muerte súbita detien-y otru penalti a [[Emilio Pérez Rodríguez]], quitando al club de xubir a [[Primer División d'España|Primer División]]. Tres el fracasu de la temporada anterior, el presidente [[José Toboso]] decide faer cambeos nel club pa poder faer frente a la delicada situación económica y torga que José Pardo torne a la presidencia a pesar del calter provisional de la so marcha. La recaldación del trespasu d'Antonio Mata al [[CD Tenerife]] sirve pa evitar el descensu alministrativu a [[Segunda División B]] arriendes de les denuncies interpuestes por dieciséis xugadores ante l'[[Asociación de Futbolistes Españoles|AFE]]. Con una plantía iguada sobre la base de xugadores canteranos del Club Atlético Malagueño, l'equipu tien un pésimu arranque lligueru con dos partíos pérdidos fora de casa y una humillante derrota en La Rosaleda ante la [[Unió Esportiva Figueres]] por cero goles a cinco. [[José Luis Monreal Sotillo|José Luis Monreal]] sustitúi a Ben Barek, pero nun llogra ameyorar el rendimientu del equipu y ye igualmente cesáu tres quince partíos xugaos. Ye entós cuando decide echase mano del entrenador del filial, [[Antonio Montero "Nene"]], que tampoco llogra sacar al equipu de los puestos baxos de la clasificación. Los repitíos impagos nes nómines favorecen l'encierre de los xugadores nos vestuarios de La Rosaleda y una sentada de protesta previa al partíu frente a la [[Sociedad Deportiva Compostela|S.D. Compostela]] celebráu'l [[17 de mayu]] de 1992, que sentencia al equipu al descensu a [[Segunda División B]] a falta d'una xornada pa terminar la competición. Los esfuercios del club mientres tol añu [[1992]] por acoyese al plan de saneamientu col que la [[Lliga de Fútbol Profesional]] pretendía salvaguardar a los clubes de fútbol español más empeñaos fueren inútiles. Acarretando una delda total de 2.429 millones de pesetes y numberosos compromisos económicos al curtiu plazu, el capital social de 970 millones de pesetes que'l club tenía que cubrir pa poder convertise en [[Sociedá Anónima Deportiva]] antoxábase demasiao altu, non fructificando la comisión ciudadana que'l [[Conceyu de Málaga]] conformara con empresarios locales pa intentar salvar al club. Al nun rematase satisfactoriamente'l procesu de conversión en Sociedá Anónima Deportiva y col agravante d'atopase'l club en [[Segunda División B]], la direutiva de José Toboso dimite en plenu en xunu de 1992. Tres dos asamblees estraordinaries convocaes pa la eleición d'un nuevu presidente que tuviera dispuestu a dirixir el club, el [[27 de xunetu]] de [[1992]] la comisión xestora, cola presencia de cuarenta socios, decide la lliquidación de la entidá y el consiguiente despidu inmediatu de los sos emplegaos. El Club Deportivo Málaga dexaba d'esistir como tal. === Málaga Club de Fútbol === Cuando'l C.D. Málaga tuvo que sumir a finales de xunetu de [[1992]] por insolvencia económica, el so equipu filial, el ''Club Atlético Malagueño'', que fuera fundáu en [[1948]], y gracies a que na Federación Española de Fútbol tenía un númberu de rexistru independiente, pudo siguir como equipu titular malaguista, pasando a ser la [[Atlético Malagueño|Sociedad Deportiva Malagueña]], equipu fundáu en 1990, el nuevu filial en [[Divisiones rexonales de fútbol (España)|categoría rexonal]]. Na Temporada 1992/93, el ''C.A. Malagueño'', presidíu por Antonio Domínguez Martín y empobináu nel banquín por Fernando Rosas, xugaba en [[Tercer División d'España|Tercer división Grupu IX]] y caltenía la base de la plantía conformada por xugadores canteranos que yá ostentaba l'equipu na so condición de conxuntu filial. Dempués una esitosa campaña, xubió a [[Segunda División B]], sicasí, na temporada 1993/94 les premises de confección de la plantía nun camudaron demasiáu y volvióse a baxar a Tercera. El [[19 d'avientu]] de [[1993]] celebróse un referendu de socios, camudándose la denominación oficial del equipu a Málaga Club de Fútbol S.A.D., con fecha llegal dende'l [[19 de xunu]] de [[1994]]. El primer alcuentru cola nueva denominación qu'apuesta'l Málaga foi un partíu amistosu frente al [[Club Deportivo Alhaurino]]<ref name="test">[http://www.clubdeportivoalhaurino.com/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=29 Clud Deportivo Alhaurino.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204061751/http://www.clubdeportivoalhaurino.com/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=29 |date=2015-02-04 }},</ref> el 26 de xunu de 1994 nel Estadiu Municipal Miguel Fijones d'[[Alhaurín el Grande]], cola resultancia de cero a dos pa los malaguistas. L'acabante constituyir Sociedá Anónima Deportiva, presidida pol empresariu Federico Beltrán y que cuntaba col sofitu del tamién empresariu [[Fernando Puche]] y l'ex-presidente Eduardo Padilla, encara la temporada 1994/95 en Tercer División con nueves incorporaciones y la presencia nel banquín d'Antonio Benítez, llogrando l'ascensu a Segunda División B. ==== Presidencia de Fernando Puche ==== Dempués de dos temporaes en Segunda División B, na temporada 1997/98 el Málaga CF pasa a manes del empresariu [[Antonio Asensio Pizarro]], propietariu del [[Grupu Zeta]], que traza un ambiciosu plan d'ascensu a [[Primer División d'España|Primer División]] en dos años y confía-y la presidencia del club al qu'hasta entós yera vicepresidente, [[Fernando Puche]]. Ye entós cuando llegaríen al club xugadores como [[Sandro (futbolista)|Sandro]], [[José María Movilla|Movilla]] o [[Pablo Guede]], y produzse al regresu d'ex xugadores como [[Francisco Cabrera Guinovart|Quino]] o [[Luis Moreno Merín|Merín]]. Anque la temporada empecipiar l'entrenador Tolo Plaza, ye l'asturianu [[Ismael Díaz Galán]] quien-y reemplaza tres una serie de males resultancies. En rematando la fase regular na primer posición del Grupu IV, los malaguistas enfrentar na fase d'ascensu al [[Terrasa FC]], [[Talavera CF]] y [[SD Beasain]]. L'equipu malagueñu certificó'l so regresu a Segunda División el [[28 de xunu]] de [[1998]], dempués de vencer al Terrasa na última xornada por cuatro goles a unu con un [[Hat trick|triplete]] del delanteru arxentín Pablo Guede.<ref>malagacf.com, [http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-1997-1998/31 Historia del Málaga CF, temporada 1997/1998]. Consultáu'l 14/12/11.</ref> Na temporada 1998/99, col veteranu [[Joaquín Peiró]] al frente del banquín malaguista, l'equipu encara un [[Segunda División d'España 1998/99|campeonatu]] llaráu de bones resultancies y a falta de cuatro xornaes llógrase certificar l'ascensu a la [[Primer División española|élite del fútbol español]] nun partíu contra'l [[Albacete Balompié]], consiguiendo amás el títulu de la categoría. L'equipu que llogró'l docenu ascensu del Málaga a la máxima categoría cuntaba con xugadores como'l delanteru hispanu brasilanu [[Catanha]], que consiguió'l ''Troféu Pichichi de Segunda División'' con ventiséis dianes, o'l portugués [[Edgar Patricio de Carvalho Pacheco|Edgar]], y los mediocampistes [[Gonzalo de los Santos|De los Santos]], [[Francisco Joaquín Pérez Rufete|Rufete]], [[Joaquim Agostinho (futbolista)|Agostinho]], Movilla o Sandro, xunto a xugadores canteranos como [[Basti (futbolista)|Basti]] o [[Francisco Javier López Bravo|Bravo]] que participaren íntegramente na esguilada del Málaga dende Tercera a Primer División. El Málaga llograría d'esa forma rematar l'acandilante ascensu en dos temporaes dende la Segunda División B hasta la Primer División española.<ref name="Historia98/99">malagacf.com, [http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-1998-1999/41 Historia del Málaga CF, temporada 1998/1999]. Consultáu'l 14/12/11.</ref> Na temporada [[Primer División d'España 1999/2000|1999/2000]], lloñe de pasar apuros pa permanecer en Primer, l'equipu amosó un gran fútbol, llegando a ganar al [[FC Barcelona]] nel so [[Camp Nou|mesmu estadiu]], y consiguiendo la permanencia matemática a cuatro xornaes del final,<ref>malagacf.com, [http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-1999-2000/51 Historia del Málaga CF, temporada 1999/2000]. Consultáu'l 14/12/11.</ref> col brasilanu [[Catanha]] en duru bracéu por consiguir el [[troféu Pichichi]]. Empecipiar polo tanto una nueva ya importante etapa na máxima categoría, na que'l club batió'l récor de permanencia na mesma, con siete temporaes consecutives na máxima categoría del fútbol nacional.<ref name="Historia2005/06">malagacf.com, [http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-2005-2006/111 Historia del Málaga CF, temporada 2005/2006]. Consultáu'l 14/12/11.</ref> [[Ficheru:Dely valdes.jpg|170px|thumb|left|[[Julio César Dely Valdés|Dely Valdés]] celebrando un gol.]] La temporada [[Primer División d'España 2000/01|2000/01]] consolidó la práutica totalidá de la plantía del añu anterior salvu pola marcha de [[Catanha]] al [[Real Club Celta de Vigo|Celta de Vigo]] por un eleváu montante económicu. Nel so llugar, llegó'l delanteru panamiegu del [[Real Uviéu]], [[Julio César Dely Valdés]], que formó una dupla letal conocida como la ''Doble D'' xunto col uruguayu [[Darío Silva]]. Gracies en parte a los dieciséis goles del panamiegu y los trelce del uruguayu, los rexistros d'esta temporada fueron entá ameyores que na anterior y el club engarró por entrar nos puestos d'accesu a les competiciones europees, rematando nuna digna octava posición.<ref>{{cita web |url=http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-2000-2001/61|títulu=Historia del Málaga CF, temporada 2000/2001 }}</ref> ==== La primer participación europea ==== Na temporada [[Primer División d'España 2001/02|2001/02]], l'equipu esperimenta una serie de variaciones na organigrama tres el fallecimientu del so propietariu Antonio Asensio, siendo'l direutivu del [[Grupu Zeta]] [[Serafín Roldán]] el presidente que reemplaza al saliente Fernando Puche. [[Joaquín Peiró]] siguiría nel banquín, pero la nueva direutiva, a pesar de les muestres de descontentu de l'afición, daría salida a xugadores básicos na plantía como Rufete, De los Santos, Movilla o Agostinho, siendo sustituyíos por otros nuevu xugadores como [[Dulda (futbolista)|Dulda]], [[Gerardo García León|Gerardo]], [[Marcelo Romero]], [[Carlos Manuel de Oliveira Magalhaes|Litos]] o [[Miguel Ángel Lozano|Miguel Ángel]]. L'equipu nun se resiente d'esta reestructuración de la plantía y vuelve cuayar otru gran campeonatu engarrando pola disputa de competiciones europees. A la fin de temporada, anque nun se consiguió l'accesu direutu a la [[Copa de la UEFA]], l'equipu aseguró col so décimu puestu na clasificación la so presencia na [[Copa Intertoto de la UEFA]], competición na que s'inscribiera y que xugaría mientres el branu de [[2002]].<ref>{{cita web |url=http://www.malagacf.com/es/club/historia/temporada-2001-2002/71|títulu=Historia del Málaga CF, temporada 2001/2002 }}</ref> <table style="float: right; width: 160px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><div style="position: relative; font-size:xx-small;"> [[Ficheru:Soccer Field Transparant.svg|200px]] {{Etiqueta imaxe|x=0.24|y=0.04|escala=350|testu='''{{tc|Pedro Contreras González|Contreras|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.07|y=0.26|escala=350|testu='''{{tc|José Miguel González Rei|Josemi|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.18|y=0.20|escala=350|testu='''{{tc|Fernando Sanz|F. Sanz|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.34|y=0.20|escala=350|testu='''{{tc|Mikel Roteta|Roteta|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.43|y=0.26|escala=350|testu='''{{tc|Vicente Valcarce|Valcarce|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.25|y=0.36|escala=350|testu='''{{tc|Marcelo Romero|Romero|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.07|y=0.49|escala=350|testu='''{{tc|Antonio Manuel Sánchez Gómez|Manu|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.25|y=0.54|escala=350|testu='''{{tc|Gerardo García León|Gerardo|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.41|y=0.49|escala=350|testu='''{{tc|Kiki Musampa|Musampa|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.12|y=0.67|escala=350|testu='''{{tc|Darío Silva|Darío Silva|color=Navy}}''' }} {{Etiqueta imaxe|x=0.32|y=0.67|escala=350|testu='''{{tc|Julio César Dely Valdés|Dely Valdés|color=Navy}}''' }} </div></td></tr> <tr><td><small>Alineación tipo na [[Copa de la UEFA 2002/03]], onde formaba la célebre dupla Dely Valdés-Darío Silva, conocida como ''el doble D''.</small></td></tr> </table> El [[27 d'agostu]] de [[2002]], el club conquistó la ''Copa Intertoto'', que daba derechu a xugar la [[Copa de la UEFA]]. Pa ello tuvo que superar trés rondes eliminatories, venciendo a [[KAA Gent|Gante]], [[Willem II]] y [[Villarreal CF]],<ref name="Historia"/> y convirtiéndose nel primer club andaluz en consiguir un títulu oficial européu. La posterior participación na [[Copa de la UEFA 2002/03|Copa de la UEFA]] foi notable, algamando los cuartos de final y esaniciando a equipos con llarga tradición en competiciones europees como'l [[Leeds United]] o'l [[AEK Atenes]] en venciendo nos sos propios estadios con resultancies d'un gol a dos y cero goles a unu respeutivamente. Finalmente, l'equipu cayó esaniciáu frente al [[Boavista FC|Boavista]] [[Portugal|portugués]], na tanda de penaltis.<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivo/2002-2003/marzu/tercerasemana/boavista-malaga.html|títulu=Boavista - Málaga elmundo.es }}</ref> En xunu de [[2003]] el filial del equipu, el [[Málaga B]], güei denomináu Atlético Malagueño, xube a [[Segunda División d'España 2003/04|Segunda División]], y l'equipu de categoría xuvenil proclámase [[Copa de Campeones de División d'Honor Xuvenil|campeón d'España]]. La direutiva del club aprovechando'l bon momentu de la cantera malaguista y coles mesmes pretendiendo menguar la masa salarial, prescinde de dellos titulares de los últimos años como [[Koke Contreras|Contreras]], [[Mikel Roteta|Roteta]], [[Kizito Musampa|Musampa]], [[Sandro (futbolista)|Sandro]], [[Julio César Dely Valdés|Dely Valdés]] y [[Darío Silva]] ente otros, siendo sustituyíos por xugadores de la cantera como [[Juan Calatayud|Calatayud]], [[Juan Jesús Gutiérrez Carbayos|Juanito]], [[Juan Antonio Rodríguez Villamuela|Juan Rodríguez]], [[Sergio Contreras Pardo|Koke]] y [[Alex Geijo|Geijo]] que llevaron a cabu'l necesariu relevu xeneracional.<ref>[https://www.elmundo.es/elmundodeporte/especiales/2003/08/liga/equipos_primera/malaga/index.html Málaga CF 2003-04] - El Mundo</ref> El [[3 d'avientu]] de [[2003]] el Málaga, entrenáu por [[Juande Ramos]] mientres la [[Primer División d'España 2003/04|temporada 2003/04]], ganó al FC Barcelona pola abuitada resultancia de cinco a unu, goles anotaos por [[Salva Ballesta]], en trés causes, el delanteru charrúa [[Diego Alonso]] y por [[Manuel Canabal]].<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2003/12/03/lliga/1070477534.html|títulu=El Málaga dexa en coma al Barcelona }}</ref> La siguiente temporada, 2004-05, nun foi fácil pal Málaga. [[Gregorio Pumar]] foi destituyíu como entrenador na xornada 18, col club en puestos de descensu.<ref>[http://deportes.elpais.com/deportes/2005/01/11/actualidad/1105431717_850215.html El Málaga destitúi al entrenador Gregorio Pumar] - El País</ref> Namái l'ascensu del entrenador del filial, [[Antonio Tapia]], y la llegada del goliador [[Brasil|brasilanu]] [[Fernando Baiano]] consiguieron asegurar la permanencia del Málaga en Primer. Col téunicu cordobés, el Málaga consiguió 36 puntos en 20 partíos, incluyendo un 1-6 ante'l [[Club Atlético Osasuna|Osasuna]], la mayor goliada de la historia del club.<ref>[http://www.terra.es/deportes/articulo/html/dpo78099.htm El Málaga confirma la so ascensión al machucar a un Osasuna desastrosu] - Terra</ref> Al añu siguiente'l proyeutu del Málaga CF fracasa y l'equipu baxa a Segunda División como últimu clasificáu, con namái 24 puntos y cinco victories na Lliga.<ref>[http://www.resultados-futbol.com/primer2006 Primer División 2005-2006] - Resultaos Fútbol</ref> La temporada foi convulsa, incluyendo destituciones d'entrenadores y rebelión de futbolistes contra'l club.<ref>[http://futbol.as.com/futbol/2006/02/10/mas_futbol/1139556459_850215.html Antonio Tapia, el gran damnificado del casu Dulda] - Diariu AS</ref> ==== Presidencia de Fernando Sanz ==== Tres una temporada marcada pol fracasu económicu del club y nueva venta de xugadores, el Málaga baxó a Segunda División na [[Primer División d'España 2005/06|2005/06]], siendo la entidá puesta en venta. Esi mesmu branu, [[Fernando Sanz]], fíu del ex presidente del [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]], [[Lorenzo Sanz]], facer col control del 97% de les aiciones de la sociedá, convirtiéndose en presidente del club.<ref name="Historia"/> En 2007, el Málaga presentó un [[Espediente de regulación d'empléu]] pa prescindir laboralmente de quince persones; ente ellos, trés xugadores, [[Marcelo Romero]], [[Richard Morales|'Chengue' Morales]] y [[Antonio Manuel Sánchez Gómez|Manu]].<ref name="ERE2007">{{cita noticia |nome=Sergio| apellíos=Cortés| coautores=[[Sur (periódicu)|Diariu Sur]]|títulu=El Málaga prescinde de 15 persones con un espediente de regulación| url=http://www.diariosur.es/prensa/20070306/deportes/malaga-prescinde-persones-expediente_20070306.html |fechaaccesu=18 de xineru de 2015 | fecha=6 de marzu de 2007}}</ref> Dempués de dos temporaes na división de plata, el [[15 de xunu]] de [[2008]], na última xornada, l'equipu llogró l'ascensu a Primer en ganando por dos goles a unu al [[Club Deportivo Tenerife]], dambos tantos malaguistas anotaos pol mediocampista [[Antonio Hidalgo (futbolista)|Antonio Hidalgo]].<ref name="Historia"/> Na temporada [[Primer División d'España 2008/09|2008/09]], foi emponderáu'l trabayu y el xuegu del equipu; siendo un acabante xubir y teniendo unu de los presupuestos económicos más baxos de la Lliga, el Málaga CF lluchó hasta les últimes xornaes por clasificase pa puestos europeos.<ref name="Historia"/> Ello dio-y el privilexu de ser consideráu equipu revelación de la temporada<ref>[[Diariu Qué!|Que!]].es [http://www.que.es/deportes/futbol/200903211511-malaga-equipu-revelacion-pon-prueba.html ''El Málaga, equipu revelación, va poner a prueba al Barcelona''] Consultáu'l día 21/07/10.</ref> y el meyor equipu, naquel momentu, de la historia del club.<ref name="Sociu">[[La Opinión de Málaga]].es, ''[http://www.laopiniondemalaga.es/seiciones/noticia.jsp?pRef=2009022000_12_239014__TodoDeporte-sociu-antiguu-club-sentencia-meyor-Malaga-historia El sociu más antiguu del club sentencia: "Ye'l meyor Málaga de la historia"]'', 20/2/2009</ref> El [[28 de marzu]] de 2009, el Málaga Club de Fútbol xugó un partíu benéficu en La Rosaleda ante cinco mil espectadores recaldando venticuatro mil euros en beneficiu de los daños causaos pol [[Tornáu de 2009 en Málaga|Tornáu de Málaga]]; el rival del Málaga CF foi un equipu formáu por antiguos xugadores del club, n'activu o retiraos, llamáu ''Lleendes Malaguistas'' y empobináu pol míticu entrenador [[Joaquín Peiró]].<ref>[[Málaga Hoy]].es, ''[http://www.malagahoy.es/article/deportes/387005/euros/y/miles/alcordances/contra/tornáu.html 24&nbsp;000 euros y miles d'alcordances contra un tornáu]'', 29/3/2009</ref>Esi branu'l Málaga xugó la [[Peace Cup 2009]], un tornéu amistosu internacional, siendo una de les sedes l'estadiu [[estadiu La Rosaleda|La Rosaleda]]. Esi mesmu añu crearíase la Fundación Málaga CF,<ref>Vivafútbol.com [http://www.vivafutbol.es/index.php/noticias/actualidad-malaga-cf/877-la-fundacion-del-malaga-club-de-futbol-echa-a-andar ''La fundación del Málaga echa a andar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728185136/http://www.vivafutbol.es/index.php/noticias/actualidad-malaga-cf/877-la-fundacion-del-malaga-club-de-futbol-echa-a-andar |date=2009-07-28 }}</ref> coles mires d'espublizar los valores deportivos y la historia malaguista dientro de la ciudá y la provincia, según el muséu del club, que la so inauguración producir nel mes d'avientu, y la sede social oficial, el Málaga CF Sports Bar,<ref>Vivafútbol.com [http://www.vivafutbol.es/index.php/noticias/14-actualidad-malaga-cf/640-el-proximo-martes-inaugura-el-malaga-cf-sports-bar ''El Málaga CF Spots Bar, inaugurado'']</ref> llugar d'alcuentru de los aficionaos del equipu. Tres una angustiosa temporada ([[Primer División d'España 2009/10|2009/10]]), l'equipu consiguió la permanencia na última xornada de lliga, el [[16 de mayu]] de [[2010]], dempués d'empatar frente al Real Madrid en La Rosaleda. ==== Presidencia del xeque Abdullah Al Thani ==== [[Ficheru:Van Nistelrooy Málaga.jpg|thumb|right|250px|[[1 de xunu]] de [[2011]], presentación oficial de [[Ruud van Nistelrooy]], a la qu'allegaron 15&nbsp;000 malaguistas.<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2011/06/02/futbol/equipos/malaga/1307042357.html|títulu=Presentación galáutica de Van Nistelrooy ante 15&nbsp;000 persones }}</ref>]] Por cuenta de les llimitaciones económiques de la entidá, l'entós presidente Fernando Sanz buscó inversores en [[Doḥa]] ([[Qatar]]) pa poner en marcha un proyeutu más ambiciosu, entablando conversaciones col miembru de la familia real qatarina, el [[xeque]] [[Abdullah ben Nasser Al Thani]].<ref name="Historia"/> El [[11 de xunu]] de [[2010]], tres selmanes de negociación, el señor Al Thani<ref name="Xeque"/> convertir nel nuevu dueñu de la entidá, siendo nomáu presidente'l [[28 de xunetu]]<ref name="Historia"/> na asamblea de socios. [[Ficheru:Malaga trenning (6).jpg|thumb|left|200px|[[Manuel Pellegrini]] llegó al Málaga en payares de 2010, siendo'l principal artífiz de les históriques temporaes 2011/12 y 2012/13.]] El [[28 de xunu]] de [[2010]] presentar al nuevu entrenador del Málaga CF, [[Jesualdo Ferreira]].<ref>malagacf.com [https://web.archive.org/web/20100709212355/http://www.malagacf.com/noticies/presentacion-del alcuerdu-con-jesualdo-ferreira-2905.html ''Presentación del alcuerdu con Jesualdo Ferreira'']</ref> Ente los xugadores nuevos contrataos destacaron [[Eliseu]] o [[Salomón Rondón]]. El [[2 de payares]] de [[2010]], [[Jesualdo Ferreira|Ferreira]] foi cesáu pola entidá de Martiricos polos malos resultancies collechaos qu'apostraben al club al farolucu coloráu de la categoría.<ref>[[Diariu As|As]].com, [http://www.as.com/futbol/articulo/xeque-despide-ferreira-axusta-pellegrini/dasftb/20101102dasdasftb_17/Tes ''El xeque destitúi a Jesualdo Ferreira.''] Consultáu'l 06/11/10.</ref> Más tarde oficializóse'l fichaxe de [[Manuel Pellegrini]]. ===== Trieniu de lleenda con Manuel Pellegrini ===== Col nuevu entrenador decidió refugase a dellos integrantes de la plantía y reforzala con xugadores como [[Enzo Maresca]], [[Martín Demichelis]], [[Ignacio Camacho Barnola|Ignacio Camacho]] o [[Júlio Baptista]].<ref>[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-01-04/trés-aficionaos-reciben-baptista-201101041346.html ''Trés mil aficionaos na presentación de Baptista''.] Consultáu'l 04/01/11.</ref> Tres un nuevu récor de cinco victories consecutives en Primer División,<ref>[[La Opinión de Málaga]].es, [http://www.laopiniondemalaga.es/malagacf/2011/05/15/malaga-bati-rexistru-historico-cinco-victories-siguíes/421677.html ''El Málaga bate'l so rexistru históricu de victories'']</ref> xunto al empate arrincáu en [[Estadiu de San Mamés|San Mamés]] contra'l [[Athletic Club]], llogróse la permanencia na categoría,<ref>[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-05-18/remontada-fulminante-20110518.html ''La Remontada fulminante del Málaga''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181219001027/https://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-05-18/remontada-fulminante-20110518.html |date=2018-12-19 }}.Consultáu'l 18/05/11.</ref> rematando'l campeonatu n'oncena posición. Con vistes a la [[Primer División d'España 2011/12|temporada 2011/12]] róblase un contratu cola compañía [[Nike]] como provisor de les distintes categoríes del club.<ref>[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-05-24/fiebre-malaga-20110524.html ''Fiebre pol Málaga''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151125020227/http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-05-24/fiebre-malaga-20110524.html |date=2015-11-25 }}. Consultáu'l 03/06/11.</ref> Coles mesmes, la entidá lleva a cabu un alcuerdu de collaboración cola [[UNESCO]], pol cual, amás, l'organismu va ser el espónsor principal de la camiseta del equipu.<ref name="UNESCO">[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-06-01/responsables-unesco-visiten-rosaleda-201106011434.html ''Los responsables de la UNESCO visiten La Rosaleda'']. Consultáu'l 03/06/11.</ref> Los fichaxes más destacaos pa esa temporada seríen [[Ruud van Nistelrooy]],<ref>[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2011-06-03/bano-ensames-rosaleda-20110603.html ''Bañu d'ensames en La Rosaleda'']. Consultáu'l 03/06/11.</ref> [[Nacho Monreal]],<ref>malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20110619061033/http://malagacf.com/noticies/monreal-ye-un arguyu-vistir-esta camiseta-4657.html ''Nacho Monreal ye presentáu en La Rosaleda'']. Consultáu'l 09/07/11.</ref> [[Jerémy Toulalan]],<ref>andaluciadeportes.com, [http://www.andaluciadeportes.com/noticies/ver/Toulalan+ye+presentáu+ante+8.000+malaguistas/8862/fotogalerias ''Toulalan ye presentáu col Málaga ante unu 8&nbsp;000 aficionaos aproximao en La Rosaleda'']. Consultáu'l 09/07/11.</ref> [[Joaquín Sánchez Rodríguez|Joaquín Sánchez]],<ref>malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20110701065746/http://www.malagacf.com/noticies/joaquin-ye-un-sueno-poder-participar-en-esti-proyeutu-tan-guapu-4693.html ''Joaquín ye presentáu en La Rosaleda ante unu 15&nbsp;000 aficionaos'']. Consultáu'l 09/07/11.</ref> [[Isco|Isco Alarcón]] y la incorporación más cara de la historia del club, [[Santi Cazorla]], contratáu por venti millones d'euros y procedente del [[Villarreal CF]]. Esa temporada l'equipu realizaría una escelente campaña, certificando'l [[13 de mayu]] de [[2012]] la so clasificación a la fase previa de la [[Lliga de Campeones de la UEFA]] en terminando 4° na [[Primer División d'España 2011/12|Lliga 2011/2012]]. [[Ficheru:Malaga-Zenit 2012 (11).jpg|thumb|250px|Once titular del Málaga CF nel so estrenu con victoria per trés a cero frente al [[Zenit de San Petersburgu]] en [[Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13|Lliga de Campeones]].- (de pies) Caballero, Demichelis, Camacho, Weligton, Joaquín (sentaos) Isco, Gámez, Saviola, Portillo, Monreal, Eliseu.]] Pel branu de [[2012]] el club, nun comunicáu oficial, anunció una reestructuración interna p'afaese a los estándares del Fair Play financieru, con mires de garantizar l'autosuficiencia y la estabilidá de la entidá.<ref>{{cita web |url=http://www.malagacf.com/es/noticia/comunicado/comunicado-malaga-club-futbol/601/64672|títulu=Comunicáu del Málaga Club de Fútbol }}</ref> N'avientu d'esi añu, el Málaga CF foi sancionáu pol Comité de Control Financieru de Clubes, dependiente de la UEFA, con una multa de trescientos mil euros y escluyíu de la próxima competición continental pa la que se clasifique dientro de los siguientes cuatro años.<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2012/12/21/andalucia_malaga/1356101730.html|títulu=La UEFA sanciona al Málaga ensin xugar competición europea la próxima temporada }}</ref> El club comunicó nes hores posteriores que recurriría dicha sanción ante'l [[Tribunal d'Arbitraxe Deportivo|Tribunal d'Arbitraxe Deportivo Internacional]] (TAS).<ref>{{cita web |url=http://www.diariosur.es/20121221/deportes/futbol/director-general-malaga-vicente-201212212034.html|títulu=Vicente Casado: "Vamos recurrir al TAS" }}</ref> Na [[Primer División d'España 2012/13|temporada 2012/13]], el Málaga realiza'l meyor arranque de la so historia en lliga con tres victories y un empate.<ref>{{cita web|autor=Diarosur.es|títulu=El Málaga robla'l meyor arranque con tres victories y un empate|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2012-09-16/malaga-firma-meyor-arranque-20120916.html|fechaaccesu=25 d'ochobre de 2012}}</ref> ====== Primer participación na Lliga de Campeones ====== El [[28 d'agostu]] de [[2012]], en ganando por dos goles a cero al [[Panathinaikos FC]] en [[La Rosaleda]] y empatar a cero nel [[Estadiu Olímpicu d'Atenes|Estadiu Olímpicu ''Spyros Louis'']] d'[[Atenes]], l'equipu llogró per primer vegada na so historia la clasificación pa xugar la [[Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13|Lliga de Campeones de la UEFA 2012/13]], convirtiéndose n'unu de los meyores debutantes de la historia nesa competición, al ganar los trés primeros partíos ensin encaxar nengún gol,<ref>{{cita web|autor=Libertad Digital|títulu=El Málaga fai historia|url=http://www.libertaddigital.com/deportes/champions/2012-10-25/el-malaga-hace-historia-1276472457/|fechaaccesu=25 d'ochobre de 2012}}</ref> a los trés rivales del so grupu: [[AC Milan]], [[FC Zenit de San Petersburgu]] y [[RSC Anderlecht]]. El [[18 de setiembre]] de [[2012]] el Málaga xugó'l so primer partíu na Lliga de Campeones, venciendo por trés goles a cero al que yera nesi momentu campeón de la [[Lliga Premier de Rusia]], el Zenit de San Petersburgu. Esi día los once que defendieron d'entamu la albiceleste fueron: Caballero; Gámez, Demichelis, Weligton, Monreal; Camacho; Portillo, Isco, Eliseu; Joaquín y Saviola. El [[6 de payares]] de [[2012]], l'equipu clasificó pa los octavos de final de la [[Lliga de Campeones de la UEFA]] n'empatando a unu en [[San Siro]] contra'l AC Milan. GRUPU C - FASE DE GRUPOS 1. Málaga 12 puntos 2. Milán 8 puntos 3. Zenit 7 puntos 4. Anderlecht 5 puntos Málaga 3-0 Zenit (Isco (2) 3', 76' Saviola 13') Anderlecht 0-3 Málaga (Eliseu (2) 46' 64' Joaquín 57') Málaga 1-0 Milán (Joaquín 64') Milán 1-1 Málaga (Eliseu 40') Zenit 2-2 Málaga (Buonanotte 8' Seba 9') Málaga 2-2 Anderlecht (Duda (2) 45' 61') [[Ficheru:1-Isco.jpg|thumb|right|180px|Al malagueñu [[Isco]] la so magnífica participación na [[Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13|Lliga de Campeones 2012/13]] fíxo-y merecedor de los gallardones [[Premiu Golden Boy|Golden Boy 2012]] y [[Troféu Bravu|Troféu Bravo 2013]].]] Cuatro meses dempués, el [[13 de marzu]] de [[2013]], l'equipu llograría clasificase pa cuartos de final en ganando por dos goles a cero al [[Fútbol Club Porto|FC Porto]] en La Rosaleda, remontando'l gol en contra de la ida.<ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2013-03-13/direutu-goool-santa-cruz-201303132238.html|títulu=El Málaga fai otra vegada maxa y va siguir na Champions}}</ref> El Málaga formó esa velada d'entamu con: Caballero, Gámez, Demichelis, Weligton, Antunes, Iturra, Toulalan, Joaquín, Baptista, Isco y Saviola. L'equipu malagueñu llograría una memorable victoria; a los cuarenta y dos minutos Isco, con un imparable disparu dende fora del área, marcaría'l 1-0 y nel minutu setenta y seis llegaría'l gol del paraguayu [[Roque Santa Cruz]] que significó'l pase de ronda, provocando l'españíu d'allegría na grada. Dicha clasificación convirtió al Málaga nel séptimu equipu español, tres Real Madrid, FC Barcelona, Valencia CF, Deportivo de la Coruña, Villarreal CF y Atlético de Madrid, n'algamar la fase de cuartos de final de Lliga de Campeones de la UEFA.<ref name="marca_1">{{cita web |url=https://www.marca.com/2013/03/14/futbol/liga_campeones/1363219010.html?a=PR3ce89581bb6fb62y8y968d1b6ce634cba&t=1363233697|títulu=Beckham, únicu sobreviviente inglés na Champions }}</ref> Dempués d'empatar a cero nel primer partíu frente al [[Borussia Dortmund]] en La Rosaleda, el [[9 d'abril]] de [[2013]] el Málaga sería esaniciáu de la competición en cayendo derrotáu por trés goles a dos (Joaquín 24', Eliseu 82') nel estadiu [[Signal Iduna Park]]. Aquella nueche'l Málaga saborguió la clasificación a semifinales dende'l minutu venticuatro de la primer parte hasta'l minutu noventa y tres de partíu, cuando l'árbitru [[Reinu Xuníu|británicu]] [[Escocia|escocés]] [[:en:Craig Thomson (referee)|Craig Thomson]] concediera un gol en fora de xuegu al equipu xermanu. Aquel error arbitral pondría puntu final a un sobresaliente primera participación del club nel máximu campeonatu continental.<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2012_13/champions/cuartos/vuelta/bor_mga/#comentario|títulu=Tan increíble, tan cruel }}</ref><ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2013-04-09/malaga-grande-sufre-golpe-201304092308.html|títulu=Un Málaga grande sufre'l golpe más cruel por un robu arbitral|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305053822/http://malagacf.diariosur.es/noticias/2013-04-09/malaga-grande-sufre-golpe-201304092308.html|fechaarchivu=2016-03-05}}</ref> El Málaga percibió de la UEFA 32 millones d'euros tres la so esitosa campaña nesti tornéu européu.<ref>{{cita web |url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/uefaorg/Finance/01/97/52/97/1975297_DOWNLOAD.pdf|títulu=UEFA CHAMPIONS LEAGUE: Distribution to clubes 2012/13 }}</ref> ====== Sanción de la UEFA ====== Na temporada 2012/13 de LaLiga el Málaga llograra'l pase pa xugar la [[Lliga Europea de la UEFA]] al clasificase sestu nel Campeonatu Nacional de Lliga, pero'l [[11 de xunu]] de [[2013]], el [[Tribunal d'Arbitraxe Deportivo|Tribunal d'Arbitraxe Deportivo Internacional]] refugó l'apelación del club de Martirícos, confirmando la sanción impuesta pola UEFA, una decisión que suponía un [[laude]] ensin precedentes nel ámbitu xurídicu-deportivu del mundu del fútbol, polo que'l Málaga nun podría xugar la competición europea a la que llexítimamente se clasificó.<ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2013-06-11/dexa-malaga-fuera-europa-201306111439.html|títulu=El TAS dexa al Málaga fora d'Europa en dándo-y la razón a la UEFA}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.malagahoy.es/article/malagacf/1542693/tas/torna/recurso/malaga/y/la/entidad/no/podra/jugar/la/europa/league.html|títulu=El TAS torna'l recursu del Málaga y la entidá nun va poder xugar la Europa League }}</ref> ====== Candidatu a Meyor Club del Añu 2013 ====== La EFAA (Asociación Europea d'Axentes de Futbolistes) y la [[Asociación de Clubes Europeos|ECA (Asociación de Clubes Europeos)]] nomaron al Málaga Club de Fútbol, xunto al Chelsea FC, el FC Bayern München, la Juventus FC y el FC Basel como candidatu a Meyor Club del añu 2013 nos [[Globe Soccer Awards]] que s'apurren añalmente en [[Dubái]].<ref>{{cita web |url=http://www.malagacf.com/es/noticia/malaga-cf-nomáu-meyor-club-anu-globe-soccer-awards/70521|títulu=El Málaga CF nomáu meyor club del añu nos Globe Soccer Awards }}</ref> ===== A les puertes de volver a Europa ===== Tres la marcha de Pellegrini, forzada al ser imposible caltener el nivel d'ambición nel proyeutu deportivu, fíchase como nuevu téunicu al alemán [[Bernd Schuster]]. Ante la negativa del propietariu a realizar nueves inversiones millonaries y aforfugáu por presiones económiques tres la sanción impuesta dende la UEFA, l'equipu realizó [[Primer División d'España 2013-14|una temporada]] bien irregular na que queda clasificáu oncenu en La Lliga y na que les táctiques del entrenador teutón nun llogren l'aceptación de gran parte de la grada de La Rosaleda, polo que'l club decide rescindir el so contratu y dar empiezu a un nuevu proyeutu baxu tutelar del navarru [[Javi Gracia]]. Dichu proyeutu ponía énfasis nun mayor control na parcela económica y na optimización de los recursos del club, buscando crecer dende L'Academia y les categoríes inferiores del club, col fin de promocionar a les nueves promeses como [[Samuel García Sánchez|Samu García]], [[Juanmi Jiménez]], [[Samu Castillejo]], [[Sergi Darder]], [[Juanpi Añor]] o [[Pablo Fornals]] por qu'alzaren el nivel del equipu y, darréu, al traviés de les ventes de delles d'estes nueves promeses, consiguiérase estabilizar primeru y desenvolver dempués el proyeutu xeneral. El xuegu del equipu y los mozos xugadores respondieron a les mires depositaes sobre ellos, y tres brilloses actuaciones xunto a otros más veteranos como [[Ignacio Camacho Barnola|Ignacio Camacho]], [[José Luis García del Pozo Recio]], [[Weligton]], [[Carlos Kameni]] o'l delanteru [[Nordin Amrabat]], consiguieron mientres les temporaes siguientes clasificase [[Primer División d'España 2015-16|ente los meyores de La Lliga]], daqué que dexó al club llograr un meyor allugamientu na repartida de los acobiciaos derechos televisivos,<ref>{{cita web|url=http://futbolfinanzas.com/10718/|títulu=Asina va ser la nueva repartida de los derechos televisivos de la Lliga en 2016|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171017123117/http://futbolfinanzas.com/10718/|fechaarchivu=2017-10-17}}</ref> ingresos que nos próximos años seríen determinantes pa les posibilidaes de crecedera del Málaga. == Estadiu == {{AP|Estadiu La Rosaleda}} [[Ficheru:Málaga Estadio de Fútbol La Rosaleda.20121231.jpg|thumb|300px|[[Estadiu La Rosaleda|La Rosaleda]] vista dende'l [[Ríu Guadalmedina|Guadalmedina]].]] L'estadiu del Málaga C.F. ta asitiáu nel [[Paséu de Martiricos]] na marxe derecha del ríu [[Guadalmedina]]. Foi inauguráu en [[1941]],<ref name="HistoriadeEstadio">malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20100612182214/http://www.malagacf.com/elclub/estadiu/historia.html Historia de la Rosaleda]. Consultáu'l 03/09/10.</ref> y reformáu pa la [[Copa Mundial de Fútbol de 1982]]. Mientres esti periodu l'estadiu algamó capacidá pa 45&nbsp;000 espectadores.<ref name="HistoriadeEstadio"/> Nel añu [[2000]] empezaron unes fondes obres de rehabilitación que s'enllargaron hasta l'añu [[2006]], col completu valtamientu y reconstrucción de los graderíos.<ref name="HistoriadeEstadio"/> La remodelación inauguró'l [[14 de setiembre]] de [[2006]], col alcuentru Málaga C.F. vs [[Club Nacional de Football|Nacional de Montevideo]], correspondiente a la XXIV edición del [[Troféu Costa del Sol]]. Les graes de tribuna y preferencia quedaron cubiertes, ente que les graes de fondu y gol sufrieron meyores nos accesos y los asientos. L'aforu actual de La Rosaleda ye de 30&nbsp;044 espectadores.<ref name="Capacidá"/> En La Rosaleda apuéstase'l [[Troféu Costa del Sol]], tornéu veraniegu entamáu per primer vegada en [[1961]]. Amás de sede de la Copa Mundial de Fútbol de 1982, foi escenariu d'ocho partíos internacionales de la [[Seleición española de fútbol|seleición nacional española]], dos d'ellos de rondes clasificatorias y seis amistosos<ref>malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20100620064837/http://www.malagacf.com/elclub/estadiu/la-rosaleda.html Partíos de la Seleición española en La Rosaleda]. Consultáu'l 03/09/10.</ref> Coles mesmes, dada la numberosa comunidá británica de la [[Costa del Sol]], l'estadiu allugó un amistosu ente [[Seleición de fútbol d'Inglaterra|Inglaterra sub-21]] y {{sel|Ecuador}}<ref name="Amistosos">malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20100612142203/http://www.malagacf.com/elclub/estadiu/estadio-de-lleenda.html La Rosaleda: un estadiu de lleenda]. Consultáu'l 03/09/10.</ref> según dellos partíos benéficos,<ref name="Amistosos"/> como dalgunos de los alcuentros del tornéu ''[[Peace Cup 2009]]''.<ref name="Amistosos"/> El [[10 d'avientu]] de [[2010]] el presidente [[Abdullah ben Nasser Al Thani|Abdullah Al Thani]] anunció a la prensa del so país, [[Qatar]], la futura construcción d'un nuevu estadiu con capacidá pa 65&nbsp;000 espectadores en Málaga, que según anunció recibiría'l nome de ''Qatar Stadium'', y sustituyiría a La Rosaleda.<ref name="mlghoy">[[Málaga Hoy]].es, [http://www.malagahoy.es/article/deportes/856323/xeque/anuncia/qatar/stadium.html ''El xeque anuncia'l Qatar Stadium'']. Consultáu'l 10/12/2010.</ref> Otres instalaciones del club son: la [[Ciudá Deportiva El Viso]], el campu amiesto del estadiu La Rosaleda, l'[[Estadiu Cuidá de Málaga]], onde entrena'l primer equipu,<ref>Diariu Sur.es, ''[http://malagacf.diariosur.es/noticias/2010-06-22/equipu-entrenara-temporada-vien-20100622.html L'equipu entrenaráse la temporada que vien nel estadiu d'atletismu]'', 22/6/2010</ref> o la futura [[Ciudá Deportiva de Arraijanal]]. == Símbolos representativos del club == === Escudu === Hasta los nuesos díes el club utilizó más d'una trentena d'escudos distintos.<ref>{{cita web |url=https://docs.google.com/viewer?url=www.escudosdemalaga.stg7.net%2Fdocumentos%2Fescudomalaga.pdf|títulu=l'escudu del Málaga }}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.vivafutbol.es/malagacf/noticies/4427-l'escudu-del-malaga-camudó--31-vegaes-a-lo-llargo-de-la so-historia|títulu=L'escudu del Málaga camudó más d'una trentena de vegaes a lo llargo de la so historia}}</ref> L'escudu del Málaga evolucionó dende 1904 práuticamente en caúna de les décades de la so historia, sufriendo alteraciones de mayor o menor intensidá. L'utilizáu güei día foi creáu nel añu 2003 y trátase d'un [[blasón]] aguyáu na punta, en que'l so centru apaez una cinta col nome del club y un balón de fútbol. Esta cinta que la crucia de baxo a enriba y d'esquierda a derecha formando un ángulu de cuarenta y cinco graos, estrema al escudu en dos cuarteles: nel cuartel cimeru-esquierdu reproduz un grabáu del [[Castiellu de Gibralfaro]], la ciudá de Málaga sobre la badea tal que apaez nel [[Escudu de Málaga|escudo municipal]] (''unes peñes cimadas d'una villa acompañada d'un puertu no baxo'') en referencia a la ciudá onde ta establecíu'l club; nel cuartel inferior-derechu apaez un campu azul cruciáu por cinco barras verticales blanques en referencia a los colores d'uniforme titular del equipu (azul, predominante en pantalón y camiseta, y franxes verticales azul y blancu na camiseta). La zona cimera-central del escudu contién les sigles "TM" en referencia al lema ''[[Tanto Monta]]'', conseña personal de [[Fernando'l Católicu]] qu'dio a la [[Málaga|ciudá de Málaga]] tres la so [[reconquista]]. La bordura del escudu ye dorada. Nos últimos años los cambeos son apreciables nel cuartel cimeru relativu al monte [[Gibralfaro]], que, foi asitiáu a la derecha, y camudó de forma respeto a los anteriores y ye agora más similar al blasonado d'escudu d'armes de la ciudá. Dende la pretemporada 2011/12 puede apreciase un pequeñu cambéu cromáticu nel logo, qu'agora presenta colores y trazos más difuminados. === Himnu === L'himnu del Málaga C.F. ye conocíu como ''La Bombonera''. Ye oficial dende'l [[10 d'agostu]] de [[1973]],<ref name="Himnu">malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20100621082239/http://www.malagacf.com/elclub/himnu ''Málaga, La Bombonera'']</ref> cuando foi escoyíu como himnu pal C.D. Málaga so la presidencia de [[Rafael Serrano Carvajal]].<ref name="Himnu"/> La música ye obra de Posada y Borriño ente que la lletra foi compuesta por Celada y Tenorio,<ref name="Himnu"/> y nel so títulu fai referencia a la visión metafórica de la ciudá dende l'antigua carretera d'accesu a Málaga al traviés los [[Montes de Málaga|montes]], vista que s'asemeya a una caxa de bombones. A día de güei esti himnu sigue siendo l'oficial pal Málaga Club de Fútbol. === Bandera === La bandera del Málaga Club de Fútbol ta presente nos actos institucionales del club, como presentaciones de xugadores, ruedes de prensa, asamblees de socios, etc. Nos díes de partíu de competición nacional en La Rosaleda ondea na zona cimera de la grada de Gol, xunto a les banderes [[bandera d'España|española]], [[bandera d'Andalucía|andaluza]], [[bandera de Málaga|malagueña]], [[bandera de la Unión Europea|europea]] y de la [[UEFA]] y la so competición, cuando correspuende. Enseñar del Málaga ta compuesta por nueve franxes horizontales d'igual tamañu, cinco azules y cuatro blanques, col escudu del club asitiáu en posición centrada.<ref>[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://www.diariosur.es/multimedia/fotos/malaga-futbol/58668-nasser-ufierta-primer-rueda-prensa-0.html Galería d'imáxenes nes que puede vese claramente la bandera oficial del club].</ref> Esisten variantes d'otru tipu diseñaes pal [[Merchandising|mercadéu]] del club y usaes fundamentalmente pola afición. === Lema === El lema del Málaga C.F. ye ''Memoria, Compromisu y Fe'', coincidiendo coles sigles del club.<ref name="Lema">[[Diariu Sur|Sur]].es, [http://malagacf.diariosur.es/noticias/2010-07-07/memoria-compromiso-20100707.html ''Memoria Compromiso y Fe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173024/http://malagacf.diariosur.es/noticias/2010-07-07/memoria-compromiso-20100707.html |date=2016-03-03 }}. Consultáu'l 20/09/10.</ref> Foi escoyíu polos emplegaos de la entidá na [[Primer División d'España 2008/09|temporada 2008/09]],<ref name="Lema"/> simbolizando ''Memoria'' l'alcordanza de too vivir pol Málaga na so historia y que tien de ser teníu en cuenta siempres cara al futuru; ''Compromisu'' la conexón ente los xugadores y l'afición y ''Fe'', un valor a tener siempres en cuenta en daqué que se realiza.<ref name="Lema"/> == Uniforme == {{AP|Historia del uniforme del Málaga Club de Fútbol}} L'uniforme malaguista ye camiseta albiceleste a rayes verticales, coles mangues y llombu en blancu; pantalón y medies azul claru. Sobre'l pechu'l logo de la marca [[Nike]] y l'escudu del club. Nos costazos lluz la serigrafía ‘Málaga CF' y na parte cimera dorsal el lema ‘El sentimientu nunca muerre'. La segunda equipación utilizaría'l mariellu oru como color principal, col logo de Nike, escudu del club y eslogan na parte frontera de la camiseta; y la tercera equipación, camiseta azul marín con pequeñes franxes horizontales en celeste, pantalón azul marín y medies idéntiques. Amás, les camisetes inclúin los distintivos de les competiciones que s'apuesten. Na competición lliguera, lleva na manga derecha'l logo de la [[LFP]]. Amás inclúyese'l [[códigu BIDI]] y el nuevu logotipu de La Lliga. <center> {| | {{Camisetes | | pattern_la= |pattern_b=_malaga1904a |pattern_ra= |pattern_sh= |pattern_so=_malaga1904 | leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=007FFF|socks=000CCC|títulu= 1904 }} | {{Camisetes | | pattern_la=_malacitanola|pattern_b=_malacitano1931a |pattern_ra=_malacitanora|pattern_sh=|pattern_so=_cdmalacitano1934 | leftarm=007FFF|body=007FFF|rightarm=007FFF|shorts=FFFFFF|socks=000CCC|títulu= 1933<ref>"(...) Y aprobóse que'l naciente Malacitano vistiera xerséi celeste con pescuezu y puños blancos y pantalón blancu", Manuel Castillo Casermeiro, Juan Cortés Xaén, «Un sieglu de deporte en Málaga. Capítulu 7: La década más curtia. Naz el Malacitano», ''Prensa Malagueña S.A. Diariu Sur'', 2001, p.53</ref> }} | |{{Camisetes | | pattern_la=_malaga1941la|pattern_b=_málaga194142|pattern_ra=_malaga1941ra|pattern_sh=|pattern_so=_cdmalacitano1934 | leftarm=007FFF|body=007FFF|rightarm=007FFF|shorts=000000|socks=000000|títulu= 1941 }} | {{Camisetes | | pattern_la= |pattern_b=_unknown |pattern_ra= |pattern_sh= |pattern_so= | leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=FFFFFF|socks=FFFFFF|títulu=[[Historia del uniforme del Málaga Club de Fútbol|<small>ver evolución</small>]] }} | |{{Camisetes | | pattern_la=_malaga60sla|pattern_b=_malaga60s |pattern_ra=_malaga60sra|pattern_sh=_malaga1963|pattern_so=_malaga60s | leftarm=000CCC|body=0000CC|rightarm=0000CC|shorts=000CCC|socks=FFFFFF|títulu=1963<ref>Manuel Castillo Casermeiro, Juan Cortés Xaén, «Un sieglu de deporte en Málaga. Capítulu 19: L'ascensor, de nuevu.», ''Prensa Malagueña S.A. Diariu Sur'', 2001, p.151</ref> }} | |{{Camisetes | | pattern_la=_malaga197980b1|pattern_b= _malaga7278|pattern_ra= _malaga1979b2|pattern_sh=|pattern_so=_cdmalaga7278 | leftarm=007FFF|body=FFFFFF|rightarm=007FFF|shorts=000EEE|socks=000EEE|títulu= 1972<ref>Manuel Castillo Casermeiro, Juan Cortés Xaén, «Un sieglu de deporte en Málaga. Capítulu 25: Munchos candidatos, pocos aspirantes de verdá.», ''Prensa Malagueña S.A. Diariu Sur'', 2001, p.195</ref> }} | |{{Camisetes | | pattern_la=|pattern_b=_malaga1718h|pattern_ra=|pattern_sh=_nikewhite|pattern_so=_nikewhite | leftarm=0000FF |body=0060FF |rightarm=0000FF |shorts=0000FF|socks=0000FF|títulu= 2017 }} |} </center> == Datos del club == :''Pa los detalles estadísticos del club vease [[Estadístiques del Málaga Club de Fútbol Estadísticu del Málaga Club de Fútbol]]'' === Denominaciones === A lo llargo de la so historia, la entidá vio como la so denominación variaba por diverses circunstancies hasta l'actual de Málaga Club de Fútbol, vixente dende 1994. El club fundar sol nome de "Nueva Sociedad de Fútbol" hasta que se regularizó un añu dempués como "''Málaga Foot-ball Club''", siendo oficializáu en 1903. Dalgunes de les denominaciones más significatives del club a lo llargo de la so historia fueron: * ''Club Deportivo Malacitano'': (1933-41) <small>''Fusión del Football Club Malagueño y el Málaga Sport Club.''</small> * ''Club Deportivo Málaga'': (1941-92) <small>''Cambéu de denominación.''</small> * ''Club Atlético Malagueño'': (1992-94) <small>''L'equipu filial nuevu titular del club''.</small> * ''Málaga Club de Fútbol, S. A. D.'': (1994-Act.) <small>''Referendu, cambéu de denominación y conversión de la entidá nuna [[Sociedá anónima deportiva]].''</small> === Trayeutoria histórica === <small>{{VT|Trayeutoria del Málaga Club de Fútbol|l1=Trayeutoria del Málaga Club de Fútbol}}</small> <small>{{VT|Trayeutoria del Málaga Club de Fútbol en competiciones internacionales|l1=Trayeutoria del Málaga Club de Fútbol en competiciones internacionales}}</small> El club ye unu de los equipos históricos de la Primer División española, onde suma un total de trenta y siete aparición.<!--Incluyida la 2017-18--> Ocupa'l [[Clasificación histórica de la primer división española de fútbol decimoséptimo puestu na clasificación histórica]] ente los sesenta clubes participantes en dalguna ocasión na máxima categoría del fútbol español.<ref group="nota">Historia de la Lliga Española, sumaos los puntos llograos cola antigua denominación C.D. Málaga ('''543''') y los del Málaga C.F. ('''725'''), los puntos totales del club en Primer División seríen '''1268''', asitiando al equipu na decimoséptima posición histórica de la máxima competición española.</ref><ref>{{cita web |url=http://www.lfp.es/Estadisticas/ClasificacionHistorica.aspx |títulu=Clasificación histórica de primer División |fechaaccesu=Julio de 2015 |editor=[[Lliga Nacional de Fútbol Profesional]]}}</ref> La so meyor actuación producir nel [[Primer División d'España 2011/12|campeonatu 2011-12]] con un cuartu puestu, ente que la so peor actuación rexistrar na [[Primer División d'España 2005/06|temporada 2005-06]] cuando remató en ventenu y postreru puestu. Na [[Segunda División d'España|Segunda División]] participó un total de 34 ediciones, siendo en cuatro causes campeón de dicha categoría, y n'otros seis ediciones, subcampeón, sumando otros quince participaciones n'otres divisiones inferiores, amás d'ostentar unes semifinales de la [[Copa del Rei de fútbol|Copa del Rei]] na [[Copa del Xeneralísimu de fútbol 1972-73|edición de 1972-73]].<ref>{{cita web |url=http://www.linguasport.com/futbol/nacional/copa/acopa73.htm |títulu=Copa del Xeneralísimu 1972-73 |fechaaccesu = 28 de xineru de 2013 }}</ref><br />En cuanto al [[Trayeutoria del Málaga Club de Fútbol en competiciones internacionales|panorama internacional]], el club participó na máxima competición continental, la [[Lliga de Campeones de la UEFA]] mientres la [[Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13|temporada 2012-13]], siendo l'oncenu club español en faelo. Nella algamó los cuartos de final, convirtiéndose nel séptimu equipu español, tres Real Madrid, FC Barcelona, Valencia CF, Deportivo de la Coruña, Villarreal CF y Atlético de Madrid, n'algamar dicha fase na actual máxima competición europea.<ref name="marca_1"/> Asina mesmu, el Málaga CF ta ente los [[Clasificación histórica de la Lliga de Campeones de la UEFA|ameyores 150 equipos de la competición]] de les sos 486<!--552 cuntando equipos predecesores d'otros--> participantes históricos.<ref>{{cita web |url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/EuroExperience/competitions/Publications/02/14/56/70/2145670_DOWNLOAD.pdf |títulu=Participantes Históricos Copa d'Europa|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2014|editor=Páxina oficial de la UEFA|idioma=inglés}}</ref> Ocupa'l puestu 160ᵘ na clasificación mundial de clubes de la [[IFFHS]] con 101 puntos,<ref>{{cita web |url=http://www.iffhs.de/?10f42y00fa2d17f73702fa3016y23c17f7370eff3702bb1c2bbb6f28f53512|títulu=Clasificación de la IFFHS }}</ref>, ente que'l so ranking [[Coeficientes UEFA|UEFA]] de clubes ye'l 43ᵘ con 38.814 puntos, siendo'l séptimu club español.<ref>{{cita web |url=http://es.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/index.html|títulu=Ranking UEFA Coeficiente por clubes }}</ref> === Palmarés === <small>{{VT|Palmarés del Málaga Club de Fútbol|l1=Palmarés del Málaga Club de Fútbol}}</small> {| border="1" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" width=1125px |- bgcolor="#C2D2E5" ! width=20%|Competición nacional ! width=30%|Títulos ! width=30%|Subcampeonatos |- style="font-size: 90%;" |bgcolor="#D8E2EE"|'''[[Segunda División d'España]]''' (4) |bgcolor="#ECF1F7"|[[Segunda División d'España 1951/52|1951/52]] (Grupu II), [[Segunda División d'España 1966/67|1966/67]] (Grupu II), [[Segunda División d'España 1987/88|1987/88]], [[Segunda División d'España 1998/99|1998/99]]. |bgcolor="#F3F5F7"|[[Segunda División d'España 1948/49|1948/49]], [[Segunda División d'España 1961/62|1961/62]], [[Segunda División d'España 1964/65|1964/65]], [[Segunda División d'España 1969/70|1969/70]], [[Segunda División d'España 1978/79|1978/79]], [[Segunda División d'España 2007/08|2007/2008]]. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|'''[[Copa Presidente Federación Española de Fútbol|Copa Presidente FEF]]''' | bgcolor="#ECF1F7"|[[Copa Presidente FEF de 1940|1940]] |bgcolor="#F3F5F7"| |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|'''[[Copa Real Federación Española de Fútbol|Copa Federación]]''' |bgcolor="#ECF1F7"|1947 |bgcolor="#F3F5F7"| |} {| border="1" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" width=1125px |- bgcolor="#C2D2E5" ! width=20%|Competición internacional ! width=30%|Títulos ! width=30%|Subcampeonatos |- style="font-size: 90%;" |bgcolor="#D8E2EE"|[[Ficheru:UEFA logo.svg|20px]] '''[[Copa Intertoto de la UEFA|Copa Intertoto]] ''' | bgcolor="#ECF1F7"|'''[[Copa Intertoto de la UEFA 2002|2002]] ''' |bgcolor="#F3F5F7"| |} {| border="1" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" width=1125px |- bgcolor="#C2D2E5" ! width=20%|Torneos amistosos ! width=30%|Títulos ! width=30%|Subcampeonatos |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu Costa del Sol]] (10) |bgcolor="#ECF1F7"| [[Troféu Internacional Costa del Sol 1963|1963]], 1971, 1974, 2005, 2008, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016. |bgcolor="#F3F5F7"|1962, 1964, 1970, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1980, 2004, 2006, 2007, 2014, 2017. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu Cuidá de Marbella]] (8)<ref group="c">Inclúyense dientro d'esti troféu les distintes denominaciones del mesmu (''Troféu Selmana del Sol Triangular de Marbella'' -hasta 1978- y ''Troféu Cuidá de Marbella'').</ref> |bgcolor="#ECF1F7"|1975, 1978, 1982, 1983, 1988, 1991, 2006, 2007. |bgcolor="#F3F5F7"| |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu Los Cármenes]] (4)<ref group="c">Inclúyense dientro d'esti troféu les distintes denominaciones del mesmu (''Troféu Granada'', ''Troféu Cuidá de la Alhambra'', ''Troféu Cuidá de Granada'', ''Troféu Granada-Alhambra'' y ''Troféu Los Cármenes'').</ref> |bgcolor="#ECF1F7"|1979, 1984, 1991, 2005. |bgcolor="#F3F5F7"|1974, 1978, 1989, 1998, 2002, 2006, 2010. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu del Olivo]] (2) |bgcolor="#ECF1F7"|2002, 2011. |bgcolor="#F3F5F7"|1982. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu de la Vendimia]] (2) |bgcolor="#ECF1F7"|1965, 2011. |bgcolor="#F3F5F7"|1980. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu Ramón de Carranza]] |bgcolor="#ECF1F7"|[[Troféu Ramón de Carranza 2016|2016.]] |bgcolor="#F3F5F7"|2001, 2003, 2011, 2017. |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|[[Ficheru:Flag of the Organization of American States.svg|border|15px]] [[Troféu DirecTV de la Copa EuroAmericana|Troféu DirecTV]] |bgcolor="#ECF1F7"|[[Copa EuroAmericana 2015|2015]]. |bgcolor="#F3F5F7"| |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|Alemaña}} [[Copa Schalke 04|Schalke 04 Cup]] |bgcolor="#ECF1F7"|2014. |bgcolor="#F3F5F7"| |- style="font-size: 90%;" | bgcolor="#D8E2EE"|{{bandera|tamañu=15px|España}} [[Troféu Cuidá de La Linea]] |bgcolor="#ECF1F7"|1976. |bgcolor="#F3F5F7"|1999, 2001. |} <small>'''Nota''': Los trofeos ganaos pol club como Club Deportivo Málaga fueron curiaos pola [[Diputación de Málaga]] tres la refundación del club en [[1992]], pa darréu retornar nuevamente al club na so condición actual de Málaga Club de Fútbol.</small> {{llistaref|group="c"}} === Patrocinios y alcuerdos d'asociación === La empresa británica [[Marathonbet]] va ser la principal patrocinadora del Málaga CF nes temporaes 2016/17 y 2017/18.<ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/201608/01/casa-apuestes-marathonbet-patrocinara-20160801202003.html|títulu=La casa d'apuestes Marathonbet va patrocinar al Málaga}}</ref> El club tien asina mesmu otros alcuerdos d'asociación, como'l robláu cola firma cervecera con fuerte vinculación a la ciudá de Málaga [[Cerveza San Miguel|San Miguel]],<ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2012-12-13/miguel-patrocinara-malaga-hasta-201212131456.html|títulu=San Miguel va patrocinar el Málaga hasta 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160401010738/http://malagacf.diariosur.es/noticias/2012-12-13/miguel-patrocinara-malaga-hasta-201212131456.html|fechaarchivu=2016-04-01}}</ref> col conceyu turísticu malagueñu de [[Benahavís]] y cola corredería de seguros malagueña [[Pont Grup]].<ref>{{cita web |url=http://www.malagacf.com/es/noticia/pont-grup-convierte-correduria-seguros-oficial-malaga-cf/70858|títulu=Pont Grup convertir na Corredoría de Seguros Oficial del Málaga CF }}</ref> La firma deportiva d'[[Estaos Xuníos]] [[Nike]] y la de moda danesa [[Bestseller (compañía)|Selected]] son les encargaes de les equipaciones oficiales del equipu.<ref>{{cita web|url=http://malagacf.diariosur.es/noticias/2013-04-17/malaga-presenta-alcuerdu-bikkembergs-201304172134.html|títulu=El Málaga presenta'l so alcuerdu con Bikkembergs}}</ref> == Organigrama deportivu == === Parcela téunica === {{AP|Entrenadores del Málaga Club de Fútbol|l1=Entrenadores del Málaga Club de Fútbol}} '''Principales entrenadores del Málaga según % de victories''' <small>Fte. [[Sport (periódicu)|Sport]]</small><ref>{{cita web|url=https://www.bdfutbol.com/es/y/y23.html|títulu=bdfutbol}}</ref><ref group="b">Con más de cuarenta partíos como entrenador</ref><ref group="b"> Datos globales: Partíos en 1ª o 2ª División + Copa del Rei + Competiciones Europees</ref> {| border=1 cellpadding="3" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%; text-align: left;" |- align=center bgcolor=#3060FF style="color:white;" !Entrenadores !Nᵘ de partíos !% de victories |- |<center>{{bandera|Chile}} [[Manuel Pellegrini]]||<center>129||<center>41,09% |- |<center>{{bandera|España}} [[Joaquín Peiró]]||<center>224||<center>39,73% |- |<center>{{bandera|Arxentina}} [[Sebastián Viberti]]||<center>85||<center>39,53% |- |<center>{{bandera|Marruecos}} [[Abdallah Ben Barek El Antaki|Ben Barek]]||<center>71||<center>38,03% |- |<center>{{bandera|Yugoslavia}} [[:en:Milorad Pavić (footballer)|Milorad Pavić]]||<center>64||<center>37,5% |- |<center>{{bandera|España}} [[Juande Ramos]]||<center>60||<center>36,67% |- |<center>{{bandera|España}} [[Antonio Tapia]]||<center>82||<center>36,59% |} {{llistaref|group="b"}} === Presidencia y Xunta direutiva === {{AP|Presidentes del Málaga Club de Fútbol}} <center> {| cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width=400px |- bgcolor=Navy style="color:white;" |align=center colspan=5|'''Organigrama'''<ref>malagacf.com, [http://www.malagacf.com/club/entidad/organigrama ''Estructura del club'']. Consultáu'l 16/3/16.</ref> |- align=center bgcolor=#3060FF style="color:white;" !Cargu !Nome |- |<center>'''Presidente'''||[[Ficheru:Flag of Qatar.svg|border|22px]] [[Abdullah ben Nasser Al Thani|Abdullah Ben Nasser Al Thani]] |- |<center><small>'''Vicepresidente''' - Conseyeru Delegáu</small>||[[Ficheru:Flag of Qatar.svg|border|22px]] Nasser Al Thani |- |<center> Conseyeru ||[[Ficheru:Flag of Qatar.svg|border|22px]] Nayef Al Thani |- |<center> Conseyeru ||[[Ficheru:Flag of Qatar.svg|border|22px]] Rakan Al Thani |- |<center>Rellaciones Institucionales|||{{bandera|España}} Francisco Martín Aguilar |- |<center>Conseyu Consultivu|||{{bandera|España}} [[Antonio Fernández Benítez]]<br /> {{bandera|Marruecos}} [[Abdallah Ben Barek|Abdullah Ben Barek]]<br /> |- |<center>Direutor Deportivo||{{bandera|España}} [[Mario Husillos]] |- |<center>Coordinador de l'Academia||{{bandera|España}} Miguel Calzáu |- |<center>Xefe Servicios Médicos||{{bandera|España}} Juan Carlos Pérez Frías |- |<center>Delegáu||{{bandera|España}} [[Josemi González|J.M. González, "Josemi"]] |} </center> == L'Academia == L'Academia asume la responsabilidá de la formación deportiva, educativa y docente de los mozos xugadores del Málaga CF. === Atlético Malagueño === {{AP|Atlético Malagueño}} El [[Atlético Malagueño]] ye l'equipu filial del club. Creáu como ''Sociedad Deportiva Malagueña'' en [[1990]], camudó'l so nome a ''Málaga C.F. "B"'' en [[1995]] y, darréu, al d'Atlético Malagueño en [[xunetu]] de [[2009]].<ref>{{cita web|url=http://www.malagacf.com/noticies/el-malaga-b-pasa-a%20denominase-de%20manera%20oficial-atletico-malagueno-1270.html|títulu=''El Málaga B pasa a denominase de manera oficial Atlético Malagueño''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090714132532/http://www.malagacf.com/noticies/el-malaga-b-pasa-a|fechaarchivu=2009-07-14}}</ref> Tien como principal oxetivu formar a mozos xugadores que van ser promocionaos al primer equipu. Davezu permaneció en divisiones inferiores, pero na temporada [[Segunda División d'España 2003/04|2003/2004]] debutó en [[Segunda División d'España|Segunda División]], onde permaneció tres temporaes consecutives. Anguaño milita en [[Tercer División d'España|Tercer División]]. === Xuveniles === {{VT|División d'Honor Xuvenil}} Pa promover nuevos xugadores procedentes de la cantera, el club dispón de dos equipos de xuveniles federaos, cada unu nuna categoría distinta. Dacuando l'entrenador del primer equipu convoca pa dellos partíos a xugadores xuveniles y dalgunos d'ellos debutaron y xugaron nel primer equipu siendo xuvenil. El de mayor nivel compite na [[División d'Honor Xuvenil]]. La División d'Honor estremar en 7 grupos de 16 equipos, que s'establecen por proximidá xeográfica. El campeón de cada grupu tien accesu a la [[Copa de Campeones de Lliga Xuvenil]], ente que los cuatro últimos clasificaos baxen a la [[Lliga Nacional Xuvenil]]. Coles mesmes, los 7 campeones xunto a los 7 subcampeones y los 2 meyores terceros clasificar pa la [[Copa del Rei de Xuveniles de Fútbol|Copa del Rei]]. Los xuveniles del Málaga fueron dos veces campeones del so grupu, ganando en dos causes la [[Copa de Campeones de Lliga Xuvenil|Copa de Campeones d'España]], los años [[2003]] y [[2015]]. El segundu equipu xuvenil compite na Lliga Nacional Xuvenil que tien como ámbitu territorial a les provincies orientales d'Andalucía más Melilla. === Cadetes, infantiles, esquiles, redrueyos y pre-redrueyu === El club desenvuelve y promueve el fútbol ente les instituciones educatives per mediu d'escueles de fútbol. Los neños que más destaquen, y que les sos families aceptar, pasen a formar parte de los distintos equipos federaos que participen en distintes competiciones. Equipos en categoría de ''cadetes'': * En Primer andaluza, máxima categoría rexonal. * En Preferente Cadetes. Equipos en categoría de ''infantiles'': * En Primer andaluza infantil * En Preferente infantil. Tocantes a los ''esquiles'' el Málaga cunta con tres equipos federaos: El primeru na rexonal preferente y los otros dos na primera provincial. Na categoría ''redrueyu'' en Málaga cuanta con otros trés equipos federaos, el primeru d'ellos na primera provincial y los otros dos en segunda provincial, ente que na categoría ''pre-redrueyu'', el Málaga cunta con un equipu federáu na primera provincial.<ref>{{cita web|url=http://www.malagacf.com/es/academia/categorias-inferiores|títulu=Cantera del Málaga F. C.|editor=malagafc.es. Cantera|fechaaccesu=31 d'avientu de 2012}}</ref> == Otres seiciones == === Fútbol Femenín === {{AP|Club Atlético Málaga}} La seición de fútbol femenín milita na [[Segunda División Femenina d'España]]. Parte integrante del club mientres la denominación Club Deportivo Málaga, en [[2016]] pasó nuevamente a configurar la seición femenina del Málaga CF. Nel so palmarés figuren una Lliga Nacional de Fútbol Femenín na [[Lliga Nacional de fútbol femenín 1997-98|temporada 1997-98]] en venciendo por 2-0 al [[Levante Unión Deportiva (femenín)|Levante]] na final y una [[Copa de la Reina de Fútbol|Copa de la Reina]] nesa mesma temporada en imponiéndose por 4-0 al [[Sociedad Deportiva Lagunak (femenín)|Lagunak]]. L'Atlético Málaga B milita na 1ª Provincial de Málaga. === Fútbol indoor === L'Asociación d'ex xugadores del Málaga Club de Fútbol, nació como seición de veteranos del Málaga, xugando una serie de partíos amistosos y torneos de fútbol. Darréu formalizaríase la so seición de fútbol indoor, carauterizada por ser representada por un combináu de veteranos del Málaga. L'añu [[2011]] el Málaga xugaría per primer vegada'l [[Campeonatu Nacional de Lliga de Fútbol Indoor]] xunto colos 20 meyores equipos según la clasificación histórica de [[Primer División d'España|Primer División]] de fútbol. == Afición == [[Ficheru:La Rosaleda 2014.jpg|right|250px|]] La Rosaleda suel presentar cada xornada una gran asistencia y un gran ambiente, siendo'l so abonáu más antiguu de manera initerrumpida, Antonio Berdugo, dende la temporada 1944/45.<ref name="Sociu"/> Los principales grupos d'animación son el ''Frente Bokerón'', fundáu en [[1986]] y ''Malaka Hinches'', fundáu en [[2001]]<ref>malaka-hinches.com, [https://web.archive.org/web/20101004202634/http://www.malaka-hinchas.com/mhhistoria.inc.php Historia de los Malaka Hinches]. Consultáu'l 03/09/10.</ref> y dambos grupos asitiaos tres la portería de Gol Baxu, col nome de ''Grada d'Animación''. Otros sectores animosos de l'afición son la ''Peña Universitaria Malaguista'' o la ''Guiri Army'', según peñes y aficionaos particulares qu'apurren la so nota de color, destacando la so procedencia estranxera de países como [[Inglaterra]], [[Dinamarca]], [[Finlandia]], [[Marruecos]], [[Colombia]], [[Brasil]]... L'afición malaguista acostuma a celebrar los sos trunfos na ''plaza del Xeneral Torrijos'', xunto a la [[Fonte de los Trés Gracies (Málaga)|Fonte de los Trés Gracies]]. == Rivalidá histórica == {{AP|Derbi d'Andalucía Oriental}} El [[Derbi d'Andalucía Oriental|derbi]] por antonomasia del Málaga ye'l celebráu frente al [[Granada Club de Fútbol|Granada C.F.]] y deparó numberosos alcuentros dende la década de los años trenta del sieglu pasáu. == El club nos medios == === Multimedia === El club tien una canal de televisión mesmu llamáu ''MCF TV'',<ref>malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20110316045222/http://www.malagacf.com/multimedia/tv/ ''Málaga C.F. TV na páxina oficial del club'']. Consultáu'l 30/12/10.</ref> según una emisora de radio llamada ''Radio Málaga CF''.<ref>malagacf.com, [https://web.archive.org/web/20101228012422/http://malagacf.com/multimedia/radio/ ''Radio Málaga CF na páxina ofical del club'']. Consultáu'l 30/12/10.</ref> Anguaño realícense les emisiones al traviés de la web oficial del club y una canal propia nel sitiu [[YouTube]].com. === Cine === El llargumetraxe [[Princesas (película)|Princesas]], dirixíu por [[Fernando León de Aranoa]] en [[2005]], amuesa una escena nel [[estadiu Vicente Calderón]] correspondiente al partíu [[Atlético de Madrid]]-Málaga C.F. de la [[Primer División d'España 2004/05|temporada 2004/2005]] onde [[Vicente Valcarce]] escuerre a un atacante que s'avera a la portería. == Ver tamién == * [[Real Federación Española de Fútbol]] * [[Lliga de Fútbol Profesional (España)]] == Notes == {{llistaref|group="nota"}} == Referencies == {{llistaref|3}} == Bibliografía == * {{cita llibru|apellíu=Juan Cortés|títulu=Mediu sieglu de vida del C.D. Málaga|añu=1995|editorial=Editorial Alzagara}} * Manuel Castillo Casermeiro, Juan Cortés Xaén, «Un sieglu de deporte en Málaga», ''Prensa Malagueña S.A. Diariu Sur'', 2001, 294 páxines, D.Llegal MA-6-1958. == Enllaces esternos == {{commonscat|Málaga CF}} * [http://www.malagacf.com/ Sitiu web oficial] * {{Twitter|MalagaCF}} * {{Facebook|MalagaCF}} * [http://www.lfp.es/liga-bbva/malaga Málaga Club de Fútbol] en [[LFP|LFP.es]] * [http://es.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=74069/domestic/index.html Málaga Club de Fútbol] en [[UEFA.com]] * {{YouTube|channel=MalagaCFTV}} {{ORDENAR:Malaga Club de Futbol}} {{Tradubot|Málaga Club de Fútbol}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Equipos de fútbol d'Andalucía]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] j8mx2qswsie974cc42qvyq2063o68lf 0 112474 4527355 4497097 2026-09-11T16:42:28Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527355 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Los Soprano}} {{serie de televisión}} '''''The Sopranos''''' ye una [[serie de televisión]] d'[[Estaos Xuníos]] creada y producida por [[David Chase]]. La serie estrenar n'Estaos Xuníos el 10 de xineru de 1999 pola canal de [[televisión per cable]] [[HBO]], que la emitió ininterrumpidamente hasta'l so desenllaz, el 10 de xunu de 2007. La trama de la serie xira en redol al [[mafia|mafiosu]] de [[Nueva Jersey]] [[Tony Soprano]] ([[James Gandolfini]]) y les dificultaes qu'enfrenta tantu nel so llar como na [[Crime entamáu|organización criminal]] que dirixe. De la mesma, la serie tamién se centra na historia de los personaxes cercanos a Tony, especialmente la so esposa [[Carmela Soprano|Carmela]] ([[Edie Falco]]) y el so sobrín y protexíu [[Christopher Moltisanti]] ([[Michael Imperioli]]). El rodaxe de la serie facer ente los [[Silvercup Studios]] de [[Nueva York]] y diversos escenarios del estáu de Nueva Jersey. Los [[productor executivu|productores executivos]] a lo llargo de la so emisión fueron Chase, Brad Grey, [[Robin Green]], [[Mitchell Burgess]], Ilene S. Landress, [[Terence Winter]] y [[Matthew Weiner]]. Un ésitu crítico y comercial, ''The Sopranos'' ye una de les series por cable económicamente más esitosa na [[historia de la televisión]] y frecuentemente foi descrita pola crítica como una de les meyores series de televisión de tolos tiempos. La serie destaca pol so altu nivel calidable en tolos aspeutos de [[Producción audiovisual|producción]] y foi especialmente reconocida pola so guión y poles actuaciones de los sos actores principales. ''The Sopranos'' foi acreditada por brindar un gran nivel artísticu a la televisión media y allanar el camín pal ésitu de munches series de ficción que lu siguieron. Tamién ganó [[Premios de The Sopranos|numberosos premios]] y reconocencies, ente ellos, ventiún [[Premios Emmy]] y cinco [[Globos d'Oru]]. En 2009 foi escoyida la meyor serie de los años 2000 pola publicación ''[[The Hollywood Reporter]]''. Amás de los aponderamientos y los premios, la Writers Guild Association escoyer como la serie meyor escrita de la historia nel top de "Les 101 series meyor escrites de la historia de la TV". En setiembre de 2016 la revista ''[[Rolling Stone]]'' ellaboró la llista de "Los 100 programes de televisión de tolos tiempos", onde ''The Sopranos'' ocupó'l primer llugar. Elementu básicu de la [[Cultura d'Estaos Xuníos|cultura popular d'Estaos Xuníos]] del [[sieglu XXI]], ''The Sopranos'' foi oxetu de [[parodia|parodies]], discutinios y analises, y dio llugar a llibros,<ref name="books"> {{cita web |url=http://store.hbo.com/family/index.jsp?categoryId=1901329&cp=1885646|títulu=The Sopranos books at HBO Store|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010|editorial=[[HBO]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070913062214/http://store.hbo.com/family/index.jsp?categoryId=1901329&cp=1885646|fechaarchivu=13 de setiembre de 2007}}</ref> un [[videoxuegu]],<ref name="roadtorespect">{{cita web|url=http://ps2.ign.com/objects/826/826381.html|títulu=The Sopranos: Road to Respect at IGN|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010|editorial=[[IGN (sitiu web)|IGN]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090221060154/http://ps2.ign.com/objects/826/826381.html|fechaarchivu=2009-02-21}}</ref> esitoses [[Banda sonora|bandes sonores]] y una gran cantidá de [[merchandising]].<ref name="merch">{{cita web |url=http://store.hbo.com/category/index.jsp?categoryId=1885646&clickid=mainnav_shows_txt |títulu=HBO Store – The Sopranos |fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090418073751/http://store.hbo.com/category/index.jsp?categoryId=1885646&clickid=mainnav_shows_txt |fechaarchivu=2009-04-18 }}</ref> Dellos de los actores y miembros del equipu de rodaxe yeren desconocíos pal públicu xeneral, pero les sos carreres esperimentaron un gran ésitu tres ''The Sopranos''.<ref name="madmen"> {{cita publicación |url=http://www.nytimes.com/2008/06/22/magazine/22madmen-t.html?_r=2&hp&oref=slogin&oref=slogin|títulu='Mad Men' Has Its Moment|apellíu=Witchel|nome=Alex|fecha=22 de xunu de 2006 |fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010 |editorial=[[New York Times]]}}</ref><ref name="boardwalk">{{cita web|url=http://www.hitfix.comblogswhats-alan-watching/posts/interview-boardwalk-empire-creator-terence-winter|títulu=Interview: 'Boardwalk Empire' creator Terence Winter|apellíu=Sepinwall|nome=Alan|editorial=Hit Fix|fecha=9 de setiembre de 2009|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010}}</ref><ref name="whereare1"> {{cita publicación |url=http://www.boston.com/ae/tv/gallery/thesopranosrevisited/|títulu=The Sopranos: Where are they now?|apellíu=Adams|nome=Taylor|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010 |editorial=[[The Boston Globe]]| fecha=1 de xunu de 2009}}</ref><ref name="whereare2">{{cita publicación |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/toplists/the_sopranos_where_are_they_now/the_sopranos_where_are_they_now.html|títulu=The Sopranos: Where are they now?|fecha=23 de marzu de 2009|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010 |editorial=[[The Daily News]]}}</ref> == Producción == === Concepción === Antes de crear ''The Sopranos'', [[David Chase]] trabayara como [[guionista]] mientres venti años.<ref name="chaseHBO">{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/crew/david_chase.shtml |títulu=David Chase profile at HBO.com |fechaaccesu=14 de payares de 2007 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120219201622/http://www.hbo.com/the-sopranos/cast-and-crew |fechaarchivu=2012-02-19 }}</ref><ref name="vanity"/> Trabayó como guionista y [[Productor de televisión|productor]] en delles series de televisión (incluyíes ''Kolchak: The Night Stalker'', ''[[The Rockford Files]]'', ''I'll Fly Away'' y ''[[Northern Exposure]]'')<ref name="fortwave"> {{cita web |url=http://www.fortwaynereader.com/story.php?uid=674 |títulu=The Sopranos – "Oh Poor You!" |apellíu=Ehrmann |nome=Bert |fecha=20 de marzu de 2006|fechaaccesu=22 de setiembre de 2007 |editorial=''Fort Wayne Reader''}}</ref><ref name="referencechase">{{cita web |url=http://www.filmreference.com/film/53/David-Chase.html|títulu=David Chase Biography (1945–)|editorial=[http://www.filmreference.com/ www.filmreference.com]|fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref> y foi unu de los creadores de la efímera serie ''Almost Grown,'' en 1988.<ref name="wgafontana">{{cita web |url=http://www.wga.org/writtenby/writtenbysub.aspx?id=2354|títulu=Wiseguys: A conversation between David Chase and Tom Fontana.|apellíu=Llee|nome=Mark|añu=2007|mes=May|fechaaccesu=14 de payares de 2007|editorial=[[Writers Guild of America, west]]|urlarchivu=https://www.webcitation.org/65VhMcOJx?url=http://www.wga.org/writtenby/writtenbysub.aspx?id=2354|fechaarchivu=17 de febreru de 2012}}</ref><ref name="eagle">{{cita publicación |apellíu=Baker|nome=Kathryn|títulu=Almost Grown: tells story of growing up|páxines=9A|editorial=Wichita Eagle|fecha=23 de payares de 1988}}</ref> Antes del so ésitu con ''The Sopranos'', Chase ganó dos [[Premios Emmy]]: unu en 1980 pol guión del [[telefilme]] ''Off the Minnesota Strip'', y otru en 1978 pol so trabayu en ''The Rockford Files'' (compartíu con otros productores).<ref name="familyman">{{cita web |url=http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2002/sepoct/features/chase.html|títulu=Family Man|apellíu=Oxfeld|nome=Jesse|añu=2002|fechaaccesu=22 de setiembre de 2007|editorial=''Stanford Magacín''}}</ref><ref name="chasehollywood">{{cita web |url=http://www.hollywood.com/celebrity/David_Chase/1115964|títulu=David Chase at Hollywood.com|editorial=[http://www.hollywood.com/ www.hollywood.com]|fechaaccesu=14 de payares de 2007|urlarchivu=https://archive.today/20121206013525/http://www.hollywood.com/celebrity/1115964/David_Chase|fechaarchivu=6 d'avientu de 2012}}</ref> La historia de ''The Sopranos'' foi primeramente concebida como un [[llargumetraxe]] sobre "un mafiosu en terapia que tien problemes cola so madre".<ref name="wgafontana"/> Tres delles aportaciones del so mánager, Lloyd Braun, Chase decidió afaelo a una serie de televisión.<ref name="wgafontana"/> En 1995, Chase robló un contratu cola compañía de producción Brillstein-Grey y escribió'l guión orixinal del [[Pilotu (The Sopranos)|episodiu piloto]].<ref name="vanity"/><ref name="familyman"/><ref name="pilotinterview"> {{cita videu|people=[[David Chase|Chase, David]] and [[Peter Bogdanovich|Bogdanovich, Peter]]|títulu=The Sopranos – The Complete First Season: David Chase interview|medium=DVD |publicación=[[HBO]] |fecha=1999}}</ref> Basándose en gran midida na so vida personal y nes sos esperiencies creciendo en [[Nueva Jersey]], Chase aseguró que trató de "aplicar [la so propia] dinámica familiar a los mafiosos".<ref name="Salon">{{cita web |url=http://www.salon.com/ent/int/1999/01/20int.html|títulu=Chasing TV|fecha=20 de xineru de 1999|fechaaccesu=22 de setiembre de 2007|apellíu=Dougherty|nome=Robin|editorial=[[Salon.com]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/19991011020817/http://www.salon.com/ent/int/1999/01/20int.html|fechaarchivu=11 d'ochobre de 1999}}</ref> Por casu, la tormentosa rellación ente'l protagonista [[Tony Soprano]] y la so madre, Livia, básase, en gran parte, na rellación de Chase cola so propia madre.<ref name="Salon"/> Mientres esa dómina, Chase tamién foi a [[Sicoterapia|terapia]] y modeló el personaxe de la [[Dra. Jennifer Melfi]] a partir del so propiu psiquiatra.<ref name="chaseRS">{{cita web|url=http://www.rollingstone.com/news/story/9448169/sopranos_creator_shoots_straight|títulu="Sopranos" Creator Shoots Straight|apellíu=Dana|nome=Will|fecha=10 de marzu de 2006|fechaaccesu=11 de payares de 2007|editorial=''Rolling Stone''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081108023127/http://www.rollingstone.com/news/story/9448169/sopranos_creator_shoots_straight|fechaarchivu=2008-11-08}}</ref> Dende temprana edá, Chase yá amosara interés na [[mafia]] en creciendo con clásiques [[Cine de gánsteres|películes de gánsteres]] como ''[[The Public Enemy]]'' y la serie ''[[Los Intocables (serie)|Los Intocables]]''. En gran midida, la historia de la serie ta inspirada na auténtica [[Familia criminal DeCavalcante]], que se convirtió na principal familia del crime entamáu de Nueva Jersey mientres la mocedá de Chase. El nome de la serie, per otra parte, provién d'unos amigos sos del institutu.<ref name="chaseHBO"/><ref name="chaseRS"/> Chase pensaba que l'escenariu de la mafia dexaría-y esplorar temes como la identidá [[inmigración italiana n'Estaos Xuníos|ítalo-americana]] y la naturaleza de la [[violencia]], ente otros.<ref name="wgafontana"/><ref name="pilotinterview"/> El mesmu Chase ye d'ascendencia italiana y el so apellíu real ye DeCesare.<ref name="chaseNJ">{{cita web|url=http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/030401chase.html|títulu=Boss of bosses|apellíu=Zoller Seitz|nome=Matt|fecha=4 de marzu de 2001|fechaaccesu=27 de payares de 2007|editorial=''[[The Star-Ledger]]''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090206102953/http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/030401chase.html|fechaarchivu=2009-02-06}}</ref> Chase y el productor Brad Grey, de Brillstein-Grey, ufiertaron ''The Sopranos'' a delles cadenes. [[Fox Broadcasting Company|FOX]] amosó interés, pero decidieron refugar la propuesta dempués de que Chase presentára-yos l'episodiu piloto.<ref name="pilotinterview"/> Chase y Grey finalmente ufiertaron la serie al entós direutor de conteníos de HBO, Chris Albrecht, que reconoció la orixinalidá y el potencial de ''The Sopranos'', y decidió financiar el rodaxe d'un episodiu piloto.<ref name="vanity"/><ref name="familyman"/> Albrecht dixo: {{cita|Dixi, esta serie trata sobre un tipu en redol a los cuarenta años. Heredó'l negociu del so padre y ta tratando de modernizalo a los nuesos díes, con toles responsabilidaes qu'ello implica. Tien una madre autoritaria de la cual entá trata d'escapase. A pesar de qu'ama a la so esposa, tuvo una aventura. Tien dos fíos adolescentes y ta faciendo frente a la realidá qu'ello trai. Ta esmolecíu y ablayáu, y empieza a ver a una terapeuta porque ta buscando'l significáu de la so propia vida. Pensé: la única diferencia ente él y tola xente que conozo ye qu'él ye'l ''[[Cosa nostra#Rango|Don]]'' de Nueva Jersey.<ref name="vanity"/>}} L'episodiu piloto —llamáu "The Sopranos" nel [[DVD]] pero referíu comúnmente como "[[Pilotu (The Sopranos)|Pilotu]]"— foi filmáu en 1997.<ref name="hollywoodreporter">{{cita web |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/y3i5caaebc3b67867y5395b97y39aa8026d|títulu=Sopranos signoff marks end of yera|apellíu=Flaherty|nome=Michael|editorial=''[[The Hollywood Reporter]]''|fecha=8 de xunu de 2007|fechaaccesu=11 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070921183451/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/y3i5caaebc3b67867y5395b97y39aa8026d|fechaarchivu=21 de setiembre de 2007}}</ref> Chase, en dirixendo enantes episodios de ''The Rockford Files'' y ''Almost Grown'',<ref name="referencechase"/> dirixir él mesmu. Una vegada rematáu l'episodiu piloto y en amosándolo a los direutivos de HBO, la serie quedó por cuenta, mientres un añu, de que HBO finalmente decidiera producila y ordenara una temporada completa de trece episodios.<ref name="vanity"/><ref name="familyman"/> La serie estrenar en HBO el 10 de xineru de 1999, col episodiu piloto. ''The Sopranos'' foi la segunda serie de drama d'una hora de duración producida por HBO, que tomó'l relevu de ''[[Oz]]''. === Repartu === Al igual que los personaxes qu'interpreten na serie, munchos de los actores de ''The Sopranos'' son d'ascendencia italiana. Inclusive, munchos de los actores del repartu de la serie yá habíen apaecíu xuntos en películes y series de televisión antes d'incorporase a ''The Sopranos''. Na serie coincidieron un total de ventisiete actores de la película de [[Martin Scorsese]] ''[[Goodfellas]]'', de 1990, incluyíos los personaxes principales de [[Lorraine Bracco]], [[Michael Imperioli]], [[Vincent Pastore]] y [[Tony Sirico]]. Tamién, ocho de los actores de ''The Sopranos'' apaecieron na comedia de 1999 ''[[Mickey güeyos azules]]''. [[Ficheru:SopranosKuwaitUSO.jpg|275px|thumb|Los actores principales [[Tony Sirico]] (izqda.) y [[James Gandolfini]] (dcha.) mientres una visita a les [[Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos|USAF]] en [[Kuwait]] en 2010.]] La eleición del repartu principal pa la serie realizar por aciu un procesu d'audiciones y llectures, nel que los actores, de normal, nun sabíen si les sos actuaciones convencíen, o non, a Chase.<ref name="vanity"/> Michael Imperioli, que superó a dellos actores pol papel de [[Christopher Moltisanti]], aseguró que Chase tenía "una cara de póker, asina que pensé que [el papel] nun sería pa mi, pero siguió corrixéndome y faciendo que lo intentara de nuevu, lo que de normal ye una señal de que nun lo tas faciendo bien. Asina que pensé que nun diba llograr lo. Entós dixo, 'Gracies', y colé. Nun esperaba que me volvieren a llamar, pero llamáronme".<ref name="vanity"/> [[James Gandolfini]] foi convidáu a l'audición pal papel de [[Tony Soprano]] dempués de que la direutora de casting, Susan Fitzgerald, viera un pequeñu fragmentu de la so actuación na película ''[[True Romance]]'', de 1993.<ref name="vanity"/> Nun principiu, la intención yera que Lorraine Bracco, qu'enantes desempeñara'l papel de Karen Hill —la esposa del gánster Henry Hill ([[Ray Liotta]])— en ''Goodfellas'', interpretara'l papel de [[Carmela Soprano]]. Sicasí, Bracco prefirió'l papel de la Dra. Jennifer Melfi porque quería probar daqué distintu y consideró qu'interpretar a la culta Dra. Melfi sería más qu'un desafíu pa ella.<ref name="bracco"> {{cita web |url=http://www.lbracco.com/stuffonline2004.htm|títulu=Sopranos star Lorraine Bracco thought her five minutes of fame had ended with Goodfellas.|apellíu=Davis|nome=Ivor|coautores=Haward, Anthony|fecha=18 de xunetu de 2004|fechaaccesu=11 de payares de 2007|editorial=[http://www.lbracco.com/ www.lbracco.com]|cita="Primero falamos de Carmela," diz Bracco, "pero fuera más de lo mesmo pa mi si haber aceptáu... Yá fixera esi papel en Goodfellas y facer perbién, y volvelo a faer nun yera fayadizu. Díxi-yos qu'encantábame'l guión y que m'encantar interpretar a la Dr. Melfi. Y dar."|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080105002520/http://www.lbracco.com/stuffonline2004.htm|fechaarchivu=5 de xineru de 2008}}</ref> [[Tony Sirico]], que'l so pasáu ta rellacionáu cola mafia,<ref name="sirico1">{{cita web|url=http://www.amiannoying.com/(S(gdv2j32jp5tjuvzglksj2t45))/view.aspx?ID=12567|títulu=AmIAnnoying – Tony Sirico|editorial=[[AmIAnnoying.com]]|fechaaccesu=11 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120222060020/http://www.amiannoying.com/(S(oufmsymyuhe4bmemw2bl4xqf))/view.aspx?ID=12567|fechaarchivu=2012-02-22}}</ref> robló'l papel de [[Paulie Gualtieri]] cola condición de que'l so personaxe nun fuera una "aguarón" (confidente del [[FBI]]).<ref name="sirico2"> {{cita web |url=http://www.the-sopranos.com/cast/tony.htm|títulu=Cast: The-Sopranos.com – Tony Sirico|editorial=[http://www.the-sopranos.com/ www.thesopranos.com]|fechaaccesu=11 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.the-sopranos.com/cast/tony.htm|fechaarchivu=29 de payares de 2015}}</ref> Chase convidó al músicu [[Steven Van Zandt|"Little Steven" Van Zandt]] (conocíu por ser el guitarrista de la [[E Street Band]] de [[Bruce Springsteen]]) a una audición pa participar na so serie dempués de velo en direutu na ceremonia del [[Salón de la Fama del Rock|Rock & Roll Hall of Fame]] de 1997 y quedar impresionáu col so aspeutu y apariencia. Van Zandt, que nunca antes actuara, aceptó'l personaxe del ''[[Cosa nostra#Rangos|consigliere]]'' [[Silvio Dante]] y la so esposa real, Maureen Van Zandt, foi escoyida pa interpretar el papel de Gabriella, la muyer de Dante.<ref name="vanzandt1">{{cita publicación |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/03/18/sunday/main2581880.shtml|títulu=A Hit Man In More Ways Than One|editorial=[[CBS News]]|fecha=18 de marzu de 2007|fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref><ref name="vanzandt2">{{cita web |url=http://tv.yahoo.com/steven-van-zandt/contributor/1043027/bio|títulu=Steven Van Zandt biography at Yahoo|editorial=Yahoo!|fechaaccesu=14 de payares de 2007|urlarchivu=https://www.webcitation.org/65VhRbHnu?url=http://tv.yahoo.com/steven-van-zandt/contributor/1043027/bio|fechaarchivu=17 de febreru de 2012}}</ref><ref name="vanzandt3">{{cita publicación |url=http://www.nytimes.com/2007/06/10/arts/television/10cart.html?_r=1&oref=slogin|títulu=One Final Whack at That HBO Mob|apellíu=Carter|nome=Bill|editorial=The New York Times|fecha=10 de xunu de 2007|fechaaccesu=27 de payares de 2007}}</ref> Sacante Bracco, nomada al [[Premiu Óscar|Óscar]] por ''Goodfellas'', [[Dominic Chianese]] (''[[The Godfather II]]'') y la ganadora del [[Premios Emmy|Emmy]] [[Nancy Marchand]] (''Lou Grant''), el repartu de la primer temporada de la serie consistía, en gran parte, d'actores desconocíos. Col ésitu de ''The Sopranos'', munchos de los actores destacaron pola so habilidá interpretativa y empezaron a ganar notoriedá poles sos actuaciones.<ref name="vanity"/><ref name="bury">{{cita web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20033896,00.html|títulu=Burying the Sopranos|fechaaccesu=7 d'ochobre de 2007|apellíu=Wolk|nome=Josh|fecha=6 d'abril de 2007|editorial=''[[Entertainment Weekly]]''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120516004750/http://www.ew.com/ew/article/0,,20033896,00.html|fechaarchivu=2012-05-16}}</ref> Nes siguientes temporaes incorporáronse dellos actores conocíos como [[Joe Pantoliano]],<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/joe_pantoliano.shtml |títulu=Joe Pantoliano as Ralph Cifaretto |fechaaccesu=2 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100109132131/http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/joe_pantoliano.shtml |fechaarchivu=2010-01-09 }}</ref> [[Robert Loggia]],<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/robert_loggia.shtml |títulu=Robert Loggia as Michele "Feech" La Manna |fechaaccesu=2 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100115202747/http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/robert_loggia.shtml |fechaarchivu=2010-01-15 }}</ref> [[Steve Buscemi]]<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/steve_buscemi.shtml |títulu=Steve Buscemi as Tony Blundetto |fechaaccesu=2 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100115202139/http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/steve_buscemi.shtml |fechaarchivu=2010-01-15 }}</ref> y [[Frank Vincent]],<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/frank_vincent.shtml |títulu=Frank Vincent as Phil Leotardo |fechaaccesu=2 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100106011631/http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/frank_vincent.shtml |fechaarchivu=2010-01-06 }}</ref> xuniéndose al repartu xunto a distinguíos actores en pequeños papeles, como [[Peter Bogdanovich]],<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/peter_bogdonavich.shtml |títulu=Peter Bogdanovich as Dr. Elliott Kupferberg |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100115202419/http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/peter_bogdonavich.shtml |fechaarchivu=2010-01-15 }}</ref> [[John Heard]],<ref>{{cita web |url=http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021206/bio |títulu=John Heard Biography |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[Yahoo! Movies]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080526162555/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021206/bio |fechaarchivu=26 de mayu de 2008 }}</ref> [[Robert Patrick]],<ref>{{cita web |url=http://www.cbs.com/primetime/the_unit/bio/robert_patrick/bio.php |títulu=Robert Patrick: The Unit on CBS |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=CBS |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080905075849/http://www.cbs.com/primetime/the_unit/bio/robert_patrick/bio.php |fechaarchivu=5 de setiembre de 2008 }}</ref> [[Peter Riegert]],<ref>{{cita publicación |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2001/09/18/DD154391.DTL&type=performance |títulu=Profile: Peter Riegert |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[SFGate.com]] |nome=Cynthia |apellíu=Robins |fecha=18 de setiembre de 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326181404/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2001/09/18/DD154391.DTL&type=performance |archivedate=2012-03-26 }}</ref> [[Annabella Sciorra]],<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/annabella_sciorra.shtml |títulu=Annabella Sciorra as Gloria Triyu |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[HBO]]}}</ref> y [[David Strathairn]].<ref>{{cita web |url=http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800019124/bio |títulu=David Strathairn Biography |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[Yahoo! Movies]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070505133738/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800019124/bio |fechaarchivu=5 de mayu de 2007 }}</ref> Otros actores famosos apaecieron nun namái episodiu, como [[Charles S. Dutton]],<ref>{{cita publicación |url=http://movies.nytimes.com/person/20824/Charles-S-Dutton/filmography |títulu=Charles S. Dutton Filmography |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=The New York Times}}</ref> [[Ken Leung]],<ref>{{cita web |url=http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800418093/bio |títulu=Ken Leung Biography |fechaaccesu=5 de setiembre de 2008 |editorial=[[Yahoo! Movies]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100706045322/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800418093/bio |fechaarchivu=6 de xunetu de 2010 }}</ref> [[Ben Kingsley]], [[Lauren Bacall]], [[Daniel Baldwin]], [[Tim Kang]], [[Elias Koteas]], [[Annette Bening]], [[Sydney Pollack]] y [[Burt Young]].<ref>{{cita publicación |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSN0930398420070409 |títulu=Sopranos finale begins on downbeat note |fechaaccesu=6 de setiembre de 2008 |autor=Richmond, Ray |fecha=9 d'abril de 2007 |obra=[[Reuters]]}}</ref> === Equipu de rodaxe === Amás de [[productor executivu]] y creador de la serie, Chase tamién foi'l ''[[show runner]]'' y guionista xefe mientres les seis temporaes de ''The Sopranos''. Arreyóse fondamente na producción de cada capítulu y yera conocíu por caltener tou baxu control, según por ser un productor esixente y específico.<ref name="chaseHBO"/><ref name="chasehollywood"/> Chase escribía de dos a siete episodios por temporada, supervisaba tolos [[montaxe]]s, consultaba colos direutores de los episodios y reescribía los episodios escritos por otros guionistes.<ref name="bury"/><ref name="vanityfamily"/><ref name="supper">{{cita videu|títulu=The Sopranos – The Complete Series: Supper with The Sopranos|medium=DVD |publicación=[[HBO]] |fecha=2008}}</ref> Brad Grey foi unu de los productores executivos xunto a Chase, pero nun tuvo nenguna participación nel apartáu creativu.<ref name="bradgreyHBO">{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/crew/brad_grey.shtml|títulu=Brad Grey profile at HBO.com|fechaaccesu=7 de xunetu de 2009|editorial=[[HBO]]}}</ref> Munchos de los miembros del equipu creativu de ''The Sopranos'' fueron curioso escoyíos por Chase, dalgunos d'ellos vieyos amigos o colegues sos; ente qu'otros fueron escoyíos al traviés d'entrevistes realizaes polos productores de la serie.<ref name="bradgreyHBO"/> [[Ficheru:MichaelImperioliFeb05.jpg|200px|thumb|[[Michael Imperioli]], qu'interpreta a [[Christopher Moltisanti]], escribió dellos episodios de la serie.]] Dellos de los [[guionista|guionistes]] de la serie trabayaron primeramente en televisión antes de ''The Sopranos''. L'equipu de guionistes y pareya matrimonial Robin Green y Mitchell Burgess, quien trabayaron en ''The Sopranos'' como guionistes y productores dende la primera a la quinta temporada, trabayaren enantes con Chase en ''[[Northern Exposure]]''.<ref name="greenburgess">{{cita web|url=http://www.tomsgames.com/us/fringedrinking/2007/10/the_sopranos_from_a_different.html|títulu=The Sopranos From a Different Perspective|apellíu=Konow|nome=David|obra=[http://www.tomsgames.com/us/fringedrinking/ Fringe Drinking]|fecha=25 d'ochobre de 2007|fechaaccesu=14 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071128074230/http://www.tomsgames.com/us/fringedrinking/2007/10/the_sopranos_from_a_different.html|fechaarchivu=2007-11-28}}</ref> [[Terence Winter]], dos veces ganador del [[Premios Emmy|Emmy]] y guionista de la serie dende la segunda temporada, exerció l'[[abogacía]] mientres dos años antes de dedicase a la so carrera como guionista y ser encamentáu pol guionista Frank Renzulli a Chase.<ref name="Winter">{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/crew/terence_winter.shtml|títulu=HBO: Terence Winter, Executive Producer : The Sopranos|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=11 de payares de 2007}}</ref><ref name="baldwininterview">{{cita videu|títulu=The Sopranos – The Complete Series: Alec Baldwin interviews David Chase|medium=DVD |publicación=[[HBO]] |fecha=2008}}</ref> Matthew Weiner, guionista y productor de la serie nes temporaes quinto y sesto, escribió un guión especulativu pa una serie llamada ''[[Mad Men]]'' en 2000 (que foi finalmente producida por AMC en 2007). El guión llegó a les manes de Chase y, en lleéndolo, quedó tan impresionáu que, inmediátamente, ufiertó-y a Weiner un puestu de trabayu como guionista en ''The Sopranos''.<ref name="nytimesweiner">{{cita publicación |url=http://www.nytimes.com/2007/07/18/arts/television/18madm.html?ex=1342411200&en=c2bc74ac3cdf6288&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|títulu=In Act 2, the TV Hit Man Becomes a Pitch Man|apellíu=Steinberg|nome=Jacques|editorial=The New York Times|fecha=18 de xunetu de 2007|fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref> Dos miembros del repartu tamién escribieron guiones pa la serie: [[Michael Imperioli]], quien interpreta a Christopher Moltisanti, foi tamién guionista y escribió cinco episodios de la serie, munchos de los cualos traten sobre tarrezas italoamericanos;<ref name="Imperioli">{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/actor/michael_imperioli.shtml|títulu=HBO: Michael Imperioli as Christopher Moltisanti: The Sopranos|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=11 de payares de 2007}}</ref> [[Toni Kalem]], quien interpreta'l papel de Angie Bonpensiero, tamién escribió l'episodiu de la temporada quinta "Toles families felices...".<ref>{{cita web|url=http://www.hbo.com/sopranos/episode/season5/episode56.shtml|títulu=HBO: The Sopranos: Episode Guide: Season 5: Episode 56|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=3 de setiembre de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100109140259/http://www.hbo.com/sopranos/episode/season5/episode56.shtml|fechaarchivu=2010-01-09}}</ref> L'equipu recurrió a otros guionistes mientres l'intre de la serie, como Frank Renzulli, Todd A. Kessler (conocíu por ser el co-creador de ''[[Damages]]''), l'equipu de guionistes Diane Frolov y Andrew Schneider (creadores de ''Easy Money'') y Lawrence Konner, que foi unu de los creadores de ''Almost Grown'' con Chase en 1988. En total, venti guionistes o equipos de guionistes fueron acreditaos na ellaboración de los guiones d'episodios de ''The Sopranos''. Antes de dirixir ''The Sopranos'', munchos de los direutores trabayaren antes n'otres series de televisión y en [[cine independiente]].<ref name="HBOcastcrew"/> Los direutores más frecuentes de la serie fueron [[Tim Van Patten]] (venti episodios), [[John Patterson]] (trece episodios), [[Allen Coulter]] (doce episodios) y [[Alan Taylor]] (nueve episodios), toos ellos con esperiencia en televisión.<ref name="HBOcastcrew"/> [[Steve Buscemi]] y [[Peter Bogdanovich]], miembros recurrentes del repartu, tamién actuaron como direutores na serie de forma intermitente.<ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/crew/steve_buscemi.shtml|títulu=HBO: Steve Buscemi, Direutor: The Sopranos|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=3 de setiembre de 2008}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/cast/crew/peter_bogdanovich.shtml|títulu=HBO: Peter Bogdanovich, Direutor: The Sopranos|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=3 de setiembre de 2008}}</ref> Chase dirixó dos episodios, el pilotu y l'episodiu final.<ref>{{cita web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20198837,00.html|títulu=Chase Direuting First Feature|editorial=''[[Entertainment Weekly]]''|fecha=9 de mayu de 2008|fechaaccesu=3 de setiembre de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081010163802/http://www.ew.com/ew/article/0,,20198837,00.html|fechaarchivu=2008-10-10}}</ref> Alik Sakharov foi'l [[direutor de fotografía]] orixinal de la serie, alternando más tarde n'episodios con Phil Abraham.<ref name="dop">{{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/dpfeature/index.shtml|títulu=HBO: Sopranos: Behind the Scenes: Direutor of Photography Feature|editorial=[[HBO]]|fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref> La fotografía y la direición de la serie son célebres pol so gran calidá visual.<ref name="popmatters"/><ref name="badabye">{{cita web|url=http://entertainment.uk.msn.com/tv/features/article.aspx?cp-documentid=6495000|títulu=Bada Bye To The Sopranos|apellíu=Cooper|nome=Lorna|editorial=MSN|añu=2007|fechaaccesu=14 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090811153125/http://entertainment.uk.msn.com/tv/features/article.aspx?cp-documentid=6495000|fechaarchivu=2009-08-11}}</ref> Esto llograr Chase en collaboración con Sakharov.<ref name="dop"/> === Música === {{AP|Música de The Sopranos|l1=Música de The Sopranos}} ''The Sopranos'' carauterizar poles sos ecléctiques seleiciones de música y recibió l'aplausu de la crítica pol so eficaz emplegu de cantares antiguos.<ref name="thehits">{{cita web| apellíu =Sepinwall| nome =Alan| enllaceautor =| coautor =| títulu =The hits keep on coming| obra =| editorial =''[[The Star-Ledger]]''| fecha =8 de marzu de 2006| url =http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/hits_seasonsix.html| fechaaccesu =11 de payares de 2007| urlarchivu =https://web.archive.org/web/20110605075658/http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/hits_seasonsix.html| fechaarchivu =2011-06-05}}</ref><ref name="sharps">{{cita web | apellíu =Gross| nome =Joe| enllaceautor =| coautor =| títulu =Sharps & Flats| obra =| editorial =[[Salon.com]]| fecha =4 de xineru de 2000| url =http://archive.salon.com/ent/music/review/2000/01/04/sopranos/index.html| fechaaccesu =11 de payares de 2007| urlarchivu =https://web.archive.org/web/20071016151124/http://archive.salon.com/ent/music/review/2000/01/04/sopranos/index.html| fechaarchivu =16 d'ochobre de 2007}}</ref><ref name="musicanother">{{cita web | apellíu =Ventre| nome =Michael| enllaceautor =| coautor =| títulu =Music another member of the Sopranos' crew| obra =| editorial =[[MSNBC]]| fecha =2 d'abril de 2006| url =http://www.msnbc.msn.com/id/11994702/| formatu =| fechaaccesu =11 de payares de 2007}}</ref><ref name="peppersandeggs">{{cita web| apellíu =Browne| nome =David| enllaceautor =| coautor =| títulu =The Sopranos; Peppers & Eggs| obra =| editorial =''[[Entertainment Weekly]]''| fecha =18 de mayu de 2001| url =http://www.ew.com/ew/article/0,,281317,00.html| fechaaccesu =11 de payares de 2007| urlarchivu =https://web.archive.org/web/20071221031941/http://www.ew.com/ew/article/0,,281317,00.html| fechaarchivu =2007-12-21}}</ref> Chase escoyía personalmente tola música de la serie col productor Martin Bruestle y l'editor musical Kathryn Dayak, consultando tamién n'ocasiones con [[Steven Van Zandt]].<ref name="thehits"/> De normal la música yera escoyida una vegada que se completaben los procesos d'edición y producción de los episodios, pero n'ocasiones les secuencies se filmaban conjuntamente colos fragmentos de música preseleccionaos.<ref name="vanityfamily">{{cita web | apellíu=Biskind| nome=Peter| enllaceautor=Peter Biskind| coautor=| títulu=The Family that Preys Together| obra=| editorial=''[[Vanity Fair (magacín)|Vanity Fair]]''| fecha=13 de marzu de 2007| url=http://www.vanityfair.com/culture/features/2007/03/chase200703| formatu = | fechaaccesu=11 de payares de 2007}}</ref> La tema d'apertura de la serie ye "[[Woke Up This Morning]]" (na so versión Chosen One Mix), escritu ya interpretáu pela banda [[británica]] [[Alabama 3]].<ref>{{cita web |url=http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=768462 |títulu=Alabama 3 tastes some success, especially with 'Sopranos' theme |fechaaccesu=3 de setiembre de 2008 |autor=Gilbertson, Jon M. |fecha=2 de xunetu de 2008 |obra=[[Milwaukee Journal Sentinel]] }}</ref> Nos creitos finales de cada episodiu inclúyese, salvo delles esceiciones,<ref name="musicanother"/> un cantar distintu. Munches cantares repitieron delles vegaes nun episodiu, como "Living on a Thin Line" de [[The Kinks]] nel episodiu "Universidá" de la tercer temporada; y "Glad Tidings" de [[Van Morrison]], nel episodiu "Col debíu respetu", a la fin de la quinta temporada.<ref name="musicanother"/> Tamién hai dellos cantares que suenen en delles ocasiones mientres la serie, como "[[Con te partirò]]", interpretáu pol [[tenor]] [[italianos|italianu]] [[Andrea Bocelli]],<ref name="carmelasong">{{cita web |url=http://www.abmusica.com/ctp.htm|títulu=Con Te Partiro - abmusica.com|editorial=[https://web.archive.org/web/http://www.abmusica.com/ Andrea Bocelli Lyrics Archive]|fechaaccesu=14 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071114131403/http://www.abmusica.com/ctp.htm|fechaarchivu=14 de payares de 2007}}</ref> y que ta consideráu como la tema musical del personaxe de [[Carmela Soprano]].<ref name="carmelasongb"> {{cita web |url=http://www.the-sopranos.com/faq.htm|títulu=The Sopranos – Family Values – FAQ|editorial=[http://www.the-sopranos.com/ www.the-sopranos.com]|fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref> Magar la serie utiliza un gran repertoriu de música grabada primeramente por otros artistes, ye conocida la so falta de [[música incidental]] compuesta orixinalmente, en comparanza con otres series de televisión.<ref name="articlebase">{{cita web |url =http://findinarticles.com/asVSVjS/261452/Sopranos_-One-of-the-Most-Popular-TV-Drames-of-All-Time_.html|títulu =Sopranos: One of the Most Popular TV Drames of All Time!|apellíu =McDonald|nome =Jim|editorial =[http://findinarticles.com/ findinarticles.com]|fecha =10 de xunu de 2007|fechaaccesu =14 de payares de 2007|urlarchivu =https://web.archive.org/web/20090108124026/http://findinarticles.com/asVSVjS/261452/Sopranos_-One-of-the-Most-Popular-TV-Drames-of-All-Time_.html|fechaarchivu =8 de xineru de 2009}}</ref> Llanzáronse dos bandes sonores cola música de la serie dende'l so debú en televisión. La primera, titulada ''[[Música de The Sopranos#The Sopranos: Music from the HBO Original Series|The Sopranos: Music from the HBO Original Series]]'', foi llanzada en 1999. Contién una seleición de música de les dos primeres temporaes y algamó el puestu 54 nel [[Billboard 200|''Billboard'' 200]].<ref name="albuma">{{cita web |url=http://www.allmusic.com/album/r444213 | títulu=''The Sopranos: Music from the HBO Original Series'': Billboard Albums at Allmusic |fechaaccesu=22 de setiembre de 2007|editorial=Allmusic}}</ref> El segundu recopilatorio, ''[[Música de The Sopranos#The Sopranos: Peppers & Eggs: Music from the HBO Original Series|The Sopranos: Peppers & Eggs: Music from the HBO Original Series]]'', salió a la venta en 2001 y ye un doble álbum con cantares y diálogos escoyíos de les trés primeres temporaes de la serie. Llegó hasta'l puestu 38 nel ''Billboard'' 200.<ref name="albumb">{{cita web |url=http://www.allmusic.com/album/r529963|títulu=''The Sopranos: Peppers & Eggs (Music From the HBO Original Series)'': Billboard Albums at Allmusic |fechaaccesu=22 de setiembre de 2007|editorial=Allmusic}}</ref> === Escenarios y llocalizaciones === [[Ficheru:Silvercup Studios and Citicorp Building from Queensboro Bridge.jpg|thumb|left|Los Silvercup Studios de Nueva York, onde foi grabada gran parte de la serie.]] La mayoría de los rodaxes esteriores de la serie fueron filmaos en [[Nueva Jersey]], ente que los interiores —incluyendo la mayoría de los rodaxes na residencia de The Sopranos, la trastienda del club de striptease [[Bada Bing!]] y la oficina de la psiquiatra Dra. Melfi— fueron grabaos nos [[Silvercup Studios]] de [[Nueva York]].<ref name="bury"/> La carnicería, unu de los llugares favoritos de los mafiosos na serie, yera conocida nel episodiu piloto como Centanni's Meat Market, una carnicería real n'[[Elizabeth (Nueva Jersey)|Elizabeth, Nueva Jersey]].<ref name="locations">{{cita web|url=http://www.nj.com/sopranos/stories/030401locations.html|títulu=The Locations|apellíu=Parrillo|nome=Rosemary|fecha=4 de marzu de 2001|fechaaccesu=24 de payares de 2010|editorial=''[[The Star-Ledger]]''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100515001511/http://www.nj.com/sopranos/stories/030401locations.html|fechaarchivu=2010-05-15}}</ref> Dempués de que la serie fuera contratada por HBO, los productores arrendaron un edificiu en [[Kearny (Nueva Jersey)|Kearny, Nueva Jersey]].<ref name="locations"/> Mientres el restu del periodu de producción, esti edificiu foi utilizáu pa escenes de rodaxe tantu n'interior como n'esterior [[Satriale's]].<ref name="locations"/> Cuando la serie remató la so emisión, l'edificiu foi baltáu.<ref name="porkstoredemolished">{{cita publicación |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,310659,00.html|títulu='Sopranos' Pork Store Demolished|editorial=Fox News|fecha=12 de payares de 2007|fechaaccesu=24 de payares de 2010}}</ref> El Bada Bing!, un club de striptease del que Silvio Dante yera propietariu na serie, ye en realidá un club nocherniegu na Ruta 17 en [[Lodi (Nueva Jersey)|Lodi, Nueva Jersey]].<ref name="locations"/> Los esteriores ya interiores (sacante'l cuartu que sirvía de trastienda) fueron filmaos nel mesmu llocal.<ref name="locations"/> El club actual llámase Satin Dolls y yá esistía primero que la serie empezara.<ref name="locations2">{{cita web|url=http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/location.html|títulu=Location, location, location|apellíu=Zoller Seitz|nome=Matt|editorial=''[[The Star-Ledger]]''|fecha=16 de xineru de 2000|fechaaccesu=24 de payares de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090206175551/http://www.nj.com/sopranos/ledger/index.ssf?/sopranos/stories/location.html|fechaarchivu=2009-02-06}}</ref> El club siguió col so funcionamientu habitual mientres los ocho años que duró la serie, pero llegar a un alcuerdu económicu col propietariu del establecimientu primeramente.<ref name="locations2"/> El responsable d'escenarios, Mark Kamine, aseguró que'l propietariu foi "bien atentu", pos mientres la serie permaneció n'antena "nun hubo nengún conflictu qu'interfiriera nel so negociu".<ref name="locations2"/> Les escenes que teníen llugar nel restorán Vesubio, propiedá na serie de Artie Bucco, se filmaron nel primer episodiu nun restorán llamáu Manolo's, asitiáu en Elizabeth. Tres la quema del Vesubio, dientro del contestu de la serie, Artie abrió un nuevu restorán llamáu Nuovo Vesubio, que les sos escenes esteriores se filmaron en Punta Dura, un restorán real de [[Long Island City]], en [[Queens]].<ref name="locations"/> [[Ficheru:Casa Soprano.jpg|250px|thumb|right|La casa, na vida real, de la familia Soprano en [[North Caldwell]], [[Nueva Jersey]].]] Per otra parte, los esteriores de la residencia de vieyos Green Grove, onde Tony lleva a la so madre Livia, grabar en Green Hill Retirement Home, una residencia de vieyos de [[West Orange (Nueva Jersey)|West Orange]].<ref name="locations"/> Toles filmaciones esteriores, y delles interiores, de la casa de The Sopranos fueron realizaes nuna residencia privada en North Caldwell, Nueva Jersey.<ref name="locations"/> === Secuencia d'apertura Una parte reconocible de ''The Sopranos'' ye la [[secuencia d'apertura]] de la serie. [[Tony Soprano]] apaez saliendo del [[túnel Lincoln]] y entrando na [[New Jersey Turnpike]], l'autopista de peaxe de Nueva Jersey. Mientres la secuencia amuésense numberosos monumentos históricos de [[Newark (Nueva Jersey)|Newark]] y [[Elizabeth (Nueva Jersey)|Elizabeth]] y la so contorna.<ref name="openingcredits"> {{cita web |url=http://www.hbo.com/sopranos/credits/index.shtml|títulu=HBO: The Sopranos: Behind the Scenes: Inside the Opening Credits|editorial=[[HBO]] |fechaaccesu=14 de payares de 2007}}</ref> La secuencia remata con Tony nel camín d'entrada a la so casa. Chase dixo que l'oxetivu de la secuencia d'apertura yera amosar qu'esta [[mafia]] en particular yera de [[Nueva Jersey]], a diferencia de [[Nueva York]], onde se ambientaban la mayoría de los drames.<ref name="pilotcommentary">{{cita videu|people=[[David Chase|Chase, David]]|títulu=The Sopranos – The Complete First Season: "The Sopranos" commentary track|medium=DVD |publicación=[[HBO]] |fecha=1999}}</ref> Nes trés primeres temporaes, cuando Tony dexaba'l túnel y entraba na autopista de peaxe, amosábase una imaxe de les torres del [[World Trade Center]] dende l'espeyu retrovisor del vehículu de Tony. Sicasí, tres los [[atentaos del 11 de setiembre de 2001]], esta imaxe foi esaniciada, coincidiendo col empiezu de la cuarta temporada de la serie.<ref>{{cita web|url=http://www.jewishjournal.com/home/preview.php?id=7574|títulu=The Left 'Wing'|apellíu=Pfefferman|nome=Naomi|editorial=''[[The Jewish Journal of Greater Los Angeles]]''|fecha=12 d'ochobre de 2001|fechaaccesu=24 de payares de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081206021631/http://www.jewishjournal.com/home/preview.php?id=7574|fechaarchivu=2008-12-06}}</ref> Nuna de les ediciones de la revista ''[[TV Guide]]'' de 2010, la secuencia d'apertura de ''The Sopranos'' foi catalogada como la décima secuencia d'introducción favorita polos llectores de dicha revista.<ref>Tomashoff, Craig. "Credits Check" <i>[[TV Guide]]<i>, 18 d'ochobre de 2010, páxines 16-17</ref> == Personaxes y repartu == {{AP|Personaxes de The Sopranos|l1=Personaxes de The Sopranos}} El repartu de ''The Sopranos'' inclúi un númberu de personaxes nos sos seis temporaes de duración. Dalgunos apaecen namái en momentos concretos de les temporaes, ente qu'otros caltiénense mientres tola serie. Tolos personaxes fueron creaos por [[David Chase]], sacante los que s'indique lo contrario. [[Ficheru:Vincent Pastore 2006 cropped.jpg|180px|thumb|[[Vincent Pastore]] ye [[Big Pussy Bonpensiero|"Big Pussy" Bonpensiero]].]] [[Tony Soprano|Anthony "Tony" Soprano]] ([[James Gandolfini]]) ye'l temperamental y violentu xefe ''[[de facto]]'' de la [[familia criminal DiMeo]] de [[Nueva Jersey]], y patriarca de la familia Soprano tres la muerte de [[Jackie Aprile]] ([[Michael Rispoli]]). Mientres tola serie, Tony llucha por permediar la so vida familiar cola so carrera na [[Mafia]].<ref name = "Character Profile Tony Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Tony Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/tony_soprano.shtml| urlarchivu = https://web.archive.org/web/20090215003443/http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/tony_soprano.shtml| fechaarchivu = 2009-02-15}}</ref> Por ello, Tony empieza a sufrir depresión y ataques de llerza por cuenta d'años de estrés nel so "negociu", emociones reprimíes y una infancia difícil, polo qu'allega nel primer capítulu a la psicóloga [[Dra. Jennifer Melfi]] ([[Lorraine Bracco]]). La Dra. Melfi ye una muyer ítalo-americana de mediana edá, divorciada y con un fíu na universidá. Trata a Tony Soprano de la meyor manera que puede, yá que de cutiu enfréntense por diversos problemes. Dambos alluguen atraición sexual l'unu pol otru, pero Melfi nunca l'amuesa abiertamente.<ref name = "Character Profile Jennifer Melfi">{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Dr. Jennifer Melfi| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/dr_melfi.shtml}}</ref> [[Ficheru:Edie Falco 2 by David Shankbone.jpg|180px|thumb|left|[[Edie Falco]] ye [[Carmela Soprano]].]] Añadiendo más entueyos a la so vida, la rellación cola so esposa [[Carmela Soprano]] ([[Edie Falco]]) ye tirante,<ref name = "Character Profile Carmela Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Carmela Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/carmela_soprano.shtml}}</ref> al igual que colos sos dos fíos, [[Meadow Soprano|Meadow]] ([[Jamie-Lynn Sigler]])<ref name = "Character Profile Meadow Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Meado (Meadow) Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/meadow_soprano.shtml}}</ref> y [[Anthony Soprano, Jr.|Anthony Junior]] ([[Robert Iler]]).<ref name = "Character Profile AJ Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – AJ Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/anthony_soprano.shtml}}</ref> El restu del repartu inclúi miembros de l'amplia familia de Tony, como la so madre [[Livia Soprano|Livia]] ([[Nancy Marchand]]),<ref name = "Character Profile Livia Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Livia Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/livia_soprano.shtml}}</ref> la so hermana [[Janice Soprano|Janice]] ([[Aida Turturro]]),<ref name = "Character Profile Janice Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Janice Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/janice_soprano.shtml}}</ref> el so tíu [[Corrado "Junior" Soprano]] ([[Dominic Chianese]]), quién ye téunicamente el xefe de la familia nos empiezos de la serie (anque rápido queda semiretirado al ser arrestáu y esperar el so xuiciu en prisión domiciliaria, hasta que queda por completu fuera del negociu por cuenta de cuestiones de salú),<ref name = "Character Profile Junior Soprano">{{cita web| autor = | títulu = Character profile – Corrado "Junior" Soprano| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/janice_soprano.shtml}}</ref> el so primu [[Tony Blundetto]] ([[Steve Buscemi]])<ref name = "Character Profile Tony Blundetto">{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Tony Blundetto| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/tony_blundetto.shtml}}</ref> y el so sobrín (en realidá, primu por matrimoniu) y protexíu [[Christopher Moltisanti]] ([[Michael Imperioli]]).<ref name = "Character Profile Christopher Moltisanti">{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Christopher Moltisanti| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/christopher_moltisanti.shtml}}</ref> Tanto Livia como Janice son astutes remanadores de los problemes emocionales. El so primu Tony Blundetto (Tony B) y el so sobrín Chris formen parte del so "otra" familia, y les sos aiciones son una fonte adicional de conflictos. Christopher llucha contra la so adicción a les drogues y l'alcohol, y desea ganase respetu, ente que Tony B tien la esperanza de ganase la vida lícitamente, pero la so violencia y la so redolada torgar. [[Ficheru:Jamie-Lynn Sigler NYC.jpg|180px|thumb|[[Jamie-Lynn Sigler]] ye [[Meadow Soprano]].]] El círculu íntimu de Tony na familia criminal DiMeo inclúi a [[Silvio Dante]] ([[Steven Van Zandt]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Silvio Dante| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/silvio_dante.shtml}}</ref> [[Paul "Paulie Walnuts" Gualtieri]] ([[Tony Sirico]])<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Paulie Walnuts| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/paulie_walnuts.shtml}}</ref> y [[Salvatore "Big Pussy" Bonpensiero]] ([[Vincent Pastore]]).<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Big Pussy| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/big_pussy.shtml}}</ref> Silvio ye'l ''[[Cosa nostra#Rangos|consigliere]]'' y meyor amigu de Tony. Paulie y Pussy son veteranos soldaos que trabayaron tamién col padre de Tony; Paulie llueu se convirtió en ''capo'', y finalmente, xubíu a ''subxefe''. Tamién na organización criminal de Tony tán [[Patsy Parisi]] ([[Dan Grimaldi]])<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Patsy Parisi| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/patsy_parisi.shtml}}</ref> y [[Furio Giunta]] ([[Federico Castelluccio]]).<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Furio Giunta| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/furio_giunta.shtml}}</ref> Patsy ye un soldáu más calmu y el [[contable]] de la familia. Furio, pela so parte, ye fuercia importada d'[[Italia]] tres una visita de Tony y el so grupu a [[Nápoles]] y qu'actúa como executor personal de Tony. Otros personaxes d'importancia na familia DiMeo son [[Bobby "Bacala" Baccalieri]] ([[Steven R. Schirripa]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Bobby Baccala| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/bobby_baccala.shtml}}</ref> [[Richie Aprile]] ([[David Proval]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Richie Aprile| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/richie_aprile.shtml}}</ref> [[Ralph Cifaretto]] ([[Joe Pantoliano]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Ralph Cifaretto| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/ralph_cifaretto.shtml}}</ref> [[Eugene Pontecorvo]] ([[Robert Funaro]])<ref>{{cita web | autor =| títulu = Character profile – Eugene Pontecorvo| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/eugene_pentacorvo.shtml}}</ref> y [[Vito Spatafore]] ([[Joseph R. Gannascoli]]).<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Vito Spatafore| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/vito_spadafore.shtml}}</ref> Bobby ye un subordináu de Junior al que Tony amedranaba de primeres, pero más tarde aceptaría nel so círculu. Ralph ye llistu, ambiciosu y una importante fonte d'ingresos pa la familia, pero la so arrogancia y enclín a ser desagradable, irrespetuosu y violentu nun gusta nos altos cargos de la organización. Richie Aprile abandona la cárcel na segunda temporada y rápido crea problemes na organización. Pontecorvo ye un soldáu que se convierte n'empecipiáu xunto con Christopher. Spatafore ye un esitosu trabayador qu'algamó les cotes más altes del equipu de Aprile, pero tien un secretu personal que ye un tabú na organización. Ente los amigos de la familia Soprano inclúyense [[Herman "Hesh" Rabkin]] ([[Jerry Adler]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Hesh Rabkin| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/hesh_rabkin.shtml}}</ref> [[Adriana La Cerva]] ([[Drea de Matteo]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Adriana La Cerva| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/adriana_lacerva.shtml}}</ref> [[Rosalie Aprile]] ([[Sharon Angela]]),<ref>,{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Rosalie Aprile| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/rosalie_aprile.shtml}}</ref> [[Angie Bonpensiero]] ([[Toni Kalem]]), [[Artie Bucco]] ([[John Ventimiglia]])<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Artie Bucco| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/artie_bucco.shtml}}</ref> y [[Charmaine Bucco]] ([[Kathrine Narducci]]).<ref>{{cita web | autor =| títulu = Character profile – Charmaine Bucco| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/charmaine_bucco.shtml}}</ref> Hesh ye conseyeru y amigu d'enfotu de Tony, pos ocupó la mesma función col so padre. Adriana ye la novia de Chris mientres un llargu tiempu; Rosalie ye la vilba del anterior xefe de la familia, [[Jackie Aprile]], y íntima amiga de Carmela; Angie ye la esposa de Pussy Bonpensiero; y Artie y Charmaine son amigos de The Sopranos dende la escuela y dueños del restorán Vesubio. Charmaine nun ta acordies cola idea d'acomuñar enforma con Tony y el so círculu criminal, polo que pide constantemente al so home Artie —un home respetuosu cola llei y trabayador— que non dexe entrar nel restorán a esi tipu de veceros. [[John "Johnny Sack" Sacramoni]] ([[Vince Curatola]]),<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Johnny Sack| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url = http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/johnny_sack.shtml}}</ref> [[Phil Leotardo]] ([[Frank Vincent]])<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Phil Leotardo| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/phil_leotardo.shtml}}</ref> y [["Little" Carmine Lupertazzi]] ([[Ray Abruzzo]])<ref>{{cita web | autor = | títulu = Character profile – Little Carmine| editorial = HBO| fechaaccesu = 25 de payares de 2010| url =http://www.hbo.com/sopranos/cast/character/little_carmine.shtml}}</ref> son miembros importantes de la familia criminal Lupertazzi de [[Nueva York]] y tienen munchos intereses comerciales cola familia Soprano. Anque los intereses de dambes families son de cutiu un conflictu, Tony caltién una cordial y amistosa rellación con Johnny Sack, prefiriendo llegar a alcuerdos que beneficien a dambes families. El so segundu al mandu, y posterior socesor, ye Phil Leotardo, una persona menos prestosa y de más dificultá pa faer negocios con Tony. Little Carmine ye'l fíu del primer xefe de la familia y compite pol poder colos demás. == Argumentu == [[Tony Soprano]], [[ítalo-americanu]] de [[Nueva Jersey]], ta estresáu ya insatisfechu, travesando una crisis de la mediana edá. El personaxe de Tony Soprano construyir dende la revisión de los modelos fundacionales de la historia del cine de gánsteres que tán presentes dende la cita direuta o indireuta, imitaciones, chistes, y toa clase de referencies (la imitación constante de [[Michael Corleone]] que realiza'l personaxe de Silvio, les charres sobre ''[[The Godfather (serie fílmica)|The Godfather]]'', la proyeición de ''[[The Public Enemy]]'', etc.). Son héroes d'ascensu y cayida tráxica, [[héroes clásicos]] de los cualos Tony ye un reflexu aburuyáu y disgregado. La so imposibilidá de caltener a los sos dos families n'harmonía y según los códigos de la tradición pidir lo son la causa de los ataques de llerza que lo llevarán al psicoanálisis. La presencia d'una madre castradora y autoritaria que conspira contra'l so propiu fíu, el so tíu que ye'l so principal rival nos negocios y tamién conspira contra él xunto cola so madre, los conflictos xeneracionales colos sos fíos y los problemes de comunicación cola so esposa son dalgunos de les exes de la so terapia y de la serie. Y pel llau de la familia mafiosa, la llucha pol poder de resultes de la muerte por cáncer del xefe, Jackie Aprile, y más palantre los problemes coles families de Brooklyn. A diferencia de la mayoría de les histories de mafiosos, The Sopranos nun trescurre en [[Nueva York]] o [[Chicago]] sinón en [[Nueva Jersey]], que la so xeografía convidar a percorrer colos títulos iniciales de cada capítulu. Frente a los grandes negocios mafiosos apaez el del reciclaje de basures. Otru de les grandes temes que percuerre l'escayu de la serie ye la esencia y los conflictos del italo-americanu n'Estaos Xuníos, como otra forma de problematizar la tema de la identidá (tanto individual como grupal, y nos dos families). A partir d'estes bases, l'autor [[David Chase]] estudia con precisión de ciruxanu la condición humana y los conflictos moral y esistencial de la nuesa dómina, poniendo en primer planu al home solu faciendo frente al mundu y al pasu del tiempu. {{VT|Episodios de The Sopranos}} == Llanzamientu en DVD == Anque la serie foi grabada dende un principiu en panorámicu nun s'emitió nesti formatu hasta la cuarta temporada, nel 2002. Los DVD americanos son en formatu panorámicu 16:9. N'España la primer temporada llanzar en 4:3, el restu en 16:9. The Sopranos fueron unes de les primeres series de televisión que se llanzaron en formatu [[HD DVD]] y [[Blu-ray]], a principios de 2006. '''Feches de llanzamientu''' {| {{tablaguapa}} ! DVD ! Rexón 1 ! Rexón 2 ! Rexón 3 ! Rexón 4 |- | Temporada 1 | Avientu 12 [[2000]] | Mayu 22 [[2001]] | Payares 24 [[2003]] | Payares 24 [[2003]] |- | Temporada 2 | Payares 6 [[2001]] | Xunu 25 [[2002]] | Payares 24 [[2003]] | Payares 24 [[2003]] |- | Temporada 3 | Agostu 27 [[2002]] | Payares 4 [[2003]] | Payares 24 [[2003]] | Payares 24 [[2003]] |- | Temporada 4 | Ochobre 28 [[2003]] | Febreru 1 [[2005]] | Payares 3 [[2003]] | Payares 3 [[2003]] |- | Temporada 5 | Xunu 7 [[2005]] | Marzu 7 [[2006]] | Xunu 20 [[2005]] | Agostu 17 [[2005]] |- | Temporada 6 Parte 1 (Episodios 1 - 12) | Payares 7 [[2006]] | Julio 3 [[2007]] | TBA | Marzu 7 [[2007]] |- | Temporada 6 Parte 2 (Episodios 13 - 21) | Ochobre 23 [[2007]] | Febreru 19 [[2008]] | TBA 2007 | Xineru 31 [[2008]] |} == Temes == Como parte de la terapia Tony cuenta [[Tony Soprano#Suaños|los sos suaños]], que son bien interesantes. Son suaños d'un fuerte simbolismu, referíos a sentimientos íntimos de Tony que'l so raciociniu ignora o reprime. De cutiu son premonitorios de lo que sabe inconscientemente -por casu, qu'un gran amigu so nun ye tan bonu. Dellos suaños de los demás personaxes tamién fueron amosaos, por casu unu de Chrissy, ablayáu por nun ser guionista de cine. Les maneres de matar en ''The Sopranos'' y de llibrase de los cadabres son variaos. Unu d'ellos ye llamáu "Moe Green Special" (a la Moe Green), porque asina morrió ésti personaxe de ''[[The Godfather (película)|The Godfather]]'', por un tiru nel güeyu. Trátase pos de la delicia de los amantes del cine de "mafiosos", convirtiéndose esta serie de TV nun enorme hipertestu nel qu'hai referencies a les grandes películes de la triloxía de ''The Godfather'', de Francis Ford Coppola, ''[[Scarface (película de 1983)|Scarface]]'', de Brian de Palma, y ''[[Goodfellas]]'', de Martin Scorsese, ente otres. == Llibros == Esisten dellos llibros sobre distintos aspeutos de la serie. N'España namái se publicó un llibru orixinal, The Sopranos Forever, y la traducción del llibru The Sopranos and Philosophy. Llibros n'español. * The Sopranos Forever: Antimanual d'una serie de cultu. * The Sopranos y la filosofía: Mato, depués esisto. Llibros n'inglés. * The Sopranos: The Book * The Psychology of the Sopranos: Love, Death, Desire * The Sopranos Family Cookbook * Entertaining with the Sopranos * The Sopranos and Philosophy: I Kill Therefore I am * The Sopranos on the Couch: The Ultimate Guide * Tony Soprano on Management: Leadership Lessons == Acoyida ya impacto == === Audiencies === ''The Sopranos'' esfrutó de grandes niveles d'audiencia y ye la serie emitida por cable de mayor ésitu comercial na historia de la televisión.<ref name="vanity"/><ref name="nytimespush"/> A pesar de ser emitida nuna canal de [[televisión per cable]] como [[HBO]], que ta disponible en menos llares d'Estaos Xuníos que les [[cadena de televisión|cadenes de televisión]] habituales, la serie atraxo, n'ocasiones, la mesma o más audiencia que les series de les populares cadenes de televisión d'Estaos Xuníos d'esi momentu.<ref name="nytimespush">{{cita publicación |url=http://www.nytimes.com/2005/08/11/arts/television/11cnd-sopranos.html|títulu=HBO Pushes End of 'The Sopranos' to 2007|apellíu=Carter|nome=Bill|fecha=11 d'agostu de 2005|fechaaccesu=28 de payares de 2010|editorial=The New York Times}}</ref> Los niveles Nielsen d'audiencies de les primeres cuatro temporaes nun son dafechu precisu, pos antes de xineru de 2004 Nielsen facilitaba cifres globales pa les redes de cable, lo que significaba que'l públicu que vía otra canal de HBO en llugar del principal —nel que s'emitía ''The Sopranos''— incluyir por defectu neses estimaciones d'audiencia.<ref name="ratingsmedia">{{cita web|url=http://www.mediapost.com/publications/index.cfm?fa=Articles.showArticle&art_aid=5915|títulu=Nielsen Plan Would Whack 'Sopranos,' Other Pay Cable Ratings|apellíu=Mandese|nome=Joe|editorial=Mediapost.com|fecha=23 d'avientu de 2003|fechaaccesu=28 de payares de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110811013702/http://www.mediapost.com/publications/index.cfm?fa=Articles.showArticle&art_aid=5915|fechaarchivu=2011-08-11}}</ref> {| {{tablaguapa}} style="text-align:center" |- !rowspan="2"|Temporada !rowspan="2" |Emisión !colspan="3"|Audiencies de Nielsen (en millones) |- !Primer episodiu !Últimu episodiu !Media de la temporada |- ![[Episodios de The Sopranos#Primer temporada|1]] |10 de xineru de 1999 – 4 d'abril de 1999 |3,45<ref name="ratings1">{{cita publicación |url=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/03/the_comeback.html |títulu=The comeback |apellíu=Ryan |nome=Maureen |editorial=[[Chicago Tribune]] |fecha=14 de marzu de 2006 |fechaaccesu=28 de payares de 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080424102938/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/03/the_comeback.html |archivedate=2008-04-24 }}</ref> |5,22<ref name="ratings1"/> |3,46<ref name="ratingsaverage"> {{cita web |url = http://www.ibabuzz.com/unscripted/2007/06/ |títulu = "Sopranos" ends with a ratings bump |apellíu = Young |nome = Susan |editorial = ''[[The Oakland Tribune]]'' |fecha = 12 de xunu de 2007 |fechaaccesu = 28 de payares de 2010 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20101012212335/http://www.ibabuzz.com/unscripted/2007/06/ |fechaarchivu = 12 d'ochobre de 2010 }}</ref> |- ![[Episodios de The Sopranos#Segunda temporada|2]] |16 de xineru de 2000 – 9 d'abril de 2000 |7,64<ref name="ratings1"/> |8,97<ref name="ratings1"/> |6,62<ref name="ratingsaverage"/> |- ![[Episodios de The Sopranos#Tercer temporada|3]] |4 de marzu de 2001 – 20 de mayu de 2001 |11,26<ref name="ratings1"/> |9,46<ref name="ratings1"/> |8,87<ref name="ratingsaverage"/> |- ![[Episodios de The Sopranos#Cuarta temporada|4]] |15 de setiembre de 2002 – 8 d'avientu de 2002 |13,43<ref name="ratings1"/> |12,48<ref name="ratings1"/> |10,99<ref name="ratingsaverage"/> |- ![[Episodios de The Sopranos#Quinta temporada|5]] |7 de marzu de 2004 – 6 de xunu de 2004 |12,14<ref name="ratings1"/> |10,98<ref name="ratings1"/> |9,80<ref name="ratingsaverage"/> |- ![[Episodios de The Sopranos#Sesta temporada#Primer Parte|6 (Parte 1)]] |12 de marzu de 2006 – 4 de xunu de 2006 |9,47<ref name="ratings1"/> |8,90<ref name="ratingsla"> {{cita publicación |url=http://articles.latimes.com/2006/jun/07/entertainment/et-channel7 |títulu='Sopranos' season finale takes a hit in the ratings |apellíu=Collins |nome=Scott |editorial=[[Los Angeles Times]] |fecha=7 de xunu de 2006 |fechaaccesu=28 de payares de 2010}}</ref> |8,60<ref name="ratingsla"/> |- ![[Episodios de The Sopranos#Sesta temporada#Segunda Parte|6 (Parte 2)]] |8 d'abril de 2007 – 10 de xunu de 2007 |7,66<ref name="ratingssdenver"> {{cita web |url=http://www.denverpost.com/ci_5749626?source=bb |apellíu=Huff |nome=Richard |títulu="Sopranos" ratings slip again |editorial=''[[The Denver Post]]'' |fecha=27 d'abril de 2007 |fechaaccesu=28 de payares de 2010}}</ref> |11,90<ref name="ratingsfinale">{{cita web |url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-sopranosfinaleratings,0,4265982.story |títulu='Sopranos' Body Count: 250 people |editorial=zap2it.com |fecha=12 de xunu de 2007 |fechaaccesu=28 de payares de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090301024547/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-sopranosfinaleratings,0,4265982.story |fechaarchivu=2009-03-01 }}</ref> |8,23<ref name="ratingsaverage"/> |} === Respuesta de la crítica === ''The Sopranos'' foi reconocida polos [[crítica|críticos]] como una de les meyores y más innovadores series de tolos tiempos.<ref name="hollywoodreporter"/><ref name="greatest">{{cita web |url=http://www.salon.com/ent/tv/feature/2007/09/15/best_show|títulu=The best TV show of all time|fecha=15 de setiembre de 2007|apellíu=Traister|nome=Rebbeca|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|editorial=[[Salon.com]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090930225528/http://www.salon.com/ent/tv/feature/2007/09/15/best_show/|fechaarchivu=30 de setiembre de 2009}}</ref><ref name="Time"/><ref name="decadecritic"/> Los guiones, l'actuación y la direición fueron, de cutiu, los elementos más aplaudíos. La serie recibió, tamién, una considerable atención per parte de críticos y periodistes pol so maduru y artísticu conteníu, el méritu téunicu, la música escoyida pa los episodios, la [[cinematografía]] y la voluntá de tratar temes complicaes y polémiques.<ref name="badabye"/><ref name="Time"/><ref name="decadecritic"/> The Sopranos ye'l meyor programa de televisión de la historia según la revista ''[[Rolling Stone]]:'' el 21 de setiembre de 2016 publicó "The 100 Greatest TV Shows of All Time" llista liderada por ésta serie y basada na opinión d'actores, productores, direutores, escritores y críticos. Na mesma publicación reconocer a The Sopranos como'l productu que revolucionó la industria pola so calidá y profesionalismo, dando entamu a lo que sería la puxanza creativa propiu de la televisión del sieglu XXI. El periodista de ''[[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]'' Peter Biskind aseguró que The Sopranos yera "quiciabes la obra maestra de la [[cultura popular|cultura pop]] de la so dómina".<ref name="vanity">{{cita web |url=http://www.vanityfair.com/culture/features/2007/04/sopranos200704?currentPage=1|títulu=An American Family|fechaaccesu=22 de setiembre de 2007|apellíu=Biskind|nome=Peter|enllaceautor=Peter Biskind|añu=2007|mes=Abril|editorial=''[[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]''}}</ref> David Remnick, editor de ''[[The New Yorker]]'', calificó la serie como "el llogru más ricu na historia de la televisión".<ref>{{cita web|url=http://www.newyorker.com/talk/comment/2007/06/04/070604tacu_talk_remnick|títulu=Family Guy|fechaaccesu=24 de xunetu de 2008|apellíu=Remnick|nome=David|enllaceautor=David Remnick|añu=2007|mes=Xunu|editorial=''[[The New Yorker]]''}}</ref> ''[[TV Guide]]'' asitió ''The Sopranos'' nel quintu puestu de la so llista "Los meyores 50 series de televisión de la historia".<ref name="TVguide">{{cita publicación |url=http://www.cbsnews.com/stories/2002/04/26/entertainment/main507388.shtml|títulu=TV Guide Names Top 50 Shows|fecha=26 d'abril de 2002|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|editorial=[[CBS News]]}}</ref> En 2007, la canal británica [[Channel 4]] nomó a ''The Sopranos'' la meyor serie de televisión de tolos tiempos.<ref name="c4">{{cita web |url=http://www.thestage.co.uk/tvtoday/2007/03/the_50_greatest_tv_drames.php|títulu=The 50 greatest TV drames|apellíu=Matthewman|nome=Scott|fecha=6 de marzu de 2007|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|editorial=''[[The Stage]]''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070930182838/http://www.thestage.co.uk/tvtoday/2007/03/the_50_greatest_tv_drames.php|fechaarchivu=30 de setiembre de 2007}}</ref> La primer temporada de la serie recibió crítiques abrumadoramente positives.<ref name="tom1">{{cita web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/sopranos_the_complete_first_season|títulu=The Sopranos – The Complete First Season – Rotten Tomatoes|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|editorial=[[Rotten Tomatoes]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100701074524/http://www.rottentomatoes.com/m/sopranos_the_complete_first_season/|fechaarchivu=1 de xunetu de 2010}}</ref> Tres el so debú en 1999, ''[[The New York Times]]'' reconoció que "[''The Sopranos''] pue ser el meyor trabayu de la [[Cultura d'Estaos Xuníos|cultura popular norteamericana]] del postreru cuartu de sieglu".<ref name="familyman"/> En 2007, Roger Holland de [[PopMatters]] escribió: "la temporada debú de ''The Sopranos'' sigue siendo'l mayor afitáu de la historia de la televisión d'Estaos Xuníos".<ref name="popmattersdvd">{{cita web |url=http://www.popmatters.com/pm/features/article/49146/part-4-feasts-from-the-fringe/|títulu=Part 4 – Feasts from the Fringe|autor=PopMatters Staff|editorial=[[PopMatters]]|fecha=11 d'ochobre de 2007|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010}}</ref> En payares y avientu de 2009, una gran cantidá de críticos de televisión nomaron a ''The Sopranos'' como la meyor serie de la década y de tolos tiempos n'artículos que resumíen la década na televisión. Frecuentemente ''The Sopranos'' apaecía nel primer puestu de les llistes qu'arrexuntaben les meyores series de televisión de la historia —al pie de la tamién serie de [[HBO]] ''[[The Wire]]'', dambes acoparon siempres los dos primeros puestos—.<ref name="decadecritic">{{cita web | url=http://features.metacritic.com/features/2010/best-tv-of-2009-and-the-decade/ | títulu=The Best TV Shows of 2009 … and the Decade | apellíu=Dietz | nome=Jason | editorial=[[Metacritic]] | fecha=2 de xineru de 2010 | fechaaccesu=20 d'avientu de 2010 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100208232027/http://features.metacritic.com/features/2010/best-tv-of-2009-and-the-decade/ | fechaarchivu=2010-02-08 }}</ref> Dellos episodios en concretu fueron especialmente aplaudíos polos críticos. Estos fueron "[[Universidá (episodiu de The Sopranos)|Universidá]]" y "[[Suañu con Jeannie Cusamano]]" de la primer temporada; "[[Aburuyes (episodiu de The Sopranos)|Aburuyes]]" de la segunda; "[[L'emplegáu del mes (episodiu de The Sopranos)|L'emplegáu del mes]]", "[[Pine Barrens (episodiu de The Sopranos)|Pine Barrens]]" y "[[Amor puro]]" de la tercera; "[[Quien fixera esto]]" y "[[Foles blanques]]" de la cuarta; "[[Cantos irregulares]]" y "[[Aparcamientu enllargáu]]" de la quinta; y "[[Namái pa socios]]", "[[Xúnite al grupu]]", "[[Kennedy y Heidi]]", "[[El segundu advenimiento (episodiu de The Sopranos)|El segundu advenimiento]]" y "[[La cometa azul]]" de la sesta y última temporada.<ref name="TIMEbest">{{cita publicación|url=http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1602923,00.html|títulu=Full List - The Sopranos - TIME|apellíu=Poniewozik|nome=James|editorial=[[TIME]]|fecha=4 d'abril de 2007|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101125024309/http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1602923,00.html|archivedate=2010-11-25}}</ref><ref name="EWbest">{{cita web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20041672,00.html|títulu=The Hit Parade|editorial=''[[Entertainment Weekly]]''|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141111014003/http://www.ew.com/ew/article/0,,20041672,00.html|fechaarchivu=2014-11-11}}</ref><ref name="Houstonbest">{{cita publicación|url=http://blogs.houstonpress.com/hairballs/2009/11/10_best_sopranos_episodes.php/|títulu=Game Time: The 10 Greatest Sopranos Episodes Of All Time|apellíu=Pendergast|nome=Sean|editorial=[[Houston Press|The Houston Press]]|fecha=19 de payares de 2009|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100608092752/http://blogs.houstonpress.com/hairballs/2009/11/10_best_sopranos_episodes.php|archivedate=2010-06-08}}</ref><ref name="starledger3">{{cita web |url=http://blog.nj.com/sopranosarchive/2007/06/the_sopranos_top_10_hits.html|títulu=The Sopranos' Top 10 hits|apellíu=Sepinwall|nome=Alan|editorial=''[[The Star-Ledger]]''|fecha=6 de xunu de 2007|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010}}</ref><ref name="empiremovies">{{cita web |url=http://www.empiremovies.com/dvd/reviews.php?id=25158&thesopranosthecompleteseries.htm|títulu=The Sopranos (The Complete Series) DVD / Blu-ray Review|apellíu=Cullin|nome=Liam|editorial=Empire Movies|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110720001201/http://www.empiremovies.com/dvd/reviews.php?id=25158&thesopranosthecompleteseries.htm|fechaarchivu=20 de xunetu de 2011}}</ref><ref name="aoltop">{{cita web|url=http://television.aol.com/feature/sopranos_tv/most_explosive_moments|títulu=Memorable Sopranos Episodes|editorial=[[AOL]] television|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210125023042/http://television.aol.com/feature/sopranos_tv/most_explosive_moments|fechaarchivu=2021-01-25}}</ref><ref name="blogcritics">{{cita web|url=http://blogcritics.org/video/article/the-sopranos-the-top-ten-episodes/|títulu=''The Sopranos:'' The Top Ten Episodes|apellíu=Meaney|nome=Patrick|editorial=[[Blogcritics]]|fecha=7 de xunu de 2007|fechaaccesu=20 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100914021646/http://blogcritics.org/video/article/the-sopranos-the-top-ten-episodes/|fechaarchivu=2010-09-14}}</ref> === Premios === {{AP|Premios de The Sopranos|l1=Premios de The Sopranos}} ''The Sopranos'' ganó y foi nomáu a dellos premios mientres el tiempu que tuvo n'emisión. La serie foi nomada al [[Primetime Emmy a la meyor serie dramática]] en tolos años nos que foi elegible. Tres nomar y perder el premiu en 1999, 2000, 2001 y 2003 (la primer vegada perdió ante ''[[The Practice]]'', y los trés siguientes ocasiones el gallardón llevar ''[[The West Wing]]''), ''The Sopranos'' facer col premiu en 2004 y 2007. El so premiu de 2004 significó la primer serie de televisión per cable que ganaba un premiu,<ref>{{cita web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/6048792/ |títulu='Arrested Development,' 'Sopranos' win Emmys |fechaaccesu=24 de xunetu de 2008 |editorial=[[Associated Press]] |fecha=20 de setiembre de 2004 }}</ref> ente qu'en 2007 foi la primer serie que ganó'l premiu, tres ''[[Enriba y Embaxo|Upstairs, Downstairs]]'' en 1977, dempués de que la serie rematara.<ref>{{cita publicación |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,296842,00.html?sPage=fnc/entertainment/tv |títulu='The Sopranos' Wins Emmy for Best Dramatic Series |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |obra=[[FoxNews.com]] |fecha=17 de setiembre de 2007 }}</ref> En total recibió 21 nominaciones de los premios [[Primetime Emmy al meyor guión - Serie dramática|Primetime Emmy al meyor guión nuna serie dramática]], de los cualos ganó en seis causes y [[David Chase]], el creador, recibió tres premios.<ref name="emmys">{{cita web |url=http://cdn.emmys.tv/awards/awardsearch.php |títulu=Emmy Awards Database |fechaaccesu=24 de xunetu de 2008 |editorial=[[Academy of Television Arts & Sciences]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080629084817/http://cdn.emmys.tv/awards/awardsearch.php |fechaarchivu=2008-06-29 }}</ref> La serie ganó, siquier, un premiu por actuación en cada añu que foi posible la so nominación, sacante en 2006 y 2007. [[James Gandolfini]] y [[Edie Falco]] fueron nomaos seis veces cada unu al [[Primetime Emmy al meyor actor - Serie dramática|meyor actor]] y [[Primetime Emmy a la meyor actriz - Serie dramática|meyor actriz nuna nuna serie dramática]], respeutivamente, ganando un total de tres premios. [[Joe Pantoliano]] ganó un premiu al [[Primetime Emmy al meyor actor de repartu - Serie dramática|meyor actor de repartu]] en 2003, ente que [[Michael Imperioli]] y [[Drea de Matteo]] fixeron lo propio en 2004 na mesma categoría. Otros actores que recibieron nominaciones a los Emmy fueron [[Lorraine Bracco]] (nes categoríes de meyor actriz y meyor actriz de repartu), [[Dominic Chianese]], [[Nancy Marchand]], [[Aida Turturro]], [[Steve Buscemi]] (quien foi nomáu a la meyor direición por "Pine Barrens"), [[Tim Daly]], [[John Heard]] y [[Annabella Sciorra]].<ref name="emmys"/> En 2000 y 2001, ''The Sopranos'' ganaron dos [[premios George Foster Peabody]] consecutivos. Namái dos series lo fixeren enantes: ''[[Northern Exposure]]'' y ''The West Wing''.<ref>{{cita web |url=http://www.uga.edu/columns/000403/front4.html |títulu=''West Wing'', ''Sopranos'' among Peabody Award winners |fechaaccesu=27 de xunetu de 2008 |autor=Hannon, Sharron |fecha=3 d'abril de 2000 |editorial=[[University of Georgia]]}}</ref><ref>{{cita web |url=http://de.eonline.com/news/article/index.jsp?uuid=8dd9942d-cd7c-448b-b467-f0bf769f00eb&entry=index |títulu="Sopranos," "West Wing" Peabody'd |fechaaccesu=27 de xunetu de 2008 |autor=Grossberg, Josh |fecha=29 de marzu de 2001 |obra=[[Y! News]]}}</ref> La serie recibió, tamién, delles nominaciones a los [[premiu Globu d'Oru]] (ganó'l gallardón de [[Globu d'Oru a la meyor serie-Drama|meyor serie dramática]] en 2000)<ref>{{cita web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,84940,00.html |títulu=Good as Golden |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |autor=Wolk, Josh |fecha=23 de xineru de 2000 |obra=[[EW.com]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131202221724/http://www.ew.com/ew/article/0,,84940,00.html |fechaarchivu=2013-12-02 }}</ref> y los principales premios de los sindicatos ([[Premios del Sindicatu de Direutores direutores]],<ref name="dga">{{cita publicación |url=http://www.variety.com/article/VR1117978818.html?categoryid=14&cs=1 |títulu=DGA announces TV nominations |apellíu=McNary|nome=Dave |fecha=10 de xineru de 2008|fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |editorial=[[Variety]]}}</ref> [[Premios del Sindicatu de Productores productores]],<ref name="PGA">{{cita web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,409194,00.html|títulu=Crime Pays|apellíu=Susman|nome=Gary|fecha=23 de xineru de 2003|fechaaccesu=30 de xunetu de 2008|editorial=''[[Entertainment Weekly]]''|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090210050320/http://www.ew.com/ew/article/0,,409194,00.html|fechaarchivu=2009-02-10}}</ref> [[Premios WGA|guionistes]],<ref>{{cita publicación |url=http://www.usatoday.com/life/television/televisionawards/2007-12-12-writers-guild-awards_N.htm|títulu=Writers Guild Awards go on despite strike |fechaaccesu=30 de xunetu de 2008 |apellíu=Wyatt|nome=Edward |fecha=28 de xineru de 2008|editorial=[[San Francisco Chronicle]]}}</ref> y [[Premios del Sindicatu d'Actores actores]]<ref>{{cita publicación|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2008/01/28/MN36XUNE61.DTL|títulu=Screen Actors Guild awards glitter|fecha=13 d'avientu de 2007|fechaaccesu=30 de xunetu de 2008|editorial=[[USA Today]]|nome=Edward|apellíu=Wyatt}}</ref>). == Referencies == {{llistaref|3}} == Enllaces esternos == {{enllaces película}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Series de televisión d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Series de televisión n'inglés]] [[Categoría:Series de televisión de HBO]] b9de46d92azv8rqlfxz0qsi59cy9i0a 0 112901 4527327 4511891 2026-09-11T16:03:38Z Ziv 117068 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Paolo Veronese (Paolo Caliari) (Italian - Portrait of a Man - Google Art Project.jpg]] → [[File:Paolo Veronese (Paolo Caliari) - Portrait of a Man - 71.PA.17 - J. Paul Getty Museum.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Paolo Veronese (Paolo Caliari) - Portrait of a Man - 71.PA.17 - J. Paul Getty Museum.jpg]] 4527327 wikitext text/x-wiki {{ficha xenérica}} [[Ficheru:Palazzo Te Mantova 1.jpg|thumb|''[[Palazzo Te]]'', de [[Giulio Romano]] (1524-1534).]] [[Ficheru:Adoracion de los Magos (Alonso Berruguete).jpg|thumb|''Adoración de los Magos'' del [[retablu de San Benitu'l Real (Valladolid)]], d'[[Alonso de Berruguete]] (1527-1532).]] [[Ficheru:Parmigianino - Madonna dal collo lungo - Google Art Project.jpg|thumb|''[[Virxe del pescuezu llargu]]'' (1534-1540), de [[Parmigianino]].]] [[Ficheru:Monster in Parco dei Mostri (Bomarzo).jpg|thumb|''[[Parque de les bisarmes]]'' de [[Bomarzo]] (dende 1550).]] [[Ficheru:Serlio XXIX.jpg|thumb|Ilustración del llibru ''Estraordinariu'', suplementu de ''[[Los siete llibros de l'arquiteutura]]'' de [[Sebastiano Serlio]] (1551).]] [[Ficheru:Paolo Veronese - Jupiter Hurling Thunderbolts at the Vices - WGA24935.jpg|thumb|''Xúpiter refundiando los sos rayos a los Vicios'', de [[Veronés]] (ca. 1555).]] [[Ficheru:Anatomia del corpo humano.jpg|thumb|Ilustración (dibuxu de [[Gaspar Becerra]] grabáu por [[Nicolas Béatrizet]]) pa la ''[[Historia de la composición del cuerpu humanu]]'' de [[Juan Valverde de Amusco]], 1559 (na so mayor parte, copia de la ''[[De humani corporis fabrica]]'' d'[[Andrea Vesalio]], 1543, con grabaos de [[Jan van Calcar]]).]] [[Ficheru:Statue funéraire de Henri II et Catherine de Médicis, par Germain Pilon.jpg|thumb|Pareya d'estatues yacentes del ''Monumentu funerariu d'Enrique II y Catalina de Médicis'', de [[Germain Pilon]] (1560-1575) na [[basílica de Saint Denis]] (''[[Rotonde des Valois]]'').<ref>Zerner, fonte citada en [[:fr:Rotonde des Valois]]. [https://web.archive.org/web/20140505211738/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/obres/16135.htm Ficha en Artehistoria]. [http://saintdenis-tombeaux.forumculture.net/t22--y-tombeau-d-henri-ii-et-de-catherine-de-medicis ''-y tombeau d'Henri II et de Catherine de Médicis''] en saintdenis-tombeaux.forumculture.net. [http://www.universalis.fr/encyclopedie/germain-pilon/3--y-tombeau-de-henri-ii-et-de-catherine-de-medicis/ Ficha de Fermain Pilon en ''Encyclopedie Universalis'']. Amuesa la evolución de Pilon dende'l Góticu tardíu al Renacimientu italianizante de [[Primaticcio]], especialmente en dos de les Virtúes de bronce (les otres dos son de [[Maître Ponce]] -[[Ponce Jacquiot]]-) y nel ''[[gisant]]'' (estatua yacente) de la reina, qu'asonsaña la ''[[Venus de Médici|Venus de los Médicis]]''. La cara del rei realizar a partir del so [[mázcara mortuoria]]. La reina, qu'encargó'l monumentu tres la muerte del rei, refugó un primera ''gisant'', d'apariencia descarnada, realizáu por [[Della Robbia]] (güei calteníu nel Louvre). El conxuntu tuvo que ser desmontáu y vueltu a montar arriendes de una destrucción de la ''Rotonde'' en 1719; y na revolución se expoliaron dalgunes de les escultures de bronce y otros metales. [[Ficheru:Tombeau et Monument de Henri II et Catherine de Médicis, Saint-Denis.jpg|thumb|center|Vista del monumentu, coronáu poles estatues orantes de los mesmos reis. El diseñu inicial ye de Primaticcio]]</ref>]] [[Ficheru:Porta Pia - internal side.jpg|thumb|''[[Porta Pia]]'' ([[Michelangelo]], terminada tres la so muerte, 1565).]] [[Ficheru:Hans Vredeman de Vries - Architectural Caprice with Figures - Google Art Project.jpg|thumb|''Caprichu arquiteutónicu con figures'', de [[Hans Vredeman de Vries]], 1568.]] [[Ficheru:PalladioRotondaPlan.jpg|thumb|''[[La Rotonda]]'' en ''[[Los cuatro llibros de l'arquiteutura|I quattro libri dell'architettura]]'', d'[[Andrea Palladio]] (1570).]] [[Ficheru:Madrid3.jpg|thumb|Chimenees del ''[[Château de Madrid]]'' (nome relativu a la prisión que sufrió [[Francisco I de Francia|Francisco I]] n'España), grabáu de [[Jacques Androuet du Cerceau]]<ref>Adolphe Berty, Les architectes français de la Renaissance, Chez Auguste Aubry, Paris, 1809. Fonte citada en [[:fr:Jacques Ier Androuet du Cerceau]]</ref> en ''[[Les plus excellents bastiments de France]]'', 1576.<ref>[http://architectura.cesr.univ-tours.fr/traite/Notice/ENSBA_LES1594_1595.asp?param= ''Premier (et Second) volume des plus excellents bastiments de France...''] en Les Livres d'Architecture.</ref>]] [[Ficheru:Giambologna raptodasabina.jpg|thumb|''[[Raptu de les Sabines (Giambologna)|El raptu de les Sabines]]'' (1581-1582), de [[Juan de Bolonia]] (Giambologna).]] [[Ficheru:Firenze-boboligrotta.jpg|thumb|Entrada de la ''[[Grotta del Buontalenti]]'' (1583-1593). A la izquierda el ''[[Corridoio Vasariano]]'' (1565).<ref>''La scheda ufficiale di catalogo''. Fonte citada en [[:it:Grotta del Buontalenti]] (1583-1593). ''Storia e dipinti nel Corridoio vasariano''. Fonte citada en [[:it:Corridoio Vasariano]]</ref>]] [[Ficheru:BasílicaElEscorialRetablo.jpg|thumb|Retablu del altar mayor de la [[Basílica d'El Escorial]] (1583-1586), ''una de les mayores empreses artístiques del sieglu XVI'',<ref>Agustín Bustamante, [http://digitool-uam.greendata.es//exlibris/dtl/d3_1/apache_media/L2V4bGlicmlzL2R0bC9kM18xL2FwYWNoZV9tZWRpYS8xOTY0Mg==.pdf ''Les estatues de bronce d'El Escorial. Datos pa la so Historia''], en ''Anuariu del Departamentu d'Historia y Teoría del Arte (O.A.M.)'', Vol. VII-VIII, 1995-1996.</ref> diseñáu por [[Juan de Herrera]] y empobináu por [[Pedro Castello]], con esctructura y custodia de materiales nobles de [[Jacometrezo]], escultures en bronce de [[Leon Leoni]] y [[Pompeyo Leoni]] y pintures de [[Federico Zuccaro]] y [[Pellegrino Tibaldi]] (primeramente taba previstu asitiar ''[[El martiriu de san Lorenzo (Tiziano)|El martiriu de san Lorenzo]]'', de [[Tiziano]], una ''Anunciación'' de [[Veronés]] y una ''Natividá'' de [[Tintoretto]], que fueron apostraos a otros llugares del Monesteriu, al preferise caltener una unidá d'estilu). La bóveda tien frescos de [[Luca Cambiasso]], y los llaterales acueyen los cenotafios de la familia real obra de [[Leone Leoni]] y [[Pompeo Leoni]].]] [[Ficheru:Scuola di fontainebleau, presunti ritratti di gabrielle d'estrées sua sorella la duchessa di villars, 1594 ca. 06.jpg|thumb|''[[Gabrielle d'Estrées]] y la so hermana'', [[escuela de Fontainebleau]], 1594.]] [[Ficheru:Medici lions 1691.jpg|thumb|Grabáu del sieglu XVII qu'amuesa'l pórticu de los xardinos de la ''[[Villa Médici]]'' de Roma, adquirida en 1579 y completada con esi aspeutu hacia 1600. La mayor parte de les escultures, como la [[fonte de Mercuriu]] (el ''[[Mercuriu volante]]''),<ref>Giambologna: Il Mercuriu volante e altre opere giovanili, Firenze, Muséu Naionzle del Bargello, 1984, fonte citada en [[:it:Giambologna#Il Mercuriu volante y i bronzetti]]</ref> de [[Giambologna]], o los [[lleones Médici]]<ref>The statues of the Loggia della Signoria in Florence: masterpieces restored, by Giovanna Giusti Galardi, p. 129, fonte citada en [[:fr:Lions Médicis]]</ref> (unu de dómina romana y otru de [[Flaminio Vacca]])<ref>Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology (1870), fonte citada en [[:it:Flaminio Vacca]]</ref> desmontar en 1789 y treslladáronse a Florencia. Anguaño esíbense copies.<ref>[[Ficheru:Villa_Medici_Roma_01.jpg|centro|miniaturadeimagen|Aspeutu actual de xardinos y fachada de la ''[[Villa Médici]]'' de Roma.]] </ref>]] '''Manierismu'''<ref>{{DALLA|manierismu|31889}}</ref> ye la denominación [[historiografía del arte|historiográfico]] del [[periodización|periodu]] y [[estilu artísticu]] que s'asitia convencionalmente nes décades central y final del [[sieglu XVI]] (''[[Cinquecento]]'' n'italianu), como parte postrera del [[Renacimientu]] (esto ye, un [[So Renacimientu]]). La so carauterización ye problemática, pos anque primeramente definióse como la imitación de la ''maniera'' de los grandes maestros del [[Alto Renacimientu]] (por casu, el mesmu [[Tintoretto]] pretendía dibuxar como [[Michelangelo]] y colorear como [[Tiziano]]), darréu entendióse como una reacción contra'l [[clasicismu|ideal de guapura clasicista]] y un entueyu [[llaberintu|llaberíntica]]<ref>El títulu de la obra d'unu de los más importantes definidores del manierismu como movimientu cultural, l'historiador de la cultura [[Gustav René Hocke]], ye ''Die Welt als Labyrinth. Manier und Manie in der europäischen Kunst. Beiträge zur Ikonographie und Formgeschichte der europäischen Kunst von 1520 bis 1650 und der Gegenwart. Rowohlt'' ("El mundu como llaberintu. Maniera y zuna nel arte europeo. Contribución a la iconografía y historia de les formes nel arte europeo del 1520 al 1650 y l'actualidá"), Hamburgu, 1957. ''Hommage à Gustav René Hocke. Die Welt als Labyrinth''. Viersen 1989, S. 16. Fonte citada en [[:de:Gustav René Hocke]]</ref> tantu no [[forma artística|formal]] (llinia ''[[serpentinata]]'', [[anamorfosis]], desaxeración de los [[movimientu nel arte|movimientos]], los [[escorzos]], les [[testura de la pintura|testures]], los [[almohadillados]], alteración del orde nos [[elementos arquiteutónicos]]) como no conceptual (forzando'l ''[[decorum]]'' y l'[[equilibriu]] alto-renacentistes, una "violación de la figura"),<ref>Baselitz, Kuspit y otros, citaos por Ruy Boyne, [https://books.google.es/books?id=PE4cIfx5enMC&pg=PA89&lpg=PA89&dq=%22mannerist+gesture%22&source=bl&ots=3_j5NQXVCf&sig=WT2NW23VyPREUIyyaVy5WzV1FPQ&hl=es&sa=X&ei=ShR3O6HaMYyz0QWN3YDACg&ved=0CFgQ6AEwCA#v=onepage&q=%22mannerist%20gesture%22&f=false ''Subject, Society and Culture''], pg. 89</ref> que prefigura el "[[hipérbole|exceso]]"<ref>Pel momento l'enllaz [[escesu]] dirixe a una dixebra, na que puede escoyese siguir a artículos rellacionaos col conceutu, como'l conceutu clásicu de ''[[hybris]]'' o'l conceutu lliterariu de [[hipérbole]] (que ye'l que s'optó por incluyir nesti artículu, y a onde tamién redirixe pel momento l'enllaz [[desaxeración]]). Sicasí, el conceutu tien gran importancia pa la estética, teoría y historia del arte, amás d'implicaciones más xenerales. Duttmann, AG; Phillips, J Philosophy of Exaggeration (Continuum Studies in Continental Philosophy) (2007). Fonte citada en [[:en:Exaggeration]].</ref> carauterísticu del [[Barrocu]]. Per otru llau, tamién s'identifica'l Manierismu con un arte intelectualizado y [[elitista]], opuestu al Barrocu, que va ser un arte sensorial y popular.<ref>[[Juan Haro]] y otros, ''Historia del Arte'', Vicens-Vives.</ref> Consideráu como un meru allongamientu del xeniu creativu de los grandes xenios del Altu Renacimientu ([[Leonardo da Vinci|Leonardo]], [[Rafael Sanzio|Rafael]], Miguel Ángel, Tiziano) polos sos epígonos (como los ''[[leonardeschi]]''), el Manierismu foi xeneralmente minusvalorado pola crítica y la historiografía del arte como un estilu [[estravagante]], [[arte decadente|decadente]] y [[arte dexeneráu|dexenerativu]]; un refinamientu [[eróticu]]<ref>[[Georges Bataille]]: "l'erotismu toca la mesma esencia del manierismu" ([https://books.google.es/books?id=HZEShWu7OJMC&pg=PA94&dq=%22erotic+mannerism%22&hl=es&sa=X&ei=zrtrU-_gM-y70wXZ9oGYCg&ved=0CEIQ6AEwAg#v=onepage&q=%22erotic%20mannerism%22&f=false ''The tears of Eros''], pg. 95).</ref> y una "afectación artificiosa"<ref>Ernst Robert Curtius, citáu n'Antonio Alatorre, [https://books.google.es/books?id=_lwbAQAAIAAJ&q=manierismu+er%C3%B3tico&dq=manierismu+er%C3%B3tico&hl=es&sa=X&ei=_vFpU5bFO-_I0AX9k4GwDQ&ved=0CDQQ6AEwAA ''El Suañu Eróticu na Poesía Española de Los Sieglos d'Oru''], 2003.</ref> que la so [[elegancia]] y ''[[grazia]]''<ref>"Vasari atina cola interpretación manierista del conceutu de ''[[grazia]]'' (intraducible -vease [[gracia]]-) cuando la caracteriza como un elementu indefinible dependiente del xuiciu instintivu del güeyu. La correuta [[proporción]] produz [[guapura]], pero non ''grazia''. La ''Bella maniera'', pela so parte, nicia una ''grazia'' que, a cencielles, nun puede midise. Tamién depende de la facilidá na execución. L'artista tien de ser diestru y bonal, una y bones la ''grazia'' puede destruyise col escesivu estudiu ... como la ''sprezzatura'' de [[Castiglione]], la ''grazia'' de Vasari nun puede aprendese. La facilidá non sólamente asegura la ''grazia'', sinón qu'aguiya la llibertá y osadía del ''disegno''. La ''Bella maniera'' ye, pos, elegante y dulce, con una adico de deformación graciosa y [[virtuosismu]] casual." (Rika, ''op. cit.'', pg. 21 (seición [https://books.google.es/books?id=s7PmAAAAIAAJ&pg=PA21&dq=mannerism+grazia&hl=es&sa=X&ei=G3SIU4XKC5CY0AW2hoGQAg&ved=0CDUQ6AEwAA#v=onepage&q=mannerism%20grazia&f=false ''Mannerist Theory - The visual arts'']).</ref> nun foi apreciada dafechu hasta la so revalorización nel sieglu XX, qu'empezó a ver de forma positiva inclusive la so condición d'[[autu-referencia]] del arte en sí mesmu.<ref>Mark Franko, [https://books.google.es/books?id=p7g6AAAAIAAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=%22mannerist+gesture%22&source=bl&ots=FnpEgU5PHO&sig=RyrcjX85P5XoloEfmYAtKE7p-IA&hl=es&sa=X&ei=ShR3O6HaMYyz0QWN3YDACg&ved=0CFQQ6AEwBw#v=snippet&q=mannerism&f=false ''Dance as Text: Ideologies of the Baroque Body''], pg. 191.</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Ammannati - Leda and the Swan.jpg|''[[Leda y el cisne]]'' ([[Ammannati]], ca. 1536). Ficheru:Arcimboldo - Les saisons - L'été.jpg|''Branu'' ([[Arcimboldo]], 1573). Ficheru:Uffizi, timpano spezzato, bernardo buontalenti.JPG|Tímpanu ''spezzato'' ("partíu") de [[Buontalenti]] na ''[[Galleria degli Uffizi]]'', Florencia (1574-1580). </gallery> == Etimoloxía: "maniera" == L'orixe del términu "'''manierista'''" provién del usu de la pallabra italiana '''''maniera'''''<ref>[http://global.britannica.com/EBchecked/topic/362207/maniera ''Maniera'' en Britannica]: "nos sieglos XIV y XV, ''manière'' en Francia y ''maniera'' n'Italia designaben el comportamientu refináu y les "maneres" cortesanes. Paez ser que'l términu foi aplicáu al arte per primer vegada en Urbino en 1442, per parte d'un críticu, que pudo ser [[Agnolo Galli]] o [[Ottaviano Ubaldini]], pa encomiar l'arte del pintor de corte [[Pisanello]]. Nel periodu 1520-1550, primero n'Italia y depués na corte francesa (especialmente en Fontainebleau), y más tarde en Flandes y otres partes del norte d'Europa, emplegar pa designar les cualidaes artístiques de gracia y novedá (''novelty'')". El conceutu baxumedieval francés de ''maniére'' como "bones maneres cortesanes", desenvolver a partir de los usos [[Trovador|trovadorescos]] provenzales (sieglos XII y XIII, codificados nes ''[[Leys d'amors]]'' -Toulouse, ''[[Consistori del Gai Saber]]'', [[xuegos florales]], mediaos del sieglu XIV-), que s'asonsañen nes cortes cercanes (la de [[Palaciu Real Mayor de Barcelona|los reis d'Aragón en Barcelona]], la de [[Papáu d'Avignon|los papes n'Avignon]]) y especialmente na refinada [[Estáu borgoñón|corte borgoñona]] ([[Johan Huizinga]] ''[[La seronda de la Edá Media]]'').</ref> en ciertu escritores del sieglu XVI, como [[Giorgio Vasari]] (''[[Vite|Le vite de' piú eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a' tempi nostri]]'', 1550 y 1568), pa quien significa "personalidá artística", ye dicir "[[estilu artísticu|estilu]]" nel más ampliu sentíu de la pallabra,<ref>[[Arnold Hauser]] (1951), ''Historia social de la lliteratura y l'arte'', Madrid: Guadarrama, 1962; parte I, pg. 359.</ref> ente otres diverses acepciones ("na teoría de Vasari, el conceutu que representa l'elementu individual del arte ye la ''maniera''");<ref>[[Wladyslaw Tatarkiewicz]], [https://books.google.es/books?id=GRwoYvddj9UC&pg=PA252&dq=%22maniera+rafaelesca%22&hl=es&sa=X&ei=9YRqU7fPKsbesASvn4KABA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=%22maniera%20rafaelesca%22&f=false ''Historia de la estética III: La estética moderna, 1400-1700''], pg. 251</ref> representando árees estilístiques y fases temporales (la ''maniera greca'' -"manera griega", la [[pintura bizantina|pintura d'influencia bizantina]]-, la ''maniera vecchia'' -"manera vieya"- y la ''terza maniera che noi vogliamo chiamare la moderna'' -"tercer manera que queremos llamar la moderna"-).<ref>[http://bepi1949.altervista.org/vasari/vasari94.htm ''Proemio della terza parte della Vite'', edición de Lorenzo Torrentino, Florencia, 1550] *Achille Guapu Oliva, ''L'ideologia del traditore : arte, maniera, manierismu'', Milano, Feltrinelli, 1976 *Antonio Pinelli, ''La bella maniera : artisti del Cinquecento tra regola y licenza '', Torino, Einaudi, 1993. ISBN 88-06-13137-0 *Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, Milano 1999, páx. 144. ISBN 88-451-7212-0 *Alessandra Fregolent, ''I maestri della maniera'', in ''Giorgione'', Electa, Milano 2001. ISBN 88-8310-184-7 *Renato Barilli, ''Maniera moderna y manierismu'', Milano, Feltrinelli, 2004. ISBN 88-07-10363-X Fontes citaes en [[:it:Maniera moderna]] </ref> A lo último, calificóse de ''manieristi'' ("manieristes") a los artistes contemporáneos de Vasari, que pintaben ''alla maniera di...'' ("a la manera de..."), esto ye, siguiendo la llinia de [[Leonardo da Vinci|Leonardo]] (''maniera leonardesca'' -los ''[[leonardeschi]]''-), [[Rafael Sanzio|Rafael]] (''maniera rafaelesca'') o [[Michelangelo]] (''maniera michelangelesca'' o ''maniera grande''),<ref>Tatarkiewicz, ''op. cit.''</ref> pero calteniendo, en principiu, una clara personalidá artística. L'usu peyorativu del términu empezó más palantre, colos [[academicismu|clasicistes académicos]] del sieglu XVII, pa quien esa ''maniera'' entendíase como una fría téunica imitativa de los grandes maestros, como un exerciciu artísticu rebuscáu, en ''clixés'' reducibles a una serie de fórmules.<ref>Hauser, ''op. cit.'' p. 360.</ref> == Artes plástiques == {{AP|Pintura manierista|Arquiteutura manierista}} Nel [[arte italiano]] considérase que l'entamu del Manierismu parte d'un violentu acontecimientu históricu: el [[Sacu de Roma]] de 1527, que punxo fin a la centralidad que la ciudá papal tuvo nes primeres décades del sieglu, esvalixando a los artistes qu'hasta entós trabayaren nella per otros centros artísticos (como la [[escuela veneciana]], la [[escuela parmesana]] o la [[escuela veronesa]]); ente que dalgunos de los más importantes qu'había aconceyáu Xuliu II nel so pontificáu (de 1503 a 1513) habíen yá muertu ([[Donato Bramante]] en 1514, [[Rafael Sanzio]] en 1520) y unu de los sobrevivientes, el llonxevu [[Michelangelo]], evolucionó fondamente nel so arte nes décades que trescurrieron hasta la so muerte (1564). Nel asediu que caltuvo a [[Clemente VII (papa)|Clemente VII]] dientro de la fortaleza de [[Castel Sant'Angelo]] tuvo lluchando l'artista [[Benvenuto Cellini]], unu de los máximos esponentes del nuevu estilu.<ref>[http://www.castelsantangelo.com/sl_4b_a.asp castelsantangelo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140224055131/http://www.castelsantangelo.com/sl_4b_a.asp |date=2014-02-24 }}.</ref> Tamién en 1527 el poeta [[Pietro Aretino]] y los Sansovino (l'arquiteutu [[Jacopo Sansovino]] y el so fíu [[Francesco Sansovino]]) establecer en Venecia, onde contauten con [[Tiziano]], a quien introducen nes novedaes del gustu de la Italia central, el "manierismu brutal" de [[Giulio Romano]] y l'atanante [[cartones de Rafael|cartón de Rafael]] (''[[Conversión de San Pablo]]'', non calteníu), que conoz por un cartón propiedá del [[Domenico Grimani|cardenal Grimani]].<ref>[http://www.universalis.fr/encyclopedie/titien/4-l-experience-manieriste/ ''Titien - L'expérience maniériste'']</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Saliera.png|[[Saleru de Francisco I de Francia]], de Benvenuto Cellini (1539-1543). Ficheru:Catedral de Jaén - Sacristía.jpg|Sacristía de la [[catedral de Xaén]], d'[[Andrés de Vandelvira]] (1579) </gallery> La dómina coincide cola estensión de la influencia del [[Renacimientu italianu]] por toa Europa occidental, de cuenta que el [[Renacimientu español]] o'l [[Renacimientu nórdicu]] asolápense temporalmente col [[Manierismu español]] y el [[Manierismu nórdicu]]. Como reacción al Manierismu, surdió n'Italia la ''[[Contramaniera]]'' a mediaos del sieglu XVI; y nel cambéu de sieglu'l [[caravaggismo]]. <gallery mode="packed"> Ficheru:Andrea del Sarto - Stories of Joseph - WGA00387.jpg|''[[José interpreta'l suañu del faraón]]'',<ref>Marco Chiarini, Galleria palatina y Appartamenti Reali, Sillabe, Livorno 1998. ISBN 978-88-86392-48-8. Fonte citada en [[:it:Giuseppe interpreta i sogni del faraone]]</ref> d'[[Andrea del Sarto]] (ca. 1515-1516, [[cámara nupcial Borgherini]]).<ref>Ciclu de pintures encargáu a [[Andrea del Sarto]], [[Jacopo Pontormo]], [[Bacchiacca]] y [[Francesco Granacci]] pa decorar una estancia del [[Palaciu Borgherini]] de Florencia (1515-1520). ''La Camera Borgherini nella Fondazione Zeri''. Fonte citada en [[:it:Camera nuziale Borgherini]].</ref> A pesar del entueyu arquiteutónicu, inda se caltienen les convenciones alto-renacentistes de [[ciudá ideal|representaciones urbanes]]. Ficheru:Jacopo Pontormo 032.jpg|''[[José n'Exiptu]]'',<ref>Scheda nel sito ufficiale del muséu. Fonte citada en [[:it:Giuseppe in Egitto (Pontormo)]]</ref> de [[Pontormo]] (ca. 1518, mesmu allugamientu). El desequilibriu na [[composición (artes visuales)|composición]], basada en llinies de fuercia tropezosu, y el dinamismu de les figures, amuesen una nueva sensibilidá. Ficheru:Rosso Fiorentino (Giovanni Battista di Jacopo) - The Dead Christ with Angels - Google Art Project.jpg|''[[Cristu muertu con ánxeles]]'', de [[Rosso Fiorentino]], ca. 1524-1527. </gallery> <gallery mode="packed"> Ficheru:Jacopo da Pontormo - Deposizione.jpg|''[[El Descendimiento de la cruz (Pontormo)|Il Tresporto]]'', de [[Pontormo]], ca. 1526-1528. Ficheru:Michelangelo pietà rondanini.jpg|''[[Pietà Rondanini]]'', de [[Michelangelo]], 1564. Ficheru:Federico zuccari, pietà degli angeli,.jpg|''[[Pietà degli angeli]]'', de [[Federico Zuccaro]], ca. 1560-1570. Ficheru:La Trinidad (El Greco, 1577-1579).jpg|''[[La Trinidá (El Greco)|La Trinidá]]'', d'[[El Greco]], ca. 1577-1580. </gallery> El manierismu esmolecer por solucionar problemes artísticos entrevesgaos tantu nel conteníu ([[alegoría|alegoríes]] y [[simbolismu|simbolismos]]) como na [[forma artística|forma]]. El cuerpu humanu, tantu [[ropaje|vistíu]] como [[desnudu nel arte|desnudo]] representar en toa clase de complicaes postures, difíciles y artificioses, d'una estraña gracia y elegancia. Les estremidaes son raramente allargaes, les cabeces apaecen pequeñes y el semblante estilizado. Los [[color nel arte|colores]]<ref>[[Philip Ball]], [https://books.google.es/books?id=ffV4D89KCDsC&dq=la+invenci%C3%B3n+del color+philip+ball&hl=es&source=gbs_navlinks_s ''La invención del color'']. [[Massimo Carboni]] y otros, [https://books.google.es/books?id=DdVSmgEACAAJ&dq=%22couleur+dans+l%27art%22&hl=es&sa=X&ei=6KR3O8r0LKO60QXe74DQAg&ved=0CDIQ6AEwAA ''La couleur dans l'art''].</ref> non [[realismu artísticu|unvien a la naturaleza]], sinón que son estraños, fríos, artificiales, violentamente enfrentaos ente sigo, en cuenta de sofitase en games. El mesmu Miguel Ángel o l'académicu Rafael esperimentaron nes sos últimes obres el prestar de la transgresión, desdibujando les sos figures o dexando inacabadas les sos obres. La [[escultura manierista]] busca "la multiplicidá de les vistes", superando non yá les concepciones altorenacentistas ([[Leonardo]] amenorgaba la [[estatua]]ria a la "combinación de dos [[relieve (arte)|relieves]]"), sinón tamién la "vista principal ... completa y definitiva" que caracteriza la obra escultórica de [[Michelangelo]]. Para [[Cellini]] "la escultura empiézase inda con una sola vista, dempués empiézase a desenvolver adulces ... y asina se va faciendo esta pergrande fatiga con cien vistes o más, a les que debí desaposiar d'aquel bellísimo aspeutu que tenía la primer vista".<ref>Citaos por [[Panofski]], recoyíu en María Cali, [https://books.google.es/books?id=_4Kywt9MZ9kC&pg=PA87&lpg=PA87&dq=%22escultores+manieristes%22&source=bl&ots=N5M53yU2Ma&sig=iILVI8mgZRiuIcL4hCmSBsYGfEk&hl=es&sa=X&ei=YzF7O8bVJKWo0AWy9oC4Cg&ved=0CF4Q6AEwCA#v=onepage&q=%22escultores%20manieristes%22&f=false ''De Miguel Ángel a El Escorial''], pg. 87. En [https://books.google.es/books?id=_4Kywt9MZ9kC&pg=PA89&dq=bona+escultura+rodar+miguel+%C3%A1ngel&hl=es&sa=X&ei=dXaDU4mXB-Sv0QXp14HQBg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=bona%20escultura%20rodar%20miguel%20%C3%A1ngel&f=false el mesmu llibru, pg. 89], recuéyese un comentariu de Panofski sobre la famosa, y apócrifa, frase atribuyida a Miguel Ángel: "la pretendida afirmación de Miguel Ángel, según la cual una bona escultura tendría de rodar per una llomba ensin rompese, anque apócrifa, ye una descripción bastante exacta del so ideal artísticu."</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Rosso Fiorentino 002.jpg|''[[Descendimiento de Cristu (Fiorentino)|Descendimiento de la Cruz]]'' ([[Rosso Fiorentino]] 1521, Pinacoteca Comunal, Volterra) Ficheru:Fontainebleau 047.jpg|Estucos de la Galería Francisco I del [[Palaciu de Fontainebleau]] ([[Rosso Fiorentino]] y [[Le Primatice]], 1535-1537). Ficheru:Perseo cellini schiena.jpg|''[[Perseo cola cabeza d'Aguamala]]'' ([[Benvenuto Cellini]] 1554, Loggia dei Lanzi, Florencia) Ficheru:Michelangelo, Giudizio Universale 25.jpg|Detalle de ''[[El Xuiciu Final (Capiya Sixtina)|El Xuiciu Final]]'' ([[Michelangelo]] 1536-1541, [[Capiya Sixtina]]) </gallery> <gallery mode="packed">Ficheru:Tintoretto_-_Miracle_of_the_Slave.jpg|''[[San Marcos lliberando al esclavu]]'' ([[Tintoretto]], 1548). Ficheru:Fontneptdetbologne 082005.JPG|Detalle de la ''[[Fonte de Neptunu (Bolonia)|Fonte de Neptunu]]'' (Benvenuto Cellini, Baccio Bandinelli, Vincenzo Danti, Bartolomeo Ammannati y Juan de Bolonia, 1563-1567, Plaza de Neptunu de Bolonia) Ficheru:The Burial of Count Orgaz by El Greco.jpg|Detalle de ''[[L'entierru del Conde de Orgaz]]'' ([[El Greco]] 1586, [[Ilesia de Santu Tomé (Toledo)|Ilesia de Santu Tomé]] en [[Toledo]]) </gallery> Ente los artistes d'esta dómina y estilu sigue habiendo artistes completos ("[[humanista|humanistes]]" que destaquen en múltiples ámbitos del arte), como los citaos [[Benvenuto Cellini]] o [[Giorgio Vasari]]; pintores como [[Andrea del Sarto]], [[Beccafumi]], [[Antonio Allegri da Correggio|Correggio]], [[Rosso Fiorentino]], [[Pontormo]], [[Bronzino]], [[Parmigianino]], [[Jacopo Bassano|Bassano]], [[Tintoretto]], [[Arcimboldo]], [[Paolo Veronese|Veronés]], [[Federico Zuccaro]] o los [[Carracci]]; escultores como [[Jacopo Sansovino]], [[Baccio Bandinelli]], [[Juan de Bolonia]] (''Giambologna'') o los [[Pompeo Leoni|Leoni]]; y arquiteutos (casi toos ellos tamién escultores o pintores) como [[Giulio Romano]], [[Sebastiano Serlio]], [[Jacopo Vignola]], [[Bartolomeo Ammannati]], [[Andrea Palladio]], [[Pellegrino Tibaldi]], [[Giacomo della Porta]] o [[Bernardo Buontalenti]]. Al norte de los Alpes destacaron [[Karel van Mander]] (llamáu "el Vasari del norte"), los [[Lucas Cranach|Cranach]], [[Hans Holbein el Mozu]], [[Mabuse]], [[Pieter Coecke van Aelst]], [[Pieter Brueghel el Viejo]], [[Hans von Aachen]] o l'escultor [[Adrian de Vries]]. En Francia desenvolvióse la [[escuela de Fontainebleau]], na qu'a partir de maestros italianos surdieron artistes locales, como'l pintor [[François Clouet]], los escultores [[Jean Goujon]], [[Germain Pilon]] y [[Pierre Franqueville]] (Pietro Francavilla) o los arquiteutos [[Pierre Lescot]], [[Jean Bullant]] y [[Salomon de Brosse]]. La influencia italiana n'Inglaterra llegó más tarde, desenvolviéndose nes primeres décades del sieglu XVII ([[Íñigo Jones]]). Na España de les décades central y final del sieglu XVI dieron los estilos denominaos [[estilu príncipe Felipe|príncipe Felipe]] (tamién llamáu purismu o fase serliana) y [[herreriano]], desenvolviéndose l'ambiciosu programa artísticu del [[Monesteriu d'El Escorial|El Escorial]], y cuntóse con figures de la talla de [[Pedro Machuca]], [[Alonso Berruguete]], [[Diego de Siloé]], [[Juan de Juni]], [[Gaspar Becerra]], [[Luis de Morales]], [[Juan Fernández de Navarrete|Navarrete "el mudu"]], [[Juan de Herrera]], los [[Vandelvira]] o [[El Greco]]. <gallery mode="packed"> Loggia degli uffizi.JPG|''[[Serliana]]'' de la ''[[Galleria degli Uffizi]]'', Florencia, de [[Jacopo Vignola|Vignola]] (1560-1574). Caprarola Palazzo Farnese GS 110-1053 IMGc.jpg|Escalera del ''[[Villa Farnesio (Caprarola)|Palazzo Farnese]]'', Caprarola, de [[Jacopo Vignola|Vignola]]. Facade of San Francesco della Vigna (Venice).jpg|Fachada de la [[Ilesia de San Francesco della Vigna]], Venecia, de [[Palladio]] (1564). Il Gesu.jpg|Fachada de la [[ilesia del Gesú]], Roma, de [[Giacomo della Porta]] (1584). </gallery> <gallery mode="packed"> Ficheru:Palacio Carlos V south.jpg|[[Palaciu de Carlos V]] na Alhambra, Granada, de [[Pedro Machuca]] (1533-1550). Ficheru:France Loir-et-Cher Blois Chateau 06.jpg|Escalera del [[Castiellu Blois]]. Ficheru:Antwerpen Stadhuis crop4 2006-05-28.jpg|''[[Conceyu d'Amberes|Stadhuis]]'', Amberes, de [[Cornelis Floris de Vriendt]] (1561-1565). Ficheru:Banqueting House London.jpg|''[[Banqueting House]]'', Londres, d'[[Íñigo Jones]] (1619-1622). </gallery> El ''disegno'' ("[[dibuxu]]") establecióse como daqué más qu'una mera función subsidiaria pa les obres pictóriques, escultóriques y arquiteutóniques. A mediaos del sieglu XVI yá yera consideráu un arte con categoría autónoma y los dibuxos obres d'arte con valor propiu, resultancia acabada de la xera d'artistes como Pontormo, Parmigianino o Tintoretto. La so importancia nel [[mercáu d'arte]] foi creciendo, anque inda nun llegaba a la cotización qu'algamó al sieglu siguiente.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/171125/drawing ''History of Drawing''. Encyclopaedia Britannica online]</ref> El [[grabáu]] tuvo una evolución asemeyada. Inclusive ensin xenios como fueren años tras [[Durero]] o [[Mantegna]], o darréu [[José de Ribera|Ribera]] o [[Rembrandt]], l'oficiu asitióse al traviés de l'actividá de figures menores, que se dedicaben más bien a la [[copia]] y [[reproducción artística|reproducción]] de pintures qu'a la creación. Desenvolvióse una téunica impecable y una gran sensibilidá na resolución de les series dificultaes inherentes al xéneru de la copia. Ésti foi un periodu d'estraordinaria actividá grabadora, solamente comparable a los sieglos de la Edá Contemporánea. N'Italia y los Países Baxos había talleres (los de [[familia Sadeler|los Sadeler]],<ref>Bury, Michael; The Print in Italy, 1550-1620, 2001, British Museum Press, ISBN 0-7141-2629-2. Fonte citada en [[:en:Sadeler family]]</ref> [[familia Wierix|los Wierix]],<ref>Bowen, Karen L. and Imhof, Dirk. Christopher Plantin and Engraved Book Illustrations in Sixteenth-Century Europe, [[Cambridge University Press]], 2008, ISBN 0-521-85276-5, ISBN 978-0-521-85276-0. Fonte citada en [[:en:Wierix family]]</ref> [[familia Van de Passe|dir de Passe]]) que yeren verdaderes empreses industriales de reproducción de grabaos a gran escala, que desenvolvieron innovaciones téuniques. N'Ente los principales "maestros del trazu" tuvieron [[Jacques Bellange]], [[Jean Duvet]],<ref>Y. Jullien de la Boullaye, Étude sur la vie et sur l'œuvre de Jean Duvet dit le maître à la licorne, Paris, Rapilly libraire et marchand d'estampes, 1876. Fonte citada en [[:fr:Jean Duvet]]</ref> [[Bartholomeus Spranger]], [[Hendrick Goltzius]], [[Maarten van Heemskerck]], [[Ugo da Carpi]], [[Battista Franco Veneziano]], [[Giorgio Ghisi]], [[Daniel Hopfer]],<ref>Daniel Hopfer von Kaufbeuren, Meister zu Augsburg 1493-1536. Ed. Eyssen: Dissertation, Ruprecht-Karls-Universität, Heidelberg, 1904. Fonte citada en [[:en:Daniel Hopfer]]</ref> [[Sebald Beham]] o [[Jacob Matham]], ente munchos otros.<ref>''History of Printmaking: The 16th century''. Encyclopaedia Britannica on line [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/477079/printmaking/28343/European-etching#ref=ref397298]</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Parmigianino - Holy Family with Shepherds and Angels.jpg|''Sagrada Familia con pastores y ánxeles'', de Parmigianino. Ficheru:Ugo da Carpi - Diogenes.jpg|''Diógenes'', grabáu d'[[Ugo da Carpi]] a partir d'un orixinal de Parmigianino, ca. 1524-1529. Ficheru:Mary with Jesus.jpg|''La Virxe col Neñu'', de [[Daniel Hopfer]]. Ficheru:Christus erscheint Magdalena als Gärtner.jpg|''Cristu, como xardineru, cola Madalena'' (''[[Noli me tangere]]''), grabáu d'[[Egidius Sadeler]] a partir d'un dibuxu de [[Bartholomäus Spranger]]. Ficheru:Goltzius Ikarus.jpg|''Ícaro'' ([[Goltzius]], 1588). </gallery> El Manierismu intentóse periodizar, anque nun hai un consensu pa determinar en cuántes partes y con qué duraciones. Cuando s'establecen tres periodos, falar de: un Manierismu inicial o fase anticlásica (1515-1530 o 1550), con un nítido oldee frente al clasicismu del Altu Renacimientu<ref>BARNES, Bernadine. Mannerism. Encarta Online Encyclopedia 2008</ref><ref name="TATARKIEWICZ, Władysław. p. 156">[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=Qne6ZOgLyT0C&oi=fnd&pg=PR9&dq=mannerism+art+%22social+background%22&ots=eRmit7RfDp&sig=OcYo6ALSrH9oIAnPmRXWKt99s3O#PPA152,M1 TATARKIEWICZ, Władysław. p. 156]</ref> o frente a la tradición [[góticu tardíu|tardientu-gótica]] (fora d'Italia, onde se desenvolvieron estilos híbridos locales);<ref>BRIGANTI, Giuliano. ''Italian Mannerism''. Londres: Thames and Hudson; Princeton: Van Nostrand; Leipzig: VEB Edition, 1962.</ref> un Altu Manierismu nes décades centrales del sieglu XVI, yá consolidáu como estilu dominante (anque non únicu) en toa Europa, qu'acentúa'l intelectualismo y el virtuosismu, desamarrando la orixinalidá y la ''maniera'' personal de cada artista pa les busques más estravagantes, y acoyendo les drástiques alteraciones que'l [[Conceyu de Trento]] supunxo pa les [[arte cristiano|obres sacres]];<ref name="TATARKIEWICZ, Władysław. p. 156"/> y d'últimes un Manierismu final (n'Italia dende 1580 o 1590, y enllargáu, sobremanera nel restu d'Europa, hasta bien avanzáu'l sieglu XVII), nel que se recuperen los valores del clasicismu naturalista rafaelesco (como na obra d'[[Annibale Carracci]] y nos entamos de [[Caravaggio]]) y gradualmente terminar confundiendo col Barrocu y escastándose.<ref>[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=oqDziZhhee8C&oi=fnd&pg=PR9&dq=mannerism&ots=7_Q5boWFjN&sig=XGbhxNFzbxp-ZBgyiyvsBSRUI74#PPR14,M1 FRIEDLÄNDER, Walter]</ref> {{VT|Tenebrismu|Caravaggismo|Pintura clasicista|Barrocu y Clasicismu francés|Estilu Tudor}} <gallery mode="packed"> Ficheru:Urbino, bottega di guido durantino, grande piatto con sacco di roma del 1527, 1540 ca..JPG|''El sacu de Roma'', platu de mayólica de Urbino, [[Guido Durantino]] (ca. 1540). Ficheru:Council of Trent by Pasquale Cati.jpg|''El Conceyu de Trento'', por [[Pasquali Cati]] (1588). </gallery> == Manierismu en lliteratura == N'historia de la lliteratura, la lliteratura manierista interprétase como un procesu evolutivu qu'afecta a les formes y a l'actitú de los poetes. El cambéu qu'afecta a les formes, por influencia de les artes. Tantu por dómina como por ciertes traces estilísticos, autores de la talla de [[Torquato Tasso]], [[Camoens]], [[Shakespeare]] y [[Cervantes]] seríen manieristes.<ref>Haro, ''op. cit.'' Elisa Martínez Garrido, [http://pendientedemigracion.ucm.es/info/italianu/materiales%20didacticos/manierismu.pdf ''El Manierismu y el Barrocu italianos, la dómina de la Contrarreforma'']. Soledad Pérez, [http://www.usc.es/revistas/index.php/moenia/article/download/807/783 ''Modelos, voces y discursu celebrativo nuna ode de Camões'']</ref> Tamién foi calificada de manierista ''[[La Pléyade|la Pleiáde]]'' francesa de mediaos del sieglu XVI, la [[poesía metafísica]] inglesa d'empiezos del sieglu XVII y la poesía italiana de [[Giovanni della Casa]] o [[Giambattista Marín]]. Les carauterístiques formal y conceptual de la lliteratura d'esti grupu d'autores amuesa'l pasu de l'atmósfera [[lliteratura de la Renacencia renacentista]] [[humanista]], idílica y clasicista, a otra que puede calificase de "manierista" pola so murria, desencantu, complexidá y ''[[pathos]]'', qu'apunta yá a los contrastes de la [[lliteratura del Barrocu]]. Amóntase una nueva dimensión tráxica nos [[héroe]]s, que la so victoria moral dase munches vegaes en virtú de la so derrota, nuna visión sobre'l destín que diverxe de la clásica. En términos formales, los drames de Shakespeare y la prosa de Cervantes realizar con quiebres de continuidá, con un tratamientu llibre y desigual d'espaciu y tiempu ([[unidaes aristotéliques]]),<ref>Aristotle (1907). The Poetics of Aristotle (Project Gutenberg y-text # 1974). Samuel Henry Butcher (trans.) (4th ed. ed.). London: Macmillan. OCLC 3113766. Dryden, John (1668). Jack Lynch (Ed.), ed. An Essay of Dramatick Poesie (Online reprint). London: Henry Harringman. OCLC 4969880. Johnson, Samuel (2005) [1765]. Mr. Johnson's Preface To his Edition of Shakespear's Plays (Online reprint). Ian Lancashire (Ed.) (online edition published by RPO Editors, Department of English, and [[University of Toronto Press]] as Samuel Johnson (1709-1784): Preface to his Edition of Shakespeare's Plays (1765). ed.). London: J. and R. Tonson and others. OCLC 10834559. Fuentes citaes en [[:en:Classical unities]]</ref> negando la economía, l'orde y la linealidad clásicos, nuna continua y estravagante espansión y variación del so material, na carauterización psicolóxica inconsistente, ambigua ya imprevisible de los sos personaxes, na yuxtaposición de recursos altamente formalistes y convencionales con otros sacaos de lo [[prosaicu]], lo [[improvisación|improvisáu]] y lo [[Vulgo|vulgar]]. Tamién ye un típicu recursu manierista valise de [[metáfora|metáfores]] escures y sobrecargadas, de lo máxico y lo fantástico, d'[[antítesis]], [[asonancia|asonancies]] y [[paronomasia|paronomasies]], de lo entrevesgao y lo enigmático, poner en cruda evidencia les debilidaes de los héroes, que pueden ser munches y fondes ([[antihéroe]]), y que por eso mesmu fáen-yos, a los güeyos modernos, tan reales, vivos y verdaderos.<ref>[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=1wi2VnegmG4C&oi=fnd&pg=PP11&dq=mannerism+art+%22social+background%22&ots=w0IAdntUw3&sig=HZeqBgq0501ouJjw6DO0bGOFRI0# EDELMAN, Murray. p. 20]</ref><ref>Hauser, ''op. cit.'' edición (1972-82), pgs. 546-7 y 550-4</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Aretino sonnet.jpg|Sonetu de [[Pietro Aretino]], con ilustración erótica, ca. 1527. Ficheru:Orlandofuriosocopertina.png|''[[Orlando furiosu]]'', de [[Ludovico Ariosto]], 1536. Ficheru:Fonte1550-exemple.gif|''[[Defensa ya ilustración de la llingua francesa]]'', de [[Joachim du Bellay]], 1549 (el ''manifiestu'' del grupu de poetes denomináu ''[[La Pléyade|la Pléiade]]''). </gallery><gallery mode="packed"> Ficheru:BookFrontOsLusiadas1572.jpg|''[[Os Lusiadas]]'', de [[Luis de Camoens]], 1572. Ficheru:Sonnet TP and dedication 1609.JPG|Portada y dedicatoria de los ''[[Sonetos (Shakespeare)|Sonetos]]'' de [[William Shakespeare]], 1609. Ficheru:1613 cervantes novelas exemplares.png|''[[Noveles Exemplares]]'', de [[Miguel de Cervantes]], 1613. </gallery> {{cita|... cuando he d'escribir una comedia,<p> zarro los preceptos con seis llaves;<p> sacu a Terencio y Plauto del mio estudiu,<p> por que nun me dean voces (que suel<p> dar berros la verdá en llibros mudos),<p> y escribo pol arte qu'inventaron<p> los que'l vulgar aplausu pretendieron,<p> porque, como les paga'l vulgo, ye xustu<p> fala-y en neciu pa da-y gustu.|[[Lope de Vega]], ''[[Arte nuevo de faer comedies nesti tiempu]]'', 1609.}} == Manierismu en música == [[Ficheru:Rosso Fiorentino - Musician Angel - WGA20116.jpg|thumb|''Ángel músicu'', de [[Rosso Fiorentino]], ca. 1520.]] [[Ficheru:Perdono di carlo gesualdo 1609.jpg|thumb|''[[Il Perdono di Gesualdo]]'',<ref>Cecil Gray et Philip Heseltine, Carlo Gesualdo : musician and murderer, Londres, Trubner & Co., 1926 (réed.2012) (ISBN 978-1-275-49010-9) Fonte citada en [[:fr:Il Perdono di Gesualdo]]</ref> de [[Giovanni Balducci]],<ref>Bryan, Michael (1886). Robert Edmund Graves, ed. Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical. Fonte citada en [[:en:Giovanni Balducci]]</ref> 1609. La so complexa iconografía puede aludir a la tormentosa vida del príncipe-compositor (apaez arrodillado, como [[comitente]]).]] La [[música manierista]] amuesa, según [[Claude Palisca]], una tensión «ente'l deséu de caltener un eleváu nível d'habilidá [[contrapuntu|contrapuntística]] y l'impulsu d'acompañar les imáxenes, idees y sentimientos»<ref>[https://web.archive.org/web/20081202122529/http://www.discovery.mala.bc.ca/web/martinar/arts/arts.htm Citáu por MARTIN, Andrea. In ''Art for Art's Sake'']</ref> descritos nel testu ([[música programática]]). Con tou, l'impautu del Manierismu sobre les artes musicales foi menos fondu que n'otros campos; y la mesma identificación d'un [[estilu musical]] que pueda denominase "manierista" ye materia de discutiniu, como otres tresferencies de conceutos de les artes visuales o la lliteratura na música. [[Maria Manies]] defende la idea de que puede definise un manierismu musical pal periodu final del sieglu XVI a partir d'elementos especifícamente musicales: el experimentalismo nel campu de la [[harmonía]], la esploración d'intervalos incomunes na llinia [[melódica]], ensayos de [[música microtonal]], tentatives de establecimento d'un sistema de [[temperamentu igual]] y l'atribución de nuevos significaos pa los elementos de [[retórica]] musical.<ref>MANIES, Maria Rika. ''Mannerism in Italian music and culture, 1530-1630''. Manchester University Press ND, 1979. p. xiv; 120-121 [https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=s7PmAAAAIAAJ&oi=fnd&pg=PR13&dq=music+mannerism&ots=xjHpbK0LGv&sig=1XZVkKg3Hykfr_P7Stdll_Luo28#PPR14,M1]. Biografía del musicólogu [[Maria Rika Manies]] (1937-2011) en [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/rika-manies-emc/ The Canadian Encyclopedia].</ref> Menos problemática ye la evidencia de que'l periodu guardó'l surdimientu d'un nuevu estilu musical, yá que los mesmos músicos de la dómina taben envolubraos nuna fuerte polémica sobre los nuevos aldos que tomaba'l so arte y les distintes sensibilidaes percibíes ente les socesives [[xeneraciones]] de músicos. En ''Compendium Musices'' (1552), [[Adrianus Coclico]]<ref>Dunning, Albert. "Adrianus Petit Coclico". The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Fonte citada en [[:en:Adrianus Petit Coclico]]</ref> describía a la xeneración de [[Guillaume Dufay]] (mediaos del sieglu XV) como ''musici mathematici'' ("músicos matemáticos"), a la de [[Josquin des Prez]] (finales del XV y empiezos del XVI) como ''musici prestantissimi'' ("músicos almirables"), y a la suya mesma como ''musici poetici'' ("músicos poéticos").<ref>CARTER, Tim. ''Renaissance, Mannerism, Baroque''. In CARTER, Tim & BUTT, John (eds). ''The Cambridge History of Sevententh-Century Music''. Cambridge University Press, 2005. p. 9 [https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=mHJvKVq0vXoC&oi=fnd&pg=PA1&dq=Claude+Palisca+mannerism&ots=_IxqxW8kBQ&sig=uAnOdpUoMX2L8LmS7O8jHyrRc4g#PPA9,M1]</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|''Ánxeles músicos'', de [[Gaudenzio Ferrari]], ca. 1530-1540. Ficheru:Assunção da Virgem ladeada de anjos músicos.jpg|''Asunción y ánxeles músicos'', de [[Gregório Lopes]] o'l so taller, antes de 1550. Ficheru:Bacchiacca, donna con un libro musicale, 1540-45 ca..JPG|''Semeya de dama con un llibru de música'', de [[Bacchiacca]], ca. 1540-1545 Ficheru:Niccolo dell abbate - o concerto.jpg|''El conciertu'', de [[Niccolò dell'Abbate]], ca. 1550. Ficheru:Adrianus Petit Coclico.jpg|[[Adrianus Petit Coclico]], 1552. </gallery><gallery mode="packed"> Ficheru:Apollo and the Muses by Maarten van Heemskerck NOMA.jpg|''Apolo y les muses'', de [[Maarten van Heemskerck]], ca. 1550-1560. Ficheru:Frans Floris - Family portrait.jpg|''Semeya de la familia van Berchem'', de [[Frans Floris]], 1561. Ficheru:Michiel Coxie - Saint Cecilia - WGA05577.jpg|''Santa Cecilia'', de [[Michiel Coxcie]], 1569. Ficheru:Luzzaschi title page.jpg|Llibru de madrigales de [[Luzzasco Luzzaschi]], 1601. </gallery> N'Italia esa nueva música paez empecipiase con [[Willaert]] y los sos discípulos, que la so ''elegante maniera'' significaba la creación de pieces con una harmonía autónoma y una dramatización del testu cantáu nel sentíu d'ilustrar musicalmente les sotileces del significáu. Foi nel terrén de la música profana cortesana onde hubo mayor receptividá de les sotileces suxetives del Manierismu. Los teóricos de la dómina yeren conscientes de que la comprensión de la ''mirabil dolcezza'' ("dulzura milagrosa") de los estilos [[Enarmonía|enarmónicos]] y [[cromatismu|cromáticos]] yera privilexu de pocos.<ref>[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=s7PmAAAAIAAJ&oi=fnd&pg=PR13&dq=music+mannerism&ots=xjHpbK0LGv&sig=1XZVkKg3Hykfr_P7Stdll_Luo28#PPR14,M1 MANIES, Maria Rika. p. 121]</ref> Esos trazos atópense especialmente ente los compositores de [[Madrigal (música)|madrigales]], un xéneru poético y musical [[polifónicu]] que resucitó tresformáu tres casi un sieglu, y conoció un gran espardimientu, amosando gran espresividá y llegando a altos niveles de complexidá y refinamientu. Esa nueva asociación tan íntima ente testu y música tenía raigaños nel [[humanismu renacentista]], y desenvolvióse nel entendimientu de que la [[poesía]] y la música tienen naturaleces asemeyaes, pero estremar en [[xerarquía de les artes|xerarquía]].<ref>Sicasí, para [[Schopenhauer]], la música ta nel cumal: ''L'arte preséntanos una visión del mundu n'estáu puru ... según Schopenhauer, esiste n'efeutu, una xerarquía de les artes y na visu atopa la música, en razón al so orixe y función específica ... Pa los griegos nun esiste ello ye que una verdadera xerarquía de les artes... [Pa Schopenhauer] l'arquiteutura atopar nun nivel más baxu, el de la materia. Síguen-y la escultura y la pintura: pintura del paisaxe, escultura y pintura d'animales, pintura histórica. Dempués la poesía, cola traxedia como puntu culminante ... l'arquiteutura y l'escultura, artes griegos por excelencia, son la espresión de l'allegría de vivir, ente que la pintura espresa más bien la negación del mundu. ... La poesía ... espresa al home ... el drama mesmu, que ye'l verdaderu visu del arte, namái podría algamar la so plenitú al traviés de la música ... apuerta a la espresión del sentíu íntimu de toos estos eventos y de la necesidá secreta que d'éstos resulta'' (Edouard Sans [https://books.google.es/books?id=bqaiCYfCHjoC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=%22jerarqu%C3%ADa+de+les artes%22&source=bl&ots=1k1XNYovY8&sig=CtVZrYADKYVJqQDTOqBvzaKZlME&hl=es&sa=X&ei=8gVmU9-KOqem0QXYl4GADA&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=%22jerarqu%C3%ADa%20de%20les%20artes%22&f=false ''Qué sé - Schopenhauer'']). En realidá sí qu'hubo dalguna reflexón ente los griegos sobre la xerarquía griega de les artes, siquier la que fai Platón colos conceutos de "[[artes granibles]]" y "[[artes imitativas]]", a les que considera inferiores. La xerarquía que s'estableció ente les [[artes mecániques]] y les [[artes lliberales]] foi subvertida polos mesmos artistes del Renacimientu, anque siempres xustificándose na condición intelectual del so trabayu (''Non hai l'ottimo artista alcun concetto / c'un marmo solu in sé non circonscriva / col suo superchio, y solo a quello arriva / la man che ubbidisce all'intelletto'', [[Michelangelo]], [https://it.wikisource.org/wiki/Rime_(Michelangelo)/151._Non_hai_l'ottimo_artista_alcun_concetto rima 151]). La primacía de les "[[belles artes]]" sobre les "[[artes decoratives]]" o "[[artesaníes]]", según l'[[arte elevao]] o [[arte culto]] sobre'l [[arte popular]] (Hauser, ''op. cit.'') caltener hasta'l sieglu XX. ''The long-standing arts hierarchy lost its inviolable status. The evaluative distinction between the high and popular arts became blurred. Rather than being perceived as virtuous, the high arts were negatively characterized by some as elitist''. (Joni Maya Cherbo, Margaret Jane Wyszomirski, [https://books.google.es/books?id=RMFn_QDzVXsC&pg=PA11&dq=%22arts+hierarchy%22&hl=es&sa=X&ei=pM5pU_D7I-HAI7AazyoGICw&ved=0CDIQ6AEwAA ''The Public Life of the Arts in America''], pg. 11). Para [[Nietzsche]] (''L'orixe de la traxedia''), la tensión ente [[lo apolíneo y lo dionisíaco]] implica tamién una xerarquía, en favor d'esto últimu (música y tragedia ante pintura y escultura).</ref> Pal madrigalista [[Luzzasco Luzzaschi]], la poesía yera hermana ximielga de la música, mas esta debía, sicasí, ta-y subordinada ("una vegada que la poesía foi la primera en nacer, la música venerar y honra como si fora la so señora, nuna estensión tal que la música, habiéndose vueltu virtualmente una solombra de la poesía, nun osa mover el so pie si'l so señora nun la hai precedíu ... si'l poeta alza la so voz, la música xube'l so tonu, ella llora si'l versu llora, ri si él ri, cuerre, párase, implora, niega, glaya, enmudece, vive, muerre, toos esos ciños y efeutos son tan vívidamente espresaos pola música que lo que se debería llamar puramente de semeyanza paez casi competición").<ref>"De la dedicatoria (''ghosted'' por [[Alessandro Guarini]]) a la [[duquesa de Urbino]] (datada'l 14 de setiembre de 1596) al ''Sesto llibru de' madrigali a cinque voci'' de Luzzasi (1596)". La traducción incluyida nesti artículu fíxose non sobre l'orixinal, sinón sobre esta traducción portuguesa: ''uma vegada qu'a poesia foi a primeira a nascer, a música a venera y honra como se fosse sua senhora, numa extensão tal qu'a música, tendo-tornar virtualmente uma solombra da poesia, não ousa mover seu pé se sua senhora não a tiver precedíu. Então, s'o poeta alza sua voz, a música sobe seu tom; ele chora s'o versu chora, ri s'ele ri, cuérrese, se pára, implora, nega, glaya, emudece, vive, morre, toos esses afetos y efeitos são tão vividamente expressos pulga música qu'o que se deveria chamar propriamente de semelhança paez quase competição''. De la mesma, l'artículu [[:pt:Maneirismo]] de la Wikipedia en portugués, que ye d'onde se llogró esti testu, tien como fonte pa esti puntu la traducción inglesa de Newcomb, ''The madrigal at Ferrara'', i, 118, citada en Tim Carter y otros, [https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=mHJvKVq0vXoC&oi=fnd&pg=PA1&dq=Claude+Palisca+mannerism&ots=_IxqxW8kBQ&sig=uAnOdpUoMX2L8LmS7O8jHyrRc4g#PPA9,M1 ''The Cambridge History of Seventeenth-Century Music''], pgs. 9-10. Pa Guarini: [http://www.treccani.it/enciclopedia/guarini-alessandro-il-giovane_(Dizionario-Biografico)/ GUARINI, Alessandro, il Giovane - Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 60 (2003) - di Monica Cerroni], [http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095910972 Alessandro Guarini - Oxford Reference]: ''(c. 1565–c. 1636) Ferrarese man of letters and son of [[Battista Guarini]]. He is famous for his ''Il farnetico savio overo il Tasso'', (1610)''.</ref> Tanto él como [[Nicola Vicentino]], [[Cipriano de Rore]], [[Luca Marenzio]] y otros fixeron célebres pol so experimentalismo harmónicu nel madrigal, entá nun llegando a los estremos de [[Carlo Gesualdo]], el más intensamente dramáticu de toos, que los sos cromatismos avanzaos son un casu únicu na so dómina y prefiguran en dellos momentos la [[música moderna]].<ref>DAHLHAUS, Carl. ''Schoenberg and the New Music''. Cambridge University Pres, 1987. p. 11 [https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=7HxVu2J7Z94C&oi=fnd&pg=PP9&dq=%22Mannerism+in+music%22&ots=66qZlfIgSs&sig=0cMOsHV9RNV-y5EzPUwr_-lOsHY#PPA11,M1]</ref> El madrigalismo cromáticu y espresivu d'esos maestros, en parte, caltién la fuercia polémico que xeneró na so dómina, y que-y apurre curiosu hasta anguaño, porque funciona contra'l planu de fondu d'un sistema sonoru más antiguu, y solamente dientro d'un contestu de reconocencia de los esperimentos y desafíos puede ser xulgáu y apreciáu, al lleven esi sistema a la so llende. Otru datu importante na formulación del Manierismu musical foi un cambéu na teoría en favor del xuiciu de les [[Consonancia y disonancia|consonancies y disonancies]] al traviés de les necesidaes espresives, y non a partir de modelos matemáticos preestablecidos, opinión que s'ensertó na mesma polémica, ente los siguidores del antiguu [[contrapuntu]] rigorosu y los qu'abogaben pola llibertá pa la dramatización d'una vasta gama d'efeutos, realización que-yos paecía imposible dientro de los cánones del sistema antiguu.<ref name="MANIES, Maria Rika. páxs. 121-127">[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=s7PmAAAAIAAJ&oi=fnd&pg=PR13&dq=music+mannerism&ots=xjHpbK0LGv&sig=1XZVkKg3Hykfr_P7Stdll_Luo28#PPR14,M1 MANIES, Maria Rika. páxs. 121-127]</ref> Importantes como fueron les conquistes d'esa vanguardia profana, que seríen seminales pal futuru [[Barrocu musical]], nel so entamu representaron un fenómenu circunscrito a les pequeñes cortes italianes. La gran escena musical manierista foi básicamente apoderada por compositores sacros, como [[Giovanni da Palestrina]] y [[Orlando di Lasso]], que la so música convertir nun patrón pa tol continente. A pesar de que tamién s'introducieron innovaciones téuniques, el so estilu la mayor parte de les vegaes en nada evidencia'l baturiciu ya inestabilidá que tipifica el Manierismu n'otres artes; al contrariu, revela una harmonía, dignidá y espresividá controlada que tien el so paralelu más bien nes obres plástiques del Altu Renacimientu. Inclusive Palestrina foi incluyíu ente los "modernos" polos sos propios contemporáneos por establecer un esquema basáu na simplificación de los antiguos [[manera musical|maneres]]. A la fin del sieglu l'estilu descriptivu de los madrigales atoparía un nuevu campu d'espresión nel desenvolvimientu del proto-[[Ópera|operismo]] [[Monodia (música)|monódico]] de [[Giulio Caccini]], [[Jacopo Peri]] y otros, precursores de [[Monteverdi]] na ópera y nel posterior floriamientu del madrigal.<ref name="MANIES, Maria Rika. páxs. 121-127"/><ref>SCHLÜTER, Joseph. ''A General History of Music''. London: Bentley, 1865. páxs. 28-29 [https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=-ssqAAAAYAAJ&oi=fnd&pg=PR1&dq=%22Venetian+School%22+music+mannerism&ots=ryz71DSHDf&sig=Gv87BAbkVJpAqRnh9wDsu3vHfEo#PPA28,M1]</ref><ref>[https://books.google.es/books?hl=pt-BR&lr=&id=s7PmAAAAIAAJ&oi=fnd&pg=PR13&dq=music+mannerism&ots=xjHpbK0LGv&sig=1XZVkKg3Hykfr_P7Stdll_Luo28#PPR14,M1 MANIES, Maria Rika. p. 13]</ref> == Escueles nacionales y centros artísticos == [[Ficheru:Europe about 1560.jpg|thumb|Europa hacia 1560.]] El conceutu d'[[escuela artística]] como peculiaridá local presupon una continuidá nel tiempu de traces carauterístiques de los sos integrantes, que puedan estremase de les traces d'otres escueles o de los comunes a un determináu "[[Góticu internacional|estilu internacional]]" (nos sieglos medievales, el [[Románicu]] y el [[Góticu]] -una de que les sos fases denominar precisamente "[[Góticu internacional]]"-). Lo que retrospectivamente llamamos "Renacimientu" o "Manierismu" yeren identificaos nel sieglu XVI como la ''maniera italiana'',<ref>Ye la espresión que da títulu a la obra de [[Giuliano Briganti]], ''La maniera italiana'', 1961, Roma: Riunti. Fonte citada en [[:it:Giuliano Briganti]]</ref> el [[gustu artísticu|gustu]] o [[estilu artísticu|estilu]] "italianu", estremándolo con claridá de les tradiciones "nacionales" locales, qu'en dalgún casu identificar cola "modernidá": [[Diego de Sagredo]] (''Les midíes del romanu'', 1526) estremaba l'estilu "antiguu" (esto ye, grecorromanu) de lo que pa los españoles yera l'estilu "modernu", el [[Platerescu]] (un [[góticu tardíu]] con sustratu [[arte andalusí|hispanoárabe]] ya influencies [[hispanoflamenco|hispanoflamencas]]); ente que n'Inglaterra'l predominiu del [[estilu Tudor]] (el góticu tardíu local) caltener hasta'l sieglu XVII. Mentanto, na mesma Italia nun había ente les numberoses y esllumantes cortes principesques (caúna centru de la so propia [[escueles italianes de pintura|escuela artística local]]) nenguna que representara una entidá política capaz d'unificar la península, nin siquier los [[Estaos Pontificios]], pos quien s'apostaron la hexemonía fueron Francia y España, con victoria d'ésta. De la [[Monarquía Hispánica]] tamién formaben parte los territorios d'heriedu borgoñón denominaos genéricamente "[[Países Baxos de los Habsburgu|Flandes]]", el segundu centru artísticu n'importancia d'Europa, que, anque con fluyíos contactos con Italia, caltenía una fuerte personalidá. Dende los entamos del [[Antiguu Réxime]] na [[Baxa Edá Media]], les [[monarquíes autoritaries]] d'Europa Occidental veníen construyendo los primeres [[Estaos modernos]] o [[Estaos nacionales]] (el [[reinu d'Inglaterra]], el [[Francia na Edá Moderna|reinu de Francia]], el [[reinu de Portugal]], la España de los Reis Católicos). La primer metá del sieglu XVI guardó la disputa de la [[hexemonía europea]] ente [[Carlos I d'España|Carlos V]] y [[Francisco I de Francia|Francisco I]], correspondiendo a [[Enrique VIII]], a los socesivos papes, ya inclusive a potencies relativamente menores como la [[República de Venecia]] o'l [[Ducáu de Saboya]], papeles más o menos destacaos nel equilibriu ente dambos; de la que los fondos tresformamientos socioeconómiques manifestábense política ya ideolóxicamente en conflictos como la [[Reforma protestante]] y la [[guerra d'Esmalcalda]] n'Alemaña. Na segunda metá de sieglu, evidenciada la imposibilidá de la [[idea d'Imperiu de Carlos V]], quedó afitada l'alianza dinástica ente los [[Austrias de Viena]] (la gran potencia centroeuropea) y los [[Austrias de Madrid]] (qu'exercíen la hexemonía española). Nel [[imperiu español|inmensu imperiu]] de [[Felipe II]] (qu'incluyía a Portugal y les sos colonies dende 1580) "nun se ponía'l sol", a pesar de la so atayada rellación con Inglaterra (mientres un curtiu periodu foi rei consorte de [[María Tudor]], 1554-1558, pa pasar a tener n'[[Sabela I d'Inglaterra|Sabela I]] el so enemigu) y de la [[revuelta de Flandes]] ([[sacu d'Amberes]], 1576 -de gran trescendencia pal arte-); mientres Francia sangrar nes [[guerres de relixón de Francia|guerres de relixón]] ([[matanza de San Bartolomé]], 1572). === Italia === * [[Renacimientu italianu]] :* [[Manierismu italianu]] :* [[Xardinos manieristes italianos]] ([[Parque de les bisarmes]] o ''Sacru Bosco'' de [[Bomarzo]], 1552-1584, [[Villa della Torre]] de [[Verona]], 1559)<ref>Attlee, Helena. Italian Gardens - A Cultural History, Francis Lincoln Limited Publishers, 2006. Fonte citada en [[:en:Italian Renaissance garden#Mannerism and the gardens of the Late Renaissance]]. Luciolli, fonte citada en [[:it:Villa Della Torre]]</ref> La [[escuela florentín-romana]] que caracteriza l'Altu Renacimientu sufrió una dramática discontinuidá col [[sacu de Roma]] de 1527; pero la ciudá pontificia volvió ser un centru artísticu de primer orde con Alejandro Farnese, papa [[Paulo III]], dende 1534 (vuelta de los yá vieyos [[Michelangelo]] y [[Sebastiano del Piombo]], y llegada d'artistes nuevos, como [[Guglielmo della Porta]], [[Jacopo Vignola]] o [[Daniele da Volterra]]), al igual que la corte de los Médici con [[Cosme I de Médici|Cósimo I]], duque dende 1537 ([[Cellini]], [[Bronzino]], [[Pontormo]], [[Giorgio Vasari|Vasari]], [[Giambologna]]). Entrín y non, la vida artística italiana floriara en múltiples [[centros artísticos]], como Mantua ([[Giulio Romano]]) o Xénova ([[Perin de la Folgazana]], [[Beccafumi]], [[Pordenone]]). Incorporada a la Monarquía Hispánica, Milán dexó d'acoyer una corte independiente, colo que'l Manierismu lombardu ye dependiente de los centros próximos y del desenvolvimientu d'obres concretes, como la [[catedral de Cremona]] o la decoración de la [[ilesia de San Segismundo (Cremona)|ilesia de San Segismundo]]<ref>Diocesis de Cremona. Fonte citada en [[:it:Chiesa di San Sigismondo (Cremona)]]</ref> ([[Giovanni Demìo]], [[Antonio Campi]], [[Camillo Boccaccino]], [[Bramantino]], [[Gaudenzio Ferrari]]). Foi bien destacable el Manierismu d'Italia central, partida ente los estaos pontificios y aristócrates poderosos, como los Della Rovere y los Farnese; en Parma y Bolonia trabayaron [[Parmigianino]], [[Pellegrino Tibaldi]], [[Nicolò dell'Abbate]] y los [[Carracci]]. Capítulu estreme merez la [[escuela veneciana]] (el vieyu [[Tiziano]], [[Tintoretto]], [[Veronés]], [[Jacopo Bassano|Bassano]], y arquiteutos como [[Jacopo Sansovino]], [[Serlio]] o [[Palladio]]). <gallery mode="packed"> Tizian 068.jpg|Semeya del papa Paulo III colos sos ''nipoti'' ("sobrinos") Alessandro y Ottavio Farnese, de [[Tiziano]], 1546. La pallabra ''[[nepote]]'' convertir nun términu políticu: [[nepotismu]]. Interior of Teatro Olimpico (Vicenza)- Scaenae frons close-up - La porta regia.jpg|[[Teatru Olímpicu]] de Vicenza, d'[[Andrea Palladio]], 1580-1585. Alessandro Farnese1.jpg|''La ciudá de Parma abraza a [[Alejandro Farnesio (duque de Parma)|Alessandro Farnese]]'', de [[Girolamo Bedoli-Mazzola]], 1555. Pa encarnar a Parma retratar a la so madre, [[Margarita d'Austria y Parma]], fía natural de Carlos V. Antonio Campi 001.jpg|Frescu d'[[Antonio Campi]] na ilesia de San Segismundo de Cremona. (Venice) Biblioteca Nazionale Marciana - Interior.jpg|''[[Biblioteca Marciana]]'' de Venecia, de [[Jacopo Sansovino]] y [[Vincenzo Scamozzi]]. </gallery> === Península ibérica === [[Ficheru:Portrait of Philip II of Spain by Sofonisba Anguissola - 002b.jpg|thumb|''Semeya de Felipe II'', de [[Sofonisba Anguissola]], 1565.]] * [[Renacimientu español]] :* [[Manierismu español]] ::* [[Retablu#Retablu manierista|Retablu manierista español]] <gallery mode="packed"> Ficheru:Úbeda - Capilla del Salvador 37.JPG|[[Sacra Capiya del Salvador]] de Úbeda. Ficheru:Catedral de baeza.jpg|[[Fonte de Santa María]], frente a la [[catedral de Baeza]]. Baeza - Escribanías Públicas y Audiencia Civil (Casa del Populo) 2.jpg|Detalle de la fachada de la ''[[Casa del Pópulo]]'' de Baeza. Ficheru:Santa María de Cáceres. Calvario.jpg|''Calvariu'' de [[Roque Balduque]]. </gallery> <gallery mode="packed"> Ficheru:Galería alta. Palacio Viso del Marqués.JPG|[[Palaciu del Marqués de Santa Cruz (Viso)|Palaciu del Marqués de Santa Cruz en Viso del Marqués]], de [[Giovanni Battista Peroli]] con Esteban Peroli y César de Bellis, (1574-1586).<ref>López Torrijos, Rosa, [http://dspace.uah.es/dspace/bitstream/handle/10017/7380/Pintores%20italianos.pdf?sequence=1 «Sobre pintores italianos n'España (Castello, Peroli y el falsu Cesara Arbasia nel palaciu del Viso»], en ''In sapientia libertas: escritos n'homenaxe al profesor Alfonso E. Pérez Sánchez'', 2007, ISBN 978-84-8480-122-1, páxs. 198-202, p. 201.</ref> Ficheru:La Biblioteca del Monasterio de El Escorial (Madrid).jpg|[[Biblioteca d'El Escorial]]. Ficheru:Esculturas-orantes-carlos-v-pantoja-de-la-cruz-el-escorial.jpg|Reproducción pictórica de [[Pantoja de la Cruz]] de les escultures orantes d'El Escorial de [[Leone Leoni]] y [[Pompeyo Leoni]]. </gallery> [[Ficheru:Cardeal D. Henrique, cópia de original de c. 1590.jpg|thumb|''El cardenal-rei [[Enrique I de Portugal]]'', de la [[escuela de Évora]], ca. 1591.]] * [[Renacimientu portugués]]<ref>Caetano, Joaquim. Ao Manera de Itália. Fonte citada en [[:en:Portuguese Renaissance]]</ref> :* [[Manierismu portugués]] <gallery mode="packed"> Ficheru:StRoque2-IPPAR.jpg|[[Ilesia de San Roque (Lisboa)]],<ref>Web oficial, fonte citada en [[:pt:Igreja de São Roque (Lisboa)]]</ref> d'[[Afonso Álvares]] y [[Filipe Terzi]], 1555. Ficheru:TomarConvent-Cloisters1.jpg|Claustru del [[conventu de Cristu]] de Tomar, de [[Diogo de Torralva]] y [[Filippo Terzi]]. Ficheru:Evora-GracaChurch1.jpg|Pórticu de la [[ilesia de Gracia]]<ref>''Base de daos do IGESPAR'', fonte citada en [[:pt:Igreja da Graça (Évora)]]</ref> de Évora, de [[Miguel d'Arruda]].<ref>Infopédia, fonte citada en [[:pt:Miguel d'Arruda]]</ref> Los atlantes atribuyir a [[Nicolau Chanterene]] o a [[Francisco d'Holanda]]. Ficheru:Casamento de Santo Aleixo - Garcia Fernandes - 1541.jpg|''Casoriu de [[Manuel I de Portugal|Manuel I]] como San Alejo'', de [[Garcia Fernandes]], 1541. </gallery> ::* [[Manierismu na América española]] o [[Manierismu colonial]]<ref>[http://www.unav.edu/publicacion/alcuentros-barrocu-bolivia/tercer-alcuentru ''Memoria del III Alcuentru Internacional sobre Barrocu. Manierismu y transición al Barrocu''], Pamplona, Fundación Visión Cultural/Serviciu de Publicaciones de la Universidá de Navarra, 2011 (edición dixital a partir de La Paz, Viceministerio de Cultura de Bolivia/Union Llatina, 2005). ISBN 84-8081-079-3.</ref> ([[arte colonial hispanoamericanu]]) <gallery mode="packed"> Ficheru:Murales cubo de la escalera San Nicolas Tolentino.JPG|Murales del [[Templu y exconvento de San Nicolás de Tolentino (Actopan)|conventu de San Nicolás Tolentino]] en Actopan (Méxicu). Ficheru:Catedral tunja.JPG|Fachada de la [[Catedral de Tunja]] (Colombia), de [[Bartolomé Carrión]], 1598.</gallery> === Norte de los Alpes === * [[Renacimientu nórdicu]] :* [[Manierismu nórdicu]] ==== Francia ==== [[Ficheru:Jean Clouet 001.jpg|thumb|''Semeya de Francisco I'', de [[Jean Clouet|Jean]] y [[François Clouet]], ca. 1535.]] * [[Renacimientu francés]]<ref>Holt, Mack P. Renaissance and Reformation France: 1500-1648 (The Short Oxford History of France) (2002). Fonte citada en [[:en:French Renaissance]]</ref> :* [[Manierismu francés]] El programa artísticu impulsáu por [[Francisco I de Francia|Francisco I]] en redol al [[palaciu de Fontainebleau]] ([[escuela de Fontainebleau]]), singnificó el trunfu en Francia del "gustu italianu", qu'incorporó tantu los elementos clasicistes de l'Alta Renacencia italiana como'l Manierismu inicial. A lo llargo del sieglu XVI, el [[xardín francés del Renacimientu]]<ref>Yves-Marie Allain and Janine Christiany, L'art des jardins en Europe, Citadelles et Mazenod, Paris, 2006. Fonte citada en [[:en:Gardens of the French Renaissance]]</ref> desenvuelve los conceutos que van rematar cien años más tarde nos [[xardinos de Versalles]]. <gallery mode="packed"> Ficheru:Jean Cousin the Elder, Eva Prima Pandora.jpg|''Eva, como primer Pandora'', de [[Jean Cousin el Viejo]], ca. 1550. Ficheru:Sépulcre Ligier Richier 301008 02.jpg|''[[Llamentu sobre Cristu muertu]]'', de [[Ligier Richier]]. Ficheru:François Clouet 002.jpg|''Dama nel so bañu'', por [[François Clouet]], ca. 1570. Ficheru:Monument du coeur d'Henri II.jpg|''Monumentu pal corazón d'[[Enrique II de Francia|Enrique II]]'', de [[Germain Pilon]]. Ficheru:Ambroise Dubois 1543-1614 Allegorie de la Peinture et de la Sculpture..jpg|''Alegoría de la pintura y l'escultura'', d'[[Ambroise Dubois]]. Ficheru:Toussaint Dubreuil 001.jpg|Detalle de ''Hyacinthe y Climène nel so aséu matutino'', de [[Toussaint Dubreuil]], ca. 1602 (representa una escena de la ''[[Franciade]]'' de [[Pierre de Ronsard]]. Ficheru:Chapelle du chateau de Fontainebleau.jpg|''Chapelle de la trinité'', de [[Martin Fréminet]], nel ''[[Château de Fontainebleau]]''. Ficheru:Ecouen Chateau 02.jpg|''[[Château d'Écouen]]''<ref>Alain Erlande-Brandeburg, Pierre Ennès, Julia Fritsch, Château d'Écouen, Musée national de la Renaissance, rmn, 2000. [[:fr:Château d'Écouen]]</ref> (1538-1550). Ficheru:Paris 75001 Cour Carrée Louvre Aile Lescot 01a frontal.jpg|Ala [[Pierre Lescot]] del [[Palaciu del Louvre]] (1546-1556). Ficheru:Chateau-Villandry-JardinsEtChateau.jpg|Xardinos del ''[[Château de Villandry]]''. Ficheru:Chateau chenonceau fr.jpg|alt= Ficheru:Fontainebleau fontaineDiane.jpg|''[[Fonte de Diana]]'' nos xardinos del ''[[Château de Fontainebleau]]''. Ficheru:Château de chenonceau, juillet 2026.jpg|Xardín de Catherine de Médicis nel ''[[Château de Chenonceau]]''. Ficheru:Dijon - Palais du Parlement.jpg|thumbPuerta del ''[[Parlement de Dijon]]'',<ref>Albert Colombet, Le Palais de Justice de Dijon, Ed. L'Arche d'Or, Dijon, 1982. Fonte citada en [[:en:Parlement de Dijon]]. Ver tamién [[Parlement]] y [[Dijon]]</ref> de [[Hugues Sambin]], ca. 1580. Ficheru:Monogram Henri IV HGG 2.jpg|Monograma d'[[Enrique IV de Francia]] (H) enllazáu col del so amante [[Gabrielle de Estrées]] (G) na ''[[Cour Carrée]]''<ref>Paris : Le Louvre et son Musée, fonte citada en [[:fr:Cour carrée]]</ref> del [[Palaciu del Louvre]]. Ficheru:Francois Dubois 001.jpg|''La [[matanza de San Bartolomé]]'', de [[François Dubois]], ca. 1572-1584. </gallery> ==== Inglaterra ==== [[Ficheru:Holbein henry8 full length.jpg|thumb|''Semeya d'Enrique VIII'', copia atribuyida a [[Hans Eworth]] d'un mural perdíu d'[[Hans Holbein el Mozu|Holbein]] nel [[palaciu de Whitehall]] de 1537.]] * [[Renacimientu inglés]]<ref>Hadfield, Andrew. The English Renaissance, 1500-1620 (2001). Fonte citada en [[:en:English Renaissance]]</ref> :* [[Manierismu inglés]]<ref>L. Y. Semler, [https://books.google.es/books?id=1n_dCP6i7zoC&dq=%22english+mannerism%22&hl=es&source=gbs_navlinks_s ''The English Mannerist Poets and the Visual Arts''], Fairleigh Dickinson Univ Press, 1998, ISBN 0-8386-3759-0</ref> :* [[Artistes de la corte Tudor]]<ref>Hearn, Karen, ed. Dynasties: Painting in Tudor and Jacobean England 1530–1630. New York: Rizzoli, 1995. ISBN 0-8478-1940-X. Fonte citada en [[:en:Artist of the Tudor court]]</ref> [[Enrique VIII]], que confiaba n'artistes continentales, como [[Girolamo da Treviso]] y [[Hans Holbein el Mozu]], introdució'l gustu italianu particularmente na decoración del so principal proyeutu palaciegu, el [[palaciu de Nonsuch]], en construcción dende 1538 y del que nun queden más que descripciones (qu'indiquen el so estraordinariu costu, y que nél trabayaron artistes italianos, dellos veníos de Fontainebleau, como [[Nicoletto da Modena]]). Na mayor parte de les construcciones del sieglu XVI da'l [[estilu Tudor]], que ye un [[góticu tardíu]] con fuerte personalidá nacional. El verdaderu trunfu de les formes italianes n'Inglaterra nun se produció hasta'l [[periodu isabelín]]. <gallery mode=packed caption=""> Ficheru:Man in a Black Cap, by John Bettes the Elder.jpg|''Caballero con gorru negru'', de [[John Bettes el Viejo]],<ref>Hearn, ''op. cit.'', fonte citada en [[:en:John Bettes the Elder]]</ref> 1545. Ficheru:Nicholas Hilliard 013.jpg|''Mozu ente roses'', miniatura de [[Nicholas Hilliard]], 1588. Ficheru:Queen Elizabeth I ('The Ditchley portrait') by Marcus Gheeraerts the Younger.jpg|El llamáu ''Ditchley Portrait'' de Sabela I d'Inglaterra, de [[Marcus Gheeraerts el Mozu]],<ref>Millar, Sir Oliver. "Marcus Gheeraerts the Younger: A Sequel through Inscriptions." The Burlington Magacín 105 (1963): 533-541, fonte citada en [[:en:Marcus Gheeraerts the Younger]]</ref> ca. 1592. Ficheru:Shakespeare.jpg|El llamáu ''[[Semeya Chandos|Chandos portrait]]'' de William Shakespeare, atribuyíu a [[John Taylor (pintor)|John Taylor]], ca. 1600. </gallery> <gallery mode=packed caption=""> Ficheru:Nonsuch Palace.jpg|''Palaciu de Nonsuch'', anónimu flamencu. Ficheru:Elzbieta przyjmuj ca ambasadoró.jpg|''La reina Isabel recibe a un embaxadores'', atribuyíu a [[Levina Teerlinc]], ca. 1560. Ficheru:Marcus Gheeraerts the Elder - Festival at Bermondsey c. 1569.jpg|''A Fête at Bermondsey'', de [[Joris Hoefnagel]], ca. 1569. Ente los personaxes, representar a la [[Sabela I d'Inglaterra|reina Isabel]]. Ficheru:Elizabeth I (Armada Portrait).jpg|El llamáu ''Armada Portrait'' de Sabela I d'Inglaterra, de [[George Gower]], ca. 1588. </gallery> ==== Flandes ==== * [[Renacimientu flamencu]] :* [[Plena Renacencia flamenca]]<ref>Stefano Zuffi, Grande atlante del Rinascimento, Electa, Milano 2007. ISBN 978-88-370-4898-3. Fonte citada en [[:it:Pieno Rinascimento fiammingo y olandese]]</ref> :* [[Manierismu flamencu]]<ref>[http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095823429 Oxford Reference]</ref> ::* [[Manierismu d'Amberes]] ::* [[Manierismu de Haarlem]] ([[Karel van Mander]], [[Hendrick Goltzius]], [[Cornelis van Haarlem]], [[Jacob Matham]])<ref>[http://www.smk.dk/en/visit-the-museum/exhibitions/past-exhibitions/2010/the-haarlem-mannerists/ The artful image: the Haarlem mannerists 1580-1600] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009171822/http://www.smk.dk/en/visit-the-museum/exhibitions/past-exhibitions/2010/the-haarlem-mannerists/|date=2016-10-09}}, esposición nel [[Statens Museum for Kunst]], Copenhague, 2009. [http://www.codart.nl/exhibitions/details/2145/ Reseña en codart.nl]</ref> ::* [[Escuela d'Utrecht]] ([[Mabuse]], [[Jan van Scorel]], [[Antonio Moro]], [[Anton van Blockland]], [[Joos de Beer]], [[Abraham Bloemaert]], [[Joachim Wtewael]], [[Paulus Moreelse]])<ref>Utrechtse School (schilderkunst), fonte citada en [[:fr:Peinture à Utrecht]]</ref>'' ::* [[Renacimientu mosano]] o [[Renacimientu del Mosa]] (''[[Renaissance mosane]]'', ''[[Maaslandse Renaissance]]'')<ref>J.J.M. Timmers, De kunst van het Maasland, deel II, Assen, 1980. Fonte citada en [[:fr:Renaissance mosane]].</ref> <gallery mode=packed caption=""> Ficheru:0 Baume-Les Messieurs 050610 (2d).JPGRetablo de Baume-Les-Messieurs, donáu pela ciudá de Gante al abá Guillaume de Poupet en 1525. Ye unu de los [[retablos d'Amberes]] de gran espardimientu per Europa. Ficheru:Musée Curtius.jpg|''[[Palais Curtius]]'' en Liexa, mandáu construyir por [[Jean Curtius]] ente 1597 y 1605.<ref>JANS, R., PHILIPPE, J., Le Palais Curtius, dans Chronique archéologique du pays de Liège, non 60, Liège, 1969, p. 15. Fonte citada en [[:fr:Palais Curtius]]</ref> Ficheru:Dietterlin Architectura frontispice 3e livre.jpg|''Architectura'', de [[Wendel Dietterlin]], 1598. Ficheru:Koningstraat bij Grote Markt - deel Vergulde Druif.jpg|Fachada ensin puerta del ''Vergulde Druif'', [[Haarlem]], de [[Lieven de Key]] (que tamién construyó'l ''Stadhuis'' de [[Leiden]]). </gallery> Anque dende [[abdicaciones de Bruxeles|les abdicaciones de Carlos V en Bruxeles]] (1555-1556) y l'establecimientu de la [[capitalidad de Madrid]] (1561), quedó evidenciado que Flandes nunca más sería'l centru políticu de la Monarquía Católica, les ciudaes flamenques siguieron siendo centros artísticos de primer orde; de fechu el centru del [[mercáu d'arte]], como lo yeren del comerciu internacional. El conflictu sociu-relixosu de la [[Reforma protestante|Reforma]] terminó españando nuna sangrienta guerra civil (la [[Guerra de los Ochenta Años]], 1568-1648) qu'estremó la zona ente'l norte, con predominiu calvinista (les [[Provincies Xuníes de los Países Baxos|Provincies Xuníes]] independientes, lideraes per Holanda), y el sur con predominiu católicu (los [[Países Baxos Españoles]], qu'ente 1598 y 1621 fueron gobernaos pola fía y el xenru de Felipe II: [[Isabel Clara Eugenia]] y [[Alberto d'Austria]]). El [[sacu d'Amberes]] (1576) y el posterior [[sitiu d'Amberes (1584-1585)|sitiu de 1584-1585]] destruyeron la prosperidá económico y cultural d'esa ciudá, pasando la centralidad de la rexón en dambos ámbitos a [[Ámsterdam]], a onde emigraron munchos artistes. Tamién hubo emigración escontra'l Palatináu renano, onde se creó la [[escuela de Frankenthal]], enllaz ente'l manierismu flamencu y l'alemán. <gallery mode="packed"> Ficheru:Master of 1518 Job and the musicians.jpg|''Job y los músicos'', del llamáu [[Maestru de 1518]], ca. 1520. Ficheru:Jan van Dornicke - Amnon Attacking Tamar - Walters 37779.jpg|''[[Amnon]] atacando a [[Tamar]]'', de [[Jan van Dornicke]], ca. 1515-1525 Ficheru:16th-century unknown painters - Martyrdom of St John the Evangelist - WGA24020.jpg|''Martiriu de San Xuan Evanxelista'', anónimu flamencu, ca. 1525. Ficheru:(1525) Jan Gossaert-Adam & Eve (Staatliche Museum, Berlin).jpg|''[[Adán y Eva]]'', de [[Mabuse]], ca. 1525-1530. Ficheru:Jan van Scorel - Land van Bathseba ca 1540-1545.jpg|''[[Betsabé nel bañu]]'', del círculu de [[Jan van Scorel]], ca. 1540-1545. Ficheru:Mars and Venus LACMA M.88.91.262.jpg|''[[Marte y Venus]]'', de [[Jacob Matham]], ca. 1590. Ficheru:Joachem Wtewael - Cephalus and Procris (The Death of Procris).jpg|''[[Céfalo y Procris]]'' (''La muerte de [[Procris]]''),de [[Joachim Wtewael]], ca. 1595-1600. </gallery> ==== Centroeuropa, Escandinavia y el Bálticu ==== * [[Renacimientu en Centroeuropa]]<ref>Kaufmann, T. D. (1988). Art and architecture in Central Europe, 1550-1620: an annotated bibliography. Boston, Mass: G.K. Hall. Fonte citada en [[:en:Renaissance architecture in Central Europe]]</ref> :* [[Manierismu en Centroeuropa]] [[Ficheru:Jan Harmensz. Muller - Mercury and Psyche, viewed from three sides - WGA16318.jpg|thumb|center|400px|''Trés vistes de [[Mercuriu y Psique]]'', de [[Jan Harmensz Muller]], ca. 1594-1595. La estatua copiada ye un bronce d'[[Adriaen de Vries]], realizáu en 1593 pal emperador [[Rodolfo II]].]] La corte de [[Rodolfo II]] en Praga (dende 1583) convertir nel principal centru artísticu al norte de los Alpes ([[Giuseppe Arcimboldo]], [[Bartholomäus Spranger]], intentó traer a [[Giambologna]], que la so obra almiraba, pero al nun consiguilo, contrató a [[Adriaen de Vries]]). El so ''[[cuartos de maravíes|Wunderkammer]]'' ("cámara" o "cuartu de maravíes"), el más famosu d'Europa, axuntaba oxetos artísticos ya intereses procedentes de tol mundu. Pa etiquetar a dellos pintores d'esti ámbitu, como [[Hans von Aachen]] o [[Joseph Heintz]], utilícense la espresiones "[[arte rudolfino]]"<ref>[https://books.google.es/books?id=gZbqAAAAMAAJ&q=%22central+european+mannerism%22&dq=%22central+european+mannerism%22&hl=es&sa=X&ei=l_t4O5bVB8fI0wXu8YDYCA&ved=0CDkQ6AEwAQ ''German and Austrian painting of the 14th-16th centuries'']</ref> y "[[Manierismu rudolfino]]" o "[[Manierismu de Praga]]".<ref>Jacob Wamberg, [https://books.google.es/books?isbn=8763502674 ''Art and Alchemy''], 2006, pg. 130. Jane Pavitt, [books.google.es/books?isbn=0719039169 ''Prague''], 2000, pg. 11. Diane Bodart [https://books.google.es/books?isbn=1402759223 ''Renaissance & Mannerism ''], 2008, pg. 112. Stefano Zuffi, [https://books.google.es/books?isbn=0892368462 ''European Art of the Sixteenth Century''], 2006, pg. 353.</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Vertumnus årstidernas gud målad av Guiseppe Arcimboldo 1591 - Skoklosters slott - 91503.tif|''Rodolfo II como Vertumno'', de Arcimboldo, ca. 1590. Ficheru:Bartholomeus Spranger - Hermes and Athena - WGA21691.jpg|Frescos del [[castiellu de Praga]] (''Hermes y Atenea'', de Spranger, ca. 1585). Ficheru:FFridrich, Prazsky hrad, Matyasova brana.jpg|Puerta del [[Castiellu Praga]]. Ficheru:Hans von Aachen - Portrait of Painter Josef Heintz - Google Art Project.jpg|''Semeya de Josef Heintz'', de [[Hans von Aachen]], 1585. Ficheru:Leisthaus Hameln.jpg||''[[Leisthaus]]''<ref>Museumsverein Hameln: 105 Jahre Museumsverein und Museum Hameln, Hameln 2004, fonte citada en [[:de:Leisthaus]]</ref> de [[Hamelín]], del estilu llamáu "[[Renacimientu del Wesser]]".]] </gallery> * [[Renacimientu alemán]] :* [[Manierismu alemán]] :* [[Renacimientu del Weser]] (''[[Weserrenaissance]]'').<ref>G. Ulrich Großmann: Renaissance entlang der Weser. Kunst and Kultur in Nordwestdeutschland zwischen Reformation und Dreißigjährigem Krieg, Cologne, 1989. ISBN 3-7701-2226-7. Fonte citada en [[:en:Weser Renaissance]]</ref> [[Ficheru:WvdBlockeEpitafiumBlemke.jpg|thumb|Sepulcru de Edward Blemke na [[ilesia de Santa María de Danzig]],<ref>Neumayer, fonte citada en [[:en:St. Mary's Church, Gdańsk]]</ref> 1591.]] * [[Renacimientu polacu]]<ref>Harald Busch, Bernd Lohse, Hans Weigert, Baukunst der Renaissance in Europa. Von Spätgotik bis zum Manierismus, Frankfurt af Main, 1960 Wilfried Koch, Style w architekturze, Warsaw 1996. Fonte citada en [[:en:Renaissance in Poland]]</ref> El [[reinu de Polonia (1385-1569)]] xunir con Lituania na llamada [[República de les Dos Naciones]]. La zona costera del Bálticu siguía calteniendo la so identidá [[hanseática]]. :* [[Manierismu polacu]]<ref>Tadeusz Dobrowolski, Helena Blumówna (1965). Historia sztuki polskiej. Fonte citada en [[:en:Mannerist architecture and sculpture in Poland]]. ''[The Renaissance and Mannerism in Poland] Warszawa, Auriga, 1978. 173 p. illus. (part color). N7255.P6K65 A hrief history of what was principalhi architectural and sculptural expression''. Citáu en [https://books.google.es/books?id=z-4YsldnOiYC&q=%22mannerism+in+poland%22&dq=%22mannerism+in+poland%22&hl=es&sa=X&ei=LjhiU9XzHuW00QXnt4HIDw&ved=0CEgQ6AEwAw Visual arts in Poland: an annotated bibliography]. ''Discussing Mannerism in Poland, Białostocki suggested that one should distinguish between art and architecture that was embedded in the international circuit of European art, sustained by the patronage of successive Polish monarchs''. Citáu en [Art History and Visual Studies in Europe ''Art History and Visual Studies in Europe''].</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Koprzywnica 009.jpg|Sepulcru de los hermanos Niedrzwicki na [[ilesia de San Florián de Koprzywnica]],<ref>[[Koprzywnica]] -[[:en:Koprzywnica]]-</ref> de [[Santi Gucci]], 1581. Ficheru:Torun Dom Eskenow portal czesc gorna.jpg|Palaciu Esken en [[Torun]], [[Willem van den Blocke]], ca. 1590. Ficheru:Mikołaj Przybyła`s house attic in Kazimierz Dolny in Poland.JPG|Áticu del palaciu de Mikołaj Przybyła en [[Kazimierz Dolny]], 1615. </gallery> *[[Renacimientu bálticu]], [[Renacimientu hanseáticu]] :*[[Manierismu bálticu]], [[Manierismu hanseáticu]] El centru artísticu del [[mar Bálticu|Bálticu]] na dómina manierista foi la ciudá de [[Gdansk|Danzig]], con un programa constructivu municipal (el ''[[Langer Markt]]''<ref>Januszajtis, fonte citada en [[:en:Long Market]]</ref> -"mercáu llargu"-, el ''[[Artushof]]''<ref>Sobieszczański, fonte citada en [[:en:Artus Court]]</ref> y l'[[Conceyu de Gdansk|edificiu del conceyu]]<ref>Glinka, fonte citada en [[:pl:Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku]]</ref>). Otru centru importante foi [[Lvov|Lemberg]] ([[Plaza del mercáu de Lvov|plaza del mercáu]]<ref>UNESCO, fonte citada en [[:en:Market Square (Lviv)]]</ref> y [[capiya Boimów]]<ref>Gębarowicz, fonte citada en [[:en:Boim Chapel]]</ref>).<ref>[http://memim.com/mannerism.html memim.com]</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Corte Artus, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 03.jpg|''Artushof''. Ficheru:Kaplica Boimow Lwow bazylek.jpg|Capiya Boimów.</gallery> *[[Renacimientu escandinavu]], [[Renacimientu danés]], [[Renacimientu suecu]] :*[[Manierismu escandinavu]], [[Manierismu danés]], [[Manierismu suecu]] Nel [[reinu de Dinamarca]] realizóse un ambiciosu programa artísticu manierista por cuenta de la remodelación del [[Castiellu Kronborg]]. Nel [[reinu de Suecia]] dellos castiellos, como'l [[Castiellu Vadstena|de Vadstena]]<ref>Web oficial, fonte citada en [[:en:Vadstena castle]]</ref> o'l [[castiellu de Kalmar|de Kalmar]])<ref>Web oficial, fonte citada en [[:en:Kalmar Castle]]</ref> fueron remozados na segunda metá del sieglu XVI con criterios renacentistes o manieristes. <gallery mode="packed"> Ficheru:Vadstena slott 1889.jpg|Puerta del Castiellu de Vadstena. Ficheru:Kronborg - Tor zum Burghof 1.jpg|Castiellu Kronborg. </gallery> == Xestos == [[Ficheru:Resurreccion Prado.jpg|thumb|''[[La resurrección de Cristu (El Greco)|Resurrección]]'', d'[[El Greco]], 1597-1604.]] <gallery mode="packed"> Ficheru:Rosso fiorentino, morte di cleopatra.jpg|''Muerte de Cleopatra'', de [[Rosso Fiorentino]], ca. 1525. Ficheru:Jacopo Pontormo 018.jpg|''[[Los diezmil mártires]]'', de [[Pontormo]], ca. 1529-1530.<ref>Elisabetta Marchetti Letta, Pontormo, Rosso Fiorentino, Scala, Firenze 1994. ISBN 88-8117-028-0. Fonte citada en [[:it:Undicimila martiri (Pontormo)]]</ref> Ficheru:Two Male Nudes in a Landscape, by Domenico Beccafumi, c. 1537, etching and engraving - National Museum of Western Art, Tokyo - DSC08263.JPG|''Dos desnudos masculinos nun paisaxe'', grabáu de [[Domenico Beccafumi]], ca. 1537. Ficheru:Miraculous Draught of Fishes-Bassano.jpg|''[[La pesca milagrosa]]'', de [[Jacopo Bassano|Bassano]], 1545 (compárese col [[cartón de Rafael]] del mesma tema). </gallery> <gallery mode="packed"> Ficheru:Milano - Castello sforzesco - Della Porta, Guglielmo (1516-1577) - Deposizione - Foto Giovanni Dall'Orto - 6-jan-2007.jpg|''Deposizione'', de [[Guglielmo della Porta]], antes de 1577. Ficheru:El Lavatorio (Tintoretto).jpg|''[[El Lavatorio (Tintoretto)|El Lavatorio]]'', de [[Tintoretto]], ca. 1548. Ficheru:Resurrection Pilon Louvre RF2292 MR1592 MR1593.jpg|''Cristu resucitáu'' y ''soldaos'', fragmentos d'un grupu escultóricu, de [[Germain Pilon]], ca. 1572. Ficheru:Abraham Bloemaert - Niobe beweent haar kinderen.jpg|''[[Níobe]] desesperada pola muerte de los sos fíos'', d'[[Abraham Bloemaert]], 1591. </gallery> La [[xestu|gestualidad]]<ref>[[André Chastel]], ''[https://books.google.es/books?id=HjzDS8O7V9IC&dq=gestualidad+en+arte&hl=es&source=gbs_navlinks_s El xestu nel arte]'', Siruela, 2004, ISBN 8478448004.</ref> ye un elementu central del Manierismu nes artes plástiques, que les avera a la [[danza]] y otres [[artes escéniques]], embrionaries na dómina (''[[commedia dell'arte]]'') y que se van desenvolver nel Barrocu. Les [[Postura|poses]], complicaes y artificioses, la posición de la cabeza, la espresión de la cara, la posición y actitú espresada coles manes, colos deos, con cualquier miembru del cuerpu (los ''[[contrappostos]]'', los [[escorzos]]), son resultáu d'un estudiu fondu; y fáense corresponder tantu col so significáu [[iconográfico]] como cola so rellación cola complexidá na [[composición (artes visuales)|composición]] y l'artificiosidá de la [[lluz nel arte|lluz]] y los [[color nel arte|colores]] ([[forma artística|correspondencia fondo-forma]]). "En cuantes que esi orixinariu xestu manierista apunta escontra Dios, escontra un Dios "impersonal" ensin configuración dalguna (el Dios de les fuercies operantes na Naturaleza d'este o d'aquella manera) ye, pos, muncho más "naturalista" que'l más "inocente" del clasicista tan "apegáu a la Naturaleza", que ve a Dios como figura, inda más, como home, como la más escuencia pos de les metáfores qu'esistieron".<ref>[[Gustav René Hocke]], [https://books.google.es/books?id=_aA0AQAAIAAJ&q=%22clasicista+tan+apegáu+a+la%22&dq=%22clasicista+tan+apegáu+a+la%22&hl=es&sa=X&ei=n2RzU46YKoOR7AbPzoBg&ved=0CDYQ6AEwAA ''El manierismu nel arte europeo de 1520 a 1650 y nel actual''] (traducción española de la obra citada enantes, Guadarrama, 1961), pg. 409</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Jacopo Pontormo 007.jpg|Detalle de ''Il Tresporto'', de [[Pontormo]], ca. 1525-1528. Ficheru:Jacopo Pontormo 059.jpg|Detalle de ''Dama de colloráu'', de [[Pontormo]], ca. 1532-1533. Ficheru:Pontormo, venere e amore da michelangelo, 1533 ca. 03.jpg|Detalle de ''Venus y Amor'', de [[Pontormo]], sobre un dibuxu de [[Michelangelo]], ca. 1533. Ficheru:Angelo Bronzino 003.jpg|Detalle de ''Alegoría del trunfu de Venus'', de [[Bronzino]], ca. 1540-1545. Ficheru:Angelo Bronzino Det 004.jpg|Ídem. Ficheru:Bronzino detail.JPG|Detalle de ''Leonor de Toledo col so fíu Juan de Médici'', de [[Bronzino]], ca. 1545-1555. Ficheru:Angelo Bronzino 052.jpg|Detalle de ''Bartolomeo Panciatti'', de [[Bronzino]], ca. 1540. Ficheru:Parmigianino, antea, dettaglio.jpg|''Semeya de dama nueva, llamada "Antea"'', de [[Parmigianino]]. Ficheru:Paolo Veronese - The Marriage at Cana (detail) - WGA24862.jpg|Detalle de ''Bodes de Caná'', [[Veronés]], 1563. Ficheru:Veronese, Paolo - Juno Showering Gifts on Venetia (detail) - 1554-56.jpg|Detalle de ''Juno arramando los sos dones sobre Venecia'', de [[Veronés]], ca. 1554-1556. Ficheru:Correggio - Virgin and Child with an Angel (detail) - WGA05331.jpg|Detalle de ''Virxe con Neñu y ánxel'', de [[Correggio]]. Ficheru:Fede Galizia - Portrait of Paolo Morigia (detail) - WGA08430.jpg|''Paolo Morigia'', de [[Fede Galizia]], ca. 1592-1595. Ficheru:Vecelli, Tiziano - Charles V at Mühlberg - Detail- Eyes.jpg|Detalle de ''Carlos V en Mühlberg'', de [[Tiziano]], 1548. Ficheru:El Greco - Laocoon (detail) 1.jpg|''Laocoonte'', d'[[El Greco]], ca. 1604-1614. </gallery> == Xéneros == {{VT|Xéneru artísticu|Tema artística|Xerarquía de los xéneros}} {|align=center |[[Ficheru:Pieter Aertsen 005.jpg|thumb|400px|center|''[[Fuxida a Exiptu]]'' de [[Pieter Aertsen]], ca. 1551. La embrivida y borrosa escena evanxélica vese na llonxanza, al traviés de la ventana d'una carnicería, que la so atanante esuberancia puede tener dalgún tipu d'interpretación relixosa o moral, al igual qu'otres partes más escondíes. ¿Manierista o pre-barroca? ¿A qué xéneru adscribirla? ¿[[pintura relixosa]], [[alegoría]], [[bodegón]] -quiciabes el primeru de la dómina moderna-, [[pintura de paisaje|paisaje]], [[pintura animalista]], [[escena de xéneru]]...?<ref>[[Georges Mailer]], [[J. A. Emmers]], [[Walter Friedlander]], [[Keith Moxey]] y otros usaos como fonte por [[Kenneth Bendiner]], [https://books.google.es/books?id=ygcrmSmQqRkC&pg=PA36&dq=egypt+aertsen+butcher%27s&hl=es&sa=X&ei=PAtzU_PRMKrV0QWZtIGIBA&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=egypt%20aertsen%20butcher's&f=false ''Food in Painting: From the Renaissance to the Present''], pg. 37 y ss.</ref>]]||[[Ficheru:Alonso Sánchez Coello y Francisco Giralte, retablo mayor.jpg|thumb|400px|Detalle del retablu mayor de la [[ilesia de San Eutropio (El Espinar)]]. Talles de [[Francisco Giralte]] y pintura d'[[Alonso Sánchez Coello]], dende 1565. La complexidá formal y conceptual de los [[Retablu#Retablu manierista|retablos manieristes españoles]] yera estraordinaria. Axuntaben los trés "artes mayores" (arquiteutura, pintura y escultura) y el trabayu de múltiples oficios artísticos (doradores, carpinteros, orfebres, etc.)]] |} === Arte relixoso === [[Ficheru:8396_-_Milano_-_San_Marco_-_Cappella_Foppa_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto_14-Apr-2007.jpg|thumb|''Gloria d'angeli'' de la [[Capiya Foppa]] en [[San Marcos de Milán]], de [[Giovanni Paolo Lomazzo]] (1573). Lomazzo, amás de pintor, foi un importante tratadista d'arte: ''Trattato dell'arte della pittura, scoltura et architettura'' (1584, basáu nel conceutu de ''[[decorum|decoro]]'') y ''Idea del tempio della pittura'' (1590, onde aplica al arte la teoría de los cuatro humores).]] [[Ficheru:Basilica di San Giorgio Maggiore a Venezia Facciata d ingresso.jpg|thumb|Fachada de la [[basílica de San Giorgio Maggiore]], nuna de les islles de la llaguna veneciana. Planiada por [[Palladio]], foi construyida dempués de la so muerte, ente 1597 y 1610, por [[Vincenzo Scamozzi]].]] [[Ficheru:Nave - San Giorgio Maggiore - Venice 2016.jpg|thumb|''Ídem'', interior. Encargaes les obres a Palladio, en 1566 púnxose la primer piedra y en 1575 empecipiáronse los murios perimetrales y el tambor de la cúpula, que se remató en 1576. En 1591 completóse'l coru, yá muertu l'arquiteutu (1580).]] Anque dando cada vez más espaciu a otros xéneros, los del [[arte relixoso]] siguieron siendo los más demandaos polos [[comitente]]s (ente quien destaquen les distintes instituciones eclesiástiques) y el mercáu d'arte. Nun yera estrañu que les temes relixoses sirvieren d'escusa pa la representación de too tipu d'escenes o ambientes (incluyendo [[pintura de paisaje|paisaje]] y [[desnudu nel arte|desnudu]]), o que fueren les figures secundaries y los aspeutos anecdóticos los que se destacar; lo qu'en dellos casos producía una obvia desacralización de les imáxenes.<ref>[[Les fíes de Lot]], [[Judith cola cabeza de Holofernes#Renacimientu y Manierismu]]</ref> Nos países católicos, la [[Contrarreforma]] vio nel arte un oxetu d'atención importante. Los cánones del [[Conceyu de Trento]] y testos como'l ''Discorso intorno alle immagini sacre y profane'' del cardenal [[Gabriele Paleotti]] (1582) pa pintura y escultura, y ''Fabricae et Supellectilis Ecclesiasticae'' de [[San Carlos Borromeo]] (ca. 1572) p'arquiteutura, apurrieron guía doctrinal a los artistes.<ref>[[Anthony Blunt]], ''Teoría de les artes n'Italia'' (citáu en Jorge Sáinz [http://www.aq.upm.es/Departamentos/Composicion/webcompo/Introduccion/GrupoA/2011/Testos%202011%2008%20Manierismu.pdf Introducción a l'arquiteutura], 2011, cursu de la Universidá Politéunica de Madrid).</ref> Nos entamos del protestantismu hubo inclusive episodios d'[[iconoclasia]], y los reformadores preferíen l'austeridá na decoración de les ilesies; la devoción privada nun se basaba nes imáxenes, pero aun así hubo muestres de pintura relixosa. {{VT|La Reforma y l'arte}} {{cita|... declara que se deben tener y caltener, principalmente nos templos, les imáxenes de Cristu, de la Virxe madre de Dios, y d'otros santos, y que se-yos debe dar el correspondiente honor y veneración... per mediu de les hestories de la nuesa redención, espresaes en pintures y otres copies, instrúyese y confirma el pueblu recordándo-y los artículos de la fe, y recapacitándole de cutio nellos: amás que se saca enforma frutu de toles sagraes imáxenes, non yá porque recuerden al pueblu los beneficios y dones que Cristu -yos concedió, sinón tamién porque s'esponen a los güeyos de los fieles los saludables exemplos de los santos, y los milagros que Dios obró por ellos... nun s'asitien imáxenes dalgunes de falsos dogmes, nin que dean ocasión a los axataos de peligrosos errores. Y si socediera que s'espresen y figuren en dalguna ocasión histories y narraciones de la sagrada Escritura, por ser estes convenientes a la instrucción de la ignorante plebe; enséñese al pueblu qu'esto nun ye copiar la divinidá, como si fuera posible que se viera esta con güeyos corporales, o pudiera espresase con colores o figures.... evítese en fin toa torpeza; de manera que nun se pinten nin afaten les imáxenes con fermosura escandalosa... Finalmente pongan los Obispos tantu cuidu y dilixencia nesti puntu, que nada se vea desordenáu, o puestu fora del so llugar, y tumultuariamente, nada profanu y nada deshonesto; pos ye tan mesma de la casa de Dios la santidá. Y por que se cumplan con mayor exactitú estes determinaciones, establez el santu Conceyu qu'a naide sía lícitu poner, nin procurar póngase nenguna imaxe desusao y nuevo en llugar nengunu, nin ilesia, anque sía comoquier exenta, a nun tener l'aprobación del Obispu.|Sesión XXV del Conceyu de Trento, 3 y 4 d'avientu de 1563.<ref>Citáu en [http://homo-artis.blogspot.com.es/2010/04/el-conceyu-de-trento-y-el-arte-del.html ''El Conceyu de Trento y l'Arte''], en Homo Artis.</ref>}} {{cita|... al componer, con estilu y grandor, la fachada de la ilesia, l'arquiteutu tien de faelo de cuenta que, ensin apaecer nella nada profanu, sía tou lo arrogante que sía posible y conveniente a la santidá del llugar. Sobremanera, tien de procurase que na fachada de toa ilesia, especialmente nes parroquiales, sobre la puerta mayor píntese, o bien s'esculpa, decorosa y relixosamente la imaxe de la Virxe María col divín Neñu Xesús nos brazos; a la derecha de la Virxe va tar la efixe del santu o de la santa a quien tea dedicada la ilesia; a la izquierda, la efixe del santu o de la santa que más se venere ente'l pueblu d'aquella parroquia... Tien de tenese curiáu de que les puertes nun sían arquiaes na parte cimera (teniendo que ser distintes de les puertes de la ciudá), sinón cuadrangulares, como s'atopen nes basíliques más antigües… Na fachada de la ilesia abrirán les puertes; en númberu impar y tantes como naves haya nel interior. La nave central, si la ilesia nun tien más qu'una, hai de tener tres puertes cuando l'anchor déxelo... Hai de procurase que la cara esterna de les parés llaterales y del ábside nun se decore con pintures; les parés fronteres, sicasí, presenten un aspeutu más decente y maxestosu cuanto más s'afaten con imáxenes sagraes o con pintures que representen fechos d'historia sagrada... El llugar del coru, separáu del llugar del pueblu –como quier l'antigua costume y un motivu d'orde- hai de tar cerráu por cancielles teniendo d'asitiase xunto al altar mayor, va arrodiar por delantre (como d'antiguo) o bien se va atopar detrás del altar (porque asina lo riquir el sitiu de la ilesia o del altar, o bien les costumes de la rexón)… tienen d'alzase más altares; siendo la ilesia en forma de cruz con ábside y transepto, va dexar nes cabeceres de los dos brazos del transepto un llugar fayadizu pa llevantar dos altares, unu a la derecha y otru a la izquierda… Pero si ye necesariu llevantar más altares hai un tercer llugar fayadizu pal so allugamientu: los llaterales de la ilesia, tanto'l del mediudía como'l septentrional. A lo llargo d'unu y otru puédense construyir capiyes con altares que pueden sobresalir per fora del cuerpu de la ilesia; sicasí, na so construcción, van reparase les siguientes normes: les capiyes han de tar equidistantes ente sigo; ente una y otra tien de faer un espaciu tal qu'en cada llau de cada capiya puedan abrir ventanes qu'introduzan nelles abonda lluz. Si non pueden construyise a esa distancia ente elles, van construyise abondo más xuntes, pero de forma que na parte esterior tengan forma semicircular o octogonal y tengan asina lluces pelos llaos. Nes ilesies con naves llaterales les capiyes van responder con exactitú al intercolumnio con cuenta de les columnes o les pilastres nun interfieran la vista de les mesmes... na construcción y na decoración de la ilesia, de les capiyes, de los altares y cualesquier otra parte que tenga rellación col usu y el decoro de la ilesia, nun hai d'espresase nin representase nenguna cosa que sía ayena a la piedá nin a la relixón, nin profana, deforme, cabileña o obscena, o que, a lo último ostentando magnificencia mundana o distintivos de familia, ufierte l'apariencia d'una obra xentil. Nun se prohibe, sicasí, que con vistes a la solidez de la construcción (si'l tipu d'arquiteutura asina la rique) fáiganse dellos trabayos n'estilos dóricu, xónicu, corintiu o otros asemeyaos. ... La meyor forma, que paez que yá se prefería en tiempos de los Apóstoles, ye la forma de cruz toles ilesies, y especialmente les que riquen una estructura particularmente maxestosa, tienen de construyise de cuenta que presenten la figura de la cruz, que puede ser de formes diverses, ya inclusive oblonga. Esta postrera, sicasí, hai de preferise a les otres de tipu menos común. Sicasí, si'l sitiu de la ilesia a alzar, acordies cola opinión del arquiteutu, esixe más bien otra forma, va facer según la so paecer, namás que lo apruebe l'Obispu.|''Fabricae...'' de San Carlos Borromeo<ref>Citáu en Juan Carlos Díaz, [https://arteyarquiteutura.wordpress.com/tag/carlos-borromeo/ ''El conceyu de Trento y l'arte relixoso''], en ''Arte, Arquiteutura y Patrimoniu'', 5 de xineru de 2013.</ref>}} <gallery mode="packed"> Ficheru:Universitätskapelle Münster Freiburg Panorama Altar.jpg|''[[Retablu de Hans Oberreid]]'', de [[Hans Holbein el Mozu]] (1522). Ficheru:Parmigianino - The Circumcision - 30.295 - Detroit Institute of Arts.jpg|''Circuncisión de Cristu'', de [[Parmigianino]] (1523). Ficheru:Angelo Bronzino 034.jpg|''Llamentu sobre Cristu muertu'', de [[Bronzino]] (ca. 1528-1530). Ficheru:Pâmoison de la Vierge Ligier Richier 301008 1.jpg|''Esmorecimientu de la Virxe'', de [[Ligier Richier]] (1531). Ficheru:Lucas Cranach d.J. - Christus und die Ehebrecherin.jpg|''Cristu y l'adúltera'', de [[Lucas Cranach el Mozu]] (ca. 1530-1550). Ficheru:Wittenberg Stadtkirche 1.jpg|El llamáu ''[[Reformationsaltar]]'' ("retablu de la Reforma"), de [[Lucas Cranach el Viejo]] (1547), onde los principales protagonistes de la Reforma luterana apaecen representaos como los apóstoles.<ref>Judas-Darstellung, fonte citada en [[:de:Stadtkirche Lutherstadt Wittenberg]]</ref> Ficheru:Cranach il giovane, allegoria della redenzione, 1557 01.JPG|''Alegoría de la Redención'' de [[Lucas Cranach el Mozu]] (1557). BasílicaElEscorialCrucifijo.jpg|''[[Crucifixu de Benvenuto Cellini|Crucifixu d'El Escorial]]'', de [[Benvenuto Cellini]] (1559-1562). Ficheru:Calvario Pompeo Leoni 01.TIF|''Calvariu'' de [[Pompeo Leoni]]. Ficheru:Cappella salviati, giambologna e domenico portigiani, storie della vita di s. antonino, predica.JPG|''Vida de San Antonio'', bronces de la [[Capiya Salviati]] en [[San Marcos de Florencia]],<ref>Guida Rossa, fonte citada en [[:it:Cappella Salviati]] y en [[:it:Basilica di San Marco (Firenze)]]</ref> de [[Giambologna]] y [[Domenico Portigiani]]. Ficheru:Paolo Veronese - The Madonna of the Cuccina Family - Google Art Project.jpg|''Madonna de la familia Cuccina'', de [[Veronés]] (1571). Accademia - Pietà by Titian.jpg|''[[La Piedá (Tiziano)|La Piedá]]'', de [[Tiziano]] (ca. 1573-1576). Luis_de_Morales_001.jpg|''Virxe col Neñu'', [[Luis de Morales]] (ca. 1565). Ficheru:Karel van Mander (I) - Landscape with snow and the Crucifixion.jpg|''Crucifixón'', de [[Karel van Mander]] (1599). </gallery> === Desnudu === {{VT|Desnudu nel arte}} {|align=center |[[Ficheru:Giorgione - Sleeping Venus - Google Art Project 2.jpg|thumb|300px|''Venus dormida'', de Giorgione.]]||[[Ficheru:Bacanal de los andrios.jpg|thumb|200px|''Bacanal de los andrios'', de Tiziano.]]||[[Ficheru:Life of Michael Angelo, 1912 - Tomb of Giulino de Medici.jpg|thumb|130px|Balta de Xulianu de Médici.]]||[[Ficheru:Michelangelo Buonarroti 008.jpg|thumb|250px|Unu de los grupos de ''El Xuiciu Final'' que precisaron ser cubiertos.]] |} Tres el [[desnudu renacentista]] qu'apaez nel ''Quattrocento'' col [[David (escultura de Donatello)|''David'' de Donatello]] (ca. 1440) y la [[La nacencia de Venus (Botticelli)|''Venus'' de Botticelli]] (1484), y llega hasta l'Alta Renacencia coles [[Leda y el Cisne]] [[Leda y el cisne (Leonardo)|de Leonardo]] (1503-1508) y Miguel Ángel (1530); "el nuevu [[desnudu manierista]] yera espodáu, lánguido, sofisticáu, sensual, nunca heroicu o un símbolu d'espiritualidá; una forma altamente aristocrática de lo que, na Florencia del duque [[Cosimo I de Médici|Cosimo I]], yá nunca más republicana, yera precisamente lo que más se precisaba".<ref>''the new Mannerist nude was svelte, languid, sophisticated, sensual, never heroic or a symbol of spirituality — a highly aristocratic form which, in the no longer republican Florence of Duke Cosimo I, was so much the more needed'' ([[Robert Erich Wolf]], [[Ronald Millen]], [https://books.google.es/books?id=wzn7zMgI-3gC&q=%22mannerist+nude%22&dq=%22mannerist+nude%22&hl=es&sa=X&ei=GrBkU563DqaU0AXdvoGgCA&ved=0CDQQ6AEwAA ''Renaissance and Mannerist Art''] 1968, pg. 86.</ref> Sicasí, más allá del so "heroicidá" formal, el conceutu de [[desnudu heroicu|desnudu "heroicu"]], que prestigiaba a un poderosu retratáu comparándolo con dalguna figura mitolóxica, sí que tuvo desenvolvimientu a lo llargo del sieglu XVI (''[[Andrea Doria como Neptunu]]'' y ''[[Cosme de Médicis como Orfeo]]'', dambos de [[Bronzino]], ''[[Carlos V y el Raxón|Carlos V ganando'l Raxón]]'', de [[Leone Leoni]]), incluyendo dalgunu femenín.<ref>[https://www.museodelprado.es/esposiciones/info/en-el-museo/la semeya-de la renacencia/ La semeya del Renacimientu], esposición nel Muséu del Prado, 2008 (Manuel Caballero, [http://www.diariodecadiz.es/article/ocio/164015/retrato/renacencia.html reseña periodística]).</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Agnolo bronzino, ritratto di cosimo I de' medici come orfeo, 1537-39 (citaz. del torso belvedere).JPG|''[[Cosme I de Médicis]] como Orfeo'', de [[Bronzino]], ca. 1537-1539. Ficheru:Andrea_Doria_as_Neptun_by_Angelo_Bronzino.jpg|''[[Andrea Doria]] como Neptunu'', de Bronzino, ca. 1540. Ficheru:Emperor Charles Conquers Furor (Leone Leoni).jpg|''[[Carlos V y el Raxón|Carlos V apoderando al Raxón]]'', de [[Leone Leoni]], ca. 1550. Ficheru:Diana the Huntress - School of Fontainebleau, attributed to Luca Penni.jpg|''[[Diana de Poitiers]] como la diosa Diana'', de [[Luca Penni]], ca. 1550. </gallery> Nun s'acutó a nengún xéneru; apaez nes escenes mitolóxiques y nes semeyes, n'alegoríes ya inclusive en temes relixoses que de dalguna manera escusar ([[Adán y Eva]], [[les fíes de Lot]], [[Susana y los vieyos]], [[la Madalena]], martirios femeninos, [[el Xuiciu Final]], etc.) Pal cambéu nel tratamientu formal del desnudu foi bien importante l'impautu que tuvo la [[Venus dormida (Giorgione)|Venus de Giorgione]] (1507-1510), como puede trate na [[bacanal de los andrios|Bacanal de Tiziano]] (1523-1526), dambes obres asitiaes cronológicamente nel Altu Renacimientu, o na [[Venus de Urbino]] y les [[poesíes (Tiziano)|"poesíes"]] del llonxevu maestru venecianu, yá de mediaos del sieglu;<ref>[https://www.museodelprado.es/esposiciones/info/en-el-museo/tiziano/la-exposicion/seiciones/el desnudu baltáu-y-las-poesias/ ''El desnudu baltáu y les poesíes”''] (esposición ''Tiziano'' nel Muséu del Prado): "Escontra 1551, Tiziano y Felipe II tuvieron de falar en Augsburgu de les “[[Poesíes (Tiziano)|poesíes]]”, seis obres mitolóxiques concebíes pa prestu de los sentíos que'l pintor apurriría al monarca ente 1553 y 1562 y que visualicen aspeutos fundamentales de la teoría del arte veneciano como la primacía del color sobre'l dibuxu. Esta seición, la única non puramente cronolóxica, inclúi otres obres, principalmente La [[Venus de Urbino]], qu'ilustren la decisiva contribución de Tiziano al tratamientu del desnudu femenín baltáu." Esa última obra (de 1538) ye considerada por [[Mark Twain]] como "la más lloca, llaina y obscena pintura que tien el mundu" (citáu en Brooks -fonte citada en [[Erotismu#Dibuxo y pintura]]-). Les "poesíes" ilustren escenes de ''[[Les metamorfosis]]'' d'Ovidio. <gallery mode="packed"> Ficheru:Tiziano_-_Venere_di_Urbino_-_Google_Art_Project.jpg|La Venus de Urbino (nun pertenez al grupu de les "poesíes"). Ficheru:Tizian_-_Danae_receiving_the_Golden_Rain_-_Prado.jpg|[[Danae recibiendo l'agua d'oru]] Ficheru:Venus_and_Adonis_by_Titian.jpg|[[Venus y Adonis (Tiziano)]] Ficheru:TitianDianaCallistoEdinburgh.jpg|[[Diana y Calisto]] Ficheru:Titian_-_Diana_and_Actaeon_-_1556-1559.jpg|[[Diana y Acteón]] Ficheru:Tizian_085.jpg|[[El raptu d'Europa (Tiziano)|El raptu d'Europa]] Ficheru:Perseo_y_Andrómeda,_por_Tiziano.jpg|[[Perseo y Andrómeda]] Ficheru:Actaeon.jpg|[[Muerte de Acteón]] (a pesar de pertenecer al ciclu de Diana, nun se suel computar como una de les "seis poesíes"). </gallery> </ref> según la ''[[terribilitá]]'' miguelangelesca de les figures de la [[Capiya Medicea]] (1521-1534, rematada por [[Giorgio Vasari|Vasari]] y [[Ammannati]] en 1555). El mayor escándalu protagonizar el mesmu [[Michelangelo]] n'[[El Xuiciu Final (Capiya Sixtina)|el ''Xuiciu Final'' de la Capiya Sixtina]] (1535-1541), onde les almes de los bonaventuraos apaecen con tales desnudeces y postures que resultaben inadmitibles según los cánones del [[Conceyu de Trento]]. Tuvo que ser censuráu, confiándose la función a [[Daniele da Volterra]] que aportó a conocíu por ''il Braghettone'' (1564-1566). [[El Greco]] ufiertar a sustituyir dafechu la obra (1570). Na [[dómina victoriana]] la exhibición pública de los desnudos artísticos, anque llexitimada pol estudiu de la historia del arte, yera problemática. Inclusive nos nuesos díes sigue siendo un asuntu delicáu, como demostró la retirada del metro de Londres del cartelu que promocionaba una esposición de [[Lucas Cranach el Viejo]].<ref>Susana Calvo Capilla, [http://cvc.cervantes.es/el_rinconete/anteriores/ochobre_08/14102008_02.htm ''L'escándalu que llegó del pasáu''].[http://cultura.elpais.com/cultura/2008/02/13/actualidad/1202857204_850215.html Noticia n'El País, con imaxe del cartelu], 13 de febreru de 2008.</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Benvenuto cellini (attr.), nudo femminile disteso.JPG|''Desnudu'', atribuyíu a [[Benvenuto Cellini]]. Ficheru:Giampietrino Death of Cleopatra.jpg|''Muerte de Cleopatra'', de [[Giampietrino]]. Ficheru:Giulio Romano - Cupid and Psyche - WGA09566.jpg|''[[Cupidu y Psique]]'', de [[Giulio Romano]], 1526-1528. Ficheru:Lucas Cranach d. Ä. - Quellnymphe (Museo Thyssen-Bornemisza).jpg|''La ninfa de la fonte'', de [[Lucas Cranach el Viejo]], 1530-1535. Ficheru:Hans Baldung Grien - Adam und Eva (Museo Thyssen-Bornemisza).jpg|''[[Adán y Eva]]'', de [[Hans Baldung]]'', 1531. Ficheru:Correggio 028c.jpg|''[[Xúpiter y Ío]]'', de [[Correggio]], 1531-1532. Ficheru:Pontormo, venere e amore da michelangelo, 1533 ca. 01.jpg|''[[Venus y Amor]]'' o ''[[Venus y Cupidu]]'', de [[Pontormo]], sobre un dibuxu de [[Michelangelo]], ca. 1533.<ref>AA.VV., Galleria dell'Accademia, Giunti, Firenze 1999. ISBN 88-09-04880-6. Fonte citada en [[:it:Venere y Amore]]. Col mesmu títulu o tema (bien aparente al Manierismu) hai otres obres, como les de [[Hans Baldung]] ([http://www.kmm.nl/object/KM%20110.804/Venus-and-Amor?artist=Hans%20Baldung%20Grien%20(1484%20-%201545)&characteristic=&characteristic_type=&van=0&tot=0&start=0&fromsearch=1 ficha nel Kröller Müller]), [[Holbein el Mozu]] (Batschmann, Oskar & Griener, Pascal. Hans Holbein. Reaktion Books, 1999. ISBN 1-86189-040-0, fonte citada en [[:en:Venus and Amor]]), [[Lucas Cranach el Viejo]] y [[Lucas Cranach el Mozu|el Mozu]] ([http://www.nationalgallery.org.uk/about-us/lucas-cranach-the-elder-cupid-complaining-to-venus ficha na National Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200930065114/https://www.nationalgallery.org.uk/about-us/lucas-cranach-the-elder-cupid-complaining-to-venus|date=2020-09-30}}), [[Lorenzo Lotto]] ([http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/436918 Ficha nel Metropolitan]), [[Jan Saenredam]], etc. Tamién se pintaben alegoríes más complexes, como ''Venus, cupido, la llocura y el tiempu'', que ye unu de los títulos posibles de la ''[[Alegoría del trunfu de Venus]]'' de [[Bronzino]], ''[[Venus cegando a Cupidu]]'' de [[Tiziano]] (Galeria Borghese, fonte citada en [[:en:Venus Blindfolding Cupid]]), ''[[Venus, Adonis y Cupidu]]'', de Annibale Carracci, ''[[Venus y Amor descubiertu por un sátiru]]'', de [[Correggio]], ''[[Marte y Venus con Cupidu y un perru]]'', de [[Veronés]] (National Gallery of Scotland, fonte citada en [[:en:Mars and Venus with Cupid and a Dog]]), etc. Ver tamién [[Venus (mitoloxía)|Venus]] y [[Cupidu]]. {{commonscat|Venus and Cupid}}</ref> Ficheru:Francesco Mazzola, called Parmigianino - Bow-carving Amor - Google Art Project.jpg|''Cupidu preparando'l so arcu'', de [[Parmigianino]], 1534-1535. Ficheru:Altdorfer, Albrecht - Lot und seine Töchter - GG 2923 - Kunsthistorisches Museum.jpg|''[[Lot y les sos fíes]]'', d'[[Altdorfer]], 1537. Ficheru:DianeLouvre.jpg|''[[Fonte de Diana]]'', de [[Germain Pilon]]. Ficheru:Vénus à sa toilette - Musée du Louvre Peintures RF 658.jpg|''Venus nel bañu'', de la [[escuela de Fontainebleau]], ca. 1550. Ficheru:Allégorie de l'immaculée conception (Vasari).png|''Alegoría de la Inmaculada Concepción'', de [[Giorgio Vasari]], ca. 1550. Ficheru:Villa La PetraiaIMG 2540 05.JPG|''Hércules y Anteo'', d'[[Ammannati]]. Ficheru:Bartolomeo ammannati, fontana di sala grande, 1556-1561 01.JPG|''Fontana di Sala Grande'', d'[[Ammannati]], 1556-1561. Ficheru:Chrispijn van den Broeck - Het Laatste Oordeel (03).jpg|''El xuiciu final'', de [[Crispin van den Broeck]], 1560. Ficheru:Giambologna, gesso di Firenze che domina Pisa 02.JPG|''Florencia apoderando a Pisa'', de [[Giambologna]] y [[Pietro Francavilla|Francavilla]], 1565-1570. Ficheru:Nascita di Venere Palazzo Vecchio n02.jpg|''Nacencia de Venus'', de [[Giorgio Vasari]], 1556-1558. Ficheru:Heinrich Bollandt - Venus und Cupidu.jpg|''[[Venus y Cupidu]]'', de [[Lucas Cranach el Mozu]]. Ficheru:Alessandro Allori - Susanna and The Elders - WGA00186.jpg|''[[Susana y los vieyos (Allori)|Susana y los vieyos]]'', d'[[Alessandro Allori]]. Ficheru:Mercurius by Giambologna (casting in Pushkin museum) by shakko 05.jpg|''[[Mercuriu volante]]'' o ''[[Mercuriu volador|volador]]'',<ref>[https://web.archive.org/web/20140523230131/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/obres/15795.htm Ficha en Artehistoria]. Ver tamién [[Fonte de Mercuriu]].</ref> de [[Giambologna]], 1564. Ficheru:FloArch0.jpg|''Alegoría de l'arquiteutura'', de [[Giambologna]]. Ficheru:Backer Judgment.JPG|''El xuiciu final'', de [[Jacob de Backer]], 1580. Ficheru:Cornelis Cornelisz. van Haarlem 002.jpg|''La cayida de los titanes'', de [[Cornelis Cornelisz. van Haarlem]], ca. 1588. Ficheru:Pietro francavilla, giasone, da palazzo zanchini-corbinelli, 1589, 01.JPG|''Jasón'', de [[Pietro Francavilla|Francavilla]], 1589. Ficheru:Jacopo Zucchi - Amor and Psyche.jpg|''[[Amor y Psique]]'',<ref>[[Apuleyo]], ''Les Metamorfosis'', fonte citada en [[:en:Cupid and Psyche]] y [[:it:Amore y Psiche]]. Ver tamién [[Cupidu]] y [[Psique (mitoloxía)]].</ref> de [[Jacopo Zucchi]], 1589. Ficheru:Venus, Adonis y Cupidu (Carracci).jpg|''[[Venus, Adonis y Cupidu (Annibale Carracci)|Venus, Adonis y Cupidu]]'', d'[[Annibale Carracci]], 1590. Ficheru:Pietro Francavilla - Apollo Victorious over the Python - Walters 27302.jpg|''Apolo victoriosu sobre Pitón'', de [[Pietro Francavilla|Francavilla]], 1591. Ficheru:Brueghel,_Jan_the_Elder_and_Backer,_Jacob_de_-_Diana_und_Aktaion_-_c._1595.jpg|''[[Diana y Acteón]]'', de [[Jan Brueghel el Viejo]] y [[Jacob de Backer]], 1595. Ficheru:Jacob de Backer (Flemish, active 1545 - 1600) - Paris Being Admitted to the Bedchamber of Helen - Google Art Project.jpg|''Paris nel cuartu d'Helena'', [[Jacob de Backer]], ca. 1585-1590. Ficheru:Aachen, Hans von - Tri gracie (1604).jpg|''[[Los trés gracies]]'', de [[Hans von Aachen]], 1604. </gallery> {|align=center |[[Ficheru:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|thumb|135px|''[[Amor Vincit Omnia]]'', de [[Caravaggio]], 1602. Inaugura'l Barrocu.]]||[[Ficheru:Hipómenes y Atalanta (Reni).jpg|thumb|250px|''[[Atalanta y Hipomenes]]'', de [[Guido Reni]], 1618-1619. Ente'l caravaggismo y el clasicismu de los Carraci.]] |} === Paisaxe === [[Ficheru:Fiesta campestre.jpg|thumb|''[[Conciertu campestre (Tiziano)|Conciertu campestre]]'', ca. 1509. Atribuyida enantes a Giorgione, interprétase anguaño como una obra de mocedá de [[Tiziano]], cola tema de l'alegoría de la poesía, reconstrucción visual de l'[[Arcadia]] de les ''[[Bucóliques]]'' de [[Virxiliu]] tal como se reinterpretaban por [[Jacopo Sannazaro]].<ref>Ficha na web del Louvre, fonte citada en [[:en:Pastoral Concert]]</ref>]] [[Ficheru:Crossing the River Styx.jpg|thumb|''[[El pasu de la llaguna Estigia]]'', de [[Joaquín Patinir]], ca. 1520-1524.]] [[Ficheru:Dosso Dossi 023.jpg|thumb|''[[Adoración de los Magos]]'', de [[Dosso Dossi]], ca. 1530-1542.<ref>[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/dosso-dossi-the-adoration-of-the-kings Ficha na National Gallery]</ref>]] [[Ficheru:Maerten van Heemskerck - Panorama with the Abduction of Helen Amidst the Wonders of the Ancient World - Walters 37656.jpg|thumb|''Secuestru d'Helena y les maravíes del mundu antiguu'', de [[Martin van Heemskerck]], 1535.]] [[Ficheru:Jacopo Tintoretto - Latona ei contadini della Licia.jpg|thumb|''[[Latona]] convirtiendo en xaronques a los llabradores de Licia'', de [[Tintoretto]], 1545-1548.]] [[Ficheru:Herri met de Bles 005.jpg|thumb|''[[La fuxida a Exiptu]]'', de [[Herri met de Bles]], antes de 1560.]] [[Ficheru:LeBaindeDianeClouet.jpg|thumb|''[[El bañu de Diana]]'', de [[François Clouet]], 1558-1559.]] [[Ficheru:Gillis Mostaert - A scene of war and fire.jpg|thumb|''Escena de guerra y fueu'', de [[Gillis Mostaert]], 1569.]] [[Ficheru:Flanders Tapestry with the hunting scene.jpg|thumb|[[Tapiz flamencu]] con escena de caza y escudu d'armes, cartón de [[Stradanus]] (Jan Van der Straet o Giovanni Stradano).]] [[Ficheru:Lucas van Valckenborch 006b.jpg|thumb|''El branu'', de [[Lucas van Valckenborch]], 1585.]] [[Ficheru:El Greco View of Toledo.jpg|thumb|''[[Vista de Toledo]]'', d'[[El Greco]], 1604-1614.]] {{VT|Pintura de paisaxes}} Anque'l paisaxe nun ye nesta dómina un xéneru propiu por sigo mesmu, sinón el fondu de les composiciones d'otros xéneros, en dellos casos (especialmente na [[pintura flamenca]]) cobra un estraordinariu valor al suponer la mayor parte de la superficie pictórica. Ta bien presente na [[pintura mitolóxica]] y tamién en bona parte de la [[pintura relixosa]]. Evoluciona escontra'l [[paisaxe barroco]]. <gallery mode="packed"> Ficheru:Leonardo da Vinci Virgin of the Rocks (National Gallery London).jpg|''[[La Virxe de les roques]]'', de [[Leonardo da Vinci|Leonardo]] (dos versiones, de 1483 a 1508). Accademia - La tempesta - Giorgione.jpg|''[[La torbonada (pintura)|La torbonada]]'', de [[Giorgione]], 1507-1508. Ficheru:Giovanni bellini, madonna di brera, 1510, 01 adjusted.JPG|''[[Madonna di Brera]]'',<ref>Titulada ''Madonna col Bambino'' na Pinacoteca di Brera ([http://www.brera.beniculturali.it/Page/t04/view_html?idp=141#contenuto Sala VI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304122030/http://www.brera.beniculturali.it/Page/t04/view_html?idp=141#contenuto|date=2016-03-04}}). Nun tien de confundir se cola ''[[Pala di Brera]]'', de Piero della Francesca, que tamién ye dacuando denomada ''Madonna di Brera'', pos ye una ''sacra conversazione'' en redol a la Virxe col Neñu.</ref> de [[Giovanni Bellini]], 1510. Ficheru:Albrecht Altdorfer 045.jpg|''San Jorge ganando al dragón'', d'[[Altdorfer]], 1510. Ficheru:Andrea briosco, san giorgio.JPG|''San Xurde y el dragón'', d'[[Andrea Briosco]]. </gallery><gallery mode="packed"> Ficheru:Andrea briosco, vulcano che forgia l'arco di cupido.JPG|''Vulcano forxando l'arcu de Cupidu'', d'[[Andrea Briosco]]. Ficheru:Lucas van Leyden - Lot and his Daughters - WGA12932.jpg|''[[Les fíes de Lot]]'', de [[Lucas van Leyden]], ca. 1520. Ficheru:Correggio Noli Me Tangere.jpg|''[[Noli me tangere (Correggio)|Noli me tangere]]'', de [[Correggio]], 1525. Ficheru:Jan van Scorel - Maria Magdalena (Rijksmuseum Amsterdam version).jpg|''María Madalena'', de [[Jan van Scorel]], 1530. </gallery> Ye bien significativu l'impautu que sobre los pintores flamencos tenía'l casi preceptivu viaxe a Italia que realizaben tres el so aprendizaxe nos sos talleres locales, enllenando los sos paisaxes de roques y cumes serrapatosos, de les que la so redolada escarez. Sicasí, el paisaxe flamenco ye de gran orixinalidá, caracterizándose pol gustu pol detalle perfeccionista de la so escuela y les sos tradiciones téuniques (llegóse a dicir que los cuadros flamencos son miniatures en grande, ente que los cuadros italianos son frescos en pequeñu). "Considerar a [[Joaquín Patinir]] como'l primera paisaxista. Ye'l iniciador de la nueva representación [[panorámica]] del paisaxe. Asítiase ... como observador eleváu y la so mirada contempla tol panorama, d'onde vien la espresión ''[[paisaxe panorámico]]''. Pa sorrayar l'alloñanza, Patinir delimita cromáticamente tres zones de colores: el pardu nel planu delanteru, el verde na zona media dominante y l'azul pal planu posterior llonxanu onde l'horizonte confundir col cielu. ... [[Herri met de Bles]], sobrín de Patinir, perpetúa los procedimientos d'ésti, con una inspiración más onírica. Ufierta una factura más relaxada y anueva con una gama particular de tonos pardu-colloraos y visiegos azules. [[Lucas Gassel]] tamién s'inspira direutamente en Patinir. Consigue satisfaer el so amor sincero pola naturaleza y xuntar col so interés pola xeografía, aguiyada polos grandes descubrimientos de la dómina. Aplicar a la topografía de les ciudaes, lo que-y fai antecesor de los paisaxistes urbanos. [[Cornelis Massys]] conformar a les regles del paisaxe panorámico, amosando la tensión y aridez de les ciudaes y l'horizontalidá del paisaxe. Gracies a esti maestru y a partir d'estes feches, escontra mediaos del sieglu XVI, el paisaxe imaxinario y panorámico practicáu ya introducíu por Patinir sufre una simplificación. L'amplitú y entueyu de formes, xunto cola inverosimilitud, sumen en favor d'una representación más fiel de la realidá. [[Jacob Grimmer]] casa perfectamente con esti enclín realista. [[Gillis Mostaert]], que collabora con Grimmer, ta animáu pola mesma busca de verdá oxetiva. El calter escepcional de les obres d'[[El Bosco]] y de [[Pieter Bruegel el Viejo|Bruegel]] inscribir al marxe y a rodapiellu de la influencia dominante de la Renacencia italiana sobre la [[escuela d'Amberes]], representada por [[Frans Floris]] y los [[manierismu d'Amberes|manieristes antuertpienses]] d'empiezos del sieglu XVI. ... Herederu de [[primitivos flamencos|los primitivos]], los planos alloñaos d'El Bosco contienen los paisaxes más realistes que se pintaren dende [[Van Eyck]]."<ref name="segep.com">Georges D. de Jonckheere, [http://www.segep.com/medies/fichiers/le_paysage_dans_la_peinture_flamande.pdf ''Le paysage dans la pinture flamande'']</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Pierino da vinci, leda e il cigno 02.JPG|''[[Leda y el cisne]]'', de [[Pierino da Vinci]], antes de 1553. Ficheru:Guglielmo della porta, diana e callisto, 1553-55.JPG|''[[Diana y Calisto]]'', de [[Guglielmo della Porta]], ca. 1553-1555. Ficheru:Actaeon.jpg|''Muerte de Acteón'', de [[Tiziano]], 1559-1575. Ficheru:Oración en el huerto - Luis de Morales.jpg|''La oración nel güertu'', de [[Luis de Morales]], 1560-1570. Ficheru:Small berger Paris by juan de juanes (09).jpg|''El xuiciu de Paris'', de [[Juan de Juanes]]. </gallery> Detéctase un cambéu fondu nel arte flamenco de la segunda metá del sieglu XVI, rellacionáu colos tresformamientos económicu-sociales y políticu-relixoses que la so violencia se explicitó cola [[revuelta de Flandes]] (1568). "La represión relixosa acompañada d'una revolución social llena Flandes de molición, llevando a la miseria o l'exiliu a numberosos artistes. A pesar de les vicisitúes de los tiempos l'arte tresformar en fondura sol impulsu d'un ideal menos austeru ... L'arte del paisaxe metamorfosiar y seculariza. Renaz con [[Pieter Bruegel el Viejo]] (el paisaxista más importante del sieglu XVI), los [[Valckenborch]], [[Gillis Mostaert]] y [[Jacob Grimmer]]. ... Anque los sos cuadros caltienen un fondu simbolismu, [Bruegel] foi'l primeru n'esprendese del xéneru relixosu. ''Naa'r leven'' ("de la vida") foi la so divisa y la so única guía. Escontra finales del sieglu XVI apréciase cada vez más que les obres de paisaxe siguen les buelgues de Bruegel y Grimmer. [[Hans Bol]], artista conservador .... va influyir nos Savery. [[Jacob Savery]] realiza una obra con suxetos populares, ente que'l so hermanu [[Roelandt Savery|Roelandt]] ... alloñar de les [[escenes de xéneru]] y anueva con paisaxes origianes: montes y forestas poblaes d'animales estraños. [[Lucas van Valckenborch|Lucas]] y [[Marten van Valckenborch]] son los verdaderos precursores del paisaxe manierista [de finales de sieglu] ... perpetuen con ésitu la tradición de Patinir, anque abandonen los trés zones cromátiques ... pa reemplazales por un coloríu más unificáu. Como Pieter Bruegel, pinten meses y estaciones. La so modernidá mora sobremanera na eleición de nuevos suxetos: descripción d'estes elegantes o l'actividá de ciudaes y los sos príncipes. Constátase qu'asignen a los sos cuadros otru oxetivu, más decorativu, n'harmonía col gustu d'una nueva y rica vecería de mercaderes llaboriegos ya ilustraos d'Amberes, d'Alemaña o d'Austria. Un ciertu estancamientu afecta al arte a finales del sieglu XVI, en parte pola emigración d'artistes de talentu por causa de los problemes relixosos. Ente que los hermanos Valckenborch establecer en Francfort y en Linz, Roelandt Savery, en pasando per Holanda col so hermanu Jacob, va dir a Praga, y Gillis van Coninxloo va dexar Amberes pol monte renano antes de volver a Amsterdam. [[Gillis van Coninxloo]] representa'l postreru maestru paisaxista importante del sieglu XVI. Ignórase si fixo'l viaxe a Italia, pero en concencia los sos cuadros amuesen una fuerte influencia italiana. Nos sos grandes paisaxes forestales remembra la tradición veneciana, ente que los montes fantásticos recuerden a Patinir... Dende 1584 ... hasta 1595 va ser el xefe de files d'un grupu de paisaxistes que más tarde se llamará la [[escuela de Frankenthal]]. Estos artistes yeren na so mayoría flamencos, pero numberosos holandeses xuniéronse-yos. ... una corriente que dalgunos denominen ''paisaxe manierista''. Nesta llinia trabayaron [[Pieter Schoubroeck]] y [[Antoine Mirou]] ... según [[Krestiaen de Keunik]], [[David Vinckboons]] y [[Abraham Govaerts]]. Les sos producciones engloban al empar el fin del XVI y l'empiezu del XVII. A empiezos del sieglu XVII, [[Joos de Momper]] ye unu de los primeros maestros flamencos, si non el primeru, en consagrase puramente al paisaxe ... El so estilu atopar nos paisaxes acoradaos de [[Tobias Verhaecht]]. Nesta dómina... trabayó'l misteriosu ''[[Maestru de los paisaxes d'iviernu]]'' que, va dellos años, identificar con [[Gysbrecht Leytens]], maestru que dio al monte ivernizu una estraña apariencia d'inmovilidá, romántica y casi irreal."<ref name="segep.com"/> Los [[manieristes d'Amberes]] d'empiezos del sieglu XVII siguíen produciendo paisaxes pa una demanda cada vez más amplia ya internacional.<ref>[https://books.google.es/books?id=mwPqAAAAMAAJ&q=%22mannerist+landscape%22&dq=%22mannerist+landscape%22&hl=es&sa=X&ei=BfhlU7XwMfCY1AX7soDACg&ved=0CFoQ6AEwBQ ''Mannerist landscape painting in early seventeenth century Antwerp'' y ''The final years of mannerist landscape''] en ''La peinture dans les pays-bas au 16y siècle: pratiques d'atelier : infrarouges et autres méthodes d'investigation'', Peeters, 1999, pg. 181-187.</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Bruegel, Pieter de Oude - De val van icarus - hi res.jpg|''[[Paisaxe cola cayida de Ícaro|La cayida de Ícaro]]'', de [[Pieter Bruegel el Viejo]], datación aldericada. Ficheru:Pieter Bruegel the Elder - Winter Landscape with Skaters and Bird Trap - WGA03333.jpg|''Paisaxe con patinadores y trampa pa páxaros'', de [[Pieter Brueghel el Viejo]]. Ficheru:Pieter Bruegel the Elder - Hunters in the Snow (Winter) - Google Art Project.jpg|''Cazadores na nieve'', de [[Pieter Brueghel el Viejo]], 1565. Ficheru:Die Elster auf dem Galgen.jpg|''[[La pega sobre'l cadafalsu]]'', de [[Pieter Brueghel el Viejo]], 1568. </gallery> En cuanto al paisaxe italiano, que nel ''Quattrocento'' apaez como un estudiu humanísticu de la naturaleza (la flora detallada de [[Botticelli]]), recibe un tratamientu espectacular por [[Leonardo da Vinci|Leonardo]] y ye parte esencial na [[escuela veneciana]] del Altu Renacimientu (los [[Bellini]], [[Giorgione]], [[Tiziano]]). Considerar a [[Niccolò dell'Abbate]] el introductor del "paisaxe manierista italianu" en Francia.<ref>[http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/gao/9781884446054.article.T000058 oxfordindex]</ref> A finales de sieglu, los [[pintura clasicista|clasicistes romanos]] desenvolvieron el conceutu de "[[paisaxe ideal]]" (claro, harmónicu, montiegu, bañáu pola lluz del sol, de composición rigorosa, con planos estructurados a manera d'escenariu -si contién figures mitolóxiques y construcciones clásiques, denominar "[[paisaxe heroico]]"-), estremáu del "[[paisaxe universal]]" o panorámica, desenvuelta polos flamencos.<ref>Stukenbrock y Topper, ''1000 obres maestres de la pintura europea'', Könemann, 2000; voz "paisaxe", pg. 997.</ref> El paisaxe manierista español, que tien la so tradición llocal no [[hispanoflamenco]], recibe nel sieglu XVI la influencia italiana y tien la so culminación a finales de sieglu con [[El Greco]].<ref>[[Fernando Marías Franco|Fernando Marías]], ''El Greco y el paisaxe español del sieglu XVI'', en [http://www.amigosmuseoprado.org/ficha_actividad.cfm?idActividad=124&cursu=1&historico=1&idCategoria=14 ''Los paisaxes del Prado''], Fundación d'Amigos del Muséu del Prado, 1992-1993</ref> <gallery mode="packed"> Ficheru:Jacob Grimmer - Landscape - WGA10693.jpg|''Paisaxe'', de [[Jacob Grimmer]]. Ficheru:The Animals Entering Noah's Ark 1570s Jacopo Bassano.jpg|''L'arca de Noé'', de [[Jacopo Bassano]], 1570. Ficheru:L'Enlèvement de Proserpine - Nicolò dell'Abbate - Musée du Louvre Peintures RF 3772 - photo 2.jpg|''El raptu de Proserpina'', de [[Niccolò dell'Abbate]], ca. 1570. Ficheru:Mosca Antonius und Kleopatra.jpg|''Antonio y Cleopatra'', de [[Giovanni Maria Mosca]] </gallery><gallery mode="packed"> Ficheru:Venus y Adonis (Veronese).jpg|''[[Venus y Adonis (Veronés)|Venus y Adonis]]'', de [[Veronés]], 1580. Ficheru:Annibale Carracci - River Landscape - Google Art Project.jpg|''Paisaxe fluvial'', d'[[Annibale Carracci]], ca. 1590. Ficheru:Agostino Carracci - Landscape with Bathers - WGA4401.jpg|''Paisaxe con bañistas'', d'[[Agostino Carracci]], 1597-1599. Ficheru:Abraham Bloemaert - Landscape with the Prophet Elijah in the Desert - WGA2277.jpg|''Paisaxe col profeta Elías nel desiertu'', [[Abraham Bloemaert]], ca. 1610. </gallery> === Semeya === {{VT|Semeya|Pintor de cámara}} {|align=center |[[Ficheru:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|thumb|140px|''[[La Gioconda]]'', de [[Leonardo da Vinci]], 1503-1519.]]||[[Ficheru:La Fornarina.jpg|thumb|160px|''[[La Fornarina]]'', de [[Rafael Sanzio]], 1519.]]||[[Ficheru:Isabella of Portugal by Titian.jpg|thumb|180px|''[[Semeya d'Isabel de Portugal]]'', de [[Tiziano]], 1548.]] |} "Ciertes carauterístiques del [[semeya manierista]] fueron señalaes polos críticos d'arte y sirven pa estremar esti de [[semeya renacentista|los sos antecedentes renacentistes]]. [[John Shearman|Shearman]] propón a [[Leonardo da Vinci]] como artista que —en términos de la plástica meyor articula la estética manierista, porque estableció un nuevu y más ambiciosu conceutu de la semeya que "describe non yá les cualidaes esteriores del suxetu sinón tamién les cualidaes interiores de la mente".<ref>[[John Shearman]] -[[:en:John Shearman]]-, 1967, citáu y glosáu n'Enrique Ballón y otros, [https://books.google.es/books?id=2WddAAAAMAAJ&q=%22semeya+manierista%22&dq=%22semeya+manierista%22&hl=es&sa=X&ei=kf5kU5WiFIab1AWV0ICYBA&ved=0CEoQ6AEwBA ''De pallabres, imáxenes y símbolos: homenaxe a José Pascual Buxó''], Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, 2002, pg. 179.</ref> Dempués de les semeyes realizaes por [[Rafael Sanzio|Rafael]] na corte papal, los más influyentes fueron los de [[Tiziano]] para Carlos V, que superaron l'hasta entós preferencia de los Habsburgu (dende la dómina de Maximiliano y los Reis Católicos) por pintores nórdicos ([[Xuan de Borgoña]], [[Michael Sittow]]).<ref>''Reyes y mecenes'', catálogu d'esposición, Muséu de Santa Cruz, Toledo, 1992.</ref> Na segunda metá del sieglu XVI va trunfar na corte española un modelu más sobriu: "... la semeya cortesana que se realiza por encargu de Felipe II. Anque son semeyes realistes, nun eviten el distanciamientu que emanan los representaos, siguiendo'l modelu de la semeya manierista d'otres cortes europees. Funden la minuciosidad de lo flamenco cola riqueza de color veneciana. [[Alonso Sánchez Coello]] foi siguidor del retratista flamencu [[Antonio Moro]] tocantes a l'austeridá y el hieratismo cortesanu, anque intenta la penetración psicolóxica y cierta vitalidá personal. Destaca les figures asitiándoles sobre un fondu escuru y dándo-yos un tonu doráu a la manera veneciana. El preciosismu namái s'aplica al vestuariu y les xoyes. L'estilu ... foi siguíu por [[Juan Pantoja de la Cruz]]."<ref>Araceli Cabeces, [https://books.google.es/books?id=-S8bAgAAQBAJ&pg=PT264&dq=%22semeya+manierista%22&hl=es&sa=X&ei=kf5kU5WiFIab1AWV0ICYBA&ved=0CDkQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22semeya%20manierista%22&f=false ''Historia del arte n'España''], Ministeriu d'Educación, 2012. *José Pascual Buxó, [http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2090749 ''Arcimboldo y Góngora, les téuniques de la semeya manierista''], 2004 *[http://smarthistory.khanacademy.org/bronzino-portraits.html Bronzino and The Mannerist Portrait] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007043349/http://smarthistory.khanacademy.org/bronzino-portraits.html|date=2014-10-07}} *[[John Pope-Hennessy]], ''La semeya na Renacencia'', AKAL, 1985, ISBN 84-7339-721-5 -[[:en:John Pope-Hennessy]]- *Alistair Smith, ''Renaissance portraits'', National Gallery, 1973 *Renaissance Portraits: Exhibition November 6 Through December 6, 1939 at the Galleries of Nicholas M. Acquavella, 1939 *''Renaissance cares: Van Eyck to Titian'' Lorne Campbell, Philip Attwood, National Gallery, 2008 *Nathalie Mandel, ''Portraits of the Renaissance'', Assouline, 2007 *Lorne Campbell, ''Renaissance Portraits: European Portrait Painting in the 14th, 15th, and 16th Centuries'' *Dana Bentley-Cranch, ''The Renaissance Portrait in France and England: A Comparative Study'', Honoré Champion Éditeur, 2004 *Klára Garaš, ''Italian Renaissance Portraits'', Corvina Kiadó, 1981</ref> En Bérgamo desenvolvióse la obra, apocayá reivindicada, de [[Giovanni Battista Moroni]]. En ''[[El xastre (Moroni)|El xastre]]'' realiza la primer semeya d'un trabayador manual.<ref>[http://www.royalacademy.org.uk/exhibition/giovanni-battista-moroni Esposición de la Royal Academy], 2015.</ref> El [[semeya ecuestre]] que, con precedentes nel ''Quattrocento'', trunfa a partir del ''[[Carlos V en Mühlberg]]'' de Tiziano, va tener el so culminación coles escultures de [[Pietro Tacca]], yá nel sieglu XVII. <gallery mode="packed"> Ficheru:Parmigianino Selfportrait.jpg|''[[Autorretratu nun espeyu convexu]]'', de [[Parmigianino]], ca. 1523.<ref>Web del Kunshistorisches, fonte citada en [[:it:Autoritratto entro unu specchio convesso]]</ref> Ficheru:Parmigianino 025.jpg|''[[Semeya d'un coleicionista]]'', de [[Parmigianino]], ca. 1524.<ref>Mario Di Giampaolo ed Elisabetta Fadda, Parmigianino, Keybook, Santarcangelo di Romagna 2002. ISBN 88-18-02236-9. Fonte citada en [[:en:Ritratto di un collezionista]]</ref> Ficheru:Bacchiacca - Portrait of a young lady holding a cat.jpg|''Semeya de dama con gatu'', de [[Bacchiacca]], 1525. Ficheru:Hans Baldung, Self-Portrait.jpg|Autorretratu de [[Hans Baldung]], 1526. Ficheru:Lucas Cranach d. Ä. - Diptych with the Portraits of Luther and his Wife - WGA05704.jpg|''Lutero y la so esposa'', de [[Lucas Cranach el Viejo]], 1529. Ficheru:Lucas Cranach d.Ä. - Weibliche Halbfigur mit Federhut (Aschaffenburg).jpg|''Dama con sombreru de plumes'', de [[Lucas Cranach el Viejo]]. Ficheru:Dosso Dossi 01.jpg|''Semeya de guerreru'', de [[Dosso Dossi]], ca. 1530. Ficheru:Jakob Seisenegger 001.jpg|''Carlos V'', de [[Jakob Seisenegger]], 1532. Ficheru:Holbein, Hans - Georg Gisze, a German merchant in London.jpg|''Georg Gisze'', de [[Holbein]], 1532. Ficheru:Portrait of a man with a lute (1526-1527) - Hans Holbein d. J.(Gemäldegalerie, Berlin).jpg|''Caballero con llaúd'', de [[Holbein el Mozu]], ca. 1534. Ficheru:Benvenuto cellini, papa clemente VII, 1534.JPG|Medaya de [[Clemente VII (papa)|Clemente VII]], de [[Benvenuto Cellini]], 1534. Ficheru:Reginald Pole cardinal.jpg|''Cardenal Reginald Pole'', de [[Sebastiano del Piombo]] ca. 1537. Ficheru:Pontormo - Portrait of Maria Salviati de' Medici with Giulia de' Medici - Walters 37596.jpg|''María Salviati de Médicis con Julia de Médicis'', de [[Pontormo]], ca. 1537. Ficheru:Mary (1505–1558), Queen of Hungary.jpg|''María d'Hungría'', de [[Jan Cornelisz Vermeyen]]. Ficheru:Lucrezia Panciatichi by Angelo Bronzino.jpg|''[[Lucrezia Panciatichi (pintura)|Lucrezia Panciatichi]]'', de [[Bronzino]], 1540. Ficheru:Reinerus Frisius Gemma, by Maarten van Heemskerck.jpg|''Reigner Gemma Frisius'', de [[Maarten van Heemskerck]], 1540-1545. Ficheru:Lucas Cranach the Younger - Martin Luther and the Wittenberg Reformers - Google Art Project.jpg|''Los reformadores de Wittemberg'', de [[Lucas Cranach el Mozu]], ca. 1543. Ficheru:Lorenzo Lotto 040.jpg|''[[Laura da Pola]]'',<ref>Carlo Pirovano, Lotto, Electa, Milano 2002. ISBN 88-435-7550-3. Fonte citada en [[:it:Ritratto di Laura da Pola]]</ref> de [[Lorenzo Lotto]], 1543. Ficheru:Anamorphic portrait of Edward VI by William Scrots.jpg|''Anamorfosis d'Eduardu VI'', de [[William Scrots]], 1546. Ficheru:Henry Howard Earl of Surrey 1546.jpg|''[[Henry Howard]]'', de William Scrots, 1546. Ficheru:Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg|''[[Carlos V en Mühlberg]]'', de [[Tiziano]], 1548. Ficheru:Anthonis Mor 001.jpg|''[[Semeya de María Tudor]]'', d'[[Antonio Moro]], 1554. Ficheru:Mary Nevill and Gregory Fiennes Baron Dacre v.2.jpg|''Semeya del Barón Dacre y la so madre'', de [[Hans Eworth]], 1559. Ficheru:Giovanni Battista Moroni 005.jpg|''Semeya d'un médicu'', de [[Giovanni Battista Moroni]], 1560. Ficheru:Germain pilon, medaglia di caterina de' medici.JPG|''Catalina de Médici'', de [[Germain Pilon]]. Ficheru:Leone leoni, ritratto in cera di michelangelo, 1560.JPG|Retratu en cera de Miguel Ángel, por [[Leone Leoni]], 1560. Ficheru:Retrato de Navarrete el Mudo.jpg|[[Juan Fernández de Navarrete|Navarrete "el mudu"]]. Ficheru:DSC02316 Daniele Da Volterra - Ritratto di Michelangelo (1564) - Foto Giovanni Dall'Orto, 6-jan-2006.jpg|''Miguel Ángel'', de [[Daniele da Volterra]], 1564. Ficheru:Clouet, François - Portrait of François de Scepeaux - Google Art Project.jpg|''François de Scepeaux'', de [[François Clouet]], 1566. Ficheru:159 le vite, giorgio vasari.jpg|Autorretratu de [[Giorgio Vasari|Vasari]], grabáu por [[Cristoforo Coriolano]] pa ilustrar la edicíón de 1568 de la so obra ''[[Le Vite]]''. Ficheru:Jacopo Tintoretto - Portrait of a Woman Revealing Her Breasts.jpg|''La dama qu'afaya'l senu'' (probablemente la célebre cortesana veneciana [[Veronica Franco]]), de [[Tintoretto]], ca. 1570.<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/galeria-on-line/galeria-on-line/obra/la dama-que-afaya-el senu/?no_cache=1 Ficha nel Muséu del Prado]</ref> Ficheru:Sebastião de Portugal, c. 1571-1574 - Cristóvão de Morais (Google Art Project).jpg|''Sebastián de Portugal'', de [[Cristóvão de Morais]], ca. 1571. Ficheru:Valentine Balbiani Pilon Louvre MR1643.jpg|''Sepulcru de Valentine Balbiani'', de [[Germain Pilon]], 1574. Ficheru:S Pulzone Autorretrato b 1574.jpg|Autorretratu de [[Scipione Pulzone]], 1574. Ficheru:Paolo Veronese (Paolo Caliari) - Portrait of a Man - 71.PA.17 - J. Paul Getty Museum.jpg|''Semeya de caballeru'', de [[Veronés]], ca. 1576. Ficheru:Catalinamicaelaspain66.jpg|''[[La dama del armiño (El Greco)|La dama del armiño]]'', identificada cola infanta Catalina Micaela, atribuyíu a [[El Greco]] y a [[Sofonisba Anguissola]] (1577-1580).<ref>[https://web.archive.org/web/20131214164439/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/obres/6308.htm Ficha en Artehistoria]. [http://www.elimparcial.es/cultura/el misteriu-en-tornu-a-la dama-del-armino-134757.html ''El misteriu en redol a 'La dama del armiño' d'El Greco''], entrevista a Antonio García Jiménez.</ref> Ficheru:Vespasiano I Gonzaga (att. Bernardino Campi).jpg|''Vespasiano I Gonzaga'', de [[Bernardino Campi]], ca. 1582. Ficheru:Company of Captain Rosecrans Ketel.jpg|''[[La compañía del capitán Rosencrans]]'', de [[Cornelis Ketel]] (1588).<ref>[https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/SK-C-378 Ficha nel Rijksmuseum]. [https://web.archive.org/web/20140502203116/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contestos/4737.htm La semeya holandesa] en Artehistoria</ref> Ficheru:Alonso Sánchez Coello 001.jpg|''Isabel Clara Eugenia'', d'[[Alonso Sánchez Coello]], 1579. Ficheru:El caballero de la mano en el pecho, by El Greco, from Prado in Google Earth.jpg|''[[El caballeru de la mano nel pechu]]'', d'[[El Greco]], ca. 1580. Imaxe:Elizabeth1England.jpg|''[[Semeyes de Sabela I d'Inglaterra|Isabel d'Inglaterra]]''<ref>Arnold, Janet: "The 'Coronation' Portrait of Queen Elizabeth I", The Burlington Magacín, CXX, 1978. Fonte citada en [[:en:Portraiture of Elisabeth I of England]]</ref> (el "semeya de armiño"), de [[William Segar]]. Ficheru:Giambologna, ferdinando I 02.JPG|''[[Fernandu I de Médici]]'', de [[Juan de Bolonia]]. Ficheru:Pietro Francavilla, statua di cosimo I 03.JPG|''[[Cosme I de Médici]]'', de [[Pietro Francavilla]], 1596. Ficheru:Francesco Ferrucci - Portrait of Cosimo I de' Medici - WGA07838.jpg|''[[Cosme I de Médici]]'', de [[Francisco Ferrucci]] o [[Francesco del Tadda]],<ref>Antonio Zobi, Notizie storiche sull'anicie y progressi dei lavori di commesso in pietre dure che si eseguiscono nell'I. y R. stabilimento di Firenze, Stamperia granducale, 1853. Fonte citada en [[:it:Francesco del Tada]]</ref> 1598 (en ''[[pietre dure]]'' -vease ''[[intarsia]]''-). Ficheru:Karel-van-mander-schilderboeck.JPG|''[[Karel van Mander]]'', ilustración pal ''Schilder-boeck'', grabáu de [[Jan Saenredam]] y [[Hendrick Goltzius]], 1604. </gallery> === Alegoría === Les [[alegoría|alegoríes]] son un xéneru bien estendíu en toles artes, tantu na lliteratura como nes plástiques, y tantu nes "[[artes mayores]]" o "[[belles artes|belles]]" (pintura, escultura y arquiteutura) como nes "[[artes menores|menores]]" o "[[artes decoratives|decoratives]]".<ref>L'alegoría y otros recursos na ellaboración del significáu de les obres d'arte ye una tema central pa la historiografía del arte, particularmente dende una perspeutiva [[iconológico]]-[[iconográfica]] ([[Erwin Panofsky]], [https://books.google.es/books?id=Q4Cg59Rp4xQC&dq=estudios+sobre+iconolog%C3%ADa&hl=es&sa=X&ei=1i9yU6D9Lsi40QXBxYDwDw&ved=0CDIQ6AEwAA ''Estudios sobre iconoloxía'']). Tamién ye la tema central de la obra de [[Rudolf Wittkover]] [https://books.google.es/books?id=lw0RWkW2WXwC&dq=alegor%C3%ADa+el+greco&hl=es&source=gbs_navlinks_s ''L'alegoría y la migración de los símbolos'']. {{commonscat|16th-century allegorical paintings|Pintura d'alegoríes nel sieglu XVI}} </ref> Los complicaos [[iconografía|simbolismo]] de conteníu filosófico, moral, políticu, relixosu, mitolóxicu o inclusive de conocencia [[esotéricu]], que yá s'usaben na Renacencia plena ([[Giovanni Bellini]] -''[[Alegoría cristiana|Allegoria sacra]]''-, [[Durero]] -''[[Murria I|Estampes Maestres]]''-, ''[[La torbonada (pintura)|La torbonada]]'' o ''[[Los trés filósofos]]''-, el mozu [[Tiziano]] -''[[Ufrienda a Venus]]'' o ''[[Amor sacro y amor profano]]''- o la ''[[Hypnerotomachia Poliphili]]''), son retomaos poles nuevu xeneraciones d'artistes (como [[Antonio Allegri da Correggio|Correggio]] -''Alegoría de les virtúes'', ''Alegoría de los vicios''-,<ref>[http://mini-site.louvre.fr/mantegna/acc/xmlen/section_8_6.html Isabella d'Este's Studiolo - Louvre]. [http://art.yodelout.com/antonio-da-correggio-mythological-paintings/ Antonio Da Correggio – Mythological Paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204151631/http://art.yodelout.com/antonio-da-correggio-mythological-paintings/ |date=2018-12-04 }}. Appartamento di Isabella d'Este in Corte Vecchia, fonte citada en [[:it:Studiolo di Isabella d'Este]]. {{commonscat|Isabella d'Este Studiolo|Studiolo d'Isabel d'Este}}</ref> [[Bronzino]] -''[[Alegoría del trunfu de Venus]]''-, [[Hans Holbein el Mozu]] -''[[Los embaxadores]]''-, [[Arcimboldo]] -''[[Elementos (Arcimboldo)|Elementos]]'', ''[[Estaciones (Arcimboldo)|Estaciones]]''-,<ref>Thomas DaCosta Kaufmann. Arcimboldo: Visual Jokes, Natural History, and Still-Life Painting, [[University of Chicago Press]], 2010. Fonte citada en [[:it:Quattro stagioni (Arcimboldo)]]</ref> [[Veronés]] -''[[Alegoría del amor]]''-<ref>La serie probablemente foi pintada por encargu del emperador Rodolfo II pa decorar techos nel [[castiellu de Praga]]. Web de la National Gallery, fonte citada en [[:en:The Allegory of Love (Veronese)]]</ref> o [[El Greco]] -''[[Alegoría de la Lliga Santa]]''-) o'l vieyu Tiziano (''[[Alegoría de la Prudencia]]'',<ref>[[Erwin Panofsky]] y [[Fritz Saxl]], “A Late -Antique Religious Symbol in Works by Holbein and Titian”, The Burlington Magacín for Connoisseurs, XLIX (1926), 177. Fonte citada en [[:en:Allegory of Prudence]].</ref> ''[[Felipe II ufiertando al cielu al príncipe don Fernando]]'').<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/galeria-on-line/galeria-on-line/obra/felipe-ii-despues-de-la victoria-de-lepanto-ufierta-al cielu-al-principe-don-fernando/ Ficha na web del Muséu del Prado]</ref> Los artistes, compartir o non, yeren bien conscientes de les implicaciones simbóliques de les sos formes y del usu ideolóxicu de les sos obres; sicasí, el so interés estéticu podía ser ayenu a tou ello, o siquier eso impliquen delles anécdotes famoses, como la que protagonizó [[Giambologna]] en Praga (primero realizaba les escultures y namái dempués de terminaes él mesmu o otru atribuyía-yos el tema al que meyor afixérense), o'l procesu inquisitorial en que se vio envueltu [[Veronés]] por cuenta de ''[[Cena en casa de Leví]]'', títulu alternativu al que primeramente pretendía ser (una ''Última Cena''), prefiriendo'l pintor que s'alteriara totalmente la interpretación iconográfica en cuenta de afaer retocar nengún elementu. <gallery mode="packed"> Ficheru:Correggio - Allegory of Virtues - WGA05338.jpg|''Alegoría de les virtúes'', de [[Correggio]], ca. 1525. Ficheru:Correggio 037.jpg|''Alegoría de los vicios'', de Correggio, ca. 1532. Ficheru:Hans Holbein the Younger - The Ambassadors - Google Art Project.jpg|''[[Los embaxadores]]'', de [[Hans Holbein el Mozu]], 1533. Ficheru:Heemskerck nascnedo morimur.JPG|''Nascendo morimur'', de [[Martin van Heemskerck]], 1540. Ficheru:Angelo Bronzino - Venus, Cupid, Folly and Time - National Gallery, London.jpg|''[[Alegoría del trunfu de Venus]]'' (1540-1550), de [[Bronzino]]. Ficheru:Paolo Veronese 020.jpg|''Alegoría del amor - Infidelidá'', [[Veronés]], ca. 1570. Ficheru:Veronese - Allegory of love Scorn.jpg|Ídem, ''Desdeñu''. Ficheru:Veronese - Allegory of love Respect.jpg|Ídem, ''Respetu'' Ficheru:Veronese - Allegory of love Happy union.jpg|Ídem, ''Unión Feliz''. </gallery> [[Ficheru:Fontainebleau 041.jpg|thumb|La [[Galería Francisco I]]<ref>Web oficial, fonte citada en [[:fr:Galerie François-Ier (Château de Fontainebleau)]]</ref> del [[Palaciu de Fontainebleau]], de [[Rosso Fiorentino]] y [[Francesco Primaticcio]] (1535-1539), foi calificada de "un finxu fundamental na historia del arte europeo" pola "distribución parietal de la decoración", onde, sobre zócalos de madera tallao ([[Scibec de Carpi]]) realízase un programa decorativu al [[estuco]] con "pequeños amorcillos, festones, guirlandes, tarjas recortaes y doblaes" en posiciones rebuscaes, arrodiando a pintures que representen "complicaes alegoríes en redol al reináu, virtúes y fechos gloriosos de Francisco I".<ref>Diego Suárez Quevedo, [http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contestos/4497.htm ''Rosso-Il Primaticcio y la decoración de Fontainebleau''], en Artehistoria</ref>]] [[Ficheru:Patio de los Reyes San Lorenzo de El Escorial.jpg|thumb|[[Patiu de los Reis]], ante la [[Basílica de San Lorenzo de El Escorial]]. Les alegoríes son constantes, tantu nel programa escultóricu d'esi concretu llugar ([[Juan Bautista Monegro]], ''Reyes d'Israel'', en referencia al poder de la monarquía y el so orixe divín) como na totalidá del [[Monesteriu d'El Escorial]] (que la so planta foi concebida iconográficamente -[[Juan Bautista de Toledo]], 1563, siguíu por [[Juan de Herrera]]- cola forma d'una parrilla, en referencia al martiriu de San Llorienzo).]] [[Ficheru:Isola Bella (35).JPG|thumb|Tapiz del taller de [[Pieter Coecke van Aelst]] (ca. 1565), a partir d'un dibuxu de [[Michiel Coxcie]]. La simboloxía del [[avestruz]] ye complexa, pos si na Biblia protagoniza una estensa exéxesis,<ref>[http://biblehub.com/topical/o/ostrich.htm Topical Bible - Ostrich] en biblehub.com</ref> en fontes modernes a distintes virtúes propies del gobernante: la xusticia (por dicise d'ella que toles plumes de les sos ales son iguales), l'arrogancia, "que cola clemencia vence a la inxusticia" (pola supuesta fortaleza del so estómagu, del que se dicía que dixería piedres y fierro).<ref>Rafael Zafra, [https://books.google.es/books?id=fzlHn6nzU1YC&pg=PA230&lpg=PA230&dq=avestruz+alegor%C3%ADa+de&source=bl&ots=zBAM3AUGHO&sig=ngecMGRwzs6ily2ZAj61hYRiOYU&hl=es&sa=X&ei=YUuDU4SGKqPR0QX50YDIBg&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=avestruz%20alegor%C3%ADa%20de&f=false ''Emblemata aurea: la emblemática nel arte y la lliteratura del Sieglu d'Oru'']</ref>]] <gallery mode="packed"> Ficheru:Dosso Dossi (Giovanni di Niccolò de Lutero) (Italian (Ferrarese) - Allegory of Fortune - Google Art Project.jpg|''Alegoría de la Fortuna'', de [[Dosso Dossi]], ca. 1530 Ficheru:Musée Calvet tombeau-de--La-Palice.jpg|Tumba del señor de La Palice, d'[[Antonio Giusti|Antonio]] y [[Giovanni Giusti]], ca. 1530. Ficheru:Allegory of the Old and New Testaments by Hans Holbein the Younger.jpg|''La Llei Vieya y la Llei Nueva'', de [[Hans Holbein el Mozu]], ca. 1533-1535. Ficheru:Las Edades y la Muerte (Grien).jpg|''Los trés edaes y la muerte'', de [[Hans Baldung]], 1541-1544. Ficheru:Girolamo da Treviso cat01.jpg|''Alegoría protestante'', de [[Girolamo da Treviso]], ca. 1542. Ficheru:Nicoletto da Modena, Francis I of France as an Antique God, c. 1545, oil on panel, Paris, Bibliotheque Nationale.jpg|''Francisco I de Francia como dios antiguu'', [[Nicoletto da Modena]], ca. 1545. Ficheru:Cosimo I Pisa Pierino da Vinci|''Cosme I como patrón de Pisa'', relieve en mármol de [[Pierino da Vinci]], ca. 1550.<ref>Museos Vaticanos. [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/data/13030/vz/ft9n39p3vz/figures/ft9n39p3vz_00071.jpg Imaxe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113935/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/data/13030/vz/ft9n39p3vz/figures/ft9n39p3vz_00071.jpg |date=2016-03-04 }}. [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft9n39p3vz&chunk.id=d0y1992&toc.id=&brand=ucpress ''Giambologna's Narrative Method''], cp. 5 de ''Giambologna'', pg. 130, en UC Press Y-Books Collection, 1982-2004.</ref> Ficheru:Alabastro Francisco I Giambologna.jpg|''Alegoría de Francisco I de Medici'', relieve n'alabastru de [[Giambologna]], 1560.<ref>([https://www.museodelprado.es/coleccion/galeria-on-line/galeria-on-line/obra/alegoria-de-francisco-i-de-medici/ Ficha l'el Muséu del Prado]).</ref> Ficheru:Arcimboldo Spring 1563.jpg|''Primavera'', d'[[Arcimboldo]], 1563. Ficheru:Titian - Allegorie der Zeit.jpg|''Alegoría de la prudencia'', de [[Tiziano]], ca. 1565-1570. Ficheru:Eworth Elizabeth I and the Three Goddesses 1569.jpg|''Isabel y los trés dioses'', atribuyíu a [[Hans Eworth]], 1569. Ficheru:Felipe IV offers Ferdinand to Glory.jpg|''Felipe II ufiertando al cielu al príncipe don Fernando'', de [[Tiziano]], 1572. Tiziano Vecellio - Doge Antonio Grimani inginocchiato davanti alla fede - Palazzo ducale.jpg|''El dogo Antonio Grimani ante la Fe'', de [[Tiziano]], ca. 1575. Ficheru:Birth of Ferdinand, Prince of Asturias.jpg|''Alegoría de la nacencia del príncipe don Fernando'', de [[Parrasio Micheli]], 1575. Ficheru:El Greco 001.jpg|''[[Adoración del nome de Xesús]]'', tamién llamáu ''El suañu de Felipe II'' o ''Alegoría de la Lliga Santa'', d'[[El Greco]], ca. 1577. Ficheru:Allegory on worldly and clergical abuses - Allegorie op de wereldlijke en geestelijke misbruiken (Gillis Mostaert, 1580).jpg|''Alegoría de los abusos mundanu y clerical'', de [[Gillis Mostaert]], 1580. Ficheru:Les Funérailles de l'Amour Louvre RF1954-4 01.jpg|''Los funerales del Amor'', del círculu d'[[Antoine Caron]], ca. 1580. Ficheru:Allegory of Virtue and Vice (Veronese).jpg|''Mozu ente'l Viciu y la Virtú'', de [[Veronés]], 1581. Vease del mesmu autor ''[[Alegoría de la Virtú y el Viciu]]'' o ''La eleición de Hércules''. Ficheru:CARRACCI, Annibale - An allegory of Truth and Time (1584-5).JPG|''Alegoría de la Verdá y el Tiempu'', d'[[Annibale Carracci]], ca. 1584. Ficheru:Marten de Vos Seven liberal arts.jpg|''Los siete artes lliberales'', de [[Marten de Vos]], 1590. Ficheru:Alegoría de la educación de Felipe III.jpg|''Alegoría de la educación de [[Felipe III d'España|Felipe III]]'', de [[Justus Tiel]],<ref>[https://www.museodelprado.es/enciclopedia/enciclopedia-on-line/voz/tiel-justus/ Voz "Justus Tiel" na Enciclopedia on-line del Prado]</ref> ca. 1590.<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/galeria-on-line/galeria-on-line/obra/alegoria-de-la-educacion-de-felipe-iii/ Ficha de la obra na web del Prado]. [http://www.revistadearte.com/2010/05/16/alegoria-de-la-educacion-de-felipe-iii/ Comentariu d'Andrés Merín]. [http://cvc.cervantes.es/el_rinconete/anteriores/ochobre_07/02102007_02.htm Comentariu de Marta Poza].</ref> Ficheru:Cornelis Ketel - The Mirror of Virtue - WGA12154.jpg|''L'espeyu de la virtú'', de [[Cornelis Ketel]], ca. 1595. Ficheru:Fábula (El Greco, c. 1600).jpg|''[[La fábula]]'', d'[[El Greco]], ca. 1600. Ficheru:'The Golden Age', oil on copper painting by Joachim Wtewael, 1605, Metropolitan Museum of Art.JPG|''La edá d'Oru'', de [[Joachim Wtewael]], 1605. </gallery> == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Mannerism}} {{commonscat|Music in the 16th century|Música del sieglu XVI}} {{Tradubot|Manierismo}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Manierismu|Manierismu]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] mw1ih4twodnwwwlodopbwzrcr7zs5qm 0 113308 4527519 4338405 2026-09-12T09:25:08Z Limotecariu 735 4527519 wikitext text/x-wiki {{otros usos|torniellu de bancu|la ferramienta}} {{Ficha de taxón | Morsa | image = 12 Walross 2001.jpg | status = VU | status_system = iucn3.1 | status_ref =<ref name = "iucn">{{IUCN|asesores=Lowry, L.|añu=2016|edición IUCN=2010.4|consultáu=6 de xunetu de 2016}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Carnivora]] | subordo = [[Caniformia]] | superfamilia = [[Pinnipedia]] | familia = [[Odobenidae]] | genus = '''Odobenus''' | genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762 | species = '''O. rosmarus''' | species_authority = ([[Carlos Linneo|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = Subespecies | subdivision = <center>Vease la seición [[#Subespecies|subespecies]] | range_map = Odobenus rosmarus distribution.png | range_map_caption = Distribución de la morsa. }} La {{iniTaxon}} ye una [[especie]] de [[Mammalia|mamíferu]] [[Pinnipedia|pinnípedu]] semiacuáticu de gran tamañu qu'habita nos mares [[árticu|árticos]]. Esisten trés [[subespecie|subespecies]]: la morsa del [[Océanu Atlánticu|Atlánticu]] (''[[Odobenus rosmarus rosmarus]]''), la del [[Océanu Pacíficu|Pacíficu]] (''[[Odobenus rosmarus divergens]]'') y la del [[mar de Láptev]] (''[[Odobenus rosmarus laptevi]]''), sicasí esta última subespecie yá nun ye reconocida.<ref name="2a5408c8">{{Cita publicación|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1463-6409.2008.00364.x/abstract|títulu=The Laptev Sía walrus Odobenus rosmarus laptevi: an enigma revisited|apellíos=Lindqvist|nome=Charlotte|apellíos2=Bachmann|nome2=Lutz|fecha=1 de marzu de 2009|publicación=Zoologica Scripta|volume=38|númberu=2|páxines=113–127|fechaaccesu=14 de xunu de 2017|idioma=en|issn=1463-6409|doi=10.1111/j.1463-6409.2008.00364.x|apellíos3=Andersen|nome3=Liselotte W|apellíos4=Born|nome4=Erik W|apellíos5=Arnason|nome5=Ulfur|apellíos6=Kovacs|nome6=Kit M|apellíos7=Lydersen|nome7=Christian|apellíos8=Abramov|nome8=Alexei V|apellíos9=Wiig|nome9=ØYstein}}</ref> La población mundial de morses calcular nunos 250&nbsp;000 exemplares. La morsa pertenez al [[orde (bioloxía)|orde]] [[Carnivora]] y al [[suborde (bioloxía)|suborde]] (o, según otros, superfamilia) [[Pinnipedia]]. == Nome == El nome [[llatín]] ''Odobenus'' vien del [[idioma griegu|griegu]] ''odous'' ("diente") y ''baino'' (andar), yá que se reparó que les morses utilizaben los sos caniles pa impulsase al salir de l'agua. ''Rosmarus'' vien de la pallabra [[idioma suecu|sueca]] que significa morsa. ''Divergens'' ("diverxente") fai referencia a los caniles. La pallabra española "morsa" procede del [[idioma lapón|lapón]] o del [[idioma finés|finés]], y llegó al [[idioma español|español]] al traviés del [[idioma francés|francés]] o del [[idioma inglés|inglés]]. Nesta última llingua, sicasí, la pallabra más antigua, "morse", cayó en desusu, y foi sustituyida pola actual, "walrus", que procede del [[idioma danés|danés]] "hvalros", que significa "ballena-caballo" o "vaca de mar", y ye común a otres llingües xermániques. Los [[esquimales]] llamar "aivik" n'[[idioma inuit|inuit]] y, en [[idioma yupik|yupik]], "aivuk". == Subespecies == Reconócense dos<ref name="2a5408c8" /> subespecies de morsa:<ref name="msw">{{MSW3 |id = 14001024 }}</ref> * ''[[Odobenus rosmarus rosmarus]]'' * ''[[Odobenus rosmarus divergens]]'' La morsa atlántica (''Odobenus rosmarus rosmarus'') habita nuna rexón que va dende l'Árticu canadianu hasta'l [[mar de Kara]]. Créese qu'esisten anguaño unos 22&nbsp;500 exemplares (6000 en [[Rusia]] y [[Noruega]], 12&nbsp;000 en [[Canadá]] y 4500 en [[Groenlandia]]). La morsa del Pacíficu (''Odobenus rosmarus divergens'') atopar al norte del Océanu Pacíficu, dende'l mar oriental de Siberia hasta'l [[mar de Beaufort]], según nel [[mar de Láptev]]. Esisten a lo menos 200&nbsp;000 exemplares de morsa del Pacíficu, nes mariñes de Rusia y Estaos Xuníos.<ref name="población Pacíficu">[https://web.archive.org/web/20060925212520/http://www.r7.fws.gov/fisheries/mmm/walrus/pdf/wconpln.pdf ''Conservation Plan for the Pacific Walrus in Alaska''].</ref> La morsa del Pacíficu ye daqué mayor: el machu puede llegar a pesar hasta 1800&nbsp;[[kg]] y tien los caniles más llargos y el craniu más anchu. L'exemplar de mayor tamañu que se conoz llegó a pesar 2265&nbsp;kg y a midir 4,91&nbsp;[[metru|m]] de llargor. Caltener nel Muséu de Horniman de [[Londres]]. == Descripción == En cuanto al tamañu, ye distintu según les subespecies. Les morses del Pacíficu son llixeramente mayores: los machos pesen ente 800 y 1700&nbsp;kg y tienen un llargor d'ente 2,7 y 3,6&nbsp;m, en cuantes que les femes pesen ente 400 y 1250&nbsp;kg y miden ente 2,3 y 3,1&nbsp;m. Ente los pinnípedos, namái dalgunos [[elefante marín|elefantes marinos]] algamen un tamañu mayor. Tienen una piel bien grueso, d'ente 2 y 4&nbsp;cm d'espesura. La piel de los machos presenta de cutiu grandes nódulos, que nun apaecen nes femes. Yá que apaecen na dómina de la pubertá, paez ser que se trata d'una carauterística sexual secundaria. El pelo anubre tol cuerpu, sacante les [[Aleta (zooloxía)|aletes]]. Los machos camuden el pelo añalmente, ente xunu y agostu, en cuantes que les femes pueden tardar entá más tiempu en camudalo. La pelame de la morsa camuda de color cola temperatura: na agua tienen un color gris maciu, casi blancu, n'agua frío, pero adquieren una tonalidá rosada n'agües templaes, por cuenta de la dilatación de los vasos sanguíneos de la piel y la medría de la circulación. Tanto los machos como les femes tienen dos grandes [[canil]]s que pueden algamar un metro de llargor y que constitúin la so traza más distintiva. Les sos estremidaes son aletes, qu'escarecen de pelo y tán provistes d'una piel grueso y rugosa, que-yos facilita la movilidá en tierra. Atopáronse fósiles de odobénidos, similares a les morses actuales, que daten del [[Miocenu]] mediu, hai unos 14 millones d'años. == Ciclu vital == [[Ficheru:Walrus - Kamogawa Seaworld - pup -2.jpg|thumb|left|Cría de morsa en cautiverio]] Les morses pueden llegar a vivir hasta 40 años. Alimentar na agua, buciando hasta fondures de 90&nbsp;m, yá que son capaces de permanecer media hora so l'agua. Aliméntense fundamentalmente d'[[amasuela|amasueles]] y otros [[moluscu|moluscos]], anque pueden comer tamién otros invertebraos, como [[viérbene|viérbenes]], [[gasterópodu|gasterópodos]], [[cefalópodu|cefalópodos]] ya inclusive delles especies de [[Pisces|peces]]. Anque los machos algamen el maduror sexual ente los 6 y los 9 años, nun suelen tener la oportunidá d'apariase hasta qu'algamen el so plenu desenvolvimientu físicu (escontra los 15 años) y son capaces de competir con otros machos poles femes. Los machos compiten pol territoriu y de cutiu engárdense en combates; el vencedores apariar con gran númberu de femes. Les femes, pela so parte, tamién algamen el maduror sexual ente los 6 y los 9 años. Apariar na agua. Tres la [[Fecundación|fertilización]], el [[óvulu]] caltiénse durmiente mientres meses. El periodu de [[xestación]] puramente dichu ye de 11 meses, pero trescurren 15 o 16 meses dende'l momentu del apareyamientu hasta'l partu. Dan a lluz uno sola cría en tierra o sobre bloques de xelu. Les críes recién nacíes pesen ente 45 y 75&nbsp;kg y son daes de mamar mientres un periodu máximu de dos años, xeneralmente na agua, y pasen xunto a les sos madres ente 3 y 5 años. Les madres son desaxeradamente proteutores coles sos críes. Los principales predadores de la morsa son l'[[Ursus maritimus|osu polar]] y la [[Orcinus orca|orca]]. L'home dio caza a la morsa siquier dende'l [[sieglu IX]]. == Distribución == Les morses habiten delles árees de la zona circumpolar qu'apenes se rellacionen ente sigo. Les morses del Pacíficu atopar nos mares de [[mar de Bering|Bering]], [[mar de Chukchi|Chuckchi]] y [[mar de Láptev|Láptev]], y les del Atlánticu en zones costeres del nordeste de [[Canadá]], [[Groenlandia]] y [[Rusia]]. Les morses del Pacíficu emigren estacionalmente por causa de la estensión del casquete polar. Delles morses lleguen a percorrer 3000&nbsp;km nestos desplazamientos. Pasen l'iviernu nel mar de Bering y el branu nel mar de Chukchi. == Rellación col home == Pa los [[inuit]], la morsa tuvo dende antiguu un importante significáu relixosu. Amás, tuvo un papel decisivu en tolos ámbitos de la vida d'esti pueblu, yá que d'ella llograben carne y aceite, y los sos caniles, tanto como'l restu de los sos güesos, apurriéron-yos un inapreciable material de construcción nun clima nel que los árboles son bien escasos; los estómagos de morsa con [[moluscu|moluscos]] ''[[Cardium]]'' son inda güei consideraos una exquisitez. La caza de la morsa llevada a cabu polos inuit, sicasí, yera de mera subsistencia y nun supunxo nengún peligru pa la especie. Inda güei déxase a los inuit cuotes regulares de caza de subsistencia en [[Canadá]], [[Rusia]] y [[Groenlandia]]. Cuando los europeos llegaron al sur de los mares árticos nel sieglu XVI, la morsa ver por primer vegada en trance de sumir como especie pos empezó a ser oxetu de caza intensiva, sobremanera pola mor del [[marfil]] de los sos defenses, que la so calidá namái ye inferior a la del que se llogra de los [[Elephantidae|elefantes]]. Les morses habitaben pola mariña este d'[[América del Norte]], hasta [[Cape Cod]], y nel [[Golfu de San Llorienzo]]. Nesta zona, nos sieglos XVI y XVII matáronse añalmente dellos miles de morses. Nel sieglu XIX yá nun quedaba nin un solu exemplar al sur de [[Llabrador (rexón)|Llabrador]]. En busca de colonies de morses inda non descubiertes, los cazadores fueron entós internándose en rexones más y más remotes. Puede dar una idea de les proporciones de les matances el fechu de que namái ente 1925 y 1931 fueren cazaes na [[isla de Baffin]], nel Árticu canadianu, alredor de 175&nbsp;000 morses. La morsa del Atlánticu tuvo por esti motivu en cantu de la estinción, y, por causes que se desconocen, les sos poblaciones siguen ensin recuperase: namái subsisten güei 15&nbsp;000 morses del Atlánticu, una fracción mínima de la población orixinal. La morsa del Pacíficu foi sometida a masacres asemeyaes, anque'l so caza empecipiar en fecha posterior. Sicasí, les sos poblaciones recuperáronse significativamente gracies a les midíes proteicionistes introducíes per Estaos Xuníos y Rusia, y güei cunta de nuevu con unos 200&nbsp;000 exemplares. Por esi motivu, la especie nel so conxuntu nun s'atopa en peligru d'estinción. Tamién la contaminación afecta a les morses, que son especialmente sensibles a los arramaos de [[petroleu]], una y bones los [[hidrocarburu|hidrocarburos]] depositar nos fondos marinos, llugar en que les morses atopen el so alimentu, amenorgando asina'l númberu de les sos preses. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Odobenus|morsa}} {{wikispecies|Odobenus rosmarus}} * [https://web.archive.org/web/20040404004838/http://www.absc.usgs.gov/research/walrus/home.html USGS - Pacific Walrus Research] (n'inglés) * [http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/walrus/ La morsa en www.seaworld.org] (n'inglés) {{Tradubot|Odobenus rosmarus}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Odobenidae]] [[Categoría:Xéneros monotípicos de mamíferos]] [[Categoría:Fauna del océanu Árticu]] [[Categoría:Mamíferos del Neárticu]] [[Categoría:Especies descrites por Linnaeus]] [[Categoría:Animales descritos en 1758]] r8ax6q1yql2c9nqexfadvndh0lx0hua 0 113541 4527363 4508679 2026-09-11T19:50:58Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 4 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527363 wikitext text/x-wiki {{Avisu médicu}} {{Ficha d'enfermedá |nome = Trestornu bipolar |imagen = |pie = El trestornu bipolar implica periodos de zuna o hipomanía con periodos de depresión mayor. Son cambeos estremos nel estáu d'ánimu ente los cualos, de normal, suel haber una relativa estabilidá anímica.<ref>{{cita web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/spanish/ency/article/000926.htm |títulu=Trestornu bipolar |fechaaccesu=23 d'abril de 2010 |autor=por MedlinePlus |añu=2009|fecha=xineru de 2009|obra=Enciclopedia médica n'español}}</ref> |CIE-10 = {{CIE-10|F|31||f|30}} |CIE-9 = {{CIE-9|296.80}} |CIAP-2 = P73 |OMIM = 125480 |Medline = |MedlinePlus = 000926 |sinónimos = * Psicosis maniacu-depresiva * Trestornu afeutivu bipolar }} El '''trestornu bipolar''', tamién conocíu como '''trestornu afeutivu bipolar''' (TAB) y d'antiguo como '''psicosis maniacu-depresiva''' (PMD), ye un conxuntu de [[trestornu del estáu d'ánimo|trastorno del ánimu]] que se caracteriza por fluctuaciones bultables nel [[humor]], el [[pensamientu]], el [[comportamientu]], la enerxía y la capacidá de realizar actividaes de la vida diaria.<ref name = "Grande2016" /><ref name = "NIH2016" /><ref name = "Connolly2011" /><ref name = "Timms2007" /> La persona afeutada por esti trestornu alterna'l so [[estáu d'ánimu]] ente la [[zuna]] o [[hipomanía]] —fase d'[[Allegría (emoción)|allegría]], esaltación, [[Euforia (estáu)|euforia]] y grandiosidá— y la [[depresión]], con [[murnia]], inhibición ya idees de muerte.<ref name = "Grupu2012" /> Definiéronse cuatro tipos de trestornu bipolar acordies cola severidá y alternanza d'estaos d'ánimu nel tiempu: trestornu bipolar tipu I, trestornu bipolar tipu II, ciclotimia y trestornu bipolar inespecíficu.<ref name = "Grande2016" /><ref name = "NIH2016" /> Por cuenta de que el trestornu bipolar presentar n'adultos nuevos, trai un altu costu social, siendo la segunda causa de discapacidá llaboral a nivel mundial; amás, quien lo carecen presenten un riesgu mayor que la población xeneral de mortalidá por [[suicidiu]], [[homicidiu]], accidentes y por causes naturales como les [[cardiopatía|enfermedad cardiovasculares]].<ref name = "Grande2016" /><ref name = "González2009" /> <!-- A pesar de ser consideráu un trestornu con riesgu de cronificación y con una alta [[morbilidá]] y [[Tasa bruta de mortalidá|mortalidá]], una atención integral qu'encete tolos aspeutos implicaos: biolóxicos, psicolóxicos y sociales, puede consiguir la remisión total de les crisis, d'ende la gran importancia de que'l diagnósticu del afeutáu sía correutu. L'elementu básicu pal tratamientu del trestornu bipolar ye tomar de conciencia del problema, la so conocencia per parte del afeutáu y los sos allegaos por aciu una psicoeducación fayadiza que-yos dexe faer frente a les crisis ensin medranes infundaes y coles ferramientes más válides; según prevenir les recaídes. La terapia [[farmaco]]lóxica personalizada, especialmente mientres les fases de desequilibriu, ye otra de les claves. [[Benzodiazepina|Benzodiazepines]], [[antipsicóticos]] y [[estabilizadores del estáu d'ánimu]] son los fármacos más utilizaos. De manera más cuidadosa, pueden utilizase fármacos [[antidepresivos]] si'l paciente riquir. El patrones de cambeos del estáu d'ánimu pueden ser cíclicos, empezando de cutiu con una zuna que termina nuna depresión fonda. N'ocasiones pueden predominar los episodios maniacos o los depresivos. Dalgunos d'estos trestornos denominar 'de ciclado rápido' porque l'estáu d'ánimu puede camudar delles vegaes nun periodu bien curtiu de tiempu. Otres vegaes preséntase'l llamáu "estáu mistu", nel que los pensamientos depresivos pueden apaecer nun episodiu de zuna o viceversa. Cuando'l trestornu afeutivu bipolar presentar en neños menores de 5 años, xeneralmente apaez na so forma mista. -->== Etimoloxía == La hipótesis humoral afirmaba que la "murria" (depresión) yera causada por un fluyíu corporal, conocíu como la «fiel negra»,<ref name="ehow">{{cita web|url=http://www.ehow.com/about_5270938_history-bipolar-disease.html|títulu=The History of Bipolar Disease|fechaaccesu=30 d'abril de 2010|autor=J.C. Tolentino|editorial=eHow.com|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141006165619/http://www.ehow.com/about_5270938_history-bipolar-disease.html|fechaarchivu=2014-10-06}}</ref> ente que la "zuna" (llocura) foi causada por otru fluyíu llamáu entós «fiel mariella».<ref name="mentalhelp">{{cita web |url=http://www.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?type=doc&id=11201&cn=4|títulu=Historical and Contemporary Understandings of Bipolar Disorder|fechaaccesu=30 d'abril de 2010|autor=Rashmi Nemade|editorial=Mental Help Net|idioma=inglés}}</ref> D'ellí que les pallabres "[[depresión]]" (enantes llamada "[[murria]]") y "[[zuna]]", tienen el so [[etimoloxía]] nel llinguaxe [[Idioma griegu|griegu clásicu]]. La pallabra murria derivar de la pallabra μἐλας, (melas), "negra", y χολή, (jolé), "fiel" indicando los oríxenes del términu nes teoríes de los cambeos d'humor de [[Hipócrates]]. Sicasí, los oríxenes llingüísticos de zuna nun tán tan claros. Delles etimoloxíes son propuestes pol médicu romanu [[Celio Aureliano]], incluyendo la pallabra griega 'ania', lo que quier dicir que produz una gran congoxa mental, y 'manes', que quier dicir relaxáu o sueltu, lo que podría averase del contestu ye una mente o alma descomanadamente relaxada.<ref>{{cita llibru |apellíos=Weissenrieder|nome=Annette|títulu=Images of illness in the Gospel of Luke: insights of ancient medical texts|url=https://books.googleco.ve/books?id=P-5NSxKfofcC|añu=2003|editorial=Mohr Siebeck|isbn=3161479157|páxines=309}}</ref> Hai a lo menos otros cinco candidatos, y parte del tracamundiu qu'arrodia la exacta etimoloxía de la pallabra zuna ye'l so variáu usu na poesía y mitoloxía pre-Hipocrática (Angst and Marneros 2001). == Historia == [[Ficheru:Drama-icon.svg|thumb|Suel utilizase esti tipu de dibuxos clásicos del [[teatru]] pa representar los aspeutos de zuna y depresión.]] Mientres casi un mileniu dempués de la cayida del [[Imperiu Romanu]], la hipótesis humoral de los griegos impúnxose como la teoría de la causa de la depresión y la zuna. Mientres el [[sieglu II|sieglu&nbsp;II]]&nbsp;[[Anno Domini|A.&nbsp;D.]] [[Sorano de Efeso]] ([[98]]-[[177|177&nbsp;A.&nbsp;D.]]) describía a la zuna y a la murria como distintes enfermedaes con etioloxíes separaes,<ref name=mentalhelp /> sicasí, él reconocía que «munchos otros consideren a la murria una forma de la enfermedá llamada zuna».<ref>Vease Mondimore FM. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16194770 Kraepelin and manic-depressive insanity: an historical perspective] (n'inglés). Int Rev Psychiatry. 2005 Feb;17(1):49-52. Últimu accesu 30 d'abril de 2010. PMID 16194770</ref> Los primeros escritos que describen la rellación ente zuna y murria atribuyir a [[Areteo de Capadocia]]. Areteo foi un médicu y filósofu [[eclécticu]], que vivió en [[Alexandría]] ente los años [[30]] y [[150|150&nbsp;A.&nbsp;D.]] (Roccatagliata 1986; Akiskal 1996). Areteo ye reconocíu como l'autor de los antiguos testos sobrevivientes onde se da un conceutu unificáu de la enfermedá maniaca-depresiva, viendo dambos, murria y zuna como si tuvieren un orixe común na «fiel negra» (Akiskal 1996; Marneros 2001). Según Areteo, la zuna ye un aumentu de la murria y tien d'entendese como'l polu opuestu a la murria. El so conceutu del ''continuum'' del ánimu bipolar ye entá más ampliu que l'actual, englobando inclusive los trestornos esquizo-afeutivos y la [[psicosis]].<ref name=wormer>{{cita llibru |apellíos = Wormer |nome=Eberhard J. |títulu=Bipolar |url=https://books.googleco.ve/books?id=VOfbOf9ywKUC |añu=2004 |editorial=Ediciones Robinbook |isbn=8479277173 |páxines=58 }}</ref> L'enciclopedista chinu [[Gao Lian]] (c. 1583) describe'l trestornu nel so llibru ''Ocho trataos sobre l'arte de vivir'' (遵生八笺, ''Ts'un-sheng pa-chien'').<ref name=ehow /> Nos sieglos XVII y XVIII fueron fundamentalmente'l anatomista [[Thomas Willis]], d'[[Oxford]], [[Giovanni Battista Morgagni]], de [[Padua]], y [[Anne Charles Lorry]], de París, quien afayaron los episodios repetitivos de zuna y depresión al llargu plazu.<ref name=wormer /> La conceptualización psiquiátrica contemporánea de la enfermedá maniacu-depresiva ye usualmente fechada cerca de [[1850]]. El [[31 de xineru]] de [[1854]], Jules Baillarger describió a l'Academia de Medicina del Imperiu Francés una enfermedá mental de dos fases que causa oscilaciones ente la zuna y la depresión. Dos selmanes dempués, el [[14 de febreru]], Jean-Pierre Falret presentó una descripción a l'Academia de lo que yera esencialmente'l mesmu trestornu. Esta enfermedá foi designada como ''folie circulaire'' (llocura circular) por Falret, y como ''folie à double forme'' (llocura de forma dual) por Baillarger (Sedler 1983). [[Emil Kraepelin]] ([[1856]]-[[1926]]), un siquiatra alemán, consideráu por munchos (incluyendo Hagop Akiskal<ref name=Akiskal>{{Cita web |url=http://psychiatry.ucsd.edu/faculty/hakiskal.html |títulu=Hagop Akiskal M.D. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070126043226/http://psychiatry.ucsd.edu/faculty/hakiskal.html |fechaarchivu=2007-01-26 }}</ref>) como'l padre de la conceptualización moderna de trestornu bipolar, foi quien categorizó y estudió el cursu natural de pacientes bipolares que nun taben siendo trataos, tiempu primero que s'afayaren el estabilizadores del humor. Al describir a estos pacientes en [[1902]], él acuñó'l términu "psicosis maniacu-depresiva". Notó que los sos pacientes so observación teníen unos intervalos d'enfermedá, maniaca o depresiva, y xeneralmente dempués veníen intervalos llibres de síntomes nos que'l paciente podía funcionar de normal. Dempués de la [[segunda guerra mundial]], el siquiatra Dr. [[John Cade]], nel Hospital [[Bundoora]] allugáu en [[Melbourne]], Australia, taba investigando los distintos compuestos qu'utilizaben los pacientes veteranos que tienen la enfermedá. En [[1948]], el Dr. Cade afayó que'l [[carbonatu de litiu]] podía ser usáu como un tratamientu eficiente pa les persones que carecen la enfermedá. Este foi'l primer compuestu o droga que demostró ser eficiente nel tratamientu de cualquier condición psiquiátrica. El descubrimientu foi quiciabes l'entamu de los tratamientos farmacolóxicos ocupaos na psiquiatría. Esti descubrimientu precedió al de los tratamientos con fenotiazinas pa la [[esquizofrenia]], y el descubrimientu del tratamientu con [[benzodiazepina]] pa los estaos d'[[ansiedá]], por cuatro años. El términu «enfermedá maniaco-depresiva» apaeció per primer vegada en [[1958]]. L'actual [[nosoloxía]], trestornu bipolar, volvióse popular solo apocayá, y dellos individuos prefieren la terminoloxía antigua por cuenta de qu'aprove d'una meyor descripción d'una enfermedá multidimensional que de cutio camuda. L'orixe del trestornu paez ser orgánicu. Nun se conocen tolos oríxenes biolóxicos específicos del trestornu, anque se cree que'l mal aprovechamientu de los neurotransmisores cerebrales, [[serotonina]] y [[dopamina]], taríen rellacionaos. Al realizar una esploración al traviés d'una [[imaxe per resonancia magnética]] (IRM) nun se ven alteraciones, pero sí apaecen al realizar una prueba llamada [[tomografía per emisión de positrones]] (TEP). == Clasificación == Nun hai un consensu claru sobre cuantos tipos de trestornu bipolar esisten.<ref>{{cita publicación |autor=Akiskal HS, Benazzi F |añu=2006 |fecha = mayu de 2006 |títulu=The DSM-IV and ICD-10 categories of recurrent [major] depressive and bipolar II disorders: evidence that they lie on a dimensional spectrum. |revista = J Affect Disord. |volume=92 |númberu=1 |páxines=45-54 |PMID = 16488021 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=pubmed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=16488021&ordinalpos=9&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum (abstract) |fechaaccesu=29 de xunu de 2007 }} </ref> Nel ''[[Manual Diagnósticu de los Trestornos Mentales|DSM-IV-TR]]'' y el ''[[CIE-10]]'', el trestornu bipolar concíbese como un [[Espectru bipolar|espectru]] de trestornos que s'asoceden nun continuu. El DSM-IV-TR llista cuatro tipos de trestornos del estáu d'ánimu que s'afaen na categoría de bipolar: trestornu bipolar tipu I, trestornu bipolar tipu II, ciclotimia y trestornu bipolar non especificáu. Nel Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders" (Manual Diagnósticu y Estadísticu de los Trestornos Mentales) de la American Psychiatric Association (Asociación Americana de Psiquiatría) descríbense dos tipos de trestornu bipolar: tipu I y tipu II. === Trestornu bipolar tipu I === El trestornu bipolar tipu I dar naquellos individuos qu'esperimentaron un [[episodiu]] [[maniacu]] añadíu a un episodiu depresivu (acordies con el DSM-IV-TR). Ye frecuente que los suxetos tamién presentaren unu o más episodios depresivos mayores. Pal diagnósticu d'esta modalidá acordies con el DSM-IV-TR son necesarios unu o más episodios maniacos o mistos. Nun ye necesariu qu'esista un episodiu depresivu como requisitu pal diagnósticu, anque frecuentemente apaeza. === Trestornu bipolar tipu II === El trestornu bipolar tipu II carauterizar por episodios de [[depresión|depresión mayor]] según siquier un episodiu hipomaníaco. Los episodios de hipomanía nun lleguen a los estremos de la zuna (esto ye, que nun provoquen alteraciones sociales o ocupacionales y escarecen de traces [[psicosis|psicóticos]]). El trestornu bipolar tipu II ye muncho más malo de diagnosticar, yá que los episodios de hipomanía pueden apaecer a cencielles como un periodu d'ésitu con alta productividá y suel rellatase esto con menos frecuencia que cuando se sufre una depresión. Pueden apaecer [[Psicosis|síntomes psicóticos]] mientres los episodios de depresión mayor, pero nunca n'episodios hipomaníacos. Pa dambos trestornos esiste un ciertu númberu de especificadores qu'indiquen la presentación y el cursu del trestornu, ente otros el de "crónicu", "ciclado rápidu" (cuando apaecen 4 o más episodios nel intre d'un añu), "catatónico" y "murniu". === Trestornu bipolar tipu III === Basáu na concepción de la bipolaridad, en 2005 el Dr. Hagop Souren Akiskal suxirió'l nome del trestornu bipolar pa referise a pacientes que presentaben llocura temprana con inestabilidá anímica, desinhibición sexual, baturiciu y conducta impulsiva. El trestornu bipolar xeriátricu, ye l'apaición de la enfermedá del trestornu bipolar en pacientes d'edá avanzada de más de 50 años de vida, onde los mecanismos cerebrales que regulen l'estáu d'ánimu atópense alteriaos, yá sía de manera estructural por heriedu poligénica nos mecanismos cerebrales que regulen los estaos d'ánimu auníu a factores ambientales esternos (fármacos, alteraciones hormonales, drogues, estrés), o bien por mancadura cerebral provocando'l trestornu bipolar d'entamu tardíu. === Ciclotimia === {{AP|Ciclotimia}} La ciclotimia implica la presencia o historial de numberosos episodios de hipomanía, entrepolaos con episodios depresivos que nun cumplen dafechu los criterios por qu'esistan episodios de depresión mayor. La idea principal ye qu'esiste un ciclado de grau baxu del estáu d'ánimu qu'apaez ante l'observador como una traza de la personalidá, pero qu'interfier cola so función. Hai variaciones d'esti trestornu. Los estaos d'ánimu camuden rápido (nun añu pueden manifestase ente 4 o más cambeos d'ánimu) como tamién pueden camudar amodo. Una vegada estabilizáu'l paciente realcontrar cola so vida social, llaboral, ya inclusive afeutiva, evitando escapase de sigo mesmu y de la so redolada, p'asina tar en convivencia cola so pareya, amigos y familiares. En términos psiquiátricos, esto llámase ciclos rápidos o aceleraos y ciclos lentos, respeutivamente. Los ciclos ultrarápidos, onde l'ánimu camuda delles vegaes a la selmana (o inclusive nun día), suelen asoceder en casos aisllaos, pero ye verdaderamente una variable real del trestornu. Estos patrones de cambeos d'ánimu son acomuñaos con ansiedá y altos riesgos de suicidios.<ref>Ösby et al. (2001) ''Excess Mortality in Bipolar and Unipolar Disorder in Sweden'' Arch Xen Psychiatry 58: 844-850.</ref> Dellos estudios suxirieron una rellación correllativa ente la creatividá y el trestornu bipolar. Con tou, la rellación ente dambes inda permanez incierta.<ref name="santosa2006">Santosa et al. Enhanced creativity in bipolar disorder patients: A controlled study. ''J Affect Disord.'' 2006 Nov 23; PMID 17126406. </ref><ref name="rihmer2006"> Rihmer et al. Creativity and mental illness. ''Psychiatr Hung.'' 2006;21(4):288-94. PMID 17170470. </ref><ref name="nowakowska2006">Nowakowska et al. Temperamental commonalities and differences in euthymic mood disorder patients, creative controls, and healthy controls. ''J Affect Disord.'' 2005 Mar;85(1-2):207-15. PMID 15780691. </ref> Hai un estudiu qu'amuesa una medría na creatividá, colo cual l'individuu llogra llograr ciertes metes y oxetivos.<ref>Johnson SL. (2005) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&cmd=Retrieve&dopt=AbstractPlus&list_uids=15642648 Mania and dysregulation in goal pursuit: a review.] ''Clin Psychol Rev.'' Feb;25(2):241-62.</ref> === Trestornu bipolar non especificáu === El trestornu bipolar non especificáu ye un "caxón de xastre", diagnósticu que s'utiliza pa indicar afecciones bipolares que nun encaxar n'otres categoríes diagnósticas. Si un individuu paez sufrir claramente de dalgún tipu de trestornu bipolar pero nun cumple los criterios de dalgún de los subtipos mentaos más arriba, asígnase-y el diagnósticu de trestornu bipolar non especificáu. Anque los pacientes polo xeneral van allegar en busca d'ayuda en fase depresiva, ye bien importante pescudar a partir del paciente o de la familia d'esti si dalguna vegada diose dalgún episodiu de zuna o hipomanía por aciu una cuidadosa interrogación. Esto va evitar un diagnósticu equivocáu de trestornu depresivu y va evitar l'usu d'antidepresivos que pueden desencadenar un cambéu a zuna o hipomanía o inducir un ciclado rápidu. Desenvolvióse apocayá ferramientes d'esploración como'l Hypomanic Check List Questionnaire (cuestionariu sobre hipomanía por aciu una [[llista de comprobación]], HCL-32) p'asistir na xera frecuentemente complicada de detectar los trestornos bipolares tipu II. == Epidemioloxía == El trestornu bipolar ye unu de los trestornos mentales más comunes, severos y persistentes. La [[prevalencia]] envalorar ente un 0,3 y un 7% de la población xeneral.<ref name = "Grande2016" /><ref name = "Kessler2005" /><ref name=Soreff2017 /> El trestornu empieza típicamente na [[adolescencia]] o na adultez temprana, y tiende a ser una condición permanente a lo llargo de la vida carauterizada por altes tases de recaída, ansiedá comórbida, trestornu per abusu de sustancies, disfunción y mortalidá prematura debida especialmente a l'alta tasa de [[suicidiu]].<ref>{{cita publicación |url=http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0717-92272008000100006&lng=en&nrm=iso&tlng=en |títulu=Treatment of bipolar disorder during pregnancy|apellíos=M.d |nome=Gaviria|apellíos2=Lucía |nome2=Silvia |publicación=Revista chilena de neuro-psiquiatría |volumen=46 |númberu=1 |páxines=43-54 |fechaaccesu=29 de febreru de 2016|issn=0717-9227 |doi=10.4067/S0717-92272008000100006}}</ref> La prevalencia del trestornu Bipolar tipu I asitiar ente'l 0,4 y el 1,6 % de la población xeneral según DSM-IV, siendo igual pa dambos sexos y ente grupos étnicos. La prevalencia del trestornu Bipolar tipu II ta en redol al 0,5 % de la población, tamién según DSM-IV, que ye más prevalente en muyeres. Un estudiu, basáu n'estimaciones a partir del consumu de carbonatu de litiu, que se prescribe sobremanera pa esti tipu y realizáu ente 1996-1998 determinó que la prevalencia n'[[España]] ye de 70 casos/100&nbsp;000 habitantes y día, lo cual supón una prevalencia baxa-media, siendo [[Soria]] la provincia con mayor prevalencia.<ref>{{cita publicación |url=http://www.scielosp.org/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1135-57272000000200004&lng=en&nrm=iso&tlng=Revista |títulu=Estimate of type I bipolar disorder prevalence (1996-1998) |apellíu=Álvarez |nome=Criado- |apellíos2=J |nome2=Juan |publicación=Revista Española de Salú Pública |volume=74 |númberu=2 |páxines=00-00 |fechaaccesu=29 de febreru de 2016 |issn=1135-5727 |doi=10.1590/S1135-57272000000200004 |apellíos3=Tornil |nome3=Domper |apellíos4=A |nome4=Jaime |apellíos5=Rodríguez |nome5=Rosa |apellíos6=El nome6=Gloria de |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307062846/http://www.scielosp.org/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S1135-57272000000200004&lng=en&nrm=iso&tlng=Revista |archivedate=2016-03-07 }}</ref> Valorar los datos completos de too l'[[espectru bipolar]] ye una xera más complicada, yá que nun hai un alcuerdu claru sobre qué ten de ser incluyíu nesta categoría y tampoco si esiste. Acordies con Hagop Akiskal, (ver bibliografía), n'unu de los estremos taría'l [[trestornu esquizoafectivo]] tipu bipolar, y nel otru la [[depresión|depresión unipolar]] (recurrente o non), atopando ente dambos los trestornos d'ansiedá. Esti esquema inclúi'l [[trestornu disfórico menstrual]], la [[depresión postparto]] y la [[psicosis postparto]]. La ventaya d'esti modelu ye qu'ayuda a esplicar porqué munches persones que carecen la enfermedá nun tienen familiares en primer grau con un claru "trestornu bipolar", pero tienen miembros de la familia con historial pa estos trestornos. Nun estudiu realizáu en 2003, Hagop Akiskal M.D. y Lew Judd M.D. reexaminaron datos del estudiu de referencia conocíu como Epidemiologic Catchment Area (ECA, estudiu epidemiolóxicu territorial) tomaos mientres los dos décades anteriores.<ref name=Judd_and_Akiskal_2003>{{cita publicación |nome=Lewis L. |apellíu=Judd|autor2=Hagop S. Akiskal|fecha=xineru de 2003 |añu=2003 |títulu=The prevalence and disability of bipolar spectrum disorders in the US population: re-analysis of the ECA database taking into account subthreshold cases|revista=Journal of Affective Disorders |volume=73 |númberu=1-2 |páxines=123-131 |doi=10.1016/S0165-0327(02)00332-4 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&list_uids=12507745&dopt=ExternalLink}}</ref> L'estudiu orixinal atopó que'l 0,8nbsp;% de la población estudiada esperimentara un episodiu de [[zuna]] siquier nuna ocasión (abondo pa superar l'estragal diagnósticu del trestornu biopolar tipu I) y un 0,5% un episodiu de hipomanía (abondu pa devasar l'estragal diagnósticu pal trestornu bipolar tipu II). Si efectúase una tabulación qu'incluya respuestes qu'indiquen un cumplimientu subumbral de criterios diagnósticos, como unu o dos síntomes mientres un curtiu periodu, los autores llegaron a una cifra d'un 5,1 % adicional de la población, lo cual supón qu'un 6,4 % del total de la población podría incluyise dientro del espectru bipolar. Estudios más recién similares a esti realizaos por prominentes investigadores nel campu del trestornu bipolar amuesen pruebes d'una prevalencia enforma mayor de lo que se pensaba d'afecciones bipolares na población xeneral. [[Ficheru:Bipolar disorder world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|Años de vida con discapacidá pol trestornu afeutivu bipolar por cada 100&nbsp;000&nbsp;habitantes en 2002.{{llista de columnes|3| {{Lleenda|#b3b3b3|nun data}} {{Lleenda|#ffff65|menos de 180}} {{Lleenda|#fff200|180–186}} {{Lleenda|#ffdc00|186–190}} {{Lleenda|#ffc600|190–195}} {{Lleenda|#ffb000|195–200}} {{Lleenda|#ff9a00|200–205}} {{Lleenda|#ff8400|205–210}} {{Lleenda|#ff6e00|210–215}} {{Lleenda|#ff5800|215–220}} {{Lleenda|#ff4200|220–225}} {{Lleenda|#ff2c00|225–230}} {{Lleenda|#cb0000|230–235}} }}]] == Etioloxía == [[Ficheru:Misty midninght depression.JPG|thumb|200px|El trestornu bipolar nun ye nin fisiolóxicu puru nin tampoco ambiental, ye multifactorial, lo que significa qu'esisten munchos factores xenéticu y ambiental que, integraos, anicien el trestornu.]] Nun hai una causa única pal trestornu bipolar—sinón l'alcuerdu científicu ye que son munchos factores qu'actúen en xunto y producen la enfermedá. Por cuenta de que el trestornu bipolar tiende a prevalecer nes families, los investigadores trataron de buscar un xen específicu que se tresfiera por xeneraciones y el cual pueda amontar les posibilidaes d'una persona de desenvolver la enfermedá. Con ello, la busca por aciu investigación de xenes suxer que'l trestornu bipolar, como otres enfermedaes mentales, nun asocede por cuenta de un solu xen.<ref>{{cita web |url=http://www.nimh.nih.gov/health/publications/bipolar-disorder/complete-index.shtml |títulu=Bipolar Disorder |fechaaccesu=23 d'abril de 2010 |autor=[[National Institute of Mental Health]] (NIMH) del gobiernu d'EEXX (Institutu Nacional de Salú Mental) |fecha=ochobre de 2009 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091020225829/http://www.nimh.nih.gov/health/publications/bipolar-disorder/complete-index.shtml |fechaarchivu=2009-10-20 }}</ref> Los factores psicolóxicos tamién desempeñen un importante papel na [[sicopatoloxía]] del trestornu, según nos factores [[sicoterapia|sicoterapéuticos]]—que'l so oxetivu ye l'aliviu de los síntomes centrales—, la reconocencia de los desencadenantes d'episodios, la reconocencia de los síntomes [[Fase prodrómica|prodrómicos]] antes d'una recurrencia declarada y la práutica de los factores que conducen a la continuidá na [[Remisión (medicina)|remisión]] (Lam et al, 1999; Johnson & Leahy, 2004; Basco & Rush, 2005; Miklowitz & Goldstein, 1997; Frank, 2005). Les modernes sicoterapies [[medicina basada na evidencia basaes na evidencia]] diseñaes específicamente pal trestornu bipolar, usaes en combinación colos tratamientos farmacolóxicos estándar aumenten el tiempu en que l'individuu ta bien significativamente más que col usu esclusivu de medicación (Frank, 2005). Estes sicoterapies son la [[Terapia interpersonal y de ritmu social]] pal trestornu bipolar, la terapia familiar empobinada al trestornu bipolar, la psicoeducación, la [[terapia cognitiva]] pal trestornu bipolar y la detección prodrómica. Sicasí, entá nun se pudo desenvolver un modelu cognitivu refechu y xeneral del trestornu bipolar.<ref>{{cita llibru |apellíos = Newman |nome=Cory F. |autor2 = Robert L. Leahy, Aaron T. Beck y Noreem Reilly-Harrington |títulu=El trestornu bipolar: Un aproximamientu dende la terapia cognitiva |url=https://books.googleco.ve/books?id=bkC--4o45mYC |añu=2005 |editorial=Ediciones Paidós Ibérica |isbn=8449316995 |páxines=43 }}</ref> === Eventos exóxenos === Rellacionóse anormalidaes na función cerebral a los sentimientos d'[[ansiedá]] y una menor tolerancia al estrés. Cuando encaren un acontecimientu vital negativu d'importancia, provocándo-yos este un gran estrés, como un fracasu nun campu importante de les sos actividaes, podríen sufrir el so primer episodiu de depresión mayor. Otra manera, cuando un individuu llogra un gran llogru podría esperimentar el so primer episodiu [[zuna]]co o [[hipomanía]]co. Los individuos con trestornu bipolar tienden a esperimentar desencadenantes d'episodiu que suelen tar rellacionaos con acontecimientos interpersonales o rellacionaos con llogros personales. Exemplos de sucesos vitales interpersonales seríen el [[namoramientu]] o pela cueta la muerte d'un amigu íntimu. Ente los sucesos vitales rellacionaos con llogros tán l'aceptación dientro d'una élite o otra manera, un despidu (Miklowitz & Goldstein, 1997). Un [[partu|nacencia]] tamién puede desencadenar una [[depresión postparto|psicosis postparto]] nes muyeres bipolares. La "Teoría del kindling" (El kindling ye un términu que nun se traduz. Significa estielles n'inglés y refierse a un aumentu de excitabilidá nes neurones del sistema límbico<ref name=argentinidadalpalo>[https://web.archive.org/web/20080420191633/http://www.ligasfc.org/index.php?name=UpDownload Capítulu del Llibru «Tarrezas d'Alerxa ya Inmunoloxía», Asociación d'Alerxa, Asma ya Inmunoloxía de Buenos Aires – Xunu de 1999]</ref>) afirma que les persones que tán xenéticamente predispuestes al trestornu bipolar pueden esperimentar una serie d'acontecimientos estresantes, cada unu de los cualos mengua l'estragal al que puede dase un cambéu d'estáu d'ánimu.<ref name=kindling>[https://web.archive.org/web/20100602005818/http://www.bpinfo.net/kindling_theory.htm Link and reference involving kindling theory]</ref> Eventualmente puede desencadenase un episodiu (que d'esta miente se fai recurrente) por sigo mesmu. Sicasí, non tolos individuos esperimenten por cuenta de ello episodios n'ausencia d'acontecimientos vitales positivos o negativos. Los individuos con una apaición del trestornu a la fin de l'adolescencia o na edá adulta temprana esperimentaríen con toa probabilidá ansiedá y depresión na [[infancia]]. Esisten argumentaciones nel sentíu de que l'apaición na infancia del trestornu tendría de ser tratáu cuanto antes. Un [[Historial familiar(medicina)|historial familiar]] de trestornos dientro del [[espectru bipolar]] puede tresmitir una predisposición o carga xenética a desenvolver unu d'estos trestornos.<ref name=Genetic_Likelihood>[http://www.psycheducation.org/depression/risk.htm Genetics and Risk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224121409/http://www.psycheducation.org/depression/risk.htm |date=2008-02-24 }} PsychEducation.org</ref> Yá que los trestornos bipolares son [[Traza cuantitativa (xenética)|poligénicos]], puede dase una mayor susceptibilidá a sufrir munchos trestornos bipolar y unipolar dientro del mesmu pedigrí familiar. Este ye frecuentemente'l casu (Barondes, 1998). Los [[trestornos d'ansiedá]], los [[Depresión|trastorno depresivos]], los [[trestornu de l'alimentación|trestornos de l'alimentación]], el [[trestornu disfórico premenstrual]] y la [[esquizofrenia]] pueden ser parte del historial familiar, que ye a lo que se refier el términu "carga xenética". Una y bones el trestornu bipolar ye tan heteroxéneu, ye probable que les persones que la carecen esperimenten distintes manifestaciones de la enfermedá (Miklowitz & Goldstein, 1997). Recién investigaciones realizaes en Xapón señalen una hipótesis sobre un posible orixe [[mitocondria]]l d'esti trestornu.(Stork & Renshaw, 2005). === Heredatibilidá o heriedu === El trestornu ye prevalente según l'historial familiar, esto ye, que suel haber antecedentes familiares bien de trestornu bipolar o d'otru tipu de trestornu del humor como la depresión.<ref>{{Obra citada |apellíu=McGuffin |nome=P |apellíu2=Rijsdijk |nome2=F |apellíu3=Andrew |nome3=M |apellíu4=Sham |nome4=P |apellíu5=Katz |nome5=R |apellíu6=Cardno |nome6=A |títulu=The Heritability of Bipolar Affective Disorder and the Genetic Relationship to Unipolar Depression|pub-periódica=Archives of General Psychiatry |volume=60 |númberu=5 |páxines=497-502 |añu=2003 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/content/abstract/60/5/497}}</ref> Más de dos tercios de les persones que carecen trestornu bipolar tuvieron siquier un pariente cercanu col trestornu o con depresión mayor unipolar. Cada vez esisten más pruebes d'un componente xenéticu como causa del trestornu bipolar, apurríu por dellos estudios en ximielgos y de [[Frecuencia de recombinación|lligamientu xenéticu]]. Los estudios que busquen la identificación de les bases xenétiques del trestornu bipolar indiquen que la susceptibilidá vien de múltiples xenes.<ref>{{cita llibru |apellíos = Gastó Ferrer |nome=Cristóbal |títulu=Trastorno bipolares |url=https://books.googleco.ve/books?id=FDFf_-6Er3YC |añu=1997 |editorial=Springer-Verlag Ibérica |isbn=8407001732 |páxines=40-44 }}</ref> Los investigadores tienen la esperanza de qu'identificando los xenes de susceptibilidá y les proteínes que codifican fáigase posible'l desenvolvimientu de meyores tratamientos ya intervenciones preventives que tengan como oxetivu los procesos subxacentes de la enfermedá. La tasa de [[concordanza xenética]] en [[ximielgos (bioloxía)|ximielgos]] del trestornu ye del 70%. Esto significa que si una persona tien el trestornu, un ximielgu idénticu tien un 70% de probabilidá de carecer tamién el trestornu. Los [[mellizu|mellizos]] tienen un 23% de tasa de concordanza. Estes tases nun se reproducen de manera universal na lliteratura. Estudios recién repararon una tasa d'aproximao un 40% ente ximielgos y menos d'un 10% ente mellizos. (ver Kieseppa, 2004 and Cardno, 1999).<ref name=Kieseppa_2004>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15465978&query_hl=8&itool=pubmed_docsum] Kieseppa T, Partonen T, Haukka J, Kaprio J, Lonnqvist J. (2004) High concordance of bipolar I disorder in a nationwide sample of twins.</ref><ref name=Cardno_1999>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=10025441&query_hl=8&itool=pubmed_docsum] Cardno AG, Marshall EJ, Coid B, Macdonald AM, Ribchester TR, Davies NJ, Venturi P, Jones LA, Lewis SW, Sham PC, Gottesman II, Farmer AE, McGuffin P, Reveley AM, Murray RM. (1999) Heritability estimates for psychotic disorders: the Maudsley twin psychosis series.</ref> En 2003 un grupu d'investigadores d'[[Estaos Xuníos|EE. XX.]] y [[Canadá]] publicaron un artículu qu'utilizaba téuniques de lligamientu xenéticu pa identificar una [[mutación]] nel xen GRK3 como posible causa de más del 10% de los casos de trestornu bipolar. Esti xen correspuende a una [[enzima]] acomuñada a la [[quinasa]], que'l so nome ye quinasa del receptor de la proteína G 3, que paez tar implicada nel [[metabolismu]] de la [[dopamina]] y puede apurrir un posible oxetivu pal diseñu de nuevos fármacos pal trestornu bipolar.<ref name=Barr_2003>{{cita publicación |autor=Barrett TB, Hauger RL, Kennedy JL, Sadovnick AD, Remick RA, Keck PE, McElroy SL, Alexander M, Shaw SH, Kelsoe JR.|fecha=mayu de 2003 |añu=2003 |títulu=Evidence that a single nucleotide polymorphism in the promoter of the G protein receptor kinase 3 gene is associated with bipolar disorder|revista=Molecular Psychiatry |volume=8 |númberu=5 |páxines=546-57 |id={{DOI|10.1038/sj.mp.4001268}} |url=http://www.nature.com/mp/journal/v8/n5/abs/4001268a.html}}</ref> En [[2007]] un estudiu de lligamientu xenéticu identificó dellos xenes que probablemente tán implicaos na [[etioloxía]] del trestornu bipolar, lo cual suxer qu'esti trestornu puede ser una enfermedá poligénica. Los investigadores atoparon una correllación ente la DGKH (la diacilglicerol kinasa η) y el trestornu bipolar.<ref name=Soreff2017 /> Esta enzima ye clave na ruta del fosfatidil inositol sensible al litiu.<ref>{{Obra citada | |apellíu1=Baum |nome1=A Y |apellíu2=McMahon |nome2=F J |títulu=A genome-wide association study implicates diacylglycerol kinase eta (DGKH) and several other genes in the etiology of bipolar disorder. |pub-periódica= Molecular Psychiatry |fecha=8 de mayu de 2007 |añu=2007 |url=http://www.nature.com/mp/journal/vaop/ncurrent/abs/4002012a.html }} </ref> El desenvolvimientu y aplicación de nueves teunoloxíes de secuenciación dexó genotipar simultáneamente cientos de miles de polimorfismos (variantes xenétiques comunes que se denominen SNPs poles sos sigles n'inglés) y han dando pasu a los estudios d'asociación del xenoma completu (GWAS) nos que collaboraron ensame de grupos d'investigación (Psychiatric Genomic Consortium) y nos que s'empleguen grandes muestres de casos y controles. Esta estratexa condució a una proliferación d'estudios y de datos prometedores.<ref>{{cita publicación |url=http://ajp.psychiatryonline.org/doi/abs/10.1176/appi.ajp.2008.08091354|títulu=Genomewide Association Studies: History, Rationale, and Prospects for Psychiatric Disorders|fecha=1 de mayu de 2009|publicación=American Journal of Psychiatry|volume=166|númberu=5|páxines=540–556|fechaaccesu=9 de xunetu de 2017|issn=0002-953X|doi=10.1176/appi.ajp.2008.08091354|pmc=3894622|pmid=19339359}}</ref> Estos estudios demostraron convincentemente la implicación de dellos xenes como'l ''CACNA1C''<ref>{{cita publicación |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18711365|títulu=Collaborative genome-wide association analysis supports a role for ANK3 and CACNA1C in bipolar disorder|apellíos=Ferreira|nome=Manuel A. R.|apellíos2=O'Donovan|nome2=Michael C.|fecha=setiembre de 2008|publicación=Nature Genetics|volume=40|númberu=9|páxines=1056–1058|fechaaccesu=9 de xunetu de 2017|issn=1061-4036|doi=10.1038/ng.209|pmc=2703780|pmid=18711365|apellíos3=Meng|nome3=Yan A.|apellíos4=Jones|nome4=Ian R.|apellíos5=Ruderfer|nome5=Douglas M.|apellíos6=Jones|nome6=Llisa|apellíos7=Fan|nome7=Jinbo|apellíos8=Kirov|nome8=George|apellíos9=Perlis|nome9=Roy H.}}</ref>'', NCAN''<ref>{{cita publicación |url=http://www.cell.com/ajhg/abstract/S0002-9297(11)00064-4|títulu=Genome-wide Association Study Identifies Genetic Variation in Neurocan as a Susceptibility Factor for Bipolar Disorder|apellíos=Cichon|nome=Sven|apellíos2=Mühleisen|nome2=Thomas W.|fecha=11 de marzu de 2011|publicación=The American Journal of Human Genetics|volume=88|númberu=3|páxines=396|fechaaccesu=9 de xunetu de 2017|idioma=inglés|issn=0002-9297|doi=10.1016/j.ajhg.2011.03.001|pmc=3059420|apellíos3=Degenhardt|nome3=Franziska A.|apellíos4=Mattheisen|nome4=Manuel|apellíos5=Miró|nome5=Xavier|apellíos6=Strohmaier|nome6=Jana|apellíos7=Steffens|nome7=Michael|apellíos8=Meesters|nome8=Christian|apellíos9=Herms|nome9=Stefan}}</ref>'', ANK3'', ''ODZ4,'' ''TRANK1 y el'' ''ADCY2''<ref>{{cita publicación |url=https://www.nature.com/articles/ncomms4339|títulu=Genome-wide association study reveals two new risk loci for bipolar disorder|apellíos=Mühleisen|nome=Thomas W.|apellíos2=Leber|nome2=Markus|fecha=11 de marzu de 2014|publicación=Nature Communications|volume=5|páxines=ncomms4339|fechaaccesu=9 de xunetu de 2017|idioma=en|doi=10.1038/ncomms4339|apellíos3=Schulze|nome3=Thomas G.|apellíos4=Strohmaier|nome4=Jana|apellíos5=Degenhardt|nome5=Franziska|apellíos6=Treutlein|nome6=Jens|apellíos7=Mattheisen|nome7=Manuel|apellíos8=Forstner|nome8=Andreas J.|apellíos9=Schumacher|nome9=Johannes}}</ref> na so etioloxía y confirmaron el calter poligénico del trestornu bipolar. == Patoxenia == La fisiopatoloxía y los sos mecanismos subxacentes son pocos entendíos pal trestornu bipolar. La evidencia de los estudios preclínicos hasta agora publicaos suxeren que pueda compartir dellos mecanismos biolóxicos cola [[epilepsia]]. Plantegóse qu'esista un desequilibriu ente [[aminoácidu|aminoácidos]] excitadores, fundamentalmente [[glutamatos]], y los inhibidores, principalmente'l [[acedu γ-aminobutírico]] y la disfunción de les bombes de [[cation]]es como les bombes de sodiu y calciu qu'esplica la patoxenia del trestornu bipolar y otres patoloxíes como la epilepsia. == Cuadru clínicu == El trestornu bipolar ye comúnmente encuadráu como Trestornu Bipolar Tipu I, onde l'individuu esperimenta esperiencies estremes de zuna, o Trestornu Bipolar Tipu II, onde los altos» de la hipomanía nun lleguen hasta l'estremu de la zuna. Esti postreru ye muncho más malo de diagnosticar, una y bones los episodios de hipomanía pueden a cencielles paecer como periodos d'una alta productividá del individuu y reportáronse enforma menores que la depresión ansiosa. Puede asoceder la [[psicosis]], particularmente nos periodos de zuna. Tamién atopamos con subtipos de ciclos aceleraos». Por cuenta de que nos problemes rellacionaos colos cambeos d'humor hai tantes variaciones tocantes a la so severidá y a la so naturaleza, el conceutu d'espectru bipolar ye usualmente utilizáu, incluyendo nél la ciclotimia. Nun hai consensu tocantes a la cantidá de tipos esistentes de trestornu bipolar (Akiskal and Benazzi, 2006). Munches persones con trestornu bipolar esperimenten una severa ansiedá y son bien irascibles cuando s'atopen nun periodu maniaco (hasta'l puntu de la roxura), ente qu'otros vuélvense eufóricos y grandilocuentes. === Periodu depresivu === {{AP|Depresión}} [[Ficheru:Depression-loss of loved one.jpg|thumb|200px|Un amenorgamientu del interés nes actividaes diaries y/o prestar producíu poles actividaes cotidianes pueden ser signos de la fase depresiva del paciente bipolar.]] Les señales y los síntomes del periodu depresivu nel trestornu bipolar inclúin (pero en nengún sentíu llindar solo a ellos): sentimientos constantes de murnia, ansiedá, culpa, roxura y soledá y/o esperecimientu, desórdenes de suañu, mambís, fatiga, perda d'interés por actividaes de les que la persona antes esfrutaba, problemes de concentración, odiu escontra unu mesmu, apatía o indiferencia, despersonalización, perdida d'interés na actividá sexual, cobardura o ansiedá social, irritabilidá, dolor crónicu (con o ensin causa conocida), falta de [[motivación]], ya inclusive idees suicides.<ref name="Mayu-dsection2">{{cita web |url=http://www.mayoclinic.com/health/bipolar-disorder/DS00356/DSECTION=2 |títulu=Bipolar Disorder: Signs and symptoms |editorial=Mayo Clinic}}</ref> Mientres la '''fase depresiva''' el paciente puede presentar: * Perda de l'autoestima. * Afandos continuos. * Ensimismamiento. * Sentimientos d'esperecimientu o minusvalía. * Sentimientos de culpabilidá escesivos o desavenientes. * Fatiga (cansanciu o aburrición) que dura selmanes o meses. * Lentitú esaxerada (inercia). * Somnolencia diurna persistente. * Velea. * Problemes de concentración, bona distracción por sucesu ensin trescendencia. * Dificultá pa tomar decisiones y tracamundiu xeneral enfermiza, exemplos: deciden un cambéu repentín d'empléu, una mudanza, o abandonar a les persones que más amen como pue ser una pareya o un familiar (cuando'l paciente ye tratáu a tiempu dexa de llau les situaciones "allocaes" y torna a la vida real, pa recuperar los sos ciños y la so vida). * Perda del mambís. * Perda involuntaria de pesu. * Pensamientos anormales sobre la muerte. * Pensamientos sobre'l [[suicidiu]], planificación de suicidiu o intentos de suicidiu. * Ver los llogros personales como parte del azar y con una prognosis negativa del futuru (llogré eso por suerte, pero si sigo seguro voi fallar). === Periodu maniacu === {{AP|Zuna}} [[Ficheru:Maniac-Ravings-Gillray.jpeg|thumb|200px|Les persones que s'atopen nun episodiu maniacu pueden tar eufóricas, enfadosos y/o musgos, con una medría nes sos actividaes y cualidaes tanto físiques como mentales.]] La medría na enerxía y nes actividaes ye bien común; suel tener verborrea. La necesidá de dormir atópase menguada. La persona suel distrayese rápido y puede manifestar ya inclusive llevar a la práutica idees irreales, grandilocuentes y sobre optimistes. Les facultaes sociales vense menguaes, y les idees pocu práutiques suelen llevar a indiscreciones tanto financieres como amoroses. Na '''fase maniaca''' pueden presentase: * Esaltación del estáu d'ánimu. * Aumentu de les actividaes empobinaes escontra metes, delirios de grandor, creencies falses n'habilidaes especiales. Si contradicir suelen enoxar y volvese paranoicos, (pensar que'l mundu ta nel so contra). * Idees fugaces o pensamientu aceleráu (taquipsiquia). * Enoxar por cualesquier cosa. * Autoestima alta. * Menor necesidá de dormir. * Baturiciu. * Verborrea (falar más de lo avezáu o tener la necesidá de siguir falando). * Medría na actividá involuntaria (esto ye, caminar d'un llau a otru, torcer les manes). * Molición escesiva. * Aumentu involuntariu del pesu. * So control del temperamentu. * Patrón de comportamientu irresponsable. * Hostilidá. * Aumentu na actividá empobinada al planu social o sexual. * Compromisu escesivu y dañible n'actividaes placenteras que tienen un gran potencial de producir consecuencies dolioses (andar en xordies, tener múltiples compañeros sexuales, consumir alcohol y otres drogues). * Creencies falses (delirios místicos y otros). * Allucinaciones. === Hipomanía === {{AP|Hipomanía}} La hipomanía ye xeneralmente un episodiu destructivu menor que la zuna, y les persones que s'atopen nesti episodiu usualmente esperimenten los síntomes de la zuna en menor grau o menos síntomes. La duración ye regularmente menor que la zuna. Este ye consideráu como un periodu artísticu» del desorde, que se caracteriza por una gran cantidá d'idees, un pensamientu desaxeradamente atélite, y una medría na enerxía. === Periodu mistu === Nel contestu del trestornu bipolar los periodos mistos son aquellos nos cualos la zuna y la depresión clínica asoceden simultáneamente (por casu, el baturiciu, ansiedá, agresividá, tracamundiu, fatiga, impulsividá, les idees suicides, la llerza y la paranoya, idees de persecución, verborrea, pensamientu rápidu y roxura).<ref>{{cita web |url=http://www.mayoclinic.com/health/bipolar-disorder/DS00356/DSECTION=7 |títulu=Bipolar Disorder: Complications |editorial=Mayo Clinic}}</ref> Los episodios mistos suelen ser los más volátiles dientro del estáu bipolar, por cuenta de que los estaos pueden ser activaos o desencadenaos de forma rápida y simple. Los intentos suicides, l'abusu de sustancies sicotrópiques y estropiase a sigo mesmu suel asoceder nesti estáu. === Nel vieyu === La depresión ye'l trestornu afeutivu más frecuente nel adultu mayor entá cuando la so presencia puede pasar desapercibida, l'animo murniu nun tendría de formar parte del avieyamientu normal y nun ye un acompañamientu natural ya inevitable del cayente de l'actitú social. Esisten dos formes básiques de quien carez esta depresión: La exóxena (reactiva) qu'obedez a causes esternes bien definíes y a los substratos biolóxicos que determinen les alteraciones na homeostasis, y poro, na función cerebral. Les causes endóxenes, nun tien causa esternes manifiestes, lo cual lleva a considerales más bien una alteración biolóxica como asocede nes psicosis bipolar o unipolar.<ref>{{cita llibru |apellíos=Martinez |nome=J. A. |títulu=Prevalencia de la depresión y factores de la depresión nel adultu mayor |añu=2007 |editor=Rev. Med. Inst. Seguro Soc. |páxines=21-28}}</ref> Ye precisu esclariar que'l cuadru clínicu puede presentase de forma distinta según sía'l casu, que l'adultu mayor con TAB dende edá temprana o entemedia de la so vida o que la enfermedá instaurárase dempués de los 60 años. Nel primer casu esiste la posibilidá de que les manifestaciones cíniques afeutives nun mengüen cola edá si non al contrariu, el paciente puede convertise nun "ciclador rápidu" con crisis frecuentes y pronunciaes, con actitú agresiva y contraria, idees paranoides de celotipia, de persecución, de rocea escontra familiares y allegaos, siendo estos los síntomes d'esaltación y allegría menos pronunciaos. Cuando'l TAB manifestar por primer vegada na vieyera pue que tea acomuñáu a otru tipu d'enfermedaes neurolóxiques o orgániques xenerales, y ta acomuñada con deterioru neurolóxicu y cognositivo como: patoloxía cerebrovascular, tumores cerebrales, traumatismu cerebral, ciruxíes qu'afecten tálamu o hemisferiu derechu cerebral, infeiciones del sistema nerviosu central, enfermedá de Parkinson, defectu de folatos y vitamina B12, neurolúes y VIH, síndrome carcinoide, insuficiencia renal y hemodiálisis. Los síntomes pueden presentase por cuenta de fármacos como antidepresivos, corticoides, agonistas, dopaminérgicos, benzodiacepinas y anfetaminas. Investigaciones d'últimos años atoparon la esistencia del deterioru cognoscitivu nos vieyos con TAB a pesar d'habese aplicáu diverses metodoloxíes. Si'l deterioru cognoscitivu ta aniciáu pol TAB o ye parte d'otru fenómenos, como enfermedaes concomitantes, usu de melecines dependiendo'l tipu de los mesmos y el tiempu de consumu, factores como l'impautu de les condiciones de vida sociofamiliares y situaciones de estrés.<ref>{{cita web |autor=Rafael P. Alarcón V. |títulu=Trestornu afeutivu bipolar nel vieyu |url=http://www.slideshare.net/vitriolum/trestornu-afeutivu-bipolar-en-el vieyu |fechaaccesu=30 d'abril de 2013 |obra=pdf }}</ref> === Recaídes === Delles persones, inclusive tando melecinaes, pueden esperimentar episodios del trestornu nun nivel menor, o, inclusive llegando a esperimentar episodios completos de zuna o depresión. Ello ye que dellos estudios recién afayaron que'l trestornu bipolar ta "carauterizáu por un baxu porcentaxe de recuperación, un altu porcentaxe de recaída, y un funcionamientu regular ente los distintos episodios." L'estudiu amás confirmó la seriedá del trestornu tocantes a que les persones con un "trestornu bipolar estándar doblaron les posibilidaes de muerte." El trestornu bipolar ta anguaño consideráu como "posiblemente la categoría más costosa de trestornos mentales nos Estaos Xuníos."<ref>Roger S. McIntyre, MD, Joanna K. Soczynska, and Jakub Konarski "Bipolar Disorder: Defining Remission and Selecting Treatment" Vol. XXIII, Non. 11 (October 2006)</ref> Los siguientes comportamientos pueden llevar a recaídes, tanto maniacas como depresives: * La descontinuación o terminación de la medicación ensin consultar col so médicu. * Tar mal melecináu. Xeneralmente'l tomar una dosis menor d'un estabilizador d'ánimu puede llevar a una zuna. El tomar una menor dosis d'antidepresivos puede causar una recaída depresiva, ente que dosis bien elevaes pueden llevar a episodios mistos o episodios de zuna. * El tomar drogues dures - sían melecines o non - tales como la [[cocaína]], [[Etanol|alcohol]], [[Anfetamina|anfetaminas]] o [[Opioide|opioides]]. Estes tienden a empeorar los episodios. * El dormir demasiáu o bien pocu. Dormir demasiáu (posiblemente causáu pola medicación) puede llevar a la depresión, ente que'l dormir bien poco puede conducir a episodios mistos o maniacos. * La [[cafeína]] puede causar desórdenes nel ánimu que pueden conducir a la irritabilidá, la disforia y la zuna. * Usualmente los pacientes tienden a automedicarse, siendo la drogues más comunes el [[alcohol]] y la [[mariguana]]. Delles vegaes volver escontra les drogues dures. Estudios demostraron que'l fumar tabacu induz un efeutu calmante na mayoría de los pacientes, y un altu porcentaxe de les persones que sufren del trestornu suelen fumar tabacu.<ref>{{Cita web |url=http://adam.about.com/reports/000066_3.htm |títulu=Adma.About.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090723093413/http://adam.about.com/reports/000066_3.htm |fechaarchivu=2009-07-23 }}</ref> === Traces asociaes === Les traces acomuñaes son fenómenos clínicos que suelen acompañar al trestornu pero que nun son parte de los criterios diagnósticos del trestornu. ==== Deterioru cognitivu ==== Estudios recién repararon que'l trestornu bipolar implica ciertos déficits o deterioros cognitivos, inclusive n'estaos de [[remisión (medicina)|remisión]].<ref>{{Obra citada |apellíu = Martínez-Arán |nome = A |apellíu2 = Vieta |nome2 = Y |apellíu3 = Reinares |nome3 = M |apellíu4 = Colom |nome4 = F |apellíu5 = Torrent |nome5 = C |apellíu6 = Sánchez-Moreno |nome6 = J |apellíu7 = Benabarre |nome7 = A |apellíu8 = Goikolea |nome8 = JM |apellíu9 = Comes |nome9 = M |apellíu10 = Salamero |nome10 = M |títulu = Cognitive Function Across Manic or Hypomanic, Depressed, and Euthymic States in Bipolar Disorder |pub-periódica = American Journal of Psychiatry |volume = 161 |númberu = 2 |páxines = 262-270 |añu = 2004 |fecha = Febreru de 2004 |url = http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/161/2/262 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910002926/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/161/2/262 |date=2011-09-10 }}</ref><ref>{{Obra citada |apellíu=Rossi |nome=A |apellíu2=Arduini |nome2=L |apellíu3=Daneluzzo |nome3=Y |apellíu4=Bustini |nome4=M |apellíu5=Prosperini |nome5=P |apellíu6=Stratta |nome6=P |títulu=Cognitive function in euthymic bipolar patients, stabilized schizophrenic patients, and healthy controls |pub-periódica= Journal of Psychiatric Research |volume=34 |númberu=4-5 |páxines=333-339 |fecha=xunetu de 2000 |añu=2000 |doi=10.1016/S0022-3956(00)00025-X }} </ref><ref>{{Obra citada |títulu=Second Biennial Conference of the International Society for Bipolar Disorders, 2–[[4 August]] [[2006]], Edinburgh, Scotland, Thursday, [[August 3]], 09:00-10:00, Cognitive Function in BD |pub-periódica= Bipolar Disorders |volume=8 |númberu=Supplement 1 |páxines=2-3 |fecha=agostu de 2006 |doi=10.1111/j.1399-5618.2006.00379_2.x }} </ref><ref>{{Obra citada |apellíu=Zubieta |nome=J-K |apellíu2=Huguelet |nome2=P |apellíu3=O'Neil |nome3=RL |apellíu4=Giordani |nome4=BJ |títulu=Cognitive function in euthymic Bipolar I Disorder |pub-periódica= Psychiatry Research |volume=102 |númberu=1 |páxines=9-20 |fecha=10 de mayu de 2001 |doi=10.1016/S0165-1781(01)00242-6 }} </ref> La doctora Deborah Yurgelun-Todd del Hospital McLean de [[Belmont (Massachusetts)|Belmont]], [[Massachusetts]] argumentó qu'estos déficits tendríen de ser incluyíos como traces fundamentales del trestornu bipolar, acordies con McIntyre y otros (2006). {{Cita|Les resultancies de los estudios toquen agora la cuestión de que los déficits neurocognitivos son la traza primaria del trestornu bipolar. Son altamente prevalentes y persisten n'ausencia d'una sintomatoloxía abierta. Anque se publicó la presencia d'anormalidaes neurocognitivas desemeyaes, los problemes de los que s'informó de manera más consistente son los de desaxustes na atención, na [[memoria visual]] y la [[función executiva]].<ref name="cog_17 November">{{cita publicación |autor=Roger S. McIntyre, MD, Joanna K. Soczynska, and Jakub Konarski |añu=2006 |títulu=Bipolar Disorder: Defining Remission and Selecting Treatment|revista=Psychiatric Times |fecha=ochobre de 2006 |volume=XXIII| |númberu=11 |url=http://www.psychiatrictimes.com/article/showArticle.jhtml?articleId=193400986}}.</ref>}} Sicasí, nel exemplar d'abril-xunu de 2007 del ''Journal of Psychiatric Research'', un equipu d'investigadores españoles publicaron que les persones que carecíen trestornu bipolar I y de la mesma teníen un historial de síntomes psicóticos nun esperimentaben necesariamente una medría del deterioru cognitivu. ==== Suicidiu ==== Les persones que carecen de trestornu bipolar tienen una posibilidá amontada tres veces más de poder llegar a cometer suicidiu que la d'aquellos que carecen de depresiones mayores (12% a 30%). Anque munches de les persones que sufren del trestornu realmente nunca llogren cometer el suicidiu, el permediu añal de suicidiu n'homes y muyeres diagnosticaes cola enfermedá (0.4%) ye de 10 hasta 20 vegaes mayor que na población xeneral.<ref>{{cita web |url=http://www.postgradmed.com/issues/2005/02_05/comm_citrome.htm |títulu=Bipolar disorder is a potentially fatal disease |autor=Leslie Citrome, MD, MPH; Joseph F. Goldberg, MD}}</ref> Individuos que carecen del trestornu tienden a tener enclinos suicides, especialmente mientres los estaos mistos de hipomanía y depresión agresiva. == Diagnósticu == {| align="right" cellpadding="30" cellspacing="0" width="350px" style="border-collapse: collapse; margin: 0 0 0 0.5em" {{tablaguapa}} border="1" ! colspan="3" style="background-color:#ffdead;"|'''Tabla1''': [[Comorbididad]] del trestornu bipolar con otres afecciones<ref name=raga>Ranga Caña Khrisnan, ''Psychiatric and medicalMichel Goloncomorbidities of Bipolar Disorder''Psychosomatic medicine,67:1-8 (2005) pg. 2</ref> |-style="text-align:center; background-color:#e6e6e6;" colspan="1" ! align=left width:2Michel Golon0%|Trestornu comórbido ! width:40%|media de comorbididad (%)Michel Golon ! width:40%|Rangu ente estudios(%) |- !Trastorno eje I< ! align="cMichel GolonMichel Golonenter"|65 ! align="center"|50-70 |- !Abusu de sustancies ! align="center"|56 ! 34-60 |- !Alcoholismu !49 ! 30-69 |- !Otres drogues ! 44 ! 14-60 |- !Trestornos d'ansiedá !align="center"|71 ! 49-92 |- !Fobia social ! 47 ! |- !|[[Trestornu por estrés postraumáticu|TPEPT]] !align="center"|39 ! align="center"| |- !Trestornos de llerza !align="center"|11 ! align="center"|3-21 |- ![[Trestornu obsesivu-compulsivu|TOC]] ! 10 ! 2-21 |- !Trestornu hiperfágico ! 13 ! |- !Trestornos de la personalidá !align="center"|36 ! align="center"|29-38 |- !Trestornos de suañu ! ! |- !Migrañas ! align="center"|28 ! |- !Sobrepesu !align="center"|58 ! align="center"| |- ! Obesidá !align="center"|21 ! align="center"| |- !Diabetes tipu II !align="center"|10 ! align="center"| |- !Hipotiroidismu ! align="center"|9 ! </table> El diagnósticu basar nes esperiencies de les qu'informa'l mesmu paciente según anormalidaes na conducta referíes polos miembros de la familia, amigos o compañeros de trabayu, siguíu polos signos secundarios reparaos por un [[siquiatra]], [[enfermeru]], [[Trabayador social|trabayador/a social]], [[psicólogu|psicólogu clínicu]] o otru diagnosticador cualificáu por aciu una evaluación clínica. Esiste una llista de criterios que se deben cumplir por que daquién reciba'l diagnósticu. Estos dependen tantu de la presencia como de la duración de determinaos signos y síntomes. Los criterios que más s'utilicen davezu pa diagnosticar el trestornu bipolar son los espuestos nel [[Manual Diagnósticu de los Trestornos Mentales]], qu'anguaño ta na so cuarta edición revisada '''(DSM-IV-TR)''' y tamién la [[ICD-10|Clasificación Estadística Internacional d'Enfermedaes y Problemes Relativos a la Salú]] de la [[Organización Mundial de la Salú|OMS]], qu'anguaño tán na versión '''ICD-10'''. Estos últimos criterios son más utilizaos nos países europeos ente que los criterios del DSM usar nos EE. XX. o nel restu del mundu, y tamién son los que prevalecen nos estudios d'investigación. La carauterística principal ye que ye «cíclica» (bipolar), ye dicir etapes normales siguíes de periodos, episodios o etapes maniaques o depresives, por separáu o alternándose. Les persones que carecen d'esti trestornu viven cuando tán con crisis nos dos estremos opuestos de la vida; cuando tán «ablayaes», pierden l'interés na vida, llegando a pensar na muerte y nel suicidiu pa dexar de sufrir. De la mesma, cuando tán contentos, enllenar de «euforia» y ven tou de color rosa, siéntense capaces de faer cualquier cosa, y lleguen al estremu de nun dormir por considerar que ye una actividá innecesaria dientro de la so nueva faceta de "inacabable movilidá". En dellos casos la euforia ye tal que pueden llegar a cometer aiciones que nun estáu de conciencia normal nun fadríen, como consumir drogues o gastar dineru hasta la ruina económica propia y familiar. Apaez alredor de los 20 años, pero tamién puede apaecer antes o dempués. Dacuando empieza a manifestase dempués d'un partu. Los periodos nos cualos l'afeutáu suel tar ablayáu o eufóricu suelen ser variables y tán rellacionaos a cambeos meteorolóxicos y d'estación, o a circunstancies de la vida (acontecimientos vitales). Ente cada fase, l'afeutáu ta nun estáu normal. Dizse que de cada 1000 persones, 10 o 15 carecen el trestornu bipolar, y si unu de los padres carecer, la posibilidá de que los fíos carecer aumenta hasta nun 15%, pero la heredatibilidá xeneral d'esti trestornu ye d'un 80{{esd}}%. === Evaluación inicial === La evaluación inicial inclúi una hestoria clínica comprensiva y un exame físicu por un facultativu. Anque nun esisten exámenes biolóxicos que confirmen el trestornu bipolar, llevar a cabu otros pa escluyir otres enfermedaes que se suelen presentar con síntomes psiquiátricos. Tales pueden ser l'analís de sangre, [[Tirotropina|TSH]] pa escluyir [[hipotiroidismu]] o [[hipertiroidismo]], electrolitos básicos y [[calciu]] [[sueru sanguineu|sérico]] pa escluyir alteraciones del metabolismu, un [[hemograma]] qu'incluya una [[velocidá de sedimentación globular|VSG]], pa escluyir una infeición por [[sífilis]] o [[HIV]]; dos pruebes que se suelen encargar davezu son la [[Electroencefalografía|EEG]] pa escluyir la [[epilepsia]] y una [[tomografía computarizada|Tomografía axial computerizada]] de cabeza pa escluyir mancadures cerebrales. Les pruebes nun se repiten xeneralmente tres les recaídes a menos de qu'esista una indicación médica específica. Ente estes puede faese una prueba de glucosa en sangre si prescribióse enantes [[olanzapina]]. Tamién puede determinase los niveles sanguíneos de [[litiu]] o [[acedu valproico|valproato]] pa comprobar si la medicación ye afecha o tóxica, pruebes de la función [[reñón|renal]] o [[glándula tiroides|tiroidea]] si siguióse un tratamientu con litiu y tomóse regularmente. La evaluación y el tratamientu efectúense davezu en tratamientu ambulatoriu; l'almisión en internación tener en cuenta en casu de riesgu pa unu mesmu o pa los demás. === Demoranza nel diagnósticu === Les manifestaciones conductuales del trestornu bipolar frecuentemente nun son entendíes polos pacientes nin reconocíes polos profesionales de la salú mental, de cuenta que'l diagnósticu podría retrasase n'ocasiones mientres 10 años o más.<ref>{{cita web |url=http://www.familyaware.org/expertprofiles/drghaemi4.asp |títulu=Bipolar Disorder: How long does it usually take for someone to be diagnosed for bipolar disorder? |autor=S. Nassir Ghaemi |fecha=2001 |fechaaccesu=20 de febreru de 2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20061207224847/http://www.familyaware.org/expertprofiles/drghaemi4.asp |fechaarchivu=7 d'avientu de 2006 }}</ref> Esta dilación nel tratamientu aparentemente nun ta escayendo, inclusive cuando agora esiste una concienciación pública creciente en publicaciones populares y páxina web sobre salú. Nel mundu anglosaxón, por casu, emitiéronse programes especiales de televisión, como'l de la [[British Broadcasting Corporation|BBC]] tituláu "La Vida Secreta del Maniaco-Depresivu",<ref>{{cita web |url=https://www.bbc.co.uk/health/tv_and_radio/secretlife_index.shtml |títulu=The Secret Life of the Manic Depressive |editorial=BBC |fecha=2006 |fechaaccesu=20 de febreru de 2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070219223109/https://www.bbc.co.uk/health/tv_and_radio/secretlife_index.shtml |fechaarchivu=19 de febreru de 2007 }}</ref> programes como'l de la MTV ''Vida real (True Life): Soi Bipolar, (I'm Bipolar)'', [[talk show]]s, programes de radio y una mayor disposición de personaxes públicos a aldericar el so propiu trestornu bipolar espertaron un interés públicu creciente nes afecciones psiquiátriques. A pesar d'esti aumentu d'interés, ye común que los individuos reciban diagnósticos erróneos.<ref>{{cita web |títulu=Misdiagnosis of Bipolar Disorder |autor=Roy H. Perlis |publicación=American Journal of Managed Care |url=http://www.ajmc.com/Article.cfm?Menu=1&ID=2969 |fecha=2005 |fechaaccesu=20 de febreru de 2007 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070926224833/http://www.ajmc.com/Article.cfm?Menu=1&ID=2969 |fechaarchivu=2007-09-26 }}</ref> === Neños === Davezu los neños, con trestornu bipolar nun cumplen puramente cola definición del DSM-IV, tendiendo a amosar patrones de ciclado rápidu o mistu. Tradicionalmente afirmóse que la incidencia nesti grupu d'edá ye bien rara. En setiembre de 2007, espertos de [[Nueva York]], [[Maryland]] y [[Madrid]] repararon que'l númberu de [[neñu|neños]] y [[adolescente]]s trataos de trestornu bipolar amontar en cuarenta veces más dende 1994 a 2003 y siguió amontándose dende entós. La conclusión yera que los médicos habíen aplicáu más agresivamente el [[diagnósticu]] a los neños y non que creciera la incidencia. L'estudiu calculó'l númberu de visites que s'amontaron, de 20.000 en 1994 a 800.000 en 2003 o'l 1% de la [[población]] menor de 20 años.<ref>[http://www.nytimes.com/2007/09/04/health/04psych.html?em&ex=1189051200&en=13c932cc4a338702&ei=5087%0A New York Times, El trestornu bipolar desapiega como diagnósticu infantil]</ref><ref>Moreno C, Laje G, Blanco C, Jiang H, Schmidt AB, Olfson M. (September 2007) "National trends in the outpatient diagnosis and treatment of bipolar disorder in youth," ''Archives of General Psychiatry''. 64(9):1032-9. PMID 17768268</ref> Ye frecuente que se diagnostiquen otres afecciones psiquiátriques a los neños bipolares. Estos diagnósticos adicionales pueden ser problemes concurrentes o pueden ser diagnosticaos equivocadamente como trestornu bipolar. Ente les afecciones comórbidas puede atopase la [[depresión]], el [[Trestornu por déficit d'atención con hiperactividad]], la [[esquizofrenia]] y el [[síndrome de Tourette|síndrome de la Tourette]]. Amás dellos neños con historiales d'abusu o neglixencia podríen sufrir trestornu bipolar tipu I. Dase una alta comorbididad ente'l [[Trestornu reactivu del apegu]] y trestornu bipolar tipu I, atopándose nel sistema de salú norteamericanu aproximao'l 50% de los neños que fueren diagnosticáu del primeru, tamién teníen trestornu bipolar I.<ref>Alston, J., (2000), Correlation between Childhood Biploar I Disorder and Reactive Attachment Disorder, Disinhibited Type. In Attachment Interventions, Edited ty T. Levy, 2000, Academic Press.</ref> === Otros modelos teóricos === La inestabilidá ye la naturaleza fundamental del trestornu bipolar.<ref>{{Cita web |url=http://www.dbsalliance.org/site/PageServer?pagename=about_MDOverview |títulu=Alianza pal sofitu a enfermos de depresión y trestornu bipolar: Sobre los trestornos afeutivos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080122114337/http://www.dbsalliance.org/site/PageServer?pagename=about_MDOverview |fechaarchivu=2008-01-22 }}</ref> Ente los marcadores biolóxicos del trestornu en continuu cambéu, tanto individual como colectivamente, tán la enerxía, l'[[estáu d'ánimu]], les formes de pensamientu, el suañu y l'actividá. Los subtipos diagnósticos del trestornu bipolar son d'esa manera descripciones estátiques— instantánees, quiciabes— d'una enfermedá en continuu cambéu, con una gran diversidá de síntomes y graos variantes de gravedá. Los afeutaos podríen permanecer nun subtipo o camudar a otru mientres el cursu de la enfermedá. El DSM V, que va ser publicáu en 2011, va incluyir probablemente una subdivisión en subtipos más precisa (Akiskal and Ghaemi, 2006). El '''bipolar "paranoide"''' con delirios de persecución, polo xeneral piensen que toos tán nel so contra o nun respuenden a les sos esixencies, asina tamién creen que quieren coartar los sos proyeutos por envidia, maldá, o interferencia. == Diagnósticu diferencial == Hai delles enfermedaes psiquiátriques que pueden presentar síntomes similares. Ente otres tán la [[esquizofrenia]],<ref>Pope HG (1983). Distinguishing bipolar disorder from schizophrenia in clinical practice: guidelines and case reports. Hospital and Community Psychiatry, 34: 322–328.</ref> intoxicación por drogues, psicosis curtia inducida por fármacos, [[Trestornu esquizofreniforme]] y [[Borderline|trestornu llende de la personalidá]]. Esti postreru ye importante yá que dambos diagnósticos impliquen síntomes comúnmente conocíos como "[[cambeos d'humor]]". Nel trestornu bipolar, el términu referir a los episodios cíclicos d'ánimu eleváu o ablayáu que dura xeneralmente selmanes o meses (anque esiste una variante cicladora rápida de más de cuatro episodios añales). Nel contestu del Trestornu llende, sicasí, el términu referir a la marcada [[labilidá emocional]] y reactividá del estáu d'ánimu conocíu como [[desregulación emocional]], por cuenta de una respuesta a estresantes psicosociales esternos y intrasíquicos. Estos pueden surdir o sumir súbita y dramáticamente y durar segundos, minutos, hores o díes. Un trestornu bipolar ye xeneralmente más incidente sobre'l suañu, el mambís y un estáu d'ánimu non reactivu, ente que esti permanez marcadamente reactivu na distimia y nel trestornu llende y los trestornos del suañu nun son agudos.<ref>Goodwin & Jamison. p108-110</ref> Aldericóse la rellación ente'l trestornu bipolar y el trestornu llende de la personalidá. Dalgunos sostienen que'l postreru representa una forma subumbral de trestornu afeutivu,<ref>{{cita publicación |autor=Akiskal HS, Yerevanian BI, Davis GC, King D, Lemmi H |añu=1985 |títulu=The nosologic status of borderline personality: Clinical and polysomnographic study|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_1985-02_142_2/page/192 |revista=Am J Psychiatry |volume=142 |páxines=192-198}}</ref><ref>{{cita publicación |autor=Gunderson JG, Elliott GR |añu=1985 |títulu=The interface between borderline personality disorder and affective disorder|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_1985-03_142_3/page/277 |revista=Am J Psychiatry |volume=142 |páxines=277-288}}</ref> ente qu'otros caltienen la distinción, anque alverten que de cutiu pueden coesistir.<ref>{{cita publicación |apellíu=McGlashan |nome=TH |añu=1983 |títulu=The borderline syndrome:Is it a variant of schizophrenia or affective disorder?|revista=Arch Xen Psychiatry |volume=40 |páxines=1319-1323}}</ref><ref>{{cita publicación |autor=Pope HG Jr, Jonas JM, Hudson JI, Cohen BM, Gunderson JG |añu=1983 |títulu=The validity of DSM-III borderline personality disorder: A phenomenologic, family history, treatment response, and long term follow up study|revista=Arch Xen Psychiatry |volume=40 |páxines=23-30}}</ref> == Tratamientu == Anguaño esisten distintos tratamientos pal trestornu bipolar y en munchos casos produz recuperación.<ref>{{cita publicación |url=http://dx.doi.org/10.1016/S0140-6736(13)60857-0 |títulu=Treatment of bipolar disorder|apellíos=Geddes |nome=John R|apellíos2=Miklowitz |nome2=David J |publicación=The Lancet |volume=381 |númberu=9878 |páxines=1672-1682 |doi=10.1016/s0140-6736(13)60857-0}}</ref> L'oxetivu del tratamientu consiste nun control eficaz del cursu de la enfermedá al llargu plazu, lo cual puede suponer el tratamientu de los síntomes emerxentes. Pa llogralo empléguense téuniques farmacolóxiques y psicolóxiques. El tratamientu farmacolóxicu basar nel usu d'estabilizadores del estáu d'ánimu y de diverses téuniques psicolóxiques, ente les que destaca la [[psicoeducación]] o la [[Terapia interpersonal y de ritmu social|terapia interpersonal y del ritmu social]]. En cuanto al aspeutu social, tien de buscase la plena integración na redolada. Pa ello ye condición prioritaria la 'normalización' d'este y los demás trestornos mentales. La erradicación del estigma, de los estereotipos, prexuicios y refugos con que se carga a les persones que carecen problemes de salú mental<60><ref>{{cita publicación |apellíu=Vargas-Huicochea |nome=Ingrid|autor2=Berenzon-Gorn Shoshana |títulu=Perceición del paciente con diagnósticu de trestornu bipolar escontra les actitúes de la so redolada |publicación=Acta Psiquiátr Psicol Am Lat |añu=2012 |volume=58 |númberu=3 |páxines=184-191}}</ref> <Vargas-Huicochea & Berenzon-Gorn, 2012>[http://www.acta.org.ar/04-WebForms/frmResumen.aspx?IdArticulo=42] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180117132351/http://www.acta.org.ar/04-WebForms/frmResumen.aspx?IdArticulo=42 |date=2018-01-17 }}, ye'l meyor preséu por que la mesma persona afeutada amenorgue los sos niveles de estrés psicosocial, qu'en munches ocasiones son los que-y provoquen los cambeos d'humor estremu. La meta del tratamientu ye evitar les crisis y embrivir o esaniciar los síntomes sub-sindrómicos. En realidá'l tratamientu del trestornu bipolar ye simple si consideramos los siguientes aspeutos: # La pilastra del tratamientu son el estabilizadores del estáu d'ánimu ([[litiu]], [[valproato]], [[carbamazepina]], [[oxcarbazepina]], [[lamotrigina]], [[topiramato]]). # Los antipsicóticos atípicos nun son estabilizadores del estáu d'ánimu y el so usu tien de llindase a los periodos de crisis, y siempres en combinación con un estabilizador del estáu d'ánimu. El so usu en monoterapia tien un impautu neurocognitivo deteriorante pal paciente. # Los antidepresivos tampoco son estabilizadores del estáu d'ánimu y tienen d'evitase en pacientes bipolares porque aumenten la frecuencia del ciclado, favorecen l'apaición d'episodios mistos y pueden producir viraje a zuna. Cuando'l so usu ye imprescindible tienen d'usase solo mientres les crisis y acomuñaos a un estabilizador del ánimu. === Estabilizantes del estáu d'ánimu === {{AP|Estabilizador del estáu d'ánimu}} Los estabilizantes del estáu d'ánimu sirven pa faer que l'estáu d'ánimu permaneza estable ensin altibaxos y asina mesmu prevenir o apangar episodios de zuna o depresivos. Ente les melecines d'esti tipu que demostraron la so eficacia ta'l [[litiu]] que vien usándose dende hai enforma tiempu. === Anticonvulsivantes === {{AP|Antiepiléptico}} Los anticonvulsivos o anticonvulsivantes son unos fármacos que orixinalmente usar con enfermos d'epilepsia pero nun se tardó n'afayar la so eficacia nel tratamientu de los trestornos del humor. Ente los anticonvulsivantes más efeutivos pa la estabilización del humor figuren el [[acedu valproico]], comercialmente distribuyíu n'España como Depakine, en EE. XX. como Depakote y n'Arxentina como Valcote, la [[carbamazepina]] o Tegretol y la [[lamotrigina]] o Lamictal. El Lamictal forma parte d'un grupu de anticonvulsivos más recién qu'inclúin la oxcarbazepina (Trileptal) y el topiramato (Topamax). L'ácidu valproico ye un anticonvulsivante non rellacionáu químicamente con otros anticonvulsivos y merez una seición especial. El divalproex sódicu (Depakote) ye un deriváu del ácidu valproico lliberáu y absorbíu dende l'intestín más amodo que l'ácidu valproico. El Depakote retard ye un deriváu más potente que'l divalproex sódicu que la so ingesta tien de llevase a cabu con menor frecuencia que'l Depakote. === Antipsicóticos === {{AP|Neuroléptico}} Dientro de los antipsicóticos cabo incluyir dos tipos: los tradicionales y un grupu de antipsicóticos nuevos o antipsicóticos de nueva xeneración llamaos antipsicóticos atípicos por tener carauterístiques químiques distintes de los antipsicóticos tradicionales. Dientro del grupu de los antipsicóticos tradicionales cabo incluyir los siguientes fármacos: * [[Clorpromazina]] clorhidrato (Largactil y Vesigraf, n'España; Thorazine, n'EE.XX.). * [[Flufenazina]] decanoato (Modecate, n'España; Prolixen, n'EE.XX.). * H[[haloperidol|aloperidol]] (Haloperidol, n'España y EE.XX.). * [[Perfenazina]] (Decentan y Norfenazin, n'España; Trilafon, n'EE.XX.). * [[Tiotixeno]] (non comercializáu n'España; Navane, n'EE.XX.). * [[Trifluoperazina]] diclorhidrato (Eskazine, n'España; Stelazine, n'EE.XX.). El conxuntu d'[[Antipsicótico atípicu|antipsicóticos atípicos]] ta creciendo descomanadamente nos últimos tiempos y ente ellos cabo incluyir los siguientes: * [[Risperidona]] (n'EE.XX. comercialízase como Risperdal o Risperidol; n'España ye más común como Risperdal anque esiste una llarga llista de versiones comerciales ente elles: Arketin, Atornil, Diaforin, Risfarmal, En Méxicu comercialízase como Risperdal). * [[Olanzapina]] (n'España, EE.UU y Méxicu., Zyprexa; Zydis, solamente n'EE.XX., Chile y Méxicu). * [[Quetiapina]] (Seroquel, n'España y EE.XX.). * [[Aripiprazol]] (Abilify, n'España y EE.XX. y Méxicu). * [[Ziprasidona]] (Zeldox, n'España; Geodon, n'EE.XX.). * C[[clozapina|lozapina]] (Leponex, n'España y EE.XX.; Clozaril, n'EE.XX.). Tolos [[antipsicóticos]] atípicos tán aprobaos pola [[FDA]] d'Estaos Xuníos pal tratamientu d'estaos agudos de zuna. === Antidepresivos === {{AP|Antidepresivu}} Los antidepresivos como'l so propiu nome indica son melecines que s'usen pa combatir la depresión o estaos depresivos más o menos fondos. Esisten tres tipos básicos d'antidepresivu: los [[antidepresivos tricíclicos]] que son los más antiguos, los [[inhibidor de la recaptación de serotonina|inhibidores de la recaptación de la serotonina]] y los [[Inhibidores de la monoaminooxidasa]]. ==== Antidepresivos tricíclico ==== {{AP|Antidepresivu tricíclico}} La llista d'antidepresivos tricíclicos, que son los más antiguos, ye relativamente llarga, pero citará dellos exemplos solamente: * [[Amitriptilina]] clorhidrato (Tryptizol, España; Elavil, EE. XX.). * [[Clomipramina]] (Anafranil, España y EE. XX.). * [[Doxepina]] (Sinequan, España, EE. UU y Méxicu.). * [[Imipramina]] (Tofranil, España y EE. XX.). * [[Maprotilina]] clorhidrato (Ludiomil, España y EE. XX.). * [[Nortriptilina]] (Paxtibi, España; Motival, Méxicu; Pamelor, EE.XX.). ==== Antidepresivos inhibidores de la reabsorción selectiva de la serotonina ==== {{AP|Inhibidor de la recaptación de serotonina}} * [[Fluoxetina]] (Prozac, España, Méxicu y EE. XX.). * [[Moclobemida]] (Manerix, España y EE. XX.). * [[Paroxetina]] (Daparon y Paratonina, España; Paxil, Méxicu y EE. XX.). * [[Citalopram]] (Citaleq, Prisdal y Seropram, España; Seropram, EE. XX.). * [[Bupropión]] hidrocloruro (Geronplase, Quomem y Zintabac, España; Wellbutrin y Wellbutrin retard, EE. XX.). * [[Venlafaxina]] clorhidrato (Dobupal o Vandral, España; Effexor, EE. XX.). * [[Sertralina]] clorhidrato (Aremis y Besitran, España; Serolux y Prosertin, Méxicu; Zoloft, EE. UU). * (escitalopram) Cipralex, España, Esertia, España). ==== Antidepresivos inhibidores de la monoaminooxidasa ==== {{AP|Inhibidores de la monoaminooxidasa}} [[Fenelzina]] (Nardil, EE. XX., Reinu Xuníu). N'España nun esiste anguaño comercializáu nengún IMAO. N'Arxentina esiste la Tranilcipromina. ==== Benzodiazepinas ==== {{AP|Benzodiazepinas}} Úsense fundamentalmente pa tratar los estaos d'ansiedá acomuñaos a los distintos estaos del trestornu bipolar. Ente les benzodiazepinas cabo incluyir les siguientes: * [[Alprazolam]] (Trankimazin, España; Xanax, EE.XX.; Alzam, Méxicu; Alplax, Arxentina). * [[Clordiazepóxido]] (Huberplex, España; Librium, EE.XX.). * [[Klonopin|Clonazepam]] (Rivotril, n'España y Arxentina; Clonagin, n'Arxentina; Klonopin, n'EE.XX.). * [[Clorazepato]] dipotásico (Tranxilium, España; Tranxene, EE.XX.). * [[Diazepam]] (Valium, España y EE. XX.)<ref>La seguridá de la melecina prototipu, el diazepam, ye controversial. Reportar iniciales describieron un riesgu mayor de hendiduras orales dempués de la esposición mientres el primer trimestre a drogues tales como'l diazepam, pero estudio posteriores nun sofitaron dicha asociación. Vease GAVIRIA M.D., Silvia Lucía. [http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0717-92272008000100006&lng=es&nrm=iso Tratamientu del trestornu afeutivu bipolar nel embaranzu] (n'español). Rev. chil. neuro-psiquiatr. [online]. 2008, vol.46, n.1 [citáu 2010-04-26], páxs. 43-54. {{ISSN|0717-9227}}. {{doi|10.4067/S0717-92272008000100006}}. </ref>. * [[Lorazepam]] (Idalprem o orfidal, España y EE.XX.). * [[Bromazepam]] (Lexatin, España; Lexotanil, Arxentina). En términos xenerales, el estabilizadores del estáu d'ánimu son más eficaces nel tratamientu y la prevención d'episodios maniacos asociaos al trestornu bipolar. Sicasí, otres medicaciones (p.ej. [[lamotrigina]], [[fluoxetina]], [[quetiapina]]) tamién demostraron eficacia pal tratamientu de la depresión bipolar. Pa una meyor respuesta terapéutica pueden combinase estabilizadores del estáu d'ánimu con antipsicóticos cuando en cuadru maniacu presenta síntomes positivos de la esquizofrenia (allucinaciones ya idees delirantes) o bien pueden combinase con dalgún antidepresivu cuando hai predominancia de ciclados a la depresión. Desaconséyase'l so usu n'embarazaes, sobremanera nel primer trimestre y mientres la lactancia. Si ye absolutamente necesariu'l so usu nel restu del embaranzu (de 4 a meses d'equí p'arriba) puede utilizase dosis bien baxes, xunto con acedu fólico, y débese retirar gradualmente siquier una selmana antes de la fecha calculada de partu. Como últimu recursu en casu de trestornos refractarios graves puede utilizase Terapia Electro Convulsiva. ==== Efeutos secundarios ==== En medicina, toa medicación tien efeutos secundarios y la emplegada nel trestornu bipolar nun constitúi una esceición. Ye importante faer notar que cada medicación ta acomuñada a un perfil únicu d'efeutos secundarios. El litiu ta venceyáu con desigües gastrointestinales, ([[estomagada|estomagaes]], [[foria|fories]]), problemes de memoria, ganancia de pesu y otros. L'aumentu de la dosis correspuende con más efeutos secundarios, pero dosis menores (dientro de la ventana terapéutica) tienen pocos o nengún efeutu secundariu. Los anticonvulsivos suelen provocar sedación, ganancia de pesu, alteraciones d'electrolitos y otros efeutos secundarios. Si nun se tolera bien un anticonvulsivo, ye recomendable probar con otru. Una combinación de dos o más anticonvulsivos suel ufiertar resultancies amenorgando la dosis eficaz de cada unu d'ellos y menguando los efeutos secundarios. El perfil d'efeutos secundarios de los antipsicóticos atípicos varia llargamente ente axentes. En términos xenerales, el más común d'estos efeutos ye la sedación y les alteraciones metabóliques (p.ej. ganancia de pesu, [[dislipemia]], [[hiperglucemia]]). Tamién puede provocar efeutos secundarios [[Enfermedaes del sistema extrapiramidal|extrapiramidales]] y molición. Los Antipsicóticos atípicos tamién traen un riesgu de provocar [[discinesia tardía]]. Sicasí, el riesgu colos antipsicóticos atípicos más recién ye enforma menor que l'asociáu cola xeneración anterior (p.ej con [[haloperidol]]). Piénsase que'l riesgu de discinesia tardía ta apurríu a la duración del usu de [[Antipsicótico|neurolépticos]] (aumenta aproximao nun 5% añal en pacientes non vieyos trataos colos antiguos antipsicóticos). Pacientes y facultativos precisen poner atención y vixilar los síntomes d'estos efeutos secundarios curioso por que pueda amenorgase la so dosis o camudalo por otra medicación primero que'l mal progrese. El facultativu, poques gracies, tendría de ser consultáu antes de realizar cualquier cambéu na dosis. Un estudiu recién a gran escala atopó que la depresión grave en pacientes con trestornu bipolar nun respuende meyor a una combinación d'antidepresivos y estabilizantes del estáu d'ánimu qu'a estos postreros solamente.<ref name=sachs2007>{{cita publicación |autor=Sachs, G. et al. |añu=2007 |títulu=Effectiveness of Adjunctive Antidepressant Treatment for Bipolar Depression|revista=New England Journal of Medicine |volume=356 |númberu=17 |páxines=1711-1722 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/356/17/1711}} (Abstract freely available; Subscription required for full text)</ref> Ye más, esti estudiu financiáu con fondos federales atopó que nun bastia la emerxencia de síntomes maniacos en pacientes con trestornu bipolar. Les medicaciones funcionen de distinta forma en cada persona y lleva un tiempu considerable determinar en cada casu en particular si un ciertu fármacu ye dafechu eficaz y yá que el trestornu bipolar ye episódicu por naturaleza y los pacientes pueden esperimentar remisión tantu si reciben tratamientu como si non. Por esta razón, nin los pacientes nin los médicos tendríen qu'esperar un aliviu inmediatu, anque la [[psicosis]] con [[zuna]] puede responder rápido a antipsicóticos y la depresión bipolar puede solliviase rápido con [[terapia electroconvulsiva]]. Munchos doctores faen fincapié en que los pacientes nun tendríen d'esperar una estabilización completa hasta dempués de siquier 3-4 selmanes (dellos antidepresivos, por casu, precisen ente 4 y 6 selmanes pa faer efeutu) y nun tendríen d'abandonar la medicación prematuramente,<ref name=New_Hope>Fawcett, J., Golden, B., & Rosenfeld, N. (2000). New Hope for People with Bipolar Disorder. Roseville, CA: Prima Health.</ref> nin deberíen discontinuar la medicación cola desapaición de los síntomes yá que la depresión podría volver. Unu de los principales problemes ta n'aceptar la medicación, yá que delles persones a midida que entren en zuna pierden la perceición de tar enfermos y por ello discontinúan el tratamientu. Los pacientes tamién suelen cesar de tomar la medicación cuando los síntomes sumen, pensando equivocadamente que tán "curaos", ente qu'otros esfruten colos efeutos de la hipomanía non melecinada. La depresión non remite instantáneamente cuando se retoma la medicación y típicamente lleva más de 6 selmanes l'ameyoramientu. La zuna puede sumir amodo o puede camudase en depresión. Otres razones que lleven a les persones a discontinuar la medicación son los efeutos secundarios, el costu del tratamientu y l'estigma de tener un trestornu psiquiátricu. Nun númberu relativamente pequeñu de casos axustaos pola llei (depende de llugares, pero suel tar nos ordenamientos xurídicos, solo cuando'l paciente significa una amenaza pa sigo mesmu o pa los demás), los pacientes que nun tán acordies col so diagnósticu psiquiátricu y el tratamientu pueden ser forzaos llegalmente a recibir tratamientu ensin el so consentimientu. === Sales de litiu === El tratamientu del trestornu bipolar con sales de [[litiu]] foi afayáu pol Dr. John Cade, un siquiatra australianu, quien lo publicar nun artículu sobre l'usu del litiu en 1949. Los sales de litiu fueron usaes dende hai enforma tiempu como tratamientu de primer llinia nel tratamientu del trestornu bipolar. D'antiguo, los médicos unviaben a los pacientes con enfermedaes mentales a beber de "fontes alcalines" como tratamientu. Entá ensin sabelo taben en realidá prescribiendo litiu, que taba presente n'altes concentraciones neses agües. L'efeutu terapéuticu paecía debese por completu al ión de litiu, Li⁺. Los dos sales de litiu que s'usen na terapia del trestornu bipolar son, principalmente'l carbonatu de litiu y n'otres ocasiones el carbonatu acedu de litiu. El so usu foi aprobáu pola [[FDA]] en 1970, siendo un estabilizante del estáu d'ánimu pa munches persones con esti trestornu. Tamién se comprobó qu'amenorga'l riesgu de suicidiu.<ref name=bald_2003>{{cita publicación |autor=Baldessarini RJ, Tondo L, Hennen J. |añu=2003 |títulu=Lithium treatment and suicide risk in major affective disorders: update and new findings |revista=Journal of Clinical Psychiatry |volume=64 |númberu=Suppl 5 |páxines=44-52 |url=http://www.psychiatrist.com/privatepdf/2003/v64s05/v64s0506.pdf }} (Precísase subscripción pa lleelo)</ref> Anque'l litiu ye unu de los estabilizantes del estáu d'ánimu más eficaces, produz munchos efeutos secundarios similares a los qu'esperimenten los qu'inxeren demasiao sal de mesa, como elevación de la [[presión sanguínea]], retención d'agua y estriñimientu. Precísense analís de sangre regular cuando se ta tomando litiu pa determinar los niveles correutos una y bones la dosis terapéutica ta próxima a la dosis tóxica. Créese que'l tratamientu por sales de litiu funciona asina: dellos síntomes del trestornu bipolar paez que se deben a la enzima [[inositol monofosfatasa]] (IMPasa), una enzima que biforca'l [[inositol monofosfato]] en [[inositol]] llibre y [[fosfatu]]. Ta implicáu na [[transducción de señal]]es y créese que crea un desequilibriu nos [[neurotransmisor]]es de los pacientes de trestornu bipolar. Piénsase que'l ión litiu produz un efeutu estabilizante tornando la IMPasa por sustitución d'unu de los dos iones magnesio que tán de normal nel llugar activu de la IMPasa, menguando la so velocidá catalítica. El [[orotato de litiu]] úsase como tratamientu alternativu al carbonatu de litiu por dellos afeutaos, principalmente porque ta disponible ensin prescripción facultativa. Vender n'ocasiones como "litiu orgánicu" en herboristerias, según so munches marques comerciales. Paez qu'esisten poques pruebes n'ensayos clínicos sobre'l so usu en comparanza col carbonatu de litiu. Los pacientes quexar de que ye muncho más débil que'l carbonatu de litiu, y por tanto, menos eficaz. === Antipsicóticos atípicos === {{AP|Antipsicótico atípicu}} Los nuevos [[antipsicóticos]] atípicos como la [[risperidona]], [[quetiapina]] y [[olanzapina]] usar n'ocasiones en pacientes n'episodios maniacos agudos porque estes medicaciones tienen una aición rápida de inhibición psicomotriz, que puede salvar la vida d'en el casu d'un paciente violentu o psicóticu. Nesti casu, en situaciones d'emerxencia la eleición consistiría en formes d'alministración parenteral o desintegración oral (en particular laminuques desintegrables de [[Zydis]]).<ref name=Belmaker_2004>{{cita publicación |nome=R. H. |apellíu=Belmaker |fecha=29 de xunetu de 2004 |títulu=Bipolar Disorder |revista=The New England Journal of Medicine |volume=351 |númberu=5 |páxines=476-486 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/351/5/476 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100104113436/http://content.nejm.org/cgi/content/full/351/5/476 |archivedate=2010-01-04 |fechaaccesu=2018-02-24 }}</ref> Estos fármacos tamién pueden usase como medicación axunta al litiu o anticonvulsivos nun trestornu bipolar refractariu a la terapia y na prevención d'una recaída n'episodios maniacos (anque nun esiste evidencia clínica proveniente d'estudios ensin patrocinar pola industria farmacéutica que sofite esti criteriu). A la lluz de la recién evidencia, la olanzapina (Zyprexa) foi aprobáu pola FDA como monoterapia eficaz de caltenimientu pal trestornu bipolar.<ref name=Olanzapine_maintenance_therapy>[http://www.zyprexa.com/common_pages/hcp_maintenance.jsp Now Approved: ZYPREXA for maintenance therapy for bipolar disorder.] Official Zyprexa Website.</ref> Nun ensayu comparativu direutu (head-to-head) y aleatorizado realizáu en 2005 demostróse que la monoterapia con olanzapina ye tan eficaz y segura como'l litiu tocantes a [[Medicina preventiva|profilaxis]].<ref name=Tohen_et_al_2005>{{cita publicación |nome=Mauricio |apellíu=Tohen |autor2=Waldemar Greil, Joseph R. Calabrese, Gary S. Sachs, Lakshmi N. Yatham, Bruno Müller Oerlinghausen, Athanasios Koukopoulos, Giovanni B. Cassano, Heinz Grunze, Rasmus W. Licht, Liliana Dell'Osso, Angela R. Evans, Richard Risser, Robert W. Baker, Heidi Crane, Martin R. Dossenbach and Charles L. Bowden |fecha=xunetu de 2005 |añu=2005 |títulu=Olanzapine Versus Lithium in the Maintenance Treatment of Bipolar Disorder: A 12-Month, Randomized, Double-Blind, Controlled Clinical Trial |revista=American Journal of Psychiatry |volume=162 |númberu=7 |páxines=1281-1290 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/162/7/1281 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110909214701/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/162/7/1281 |archivedate=2011-09-09 |fechaaccesu=2018-02-24 }}</ref> [[Eli Lilly and Company|Eli Lilly]] tamién ufierta [[Symbyax]], una combinación de olanzapina y [[fluoxetina]].<ref name=Symbyax>[http://www.biopsychiatry.com/symbyax.htm Long-term antidepressant efficacy and safety of olanzapine/fluoxetine combination: a 76-week open-label study] Biopsychiatry.</ref> Desafortunadamente estes resultancies nun fueron retrucaos n'estudios ensin patrocinar pola industria farmacéutica, y la olanzapina tien el riesgu d'inducir síndrome dismetabólico, col consecuente riesgu d'obesidá, diabetes, y aumentu de la mortalidá por problemes cardiovasculares. La [[ziprasidona]] (Geodon) y el [[aripiprazol]] (Abilify) tamién s'amuesen prometedores según Gary Sachs M.D. del programa Clínicu y d'Investigación sobre'l trestornu bipolar del Hospital Xeneral de Harvard, Massachusetts. === Nuevos tratamientos === El [[modafinilo]] (Provigil) y el [[pramipexol]] (Mirapex) paecen opciones prometedores nel tratamientu del deterioru cognitivu rellacionáu col trestornu bipolar. Amás, tamién se vio que puede ser eficaz el [[riluzol]], un tratamientu pa la [[esclerosis llateral amiotrófica]]. Mientres los últimos meses de 2003, investigaciones nel Hospital McLean ([[Massachusetts]]) atoparon evidencies tentatives de meyores d'estaos d'ánimu, mientres un tratamientu de [[resonancia magnética nuclear]] (EP-MRSI), y realizáronse diversos intentos pa poder aplicar dichu métodu y evaluar como un posible tratamientu. La NIMH empecipió un estudiu a gran escala, alredor de 20 sitios nos EE. UU, pa determinar la estratexa más efeutiva de tratamientu pa persones con trestornu bipolar. Esti estudiu, llamáu Systematic Treatment Enhancement Program for Bipolar Disorder —Programa sistemáticu de tratamientu pa la meyora del trestornu bipolar — (STEP-BD), va siguir en pacientes y documentará los sos tratamientos mientres una dómina de 5 a 8 años. Pa mayor información visitar la páxina de Clinical Trials del sitiu d'Internet de NIMH.<ref>{{cita web |url=http://www.nimh.nih.gov/studies/studies_ct.cfm?id=4 |títulu=http://www.nimh.nih.gov/studies/studies_ct.cfm?id=4 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20061209011513/http://www.nimh.nih.gov/studies/studies_ct.cfm?id=4 |fechaarchivu=9 d'avientu de 2006 }}</ref> Investigaciones farmacéutiques estensives pueden ser vistes en ClinicalTrials.gov<ref>[http://clinicaltrials.gov ClinicalTrials.gov]</ref> Los estudios demostraron Omega 3 a ser útil en Depresión Bipolar.<ref>[http://bipolarcircle.com/our-articles/38-treatments/77-omega-3-fatty-acids-in-bipolar-disorder-a-preliminary-double-blind-placebo-controlled-trial.html Círculu Bipolar ]</ref> [[Terapia xénica]] y [[nanoteunoloxía]] son dos árees que tán en desenvolvimientu. Vemos que la piedra angular del tratamientu ye, ensin batura a duldes, el manexu farmacolóxicu. Sicasí, y dada la complexidá d'esti trestornu, la xente que lo carez tamién recurre a distintes práutiques d'atención, ente les cualos destaquen aiciones d'autu cuidáu y formes alternatives d'atención<ref>{{cita publicación |apellíu=Vargas-Huicochea |nome=Ingrid|autor2=Berenzon-Gorn Shoshana |títulu=From self-care to hospitalization: Bipolar patients' health care practices in Mexico |publicación=Int J Soc Psychiatry |añu=2013 |volume=59 |númberu=6 |páxines=592-601 |doi=10.1177/0020764012447883}}</ref> <Vargas-Huicochea & Berenzon-Gorn, 2013> [http://isp.sagepub.com/content/59/6/592.full.pdf+html], que nun sustitúin les intervenciones médicos psiquiátriques, pero ye importante reconoceles pos son parte de les opciones terapéutiques que cada suxetu esplega col enfotu de menguar el sufrimientu que xenera esta entidá. Nos últimos años apaecieron nueves miraes terapéutiques que, magar reconocen la utilidá de la farmacoloxía nun estáu inicial del diagnósticu, proponen un Plan de Vida al paciente por que non solo conviva meyor col so carecer sinón que, col tiempu, unvie. Esta ye, por casu, la propuesta desenvuelta pol psicólogu clínicu arxentín Dr. Eduardo Horacio Grecco quien considera, dende la so propia esperiencia personal como bipolar él mesmu y como terapeuta, que la bipolaridad ye un conxuntu de dones creativos encaloraos o mal empuestos y que desaguaron nos síntomes yá descritos y conocíos d'esta oscilación emocional estrema. Grecco propón un camín terapéuticu basáu esencialemnte en tres eje: cambéu de vezos y por tanto de creencies, apertura a venceyos relacionales nutricios y compromisu del paciente coles sos habilidaes creatives y l'exerciciu físicu. [http://www.redbipolar.com/v3/ La Rede Bipolar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028084916/http://www.redbipolar.com/v3/ |date=2016-10-28 }} == El ritmu circadiano: nuevos estudios == Estudios recién tán empezando a rellacionar el trestornu bipolar (y otros trestornos como la depresión clínica y el [[Trestornu afeutivu estacional]]) con desórdenes del [[Ritmu circadiano]] (meyor conocíu como'l reló biolóxicu).<ref name=lewypdf>{{cita web |url=http://www.ohsu.edu/ohsuedu/academic/som/images/Al-Lewy-Science.pdf |títulu=http://www.ohsu.edu/ohsuedu/academic/som/images/Al-Lewy-Science.pdf |formatu=pdf |urlarchivu=https://www.webcitation.org/5rpJnZAAz?url=http://www.ohsu.edu/ohsuedu/academic/som/images/Al-Lewy-Science.pdf |fechaarchivu=8 d'agostu de 2010 }}</ref> Primeramente creíase que los trestornos de suañu qu'asoceden nuna persona bipolar (como por casu suañu escasu mientres episodios maniacos) yeren síntomes del desorde bipolar mesmu, pero nuevos estudios revelen que dichos trestornos son de la mesma causa y síntoma d'un episodiu maniacu,<ref>{{cita web |url=http://www.psychiatrictimes.com/bipolar-disorder/circadian-rhythms-factor-rapid-cycling-bipolar-disorder |títulu=Circadian Rhythms Factor in Rapid- Cycling Bipolar Disorder {{!}} Psychiatric Times |fechaaccesu=29 de febreru de 2016 |fecha=1 de mayu de 1996 |sitiuweb=www.psychiatrictimes.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180220123626/http://www.psychiatrictimes.com/bipolar-disorder/circadian-rhythms-factor-rapid-cycling-bipolar-disorder |fechaarchivu=2018-02-20 }}</ref> esto fai que l'afeutáu ente nun círculu viciosu que puede empeorar la so situación: l'escasu suañu llevar a episodios maniacos que producen de la mesma menos suañu. Un estudiu realizáu a mediaos de la [[década de 1990]] nuna persona bipolar de ciclu rápidu (rapid cycling) llegó a la conclusión qu'esponiendo al paciente a ciclos regulares de lluz y escuridá puede detener un episodiu maniacu, inclusive, curalo del tou.<ref name=darkrx>{{cita web |url=http://www.psycheducation.org/depression/darkrx.htm |títulu=http://www.psycheducation.org/depression/darkrx.htm |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110712184058/http://psycheducation.org/depression/darkrx.htm |fechaarchivu=2011-07-12 }}</ref> Créese que la persona ameyora por cuenta que'l so ritmu circadiano ye vueltu a un "ritmu normal" coles terapies d'escuridá que recibe.<ref>{{cita publicación |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9611672?dopt=AbstractPlus |títulu=Treatment of rapidly cycling bipolar patient by using extended bed rest and darkness to stabilize the timing and duration of sleep|apellíos=Wehr |nome=T. A.|apellíos2=Turner |nome2=Y. H. |fecha=1 de xunu de 1998 |publicación=Biological Psychiatry |volume=43 |númberu=11 |páxines=822-828 |fechaaccesu=29 de febreru de 2016|issn=0006-3223|pmid=9611672|apellíos3=Shimada |nome3=J. M.|apellíos4=Lowe |nome4=C. H.|apellíos5=Barker |nome5=C.|apellíos6=Leibenluft |nome6=Y.}}</ref> Dellos científicos sostienen que delles persones (seique los posibles bipolares) tienen un ritmu circadiano bien inestable que puede entrar en caos al esponese a lluz artificial mientres les nueches, la lluz artificial (específicamente la llamada lluz azul) fai que receptores nos güeyos comuniquen al reló biolóxicu qu'entá ye de día (cuando en realidá yá ye de nueche), esto fai que'l cuerpu pierda'l so ritmu y mal-interprete la lluz artificial como un [[zeitgeber]] natural, disparando episodios maniacos a los pocos díes.<ref>{{cita web |url=http://psycheducation.org/treatment/bipolar-disorder-light-and-darkness/ |títulu=Bipolar Disorder, Light, and Darkness {{!}} PsychEducation |fechaaccesu=29 de febreru de 2016 |sitiuweb=psycheducation.org }}</ref> Encamiéntase caltener una bona y constante [[hixene del suañu]] y amenorgar (o si ye posible, evitar) la esposición a lluz artificial mientres les nueches, esto podría ayudar a controlar episodios maniacos o inclusive ameyorar al paciente.<ref name=darkrx /> == Ver tamién == * [[Estáu d'ánimu]] * [[Sicopatoloxía]] * [[Trestornu del estáu d'ánimu]] * [[Depresión]] * [[Maniaco#Sintomatolog.C3.ADa|Episodiu maniacu]] == Bibliografía == * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">AUBRY, JM, FERRERO, F y SCHAAD, N:</span> ''Pharmacotherapy of Bipolar Disorders'', Willey, xunu de 2007. ISBN 0-470-05823-4 * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">GOODWIN, FK y REDFIELD JAMISON, K:</span> ''Manic-Depressive Illness:Bipolar Disorders and Recurrent Depression'', OUP 2007. ISBN 0-19-513579-2 * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">MAJ, M; AKISKAL HS; LÓPEZ-IBOR, JJ y SARTORIUS N:</span> ''WPA series evidence and experience in Psychiatry, vol V: Bipolar disorder''. John Wiley & Sons, LTD, 2002 ISBN 0-470-84650-X (Edición electrónica) === Sobre'l trestornu bipolar pediátricu === * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">FAEDDA, GL y AUSTIN, NB:</span> ''Parenting a bipolar children'', New Harbinger Publications, 1ª edición, payares de 2006. ISBN 1-57224-423-2 * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">PAPOLOS, D y PAPOLOS, J: </span>''The Bipolar Child: The Definitive and Reassuring Guide to Childhood's Most Misunderstood Disorder'', Broadway, setiembre de 2002. ISBN 0-7679-1285-3 * <span style="font-variant:small-caps; font-size:85%">GREENSPAN, SI y GLOVINSKY, I:</span> ''Bipolar Patterns in Children: New Perspectives on Developmental Pathways and a Comprehensive Approach to Prevention and Treatment'' ICDL, payares de 2002 ISBN 0-9728925-4-0 == Referencies == {{llistaref|2|refs=<ref name = "Connolly2011">{{cita publicación |apellíu=Connolly |nome=Kevin R. |apellíos2=Thase |nome2=Michael Y. |fecha=2011 |títulu=The Clinical Management of Bipolar Disorder: A Review of Evidence-Based Guidelines |títulotrad=El manexu clínicu del trestornu bipolar: una revisión de guíes clíniques basaes na evidencia |publicación=Prim Care Companion CNS Disord. 2011; 13(4): . |volume=13 |númberu=4 |páxines=PCC.10r01097 |idioma=inglés |editorial=Physicians Postgraduate Press, Inc |doi=10.4088/PCC.10r01097 |pmid=22132354 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3219517/ |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017}}</ref> <ref name = "Grande2016">{{cita publicación |apellíu=Grande |nome=Iria |apellíos2=Berk |nome2=Michael |apellíos3=Birmaher |nome3=Boris |apellíos4=Vieta |nome4=Eduard |fecha=abril de 2016 |títulu=Bipolar disorder |títulotrad=Trestornu bipolar |publicación=Lancet |volume=387 |páxines=1561–1572 |idioma=inglés |doi=10.1016/S0140-6736(15)00241-X |url=http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(15)00241-X.pdf |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017}}</ref> <ref name = "Grupu2012">{{cita publicación |autor=Grupu de Trabayu de la Guía de Práutica Clínica sobre Trestornu Bipolar |fecha=2012 |títulu=Guía de Práutica Clínica sobre Trestornu Bipolar |volume=2012 |númberu=1 |ubicación=España |editorial=Asociación Española de Neuropsiquiatría |url=http://www.sepsiq.org/file/Enllaces/GPC_510_Trestornu_Bipolar_compl.pdf |fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017 }}</ref> <ref name = "Timms2007">{{cita publicación |apellíu = Timms |nome = Philip |apellíos2 = Frangou |nome2 = Sophie |apellíos3 = Ramsay |nome3 = Ros |apellíu4 = Briscoe |nome4 = Martin |apellíos5 = Hart |nome5 = Deborah |fecha = avientu de 2007 |títulu = Trestornu bipolar (maniacu depresivu) |publicación = Sociedá Española de Psiquiatría |allugamientu = Northampton |editorial = St Andrew's |url = http://www.sepsiq.org/file/Royal/TRESTORNU%20BIPOLAR.pdf |fechaaccesu = 13 d'ochobre de 2017 }}</ref> <ref name = "NIH2016">{{cita web |url=https://www.nimh.nih.gov/health/topics/bipolar-disorder/index.shtml |títulu=Bipolar Disorder |fechaaccesu= 16 d'ochobre de 2017 |apellíu= National Institutes of Health |fecha=abril de 2016}}</ref> <ref name = "González2009">{{cita publicación |apellíu=González |nome=Alfonso |apellíos2=Aries |nome2=Astrid |apellíos3=Mata |nome3=Salvador |apellíos4=Lima |nome4=Lucimey |fecha=xunu de 2009 |títulu=Validez de la versión venezolana del cuestionariu de trestornos del estáu d'ánimu (MDQ) pa detectar al trestornu bipolar tipu II en pacientes con depresión mayor. |publicación=Invest. clín |volume=50 |númberu=2 |páxines=163-171 |allugamientu=Maracaibo |issn=0535-5133 |url=http://www.scielo.org.ve/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0535-51332009000200004&lng=es&nrm=iso |fechaaccesu=16 d'ochobre de 2017}}</ref> <ref name = "Kessler2005">{{cita publicación |apellíu=Kessler |nome=Ronald C. |apellíos2=Chiu |nome2=Wai Tat |apellíos3=Demler |nome3=Olga |apellíos4=Walters |nome4=Ellen Y. |fecha=xunu de 2005 |títulu=Prevalence, Severity, and Comorbidity of Twelve-month DSM-IV Disorders in the National Comorbidity Survey Replication (NCS-R) |títulotrad=Prevalencia, severidá y comorbilidá de trestornos DSM-IV na replicación de la investigación nacional de comorbilidá mientres doce meses |publicación=Arch Xen Psychiatry |volume=62 |númberu=6 |páxines=617–627 |idioma=inglés |editorial=American Medical Association |doi=10.1001/archpsyc.62.6.617 |pmid=15939839 |url=https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/208671 |fechaaccesu=18 d'ochobre de 2017}}</ref> <ref name=Soreff2017>{{cita web |url=http://emedicine.medscape.com/article/286342-overview |títulu=Bipolar Affective Disorder |fechaaccesu=18 d'ochobre de 2017 |apellíu=Soreff |nome=Stephen|autor2=Lynne Alison McInnes |añu=2017|fecha=agostu de 2017|obra=Adult Psychiatry |editorial=eMedicine.com |idioma=inglés}}</ref>}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.trastorno-bipolar.org Trestornu Bipolar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171022222154/http://www.trastorno-bipolar.org/ |date=2017-10-22 }} * {{Enllaz rotu|1={title}|2={url}|date={timestamp:%B %Y}|bot=InternetArchiveBot|1= |2=http://asbiga.org/archivos/Aprendiendo%20a%20vivir%20con%20trestornu%20bipolar.pdf |date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot }} {{Tradubot|Trastorno bipolar}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Sicoterapia]] [[Categoría:Psiquiatría]] [[Categoría:Trestornos del estáu d'ánimu]] [[Categoría:Trestornos de la personalidá]] [[Categoría:Trestornos del suañu]] [[Categoría:Trestornos mentales]] [[Categoría:Trestornos de l'atención]] [[Categoría:Trestornos cognitivos]] [[Categoría:Espectru bipolar|Espectru bipolar]] [[Categoría:Enfermedaes del sistema nerviosu central]] lfntitce5wpzkqhyz9in21lq56ukt1u 0 114199 4527314 4515146 2026-09-11T15:55:04Z ~2026-49268-22 153380 4527314 wikitext text/x-wiki {{ficha xenérica}} [[Ficheru:Worshiping the golden calf.jpg|thumb|250px|Adoración del [[magüetu d'oru]], exemplu d'idolatría na tradición xudeocristiana.]] '''Idolatría''' ye un conceutu [[relixón abrahámica|abrahámico]] pa l'adoración indebida que se da a los [[ídolu|ídolos]]. En toles relixones abrahámiques la idolatría ta severamente prohibida, anque les interpretaciones de lo que constitúi idolatría varia ente elles. N'otres relixones l'usu d'imáxenes de cultu ye aceptáu. Qué imáxenes, idees o oxetos constitúin idolatría de cutiu ye oxetu de considerables disputes. La evitación del usu d'imáxenes por razones relixoses ye llamáu [[aniconismo]]. La destrucción d'imáxenes relixoses dientro d'una sociedá ye llamáu [[iconoclasia]]. El comportamientu consideráu idólatra o potencialmente idólatra puede incluyir la creación de cualquier tipu d'imaxe d'una deidá o otres figures d'importancia relixosa como profetes, santos y clérigos, la creación d'imáxenes de persones o animales cualesquier, y l'usu de símbolos relixosos o seculares. Amás, los teólogos estendieron el conceutu pa incluyir a la importancia indebida de cualesquier otru aspeutu relixosu, o secular de la vida polo xeneral, que nun inclúin necesariamente l'usu d'imáxenes. Por casu, el ''[[Catecismu de la Ilesia católica]]'' sostién: «La idolatría non yá refierse a l'adoración falsa del paganismu. L'home comete idolatría cada vez que venera y reverencia a una criatura en llugar d'a Dios, yá seya esti dioses, demonios (por casu satanismu), poder, prestar, raza, ancestros, Estáu, dineru, etc».<ref name=Catechism>''Catechism of The Catholic Church'', passage 2113, p.460, Geoffrey Chapman, 1999</ref> L'usu del términu dase principalmente na lliteratura relixosa xudía y cristiana, y l'interpretación del conceutu foi parte de grandes divisiones ente distintes denominaciones cristianes, cuantimás ente'l [[protestantismu]] y el [[Ilesia católica|catolicismu]]. Na [[historia del cristianismu]] atopamos distintes posiciones de les autoridaes civil y relixosu frente a la tema de l'adoración d'imáxenes. La espansión del cristianismu nos primeros sieglos dempués de Cristu, acompañar d'imáxenes de mártires y santos, a los que se sumaron les imáxenes de María dempués del [[Conceyu d'Éfesu]].<ref name="gruyters">{{cita llibru|apellíu=Gruyters|nome=Antonio HM|títulu=Imagen ya idolatría|fechaaccesu=3 d'ochobre de 2013|edición=1|añu=2007|editorial=Editorial San Pablo|allugamientu=Bogotá, Colombia|isbn=958692971X}}</ref> Nel contestu actual, sicasí, la idolatría tamién puede referise a fenómenos sociales onde son creaes y adoraes falses perceiciones, y inclusive usada como términu na industria del entretenimientu pa quien gocia d'una alta popularidá y almiración. Esti artículu va llindar a la so acepción relixosa. == Etimoloxía == La pallabra ''idolatría'' provién por [[haploloxía]] de les pallabres griegues ''[[wikt:εἰδωλολατρία|εἰδωλολατρία]] eidololatria'', parasíntesis de εἰδωλολάτρης, de ''[[wikt:εἴδωλον|εἴδωλον]] eidolon'', "imaxe, figura", y ''[[wikt:λάτρις|λάτρις]] latris'' "devotu"<ref>[http://www.wordnik.com/words/idolater ''idolater'' at Wordnik]</ref> o ''λατρεύειν latreuein'' "adoración", de ''λάτρον latron'' "tributu". Anque l'orixe griegu paez ser una traducción griega de la frase hebrea ''avodat elilim'' atopada na [[lliteratura rabina]] (e.g., bChul., 13b, Bar.), ente que'l términu griegu nun ye atopáu en sí mesmu en [[Septuaginta]], [[Filón d'Alexandría]], [[Flavio Josefo]] o otros escritos xudíos helenos. Tampoco ye atopáu na lliteratura griega pre-cristana. Nel [[Nuevu Testamentu]], la pallabra griega solo ye atopada nes cartes de [[Pablo de Tarsu|Pablo]], [[Pedro]], [[Xuan el Bautista|Juan]] y ''[[Apocalipsis|Revelaciones]]'', onde tien un sentíu despreciatible, como unu de los [[viciu|vicios]]. Tamién s'atopa nel [[Didaché]] y el [[Conceyu de Xerusalén]] inclúi una prohibición de la contaminación de los ídolos». Términos hebreros pa la idolatría inclúin ''avodah zarah'' (adoración estranxera) y ''avodat kochavim umazalot'' (adoración de los planetes y les constelaciones).<ref>{{cita llibru|apellíu=Stern|nome=Sacha|títulu=Jewish Identity in Early Rabbinic Writings|url=https://books.google.cl/books?id=ekhqsS8GKo8C&lpg=PA9&dq=avodat%20elilim&pg=PA9#v=onepage&q=aved%20elilim&f=false|fechaaccesu=18 d'ochobre de 2013|páxines=9}}</ref> == Xudaísmu == La idolatría ta prohibida na [[Torá|Torah]] y ye, xunto cola [[roxura]], el [[asesinatu]] y el [[incestu]], pecaos que nun tienen de cometer se nin siquier pa salvar la vida. Aun así, d'alcuerdu a la [[Biblia]] la idolatría persistió nel antiguu Israel; exemplos d'ello son el cultu a [[Baal]], a [[Astarot]], a [[Moloch]], a los astros y la prostitución sagrada. Los [[rabinos]] prohibieron tou contautu colos idólatres, inclusive compartir alimentos con ellos.<ref name="cohn">{{cita llibru|apellíu=Cohn-Sherbok|nome=Dan|títulu=Curtia historia del xudaísmu|fechaaccesu=3 d'ochobre de 2013|añu=2003|editorial=Ediciones Istmo|ubicación=Madrid, España|isbn=8470904086|páxines=116|cita=LA idolatría ta prohibida na Torá}}</ref> == Cristianismu == [[Ficheru:ROL KIE 1.jpg|thumb|[[Crucifixu]], [[Basílica de Vézelay]]. El [[Corpus Mysticum|cuerpu de Cristu]] na cruz ye un tradicional símbolu usáu poles ilesies [[catolicismu|católica]], [[ortodoxa]], [[anglicanismu|anglicano]] y [[luteranismu|luterana]], en contraste con dellos grupos [[protestantismu|protestantes]] que solo usen la una cruz simple. La naturaleza del significáu idólatra de la efixe de Dios como home crucificáu ye aldericáu nel cristianismu. Les otres relixones abrahámiques, especialmente l'Islam, ver como idolatría, ente que nel xudaísmu ye llamáu ''[[Avodah Zarah]]'', una forma menor d'idolatría.<ref name=masorti>{{cita web|url=http://www.bmv.org.il/shiurim/az/az001.html|títulu=TRACTATE AVODAH ZARAH|fechaaccesu=31 de mayu de 2013|apellíu=Roth|nome=Rabbi Simchah|obra=BET MIDRASH VIRTUALI|editorial=Rabbinical Assembly in Israel and the Masorti Movement|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160303230349/http://www.bmv.org.il/shiurim/az/az001.html|fechaarchivu=2016-03-03}}</ref><ref name=avodahZarah>"Practically speaking, however, the vast majority of the poskim agree that Christianity is considered avodah zarah and a Jew is forbidden to enter a church" {{cita web|url=http://www.torah.org/advanced/weekly-halacha/5772/bo.html|títulu=Visiting a Church or a Mosque – Avodah Zarah|fechaaccesu=31 de mayu de 2013|apellíu=Neustadt|nome=Rabbi Doniel|obra=The Weekly Halacha Discussion}}</ref><ref name="OU-Avoda Zarah">"The teachings of the Torah focus on actual Avodah Zarah, and into the times of the Mishnah and Gemara Jews found themselves living among people who practiced pagan religions. Over time, however, new religions developed whose basis is in Jewish belief – such as Christianity and Islam – which are based on belief in the Creator and whose adherents follow commandments that are similar to some Torah laws (see the uncensored Rambam in his Mishneh Torah, Hilkhot Melakhim 11:4). All of the rishonim agree that adherents of these religions are not idol worshippers and should not be treated as the pagans described in the Torah. Moslems certainly worship a single God and do not offer libations of wine. There are different approaches to Christians, where we find that the Rambam views them as basically pagans, while Tosafot – and even more so the Me'iri – view them as monotheists. Therefore, although many of the laws limiting interaction with non-Jews remain in place in order to avoid intermarriage and assimilation, other laws – e.g. limits on business dealings prior to their holidays – are assumed to be permitted. This is based on statements made in the Gemara that in the Diaspora it is impossible for Jews to avoid such interactions (Avodah Zarah 7b) and that non-Jews living in Diaspora countries are not truly idol worshippers, they are just following the traditions of their fathers (Hullin 13b)."{{cita web|url=http://www.ou.org/ou/print_this/73452|títulu=Introduction – Masechet Avodah Zarah|fechaaccesu=31 de mayu de 2013|apellíu=Steinsaltz|nome=Rabbi Adin|obra=The Coming Week's Daf Yomi}}</ref>]] El puntu de vista [[cristianismu|cristianu]] de la idolatría puede ser estremáu de manera xeneral en dos categoríes: la postura [[catolicismu|católica]]-[[ortodoxa]], qu'acepta l'usu d'iconos relixosos y otres imáxenes, y l'interpretación protestante. Protestantes [[fundamentalismu|fundamentalistes]] de cutiu acusen a los otros cristianos d'idolatría, [[iconolatría]] ya inclusive [[paganu|paganismu]] por fallar na "purificación de la so fe" nel usu d'imáxenes; na [[Reforma Protestante]] tales términos fueron comunes a tolos protestantes. Los grupos [[puritanismu|puritanos]] adoptaron una posición similar a aquelles del xudaísmu y l'islam, condergando toles imáxenes relixoses, yá se trate de figures en trés o dos dimensiones, ya incluyendo tamién a la cruz plana.<ref>{{cita llibru|apellíu=Richardson|nome=R.C.|añu=1972|títulu=Puritanism in north-west England : a rexonal study of the diocese of Chester to 1642|url=https://books.google.com/books?id=lyENAQAAIAAJ|páxina=26|allugamientu=Manchester, England|editorial=[[Manchester University Press]]|isbn=978-0-7190-0477-3}}</ref> El problema deriva de les distintes interpretaciones de los [[Diez Mandamientos]]: {{cita|Nun vas tener dioses ayenos delantre de mi. Non te vas faer imaxe, nin nenguna semeyanza de lo que tea enriba nel cielu, nin embaxo na tierra, nin nes agües debaxo de la tierra. Non te vas inclinar a elles, nin les honrarás; porque yo soi Yahveh el to Dios, fuerte, celosu, que visito la maldá de los padres sobre los fíos hasta la tercera y cuarta xeneración de los que me tarrecen, y faigo misericordia a mamplén, a los que m'amar y guarden los mios mandamientos.|[[Éxodu]] 20:3-6<ref>{{cita web|títulu=Éxodu 20:3-6|url=http://www.biblegateway.com/passage/?search=Éxodu+20%3A3-6&version=RVR1960|fechaaccesu=4 de marzu de 2014|obra=Reina-Valera 1960}}</ref> }} === Catolicismu === Nel [[protestantismu]] suel criticase l'usu que la [[Ilesia católica]] fai d'imáxenes pa rellacionase con una serie de persones distintes a Dios, venerándoles, basándose, per vía d'exéxesis, en dellos versículos de la [[Biblia|Santa Biblia]]. Ente les formes de veneración esistentes nel catolicismu destaquen: * la [[dulía]], o veneración a los santos, y * la [[hiperdulía]], veneración reservada a [[María (madre de Xesús)]]. El [[Maxisteriu de la Ilesia|maxisteriu católicu]] definió formes distintives de cultu escontra diches persones, non acomuñar a la so imaxe y nun dexando en nengún momentu l'[[adoración]] fuera de Dios. Respectu del cultu referíu a la Virxe María, los [[Conceyu Vaticanu II|padres conciliares]] señalaron: {{cita|Esti cultu, tal como esistió siempres na Ilesia, a pesar de ser dafechu singular, estrémase esencialmente del cultu d'adoración tributáu al Verbu encarnáu, lo mesmo que al Padre y al Espíritu Santu, y favorecer conducentemente.<ref>{{cita llibru |autor=Conceyu Vaticanu II |títulu=Documentos del Vaticanu II |url=https://archive.org/details/documentosdelvat0000unse |edición=31ª |añu=1976 |ubicación=Madrid |editorial=Biblioteca d'Autores Cristianos |isbn=84-220-0010-5 |páxina=[https://archive.org/details/documentosdelvat0000unse/page/109 107]}}</ref>|[[Conceyu Vaticanu II]], Constitución dogmática ''[[Lumen gentium]]'' 66}} == Ver tamién == * [[Ídolu]] * [[Iconoclasia]] * [[Iconodulia]] * [[Conceyu de Nicea II]] * [[Siete precepto de les naciones]] * [[Ajab]] * [[Elíes]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{control d'autoridaes}} {{Tradubot|Idolatría}} [[Categoría:Conceutos relixosos]] hlqtwoacbk2j3nq6rmtauxbe0sl9dge 0 114785 4527311 4472349 2026-09-11T15:53:38Z ~2026-49268-22 153380 4527311 wikitext text/x-wiki {{redirixe|Patriota|Patriota (dixebra)}} {{Ficha xenérica}} [[Ficheru:Antonio Herrera Toro 2012 001.jpg|thumb|''Re cuartesen San Mateo'' ([[1883]]-[[1889]]), d'[[Antonio Ferrera Toro]]. Oleu sobre tela 86,7 x 52,5 cm. [[Galería d'Arte Nacional (Caraques)|Galería d'Arte Nacional]], [[Caraques]], [[Venezuela]]. Amuesa'l momentu en que'l prócer independentista [[Antonio Ricaurte]], pa torgar la captura d'un depósitu d'armes, disponer a amburar la pólvora almacenada nel [[Inxeniu Bolívar]]. La maniobra provocó la esplosión del recintu, matando a tolos realistes que -y asediaban, incluyendo a sigo mesmu.]] [[Ficheru:Patriotism by Francisco Pérez del Valle (Madrid) 01.jpg|thumb|Alegoría del Patriotismu ([[Francisco Pérez del Valle|F. Pérez]]) nel [[Monumentu a los Cayíos per España|''Monumentu a los Héroes del Dos de Mayu'']] de [[Madrid]] ([[España]]).]] El '''patriotismu''' ye un pensamientu que venceya a un individuu col so [[patria]]. Ye'l sentimientu que tien un ser humanu pela tierra natal o adoptiva a la que se siente amestáu por unos determinaos valor, ciños, cultura y historia; ye l'equivalente coleutivu al arguyu que siente una persona por pertenecer a una [[familia]] o tamién a una [[nación]]. L'escesu na defensa d'una patria ye denomináu ''[[chovinismo]]''; ente qu'otros términos rellacionaos son ''[[Jingoísmo|jingoísta]]'' y ''[[patrioteru]]''. == Patriotismu y tribalismo == El conceutu de patriotismu identificar col sentíu de [[tribalismo]]. Referir a la posesión d'una fuerte identidá cultural o étnica que dixebra a un individuu como un miembru d'un grupu, del individuu miembru d'otru grupu. Esti fenómenu ta rellacionáu col conceutu de sociedá tribal nel cual eso ye una precondición pa los miembros d'una tribu, el tener un fuerte sentimientu d'identidá pa la formación d'una verdadera sociedá tribal. Postulóse que'l celebru humanu ta amestáu fuertemente al tribalismo por causa de les sos ventayes evolutives. Ye'l sentimientu que tien un ser humanu pol grupu humanu y/o mediu al que se siente amestáu por unos determinaos valor, cultura, historia y ciños. == Xénesis del patriotismu en Hispanoamérica == Los primeros movimientos patriotes apaecen nes colonies americanes dempués de la invasión de [[Napoleón]] a [[España]] en 1808. Napoléon prindó a [[Carlos IV d'España|Carlos IV]] y [[Fernandu VII]], instalando nel tronu al so hermanu [[Xosé Bonaparte]]. El pueblu español llevantar en rebelión y en cada pueblu entamó una [[Xunta de Gobiernu]] (sumíu'l rei'l poder volvía al pueblu). Les xuntes xunir nun [[Conseyu de Rexencia]], que convocó a una Asamblea Nacional o [[Cortes de Cádiz]], na cual cada rexón incluyendo les posesiones d'América, teníen d'unviar diputaos representativos. Los [[criollu|criollos]], basándose en que'l [[papa]] concediera les tierres americanes a los [[Reis Católicos]] y los sos socesores, y non a España o los españoles, negar a unviar diputaos a Cádiz, y esixeron al traviés del [[conceyu|Cabildru]] la formación de xuntes de gobiernu propies. * [[10 d'agostu]] de [[1809]], créase la xunta de gobiernu de [[Quitu]] (encalorada) * [[19 d'abril]] de [[1810]], créase la xunta de gobiernu de [[Caraques]] * [[22 de mayu]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Cartagena de Indias]] * [[25 de mayu]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Buenos Aires]] * [[3 de xunetu]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Santiago de Cali]] * [[4 de xunetu]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Pamplona (Colombia)|Nueva Pamplona]] * [[20 de xunetu]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Santa Fe de Bogotá]] * [[2 d'agostu]] de 1810, nuevamente créase la xunta de gobiernu en [[Quitu]] * [[16 de setiembre]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Méxicu]] * [[18 de setiembre]] de 1810, créase la xunta de gobiernu de [[Santiago de Chile]] * [[15 de mayu]] de [[1811]], créase la xunta de gobiernu de [[Paraguái]] * [[3 d'agostu]] de [[1814]], créase la xunta de gobiernu del [[Cuzco]] * [[15 de setiembre]] de [[1821]] créase la xunta de gobiernu en [[Guatemala]] == El patriotismu güei == [[Ficheru:PatriotismUSAMagnet.png|thumb|140px|Imán patrióticu de los [[Estaos Xuníos d'América]].]] [[Ficheru:Jerry haynes red river nm.jpg|thumb|140px|Espresiones de patriotismu nos [[Estaos Xuníos d'América]].]] [[Ficheru:Cristobal Rojas 01.JPG|thumb|140px|"''El patriotismu ye la disposición de matar y dexase matar por razones triviales''" ([[Bertrand Russell]]).]] Les aiciones llamaes patriótiques son aiciones que sirven p'amosar l'amor que tien unu escontra'l so país. Pa dalgunos, l'exemplu más claru ye'l de morrer nel campu de batalla. Pa otros esisten otros exemplos menos estremos, como esplegar la [[bandera]] nacional, cantar el [[himnu]] o defender o sofitar al país al que pertenez unu per otros medios. En munchos países, el patriotismu ye vistu por munchos como un valor importante {{ensin referencies}}, por casu, nes escueles d'[[Estaos Xuníos]], ye costume que los neños reciten acaldía'l [[Xuramentu de Llealtá]] a la so [[bandera]], en [[Paraguái]] d'igual manera n'[[Arxentina]]; los colexos formen a los sos alumnos pa cantar el [[Himnu Nacional d'Arxentina]], etc. N'[[España]], el [http://www.cis.es/cis/export/sites/default/-Archivos/Marginales/2620_2639/2620/Es2620mar_A.pdf 83,5%] de los españoles considérense ''arguyosos'' o ''bien arguyosos'' de selo, según la encuesta CIS d'avientu de [[2005]]. Ente qu'en [[Perú]], el 98% d'encuestaos en [[Lima]] y [[Callao|El Callao]] tán arguyosos de ser peruanos. En munches partes d'[[Europa]], sicasí, amosar [[bandera|banderes]] o otros símbolos consideraos patrióticos ta mal vistu por delles persones que lo consideren [[jingoísmo|jingoísta]], poco cultu, [[racismu|racista]] ya inclusive en ciertos países, de calter [[Fascismu|fascista]]. === Visiones adverses al patriotismu === Los sos detractores afirmen que si'l patriotismu como sentimientu nun esistiera, podríen evitase munchos de los actuales problemes de convivencia social, como son la integración forzada, el secuestru de les muyeres y neños, el [[asesinatu]], la [[xenofobia]], el [[racismu]], el [[xenocidiu]], la [[estinción]] y les [[guerra|guerres]]. Suel dir acompañáu de la destrucción o l'espoliu de los bienes de los consideraos enemigu: cases, tiendes, centros relixosos, etcétera. El términu foi usáu históricamente pa xustificar actos de violencia [[discriminación|indiscriminada]], sían bonales o antemanaos. La persecución ente seres humanos va muncho más allá de tar dirixida a grupos étnicos, políticos o relixosos. Cualquier diferencia identificable n'apariencia o comportamientu puede sirvir de base a la persecución. Los detractores del patriotismu ven nésti, una forma de [[persuasión]] de les mases iletradas. Resúlta-yos un [[razonamientu]] falsu o paralógico, una [[falacia]] de tipu [[Etnocentrismu|etnocéntricu]] o de ''[[Argumentu d'autoridá|ídola fori]]''. En [[retórica]], pos, sirven pa persuadir con [[sentimientu|sentimientos]] en cuenta de con razones a quien se convencen más con aquellos que con estos, utilizada frecuentemente por políticos y [[caudiellu|caudiellos]], non siempres para bien; esto dio llugar a que'l doctor [[Samuel Johnson]] definir como «l'últimu abellugu de los cobardes», confundiéndolo col sinónimu despreciatible [[Chovinismo|patrioterismu]]. Dalgunos piensen que los patriotes, munches vegaes peyorativamente denominaos «salvapatrias», de cutiu son alministradores del [[control social]], nun duldar n'arollar les llibertaes sociales de los sos conciudadanos. Como [[persecución|persiguidores]] nun sienten qu'haya nada malu n'el so aiciones o la racionalicen como d'escasa importancia o temporal si comparar a la fin que busquen, compensar lo que consideren una mayor y más seria amenaza. El fin xustifica los medios nos sos actos. Como n'otros comportamientos d'agresor y víctima, l'agresor culpa a la víctima de l'agresión. La xustificación más común ye que busquen protexese a sigo mesmos, a les sos families y a la [[sociedá]] de lo qu'ellos perciben como peligrosa influencia del grupu escorríu. === Ideoloxíes inverses === Esisten ideoloxíes inverses al patriotismu, con distintos nomes: [[globalización]], [[internacionalismu]] o [[mundialismo]]. == Ver tamién == * [[Patriotismu constitucional]] * [[Antipatriotismo]] * [[Nacionalismu]] * [[Matria]] == Llectura encamentada == * [[Charles Blattberg]], ''From Pluralist to Patriotic Politics: Putting Practice First'', [[Oxford University Press]], 2000. ISBN 0-19-829688-6. * Craig Calhoun, ''Is it Time to Be Postnational?'', in ''Ethnicity, Nationalism, and Minority Rights'', (eds.) Stephen May, Tariq Modood and Judith Squires. Cambridge: Cambridge UP, 2004. pp 231–256. Disponible en [https://web.archive.org/web/20061107225021/http://www.ssrc.org/programs/calhoun/publications/TimetoBePostnational.pdf www.ssrc.org]. * Paul Gomberg, “Patriotism is Like Racism,” in Igor Primoratz, ed., ''Patriotism'', Humanity Books, 2002, pp.&nbsp;105–112. ISBN 1-57392-955-7. * [[Jürgen Habermas]], “Appendix II: Citizenship and National Identity,” in ''Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy'', trans. William Rehg, [[MIT Press]], 1996. * [[Alasdair MacIntyre]], 'Is Patriotism a Virtue?', in: R. Beiner (ed.), ''Theorizing Citizenship'', 1995, State University of New York Press, pp.&nbsp;209 – 228. * Joshua Cohen and [[Martha C. Nussbaum]], ''For Love of Country: Debating the Limits of Patriotism'', Beacon Press, 1996. ISBN 0-8070-4313-3. * [[George Orwell]], “{{Enllaz rotu|1=Notes on Nationalism |2=http://www.orwell.ru/library/essays/nationalism/english/y_nat |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }},” in ''England Your England and Other Essays'', Secker and Warburg, 1953. * Igor Primoratz, ed., ''Patriotism'', Humanity Books, 2002. ISBN 1-57392-955-7. * Daniel Bar-Tal and Ervin Staub, ''Patriotism'', Wadsworth Publishing, 1999. ISBN 0-8304-1410-X. * Maurizio Viroli, ''For Love of Country: An Essay on Patriotism and Nationalism'', Oxford University Press, 1997. ISBN 0-19-829358-5. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{wikiquote|Patria#Cites_sobre_patriotismu}} * {{Enllaz rotu|1="La enfermedá moral del patriotismu" |2=http://www.ensayistas.org/curso3030/textos/ensayo/patriotismu-r.htm |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} {{Tradubot|Patriotismo}} [[Categoría:Patriotismu]] 8b4yy13crcvwb1mcvk2xje323evslio 0 115227 4527471 4474025 2026-09-12T08:52:24Z Limotecariu 735 4527471 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'espaciu natural | nome = Parque Nacional<br />Búfalu de los Montes | nome_orixinal = Wood Buffalo National Park | categoría_iucn = II | semeya = Wood-Buffalo-NP Pine Lake 98-07-03.jpg | tamañu_semeya = 288px | pie_foto = Vista del llagu Pine (marzu 1998) | mapa = | tamañu_mapa = 288px | pie_mapa = Llocalización del parque | locator_x_mapa = 70 | locator_y_mapa = 125 | mapa2 = | tamañu_mapa2 = 288px | pie_mapa2 = Llocalización del parque en Alberta-Territorios del Noroeste | locator_x_mapa2 = | locator_y_mapa2 = | país = {{CAN}} | división_alministrativa = {{CAN|NT}}<br/>{{CAN|ALB}} | subdivisión_alministrativa = | ciudá_cercana = [[Fort Smith (Territorios del Noroeste)|Fort Smith]] | alministración = [[Parks Canada]] | grado_protección = [[Parque Nacional]] | fecha_creación = [[1922]] | legislación = | número_localidad = | superficie = 44.807 [[km²]] | númberu_visitantes = | añu_númberu_visitantes = | sitiu_web = www.pc.gc.ca/pn-np/nt/woodbuffalo/index_Y.aspy | coordenaes = nun Ficha de Patrimoniu de la Humanidá | Nome = Parque Nacional del Búfalu de los Montes | Imaxe = Wood-Buffalo-NP Waldbison 2 98-07-02.jpg | Tamañu = 288 | Pie = Nel parque viven más de dos mil [[bisonte|bisontes]]. | País = {{CAN}} | Tipu = '''<span style="color:#32CD32">Natural</span>''' | Criterios = vii, ix, x | ID = 256 | Rexón = [[Patrimoniu de la Humanidá n'Europa y América del Norte|Europa y América del Norte]] | Añu = 1983 | Extensión = | Peligru = }} El '''Parque Nacional del Búfalu de los Montes''' ta alcontráu nel norte de la provincia d'[[Alberta]] y nel sur de los [[Territorios del Noroeste]], [[Canadá]]. Foi establecíu en 1922 y tien un área de 44.807 km², siendo'l parque canadianu de mayor estensión. El parque foi creáu pa protexer el mayor fatáu llibre de [[bison bison|bisontes americanos]] (de cutiu llamaos por error "búfalos") del mundu. Envalórase que más de 2000 bisontes viven nél. Numberoses otres especies d'animales selvaxes tamién viven nel parque, como por casu, [[Alces alces|alce]]s, [[Ursidae|osos]] negros, [[llobu|llobos]], [[castor]]es, [[llobu cerval]]s ente otros. Foi declaráu [[Patrimoniu de la Humanidá]] pola [[Unesco]] en [[1983]].<ref>{{cita web|títulu=Wood Buffalo National Park|url=http://whc.unesco.org/es/list/256|editorial=UNESCO Culture Sector|fechaaccesu=18 de xineru de 2013}}</ref> La sede del parque atópase en [[Fort Smith (Territorios del Noroeste)|Fort Smith]], con una pequeña oficina satélite en [[Fort Chipewyan]], [[Alberta]]. Xeográficamente'l parque ye importante por contener unu de los mayores [[Delta fluvial|delta]]s d'[[agua duce]], formáu pol [[ríu Peace]], el [[ríu Athabasca]] y el [[ríu de los Esclavos]]. Ye tamién conocíu polos sos [[dolinas]] y [[karst]] na parte de los Territorios del Noroeste. El parque ta alcontráu xusto al norte de les [[Arenas del aceite de Athabasca]]. == Galería == <gallery> Imaxe:Wood-Buffalo-NP Waldbison 98-07-02.jpg|Bisonte de los montes. Imaxe:Wood-Buffalo-NP Gros Beak Lake 2 98-07-02.jpg|Llagu Gros Beak. Imaxe:Fort Smith Nashornpelikane 1 98-07-01.jpg|Pelícanos blancos americanos nos Rabiones del Afogáu ([[Ríu de los Esclavos]]). Imaxe:Wood-Buffalo-NP Beaver's Lodge 1 98-07-02.jpg|Llurigues de castor. </gallery> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commons|Wood Buffalo National Park}} * [https://web.archive.org/web/20040214011145/http://www.pc.gc.ca/pn-np/nt/woodbuffalo/index_Y.asp Sitio web de los parques de Canadá] (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20060426050957/http://www.greatcanadianparks.com/alberta/woodbufnp/index.htm Grandes parques de Canadá] (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20090111002356/http://www.iucn.org/bookstore/HTML-books/BP4%20-%20Indigenous_and_Traditional_Peoples_and_Protected_%20Areas/casestudy4.html Parque Nacional del Búfalu de los Montes, Canadá] (IUCN) (n'inglés) {{Tradubot|Parque nacional Búfalo de los Bosques}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Parques nacionales de Canadá|Bufalo]] [[Categoría:Naturaleza de Territorios del Noroeste]] [[Categoría:Patrimoniu de la Humanidá en Canadá]] [[Categoría:Árees protexíes establecíes en 1922]] rtljrqi6johgpeo9ofz6if7lxck96u4 0 115258 4527325 4431938 2026-09-11T16:01:31Z ~2026-49268-22 153380 4527325 wikitext text/x-wiki {{Xeografía| mapa=Atlánticu Sur}} '''Tristan da Cunha''' ye un [[archipiélagu]] [[Reinu Xuníu|británicu]] compuestu por delles [[islla|islles]] (la mayor, col mesmu nome, y les despoblaes [[Islla Inaccesible (Tristan da Cunha)|Inaccesible]] y [[Islla Nightingale|Nightingale]]) nel [[Océanu Atlánticu|Atlánticu]] sur. Xunto cola [[islla de Gough]] o islla [[Islla de Gough|Gonçalo Alvares]], tol territoriu constitúyese como una [[territoriu dependiente|dependencia]] de la islla de [[Islla Santa Lena|Santa Lena]], el llugar habitáu más cercanu, asitiáu a 2.173 km al norte. L'accesu a la islla principal ye tremendamente complicáu, por cuenta de la so alloñanza y a que ta arrodiada por [[cantil]]es de más de 600 metros d'altor. Tristan da Cunha ye'l llugar habitáu más remotu (esto ye, más alloñáu de cualesquier otru llugar habitáu) de la Tierra, y como tal ta inscritu nel [[llibru Guinness de Récores]].<ref name=corréu>[http://www.elcorreo.com/vizcaya/ocio/201210/25/rincones-remotos.html El vecín más cercanu, a 2.500 quilómetros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014195509/https://www.elcorreo.com/vizcaya/ocio/201210/25/rincones-remotos.html |date=2021-10-14 }}, El Correo, Carlos Benito, 22 d'ochobre de 2012.</ref> == Historia == Descubierta en [[1506]] pol navegante [[Portugal|portugués]] que-y dio'l so nome, [[Tristão da Cunha]], empezó a tar habitada de manera estable a principios del [[sieglu XIX]], cuando foi anexonada pola [[Reinu Xuníu|Corona Británica]] en [[1816]]. Entós daquella, los británicos nun queríen que l'archipiélagu fuera utilizáu polos [[Francia|franceses]] como base pa intentar llevar a cabu una operación de rescate de [[Napoleón]], confináu na islla de Santa Lena.<ref name=Roberts1>{{cita llibru |apellíu=Roberts|nome=Edmund|títulu=Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat|añu=1837|editorial=Harper & Brothers|allugamientu=Nueva York|páxina=33|url=http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/33/}}</ref> Dende entós caltuvo una población estable d'unos 280 habitantes nel so asentamientu d'[[Edimburgu de los Siete Mares]], llamáu asina n'honor a la visita que fixo'l [[Alfredo de Saxonia-Coburgu-Gotha|Príncipe Alfredo]], Duque d'Edimburgu, en [[1867]], na so vuelta al mundu. [[Archivu:Tristan da Cunha, British overseas territory-20March2012.jpg|thumb|left|Tristan da Cunha vista dende'l mar (2012).]] Nos sieglos [[sieglu XVII|XVII]] y [[sieglu XVIII|XVIII]], los gobiernos franceses y neerlandeses, según la [[Compañía Británica de les Indies Orientales]], consideraron el tomar posesión de la islla, pero arrenunciaron nos sos enfotos yá que nun tener zones apropiaes p'atracar. La islla foi más palantre usada como base temporal pa los [[balleneros]] y cazadores de [[foca|foques]], principalmente provenientes de los [[Estaos Xuníos d'América]]. D'ellí llegaron los primeros colonos a principios de sieglu XIX. En [[1876]], el [[Gobiernu Británicu]] declaróla formalmente parte del [[Imperiu británicu]] y en [[1938]] la islla foi considerada dependencia de [[Islla Santa Lena|Santa Elena]]. En [[1961]], una erupción [[volcán]]ica provocó la evacuación de la población al Reinu Xuníu, a la llocalidá de [[Calshot]]. Ellí tuvieron que soportar unu de los peores iviernos británicos y nueves [[enfermedá|enfermedades]] pa les que nun taben preparaos. Dalgunos de más edá morrieron y otros quedaronse, pero la mayor parte tornó en [[1963]]. Al llegar a les sos cases, repararon cómo l'asentamientu principal de la islla atopábase afeutáu pola erupción, y que se produxeren dellos saqueos per parte de [[Piratería|pirates]]. Los [[Canis lupus familiaris|perros]] domésticos, abandonaos a la so suerte, dieren caza a toles [[oveya|oveyes]]. Un [[ciclón extratropical]] algamó la islla'l [[21 de mayu]] de [[2001]], causando daños parciales y arrincando dellos teyaos. En febreru de [[2008]] hubo una quema na fábrica de pexe, lo que tuvo una gran repercusión económica. En payares de [[2011]] el barcu ''Puma's Mar Mostro,'' de la [[Volvo Ocean Race]], llegó a la islla en rompiéndose el so mástil na primer etapa ente [[Alicante]] y [[Ciudá del Cabu]]. Esti acontecimientu sacó del anonimatu al archipiélagu na prensa internacional. Foi citada, ente otros, en ''Les aventures de Arthur Gordon Pym'' d'[[Edgar Allan Poe]], en ''Un capitán de quince años'' de [[Jules Verne]], la primer vegada qu'acolumbren tierra a la fin del so llargu viaxe, en ''La esfinxe de los xelos'', y en ''Los fíos del capitán Grant'' del mesmu autor, onde se-y dedica'l segundu capítulu del segundu volume. Dellos capítulos de la novela ''El rei del aire'', d'[[Emilio Salgari]], trescurren nel castru Inaccesible, perteneciente al archipiélagu. == Economía == L'empiezu de la industria de la [[Palinuridae|llagosta]], en [[1950]], fixo floriar l'aprobetada economía esistente, que pasó de ser de [[economía de subsistencia|subsistencia]] a una [[economía de mercáu]], anque l'[[agricultura]] sigui siendo la principal ocupación de los isleños xunto cola [[pesca]]. Tola tierra ye de [[propiedá comuñal]] y el númberu de cabeces de ganáu ta puramente controláu pa caltener les camperes y prevenir qu'esistan families con meyor posición económica qu'otres. Nun se dexa tampoco la compra de tierres o l'asentamientu de persones de fora de Tristán. La venta de [[sellu|sellos]], principalmente a coleicionistes, tamién apurre unos ingresos considerables.<ref>{{cita web |url=http://www.tristandc.com/economy.php |títulu=Tristan da Cunha Economy |editor=Páxina oficial de Tristan da Cunha}}</ref> Anque sía una dependencia de Santa Elena, nun s'usa la moneda local d'esa islla, la [[llibra de Santa Elena]], sinón que s'utiliza la mesma que nel Reinu Xuníu, la [[llibra esterlina]]. Amás, entá siendo un territoriu d'ultramar de la [[Xunión Europea]], nun tien dexáu l'accesu direutu a los sos mercaos comunes. == Xeografía == {{AP|Xeografía de la islla Tristan da Cunha}} [[Archivu:Tristanfromspace.jpg|thumb|Vista satelital de la islla principal, Tristan da Cunha.]] [[Archivu:Flag of Tristan da Cunha.svg|thumb|[[Bandera de Tristan da Cunha]], col so [[Escudu de Tristan da Cunha|escudu d'armes]].]] Tristan da Cunha ta asitiada nes coordenaes ({{Coord|37|06|S|12|16|W}}) 37º06" de [[llatitú]] sur, 12º16" [[llargor]] oeste en metá del [[Océanu Atlánticu|Atlánticu]] Sur, a 3360 km de [[Suramérica]] y a 2816 km de [[Sudáfrica]]. El territoriu habitáu más cercanu ye otra islla, [[Islla Santa Lena|Santa Elena]], a 2161 km al norte. La islla principal, d'unos 98 km², tien un relieve bien montascosu por cuenta del so orixe [[volcánicu]], pero esiste una zona llana na mariña noroccidental, denomada ''The Hillpiece'', llugar onde s'atopa Edimburgu. El [[Visu (topografía)|picu]] más altu ye'l [[Queen Mary (volcán)|Queen Mary]], un volcán de 2062 m d'altor, que ta asitiáu nel centru de la islla principal y atópase cubiertu pola [[nieve]] mientres l'iviernu. Tamién ye'l [[monte]] más altu del Atlánticu Sur. El clima ye del tipu marín [[subtropical]], con pequeños cambeos de temperatura ente l'iviernu y el branu. La [[Islla Inaccesible (Tristán da Cunha)|islla Inaccesible]] (10 km²) y la [[islla Nightingale]] (2 km²), tán asitiaes 35 km al suroeste de Tristán da Cunha, ente que la [[islla Gough]] (tamién conocida como islla [[islla Gough|Gonçalo Alvares]]) atópase más alloñada, a unos 395 km al sureste de Tristán. El 40% del territoriu del archipiélagu ta protexíu como [[reserva natural|reserva de la naturaleza]] y dalgunos de los castros tán declaraos como [[Patrimoniu de la Humanidá]]. L'archipiélagu forma parte d'una [[ecorrexón]] denomada [[pradería y carba de les islles Tristán da Cunha y Diego Alvares]]. === Clima === {{clima |ubicación=Tristan da Cunha |metric first = yes |single line = yes |Xin record high C = 23.7 |Feb record high C = 24.4 |Mar record high C = 24.4 |Abr record high C = 22.4 |May record high C = 20.3 |Xun record high C = 18.7 |Xnt record high C = 17.8 |Ago record high C = 17.3 |Set record high C = 17.1 |Och record high C = 18.4 |Pay record high C = 22.4 |Avi record high C = 21.8 |year record high C = 24.4 |Xin high C = 20.4 |Feb high C = 21.2 |Mar high C = 20.5 |Abr high C = 18.9 |May high C = 16.9 |Xun high C = 15.3 |Xnt high C = 14.4 |Ago high C = 14.2 |Set high C = 14.3 |Och high C = 15.4 |Pay high C = 17.0 |Avi high C = 18.9 |year high C = 17.3 |Xin mean C = 17.9 |Feb mean C = 18.8 |Mar mean C = 17.9 |Abr mean C = 15.4 |May mean C = 14.6 |Xun mean C = 13.1 |Xnt mean C = 12.2 |Ago mean C = 11.9 |Set mean C = 12.0 |Och mean C = 13.0 |Pay mean C = 14.6 |Avi mean C = 16.5 |year mean C = 14.8 |Xin low C = 15.4 |Feb low C = 16.2 |Mar low C = 15.3 |Abr low C = 12.3 |May low C = 11.9 |Xun low C = 10.9 |Xnt low C = 10.0 |Ago low C = 9.6 |Set low C = 9.7 |Och low C = 10.6 |Pay low C = 12.2 |Avi low C = 14.1 |year low C = 12.4 |Xin record low C = 10.9 |Feb record low C = 11.8 |Mar record low C = 10.3 |Abr record low C = 9.5 |May record low C = 7.4 |Xun record low C = 6.3 |Xnt record low C = 4.8 |Ago record low C = 4.6 |Set record low C = 5.1 |Och record low C = 6.4 |Pay record low C = 8.3 |Avi record low C = 9.7 |year record low C = 4.6 |Xin rain mm = 93 |Feb rain mm = 113 |Mar rain mm = 121 |Abr rain mm = 129 |May rain mm = 155 |Xun rain mm = 160 |Xnt rain mm = 160 |Ago rain mm = 175 |Set rain mm = 169 |Och rain mm = 151 |Pay rain mm = 128 |Avi rain mm = 127 |Xin rain days = 18 |Feb rain days = 17 |Mar rain days = 17 |Abr rain days = 20 |May rain days = 23 |Xun rain days = 23 |Xnt rain days = 25 |Ago rain days = 26 |Set rain days = 24 |Och rain days = 22 |Pay rain days = 18 |Avi rain days = 19 |Xin humidity = 79 |Feb humidity = 77 |Mar humidity = 75 |Abr humidity = 78 |May humidity = 78 |Xun humidity = 79 |Xnt humidity = 79 |Ago humidity = 79 |Set humidity = 78 |Och humidity = 79 |Pay humidity = 79 |Avi humidity = 80 |Xin sun = 139.5 |Feb sun = 144.0 |Mar sun = 145.7 |Abr sun = 129.0 |May sun = 108.5 |Xun sun = 99.0 |Xnt sun = 105.4 |Ago sun = 105.4 |Set sun = 120.0 |Och sun = 133.3 |Pay sun = 138.0 |Avi sun = 130.2 |source 1 = Worldwide Bioclimatic Classification System<ref>{{cita web |url=http://www.globalbioclimatics.org/station/so-trist.htm |títulu=SOUTH AFRICA – TRISTAN DA CUNHA |fechaaccesu= |fecha=marzu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150426191925/http://www.globalbioclimatics.org/station/so-trist.htm |fechaarchivu=2015-04-26 }}</ref> |source 2 = Climate and Temperature.<ref>{{cita web |url=http://www.climatetemp.info/tristan-da-cunha/|títulu=Tristan Da Cunha Climate Guide to the Average Weather & Temperatures with Graphs Elucidating Sunshine and Rainfall Data & Information about Wind Speeds & Humidity|fechaaccesu=|fecha=marzu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120111125243/http://www.climatetemp.info/tristan-da-cunha/|fechaarchivu=11 de xineru de 2012}}</ref> |fecha=August 2010 }} == Población == [[Archivu:Gough island top view.png|thumb|Vista de la islla Gough.]] Les especiales carauterístiques [[demografía|demográfiques]] de los sos habitantes, por cuenta del so [[Aislamientu natural|aislamientu]] y la elevada [[endogamia]], faen que l'estudiu de la población de la islla sía bien interesante.<ref>{{cita web |url= http://www.nature.com/ejhg/journal/v11/n9/full/5201022a.html | títulu=Genealogy and xenes: tracing the founding fathers of Tristan da Cunha | editor=European Journal of Human Genetics | idioma=inglés}}</ref> Anque dellos mozos de Tristán da Cunha colar de la islla en busca de pareya, los [[matrimoniu|matrimonios]] ente los mesmos habitantes son la regla, y faen que solo haya ocho [[apellíu|apellíos]] distintos na islla: Glass, Green, Faigan, Laverello, Repetto, Rogers, Swain y Patterson, partíos en 80 families,<ref>{{cita web |url=http://www.tristandc.com/settlement.php | títulu=The Tristan da Cunha Settlement of Edinburgh | editor=Tristan da Cunha Government and the Tristan da Cunha Association | fecha= 2006 |idioma=inglés}}</ref> lo que favoreció un perfil [[xenética|xenéticu]] con una mayor frecuencia de determinaes patoloxíes como'l [[asma]] y el [[glaucoma]].<ref>{{cita web |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/119667698/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0 |títulu=Asthma amongst Tristan da Cunha islanders |idioma=inglés |editor=Clinical & Esperimental Allergy }}</ref> Sicasí, otres [[enfermedá|enfermedaes]] comunes nel restu del mundu, como los [[resfriáu|resfriaos]], nun esisten salvu de resultes de la visita de dalgún [[barcu]]. Na islla consúmese un númberu bastante alzáu de botelles de [[güisqui]]. En 1993 y 1994, cada individuu bebió l'equivalente a casi 50 llitros de güisqui de media per añu.<ref>{{cita web |url=http://www.simon-jones.org.uk/articles/tristan_da_cunha.htm |títulu=The World's Loneliest Isle |fechaaccesu=31 d'avientu de 2009 |idioma=inglés }}</ref> Anguaño esiste nel asentamientu d'Edimburgu una [[tienda d'ultramarinos]], una emisora llocal de [[Radio (mediu de comunicación)|radio]], un café (The Cafe of Tristan), un pub (The Albatros Bar), un videoclub, un campu de fútbol, otru de golf, una piscina y una pista de tenis. Los habitantes tamién tienen un centru comuñal de xunta. La conexón col mundu esterior caltiénse al traviés d'un teléfonu/fax vía [[Satélite de comunicaciones|satélite]], asitiáu na oficina del [[Alministrador de rede|alministrador]], pero últimamente tase ameyorando la conexón a [[internet]].<ref>{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/red/perdíu/archipielago/Tristan/da/Cunha/renaz/gracia/Internet/elpeputec/20070329elpcibenr_1/Tes |títulu=El perdíu archipiélagu de Tristán da Cunha renaz gracies a Internet |fechaaccesu=6 d'avientu de 2011 |idioma=castellanu |editor=El País}}</ref> Nun hai [[aeropuertu]] y solo puede llegase al [[puertu]] en [[barcu]]. La llegada añal del buque ''RMS Saint Helena'' trai consigo nuevos productos, como melecines, llibros, videos, revistes y corréu. Tamién esiste en Sandy Point una [[granxa]], que s'habitó de forma temporal nos años 50 y 80, cuando se precisó cubrir una demanda de [[madera]] y distintos tipos de [[fruta]] que nun se podíen llograr n'otros llugares de la islla, yá que nesta zona, más al [[este]], esfrutar d'un clima más calorosu. Pa les [[Medicina d'emerxencia|urxencies sanitaries]] más complicaes treslladar a los enfermos hasta un hospital en [[Ciudá del Cabu]], anque [[médicu|médicos]] de cabecera, [[dentista|dentistes]] y otros especialistes faen llargues estancies mientres díes pa comprobar la salú de la población. == Ver tamién == * [[Escudu de Tristan da Cunha]]. * [[Bandera de Tristan da Cunha]]. * [[Pradería y carba de les islles Tristán da Cunha y Diego Alvares]]. * [[Islla Santa Lena]]. * [[Islles del Atlánticu Sur]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{wikiviaxes}} * [http://www.tristandc.com/ Sitiu oficial de Tristán da Cunha] * [https://web.archive.org/web/20060317180120/http://www.btinternet.com/~sa_sa/tristan_da_cunha/tristan_da_cunha.html Información sobre la islla] (n'inglés) * [http://www.sthelena.se/tristan Sitiu dedicáu a Tristán da Cunha] * [http://www.sthelena.se/tristan/500/tdc500.htm Imáxenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019201359/http://www.sthelena.se/tristan/500/tdc500.htm |date=2008-10-19 }} * [http://www.travel-images.com/tristan-da-cunha.html Más imáxenes de la páxina web Travel Images] * [http://www.navegar-es-preciso.com/news/tristan-da-cunha/ Tristan da Cunha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206102456/https://www.navegar-es-preciso.com/news/tristan-da-cunha/ |date=2018-12-06 }} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Tristan da Cunha]] [[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]] 81tni53pblok7gpia4l98hagiw1owua 0 115493 4527516 4190216 2026-09-12T09:23:22Z Limotecariu 735 4527516 wikitext text/x-wiki [[Ficheru:Aconcagua.8.22.03w.jpg|right|250px|thumb|Vista aérea del cuetu [[Aconcagua]], el puntu más eleváu del cordal Americanu.]] El '''Cordal Americanu''' ye una cadena montañosa que consiste nuna secuencia cuasi continua de cordales y sierres que formen una especie de cadarma continental na fastera occidental d'[[América del Norte]], [[América Central]] y [[América del Sur]]<ref>''[https://web.archive.org/web/20111001124708/http://myweb.cwpost.liu.edu/vdivener/notes/west_cord.htm Historical Geology Notes - The Breakup of Pangea and Deformation in the Western Cordillera]''. Long Island University, C.W. Post campus website.</ref>, y que llega hasta [[L'Antártida]]. Ye tamién la cadarma del arcu volcánicu que forma la metá oriental del [[Cinturón de Fueu del Pacíficu]]. De norte a sur, esta secuencia de cordeleres que delles veces monten unes notres y otres van paraleles entama col [[Cordal d'Alaska]] y el [[Cordal de Brooks]], n'[[Alaska]], y continúa polos territorios canadianos de [[Yukón]] y [[Columbia Británica]]. Ellí la llinia principal de los [[Montes Rocosos]] cuerre en direición sur paralela a los [[Montes Columbia]] y la [[Cadena costera del Pacíficu|Cadena Costera del Pacíficu]]. Nos [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] la cordelera inclúi los Montes Rocosos, [[Sierra Nevada (Estaos Xuníos)|Sierra Nevada]], la [[Cordal de les Cascaes]] y sierres menores de la Cadena Costera del Pacíficu. En [[Méxicu]] el cordal continúa pola [[Sierra Madre Occidental]] y la [[Sierra Madre Oriental]], amás de polos montes de la [[península de Baxa California]]. A tou esti conxuntu de cordales y sierres avézase a llamalu [[Cordal norteamericanu|Cordal Norteamericanu]], Cordal Occidental d'América del Norte (n'Estaos Xuníos y Canadá) y Cordal Canadianu o Cordal Pacíficu (en Canadá). El cordal continúa colos cordales que traviesan América Central, por [[Guatemala]], [[Hondures]], [[Nicaragua]], [[Costa Rica]] y [[Panamá]], anantes de convertise nel [[Cordal de los Andes]] n'América del Sur. Los Andes, coles cordales paraleles a ellos y la cadena d'islles averada a la costa de [[Chile]] conformen el cordal americanu al traviés de [[Colombia]], [[Venezuela]], [[Ecuador]], [[Perú]], [[Bolivia]], [[Arxentina]] y Chile hasta l'estremu más meridional del continente, na [[Tierra del Fueu]]. Continúa, finalmente, pol [[Arcu de les Antilles Australes]] hasta llegar a los montes de la [[Tierra de Graham]], en L'Antártida<ref>''[https://pubs.usgs.gov/of//1998/of98-140/ The North American Cordillera: A Color Shaded-Relief Map in Oblique Mercator Projection About the Pacific-North America Pole of Rotation, Scale Circa 1:5,000,000]'', na web del United States Geological Survey.</ref>. == Ver tamién == * [[Cordal]] * [[Cordal norteamericanu]] * [[Cordal Centroamericanu]] * [[Cordal de los Andes]] == Bibliografía == *Silberling, N.J. et al. (1992). ''Lithotectonic terrane map of the North American Cordal'' [Miscellaneous Investigations Series I-2176]. Reston, Va.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey. == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Cordillera Americana}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Cordales d'América|Americana]] gyh9v9d9xojlhgxc56fjow1pgo99ea4 0 115656 4527510 4489564 2026-09-12T09:19:57Z Limotecariu 735 4527510 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''RCA Records''' ye una casa discográfica d'Estaos Xuníos propiedá de [[Sony Music Entertainment]] (SME), una subsidiaria de [[Sony Corporation of America]] Ye una de les trés marques discográfiques más importantes de SME xunto a [[Columbia Records]] y [[Epic Records]]. La discográfica publicó dellos xéneros de música incluyendo [[pop]], [[rock]], [[rap]], [[R&B]], [[blues]], [[jazz]], y [[country]]. El nome de la compañía derivar de les iniciales de l'antigua empresa matriz de la discográfica, [[Radio Corporation of America]]<ref>{{cita web|títulu=RCA (Radio Corporation of America)|url=http://ethw.org/RCA_(Radio_Corporation_of_America)|website=EHTW.org|publisher=Engingeering and Technology History Wiki|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref> ([[RCA]]). Ye la segunda compañía discográfica más antigua de la historia d'Estaos Xuníos, dempués de la discográfica hermana, Columbia Records. La unidá canadiana de RCA (enantes [[Berliner Gramophone]], [[Canadá]]) ye la discográfica de Sony más antigua en Canadá. Foi una de solu dos compañíes discográfiques canadianes en sobrevivir la [[Gran Depresión]].<ref>{{cita llibru|url=https://books.google.tn/books?id=1XqDHXOhR8cC&pg=PA58&lpg=PA58&dq=sony's+oldest+label+in+canada&source=bl&ots=qUPLvOF9YT&sig=-K7g98Dic-svpB6FEcPcXyE2oNc&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwin95fwsdHTAhWLtRQKHdEhDpwQ6AEILzAC#v=onepage&q=sony's%20oldest%20label%20in%20canada&f=false|títulu=Elvis Presley: The King of Rock 'n' Roll|publisher=epubli|language=en}}</ref> Los artistes anguaño roblaos por RCA Records inclúin a [[Britney Spears]], [[Shakira]], [[Christina Aguilera]], [[Alicia Keys]], [[Justin Timberlake]], [[Chris Brown]], [[Usher]], [[Charlie Wilson (cantante)|Charlie Wilson]], [[R. Kelly]], [[Enrique Iglesias]], [[Foo Fighters]], [[Kings of Leon]], [[Kesha]], [[Lila Downs]], [[Miley Cyrus]], [[D'Angelo]], [[Pink]], [[Pitbull (cantante)|Pitbull]], [[MØ]], [[Tinashe]], [[Buddy Guy]], [[Craig David]], [[Mark Ronson]] y [[Zayn Malik|Zayn]].<ref>{{cita web|títulu=RCA Records - Artists|url=https://www.rcarecords.com/artists/|website=rcarecords.com|fechaaccesu=17 de xineru de 2017}}</ref> == Historia == {{otros usos|Victor Talking Machine Company|la historia de la compañía antes de 1929}} En 1929, la Radio Corportation of America ([[RCA]]) mercó la [[Victor Talking Machine Company]], entós el mayor fabricante de fonogramos del mundu (incluyendo la famosa ''Victrola'') y los [[discu de vinilo|disco de vinilu]]. Nesi entós la compañía convertir en '''RCA Victor''' pero retuvo l'usu del nome Victor Records nes sos discográfiques hasta empiezos del añu 1946 cuando les discográfiques fueron finalmente fundíes con RCA Victor. Con Victor, RCA adquirió los derechos de [[Nuevu Mundu]] a la famosa [[Marca (rexistru)|marca]] [[HMV]] de [[Nipper]]; en [[Xangai]], [[China]]. RCA Victor foi'l principal competidor con [[Pathé Records (China)|Baak Doi]] (EMI).<ref name="Jones">Jones. Andrew F. [2001] (2001). Yellow Music&nbsp;– CL: Media Culture and Colonial Modernity in the Chinese Jazz Age. Duke University Press. ISBN 0-8223-2694-9</ref> La cantante [[Carmen Miranda]] foi roblada pola marca brasilana de RCA Victor, dende 1929 1935, cuando ella yera solo conocida en [[Brasil]]. En 1931, la filial británica de RCA Victor, [[Gramophone Company]] fundir con [[Columbia Graphophone Company]] pa formar [[EMI]]. Esto diolu a la cabeza de RCA [[David Sarnoff]] un puestu nel tableru de EMI.<ref>{{cita llibru|apellíu1=Sanjek|nome1=Russell|títulu=American Popular Music and Its Business : The First Four Hundred Years ...|date=28 de xunetu de 1998|publisher=Oxford University Press|location=London|isbn=9780195043112|page=118|url=https://books.google.com/books?id=EzVesnkLEtUC&pg=PA119&lpg=PA119&dq=%22david+sarnoff%22%2B+emi+%2B+board&source=bl&ots=QZ_ihG8XTa&sig=Rc-vfEn2Si5QCc6bOhSXVZDcvnY&hl=en&sa=X&ei=5DiEVYuSHoHpsQW7-YDoDQ&ved=0CCcQ6AEwAg#v=onepage&q=%22david%20sarnoff%22%2B%20emi%20%2B%20board&f=false|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref> En setiembre de 1931, RCA Victor introdució los primeros discos de 33⅓ (33%) vendíos al públicu, llamándolos "Trescripciones de Programes". Estos usaron una aplicación más superficial y más espaciada de la "gran ranura estándar" que s'atopa en grabaciones de 78 rpm contemporáneos, en llugar de "microgroove" usaos pa grabaciones en LP de 33 rpm (33⅓, llarga duración) posteriores a la [[Segunda Guerra Mundial]]. Nes fondures de la [[Gran Depresión]], el formatu foi yera un fracasu comercial, en parte porque'l nuevu equipu de reproducción que riquíen yera caru. Dempués de dos o trés años'l formatu foi abandonáu y los platos xiratorios de dos velocidaes yá nun s'ufiertaben en productos de consumu, pero delles trescripciones del programa permanecieron nel catalogo de grabaciones de la compañía a lo llargo de la década.<ref>{{cita web|apellíu1=Edward|nome1=David|títulu=RCA Program Transcription Album Discography (1931-33)|url=http://www.bsnpubs.com/rca/rca33.html|website=bsnpubs.com|publisher=Both Sides Now|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|display-authors=etal|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150923223829/http://www.bsnpubs.com/rca/rca33.html|fechaarchivu=2015-09-23}}</ref> Mientres la primer parte de la depresión, RCA fixo una serie d'intentos pa producir una esitosa discográfica barata pa competir coles "discográfiques de tienda de moneda" ([[Perfect Records]], [[Oriole Records (Estaos Xuníos)|Oriole Records]], [[Banner Records]], [[Melotone Records]], etc.). El primeru foi de curtia duración "Timely Tunes" en 1931 vendíu en Montgomery Ward. En 1932, [[Bluebird Records]] foi creáu como una sub-discográfica de RCA Victor. Yera orixinalmente un espediente de 8 pulgaes con una etiqueta azul, xunto a la discográfica de 8 pulgaes Electradisk (vendíu en [[F. W. Woolworth Company|Woolworth]]). Tampoco tuvieron ésitu. En 1933, RCA reintroduce a Bluebird y Electradisk como una etiqueta estándar de 8 pulgaes (La discográfica de Bluebird foi rediseñada como se conococe cola etiqueta "buff"). Otra discográfica barata, Sunrise foi producida (anque naide paez saber pa quién foi producíu, como los espedientes de la salida del sol son escepcionalmente raros güei). Los mesmos acoplamientos se producieron nos trés discográfiques y Bluebird Records inda sobrevive ocho décdas dempués de que Electradisk y Sunrise fueron descontinuados. RCA tamién produz grabaciones pa la discográfica [[Montgomery Ward]] mientres la década de 1930. Amás de les grabaciones fabricaes por sigo mesmes, RCA Victor operó RCA Custom el cual yera'l principal fabrincante de discos pa les [[Compañía discográfica independiente|marques discográfiques independientes]].<ref>{{cita web|títulu=Quality Go Together at RCA Records|url=https://books.google.com/books?id=NSEEAAAAMBAJ&pg=PA26&lpg=PA26&dq=%22rca+custom%22%2B+leading&source=bl&ots=5pgJeRX7pK&sig=R8Y5zFygjMLKqyiWDWrrZGzKZiA&hl=en&sa=X&ei=zMWKVbjKG87zoATw6IKADg&ved=0CEEQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22rca%20custom%22%2B%20leading&f=false|website=via Google|publisher=Billboard (archived ad)|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|date=6 d'ochobre de 1958}}</ref> RCA Custom tamién primió compilaciones pa [[The Reader's Digest Association]]. RCA vendió'l so interés en EMI en 1935, pero EMI siguió distribuyendo les grabaciones de RCA en Reinu Xuníu y los sos territorios nel sellu [[HMV]]. RCA tamién fabricó y distribuyó les grabaciones clásiques de HMV nos sellos RCA y HMV n'América del Norte.<ref>{{cita web |url=http://ronpenndorf.com/labelography4.html |títulu=RCA Victor Rede Seal Labelography (19501976) |first=Ron |last=Penndorf |work=RECOLLECTIONS: Fine Vintage LPs and Journal of Recorded Music |date= |fechaaccesu=8 de xineru de 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111011131/http://ronpenndorf.com/labelography4.html |archivedate=11 de xineru de 2012 }}</ref> === Segunda Guerra Mundial === {{VT|Segunda Guerra Mundial}} Mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], los llazos ente RCA y el so filial en Xapón [[JVC]] fueron cortaos. La compañía discográfica xaponesa llámase güei [[Victor Entertainment]] y sigue siendo una subsidiaria de JVC. De 1942 a 1944, RCA Victor foi seriamente afeutada pola [[Federación Americana de Músicos]] de grabaciones prohibíes. Práuticamente tolos músicos sindicales nun podíen faer grabaciones mientres esi periodu. Una de les poques esceiciones foi'l llanzamientu eventual de les actuaciones de radios tresmitíes pola [[Orquesta Sinfónica de la NBC]] dirixida por [[Arturo Toscanini]]. Sicasí, RCA perdió la [[Orquesta de Filadelfia]] mientres esi periodu; cuando [[Columbia Records]] establecióse rápido cola unión, [[Eugene Ormandy]] y los Filadelfianos roblaron un nuevu contratu con Columbia y empezaron a faer música en 1944. === Los años cuarenta de la posguerra === En 1949, RCA Victor introdujó el discu de 7 pulgaes 45 [[Revolución per minutu|rpm]], marcáu a cencielles como "45". El nuevu formatu, que tuviera en desenvolvimientu per dellos años,<ref>Carson, B.H. et al. (1949) [http://www.aes.org/aeshc/docs/recording.technology.history/speed45.html "A Record Changer and Record of Complementary Design",] ''RCA Review'', June 1949, as reprinted by the Audiu Engineering Society (retrieved January 5, 2013)</ref> foi l'alternativa tardía de RCA pa los discos de vinilu "LP" (Llarga Duración) presentaos pol archirival [[Columbia Records|CBS/Columbia]] en 1948. Na promoción pesada, RCA vendió compautos, de baxu costu y unidaes autónomes que se reproducieron en formatu 45 rpm puramente. De primeres, los 45' de RCA Victor fueron editaos en vinilos de colores según el xéneru musical: * '''Música pop ordinaria:''' Vinilu negru (serie 47-XXXX), * '''Musicales grandes de Broadway y operes:''' Vinilu "azul medianueche" (serie 52-xxxx) * '''Música clásica:''' Vinilu coloráu (serie 49-xxxx) * '''Música country y polka:''' Vinilu verde (serie 48-xxxx) * '''Música infantil:''' Vinilu mariellu (tamién en serie 47-xxxx) * '''Música R&B:''' Vinilu naranxa o cerise (serie 50-xxxx) * '''Música internacional:''' Vinilu azul claru (serie 51-xxxx) Esta gama de colores complicó'l procesu de producción y la práutica foi descontinuada en poco tiempu, tolos discos llanzar en color negru. Mariellu y colloráu caltener hasta 1952. El primer discu 45 rpm impresu foi "PeeWee the Piccolo" RCA 47-0147 impresu'l 7 d'avientu de 1948 nel Sherman Avenue na planta de Indianapolis, R.O. Prince, planta xeneral.<ref>Indiana State Museum document non. 71.2010.098.0001</ref> L'usu del vinilu, que foi muncho más caru que'l compuestu de goma laca de normal utilizáu na década de 1978, fíxose económicamente práuticu pol menor diámetru y amenorgó considerablemente'l volume de los nuevos discos, que riquíen bien poca materia primo.<ref>{{cita llibru|apellíu1=Dawson, Jim and|nome1=Propes, Steve|títulu=45 Rpm: The History, Heroes and Villains of a Pop Music Revolution|date=1 d'ochobre de 2003|publisher=Backbeat Books|isbn=0879307579|page=37|url=https://books.google.com/books?id=AiA-6xfdqC0C&pg=PA24&dq=rca+45+rpm+record+player+1949&hl=en&sa=X&ei=GTyEVeW4KcvJtQXviIPQBw&ved=0CGAQ6AEwCQ#v=onepage&q=rca%2045%20rpm%20record%20player%201949&f=false|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref> El 45 foi marcáu como un reemplazu direutu de los discos 78 rpm 10 y 12 pulgaes, que polo xeneral reproducióse alredor de trés o cuatro minutos per llau respeutivamente. RCA tamién publicó dalgunos [[EP]] de 45 segundos el cual reproducíase nun tiempu de 7 minutos per llau, principalmente pa les seleiciones clásiques de lluz, como lo demuestren les d'[[Arthur Fiedler]] y los discos de la [[Orquesta Boston Pops]] incluyendo ''[[Marcha Eslava]]'' de [[Piotr Ilich Chaikovski]] y ''[[Nun mercáu persa]]'' d'[[Albert William Ketèlbey]]. === Década de 1950 === [[Ficheru:JustLookDon'tTouchHe'sMine.jpg|miniaturadeimagen|derecha|Etiqueta d'un discu de RCA Victor de 78 rpm de los años 50; RCA fabricó 78s xunto a los 45 hasta 1958.]] [[Ficheru:RCA Victor 47-6325 - UraniumFever.jpg|miniaturadeimagen|left|Etiqueta d'un discu de 45 rpm de RCA Victor de la década de 1950; RCA utilizó esta etiqueta pa los sos rexistros de 45 rpm de 1954 a a lo menos 1964.]] En 1950, al dase cunta que'l formatu LP de Columbia convirtiérase nun ésitu y consientes de que RCA taba perdiendo'l mercáu, RCA Victor empezó a usar los LP pola so cuenta.<ref>{{cita web |url=http://www.musicinthemail.com/audiohistoryLP.html |títulu=LPs historic |first=Edward |last=Wallerstein |publisher=Musicinthemail.com |date= |fechaaccesu=8 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160426151404/http://www.musicinthemail.com/audiohistoryLP.html |fechaarchivu=2016-04-26 }}</ref><ref>{{cita publicación|url=https://books.google.com/books?id=BUUEAAAAMBAJ&pg=PA11 |títulu=Diskery Goes 33 in March To Service Entire Market; 45 Promotion in High Gear|magacín=[[Billboard]]|date=7 de xineru de 1950|fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref> Ente los primeres LPs de RCA taba una interpretación de ''[[Gaîté Parisienne]]'' de [[Jacques Offenbach]], interpretáu por [[Arthur Fiedler]] y la [[Orquesta Boston Pops]], que fuera grabada nel [[Symphony Hall]] de [[Boston]] el 20 de xunu de 1947; dióse-y el númberu de catalogo LM-1001. Los álbumes non-clásicos publicar col prefixu "LPM". Cuando RCA Victor publicó más tarde álbumes estéreo clásicos (en 1958), usaron el prefixu "LSC". Los álbumes estéreo non clásicos fueron publicaos col prefixu "LSP". RCA utilizó estos prefixos de catálogos hasta 1973. Na década de 1950, RCA tenía trés filiales: Groove, [[ViK. Recordings]] y X. El sellu "X" foi fundáu en 1953 y renomáu Vik en 1955. Groove foi un sellu especializáu en [[R&B]] fundáu en 1954.<ref>{{cita publicación | url = http://home.earthlink.net/~v1tiger/labelX.html | títulu= Label "X" |añu= 2005 | first = JC |last = Marion | magacín = Jamm Upp | volume= 2| issue =36}}</ref> Al traviés de les décades de 1940 y 1950, RCA tuvo nuna competencia intensa con [[Columbia Records]]. Un númberu de grabaciones fueron feches cola [[Orquesta Sinfónica de la NBC]], conducida por [[Arturo Toscanini]]; delles vegaes RCA utilizaba grabaciones de conciertos emitíos (Toscanini tuviera grabando pal sellu dende los díes de les [[Discu de vinilo#Grabación acústica|grabaciones acústiques]], y RCA Victor tuvo grabando a la Sinfónica de la NBC dende la so creación en 1937). Cuando la Sinfónica de la NBC foi reorganizada na seronda de 1954 como la '''Symphony of the Air''', siguieron grabando con RCA, según tamién con otros sellos, usualmente con [[Leopold Stokowski]]. RCA tamién publicó un númberu de grabaciones cola Orquesta Sinfónica de Victor, más tarde renomada la [[Orquesta Sinfónica de Víctor RCA]], que usualmente estrayer de los músicos de Filadelfia o Nueva York, según tamién miembros de la Symphony of the Air. A finales de los años 50 RCA tenía menos orquestes prestixoses so contratu que Columbia: RCA grabó la [[Orquesta Sinfónica de Chicago]], la [[Orquesta Sinfónica de Boston]], y los Boston Pops, ente que Columbia tenía la [[Orquesta de Cleveland]], la [[Orquesta de Filadelfia]] y la [[Orquesta Filarmónica de Nueva York]]. El 6 d'ochobre de 1953, RCA llevó a cabo sesiones estereofóniques esperimentales n'en el Manhattan Center de Nueva York con Leopold Stokowski con Leopold Stokowski dirixendo a un grupu de músicos de Nueva York nes interpretaciones de ''Roumanian Rhapsody Non. 1'' de [[George Enescu]] y el valse de operar ''[[Eugenio Oneguin (ópera)|Eugenio Oneguin]]'' de [[Piotr Ilich Chaikovski]]. Hubo pruebes estéreo adicionales n'avientu, de nuevu nel Manhattan Center, esta vegada con [[Pierre Monteux]] conduciendo a los integrantes de la Orquesta Sinfónica de Boston. En febreru de 1954, RCA realizó la so primer grabación comercial estereofónica, grabando a la Orquesta Sinfónica de Boston, conducíu por [[Charles Münch]], nuna interpretación de ''The Damnation of Faust'' por Hector Belioz. Esto empezó una práutica de grabaciones d'orquestes simultaneas con dambos equipos estereofonicos como monoaurales. Otres grabaciones tempranes n'estéreo fueron feches por Toscanini y [[Charles Münch]], respeutivamente, cola Orquesta Sinfónica de la NBC; la Orquesta Pops de Boston baxu Arthur Fiedler; y la Orquesta Sinfónica de Chicago baxu [[Fritz Reiner]]. Primeramente, RCA usu grabadores RT-21 d'un cuartu de pulgada (que funcionaben a 30 pulgaes per segundu), coneutaos a mezcladores monu con micrófonos omnidireccionales O-47 cardioide y M-49/50 de Neumann. Depués camudaron a una máquina Ampex 300-3 de media pulgada, funcionando a 15 pulgaes per segundu (que depués aumentó a 30 pulgaes per segundu). Estes grabaciones fueron emitíes primeramente en 1955 nes cintes estereofóniques especiales de la bobina-a-carrete y entós, empezando en 1958, en LPs del vinilu col logotipu "estereofónica viva". Sony Music y les compañíes socesores siguieron reeditando estes grabaciones en CD.<ref>''The History of Living Stereo'', RCA Victor liner notes</ref> Otru proyeutu de 1953 pa RCA foi convertir l'edificiu acústicamente cimeru [[Webster Hall]] nel so estudiu de grabación de la mariña este. Funcionó esti llugar d'estudiu de 1953 a 1968. En setiembre de 1954, RCA presenta'l "Gruve-Gard" onde'l centru y el cantu d'un discu son más gruesos que l'área de xuegu, amenorgando les marques de gastadura mientres el manexu y cuando s'usa nun platu xiratoriu con un cambiador de rexistru.<ref>{{cita web|first=Clint |last=Hough |url=http://www.sixtiescity.net/60trivia/60trivia.htm |títulu=Bringing on back the good times |publisher=Sixties City |date= |fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref> La mayoría de los competidores de RCA Victor Records rápido adoptaron la etiqueta y los cantos elevaos. En 1955, RCA mercó'l contratu discográficu d'[[Elvis Presley]] de [[Sun Records]] pola astronómica suma nesi entós de $35.000 dólares. Presley convertir nel artista más vendíu de RCA. El so primer discu d'oru foi «Heartbreak Hotel», grabáu en xineru de 1956. En 1957, RCA terminó la so asociación de 55 años con EMI/HMV y robló un contratu discográficu de distribución con [[Decca Records]], lo que fizo que EMI mercara [[Capitol Records]]. Capitol convertir nel principal distribuidor de les grabaciones de EMI en Norte y Suramerica, con RCA distribuyendo les sos grabaciones al traviés de Decca en [[Reinu Xuníu]] nel sellu RCA. RCA utilizó'l logotipu del rayu en llugar del logotipu de [[HMV]] en Reinu Xuníu.<ref>{{cita web|url=http://www.ipo.gov.uk/tm/t-find/t-find-number?detailsrequested=H&trademark=325592 |publisher=United Kingdom Intelectual Property Office | títulu= Trade Mark Details as at 13 November 2012: Case details for Trade Mark 325592 |date=7 de setiembre de 2009 |fechaaccesu=13 de payares de 2012}}</ref> RCA estableció la so propia distribuidora británica en 1969.<ref>{{cita noticia|títulu=British RCA to Cut Decca Ltd. Tie In O.K., Eire & Form Own Set-Up|url=https://books.google.com/books?id=TSgEAAAAMBAJ&pg=PA3&dq=%22british+rca+to+cut+decca%22&hl=en&sa=X&ei=QIxfVP_xNYyfyASfxICQAQ&ved=0CCgQ6AEwAA#v=onepage&q=%22british%20rca%20to%20cut%20decca%22&f=false|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|publisher=Billboard|date=4 de payares de 1967}}</ref> Tamién en 1957, RCA abrió un estudiu de grabación d'estáu de la téunica en [[Nashville]], [[Tennessee]], que rexistró ésitu tres ésitu pa RCA y otros sellos por venti años y agora ta abiertu pa xires como [[RCA Studio B]]. Elvis Presley realizó la mayoría de les sos grabaciones nesti estudiu. RCA Victor utilizó dellos álbumes falaos nes décades de 1950 y 1960, notablemente les bandes sonores de les películes ''[[Richard III (película de 1955)|Richard III]]'',<ref>{{cita web|url=http://www.soundtrackcollector.com/catalog/soundtrackdetail.php?movieid=37444 |títulu=Richard III (1955) - Soundtrack details |publisher=SoundtrackCollector.com |date=13 de mayu de 2007 |fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref> ''[[A Man for All Seasons]]'' y ''[[The Taming of the Shrew (película de 1967)|The Taming of the Shrew]]'',<ref>{{cita web|url=http://cd.ciao.co.uk/Taming_Of_The_Shrew_The_Various_Artists__5870576 |títulu=Taming Of The Shrew, The &nbsp;– Various Artists : Read reviews and compare prices at Ciao.co.uk |publisher=Cd.ciao.co.uk |date=26 de xunetu de 1999 |fechaaccesu=8 de xunu de 2012}}</ref> según versiones completes de les producciones teatrales del [[National Theatre]] de ''[[Othello]]'' (protagonizáu por [[Maggie Smith]]), quien tamién interpretó a Desdemona en ''Othello'' d'Olivier). Nengún d'estos álbumes apaecieron en discu compactu, pero les películes de ''Richard III'', ''A Man For All Seasons'', ''The Taming of the Shrew'' y les versiones cinematográfiques de ''Otello'' d'Olivier fueron reeditaes en DVD. === Década de 1960 === [[Ficheru:RCA Victor 47-8659 - HurryMr.Peters.jpg|miniaturadeimagen|left|RCA utilizó esta etiqueta pa los sos espedientes americanos de 45 RPM mientres la era de Dynagroove de 1965 a 1968.]] [[Ficheru:Disco de vinilo - California dreamin'.jpg|miniaturadeimagen|derecha|La etiqueta de LP de RCA mientres la era de Dynagroove tamién s'usó pa rexistros de 45 rpm de mediaos a finales de 1960 en países como Arxentina, onde esti single foi primíu.]] En 1960, RCA anunció'l Compact 33 doble y senciellos. En xineru de 1961, estos discos llegaron al mercáu. Los discos Compact 33 fueron rellanzaos simultáneamente colos sos contrapartes de 45 rpm. L'oxetivu al llargu plazu yera esaniciar les 45 rpm, pero a empiezos de 1962 la campaña fallara.<ref>{{cita web|url=http://www.megocollector.com/elvis-presley/33-rpm-7-elvis-presley/the-rise-and-fall-of-the-compact-33-record/ |títulu=The Rise and Fall of the Compact 33 Record |publisher=Megocollector.com |date= 18 d'avientu de 2009|fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref> En 1963, RCA introdució'l [[Dynagroove]] qu'amestó la teunoloxía informática al procesu de corte del discu, aparentemente p'ameyorar la reproducción de soníu. Si tratar d'una meyora o non, inda se banciar# ente los audiófilos. En setiembre de 1965, RCA y [[Learjet]] xunir pa llanzar la primer cinta estéreo d'ocho canciones de música Cartridges ([[Stereo 8]]) el cual foi primeramente utilizáu na llinia 1966 de d'automóviles [[Ford]] y fueron populares a finales de les décades de 1960 y 1970. ( A finales de 1968, RCA modernizó la so imaxe con un nuevu logo d'aspeutu futurista (les lletres RCA en bloque modernizó la forma), reemplazando l'antiguu logo de rayu, y el retiru virtual de dambes marques Victor y Nipper. El color de les etiquetes, que fueren negru pola so serie regular (en contraposición a la so llinia de sellu coloráu), camudó a una naranxa o mariellu brilloso. A finales de 1976, RCA Records reintegró Nipper na mayoría de les sos etiquetes de discos (según el regresu del color negru tradicional del sellu pa llanzamientos populares) en países onde RCA tenía los derechos de la marca Nipper. A finales de 1969, RCA introdució un LP de vinilu bien fixu conocíu como [[Dynaflex]]. Esti tipu de prensado reinvidicó superar les deformaciones y otros problemes en presiones más grueses convencionales, pero tenía una reputación polémica na industria y foi abandonáu en 1980.<ref>{{cita web|apellíu1=Belam|nome1=Martin|títulu=Dynaflex - RCA's 1970s ultra-thin vinyl|url=http://www.currybet.net/cbet_blog/2008/01/dynaflex---rcas-1970s-ultra-th.php|website=www.currybet.net|publisher=Martin Belam|fechaaccesu=9 de setiembre de 2016}}</ref> === Década de 1970 === === Década de 1980 === En 1983, el propietariu d'[[Aresta Records]], [[Bertelsmann]] vendió'l 50% d'Aresta a RCA. En 1985, Bertelsmann y RCA formaron una empresa conxunta llamada RCA/Ariola International.<ref name="bertelsmann.com">{{citation | url = http://www.bertelsmann.com/bertelsmann_corp/wms41/customers/bmcorp/pdf/RCA_-_Now_Elvis_rocked_for_Bertelsmann__too.pdf | títulu = RCA: Now Elvis rocked for Bertelsmann, too | publisher = Bertelsmann Worldwide Media | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130215083847/http://www.bertelsmann.com/bertelsmann_corp/wms41/customers/bmcorp/pdf/RCA_-_Now_Elvis_rocked_for_Bertelsmann__too.pdf | archivedate = 15 de febreru de 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514204825/http://www.bertelsmann.com/bertelsmann_corp/wms41/customers/bmcorp/pdf/RCA_-_Now_Elvis_rocked_for_Bertelsmann__too.pdf |date=2011-05-14 }}</ref> El siguiente añu, RCA Corporation foi adquiritda por [[General Electric]] y vendió la so participación del 50% nel sellu al so sociu Bertelsmann. La compañía foi renomada [[BMG Music]] para Bertelsmann Music Group.<ref>{{cita publicación|url=https://books.google.com/books?id=ayQEAAAAMBAJ&pg=PP1&dq=%22rca+records%22+%2B+%22xeneral+electric%22#v=onepage&q=%22rca%20records%22%20%2B%20%22xeneral%20electric%22&f=false | títulu= RCA Deal Gives Bertelsmann Multinational Label Ranking | first = Mike | last = Hennessey |magacín=Billboard |volume =98 |issue=3B|publisher = Nielsen Business Media, Inc. |date=20 de setiembre de 1986 |fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref> BMG traxo de regresu'l logo brillosu de RCA que foi d'últimes utilizáu en 1968 pa faer claridá de que RCA Records nun yera más co-propiedá con otres entidaes de RCA que GUE vendió o cerró. BMG tamién declaró la etiqueta "RCA Victor" pa xéneru musicales fuera del país, pop y rock. En 1986, Bob Buziak, quien yera manager artísticu, foi nomáu presidente del sellu. Mientres la metá de la década de 1980, RCA operó nun déficit, debíu en parte a "alcuerdos de sobrecostu" con artistes pop incluyendo [[Kenny Rogers]] y [[Diana Ross]]. En 1986, ellos mercaron $25 millones n'álbumes ensin vender y perdieron $35 millones mientres l'añu fiscal de 1987. Como un correctivu parcial, un estilu descentralizáu de xerencia'l cual dexó a RCA Records funcionar como un negociu entamador autónomu foi implementáu en 1988. Buziak retayó'l portafolio d'artistes de RCA de cuarenta actos a once, y empezó a reconstruyilo con mires al desenvolvimientu d'artistes, incluyendo artistes adquiríos al traviés d'alcuerdos de mercadéu y distribución con [[Beggars Banquet]] y [[Jive Records]], ente los cualos el catalogo incluyía a [[Schooly D]], [[Kool Moe Dee]] y [[DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince]]. A la fin del añu fiscal de 1988, RCA Records tenía ingresos brutos de $236 millones n'Estaos Xuníos, el so añu más granible a la fecha. L'álbum ''[[The Way It Is (álbum de Bruce Hornsby)|The Way It Is]]'' de [[Bruce Hornsby]] vendió más de 3 millones d'álbumes, y la banda sonora de la película ''[[Dirty Dancing]]'', que costó-y a RCA $200.000 dólares, vendió $15.6 millones de copies en menos de dos años. El so socesor, ''More Dirty Dancing'', compuesta de cantares les cualos fueron dexaes fora del primer álbum, foi producíu por $80.000 y vendió más de 5.6 millones. El cantante y compositor [[Grayson Hugh]] publicó'l so álbum debú ''Bind to Reason'' en RCA nel añu 1988, llogrando bones crítiques y foi certificáu Oru n'Australia. 11 álbumes de los primeros artistes, incluyendo [[Love and Rockets (banda)|Love and Rockets]], [[Rick Astley]] y la banda [[Eurythmics]] fueron certificaos Oru, Platino y Multiplatín.<ref name="LA Times 1980s">{{cita noticia|apellíu1=Knoedelselder, Jr.|nome1=William|títulu=Rap On Rca Records : The Original O.s. Record Company Is Back In Groove|url=http://articles.latimes.com/1988-09-18/business/fi-3214_1_rca-records|fechaaccesu=14 d'agostu de 2015|work=Los Angeles Times|date=18 de setiembre de 1998}}</ref><ref name="RCA Hit Men">{{cita llibru|apellíu1=Dannen|nome1=Frederic|títulu=Hit Men: Power Brokers and Fast Money Inside the Music Business|date=2 de xunetu de 1991|publisher=Random House|location=New York|isbn=9780679730613|page=260|url=https://books.google.com/books?id=Oa97Z7pOWPYC&pg=PA260&lpg=PA260&dq=Bob+Buziak++President+of+RCA+Records+US+1986&source=bl&ots=12s8sQDez7&sig=oqSFrEL0UXUGooMjRWFAHaPTOTQ&hl=en&sa=X&ved=0CDYQ6AEwBWoVChMI57-Fku-oxwIVCo-ACh0eAwM3#v=onepage&q=Bob%20Buziak%20%20President%20of%20RCA%20Records%20US%201986&f=false|fechaaccesu=14 d'agostu de 2015}}</ref> === Década de 1990 === N'agostu de 1990 Buziak foi reemplazáu por [[Joe Galante]], quien fuera'l presidente de RCA Records Nashville. El catalogo d'artistes foi retayáu una vegada más y el [[Artists and repertoire|departamentu d'A&R]] foi reestructuráu. Xunto col llanzamientu de BNA Records y la espansión de la división de música urbana, estes iniciatives resultaríen positives, pero RCA nun llogró ésitu con Galante, posicionandose nel númberu 10 nel ranking en 1995.<ref>{{cita noticia|apellíu1=New York Times staff|títulu=New Chief at RCA Records|url=https://www.nytimes.com/1990/08/09/business/new-chief-at-rca-records.html|fechaaccesu=15 d'agostu de 2015|publisher=New York Times|date=9 d'agostu de 1990}}</ref><ref name="Newman Billboard">{{cita noticia|apellíu1=Newman|nome1=Melinda|títulu=Novik Knows the Score in RCA's New Talent Drive|url=https://books.google.com/books?id=KRAEAAAAMBAJ&pg=PA10&dq=dave+novik+rca+1992&hl=en&sa=X&ved=0CB4Q6AEwAGoVChMI2M6anpasxwIVRpQNCh3ndAcI#v=onepage&q=dave%20novik%20rca%201992&f=false|fechaaccesu=15 d'agostu de 2015|publisher=Billboard|date=28 de payares de 1992}}</ref><ref name="Jamieson billboard">{{cita noticia|apellíu1=Jeffrey|nome1=Don|títulu=Jamieson Named RCA President After 7 Month Search|url=https://books.google.com/books?id=6AsEAAAAMBAJ&pg=PA4-IA1&lpg=PA4-IA1&dq=RCA+records+galante+1995+market+share&source=bl&ots=8j-4Dr9Z1l&sig=gz-5JZjHIn0jNSArzPQXQz9MWcE&hl=en&sa=X&ved=0CCYQ6AEwAWoVChMItsz9vJysxwIVhpWACh3YqQVb#v=onepage&q=RCA%20records%20galante%201995%20market%20share&f=false|fechaaccesu=15 d'agostu de 2015|publisher=Billboard|date=8 d'abril de 1995}}</ref><ref>{{cita noticia|apellíu1=Haring|nome1=Bruce|títulu=RCA prexy gives Nipper something to bark about|url=http://variety.com/1993/music/news/rca-prexy-gives-nipper-something-to-bark-about-106821/|fechaaccesu=15 d'agostu de 2015|publisher=Variety|date=13 de mayu de 1993}}</ref> Galante tornó a la cabeza de RCA Nashville y foi reemplazáu en marzu de 1995 pol presidente de RCA Canadá, Bob Jamieson.<ref>{{cita noticia|apellíu1=Phillips|nome1=Chuck|títulu=Company Town : BMG Names Insider to Head RCA Records|url=http://articles.latimes.com/1995-03-28/business/fi-47871_1_rca-records|fechaaccesu=16 d'agostu de 2015|publisher=Los Angeles Times|date=28 de marzu de 1995}}</ref> Jamieson revisó RCA, esaniciando una capa de la xerencia entemedia y reestructurando el departamentu de mercadéu del sellu. El departamentu A&R foi nuevamente reestructuráu y el catalogo d'artistes recortáu. A la fin de la década, RCA sufriera lo que ''[[Billboard]]'' describió como un "cambéu notable" col ésitu de los artistes incluyendo [[Dave Matthews Band]], [[Natalie Imbruglia]], [[The Verve Pipe]], [[Robyn]], [[SWV]], [[Christina Aguilera]], [[NSYNC]], [[Foo Fighters]]. Un alcuerdu de distribución con [[Loud Records]] rindió récores p'artistes urbanos incluyendo [[Big Pun]], [[Wu-Tang Cla]] y [[Mobb Deep]].<ref name="Retooled RCA">{{cita noticia|apellíu1=Baumgartner|nome1=Bradley|títulu=Retooled RCA Is Once Again A Hitmaker|url=https://books.google.com/books?id=jQ4EAAAAMBAJ&pg=PA86&dq=Billboard+RCA+jamieson+rovner&hl=en&sa=X&ved=0CCEQ6AEwAWoVChMIs-SH1KysxwIVx9WACh114A34#v=onepage&q=Billboard%20RCA%20jamieson%20rovner&f|fechaaccesu=16 d'agostu de 2015|publisher=Billboard|date=23 de mayu de 1998}}</ref> === Década de 2000 === En 2002, BMG adquirió dafechu [[J Records]], que fuera fundáu en 2000 como una alianza conxunta con [[Clive Davis]]. Davis foi entós nomáu presidente de RCA Records y J Records so los auspicios d'una nueva entidá, la [[RCA Music Group]], qu'incluyía RCA Records, J, y [[Aresta Records]].<ref name="bmg buys j">{{cita noticia|apellíu1=Holloway|nome1=Lynette|títulu=BMG Buys J Records and Shuffles Executives|url=https://www.nytimes.com/2002/11/20/business/media/20BMG.html|fechaaccesu=17 d'agostu de 2015|publisher=New York Times|date=20 de payares de 2002}}</ref> En 2004, Sony y BMG fundieron les sos divisiones de música pa crear [[Sony BMG]], y en 2007, RCA Music Group foi renomáu como [[BMG Label Group]].<ref name="2004 changes billboard">{{cita noticia|apellíu1=Garrity|nome1=Brian|títulu=Music Biz Gets a Makeover|url=https://books.google.com/books?id=1BMEAAAAMBAJ&pg=PA48&dq=sony+bmg+merge&hl=en&sa=X&ved=0CEEQ6AEwA2oVChMIifSW0ayzxwIVyY0NCh0diAgi#v=onepage&q=sony%20bmg%20merge&f=false|fechaaccesu=18 d'agostu de 2015|publisher=Billboard|date=25 d'avientu de 2004}}</ref> En 2006, Sony BMG foi fundíu colos sos sellos antiguos de música Broadway y clásica, incluyendo Rede Seal y Gold Seal, a [[Sony Masterworks]]. [[Legacy Recordings]], división de catalogo de Sony Music Entertainment, reedita álbumes clásicos pa RCA. N'abril de 2008, l'ex presidente y CEO de [[Zomba Label Group]] [[Barry Weiss]] foi tomáu en cuenta como'l presidente de BMG Label Group, y Davis foi nomáu direutor creativu de Sony BMG a nivel mundial. N'ochobre, Sony adquirió la propiedá del 50% de BMG y el [[BMG Label Group]] foi fundíu col [[Jive Label Group]] pa establecer el [[RCA/Jive Label Group]]. Este incluyía a RCA, Jive, J, Aresta, Polo Grouds, [[LaFace Records]], [[Volcano Entertainment]], [[Hitz Committee]], [[Battery Records]] y [[RCA Inspiration|Verity Gospel Music Group]].<ref name="Business Week">{{cita noticia|apellíu1=Grover|nome1=Ron|títulu=Sony Buys the Rest of Ailing Sony BMG|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2008-08-06/sony-buys-the-rest-of-ailing-sony-bmgbusinessweek-business-news-stock-market-and-financial-advice|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|publisher=Businessweek|date=6 d'agostu de 2008}}</ref><ref name="boilerplate 2010">{{cita web|títulu=Deal with RCA/JIVE Brings Music Stars to BAT's Endorsement Platform|url=http://www.bizjournals.com/prnewswire/press_releases/2010/10/12/NE80028|website=The Business Journals (Via PR Newswire)|publisher=The Business Journals (Via PR Newswire)|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|date=12 d'ochobre de 2010|quote=RCA/JIVE Label Group is {{sic|comprised |hide=y|of}} RCA Music Group (J Records, Aresta Records, RCA Records, Polo Grounds, and Battery Records) and JIVE Label Group (Jive Records, LaFace Records, Volcano Entertainment, Battery Records and Verity Gospel Music Group).}}</ref><ref name="USA Today clive gone">{{cita noticia|apellíu1=Mumbai Moody|nome1=Nekesa|títulu=Clive Davis replaced by Barry Weiss as BMG head|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/music/news/2008-04-17-BMG_N.htm|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|publisher=USA Today|date=18 d'abril de 2008}}</ref> La década marcó un periodu mientres el cual RCA Records tuvo notable ésitu nel xéneru pop, con Christina Aguilera, NSYNC, [[Kesha]], [[Pink]], [[Kelly Clarkson]] y [[Pitbull (cantante)|Pitbull]] qu'anota múltiples ésitos nel llistáu ''[[Billboard Hot 100]]''.<ref name="billboard 2000s">{{cita web|títulu=The Hot 100 - 2000s Archive|url=http://www.billboard.com/archive/charts/2000/hot-100|website=billboard.com|publisher=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref> L'álbum ''[[No Strings Attached (álbum)|No Strings Attached]]'' rompió récor en ventes, vendiendo más d'un millón de senciellos nun día y 2.3 millones d'álbumes nuna selmana. Foi l'álbum meyor vendíu de la década.<ref>{{cita noticia|apellíu1=Gracie|nome1=Bianca|títulu=*NSYNC's 'No Strings Attached' Turns 15: Backtracking|url=http://www.idolator.com/7585200/nsync-non-strings-attached-turns-15-backtracking|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|publisher=Idolator|date=20 de marzu de 2015}}</ref> === Década de 2010 === En mayu de 2011, [[Doug Morris]] foi nomáu direutor creativu de [[Sony Music Entertainment]]. Basándose nel A&R, Morris nomó al presidente del departamentu de talentos de J/RCA [[Peter Edge]] como presidente y CEO de RCA Music Group. [[Tom Corson]] foi nomáu presidente co-direutor.<ref name="Edge Hollywood Reporter">{{cita noticia|apellíu1=Szalai|nome1=Doug|títulu=Peter Edge Named CEO of Sony's RCA Music Group|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/peter-edge-named-ceo-sonys-220328|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|work=Hollywood Reporter|date=8 d'agostu de 2011}}</ref> N'ochobre d'esi añu, les imprentes Jive, Aresta y J fueron eslleíes en RCA, y RCA Music Group foi renomáu como RCA Records, convirtiendolo nun sellu independiente sol paragües de Sony Music. Múltiples artistes de Jive, Aresta y J fueron añadíos a RCA.<ref name="HR Haperin">{{cita noticia|apellíu1=Halperin|nome1=Shirley|títulu=RCA Execs Confirm Jive and Aresta Labels Shut Down|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/rca-execs-confirm-jive-aresta-245392|fechaaccesu=24 de xunu de 2015|work=Hollywood Reporter|date=7 d'ochobre de 2011}}</ref><ref name="LA Times 2011 labels closed">{{cita noticia|apellíu1=Lewis|nome1=Randy|títulu=RCA is Slimming Down for the Holidays|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/10/rca-closing-jive-aresta-j-labels.html|fechaaccesu=24 de xunu de 2015|work=Los Angeles Times|date=7 d'ochobre de 2011}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/rca-s-peter-edge-tom-corson-on-the-shuttering-1005394732.story |títulu=RCA's Peter Edge, Tom Corson on the Shuttering of Jive, J and Aresta | first = Shirley |last = Halperin|publisher=Billboard.biz |date=7 d'ochobre de 2011 |fechaaccesu=8 de xineru de 2012}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/peter-edge-appointed-ceo-of-rca-music-group-1005307972.story |autor=Billboard staff |títulu=Peter Edge Appointed CEO of RCA Music Group |publisher=Billboard.biz |date=8 d'agostu de 2011 |fechaaccesu=8 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130116121453/http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/peter-edge-appointed-ceo-of-rca-music-group-1005307972.story |fechaarchivu=2013-01-16 }}</ref> Ente 2010 y 2015, RCA publicó álbumes platino y multiplatinos de [[Zayn Malik]], [[Justin Timberlake]], [[Pink]], [[Alicia Keys]], [[Miley Cyrus]], [[Foo Fighters]], [[Sia]], [[Kelly Clarkson]], [[Usher]], [[D'Angelo]], [[ASAP Rocky]], [[Kings Of Leon]], [[Britney Spears]], [[Pitbull (cantante)|Pitbull]], [[Chris Brown]], [[Dave Matthews Band]], [[Lila Downs]], [[Shakira]], [[R. Kelly]], [[Jennifer Hudson]], [[Kesha]], [[T-Pain]], and [[Mark Ronson]]. A partir de mayu de 2015, el senciellu «[[Uptown Funk]]» de [[Mark Ronson]] con [[Bruno Mars]] foi l'ésitu pop más grande del añu.<ref>{{cita noticia|apellíu1=Sisario|nome1=Ben|títulu=Mark Ronson's Hit 'Uptown Funk' Adds Five Writers|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/05/01/mark-ronsons-hit-uptown-funk-adds-six-writers/?_r=0|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015|work=The New York Times|date=1 de mayu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Year End Charts 2010|url=http://www.billboard.com/charts/2010/year-end|website=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Year End Charts 2011|url=http://www.billboard.com/charts/2010/year-end|website=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Year End Charts 2012|url=http://www.billboard.com/charts/2010/year-end|website=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Year End Charts 2013|url=http://www.billboard.com/charts/2010/year-end|website=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|títulu=Year End Charts 2014|url=http://www.billboard.com/charts/2010/year-end|website=Billboard|fechaaccesu=19 d'agostu de 2015}}</ref> == Discutinios == === Kelly Clarkson === {{VT|Kelly Clarkson}} Nel branu de 2007, [[Kelly Clarkson]] y Clive David, entós xefe de [[Sony BMG]], engarráronse públicamente con al respective de la direición del so álbum ''[[My December]]'', l'álbum que lu siguió al álbum multiplatín ''[[Breakaway (álbum de Kelly Clarkson)|Breakaway]]''. Clarkson escribió los cantares de ''My December'', "amosando la so propia inspiración en cantares más escuros y empobinaes al xéneru rock", y Davis aportunó en que Clarkson va trabayar colos sos creadosres d'ésitos contrataos, como lo fixera enantes, en "cantares polidas y radiofonias". Clarkson negar a camudar l'álbum, y foi publicáu en xunu de 2007. Foi certificáu platino dende entós.<ref>{{cita web|last=Newman|first=Melinda|url=http://www.billboard.com/articles/news/6524077/kelly-clarkson-worth-american-idol-contract|títulu=Now Free From Her Idol Contract, What's Kelly Clarkson Worth?|publisher=Billboard |date=3 d'abril de 2015 |fechaaccesu=8 d'agostu de 2015}}</ref><ref>{{cita web|last=Benjamin|first=Jeff|url=http://www.fuse.tv/2015/03/kelly-clarkson-kept-it-so-real-best-moments|títulu=9 Times Kelly Clarkson Kept it Real|publisher=Fuse|date=3 de marzu de 2015|fechaaccesu=8 d'agostu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924043156/http://www.fuse.tv/2015/03/kelly-clarkson-kept-it-so-real-best-moments|fechaarchivu=2015-09-24}}</ref><ref>{{cita noticia|apellíu1=Du Lac|nome1=J. Freedom|títulu=My December': Kelly Clarkson, Striking Out On Her Own|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/25/AR2007062501859.html|fechaaccesu=22 d'agostu de 2015|work=Washington Post|date=26 de xunu de 2007}}</ref> == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://www.rcarecords.com/ Sitiu web oficial] {{Tradubot|RCA Records}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Discográfiques d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Sony Music Entertainment]] 97eu0wdusdi305dhk9o71v3jknjx1nz 0 116838 4527483 4407560 2026-09-12T08:59:58Z Limotecariu 735 4527483 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Evan Goldberg''' {{nym}} ye un [[direutor cinematográficu|direutor]], [[productor cinematográficu|productor]] y [[guionista]] cinematográficu [[canadianu]]. Empezó la so carrera nel mundu del cine xunto al so amigu de la infancia [[Seth Rogen]], col que produció y escribió numberoses películes y diverses series de televisión de gran prestíu internacional. Como direutor empezó en [[2013]] cola película [[This Is the End]]. El y Rogen, fueron nomaos en numberosos premios como los [[Premios Emmy]], los [[Premiu Globu d'Oru|Globu d'Oru]], [[Premios Independent Spirit]], etc. == Biografía == Nacíu na ciudá canadiana de [[Vancouver]] de la provincia de [[Columbia Británica]] en [[1982]]. Ye proveniente d'una familia [[xudía]], crióse nel barriu de [[Marpole]]. Graduóse en secundaria na Escuela de Secundaria Point Grey y darréu asistió a la [[Universidá McGill]] de [[Montreal]] ([[Quebec]]). Nel añu [[2004]], trabayó mientres solamente tres díes como modelu de conxuntos pa la marca de ropa American Apparel. Nesi últimu añu empecipió la so carrera como [[guionista]], xunto al so amigu de la infancia l'actor, comediante, escritor y productor de cine [[Seth Rogen]], col qu'empezó escribiendo guiones pa la serie de televisión [[Da Ali G Show]], creada ya interpretada por [[Sacha Baron Cohen]]. Al pie de Seth Rogen, dende'l [[2007]] trabayen conxuntamente como guionistes y productores cinematográficos en distintes películes d'humor qu'algamaron un gran ésitu internacional como [[Knocked Up]], [[Superbad]], [[Pineapple Express]], [[Funny People]], [[The Green Hornet (película)|The Green Hornet]], [[50/50]], [[The watch (película de 2012)|The watch]], The Guilt Trip y el [[curtiumetraxe]] Jay y Seth vs The Apocalypse. Dambos hanse declaráu pergrandes fans de [[The Simpsons]] y en [[2009]] conocieron al guionista de la serie animada, [[James L. Brooks]] qu'afirmó ser fan de la película que produxeren [[Superbad]], qu'hai raigañu d'eso Brooks y los productores de Los Simpsons decidieron que dambos escribieren un capítulu de la serie que foi tituláu [[Homer the Whopper]] y estrenáu mientres la [[Vigesimoprimera temporada de Los Simpson|vigesimoprimera temporada]]. Evan Goldberg empezó como [[direutor cinematográficu]] nel añu [[2013]] xunto a Seth Rogen, dirixendo la película [[This Is the End]] (''Xordia hasta'l fin '') y anguaño tienen numberosos proyeutos dirixendo la próxima película The Interview que tien prevista la so fecha d'estrenu pa ochobre de [[2014]] y produciendo les películes [[Neighbors]] y Sausage Party<ref>http://www.elseptimoarte.net/seth-rogen-y-evan-goldberg-crean-una-nueva-comedia-de-animacion-pa-adultos--sausage-party--18758.html</ref> que ta prevista pal [[2015]] y tamién les futures series de televisión Bigfoot de la cadena de la [[Fox]], [[FX (canal de televisión)|FX]] y Predicador de [[Sony Pictures Television]], que ta sacada de la historieta [[Predicador (historieta)|Predicador]]. == Filmografía == === Guionista, productor y direutor === {| {{tablaguapa}} |- ! Añu !! Títulu !! Notes |- |[[2004]] |[[Da Ali G Show]] |Guionista |- |rowspan="3"| [[2007]] |[[Knocked Up]] |Productor executivu y guionista |- |[[Superbad]] |Productor y guionista |- |''Jay and Seth versus the Apocalypse'' |Guionista; ([[curtiumetraxe]]) |- |[[2008]] |[[Pineapple Express]] |Guionista |- |[[2009]] |[[Funny People]] |Productor executivu |- |[[2010]] |[[The Simpsons]] |Guionista; 1 episodiu: [[Homer the Whopper]] |- |rowspan="3"| [[2011]] |[[The Green Hornet (película)|The Green Hornet]] |Guionista |- |[[Goon]] |Idem |- |[[50/50]] |Productor executivu |- |rowspan="2"| [[2012]] |[[The watch (película de 2012)|The watch]] |Guionista |- |The Guilt Trip |Productor |- |[[2013]] |[[This Is the End]] |Direutor, productor y guionista |- |rowspan="2"| [[2014]] |[[Neighbors]] |Productor; anguaño en desenvolvimientu |- |[[The Interview]] |Direutor, productor y guionista; idem |- |2016 |[[Sausage Party]] |Productor y guionista; idem |- |2016 |[[Neighbors 2: Sorority Rising]] |Productor |- |rowspan="2"| Confirmar |Bigfoot |Productor executivu; (serie de televisión)- [[FX (canal de televisión)|FX]] |- |Predicador |Idem; - [[Sony Pictures Television]] |} == Premios y mominaciones == ;[[Premios Emmy]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Trabayu || Resultáu |- | [[Premios Primetime Emmy de 2005|2005]] || Meyor guión nuna serie de comedia, variedaes o música || ''[[Da Ali G Show]]'' || style="background: #ffdddd"|Nomáu |- |} ;Premios Canadian Comedy {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Trabayu || Resultáu |- | [[2008]] || Meyor guión cinematográficu || ''[[Superbad]]'' || style="background: #ddffdd"|Ganador |- |} ;[[Premiu Globu d'Oru]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Trabayu || Resultáu |- | [[Premiu Globu d'Oru de 2011|2012]] || [[Globu d'Oru a la meyor película - Comedia o musical|Meyor película - Comedia o musical]] || ''[[50/50]]'' || style="background: #ffdddd"|Nomáu |- |} ;[[Premios Independent Spirit]] {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Trabayu || Resultáu |- | [[2012]] || [[Independent Spirit Award a la meyor película|Meyor película]] || ''[[50/50]]'' || style="background: #ffdddd"|Nomáu |- |} ;Premios Genie {| {{tablaguapa}} |- ! Añu || Categoría || Trabayu || Resultáu |- | [[2013]] || Meyor Guión Adautáu || ''[[Goon]]'' || style="background: #ffdddd"|Nomáu |- |} == Ver tamién == * [[Seth Rogen]] * [[This Is the End]] * [[Homer the Whopper]] * [[Da Ali G Show]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Evan Goldberg}} * {{IMDb nome|id=1698571|name=Evan Goldberg}} * {{Twitter|gravytrainevan}} * [https://www.filmaffinity.com/es/search.php?stype=direutor&stext=Evan+Goldberg| Ficha] en ''filmaffinity.com'' * [http://www.mymovies.it/biografia/?r=34388| Biografía] {{it}} * [http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3124| Entrevista] {{en}} {{NF|1982||Goldberg, Evan}} {{Tradubot|Evan Goldberg}} [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Direutores de cine de Canadá]] [[Categoría:Productores de cine de Canadá]] [[Categoría:Guionistes de cine de Canadá]] [[Categoría:Guionistes de televisión de Canadá]] [[Categoría:Guionistes de Canadá]] [[Categoría:Persones de Vancouver]] d6rz3qgjxqr4punfa5a4ccnkw0bhoo9 0 118527 4527463 4444930 2026-09-12T08:10:49Z ~2026-49268-22 153380 /* */ 4527463 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''Vilanova i la Geltrú''' (pronunciáu en [[catalán]] [ˌbiɫəˈnɔβə i ɫə ʒəɫˈtɾu], ''Villanueva y Geltrú'' en [[castellanu]]),<ref>Topónimu n'español según: Celdrán Gomáriz, Pancracio: ''Diccionario de topónimos españoles y sus gentilicios''. Espasa Calpe, 2002. ISBN 84-670-0146-1.</ref> ye una ciudá y [[conceyu]] de la [[provincia de Barcelona]] ([[Cataluña]]), [[España]]. Capital de la contorna del [[Garraf]]. Asitiar a 49 km de Barcelona y a 45 km de [[Tarragona]]. == Historia == === Lleenda sobre la fundación === Cunta la lleenda que la villa nueva nació porque'l señor feudal de la Geltrú promulgó una llei según la cual, cuando una moza casábase, tenía que pasar la so primer nueche con él pol llamáu "[[derechu de pernada]]", y munchos geltrunenses fuéronse, instalándose cerca del mar, en territorios de [[Cubelles (Cataluña)|Cubelles]], fundando la Villa Nueva de Cubelles. Col tiempu dambes crecieron hasta convertise nuna sola. === Edá Media === Vilanova i la Geltrú foi fundada, oficialmente, en 1274 cuando'l rei [[Xaime I d'Aragón|Xaime I]] concedió-y la [[Carta Puebla]], y tien una llarga historia que se traduz en numberosos puntos d'interés cultural. === Edá Moderna === A mediaos del [[sieglu XVIII]], cuando'l rei [[Carlos III d'España|Carlos III]] dexó que Vilanova comerciara con [[América]], la ciudá vivió una fervencia económica bien importante. Un progresu que nun se llinda a una acumuladura de riqueces, sinón que reporta una inversión en cultura. Ye entós cuando se fundan les primeres sociedaes recreatives, llugares d'alcuentru y distracción. === Del sieglu XIX al XX === A principios del [[sieglu XIX]], apaecen los maxestosos xardinos de xunta dándo-y un aspeutu de gran ciudá allegre debíu, en gran parte, al contautu que cola islla de [[Cuba]] diba alquiriendo. Esti ambiente festivo y cultural yá nun abandonaría la ciudá, y aquello qu'empezó como xardinos d'esparcimientu dio llugar a espacios pa espectáculos permanentes y a cubiertu. En 1804, [[Pedro Gumá]] alzó'l primer teatru de Vilanova: la ''Sala'', un espaciu de planta cuadrada, con bóvedes, que sirvía tanto de teatru como de sala de baille. La dómina dorada de la ciudá foi mientres el [[Romanticismu]], periodu que se reflexa magníficamente n'edificios como'l Muséu [[Víctor Balaguer]], construyíu pol que foi l'últimu ministru d'[[Ultramar]] español. Atopamos palacetes y casones d'interés como la '''Casa Renard''', '''Foment Vilanoví''', '''Casa Cabanyes''', '''Casa Samà''' y '''Can Pahissa'''. Coles mesmes, destaquen tamién les sos ermites ya ilesies como les de [[Cristóbal (santu)|San Cristóbal]], [[Gervasio (santu)|San Gervasio]] y [[Santa María de la Geltrú]]. Nesta postrera atopa un retablu de madera policromada del sieglu XVIII. == Demografía == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Evolución demográfica ![[1900]] !! [[1930]] !! [[1950]] !! [[1970]] !! [[1981]] !! [[1986]] !! [[2006]] !! [[2012]] |- | align=center| 11.856|| align=center| 16.400 || align=center| 19.483 || align=center| 35.714 || align=center|43.833|| align=center|44.977|| align=center|62.826|| align=center|66.591 |} == Conceyu == {| width="100%" | {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align:center;" align="center" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em;" | Composición del conceyu<ref>{{cita web |url = http://resultados.elpais.com/elecciones/2015/municipales/09/08/307.html |títulu = Resultaos de les eleiciones municipales de 2015 |editor = ''El País'' }}</ref> |- style="background:#eee" !rowspan="2"|Partíu políticu |colspan="3"|[[Eleiciones municipales d'España de 2015|2015]] |- style="background:#eee" ||%||Conceyales |- |align="left"|[[Convergència i Unió]]||22,21||6 |- |align="left"|[[Partíu de los Socialistes de Cataluña]]||16,38||5 |- |align="left"|[[Candidatura d'Unitat Popular]]||16,35||5 |- |align="left"|[[Esquerra Republicana de Catalunya]]||13,52||4 |- |align="left"|[[Ciudadanos - Partíu de la Ciudadanía]]||9,65||2 |- |align="left"|[[Podemos (partíu políticu)|Som VNG]]||7,31||2 |- |align="left"|[[Partíu Popular de Cataluña]]||5,43||1 |} == Símbolos municipales == [[Ficheru:Localització de Vilanova i la Geltrú respecte del Garraf.svg|thumb|Llocalización nel Garraf.|right]] [[Ficheru:Vilanova i la Geltru beach2.jpg|thumb|Paséu marítimu de Vilanova i la Geltrú.|right]] [[Ficheru:Vilanova i la Geltru beach3.jpg|thumb|Sablera de la llocalidá.|right]] === Escudu === L'[[escudu d'armes]] de Vilanova i la Geltrú definir según la terminoloxía precisa de la heráldica como: {{cita|Escudu embaldosado cortáu, primero d'[[azur]], un [[castiellu (heráldica)|castiellu]] d'[[oru (heráldica)|oru]] abiertu; segundu d'oru con 4 palos de [[gules]]. Por timbre, una [[corona mural]] de villa.<ref>{{cita web |url=http://www.gencat.cat/eadop/imagenes/1949/94245064.pdf |títulu=RESOLUCIÓN de 6 de setiembre de 1994, pola que se da conformidá a l'adopción del escudu heráldicu del conceyu de Vilanova Geltrú. |fechaaccesu=3 de payares de 2011 |fecha=19 de setiembre de 1994 |formatu=pdf |obra=DOGC núm. 1949 |editorial=Generalitat de Cataluña |idioma=}}</ref>}} Foi aprobáu'l [[6 de setiembre]] del [[1994]] y publicáu nel [[DOGC]] col númberu 1949 el [[19 de setiembre|19]] del mesmu mes. L'escudu de la villa presenta tradicionalmente el castiellu de la Geltrú (del [[sieglu XI]]) y les [[señal real|armes reales]] de Cataluña, n'alcordanza de la xurisdicción de la Corona sobre la llocalidá. La carta municipal foi concedida por [[Xaime I d'Aragón|Xaime I]] en [[1274]], y Vilanova convertir nuna "cai de Barcelona" (una villa colos mesmos derechos que la capital) por privilexu dau por [[Alfonsu IV d'Aragón|Alfonsu IV]] nel [[1418]]. === Bandera === La bandera de Vilanova i la Geltrú ye apaisada de proporciones dos d'altu por trés de llargu, bicolor horizontal, la parte cimera azul escuro con un castiellu mariellu nel centru, d'altor 8/18 de la del pañu; la parte inferior mariella con cuatro palos coloraos.<ref>{{cita web |url=http://www.gencat.cat/eadop/imagenes/2857/99056201.pdf |títulu=RESOLUCIÓN de 8 de marzu de 1999, pola que se da conformidá a l'adopción de la bandera del conceyu de Vilanova i la Geltrú. |fechaaccesu=18 de mayu de 2010 |fecha=29 de marzu de 1999 |formatu=pdf |obra=DOGC núm. 2857 |editorial=Generalitat de Cataluña }}</ref> Publicar nel [[DOGC]] el [[29 de marzu]] del [[1999]]. == Fiestes == [[Ficheru:Monument Macià Vilanova.jpg|thumb|200px|''Monumentu a Macià'' (1983), de [[Josep Maria Subirachs]].]] Vilanova i la Geltrú tien les sos propies celebraciones, una de les primeres que se celebren al empezar l'añu ye San Antonio. Esta celebración que cai nel 17 de xineru celebrar cola fiesta especial de "Els trés tombs". Esta celebración consiste en que se dean 3 vueltes con caballos, carros y otros animales de tiru pel interior de la ciudá. D'antiguo faíense eses vueltes alredor d'una foguera fecha con cañes verdes. Una vegada que'l cristianismu s'hubo enllantáu na ciudá, les 3 vueltes faíense alredor de la ilesia de San Antonio, onde se fai la bendición de los animales. En munchos sitios ye una tradición llevar animales domésticos como perros, gatos, y páxaros por que sían bendicíos. Ente les sos fiestes y tradiciones atopa'l célebre [[Antroxu de Vilanova i la Geltrú|antroxu]], tradicional pero innovador, un antroxu de sátira nel que cualesquier famosu vecín ye nomáu. Síguense les fiestes col allampáu antroxu pa tolos vilanovinos. Estes fiestes empiecen antes el sábadu antes del xueves Lardero, col baille de mantones, que da l'entamu a los antroxos. Al xueves siguiente faise la merengada infantil, que se-y llama xueves lardero. Nesta fiesta los neños salen a la cai con merengues o mangues pasteleres y ente los que se van atopando na cai son "embadurnados" ("empastifats") esto ye, embadurnados con merengue. Muncha xente utiliza tamién güevos y nata montada pa enllordiar a la xente. En distintes pasteleríes hai puntos d'alcuentru de neños los cualos esperen a los moñecos de merengue que poco dempués son tiraos onde tán los neños por que sigan cola fiesta. El final d'esta fiesta facer na Plaça de la Vila (plaza onde se faen munchos de los eventos), onde se-y son retiráu cualquier bote de nata o güevos pa dar fin a esti día, nel qual son alboraos con merengues y depués agua. A otru día ye'l día de "La Llegada" ("l'Arrivo") que ye cuando S.M. el Rei Carnestoltes llega a la ciudá, onde se fai un gran desfile de xarrés y xente amarutada con distintes temátiques o crítiques. El percorríu d'estos xarrés acaba na Plaça de la Vila onde da l'empiezu al sermón de S.M. el Rei Carnestoltes. El sábadu pela tarde ye la vez de los neños, nel que llega "El Caramel"(el rei del antroxu infantil,y pol paséu peles cais de la ciudá del Moixó Foguer (personaxe totalmente cubiertu de plumes qu'apaez y sume nel interior d'una gran caxa). Al llegar la nueche ye'l momentu de la "nueche de mázcares". "El Carambelu" ye recibíu per miles de neños amarutaos na "Plaça del mercat". Sicasí, l'actu más importante d'esti antroxu son "Les [[Comparsa|Comparses]]" ("-yos Comparses"), nes que, detrás de cada bandera de cada asociación, desfilen pareyes de mozos y chiques (más de 50 por bandera). Los mozos van con americana y [[barretina]], dependiendo de l'asociación. Les moces siempres van con [[mantón de Manila]], claveles y falda. Tolos mozos lleven una bolsa llena de carambelos y realicen, coles otres banderes que s'atopen pela cai, la batalla de los carambelos. Na plaza de la villa concéntrense toles banderes (por antigüedá) y realízase la batalla final, mientres baillen al ritmu de ''El Turuta''. El llunes, l'antroxu infantil o Vidalet, y los Coros d'Antroxos ,y el martes ye la vez de les comparses del Vidalot. Y pa terminar, el miércoles de ceniza fai l'entierru de la sardina, postreru de los actos del antroxu dempués de 12 díes de fiesta. Nesti actu pasien a S.M. el Rei Carnal muertu colos sos concubinas que lu lloren mientres tol trayeutu. A la fin el ataúd ye quemáu nel mediu de la Plaça de la Vila. El 5 d'agostu, celébrase la Fiesta Mayor n'honor a la Verge de les Neus, patrona de la ciudá. Desfilen diversos [[pasucáis]] ente los que destaquen el Baille de Diaños, el Dragón de Vilanova, el Dragón de la Geltrú, la Carpa y el Porrón, les Mulasses, [[Xigantes_y_cabezudos]], el baille de Serrallonga, el [[Ball de bastons]], el baille de xitanos, el baille de pastorcillos, el ball de cintes, la [[moixiganga]], los [[castellers]], los falcons y otros bailles. Tocantes a los sos eventos rellacionaos col mundu del espectáculu, el más destacáu ye'l [[Festival Internacional de Música Popular Tradicional de Vilanova i la Geltrú]], que se celebra mientres una fin de selmana completa de xunetu. Trátase del certame más antiguu d'España dedicáu a les [[músiques del mundu]] o de raigañu. Forma parte de la rede de ciudaes catalanes pol circu y ye la sede xunto a [[Reus]] del festival de circu na cai ''Trapezi''. ==Museos== * [[Biblioteca Museo Víctor Balaguer]] * [[Muséu Románticu Can Papiol]] * [[Muséu del Ferrocarril de Cataluña]] == Persones destacaes == * [[Francesc Macià]], [[Presidente de la Generalitat de Catalunya]] ([[1932]]-[[1933]]). * [[Manuel de Cabanyes]], [[poeta]]. * [[Soledá Gustavo|Teresa Mañé i Miravet]], [[maestra]] y [[escritor|escritora]] [[anarquista]]. * [[Josep Piqué|Josep Piqué Camps]], políticu. * [[Oriol Pi de Cabanyes]], [[escritor]]. * [[Eduard Toldrà]], [[violinista]]. * [[Pere Tàpias]], [[cantautor]] y [[gastrónomu]]. * [[Francesc Escribano]], escritor, periodista y ex direutor de [[Televisió de Catalunya]]. * [[Sergi López]], [[actor]]. * [[Toni Albà]], actor. * [[Isaac Gálvez]], [[ciclista]]. * [[Guillermo Rovirosa]], relixosu social. * [[Enric Duren i Giralt]], activista anticapitalista. * [[Esther Moya]], ximnasta olímpica. * [[Raimon Barneda]], xugador de baloncestu. * [[Antonio Ferrer Pi]], abogáu y políticu, alcalde ente 1946 y 1969. * [[Miguel Benavent Siguí]], farmacéuticu y políticu, alcalde ente 1969 y 1976. * [[José Piqué Tetes]], empresariu y políticu, alcalde ente 1976 y 1979. * [[Marc Soler]], ciclista profesional del [[Movistar Team]] y ganador del Tour de l'Avenir 2015 == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * P. Garí. Descripción y Hestoria de Vilanova i la Geltrú dende la so fundación hasta los nuesos tiempos. * Virella i Bloda, A. - Vilanova i la Geltrú. == Enllaces esternos == {{commonscat|Vilanova i la Geltrú}} * [http://www.vilanova.cat/ Páxina web del Conceyu de Vilanova i la Geltrú] (en [[idioma catalán|catalán]]) * [http://www.fmvng.cat/ Web de la Fiesta Mayor de Vilanova i la Geltrú] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180329110254/http://fmvng.cat/ |date=2018-03-29 }} {{Tradubot|Villanueva y Geltrú}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Conceyos de Barcelona]] [[Categoría:Llocalidaes de la provincia de Barcelona]] [[Categoría:Llocalidaes de Cataluña]] [[Categoría:Wikipedia:Artículos con referencies a exónimos en castellán]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial]] myhbiral97s0bk1l44lv6i2ekp6f9ex 0 120151 4527342 4444222 2026-09-11T16:12:40Z ~2026-49268-22 153380 4527342 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''Buniel''' ye una llocalidá y un [[conceyu]]<ref>Códigu [[Institutu Nacional d'Estadística (España)|INE]] 058</ref> asitiaos na [[provincia de Burgos]], na comunidá autónoma de [[Castiella y Lleón]] ([[España]]) , contorna d'[[Alfoz de Burgos]], partíu xudicial de [[Partíu de Burgos|Burgos]], cabecera del conceyu del so nome. == Xeografía == La llocalidá de Buniel ta asitiada a 12/14 km al oeste de la ciudá de [[Burgos]], na confluencia de la carretera nacional [[N-620]]a y l'Autovía [[A-62]]. Ta allugada a veres del ríu Arlanzón y ta bien próximu al Camín de Santiago, esautamente a 3km, na llocalidá de [[Tardajos]]. Al atopase tamién nel marxe de l'autovía y mui cerca del nuedu de comunicaciones que suponen les interseiciones de dicha vía cola Autovía de Lleón y Madrid beneficiar aumentando la so población notablemente. === Allugamientu === {| {{tablaguapa}} width ="60%" border = 2 align="center" |----- | width ="35%" align="center" | ''Noroeste:'' [[Rabé de las Calzadas|Rabé]] | width ="30%" align="center" | ''Norte:'' [[Tardajos]] | width ="35%" align="center" | ''Nordeste:'' [[Villalbilla de Burgos|Villalbilla]] y [[San Mamés]] |----- | width ="10%" align="center" | ''Oeste:'' [[Frandovínez]] | width ="35%" align="center" | [[Ficheru:Rosa de los vientos.svg|75px]] | width ="30%" align="center" | ''Este:'' [[San Mamés]] |----- | width ="35%" align="center" | ''Suroeste:'' [[Frandovínez]] | width ="30%" align="center" | ''Sur:'' [[Cabia]] y [[Albillos]] | width ="35%" align="center" | ''Sureste:'' [[Albillos]] |} == Historia == ''Buniel'' naz como tal nel añu 884, tres la fundación el [[castiellu de Burgos]] y [[Ciudá de Burgos]]. <br /> Sobre l'orixe del topónimu hai delles especulaciones: L'orixe nel nome d'una planta, bunion (Bunium bulbocastanum L.). Otra interpretación ye que vien del nome llatín Balneolus y que significa bañu y alude a la presencia romana na zona de Buniel que llegaría hasta la vecina población de Tardajos, según la más que posible presencia d'agües termales nesta zona o colindantes... Otra posible esplicación del términu Buniel ye una derivación del nome llatín Bonellus, que ye un diminutivu de Bonus que significa "Bonu", nome propiu d'usu común na Alta Edá Media. El Capítulu de Caballeros de San Juan de 1191 en Castronuño, dio escritura de venta d'una heredá "qui est in villa que dicitur Bonel" que'l so nome poder recibir tanto de persona, cuanto de moyón, cuanto de finxu próximu como "El Bonillo", Bonellus nesta acepción ye diminutivu de Bona... Hai restos que fechen l'apaición d'una comunidá romana en redol al Sieglu III ó IV. Les sos ruines salieron a la lluz arriendes de una escavación por cuenta de les obra del Tren d'Alta Velocidá, los restos topaos atópense, pal so estudiu, nel Muséu Provincial de Burgos. Pueden vese semeyes tomaes por un vecín equí.<br /> El so allugamientu a los pies del ríu Arlanzón supunxo que los pueblos estremeros denominaren a los sos habitantes col apellativu de cucharapes, amás gracies a esto, en Buniel la dedicación primordial foi dende siempres l'agricultura, y en menor midida, la ganadería. L'orixe real d'ésta llocalidá asitiar sobre l'añu 890 dC. gracies a un home llamáu Bonello, que condució hasta alllí a un grupu de families (metá soldaos metá llabriegos) que buscaben ser castellanes, al atopalo asitiáronse y punxéron-y nome al pueblu; al ser fondamente relixosos fueron alquiriendo la idiosincrasia de los pueblos de Castiella. <br /> Nesti momentu Buniel quedó adscritu al alfoz de Burgos onde va tar el so centru políticu, alministrativu y económicu. <br /> Sicasí, la primer vegada que lleemos el nome de "Buniel" como tal, ye'l 14 de payares de 1058, nun documentu del archivu del [[Monesteriu de Cardeña]], cuando la llocalidá yá tenía añu y mediu de vida: ''" ... la metá de la Villa que llamen Buniel, nel alfoz de Burgos, con tou lo qu'a la mentada Villa pertenecen: tierres, viñes, molinos, güertes, praos, pasto charca, agües, montes y fontes y deveses, árboles maderizos en tol so términu, con entraes y salíes. Y esto a perpetuidad. Y tamién la metá de la Ilesia de Santa maría colos sos derechos. Ya igualmente concedo la metá de Buniel el menor”''.<br /> Nesa fecha y nesi testu, vemos tamién el donativo que realizó Don Nuño Álvarez, posible inversor de la llocalidá y propietariu d'ésta, a Don Sisebuto, Abá del monesteriu y amigu del Cid. El motivu d'esti donativo, foi garantizar la salvación de la so alma y la de la so difunta esposa Doña Teresa. Al paecer foi de gran importancia, al ser robláu polos reis Don Fernando y Doña Sancha, pol futuru rei Don Sancho y los principales componentes del Cortexu real. <br /> El fechu ye que Buniel ta nel centru económicu y que tres la donación el Monesteriu de San Pedro Cardeña amplia los sos dominios a esti sector del Arlanzón.<br /> Amás nel documentu falar de la esistencia de ''"Buniel el menor"''. Asitiar a 300 metros al norte de Buniel y pudo nacer como barriu cercanu a "La Villa de Buniel"<br /> Amás d'ésti documentan atopáronse otros dos, los de Fuentes y los de Villajon.<br /> <br /> Hacia l'añu 1250 La Villa de Buniel cuntaba con aproximao 50 vecinos.<br /> La Edá Media foi una etapa de ciertu desenvolvimientu y prosperidá pa Buniel, y yá, na edá moderna, Buniel paez incluyida na cuadriella de tardajos col nome de "Villareal de Buniel". Ye nesti periodu cuando la Villa entra nel Señoríu del Marqués, títulu que sigue a día de güei.<br /> Hasta'l primer terciu del Sieglu XIX hubo un marquesáu en Buniel, que encargaríase del conseyu, los impuestos, les autoridaes o la xurisdicción. Tres esto, llegamos al reináu de [[Fernandu VI]], cuando s'executó'l Catastru, aquel día "Villareal de Buniel" tenía'l señoríu del señor marqués y que nel so nome nomar a un vecín que representaba la xusticia y al Rei, que pagaben los diezmos de la so producción agrícola y un yantar al Abá de San Pedro Cardeña.<br /> <br /> En ''1752'' yá había unos 250 habitantes distribuyíos nunes 62 cases. Había aquel día xastres, pastores, llabradores y hasta 3 sacerdotes. Tamién había una tabierna, dos molinos (qu'unu d'ellos entá esiste), un fornu y un llavaderu.<br /> <br /> Nos sieglos XIX y XX produció la [[Guerra de la Independencia Española|Guerra de la Independencia]], la [[revolución de 1820]] y les [[Guerres Carlistes]]. Esto, provocó dellos cambeos na llocalidá. Les cortes de Cádiz, suprimieron los señoríos y Buniel volvió a l'Alministración Xeneral del Estáu, anque siguió incluyida nel partíu xudicial de Burgos. <br /> <br /> En ''1842'' "Villareal de Buniel" sigue calteniendo los mesmos habitantes pero en más llares. Yá cunta con dos mesones y una oficina de Portalgu qu'esplotaba la Direición Xeneral del Camín. Tamién s'inclúi la Escuela de Primeres Lletres pal aprendizaxe de los neños, que rondaben los 64. Amás, la carretera Burgos-Valladolid empezar a usar lo cual empezó a beneficiar al conceyu.<br /> <br /> En ''1900'' los habitantes yeren 340 y en 1950 figuren nel Censu 487. Nesta dómina'l conceyu empezó a aprovechase y beneficiase del Camín Real a Valladolid, el cuál asfaltóse y anguaño ye l'autovía A-62. D'esta manera, empezó a crecer tanto económicamente como socialmente gracies a ser una población bien comunicada. <br /> El pueblu tuvo una gran crecedera a principios del sieglu XXI, de resultes del boom inmobiliariu y anguaño una gran parte del pandorial de Buniel atópase ocupáu polos restos d'una gran urbanización que se quedó a medies de facer per parte de la inmobiliaria Fadesa,.<br /> Anguaño BUNIEL cuenta con 511 habitantes, un consultoriu médicu, serviciu de guardería, polideportivu, locales p'axuntase, parques infantiles, zones verdes y un centru cultural. Amás atópase nel área metropolitana de Burgos.<br /> === Bandera y Escudu === [[Ficheru:Escudo Buniel.jpg|thumb|Escudu de Buniel]] La ''Bandera'' ye rectangular, y de baxo enriba tien una raya mariella con dos triángulos de color coloráu a los llaos cimeros y de color azules nos llaos inferiores. Nel centru d'ésta, atópase l'Escudu Municipal. El color coloráu simboliza a Castiella, el mariellu a l'agricultura, y l'azul a les agües del [[ríu Arlanzón]].<br /> <br /> L'''escudu'' cuenta cola parte de la corona y el cuerpu.<br /> La ''corona'' asítiase enriba del cuerpu, y significa el reinu al que pertenez.<br /> El ''cuerpu'' ye de color coloráu y simboliza a Castiella, el sufrimientu y el sangre. Nél, apaez un castiellu, que tamién representa a Castiella, y enriba d'ésti, trés estrelles de "oru" que representen los trés antigüos poblamientos, "Buniel Menor", "Fuentes" y "Villajón". Tamién apaecen trés espiges de "oru" cruzaes que faen referencia a l'agricultura, debaxo d'éstes, apaez una especie de ríu en nome al Arlanzón. Y a estos dos partes dixébra-yos una banda azul que representa El vieyu Camín Real de Burgos a Valladolid y nél, inclúyense cuatro círculos de "plata" que faen referencia a los bezantes, una moneda oriental, que refiérense a la riqueza y desenvolvimientu qu'ésti camín apurro a la villa. === Afayos === [[Ficheru:Piedra2.jpg|thumb|Piedra piramidal]] Podemos atópase na llocalidá hayazgos como un '''piedra piramidal''' atopada en 1912 con inscripciones y grabaos nes sos cares. La piedra, ye de Hontoria de la Cantera y podría ser una piedra funeraria de los sieglos V-VI. Anguaño atópase nel Muséu de Burgos.<br /> Amás d'ésta, atopamos '''dos xacimientos romanos''' na llocalidá atopaos 2015 gracies a les obres del AVE, son de redolada'l sieglu V-VII y según los estudios son una [[villa romana Molín de riba]] y una [[necrópolis]]. == Monumentos == * [[Ilesia de Santa María la Mayor (Buniel)|Ilesia de Santa María la Mayor]]. == Fiestes y tradiciones == ''San Isidro'': 15 de mayu. ''Fiesta patronal; La nuesa Señora del Rosariu'': Primer fin de selmana d'Ochobre. ''Día del Pilar'': 12 d'Ochobre. == Instalaciones y servicios == Centro C.Y.A.S. - Burgos Rural SUR<br /> Consultoriu médicu<br /> Guardería municipal de Buniel - Madrugadores<br /> Centru Cultural - <br /> ''Area el Serrano- Restorán/Hotel'' == Llugares d'interés == ''Iglesia parroquial de Santa María la Mayor de la Villa Real de Buniel''<br /> ''Bar Municipal''<br /> ''Parque infantil''<br /> == Ver tamién == == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Buniel}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Conceyos de Burgos]] [[Categoría:Llocalidaes de la provincia de Burgos]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial]] lvtha6cbbm0fu8eggngx2rkgmk3r1a7 0 120570 4527307 4478641 2026-09-11T15:48:23Z ~2026-49268-22 153380 4527307 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''Pobladura del Valle''' ye una llocalidá y conceyu [[España|español]] de la provincia de [[provincia de Zamora|Zamora]], na comunidá autónoma de [[Castiella y Llión]].<ref>{{cita web|url=http://www.diputaciondezamora.es/index.asp?MP=7&MS=12&MN=2&accion=si&lletra=P&pag=10&id=210|títulu=Diputación de Zamora}}</ref> Pertenez a la contorna de [[Benavente y Los Valles]], na que ye especialmente conocíu poles bodegues que s'atopen asitiaes pela rodiada del pueblu nes que se sirven tapes y alimentos calidable de la zona y polos sos dos museos: Muséu del Güisqui (Bar Vafer) y Muséu Naval. Son munchos los visitantes qu'alleguen a estes bodegues y museos dende ciudaes como [[Benavente (Zamora)|Benavente]], [[Llión (España)|Llión]], [[Valladolid]] y [[Zamora]], o dende otres llocalidaes de la provincia de [[Provincia de Zamora|Zamora]]. == Símbolos == [[Ficheru:Escudo de Pobladura del Valle.svg|110px|left|Escudu de Almeida.]] El plenu del conceyu de Pobladura del Valle, en sesión celebrada'l 29 de marzu de 2003, alcordó aprobar l'escudu heráldicu y la bandera municipal cola siguiente descripción:<ref>{{cita web |url=http://bocyl.jcyl.es/boletines/2003/05/27/pdf/BOCYL-D-27052003-18.pdf|títulu=ALCUERDO de 29 de marzu de 2003, del Conceyu de Pobladura del Valle (Zamora), pol que s'aprueba l'Escudu Heráldicu y Bandera Municipal d'esti Conceyu}}</ref> ;Escudo Escudu de plata, tres palos hondados d'azur, calzáu de gules con cueva de plata. Al timbre corona real zarrada. ;Bandera Bandera rectangular de proporciones 2:3, formada por una franxa diagonal blanca de 1/3 del anchu de la bandera, con una cueva colorada a 1/3 del estil, siendo'l triángulu del estil colorao y azul el de la batiente. == Xeografía física == === Allugamientu === Ta asitiada al norte de la provincia de [[provincia de Zamora|Zamora]], a 13 [[Quilómetru|km]] de [[Benavente (Zamora)|Benavente]], 70 [[Quilómetru|km]] de [[Llión (España)|Llión]], 78 [[Quilómetru|km]] de [[Zamora]], 130 [[Quilómetru|km]] de [[Valladolid]] y 282 [[Quilómetru|km]] de [[Madrid]]. {| {{tablaguapa}} width ="60%" border = 2 align="center" |----- | width ="35%" align="center" | ''Noroeste:'' [[Maire de Castroponce]] | width ="30%" align="center" | ''Norte:'' [[San Adrián del Valle]] | width ="35%" align="center" | ''Nordeste:'' [[Matilla de Arzón]] |----- | width ="10%" align="center" | ''Oeste:'' [[Fresno de la Polvorosa]] | width ="35%" align="center" | [[Ficheru:Rosa de los vientos.svg|75px]] | width ="30%" align="center" | ''Este:'' [[Matilla de Arzón]] |----- | width ="35%" align="center" | ''Suroeste:''[[Fresno de la Polvorosa]] | width ="30%" align="center" | ''Sur:'' [[La Torre del Valle]] | width ="35%" align="center" | ''Sureste:'' [[Matilla de Arzón]] |} === Hidrografía === * Regueru Ahogaborricos. * El [[ríu Órbigo]] que naz de la unión del [[ríu Lluna]], procedente de la sierra de les Grayes y el [[ríu Omaña]], procedente de los montes de Llión, nel conceyu de [[Llamas de la Ribera]]. Escurre de norte a sur pola provincia de Llión y dexa el so agües al [[ríu Esla]] en [[Bretocino]]. [[Ficheru:Nacimiento del Rio Orbigo.JPG|thumb|Nacencia del [[ríu Órbigo]].]] === Clima === Caracterízase, al igual que bona parte de submeseta norte, por un [[clima mediterraneu continentalizado]] dada l'altitú del conceyu (unos 747 [[msnm|m]]) y la so alloñanza del mar. Los iviernos son bien fríos (con unes temperatures inferiores a los 5&nbsp;°C) y los branos bien calorosos (unos 25&nbsp;°C de media). La frecuencia de les [[Xelada (clima)|xelaes]] ivernizos ye alzada, produciéndose inclusive en primavera, col consiguiente dañu a l'[[agricultura]]. La pluviosidá a lo llargo del añu ye bastante equilibrada, pero nos meses de xunetu y agostu ye bastante escasa. === Vexetación === [[Ficheru:Chopera municipal.JPG|thumb|Chopera de Pobladura del Valle.]] Predomina'l encinar y otres frondosas como'l [[Erica|uz]], la retama, el xaral o'l tomillar. La vexetación ripícola basar n'[[álamu|álamos]], [[chopu|chopos]] o fresnos. Nes cercaníes de la villa podemos atopar espacios naturales d'interés tales como: * Llagunes de Tera - Vidriales * [[Sierra de la Culiebra]] * [[Tierra de Campos]] * [[Ríu Órbigo]] * [[Ríu Esla]] * [[Ríu Cea]] * [[Ríu Eria]] == Historia == Esisten numberosos testimonios arqueolóxicos que respuenden por la presencia del home nel valle del [[Ríu Órbigo|Órbigo]] mientres el [[Paleolíticu inferior]]. D'estos afayos, los más importantes llográronse nel cursu baxu del ríu, espaciu qu'abarca dende'l términu de Pobladura del Valle hasta la desaguada del Órbigo nel [[Ríu Esla|Esla]].<ref>{{cita web |url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/1402335.pdf|títulu=Aproximación al Paleolíticu inferior nos valles de Benavente: El Valle del órbigo}}</ref> Les referencies documentales sobre'l so desenvolvimientu históricu son confuses, en cuanto el so topónimu ye abondo frecuente en diverses tierres ([[Pobladura de Pelayo García]], [[Pobladura de Aliste]], [[Pobladura de la Sierra]], [[Pobladura de Sotiedra]], [[Pobladura de Valderaduey]] o [[Pobladura de Yuso]], ente otros), lo que lleva a que los datos esistentes puedan confundise con facilidá. Sía que non, la etimoloxía del so topónimu paez tapar la creación ex novo d'esti asentamientu, posiblemente tres la [[Reconquista]] polos [[Reinu de Llión|reis lleoneses]] d'esti territoriu asitiáu al norte del ríu [[Duero]].<ref>[https://books.google.es/books?id=riAGnv4vUaYC&pg=PA156&lpg=PA156&dq=pobladura+exnovo&source=bl&ots=7jvnauUKdX&sig=yu-vxzN8qofu-3PwVVxTlFGP86O&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwing8yh8qXSAhVG0hoKHXoeCTwQ6AEIHzAB#v=onepage&q=pobladura%20exnovo&f=false Poblamientu y estructures sociales nel norte de la Península Ibérica. Sieglos VI-XIII]</ref> Mientres la Edá Moderna, Pobladura del Valle tuvo integráu na provincia de Llión, tal que recueye nel sieglu XVIII Tomás López en ''Mapa xeográficu d'una parte de la Provincia de Llión''.<ref>{{cita llibru |apellíu= López|nome= Tomás |títulu= Mapa xeográficu d'una parte de la Provincia de Llión |idioma= castellanu |añu= 1786 |editor= Biblioteca Dixital Real Academia de la Historia|url=http://bibliotecadigital.rah.es/dgbrah/es/consulta/registro.cmd?id=12657}}</ref> Sicasí, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Pobladura del Valle pasó a formar parte de la [[provincia de Zamora]], dientro de la [[Rexón Lleonesa]], que, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives.<ref>{{cita web |títulu= Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies |idioma= castellanu |añu= 1833 |publicación= Gaceta de Madrid |url= http://es.wikisource.org/wiki/Real_Decreto_de_30_de_noviembre_de_1833 }}</ref> En 1834 integrar nel partíu xudicial de [[Benavente]], al que pertenez na actualidá.<ref>[http://www.cervantesvirtual.com/obra/subdivision-en-partidos-judiciales-de-la-nueva-division-territorial-de-la-peninsula-e-islas-adyacentes--0/ Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834</ref> Tres la [[Constitución española de 1978|constitución de 1978]], Pobladura pasó a formar parte en 1983 de la [[Castiella y Llión|comunidá autónoma de Castiella y Llión]], en tanto conceyu integráu na [[provincia de Zamora]].<ref>{{cita web|url=http://www.jcyl.es/web/jcyl/binarios/195/628/ESTATUTU%20DE%20AUTONOMIA.pdf|títulu =Ley Orgánica 14/2007, de 30 de payares, de reforma del Estatutu d'Autonomía de Castiella y Llión|autor={{versalita|Alministración del Estáu editorial=[[Xunta de Castiella y Lleón]]|fecha=30 de payares de 2007|obra=[[Boletín Oficial de Castiella y Lleón]]{{ensin cursiva|, suplementu al núm. 234, de 3 d'avientu de 2007}}|ubicación=Madrid}}</ref> == Demografía == N'otru tiempu la so población triplicaba la so actual cifra de población. Les emigraciones y la decadencia del oeste peninsular, cuantimás de la provincia de [[Provincia de Zamora|Zamora]], abrasó la so población nes últimes décades. {{Gráfica d'evolución |tipu=demográfica |anchor=500 |posición_1=2 |1900|863|1910|910|1920|812|1930|871|1940|993|1950|967|1960|691|1970|496|1981|409|1991|360|2000|334|2010|317|2017|26=300 |notes=Fonte: Institutu Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia. }} == Economía == A principios del [[sieglu XX]] cuntaba con un mercáu selmanal d'animales vivos que yera unu de los más allegaos de la contorna de Benavente y Los Valles. Al día de güei cunta con una ventena d'empreses y el so desemplegu ye práuticamente nulu. Atópase bien comunicáu per carretera y tien cubiertos los servicios básicos. * Sector primariu: na actualidá esti sector ye práuticamente inesistente na llocalidá en favor del secundariu y del terciariu. * Sector secundariu: cuenta cola fábrica agropecuaria de piensos Nanta, ente otres empreses. * Sector terciariu: hai dellos chigres y bodegues-restaurante, carnicería, ferretería y distribuidores de alimenticios, ente otros. == Polígonos industriales == * Polígonu industrial Pobladura del Valle: atópase en construcción nel so términu municipal, próximu a l'[[Autovía del Noroeste|A-6]] o autovía del Noroeste. Tien una superficie d'unos 100.000 m². * La Marina: bien próximu a la llocalidá, nel términu municipal de [[Villabrázaro]] - [[San Román del Valle]], atópase allugáu nel encruz de l'[[autovía de les Ríes Baxes]] ([[A-52]]) y la [[N-VI|N-VI o carretera de La Coruña]]. == Comunicaciones == [[Ficheru:Autovía A-6 (Comunidad de Madrid) 01.jpg|thumb|Fotografía d'un tramu de l'autovía [[A-6]].]] Les carreteres que pasen pola llocalidá son: * La [[N-VI]], conocida tamién como carretera de La Coruña, que ye una carretera radial que xune [[Madrid]] con [[La Coruña]], travesando les poblaciones de [[San Rafael (Segovia)|San Rafael]], [[Tordesillas]], [[Benavente (Zamora)|Benavente]], [[Pobladura del Valle (Zamora)|Pobladura del valle]], [[La Bañeza]], [[Astorga]], [[Ponferrada]] y [[Lugo]], ente otres. * [[A-6]], o autovía del Noroeste, que tamién xune les ciudaes de [[Madrid]] y [[La Coruña]]. == Rutes que transiten por Pobladura del Valle == * El [[Camín de Santiago]] qu'utilicen los pelegrinos que van dende Madrid o [[Andalucía]] y [[Estremadura]], pa enllazar col [[Camín de Santiago Francés]] * La [[Vía de la Plata|Ruta de la Plata]] que xune [[Sevilla]] con [[Astorga]]. * La Ruta Arqueolóxica de los Valles de Benavente que percuerre la contorna de [[Benavente y Los Valles]] p'amosar los sos más pervalibles monumentos. * Ruta de la tapa. * Ruta de les [[Bodega (vitivinicultura)|bodegues]]. * Ruta del [[Órbigo]]. == Educación == Na villa hai un colexu públicu. == Museos == * Muséu del Güisqui: atópase dientro del chigre-cafetería Vafer y cuenta con alredor de 2000 botelles de güisqui. La coleición de botelles empezó en 1995 y sigue ampliándola. * Muséu Naval y Ferroviariu de maquetes: nes cercaníes de la urbanización Les Fontanillas. Cuenta con más de 150 embarcaciones de guerra, trasatlánticos y buques de carga. Amás atopamos la segunda maqueta más grande del mundu fecha a escala, la del acorazáu «Hood». == Urbanizaciones de la villa == * Les Fontanillas. * La Cabañina. == Productos típicos y gastronomía == [[Ficheru:Zamorano Jon Sullivan.jpg|thumb|[[Quesu zamorano]].]] {{VT|Gastronomía de la provincia de Zamora}} El productu típicu de la güerta de la contorna benaventana ye'l [[pimientu]] cola catalogación de productu calidable. Hai que destacar los sos [[embutíu|embutíos]], los sos notables [[quesu zamorano|quesos]], la [[miel]] y los llicores. Nestes tierres, tamién hai bonos [[Tierra del Vinu de Zamora|vinos]], premiaos nel estranxeru y cola catalogación de productu calidable, de los que se ta promoviendo'l llogru d'una [[denominación d'orixe]]. Los platos típicos son les truches del tera, el [[lechazo]], los [[asáu|asaos]] en [[fornu de lleña]], el [[bacaláu a lo tío]] o a la cazuela, los [[cámbaru de río|cangrejo de ríu]] y les [[ancas de xaronca]]. En [[repostería d'España|repostería]] destáquense duces como los feos, les bombes, les rosquíes de trancalapuerta, los bollos de coscarón, rosquíes de ramu y d'ánxel, la [[tarta del Císter]] y la tarta de la Veguilla. == Instalaciones deportives == * Pistes polideportivas. * Piscines municipales * Campu de fútbol municipal. * Frontón. == Sanidá == Centru de salú. Consultoriu médicu. == Feries y fiestes llocales == La fiesta más popular de Pobladura, tien llugar el tercer fin de selmana d'agostu, nes que la llocalidá multiplica por trés los sos habitantes. Unu de los actos más popular d'estes fiestes ye la "chorizada" na que los mozos del pueblu garren estos embutíos en xigantesques parrilles pa tolos asistentes y nes que se parte una media de dos mil bocaos de chorizu. Nos últimos años, creóse l'Asociación de Pendones de la Virxe del Valle. Gracies a esta iniciativa volvió recuperase esta importante tradición de los pendones. Celébrase una pelegrinación una vegada al añu nel pueblu'l cual ye'l anfitrión y asina, convidar a los pendoneros d'otros pueblos cercanos a la caminada y a una merienda na plaza mayor. Pero esti festexu nun tien fecha fixa por eso cada añu celebra un día distintu. (Aquel que quiera puede formar parte d'esta == Personaxes pernomaos == * [[Agustín Vara]] (Pobladura del Valle, [[29 d'agostu]] de [[1973]]), futbolista que xugó de mediocampista en multitud equipo del fútbol español y el so primer equipu como entrenador foi [[Club Deportivo Leganés]]. Foi internacional cola seleición de fútbol sub-20. Dende la temporada 2013/2014 entrena al FC Villanueva del Pardillo n'entrenando al [[Club Atlético de Pinto]].Na actualidá ye'l segundu entrenador del Atlético de Madrid B. == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Pobladura del Valle}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Conceyos de Zamora]] [[Categoría:Llocalidaes de la provincia de Zamora]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial]] c4z76mg21u6kgkb4cow1dpghjxayby1 0 126653 4527503 4490183 2026-09-12T09:13:03Z Limotecariu 735 4527503 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''James Naismith'''<ref name=bookrags>{{cita web | autor = bookrags.com | títulu = James Naismith Biography | url= http://www.bookrags.com/biography/james-naismith/ | fechaaccesu = 30 de setiembre de 2008 | idioma = inglés }}</ref> {{nym}} foi profesor d'[[educación física]], [[entrenador]] y [[Capellán|capellán castrense]]. Inventó'l [[deporte]] del [[baloncestu]] en 1891 y tamién se-y atribúi l'usu del primer [[cascu de fútbol americanu|cascu de jolf]]. Escribió les [[Baloncestu#Principal_riegles_del baloncestu|regles orixinales del baloncestu]], fundó'l programa de baloncestu de la [[Universidá de Kansas]] y, mientres la so vida, pudo ver el baloncestu adoptáu como un deporte de demostración nos [[Xuegos Olímpicos de Saint Louis 1904|xuegos olímpicos de Saint Louis]] en 1904, y como deporte oficial nos [[Xuegos Olímpicos de Berlín 1936]] Nacíu en Canadá, estudió educación física en [[Montreal]] antes de camudase a los [[Estaos Xuníos]]. Ellí, mientres trabayaba na [[Asociación Cristiana de Jóvenes]] (YMCA) de [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]] ([[Massachusetts]]), desenvolvió'l baloncestu a finales de 1891.<ref name="Porter" /> Tamién estudió [[Medicina]] en [[Denver]], llogrando'l so títulu en 1898. Esi mesmu añu empezó a trabayar na [[Universidá de Kansas]]. Tres casi venti años como profesor y entrenador de baloncestu a tiempu parcial mientres los años iniciales d'esti deporte, foi nomáu direutor de los [[Kansas Jayhawks]] en 1919. Se nacionalizó d'Estaos Xuníos en 1925.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=105}}<ref name="Porter">{{cita llibru |nome=David L.|apellíu=Porter|títulu=Basketball: a biographical dictionary|añu=2005|url=https://books.google.es/books?id=DDO3sdV6ytsC|páxines=346-347|editorial=Greenwood Press|allugamientu=Westport|isbn=9780313309526|oclc=57243370|idioma=inglés}}</ref> Les contribuciones de Naismith al baloncestu valiéron-y numberosos homenaxes póstumos, tales como pertenecer al Salón de la Fama del baloncestu canadianu, al Salón de la Fama olímpicu canadianu, al de deportes canadianu, al de lleendes del deporte d'[[Ontario]], al de deportes d'[[Ottawa]], al de deporte de la [[Universidá McGill]], al de deportes del [[Estáu de Kansas]] y al [[Salón de la Fama FIBA|Salón de la Fama de la FIBA]]. El ''[[Naismith Memorial Basketball Hall of Fame]]'' de [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]] llámase asina nel so honor.<ref name="Porter" /> Naismith tamién foi capellán militar de la [[Guardia Nacional d'Estaos Xuníos|Guardia Nacional]] nel primer reximientu d'infantería de Kansas.<ref name="Porter" /> Enseñaba baloncestu a los soldaos como un mediu pa controlar el so escesu d'enerxía. Los sos esfuercios ayudaron a amontar la moral de la tropa y a menguar el númberu de sanciones disciplinaries. == Familia ya infancia == [[Ficheru:Naismith statue, Almonte.jpg|thumb|left|Estatua de James «Jim» Naismith, obra de Elden Tefft, inaugurada n'[[Almonte (Ontario)|el so pueblu natal]] el 23 de xunetu de 2011.]] Naismith nació en 1861 nel pueblu [[Canadá|canadianu]] d'[[Almonte (Ontario)|Almonte]], anguaño parte de [[Mississippi Mills]], na provincia d'[[Ontario]].<ref>{{cita web | títulu= About Mississippi Mills | obra= Mississippi Mills | url= http://www.mississippimills.ca/en/live/aboutmississippimills.asp | fechaaccesu= 30 de xunetu de 2014 | cita= ''Created as a result of municipal amalgamations in January 1998, the Town of Mississippi Mills is made up of the former Townships of Ramsay and Pakenham and the Town of Almonte.'' | idioma= inglés | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20140808042237/http://www.mississippimills.ca/en/live/aboutmississippimills.asp | fechaarchivu= 2014-08-08 }}</ref> El so padre, John Naismith, emigrara dende [[Escocia]] a Canadá con 14 años y vivió hasta los 18 na granxa del so tíu. En trabayando d'aprendiz de carpinteru mientres tou un añu pol salariu d'un dólar, independizóse como contratista de la construcción y, más tarde, acomuñóse con Robert Young. En 1858, casóse con Margaret, hermana del so sociu, y construyó'l futuru llar de la so familia nuna pequeña parcela de terrén que-yos regaló'l so suegru.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=2}} El 6 de payares d'esi añu, Margaret dio a lluz a Annie, James nació esautamente trés años dempués y Robert vieno a esti mundu en 1866. Bien llueu, sicasí, los trés hermanos quedaron güérfanos, pos en 1870 los padres finaron de [[fiebre tifoideo|fiebres tifoidees]] y fueron vivir cola so güela materna y el so tíu Peter Young, inda solteru.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=6}} El so nuevu llar taba a metá de camín ente ''Bennie's Corner'', onde recibió la so educación primaria, y Almonte, onde empezó la so [[high school|enseñanza secundaria]]. La distancia dende la so casa yera aproximao la mesma, unos cuatro quilómetros que percorría a cuerpu, pero en sentíos opuestos.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=8}} Amás d'asistir al colexu y ayudar al so tíu nes xeres del campu, el so ociu infantil dedicar a los xuegos habituales de la dómina. Unu de los sos favoritos, el llamáu ''[[Duck on a Rock]]'', aunía puntería, velocidá, fomentaba la collaboración ente los miembros d'un equipu y evitaba la violencia derivada de pataes, placajes y puñaes que se producíen n'otros.<ref name="Porter" /> L'oxetivu del xuegu consistía en baltar una pequeña piedra, llamada ''duck'' o ''drake'', asitiada sobre otra más grande o sobre un tocón a poca distancia del suelu ''(rock)''. Un xugador, llamáu guardián, topábase al llau del oxetivu y yera el responsable de la piedra que tenía de ser baltada. El restu de los xugadores alliniar a una distancia averada de cinco metros y refundiaba les sos piedres, ún per ún, intentando baltar la del guardián. Si nun lu consiguíen, lo qu'asocedía la mayoría de les vegaes, teníen de correr pa recuperar la so piedra, momentu que podía ser aprovecháu pol guardián pa prindalos ya intercambiar el so puestu col xugador fechu prisioneru. Si un xugador llograba l'oxetivu, el guardián, antes de poder prindar a naide, tenía de recuperar la so piedra y volvela a asitiar enriba de la plataforma, lo que concedía un tiempu de ventaya al restu de xugadores pa poder recoyer les sos piedres y volver a la zona segura, la so llinia de llanzamientu. Col tiempu, los xugadores repararon qu'un tiru direutu, si nun atinaba na diana, obligába-yos a percorrer una distancia mayor pa recuperala, concediendo al guardián más probabilidaes de prindalos. Un llanzamientu parabólicu evitaba dichu inconveniente y otorgába-yos la posibilidá de recuperar la so piedra y volver a la zona segura enzancando la xera del guardián.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=10}}<ref>{{cita videu|url=http://www.youtube.com/watch?v=V4PCIGM5S_M|títulu=Duck on the Rock|autor=Robert Brannon|fecha=8 d'agostu de 2011|fechaaccesu=31 de xunetu de 2014|editorial=YouTube.com}}</ref> Les carauterístiques d'esti xuegu infantil tuvieron una influencia decisiva en Naismith a la de configurar les regles del nuevu deporte del baloncestu.<ref>{{cita web |autor=Associated Press|fecha=13 de payares de 2006|títulu=Newly found documents shed light on basketball's birth|url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2660882|obra=ESPN.com|fechaaccesu=31 de xunetu de 2014|idioma=inglés}}</ref> == Mocedá, educación secundaria y universitaria == [[Ficheru:Arts Building, McGill College, Montreal, QC, about 1875.jpg|thumb|Edificiu de la Facultá d'Artes de la Universidá McGill escontra 1875. Ellí graduóse James Naismith en 1886.]] Naismith abandonó l'institutu mientres el so segundu añu pa trabayar a tiempu completu na granxa y como lleñador nos iviernos, cuando había menos trabayu en casa, ya inclusive trató d'apuntase na [[North-West Mounted Police|Policía Montada del Noroeste]], anque foi refugáu por ser demasiáu nuevu. Finalmente, influyíu pol so tíu, retomó los estudios a los 19 años, edá a la que la mayoría de los mozos yá terminara la educación secundaria. Un problema añadíu foi que la direición del institutu obligó-y a repitir el primer cursu que yá tenía aprobáu, polo que tuvo dir a clase con mozos de 14 años. Sicasí, gracies a la so tenacidá y esfuerciu consiguió aprobar los cuatros cursos en dos años.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|pp=10-14}} Esi mesmu añu de 1883 superó les pruebes d'ingresu na [[Universidá McGill]]. El so tíu ufiertó-y pagar los sos estudios y los sos gastos mientres l'iviernu en cuenta de que dedicara los branos a trabayar pa él na granxa. Na seronda instalóse en [[Montreal]].{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|pp=15-16}} Naismith decidiera realizar estudios relixosos que-y capacitaren pa ser sacerdote, pero antes d'aportar a la Escuela de Teoloxía tenía de llograr un [[títulu de grau]] (''bachelor's degree'').{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=17}} Foi mientres esos años en Montreal nos que conoció la educación física al traviés de Frederick Barnjum, direutor del programa atléticu de McGill y figura llexendaria del deporte universitariu canadianu.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=19}} Naismith dedicar con notable ésitu a tou tipu d'actividaes deportives, destacando en [[fútbol canadianu]], [[lacrosse]], [[fútbol]], [[ximnasia]] y [[boxéu]]. En dos causes recibió la medaya Wickstead como reconocencia al meyor atleta de la Universidá.<ref>{{cita web |apellíu=Zuckerman|nome=Earl|fecha=17 d'avientu de 2003|fechaarchivu=3 de febreru de 2006|fechaaccesu=16 d'avientu de 2014|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060203125248/http://www.athletics.mcgill.ca/varsity_sports_article.ch2?article_id=110|url=http://www.athletics.mcgill.ca/varsity_sports_article.ch2?article_id=110|títulu=McGill grad James Naismith, inventor of basketball|obra=McGill Athletics|idioma=inglés}}</ref> Mientres les vacaciones de Navidá de 1884 Naismith vivió otra traxedia familiar. El so hermanu Robert, ''Robbie'', de dieciocho años d'edá daquella, careció'l día de Nuechevieya y chóse con un espantible dolor de estomágo. A la mañana siguiente, Robbie morrió d'apendicitis.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|pp=21-22}} == Teoloxía y educación física == [[Ficheru:Ice hockey McGill University - 1884.jpg|thumb|Apuesta d'un partíu de ḥoquei sobre xelu na Universidá McGill en 1884. Al fondu, la Escuela de Teoloxía (i), el muséu Redpath (c) y la Facultá d'Artes (d).]] El 30 d'abril de 1887, Naismith recibió'l so títulu de ''Bachelor of Arts'' gracies al cual pudo matriculase nel ''[[Presbyterian College]]'', adscritu a la Universidá McGill. Amás d'empezar los sos estudios sacerdotales, esi mesmu añu llogró una plaza d'instructor de ximnasia a tiempu parcial y aína convirtióse n'unu de los profesores d'atletismu más reputaos de la Universidá.<ref name="Hoop8">{{cita llibru |títulu=Hoop Lore: A History of the National Basketball Association|apellíu=Kirchberg|nome=Connie|añu=2007|allugamientu=Jefferson, North Carolina|editorial=McFarland|fechaaccesu=25 de febreru de 2015|páxina=8|isbn=978-0-7864-2673-7|url=https://books.google.es/books?id=spJT3VxogqIC}}</ref> En 1890 morrió Frederick Barnjum y ufiertóse-y la so plaza de direutor d'educación física, trabayó que desempeñu hasta 1891 y pal que designó como'l so asistente a [[Robert Tait McKenzie]], el so amigu de la infancia.<ref>{{cita llibru |títulu=McGill University: for the advancement of learning. Volume I 1801-1895|allugamientu=Montreal|editorial=McGill-Queen's University Press|isbn=9780773560758|páxina=291|url=https://books.google.es/books?id=EVBaj7JhRPUC&pg=PA291|fechaaccesu=11 de marzu de 2015|apellíu=Frost|nome=Stanley Brice|añu=1980}}</ref><ref>{{cita llibru |páxina=28|fechaaccesu=11 de marzu de 2015|url=https://books.google.es/books?id=o2LvyzEXGMcC&pg=PA28|títulu=Adapted Physical Activity|apellíu-editor=Steadward|nome-editor=Robert D.|apellíu-editor2=Wheeler|nome-editor2=Garry D.|apellíu-editor3=Watkinson|nome-editor3=Y. Jane|añu=2003|allugamientu=Edmonton|editorial=The University of Alberta Press|isbn=9780888643756}}</ref> La dedicación y l'esfuerciu que prodigaba nes sos xeres y aficiones deportives nun constituyíen una torga pa rematar con ésitu los sos estudios nel seminariu: El mesmu añu qu'ocupó'l puestu de Barnjum terminó'l cursu como segundu de la so clase, lo que-y supunxo como compensa una beca de cincuenta dólares. Sicasí, tantu los sos profesores como los sos familiares consideraben desaveniente pa un futuru clérigu la so afición escomanada al atletismu.<ref name="Hoop8" /> Meditó enforma la so decisión y pidió conseyu a familiares, amigos y profesores. Terminó los sos estudios de teoloxía y llogró el so grau'l 18 d'abril de 1890. Cumplíu dichu requisitu yá podía aspirar a ser nomáu pastor d'una comunidá. Sicasí, dedicó los meses de branu a visitar dellos centros de la [[YMCA]] en Canadá y Estaos Xuníos y terminó'l so periplu siendo contratáu como profesor d'educación física nel centru que dicha asociación tenía en [[Springfield (Massachusetts)]], onde realizó tamién una [[maestría]]. Finalmente, decidió que, si'l so oxetivu na vida diba consistir en procurar una meyor educación pa los mozos, el so trabayu podría ser más efectivu y algamar a un mayor númberu de persones dedicándose a la educación física que siendo pregueru d'una parroquia.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=27}} == Springfield: ¿el primer cascu de fútbol americanu? == [[Ficheru:Yale1888.jpg|thumb|Amos Alonzo Stagg (primeru pela esquierda) colos sos compañeros del equipu de fútbol de Yale en 1888]] [[Luther Gulick]], el direutor del departamentu d'educación física de la ''International YMCA Training School'', na actualidá [[Springfield College]], causó-y dende'l so primer entrevista una prestosa impresión.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|pp=27-28}} Ellí coincidió tamién con una de les figures históriques del fútbol d'Estaos Xuníos, [[Amos Alonzo Stagg]]. Yeren casi de la mesma edá, llevábense apenes seis meses de diferencia, dambos habíense graduáu en teoloxía y compartíen les mesmes idees sobre la importancia de la cultura física na educación de los mozos.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=30}} Gulick decidió formar un equipu de [[fútbol americanu|fútbol]] na temporada 1890-1891. Stagg, estraordinariu atleta proveniente de [[Universidá Yale|Yale]] que fuera escoyíu como'l meyor [[Tight end|ala zarrada]] del primer equipu de fútbol universitario All-American de la historia en 1889, foi designáu como entrenador. Naismith, xunto con otros dolce compañeros del total de cincuenta y siete matriculaos na [[maestría]] d'educación física, foi escoyíu pa xugar na posición de [[Center (fútbol americanu)|centru]] debíu, según confesólu Stagg, a que yera capaz de faer «les coses más infames de la forma más caballerosa».{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=30}} Precisamente, mientres esa temporada, Naismith inventó'l primer cascu de fútbol americanu pa protexer el so [[oreya en coliflor]].{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=31|ps=Felicidad carauterística apaecería años más tarde nel so pasaporte como una de les sos señes particulares.}} En realidá, nun se trataba d'un cascu, sinón más bien d'una ancha tira de franela cosida y asitiada alredor de la cabeza de forma que lu cubrir bien les sos oreyes. Pa evitar que se-y cayera, diba suxeta con dos correes, una per debaxo del cazu y otra pela parte cimera de la cabeza.<ref name=Hornung /> Anque oxetu de burlla per parte de xugadores y espectadores, el so gorru apurrió-y cierta proteición y a Naismith atribuyóse-y el méritu de crear el predecesor del modernu cascu de fútbol americanu.<ref>{{cita llibru |títulu=American Sports: a History of Icons, Idols and Ideas|apellíu-editor=Nelson|nome-editor=Murry R.|isbn=978-0-313-39752-3|url=https://books.google.es/books?id=tfTXAQAAQBAJ&pg=PA846|páxina=846|fechaaccesu=20 de mayu de 2015}}</ref><ref name=Hornung>{{cita web |url=http://www.antiquefootball.com/af_v2_013.htm|títulu=Who Invented the Football Helmet?|obra=Antique Football: researching America's favourite pastime|fecha=23 de marzu de 2015|fechaaccesu=20 de mayu de 2015|apellíu=Hornung|nome=Chris|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150627120300/http://www.antiquefootball.com/af_v2_013.htm|fechaarchivu=27 de xunu de 2015}}</ref> == Springfield: la invención del baloncestu == Mientres la primavera y el branu del nordeste d'[[América del Norte]] nun había nengún problema pa xugar al fútbol, al béisbol o prauticar atletismu. Sicasí, cuando llegaba l'iviernu, los mozos deportistes nun teníen más opciones, si queríen caltenese en forma, qu'entrenase a cubiertu. El problema consistía en que la [[ximnasia]], la [[calistenia]] y otros exercicios similares resultáben-yos aburríos.{{Harvnp|Rains|Carpenter|2009|p=32}} == Carrera como entrenador == Naismith camudar a la [[Universidá Estatal de Kansas|Universidá de Kansas]], en [[1898]], siguiendo los sos estudios en [[Denver]], convirtiéndose en profesor y el primer entrenador de baloncestu nuna escuela. Dexó un gran mandáu como entrenador na [[Baloncestu#Historia del baloncestu|historia d'esti deporte]]. Dirixó a [[Phog Allen|Forrest "Phog" Allen]], quien depués se convertiría n'unu de los entrenadores más ganadores na historia del baloncestu universitario de los Estaos Xuníos y el so socesor en Kansas. Phog Allen foi entrenador de [[Dean Smith]] y [[Adolph Rupp]], los dos entrenadores más ganadores na historia del baloncestu universitario masculín (ente los dos suman seis campeonatos de la [[NCAA]]). Adolph Rupp foi de la mesma entrenador de [[Pat Riley]], unu de los más ganadores na historia de la [[NBA]], posesor de 5 campeonatos. [[Dean Smith]] foi entrenador del miembru del salón de la fama [[Larry Brown]] y del famosu xugador [[Michael Jordan]]. A finales de los [[años 1930]] Naismith tuvo un despempeño destacáu na formación de la ''National Association of Intercollegiate Basketball'', que más tarde se convertiría na ''[[NCAA|National Association of Intercollegiate Athletics]]''. N'agostu de [[1936]], mientres los [[Xuegos Olímpicos de Berlín 1936]], foi nomáu presidente honorariu de la [[FIBA]]. == Datos personales == Naismith casóse con Maude Sherman en [[1894]] y tuvo cinco fíos con ella. Naturalizóse ciudadanu d'Estaos Xuníos el [[4 de mayu]] de [[1925]]. Dempués de la muerte de Maude, asocedida en [[1937]], casóse con Florence Kincade el [[11 de xunu]] de [[1939]], menos de seis meses antes de la so propia muerte por causa de una hemorraxa cerebral, en [[Lawrence (Kansas)|Lawrence]]. Ta soterráu xunto a la so primer esposa, nesa ciudá trubiecu de la [[Universidá Estatal de Kansas|Universidá de Kansas]] onde él foi profesor y entrenador de baloncestu. Foi honráu munches vegaes n'[[EE. XX.]], [[Canadá]] y en munchos otros países. El [[17 de febreru]] de [[1968]] abrió les sos puertes el ''[[Basketball Hall of Fame|Naismith Memorial Basketball Hall of Fame]]'', nomáu nel so honor, en [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]]. == Regles del baloncestu escrites por James Naismith == [[Ficheru:Firstbasketball.jpg|240px|miniaturadeimagen|derecha|Imaxe de la primer pista utilizada pa xugar al baloncestu nel Springfield College de [[Massachusetts]]. Puede trate la cesta de piescos utilizada como canasta.]] # El balón puede ser llanzáu en cualquier direición con una o dambes manes. # El balón puede ser cutíu en cualquier direición con una o dambes manes, pero nunca col puñu. # Un xugador nun puede correr col balón, pero puede dar dos pasos a lo más. El xugador tien de llanzalo dende'l llugar onde lu toma. # El balón tien de ser suxetáu con una o ente los dos manes. Los brazos o'l cuerpu nun pueden usase pa suxetar. # Nun se dexa cargar col costazu, garrar, emburriar, cutir o zancadillear a un oponente. La primer infracción a esta norma por cualesquier persona cuntara como una falta, la segunda va descalificar hasta que se consiga una canasta, o, si hai una evidente intención de causar una mancadura, mientres el restu del partíu. Nun se va dexar la sustitución del infractor. # va considerase falta cutir el balón col puñu, les violaciones de les regles 3 y 4, y lo descrito na regla 5. # Si un equipu fai trés faltes consecutives (ensin que l'oponente fixera nenguna nesi intervalu), va cuntase un puntu pa los sos contrarios. # Los puntos van consiguise cuando'l balón ye llanzáu o cutíu dende la pista, cai dientro de la canasta y quédase ellí. Si'l balón quedar nel cantu y un contrariu mueve la cesta, va cuntar como un puntu. # Cuando'l balón sale fuera de banda, va ser llanzáu dientro del campu y xugáu pola primer persona en tocalo. En casu de dulda, l'árbitru va llanzar el balón en llinia recta escontra'l campu. El que saca dispón de cinco segundos. Si tarda más, el balón pasa al oponente. # L'árbitru auxiliar, "''umpire''", va sancionar a los xugadores y va anotar les faltes, va avisar amás al "''referee''"(árbitru principal, vease siguiente puntu) cuando un equipu cometa trés faltes consecutives. Va Tener poder pa descalificar a los xugadores conforme a la regla 5. # L'árbitru principal, "''referee''", va xulgar el balón y va decidir cuándo ta en xuegu, dientro del campu o fora, a quién pertenez, y va llevar el tiempu. Va Decidir cuándo se consigue un puntu, va llevar el marcador y cualesquier otra xera propia d'un árbitru. # El tiempu va ser de dos metaes de 15 [[minutu|min]] con un descansu de 5 minutos ente dambes. # L'equipu que consiga más puntos va ser el ganador. == Notes y referencies == {{llistaref|2}} == Bibliografía utilizada == * {{cita llibru |apellíu=Rains|nome=Rob|apellíu2=Carpenter|nome2=Hellen|títulu=James Naismith: The Man Who Invented Basketball|editorial=Temple University Press|añu=2009|allugamientu=Filadelfia|isbn=9781439901335|oclc=319494976|url=https://books.google.es/books?id=xmashQbIYyMC|idioma=inglés}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} * [https://web.archive.org/web/20060907091134/http://www.hoophall.com/halloffamers/naismith.htm Basketball Hall of Fame] (n'inglés) {{NF|1861|1939|Naismith, James}} {{Tradubot|James Naismith}} [[Categoría:Entrenadores de baloncestu de Canadá]] [[Categoría:Miembros del Basketball Hall of Fame]] [[Categoría:Wikipedia:Tradubot]] bj4pv4bwe7n7cw2s3j4nfrvng04xj6j 0 127082 4527554 4471589 2026-09-12T09:46:03Z Limotecariu 735 4527554 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Kuomintang}} {{referencies|t=20150423|partíu políticu}} {{Ficha de partíu políticu | nome = 中國國民黨<br/>''Kuomintang''<br />Partíu Nacionalista Chinu | color = #0000CB | logo = Emblem of the Kuomintang.svg | presidente = [[Wu Dean-yih]] | fundación = [[24 de payares]] de [[1894]] (Sociedá pa la Rexeneración de China) <br /> [[20 d'agostu]] de [[1905]] (Alianza Revolucionaria) <br /> [[25 d'agostu]] de [[1912]] (Kuomintang) <br /> [[8 de xunetu]] de [[1914]] ([[Partíu Revolucionariu Chinu]]) <br /> [[10 d'ochobre]] de [[1919]] (Partíu Nacionalista Chinu Kuomintang) | see = Avenida Pa-to 232-234, seición 2, distritu de Chung-shan, [[Taipéi]], [[Isla de Taiwán|Taiwán]], [[República de China]] | ideoloxía = [[Tres Principios del Pueblu]]<br />[[Nacionalismu chinu]]<br />[[Republicanismu]]<br />[[Anticomunismu]]<br />[[Conservadorismu]]<br />[[Reunificación china de 1928|Reunificación china]] | posición = [[Centroderecha política|Centroderecha]] | internacional = [[Unión Internacional Demócrata]] | web = [http://www.kmt.org.tw www.kmt.org.tw] }} El '''Kuomintang''' o '''KMT''' ({{zh|t=中國國民黨|s=中国国民党|p=Zhōngguó Guómíndǎng|w=Chung-kuo Kuo-min-tang|l='''Partíu Nacionalista Chinu'''}}) ye un [[partíu políticu]] [[nacionalismu chinu|nacionalista chinu]] de la [[República de China]] fundáu tres la [[Revolución de Xinhai]] de [[1911]]. El trunfu de la revolución en 1912 traxo l'abdicación del últimu emperador de la [[dinastía Qing]], [[Puyi]], y l'abandonu del gobiernu imperial pol republicanu. Anguaño, el Kuomintang funciona en [[Taiwán]] y ta consideráu un partíu [[Conservadorismu|conservador]], miembru de la [[Unión Internacional Demócrata]] (a la que pertenecen partíos como'l [[Partíu Conservador (Reinu Xuníu)|Partíu Conservador]] [[Reinu Xuníu|británicu]], el [[Partíu Republicanu de los Estaos Xuníos]], [[Los Republicanos (Francia)|Los Republicanos]] [[Francia|francés]], el [[Partíu Conservador de Canadá|Partíu Conservador]] [[Canadá|canadianu]] y el [[Partíu Popular (España)|Partíu Popular]] [[España|español]]). La trescripción más frecuente del nome, utilizada de manera oficial pol mesmu partíu,<ref>[https://web.archive.org/web/20080111143252/http://www.kmt.org.tw/EN_category/eng_category1.html Páxina oficial del KMT n'inglés] (consultada'l 14 de xineru de 2008)</ref> ta basada nel sistema [[Wade-Giles]]. Na lliteratura especializada sobre historia china ye tamién frecuente l'usu de la trescripción nel sistema ''pinyin'' '''Guomindang''', embrivíu dacuando como '''GMD''', por analoxía cola sigla tradicional KMT. == Entamos (1912-1926) == [[Ficheru:Naval Jack of the Republic of China.svg|thumb|El diseñu de la bandera ''[[Emblema de la República de China|Cielu Azul con un Sol Blanco]]'' foi realizáu por [[Lu Hao-tung]] en 1895 y ye usada como la bandera del Partíu Kuomintang de Taiwán (KMT).]] El KMT foi fundáu na provincia de [[provincia de Guangdong|Guangdong]] n'agostu de 1912, pola unión de dellos grupos revolucionarios, como'l moderáu [[Tongmenghui]]. Los sos fundadores fueron [[Sun Yat-sen]] (el so primer líder) y [[Song Jiaoren]]. Primeramente, yera un partíu democráticu nacionalista socialista moderáu, que ganó por mayoría les eleiciones parllamentaries d'esi mesmu mes. En 1913, el presidente chinu [[Yuan Shikai]], que llegara a presidente de resultes del pactu por que el emperador abdicara, y que'l so gobiernu yera cada vez más autocráticu, illegalizó el partíu, espulsándolo del gobiernu y el parllamentu, y fixo asesinar a Song. El KMT estableció en 1918, tres la [[Primer Guerra Mundial]] un gobiernu revolucionariu opositor en [[Guangdong (China)|Guangdong]] (sur de China). Na so busca de reconocencia internacional, llegó a unviar una delegación a la conferencia que dio llugar al [[Tratáu de Versalles (1919)|Tratáu de Versalles]], pero solo llogró'l sofitu de la [[XRSS]]. Nel so primer congresu nacional (1924) almitiéronse delegaos de munchos grupos ayenos al Kuomintang, incluyíos representantes del [[Partíu Comunista de China]]. Nél asumieron les idees de Sun de que la reconstrucción nacional de China tenía d'empezar con un gobiernu militar, siguida del gobiernu del KMT, pa llegar finalmente a la [[soberanía popular]]. Amás, adoptáronse como ideoloxía básica los llamaos "tres principios del pueblu" ({{zh|s=三民主义|t=三民主義|p=Sān Mín Zhǔyì}}): [[nacionalismu chinu|nacionalismu]], democracia, y bienestar del pueblu. El poder de los comunistes nel KMT amontóse descomanadamente. Axentes de la [[Komintern]] como [[Mijaíl Borodin]] y V. K. [[Blücher]], ayudaron a reorganizar y consolidar el partíu, según l'ideariu del [[Partíu Comunista de la Xunión Soviética]]. Asina, el KMT adoptó una estructura [[lenin]]ista que siguiría hasta los años 90. Amás, la Komintern ordenó al Partíu Comunista Chinu sofitar al Kuomintang, animando a los sos miembros a pertenecer a dambos partíos, col fin de formar un frente xuníu. Los conseyeros soviéticos ayudaron tamién a formar un institutu políticu pa formar espertos en propaganda y movilización de les mases. == Mientres la guerra civil (1926-1949) == Tres la muerte de Sun Yat-sen en 1925, el so socesor, el xeneral [[Chiang Kai-shek]] llanzó la Espedición del Norte en contra del gobiernu de señores de la guerra de [[Beixín]], partiendo dende [[Guangdong (China)|Guangdong]], col fin d'unificar toa China sol KMT. Tres una posa momentanea en [[Shanghai]] en 1927 pa purgar a los comunistes del partíu, empezó la [[Guerra Civil China]]. Les fuercies del Kuomintang conquistaron Beixín en 1928, lo que-yos ganó'l reconocencia diplomática internacional. Asina empezó'l periodu de "tutela política" preconizáu por Sun, mientres el cual el partíu tenía d'educar al pueblu sobre'l funcionamientu de la democracia y los sos derechos políticos. {{VT|Sociedá de Camises Azules}} Finalmente, los comunistes fueron obligaos (ente 1934 y 1935) a abandonar les sos bases nel sur y centru del país, y establecer otres nueves nel noroeste. El Kuomintang siguió la guerra, inorando la creciente amenaza [[Xapón|xaponesa]] hasta que'l norte de China foi invadíu por ellos en 1937. Asina, el periodu de tutela, que se caracterizó pola corrupción y la burocracia, nun remató en 1935, como taba previstu. Facer en 1947, cola promulgación d'una nueva constitución que dexaba la participación de ciertos partíos menores. Sía que non, el control del KMT a nivel llocal y provincial nunca foi completu. Tres la derrota xaponesa na [[Segunda Guerra Mundial]], la guerra colos comunistes, qu'operaben dende les sos bases en [[Manchuria]] y el norte de China, intensificóse, mientres la inflación disparábase. Los intentos de mediación d'[[Estaos Xuníos]] fueron un fracasu. Chiang decidió defender los centros industriales y financieros, dexando'l campu en manes de los comunistes, y financiándose coles reserves taiwanesas d'azucre y arroz. Nos sangrientos enfrentamientos, l'exércitu nacionalista sufrió una serie de derrotes que fixeron que los comunistes controlaren pa 1949 la mayor parte de la China continental. El Kuomintang y los restos del so exércitu retirar nel branu de 1949 a la islla de [[Taiwán]]. == Gobernando Taiwán (1949-2000) == El Kuomintang restableció en [[1950]], col sofitu económicu d'Estaos Xuníos, un réxime autoritariu en [[Taipéi]], con toles sos atribuciones, reclamando la soberanía sobre toa China, y so lleis d'emerxencia que deteníen los procesos democráticos hasta que se recuperara'l continente. La islla sufrió entós el llamáu "Terror Blanco" o represión política a cargu del KMT. La [[República de China]], nome del estáu taiwanés (al estáu continental comunista llámase-y [[República Popular China]]) caltuvo'l so llugar nes [[Naciones Xuníes]] hasta [[1971]]. Tres la muerte de Chiang en [[1975]], el so fíu [[Chiang Ching-kuo]] tomó les riendes del partíu, hasta que morrió en [[1988]]. El so socesor, [[Lee Teng-hui]], foi'l primer taiwanés que lideró'l partíu. Nos años 70, el Kuomintang empezó a dexar eleiciones parciales, col fin de reemplazar a los sos avieyaos representantes. Asina, anque siguíen ensin dexase partíos opositores, toleráronse candidatos non pertenecientes al KMT, llamaos {{zh|dǎngwài|s=党外|t=黨外}}. Nos 80, el partíu centrar en dexar de ser un partíu nun sistema de partíu únicu pa convertise n'unu de munchos nuna democracia con munchos partíos, y en "taiwanizarse". Finalmente, Lee declaró'l fin de la [[llei marcial]] en [[1991]], momentu en que tuvieron qu'enfrentase col Partíu Demócrata Progresista (PDP). Lee desamarró les roxures de la República Popular de China y gran parte del eleutoráu al defender les rellaciones de "estáu a estáu" col gobiernu continental, lo cual foi acomuñáu cola independencia de Taiwán. En [[1994]] el KMT sufrió una dixebra menor, que dio llugar al Partíu Nuevu, que na práutica sumiría nes eleiciones llexislatives de [[2001]]. El Kuomintang creara un vastu emporiu empresarial compuestu por bancos, empreses d'inversiones, petroquímiques, y emisores de radio y televisión. Pal añu [[2000]] yera'l partíu políticu más ricu del mundu, con una fortuna envalorada de más de seis mil millones de dólares d'Estaos Xuníos. Asina, cuando Lee afaró nes primeres eleiciones presidenciales taiwanesas de [[1996]], el KMT foi acusáu de mercar votos y tar implicáu nel "oru negro" (términu taiwanés pa la corrupción). En [[1999]] el partíu sufrió otra dixebra cuando [[James Soong]] (antiguu secretariu xeneral), cafiante cola nominación como candidatu pa les eleiciones de 2000 de [[Lien Chan]], desafiar, siendo espulsáu xunto colos sos siguidores del partíu, dando llugar al Partíu Pueblu Primeru (PPP). Finalmente, el líder opositor [[Chen Shui-bian]], del Partíu Demócrata Progresista (PDP) ganó les eleiciones, quedando Lien terceru tres Soong. == Actualidá == Lien alloñar de les polítiques separatistes de Lee p'adoptar una política más favorable a una reunificación, col fin d'evitar deserciones escontra'l partíu de Soong. Esto fizo que Lee dimitiera de la direición del KMT, y fuera espulsáu al añu siguiente, al acusar a los sos líderes d'intentar vender Taiwán a Beixín. Esto dio llugar a la formación de la Unión Solidaria de Taiwán. Tou esto debilitó descomanadamente al partíu, que perdía munchos votantes a favor de los partíos de Soong y Lee. Llueu, la riqueza del KMT empezó a ser vista como un problema más qu'una ventaya, lo que fizo que'l partíu arrenunciara a gran parte de les sos posesiones, anque esto nun torgar les acusaciones nes presidenciales de [[2004]] de que retuvieren posesiones adquiríes illegalmente. El momentu eleutoral más baxu del Kuomintang foi cuando perdieron la mayoría nel parllamentu nes llexislatives d'avientu de 2001. Darréu, llograríen bones resultancies nes eleiciones municipales de 2002, momentu dende'l que s'aliaríen col Partíu Pueblu Primeru (PPP), pa formar la [[Coalición pan-azul]]. Apocayá, les rellaciones ente la Coalición y el Partíu Comunista de China ameyoraron, habiendo munchos contactos ente dambos. Anguaño, el Kuomintang afirma que s'opón a cualquier decisión inmediata sobre la unificación o la independencia y prefier ver resueltu la tema poles futures xeneraciones. L'Alianza Pan-Azul presentar a les presidenciales del [[20 de marzu]] de 2004 con Lien como candidatu a la presidencia y Soong a la vicepresidencia. La viéspora de les eleiciones, Chen Shui-bian, independentista del PDP, foi mancáu leve nun atentáu. A otru día, l'Alianza Pan-Azul foi ganada pol PDP por menos de 30.000 votos (0,2% de los votos), lo que fizo que pidieren un recuentu de los votos, y acusaren a Chen d'asemeyar el so atentáu. El recuentu de votos reveló la esistencia de 40.000 votos dudosos, de los cualos la mayoría yeren pal PDP, a pesar de lo cual nun s'anunciaron nueves eleiciones. Apocayá, anuncióse la fusión del KMT y el PPP. Coles eleiciones llexislatives del 11 d'avientu de 2004 en Taiwán la [[coalición pan-azul]] (favorable a una eventual reunificación con China) liderada pol Kuomintang ganó 114 escaños nel Yuan llexislativu frente a los 101 de la [[coalición pan-verde]] (favorable a la independencia de Taiwán) liderada pol Partíu Democráticu Progresista. Ente'l [[26 d'abril]] y el [[5 de mayu]] de [[2005]] el Kuomintang realizó un viaxe históricu a la [[República Popular China]] llamáu tamién "visita de paz a China" y los sos militantes atopar col Presidente de China [[Hu Jintao]] y con dellos miembros del Partíu Comunista de China y dambos comprometiéronse a trabayar xuntos pola reunificación pacífica de China y Taiwán. El 16 de xunetu de 2005, [[Ma Ying-jeou]] ganó la eleición como nuevu líder del Kuomintang relevando a Lien formalmente nel 17º congresu del partíu n'agostu. Nes [[Eleiciones llexislatives de la República de China de 2008|eleiciones llexislatives]] del [[12 de xineru]] de [[2008]], el Kuomintang consiguió 81 de los 113 escaños llexislativos frente a 27 del gobernante Partíu Progresista Democráticu. Pa les [[Eleiciones presidenciales de la República de China de 2008|eleiciones presidenciales de 2008 en Taiwán]], el Kuomintang presentó la candidatura presidencial de [[Ma Ying-jeou]], que ganó con cerca del 58% de los votos. El oficialista Partíu Kuomintang de Taiwán, próximu a China, ganó 64 escaños del Yuan llexislativu col 44.5% de los votos nes [[Eleiciones llexislatives de la República de China de 2012|eleiciones llexislatives taiwanesas de 2012]]. El Presidente de Taiwán Ma Ying-jeou salió reelecto pa les [[Eleiciones presidenciales de la República de China de 2012|eleiciones presidenciales taiwanesas de 2012]] col 51.60% de los votos. El 17 de xineru de 2015, [[Eric Chu|Eric Chu Lip Lun]] foi electu ensin oposición presidente del Kuomintang. Nes [[Eleiciones xenerales de la República de China de 2016|Eleiciones presidenciales de Taiwán de 2016]] Eric Chu salió derrotáu y el Partíu Kuomintang de Taiwán escoyó a [[Hung Hsiu-chu]] como la so primer muyer presidenta líder del partíu. En mayu de 2017, [[Wu Dean-yih]] foi electu presidente del Kuomintang. == Ver tamién == * [[Historia de la República de China (1912 - 1949)]] * [[Historia de la República de China en Taiwán]] * [[Estatus políticu de Taiwán]] * [[Nacionalismu chinu]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.kmt.org.tw/ Páxina oficial]. <!--China 1912-1949, Taiwan 1945-presente--> {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Partíos políticos de Taiwán]] [[Categoría:Partíos políticos de China]] [[Categoría:Partíos conservadores]] [[Categoría:Miembros de la Unión Internacional Demócrata]] [[Categoría:Partíos políticos nacionalistes]] [[Categoría:Partíos únicos]] [[Categoría:Partíos políticos fundaos en 1912]] 5c19rvpz7jfskx5tjqrh5pxn72obu3i 0 128340 4527320 4473775 2026-09-11T15:58:15Z ~2026-49268-22 153380 4527320 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Jin Mao}} {{edificiu}} La '''Torre Jin Mao''' ({{zh|s=金茂大厦|t=金茂大廈|p=Jīn Mào Dàshà|l=Edificiu Doráu de la Prosperidá}}) ye un [[rascacielos]] de 88 plantes asitiáu na zona [[Lujiazui]] del distritu de [[Pudong]] en [[Shanghai]], [[China]]. Contién oficines y el [[hotel]] Shanghai Grand [[Hyatt]]. Hasta 2007 foi l'edificiu más altu de China, el quintu más altu del mundu por altor d'azotea y el séptimu por altor d'antena. Xunto cola [[Oriental Pearl Tower]], ye parte del ''[[Panorama urbanu|perfil]]'' de Pudong. El so altor foi devasada'l 14 de setiembre de 2007 pol [[Shanghai World Financial Center]], que ta al llau del edificiu.<ref>{{cita web|url=http://legacy.utsandiego.com/news/business/20070913-1301-china-tallestbuilding.html|títulu=Shanghai's bristling skyline gets new, Japan-inspired landmark|editorial=O-T San Diego|fecha=13 de setiembre de 2007|idioma=inglés}}</ref> La [[Shanghai Tower]], un rascacielos de 128 plantes que s'atopa al llau d'estos dos edificios, que la so construcción remató a principios de 2015, llogra devasar l'altor de los dos anteriores.<ref name=skyscraperpage>{{cita web|url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=71815|títulu=Shanghai Center|editorial=SkyscraperPage.com|fechaaccesu=17 d'avientu de 2008|idioma=inglés}}</ref> == Estructura == [[Ficheru:0352 20090626 Shanghai.jpg|thumb|left|El [[Shanghai World Financial Center]] (esquierda) y la Torre Jin Mao (derecha)]] L'edificiu asitiar nuna parcela de 24&nbsp;000&nbsp;m² cerca de la estación de [[Metro de Shanghai|metro]] de Lujiazui y foi construyíu con un costu de 530 millones de [[Dólar d'Estaos Xuníos|dólares]] {{ensin referencies}}. Foi diseñáu pola oficina de [[Chicago]] de [[Skidmore, Owings & Merrill]]. La so forma [[Arquiteutura postmoderna|postmoderna]], que la so complexidá aumenta según álzase l'edificiu, inspirar na [[arquiteutura china]] tradicional, como la [[pagoda]] gradiada, que recula selemente pa crear una pauta rítmica según álzase. Como les [[Torres Petronas]] de Malasia, les proporciones del edificiu xiren en redol al [[ocho|númberu 8]], [[numeroloxía|acomuñáu cola prosperidá]] na [[cultura china]]. Les 88 plantes (93 si cunten les plantes de l'aguya) estremar en 16 segmentos, cada unu de los cualos ye 1/8 más baxu que la base de 16 plantes. La torre ta construyida alredor d'un nucleu octogonal con murios de [[formigón]] arrodiáu per 8 supercolumnes esteriores de [[material compuesto]] y 8 columnes esteriores d'[[aceru]]. Tres xuegos d'estabilizadores de [[Celosía (inxeniería)|celosía]] de dos plantes d'altor conecten les columnes al nucleu en seis plantes p'apurrir sofitu adicional. Los [[Cimentación|cimiento]] fuelguen en 1&nbsp;062 pilotes d'aceru d'alta capacidá llancaos a 83,5 m de fondura nel suelu pa compensar les males condiciones de los estratos cimeros. Nel so momentu fueron pilotar d'aceru más grande usaos nun edificiu. Estos pilotes tán cubiertos por una llosa de formigón de 4 m de grosez y 19,6 m de fondura. El [[muro pantalla]] qu'arrodia los suétanos tien 1 m de grosez, 36 m d'altor y 568 m de llargu, y compónse de 20&nbsp;500 m³ de [[formigón armao]]. L'edificiu usa un sistema avanzáu d'[[inxeniería estructural]] para [[inxeniería eólica|vientu]] y [[inxeniería sísmica|terremotos]] que lo fortalecen frente a vientos de [[tifón|tifones]] d'hasta 200&nbsp;km/h (con una máxima [[oscilación]] de 75&nbsp;cm) y [[terremotu|terremotos]] hasta de magnitú 7 na [[Escala de Richter]]. Los nucleos d'aceru tienen xuntes de [[tensión cortante|corte]] qu'actúen como [[Amortiguación|amortiguador]]es de les fuercies llaterales producíes por vientos y terremotos. Dizse que la piscina de la planta 57 actúa como un [[amortiguación|amortiguador]] pasivu. El [[muro cortina]] esterior ta fechu de cristal, [[aceru inoxidable]], [[aluminiu]], y [[granitu]], y ta travesáu por un complexu [[revestimiento]] de [[Celosía (arquiteutura)|celosía]] fechu de tubos d'una aleación d'aluminiu. La inauguración oficial foi'l 28 d'agostu de 1998, fecha escoyida tamién col númberu 8 en mente. L'edificiu yera dafechu operativu en 1999. La Jin Mao ye propiedá de China Jin Mao Group Co. Ltd (d'antiguo China Shanghai Foreign Trade Centre Co. Ltd). Según infórmase, tien un costu de caltenimientu diariu d'un millón [[Renminbi|RMB]] ([[US$]] 121.000).<ref>{{cita web|url=http://app1.chinadaily.com.cn/star/2003/0220/fo5-1.html|títulu=Soaring to new heights|editorial=Shanghai Star|fecha=20 de febreru de 2003|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130705184321/http://app1.chinadaily.com.cn/star/2003/0220/fo5-1.html|fechaarchivu=2013-07-05}}</ref> == Ocupantes == [[Ficheru:Jin Mao tower and metro station, with cadets in foreground, Shanghai.JPG|thumb|La torre Jin Mao y la estación de metro]] L'edificiu tien trés entraes principales al [[antepar]], dos pa les oficines y una pal hotel. Amás, un [[Podiu (arquiteutura)|podiu]] de 6 plantes na base de la torre alluga les instalaciones de [[sala de conferencies|conferencies]] y [[llacuada|llacuaes]] de Hyatt (primeres dos plantes) según un [[centru comercial]], restoranes y [[discoteca|discoteques]] como "Pu-J's" del hotel na tercer planta. Los trés suétanos contienen un área de restoranes, ascensores rápidos a la [[plataforma d'observación]] y aparcamientu pa 600 vehículos y 7&nbsp;500 bicicletes. Percima, 61 [[ascensor]]es (suministraos por [[Mitsubishi]]) y 19 [[escalera mecánica|escaleres mecániques]] tresporten a los visitantes por tol edificiu. Les 50 plantes más baxes (nos primeros cuatro segmentos de la torre) contienen 123&nbsp;000 m² d'oficines de Clase A, estremaes en cinco zones d'ascensores (3-6, 7-17, 18-29, 30-40, y 41-50). Los espacios d'oficines son de planta abierta (ensin [[Columna (arquiteutura)|columnes]]) con un altor de planta a planta bruta de 4,0 m, y un altor netu de 2,7 m. Les plantes 51 y 52 son [[Planta téunica|plantes téuniques]], accesibles solo por aciu ascensores de servicios. === Shanghai Grand Hyatt === [[Ficheru:Shanghai Grand Hyatt Atrium.jpg|thumb|left|Vista del [[atriu]]]] La mayor cantidá de superficie del edificiu ocupar l'hotel Grand Hyatt Shanghai, de 5 [[estrelles (clasificación)|estrelles]] y 555 habitaciones, que tien les plantes 53 a la 87. Ye unu de los hoteles más altos del mundu, segundu en Shanghai tres el Park Hyatt Shanghai, qu'ocupa les plantes 79 a 93 del edificiu vecín [[Shanghai World Financial Center]]. Estos fueron devasaos pol Ritz-Carlton de Hong Kong, qu'ocupa les plantes 102 a 118 del [[International Commerce Centre]]. Sicasí, l'edificiu más altu usáu puramente como hotel ye [[Emirates Park Tower Hotel & Spa|JW Marriott Marquis Dubái]] en [[Dubái]]. Amás, el conductu de [[llavandería]] más llargu del mundu percuerre toa l'altor de la torre hasta'l suétanu, ya incorpora amortiguadores pa frenar la ropa mientres el so descensu. El famosu [[atriu]] con [[bóveda de cañón]] de Hyatt empieza na planta 56 <!-- NON la 54 --> y estiéndese hasta la 87. Bordiáu per 28 pasiellos circulares y escaleres n'espiral, tien un diámetru de 27 m con un altor d'aproximao 115 m.<ref>L'altor de 152 m del atriu citada comúnmente débese a un falsu camientu de 38 plantes de 4 m caúna; en realidá son 32 plantes de 3,5 m caúna, les últimes siendo más altes.</ref> Ye unu de los atrios más altos del mundu, siendo'l más altu'l del [[Burj Al Arab]]. Les plantes del hotel tamién contienen: * Planta 53: The Piano Bar, un club de [[jazz]]. * Planta 54: El [[antepar]] del hotel y la [[cafetería]] Grand, sirvíu por un ascensor ''express'' dende la planta baxa de la torre. * Planta 55: Canton, un restorán [[Gastronomía de Cantón cantonés]] d'alta gama qu'ocupa tola planta. * Planta 56: Una coleición de restoranes qu'inclúi The Grill, l'[[Gastronomía d'Italia|italianu]] Cucina, el [[Gastronomía de Xapón|xaponés]] Kobachi, y Patiu Lounge, que s'asitia na base del atriu. * Planta 57: Club Oasis, un [[ximnasiu]] que contién lo que foi la [[piscina]] a más altor del mundu nel so momentu. * Planta 85: Habitaciones más altes; ye tamién una planta de tresferencia pa los ascensores que van a les dos plantes cimeros. * Planta 86: Club Jin Mao, un restorán de la [[Gastronomía de Shanghai|cocina de Shanghai]]. * Planta 87: Cloud 9, un ''sky bar'' con vistes panorámiques. La planta 88 (que nun ye parte del hotel) contién ''Skywalk'', una [[plataforma d'observación]] interior de 1&nbsp;520&nbsp;m² con capacidá pa más de 1&nbsp;000 persones. Amás de les vistes panorámiques de Shanghai, ufierta una vista del atriu del hotel per debaxo d'ella. Inclúi tamién una pequeña [[oficina postal]]. Apuértase al traviés de dos ascensores ''express'' dende'l suétanu, que viaxen a 9,1&nbsp;m/s y tarden 45 segundos n'algamar el visu. En 2009, la entrada a la planta 88 costaba [[Renminbi|RMB]] 88 y RMB 45 pa neños. Les plantes 89 a 93, qu'ocupen l'[[Chapitel|aguyeretia]] del edificiu, son [[Planta téunica|plantes téuniques]] que nun son accesibles al públicu. Allumar con lluz brilloso pela nueche. == Eventos == [[Ficheru:Jin Mao 8823.JPG||thumb|right|El revestimiento de celosía ta fechu de tubos d'una aleación d'aluminiu.]] * El 18 de febreru de 2001, Han Qizhi, un vendedor de zapatos de 31 años de la provincia d'[[Anhui]], esguiló l'edificiu coles manes vacíes "cutíu por un fuerte impulsu". El famosu [[buildering|escalador urbanu]] francés [[Alain Robert|Alain "Spiderman" Robert]] intentara antes convencer a les autoridaes chines por que-y dexaren esguilar la estructura. Refiriéndose al revestimiento de la torre, asemeyada a los [[andamiu|andamios]], Robert comentó que'l so fíu de seis años podría esguilar l'edificiu y qu'él lo podría faer usando solo un brazu.<ref>{{cita web|url=http://www.mountaineering.ie/news/2001/news0105climb.htm|títulu=Crag, Climbing & Greater Range News|editorial=Climbing News|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071025022648/http://www.mountaineering.ie/news/2001/news0105climb.htm|fechaarchivu=25 d'ochobre de 2007}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=3&art_id=qw9835093823B241|títulu='Spiderman' seeks vengeance for China climb|editorial=Independent Online|fecha=2 de marzu de 2001|idioma=inglés}}</ref> Enfrentar a la posibilidá de 15 díes de prisión en China per intentu ensin autorización. Finalmente esguiló l'edificiu en 2007. Foi arrestáu y encarceláu mientres cinco díes antes de ser espulsáu de China. * El 5 d'ochobre de 2004 mientres el [[China#Festividaes|Día Nacional de China]], un grupu multinacional de [[Salto BASE]] (convidaos pol Shanghai Sports Bureau) saltaron dende'l visu de la torre. El saltador australianu [[Roland "Slim" Simpson]], de 34 años, tuvo una avería nel [[paracaíes]] y estrellóse nun edificiu axacente; entró en [[coma (medicina)|coma]], y morrió tres la so [[repatriación]] el 22 d'ochobre.<ref>{{cita web|url=http://english.cri.cn/2008/2004-10-27/17@162680.htm|títulu=Australian BASE Jumper Dies|editorial=CRI Online|fecha=27 d'ochobre de 2004|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070223195047/http://english.cri.cn/2008/2004-10-27/17@162680.htm|fechaarchivu=2007-02-23}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.blogofdeath.com/archives/001201.html|títulu=Roland Simpson|fecha=23 d'ochobre de 2004|editorial=Blogue of Death|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110927101525/http://www.blogofdeath.com/archives/001201.html|fechaarchivu=27 de setiembre de 2011}}</ref> * El 1 de mayu de 2008, l'español, Ot Pi, batió'l récor Guiness qu'hasta entós ostentaba'l ciclista andorranu, Xavi Cases, en más de dos minutos. Xubió los ochenta y ocho pisos en trenta y nueve mintuos y trenta y ocho segundos. * El 3 d'abril de 2009, Shanda usó un espectáculu de lluz láser na torre p'anunciar la versión beta del videoxuegu "Aion: The Tower of Eternity". La imaxe fecha polos láseres podía vese dende les 7:30 pm hasta les 10:00 pm y caltúvose hasta'l 12 d'abril de 2009. == Ver tamién == * [[Rascacielos de Shanghai]] * [[Rascacielos de China]] * [[Rascacielos más altos del mundu]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat} * [http://www.jinmao88.com China Jin Mao Group Co. Ltd.] * [http://shanghai.grand.hyatt.com Grand Hyatt Shanghai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006180254/http://shanghai.grand.hyatt.com/ |date=2008-10-06 }} * [https://web.archive.org/web/20120524052647/http://skyscrapercenter.com/shanghai/jin-mao-building Jin Mao ] en [[CTBUH]] Skyscraper Center * [http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=103803 Ficha de datos de Emporis] * [http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=9 Ficha de datos de SkyscraperPage] * [https://web.archive.org/web/20160304052154/http://www.concordelift.com/shownews.asp?id=77 Planu de los ascensores] * [https://web.archive.org/web/20060125040943/http://www.ctbuh.org/htmlfiles/featured_buildings/bom_jm.html Ficha de datos de CTBUH] * [http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1155 Jin Mao Tower] en [https://web.archive.org/web/20120315072112/http://english.sh.com/ ''SH.com''] * [https://web.archive.org/web/20040810041316/http://chinaguides.shanghai-window.com/destination/shanghai/attractions/pudong/jingmao/jinmao.html Jin Mao Tower] en [https://web.archive.org/web/20050309095633/http://chinaguides.shanghai-window.com/index.asp ''China Guides''] * [http://skyscrapermodels.us/models/Jin_Mao_SHA.html Modelu de papel a escala] * [http://www.fundistraction.com/2007/06/spider-man-scales-shanghai-tower.html Alain Robert esguila'l Jin Mao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130426043841/http://www.fundistraction.com/2007/06/spider-man-scales-shanghai-tower.html |date=2013-04-26 }} * [http://www.chinahighlights.com/shanghai/attraction/jin-mao-building.htm L'edificiu Jin Mao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210082858/http://www.chinahighlights.com/shanghai/attraction/jin-mao-building.htm |date=2009-02-10 }} * [https://web.archive.org/web/20101230002115/http://www.chinapicturespub.com/municipality/shanghai-china/jinmao-building.html Imáxenes del edificiu Jin Mao] {{traducíu ref|en|Jin Mao Tower|oldid=520602890|}} {{Socesión | predecesor = [[King Tower]] | títulu = [[Rascacielos en Shanghai|Edificiu más altu de Shanghai]] | periodu = 1998 - 2007 | socesor = [[Shanghai World Financial Center]] | predecesor2 = [[CITIC Plaza]] | títulu2 = [[Rascacielos de China|Edificiu más altu de China]] | periodu2 = 1998 - 2007 | socesor2 = [[Shanghai World Financial Center]] }} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Rascacielos de China]] pkcfwdo6dpbpftk1qh59a0t147dawnp 0 129173 4527310 4478697 2026-09-11T15:53:09Z ~2026-49268-22 153380 4527310 wikitext text/x-wiki {{ficha xenérica}} [[Ficheru:Dioceses of the Church of the East.svg|thumb|300px|[[Diócesis]] de les ilesies cristianes orientales [[monofisita|monofisites]] (principalmente n'Exiptu, Armenia, Siria, [[Nobatia]], Eritrea y Etiopía) y, entá con mayor espansión (que ye l'área coloriada nesti mapa) [[difisita|difisites]] ente los [[sieglu VIII|sieglu VIII d.C]] y [[sieglu XIV|sieglu XIV d.C.]] nel Iraq, partes de Siria, Persia, el [[Asia Central]], el suroeste de la [[India]] (rexón del [[Malabar]]), el [[Yeme]] (el Yemen paez ser un territoriu trémbole ente'l monofisismu y el difisismu), la islla de [[Socotora]] y acasu bien superficialmente na [[Insulindia]] y [[península Malaya]] hasta, difusamente, zones de [[China]] y el sur de [[Siberia]] (tamién se supón qu'influyó daqué nes creencies del budismu lamaísta del [[Tíbet]], especialmente nes zones de [[Leh]] y [[Gilgit]]); tocantes a l'[[Arabia]] puramente dicha esta rexón tuvo influxos cristianos orientales (ensin cuntar los puntuales allugaos en Yemen y el [[Golfu Pérsicu]]) con un fuerte centru na rexón de [[Provincia de Najrán|Nayrán]] y nel reinu [[Lajmidas|Lajmida]] que la so capital principal allugar na ciudá d'[[Al Hirah]], pero tocantes a la "Arabia Fonda" el cristianismu nun llegó a substituir (anque sí les influyó) a les creencies tribales idólatres y foi suplantáu depués del sieglu VII pol [[islam]]. Les cruces coloraes, verdes y azules señalen la socesión de [[diócesis]] y divisiones eclesiástiques similares que tuvo'l cristianismu difisita o "nestoriano" nel so apoxéu mientres l'[[Edá Media#Alta Edá Media (sieglos V al X)|Alta Edá media]]. Tener en cuenta que les llendes ente países correspuenden a les llendes actuales (añu 2015). ]] [[Ficheru:Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 061.jpg|thumb|220px|Representación del cultu cristianu nestoriano, pintura de les [[Cueves de Bezeklik]]; un sacerdote mientres el [[Domingu de Ramos]] con [[hábitu relixosu|hábitu]] blancu (lo qu'en llatín se denominaría ''alba''), sostién un [[Mota (lliturxa)|mota]] nuna de les sos manes y cola otra bendiz a la feligresía que porta palmes o otra fueya similar, muriu pintáu ente'l sieglu VII y el VIII nuna ilesia cristiana "nestoriana" de [[Qocho]], China.]] {{estremar|diofisismu}} El '''nestorianismu''' o '''difisismu''' (del griegu δύς, dys, 'dos', y φύσις, physis, 'naturaleza') ye una doctrina relixosa dientro del [[cristianismu]] que considera a [[Cristu]] radicalmente dixebráu en dos naturaleces, una humana y una divina, completes ambes de manera tal que conformen dos entes independientes, dos persones xuníes en Cristu, que ye [[Dios (cristianismu)|Dios]] y [[Homo sapiens sapiens|home]] coles mesmes, pero formáu de dos [[persona|persones]] (''prosopōn'') distintes. == Entamu == Enmarcáu dientro de les [[disputes cristolóxiques]] que solmenaron al [[cristianismu]] nos sieglos&nbsp;[[Sieglu III|III]],&nbsp;[[Sieglu IV|IV]]&nbsp;y&nbsp;[[Sieglu V|V]], el monxu [[Nestorio]], natural d'[[Alexandría]], una vegada nomáu obispu de [[Constantinopla]], empezó a proclamar la so doctrina, polo que s'enfrentó con [[Cirilo d'Alexandría]], obispu de dicha ciudá, que defendía la tesis de la unicidá ente la persona humana y la divina de Cristu. Principalmente Nestorio sostenía que Cristu yera un home nel que fora habitar Dios, biforcando la persona divina de la persona humana. == El conceyu d'Éfesu == Tanto los nestorianos como los partidarios de Cirilo fueron llamaos al [[conceyu d'Éfesu]] nel añu [[431]], convocaos por [[Teodosio II]]. La disputa centróse fundamentalmente en redol al títulu col cual tenía de tratase a [[María (madre de Xesús)|María]], si namái ''Christotokos'' (''madre de Cristu'', esto ye, de Jesús humanu y mortal) como defendíen los nestorianos, o amás el de ''Theotokos'' (''madre de [[Dios (cristianismu)|Dios]]'', esto ye, tamién del [[Logos#Significáu teolóxicu|Logos]] divín), como defendíen los partidarios de Cirilo. Finalmente adoptóse como verdá de doctrina la propuesta por Cirilo, y concedióse-y a María'l títulu de ''Madre de Dios'', y los nestorianos o ''difisitas'', fueron condergaos como [[Herexía|herexes]]. Hai de solliñar qu'esti discutiniu en cuanto al términu ''[[Christotokos]]'' o ''Theotokos'' nun tenía a María como centru d'atención, sinón que s'enfocaba na [[Cristoloxía]] que suponía, esto ye, si Cristu ye un ser de dos naturaleces (divina per una parte y humana per otra parte) nuna persona (doxa difisita o nestoriana) o, polo contrario, la [[monofisita]]: doxa que proclama a Cristu un ser de naturaleza única: Dios encarnáu con aspeutu humanu. El nestorianismu refutaba el conceutu d'encarnación, que taba en xuegu al aldericar los términos griegos anteriores y abrazaba el conceutu de cohabitación o yuxtaposición. La doctrina nestoriana, que sigue les enseñances del exéxeta [[Teodoro de Mopsuestia]], aportuna nel calter distintivu de la divinidá y humanidá de Jesús, lo que movió a los críticos d'esta confesión a acusar a los nestorianos de creer que Cristu yera dos persones distintes: el Fíu de Dios y el fíu de María. Concretamente, Nestorio oponer a que María fuera llamada ''[[Theotokos]]'' (Madre de Dios) porque-y resultaba una incongruencia lóxica y una [[blasfemia]].<ref name=BritannicaNestorius>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/409867/Nestorius "Nestorius"]. ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved January 29, 2010.</ref> == Nestorianismu post-efesiu == [[Ficheru:NestorianTombstoneIssykKul1312.jpg|thumb|Inscripciones nuna tumba Nestoriana en llingua [[Idioma uigur|uigur]], atopaes en [[Issyk-Kul]], y fechada en [[1312]].]] [[Ficheru:Yuan stone Nestorian inscription (rep).JPG|thumb|Inscripción d'una Cruz Cristiana Nestoriana en China, [[Dinastía Yuan]] (1271-1368).]] El nestorianismu foi desterráu del [[Imperiu romanu]], y la diáspora nestoriana atopó abellugu nel [[Imperiu sasánida]]. Gran parte de los habitantes del imperiu persa (n'especial n'[[Iraq]]) y los [[Lajmidas]] abrazaron esta denominación cristiana conocida nel Imperiu romanu col axetivu de «nestorianismu». [[Ficheru:Church of the East in the Middle Ages.svg|thumb|300px|Sedes [[episcopal]]es cristianes difisitas o "nestorianas" na [[Edá Media]]. P'ampliar la imaxe y reparar en detalle clicar sobre la imaxe.]] [[Ficheru:Church of the East provinces 10 c.svg|thumb|300px|Provincies episcopales de la Ilesia Oriental difisita na Edá Media (al nun llegar a tar del tou entamada nun apaez la de "[[China|Sinistán]]"). P'ampliar la imaxe clicar sobre la imaxe.]] [[Ficheru:Syriac Christianity.svg|thumb|right|295px|alt=La distribución de la llingua siriaca|En magenta, na actualidá, n'[[Iraq]], l'asiriu neoarameo ye faláu principalmente nes llanures de [[Nínive]] y nes poblaciones cercanes a [[Mosul]], [[Duhok]], [[Erbil|Irbil]] y [[Kirkuk|Kurkuk]], en verde pueblos [[tunguses]] como los [[Kitán]]s y mongoles como los [[naimanos]], [[keraitas]] ente otros qu'adoptaron el cristianismu difisita na Edá Media, y n'ocre los [[cristianos de Santu Tomás]].]] En [[Edesa]] foi [[Dibes de Edesa|Dibes]] quien nel so cargu de direutor de la escuela de la ciudá fixo sos y arrobinó les idees de Nestorio. Sicasí, ellí los obispos [[Antakia|antioquenos]], cuantimás, [[Rábula]] enfrentáronse-y. Asina, el rei persa mandó espulsar a Dibes quien s'abellugó n'[[Armenia]] y dende ellí siguió estendiendo'l nestorianismu. Sicasí, en 435, tres la muerte de Rábula, Dibes presentóse otra vegada en [[Edesa]] (güei Urfa) y foi escoyíu obispu. Solo hasta 448 tuvo qu'encarar xuicios de parte de los sos compañeros nel episcopáu por arrobinar el nestorianismu. Sicasí, en 449 salió absueltu y unos meses dempués foi depuestu mientres el [[Lladroniciu d'Éfesu]]. El [[Conceyu de Calcedonia]] reponer na so diócesis en 451. Morrió en 457. En 424, la Ilesia persa difisita declaróse independiente de la ortodoxa católica [[bizantina]] y toles otres ilesies, col fin d'evitar acusaciones de llealtá a autoridaes estranxeres, esto ye, los emperadores perses sasánidas. Asina foi que tres la cisma nestoriano, la Ilesia persa cada vez s'allinió más colos nestorianos, en gran midida afalada pola clase dominante [[Zoroastrismu|zoroastriana]]. Arriendes d'ello, la Ilesia cristiana nel [[imperiu persa]] convirtióse cada vez más a la doctrina nestoriana nes siguientes décades, fomentando la división ente [[Calcedonia cristianismu|cristianismu calcedónico]] y el de los cristianos nestorianos. En 486 el Metropolitanu de [[Nísibis]], [[Barsaûma]], aceptó públicamente como mentor a Nestorio y a [[Teodoro de Mopsuestia]] como la so autoridá espiritual. En 489, cuando la [[Escuela de Edesa]] en [[Mesopotamia]] foi clausurada pol emperador bizantín [[Zenón (emperador)|Zenón]] poles sos enseñances nestorianas, la escuela treslladar dende la so sede orixinal a la ciudá de [[Nisibis]], aportando a una nueva escuela cristiana difisita denomada [[Escuela de Nísibis]], dando llugar a otra folada d'inmigración nestoriana escontra Persia. El patriarca persa [[Mar Babai I]] (497-502) llogró reforzar la estima del cristianismu difisita per parte de los obispos nel imperiu persa y les sos zones d'influencia (por casu ente los árabes [[Lajmidas]]) y con esto a les opiniones de [[Teodoro de Mopsuestia|Theodoro de Mopsuestia]], consolidando con ello l'adopción pola ilesia oriental non ortodoxa y non monofisita del nestorianismu.<ref name=Britannica/> Van Ser los sos discípulos los qu'arrobinen ulteriormente'l nestorianismu. [[Narsai]] funda en [[Nísibe]] una escuela como la de Edesa. Dende esti centru, que aportó a el más afamáu de la Ilesia persa, el nestorianismu estender por tol imperiu persa. En [[Bet Lapat]] celebróse un [[Conceyu|sínodu]] nel añu 484, xunta onde se depunxo al catholicós [[Babowai]] y nomábase a [[Barsaumas]] (tamién transcripto como Barçauma, [[Barzauma]] o [[Barzaumas]]), discípulu tamién de Dibes. Ésti col sofitu del rei [[Peroz I]] mandó encarcelar a Babowai quien foi depués executáu; depués d'esto escoyó un nuevu [[catholicós|katholikós]]: [[Acacio]], antiguu compañeru de [[Barsaumas]]. Yá que el nestorianismu taba prohibíu nel [[Imperiu Bizantín]], y dada l'antigua enemistá ente dambos imperios, a Barsaumas nun-y costó nada faer que'l nuevu rei [[Balash]] sofitara la so causa, considerada como una causa nacional. Balash ordenó inclusive la espulsión de tolos cristianos que nun fueren nestorianos. En 497 nomar a [[Babai]] como nuevu ''catholicós''. Tres él la ilesia estremóse pos una parte del cleru nun tuvo acordies con el nomamientu d'[[Eliseo]] y nomó a Narsés como ''catholicós'' de [[Seleucia del Tigris|Seleucia]]. Nun se llogró la unidá hasta que Aba foi escoyíu ''catholicós'' o patriarca o (en siríacu) ''mar''. La nueva guerra que se produció col imperiu bizantín foi aprovechada polos grupos [[paganismu|paganos]] pa desamarrar una persecución contra los cristianos: magar tar entós firmemente establecíu nel imperiu de la Persia [[sasánida]], el cristianismu difisita con centros en [[Nisibis]], [[Ctesifonte]], y [[Gundeshapur]], y con delles sedes metropolitanes; la Ilesia nestoriana persa empezó a estendese más allá del Imperiu Persa Sasánida. Sicasí, mientres el sieglu VI esta ilesia foi acosada con frecuencia coles lluches internes y la persecución de los siguidores de [[Zoroastrismu|Zoroastro]]. Tal llucha que aportó a interna llevó a una cisma, que duró dende l'añu [[521]] hasta alredor del [[539]], cuando se resolvieron los problemes. Sicasí darréu dempués la guerra romanu-persa llevó a una nueva persecución de la ilesia pol rei sasánida [[Cosroes I]]; esta persecución terminó nel añu 545. La ilesia cristiana difisita sobrevivió so la direición del patriarca Mar [[Abba I]], quien siendo d'orixe zoroastriano convirtiérase al cristianismu.<ref name=Britannica/> Cola paz les coses volvieron a la normalidá pero'l rei de Persia intentó intervenir nos asuntos eclesiásticos reclamando para sí'l nomamientu del catholicós. Llegó inclusive a nomar unu, José, que tuvo que deponer años dempués por presiones del cleru. Otra guerra contra Constantinopla llevó nuevamente a dificultaes a la Ilesia persa. Sicasí, cola derrota total del imperiu persa per parte de [[Heraclio]] (628) la ilesia algamó la so independencia: el nuevu rei por medrana a los bizantinos concedió la llibertá a los cristianos y dexó que nomaren al so propiu catholicós (cargu que taba vacante dende 608). La paz ya independencia nun duraron enforma yá qu'en 633 empezaron les invasiones [[musulmanes]] qu'aniquilaron l'imperiu persa. Tres la total conquista del imperiu persa per parte de los musulmanes nel añu 644 la comunidá cristiana (obviamente incluyendo a la numberosa nestoriana) foi subordinada al rangu de ''[[dhimmi]]''. En [[Mesopotamia]] los cristianos fueron bien trataos polos musulmanes quien los tomaron como educadores (fueron en gran midida los tresmisores de la filosofía griega a los árabes islámicos) y especialmente como médicos y dexáron-yos llibertá. Cuando l'alministración árabe treslladar de Damascu a [[Bagdag]], el catholicós tamién treslladó la so sede, lo que-y dexó ocupar cargos alministrativos colos nuevos ocupantes. Foi la situación creada y la facilidá pa optar a cargos alministrativos lo que foi amenorgando a la ilesia nestoriana de Persia que para mediaos del sieglu VII había casi desapaecíu de la mariña del Golfu Pérsicu anque por cuenta de misiones como la d'[[Alopen]] espublizárase n'Asia Central ([[Samarcanda]] etc) hasta llegar a [[China]], [[Mongolia]] y la zona de [[Minusinsk]]. Los patriarques o católicos empezaron entós misiones pa evitar que los cristianos pasar al islam (non podía pensase, daes les circunstancies, en convertir a los musulmanes). Impulsores d'estes misiones fueron el katholikos o patriarques o ''mar'' [[Ishoyabb]] y [[Xurde I]] (658-680). D'esta ilesia nestoriana van proceder les primeres misiones a [[China]] (sieglu VII), Asia central ([[Tíbet]], [[India]], [[Mongolia]], [[Samarcanda]], [[Manchuria]]). La [[Ilesia ortodoxa siria|Ilesia Siria Oriental]] ([[monofisita]]) y la [[Ilesia asiria del Oriente|Ilesia Católica Apostólica Asiria del Oriente]] (difisita, ye dicir nestoriana) espolletaron acatando ciertes reglamentaciones de los «[[xa|xas]]» perses, ente otres aquella según la cual los sos sacerdotes teníen de tar casaos. Nesi periodu espolleta la escuela teolóxica d'[[Edessa]] (güei [[Urfa]]) y destácase la figura del patriarca [[Bar Saumas]] quien tenía la so sede en «[[Babilonia (ciudá)|Babilonia]]» (en realidá [[Ctesifonte]] y [[Nísibis]]). Entá nos primeros sieglos de la conquista árabe del [[Cercanu Oriente|Cercanu]] y [[Oriente Mediu]] la ilesia que caltenía la [[doxología]] (conxuntu d'opinión) difisita o «nestoriana» caltuvo un fuerte impulsu misioneru llogrando un importante ésitu n'[[Asia central]] (por casu na ciudá de [[Samarcanda]]). [[Ficheru:Mumnestorian.jpg|thumb|Pintura que retrata a una [[monxa]] cristiana nestoriana, nel añu 1779.]] Los cristianos «nestorianos» fueron una xenuina correa de tresmisión de la conocencia científico y filosófico grecorromanu (particularmente del [[aristotelismu]]) a la entós incipiente cultura islámica (depués dende l'islam esti mancomún de conocencia volvió a Europa), asina foi na célebre [[Academia de Gundishapur]] constituyida por sabios nestorianos y dedicada principalmente a la [[medicina]]; por tal motivu nel periodu inicial de los grandes califes [[omeya|omeyes]] destacaben families de médicos (siguidores de les doctrines científiques de [[Galeno]]) cristianos «nestorianos» curando a los califes y magnates, asina inda nos sieglos IX y X destacáronse families de médicos cristianos nestorianos como la de [[Yuhanna ibn Masawaih]], que'l so nome occidental ye'l d'[[Ioannis Mesuae]] quien yera integrante d'una bien culta familia de [[Gundishapur]], y depués la del so discípulu [[Hunayn ibn Ishaq]] que'l so nome foi llatinizáu como [[Iohannitius]]. Hunayn ibn Ishaq púnxose al mandu de los traductores de les obres en [[idioma siríacu|siríacu]], [[idioma griegu|griegu]] y [[sánscritu]] al árabe cuando'l califa [[Mamun|al-Mamun]] promovió la fundación de la [[Bayt al-Hikma]] ([[Casa de la sabiduría]]) na capital califal que yera [[Bagdag]] nel s. IX; tamién ente los sieglos VIII a X estremó la familia de médicos cristianos nestorianos de los [[Bukhtishu]] o [[Bakhtishu]] o [[Bajtishu]].<br /> Les escueles cristianes «nestorianas» espolletaron en centros como'l de [[Gundishapur]] (Persia) y [[Muharraq]] (nel actual [[Bahréin]]).<br /> Ente que les misiones cristianes nestorianas espublizar ente los turcos orientales (como los [[uighur]]es) y delles tribus de [[mongoles]] pre-gengiskánidas como los [[khitan]] o [[kitán|kitans]], al paecer ye nesa dómina cuando surde n'Europa la lleenda parcialmente cierta de [[Preste Xuan|L'Preste Xuan]], siendo «Juan» una alteración de la pallabra [[khan]]. [[Ficheru:Restored Mogao Christian painting 1.jpg|thumb|left|240px|Imaxe nestoriana de [[Xesucristu]], [[dinastía T'ang]].]] D'esta miente la cristiandá (de cuñu nestoriano) llegó per primer vegada a [[China]] hacia l'añu [[635]] cuando'l misioneru llamáu en chinu [[Alopen]] o [[Al Oben]] estableció una ilesia na capital occidental mientres el reináu de [[Taizong]] de la [[dinastía Tang]], esto ye, na ciudá de Chang'an (actual [[Xian|Xi'an]]), d'esa dómina data la célebre [[Cercu de Siganfú]]. Sicasí darréu l'emperador [[Wuzong]] (840 a 846) prohibió les "relixones foranes" como'l budismu y el cristianismu. La comunidá esperimentaría un importante resurdimientu mientres la dinastía [[Dinastía Yuan|Yuan]]. [[Marco Polo]], mientres el [[sieglu XIII]], y otros importantes escritores medievales (como'l sacerdote católicu italianu [[Giovanni da Pian del Carpine|Pian del Carpine]]) señalaron la esistencia de delles comunidaes cristianes nestorianas nel Mediu Oriente, na mariña suroeste de la India (el [[Malabar]]), nel [[Asia Central]], en China y Mongolia. [[Rabban Bar Sauma]], un viaxeru nestoriano orixinariu de [[Shang-du]] (el ''[[Xanadu]]'' de los poemes de Coleridge, anguaño en [[Mongolia]]), llevó a un diplomáticu mongol del [[Ilkanato|Khanato de Persia]] hasta les cortes de [[Constantinopla]] y [[Roma]] p'aldericar una posible alianza Franco-Mongola frente a la meyora musulmana d'aquel entós. Nuevamente debieron de soportar tiempos difíciles cola cayida del poder mongol y finalmente sumiríen de China nos tiempos de la dinastía [[Ming]]. Anguaño, el legáu de los misioneros puede apreciase na arquiteutura d'antigües ilesies llevantaes en territoriu de los actuales [[Iraq]], [[Irán]] ya [[India]]. En [[1260]] un exércitu cristianu (cuando entá gran parte de los turcos y mongoles xuntar al cristianismu "nestoriano") túrquico-mongol lideráu pol líder cristianu nestoriano [[Kitbuqa]] o [[Quitbuka]] trató de recuperar la "[[Tierra Santa]]" pa la cristiandá pero Kitbuqa foi ganáu polos musulmanes na [[Batalla de Ain Yalut]] y depués de ser prindáu foi executáu (según delles fontes foi [[trucidación|trucidado]]), esto ye, puestu'l so cuerpu ente dos planches de madera y depués serrucháu polos musulmanes. A finales del sieglu XIV los yá primeramente bien acosaos cristianos de la [[Ilesia del Este]] ("nestoriana") fueron casi totalmente aniquilaos por [[Tamerlán]], quedando dellos ''bolsones'' de resistencia cristiana en llugares aisllaos y remotos como [[Qodshanes]]. Hai que destacar que la rebelión de los [[Taiping]], mientres el [[sieglu XIX]], tendría líderes que practicaben una forma singular de cristianismu anque nos Taiping nun queda en claru si esistió una antigua tradición cristiana nestoriana o si l'influxu cristianu deber a les misiones [[xesuita|xesuites]] —católiques— o reformistes «protestantes» direutamente procedentes de la Europa contemporánea. == Nestorianismu nel sieglu XX y na actualidá == [[Ficheru:Nestorian Wedding - Modern Persia by Mooshie G. Daniel.jpg|thumb|Boda Nestoriana - [[1897]].]] [[Ficheru:Nestorian Archbishop - Modern Persia by Mooshie G. Daniel.jpg|thumb|Patriarca difisita neoasirio Mar [[Shimun XX|Robil (Ruben) Shimun XX]] fotografiáu en [[1897]] en [[Qodshanes]].]] A fines del sieglu XIX y entamos del [[sieglu XX]] les comunidaes cristianes difisitas o "nestorianas" que calteníen más fuerte'l so [[doxología]] yeren les allugaes nel norte d'Iraq (principalmente en redol a [[Mosul]]) y el [[Curdistán]] (los montes [[Hakkâri]], [[Yulamerk]] o "[[Çölemerik]]") y principalmente el valle del [[Gran Zab]] (zones curdes anguaño dientro del control turcu), nel valle del Gran Zab allugábase'l nucleu relixosu de los [[Pueblu asiriu#Asirios actuales|asirios actuales]] ([[Suryoyo]]): la ciudá monástica de [[Kodshanes]] o [[Qodshanes]] al pie sudoriental de los montes Hakkâri<ref>[http://www.shlama.be/shlama/content/view/213/179/]</ref> casi totalmente destruyida polos turcos mientres la [[Primer guerra mundial]]; tamién otru nucleu de "asirios" (Suryoyo) cristianu-nestorianos allugar n'[[Urmía|Urmiah]] (Azerbaixán Persa). Mientres la [[Primer Guerra Mundial]] y en tiempos de la [[Revolución rusa de 1917|Revolución rusa]] les fuercies turques llevaron a cabu una política d'estermín y "[[llimpieza étnica]]" (la cual sufrieron coles mesmes los cristianos armenios y griegos) que carecieron los "nestorianos", el patriarca o [[Shimun]] tuvo d'abellugase en [[Francia]] y depués [[Estaos Xuníos]] mientres gran parte de la población cristiana "nestoriana" yera esterminada. Los asirios actuales que falen el [[neorameo asiriu]] [[turyoyo]] y tienen por mesmu xentiliciu'l de ''suryoyo'' o ''suryoye'' habiten principalmente na zona de [[Tur Abdin]], sicasí nesa pequeña zona entemécense los siguidores de la [[Ilesia ortodoxa siria]] monofisita colos, tamién cristianos asirios, siguidores del difisismu o nestorianos; dambes denominaciones de la cristiandá sufrieron y sufren persecuciones y [[xenocidiu|xenocidios]], per parte de los turcos notoriamente a entamos del s. XX y depués a entamos del presente sieglu XXI polos estremistes islámicos. <br /> Cabo faer notar qu'en [[1994]] [[Dinkha IV Khanania|Mar Dinkha]] o (como se pronuncia n'español: Mar Dinja) robló col papa católicu [[Xuan Pablo II]] una Declaración [[cristoloxía|cristolóxica]] común»: {{Cita| Por eso, la Ilesia Asiria d'Oriente ora la Virxe María como "Madre de Cristu'l nuesu Dios y Salvador." A la lluz d'esta mesma fe la tradición católica la cual diríxese a la Virxe María como "Madre de Dios" y tamién como "la Madre de Cristu." Ente sigo y que reconocen la llexitimidá y la derechura d'estes espresiones de la mesma fe y que respeten la preferencia de cada Ilesia na so vida llitúrxica y la piedá. "}}<ref>[http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/documents/rc_pc_chrstuni_doc_11111994_assyrian-church_fr.html « Declaración cristolóxica común »]</ref>}} poniendo final les dos ilesies cola [[discutiniu bizantín]] ente les dos ilesies cristianes que se basaba na [[doxa]] controversial aniciada a partir de [[Nestorio]].<ref>[http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/documents/rc_pc_chrstuni_doc_11111994_assyrian-church_fr.html El testu de la declaración].</ref> Supónse que tal entendimientu ecuménicu va prosiguir con [[Gewargis III]] y los sos socesores. <!--- “Nestorian” Christianity reached China by 635, and its relics can still be seen in Chinese cities such as Xi'an. The Nestorian Stele, set up on 7 January 781 at the then-capital of Chang'an (modern Xi'an), describes the introduction of Christianity into China from Persia in the reign of Taizong of Tang, and documents found at the Mogao Caves near Dunhuang further elucidate the religion. About the same time Nestorian Christianity penetrated into Mongolia, eventually reaching as far as Korea. Some historians even suggest that they made it to the shores of Japan. In AD 797, a Japanese history, Shoku Nihongi was published. It states that in AD 736 an envoy returned to Japan from China. He brought with him a Persian physician by the name of Limitsi (or Rimitsui, 李密医), and Kohfu (皇甫), a “dignitary of the church of the Luminous Religion”. The “Luminous religion” is (Nestorian) Christianity - because Christ is “the Light of the World”. The Syrian Christians of Kerala, India may have been converted by Nestorian missionaries in the 7th century AD according to one of the two dominant theories about their origin (the other, more traditional theory is that they were converted in 52AD by St Thomas or his delegates ) The Christian community later faced persecution from Emperor Wuzong of Tang (reigned 840–846). He suppressed all foreign religions, including Buddhism and Christianity, which then declined sharply in China. A Syrian monk visiting China a few decades later described many churches in rubble.---> Inda en delles apartaes rexones del [[Próximu Oriente]] ye posible atopar nestorianos.<ref group="lower-alpha"> La diáspora nestoriana "asiria" en diverses zones d'Asia dio pábulo a delles mitificaciones como cuando'l esoterista [[Georges Gurdjieff]] fala de los '''aisores''' nel so llibru más conocíu llamáu "[[Alcuentros con homes estraordinarios]]".</ref> Pela so parte, los nestorianos arrobinar por Asia Central, llegaron hasta [[China]], y mientres un tiempu influyeron nos [[mongoles]], anque finalmente éstos decantáronse pol [[lamaísmu]] y abandonaron el nestorianismu, lo que llevó a la so estinción final en diches rexones. Anguaño subsisten les ilesies nestorianas na [[India]], n'[[Iraq]],<ref>[https://web.archive.org/web/20050102093655/http://www.geocities.com/pro_ortodoxia/07/ASIRIA.htm Ilesia Asiria]</ref> [[Irán]], [[República Popular China|China]] y n'[[Estaos Xuníos]] y otros llugares onde a lo llargo del sieglu XX migraron comunidaes de los países citaos. Na actualidá hai dos patriarques (dende 1976), unu de la [[Ilesia asiria del Oriente]] mora en Morton Grove, [[Illinois]], n'Estaos Xuníos; y l'otru de l'[[Antigua Ilesia del Oriente]], mora en [[Bagdag]], Iraq. Hai otres ilesies que tien les mesmes tradiciones, pero nun tán en comunión, como la Ilesia Católica-Apostólica del Oriente en Brasil. La mayoría de los nestorianos o difisitas, que'l so númberu xube a más de mediu millón de persones a entamos del añu 2016, vive nuna zona fai un par de sieglos partida ente Iraq, Siria ya Irán, onde se-yos conoz por regla xeneral como ''asirios'', soliendo autodenominase ''nasranim'' ([[Nazarenu (desambiguación)|nazarenu]]s), esti nome ye calteníu tamién na India pola [[Cristianos de Santu Tomás|Ilesia Siria Malabar Nasrani]]. Nel sieglu XIX y el XX parte de los difisitas del Iraq (especialmente los qu'habitaben nes proximidaes de [[Mosul]]) xunir a la Ilesia católica tomando'l nome de [[cristianos caldeos]] o ''[[Ilesia católica caldea|kaldani]]'' los cualos sufrieron fuertes persecuciones nel añu 2015. Talo como yá se señaló, la Ilesia nestoriana tuvo un papel fundamental nel caltenimientu d'antiguos testos [[Historia de Grecia|griegos]] que fueron traducíos al [[siríacu]] (una caña del [[idioma araméu|araméu]]). Más tarde seríen traducíos al [[Llingua árabe|árabe]] y (yá dende'l [[sieglu XIII]]) al [[llatín]]. [[Ficheru:linaje cristiano.png|center|Desenvuelvo ramificáu de los grupos cristianos dende un raigañu denomináu [[Cristianismu primitivu]].]] == Ver tamién == * [[Alianza francu-mongola]] (la cual nun llegó a concretase d'una manera efectiva) * [[Alopen]] * [[Alqosh]] * [[Babowai]] * [[Cristianismu siríacu]] * [[Dinkha IV Khanania]] * [[Cercu nestoriana]] * [[Gewargis III]] * [[Ilesia asiria d'Oriente]] * [[Ilesia de Jubail]] * [[Kuchlug]] * [[Li M'Hai Ong]] * [[Neoarameo asiriu]] * [[Nestorio]] * [[Nochiya]] * [[Qodshanes]] * [[Sartaq]] * [[Shimun XXI Benyamin]] * [[Sorgaqtani]] == Notes == <references group="lower-alpha"/> == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * [[William Ainger Wigram|W.A. Wigram]] (D.D) . An Introduction to the History of the Assyrian Church (Una introducción a la Historia de la Ilesia Asiria) editáu por Aeterna Press; ** The Assyrians and Their Neighbours (Los asirios y los sos vecinos) - Gorgias Press; * <span style="font-variant:small-caps">Ángel Santos Hernández</span>, ''Historia de la Ilesia'', ''Ilesies orientales separaes'', Edicep, Valencia 1978, ISBN 84-7050-061-9 http://www.filosofia.org/aut/dra/per03.htm == Enllaces esternos == {{commonscat|Nestorianism}} * [http://www.anchist.mq.edu.au/doccentre/Zayton.htm Restos arqueolóxicos nestorianos y maniqueos en Zayton (Quanzhou, Sur de China)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080719190544/http://www.anchist.mq.edu.au/doccentre/Zayton.htm |fecha=2008-07-19 }} n'inglés. {{Tradubot|Nestorianismo}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Nestorianismu|Nestorianismu]] [[Categoría:Patroloxía]] [[Categoría:Heterodoxa cristiana]] 927iqgnyuu0rm0zqf5maridh0aqtrbc 0 129303 4527263 4525169 2026-09-11T13:50:07Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 4 referencia(es) y marcando 4 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527263 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada [[2012]] de [[Fórmula 1]]''' foi'l 63º campeonatu mundial de [[Fórmula 1]] de la historia. Mientres la mesma, sigue vixente'l [[Alcuerdu de la Concordia]]. La temporada empezó n'[[Circuitu d'Albert Park|Australia]] el [[18 de marzu]] de [[2012]] y remató en [[Circuitu d'Interlagos|Brasil]] el [[25 de payares]] del mesmu añu. El campeón foi [[Sebastian Vettel]], que consiguía asina'l so tercer mundial.<ref>{{Cita web |url=https://www.marca.com/2012/11/25/motor/formula1/1353865719.html |títulu=Vettel, tricampeón}}</ref> Por primer y única vegada, hubo na parrilla 6 campeones del mundu: [[Sebastian Vettel]] (2 campeonatos naquel momentu), [[Fernando Alonso]] (2 campeonatos), [[Kimi Räikkönen]], [[Lewis Hamilton]] y [[Jenson Button]] (1 campeonatu cada unu), y [[Michael Schumacher]] (7 campeonatos). Pal ''Káiser'' foi la so última temporada n'activu. == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal Mundial [[2012]] de [[Fórmula 1|F1]]. {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% |- ! Escudería !colspan="2" |Xasis ! Motor !{{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! width="25" |Nᵘ ! Pilotos ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- |rowspan=2| {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing]] !rowspan=2|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |rowspan=2 align="center" | [[Red Bull RB8|RB8]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2012<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/267531/red-bull-y-renault-xuntos-hasta-el-2016/ |títulu=Red Bull y Renault xuntos hasta'l 2016 |editorial=GPUpdate|fecha=9 de setiembre de 2011 |fechaaccesu=9 de setiembre de 2011 }}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''1''' | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{Cita web |url=http://www.cope.es/deportes/14-03-11--sebastian-vettel-anueva-con-red-bull-hasta-2014-234469-1 |títulu=Sebastian Vettel anueva con Red Bull hasta 2014 |fecha=14 de marzu de 2011 |editorial=[[Cadena COPE|COPE]] }}</ref> ! align="center" | VET | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|SUI}} [[Sébastien Buemi]]<ref name="Buemi">{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/01/05/47975-oficial-sebastien-buemi-sera-el-tercer-piloto-red-bull |títulu=OFICIAL: Sébastien Buemi va ser el tercer pilotu de Red Bull |editorial=CarandDriverTheF1 |autor=Martí Muñoz |fecha=5 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160307051228/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/01/05/47975-oficial-sebastien-buemi-sera-el-tercer-piloto-red-bull |fechaarchivu=2016-03-07 }}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''2''' | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/8/12448.html |títulu=Webber re-signs with Red Bull for 2012 |idioma=inglés |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |fecha=27 d'agostu de 2011 }}</ref> ! align="center" | WEB | align="center"| Toes |- |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren F1 Team|Vodafone McLaren Mercedes]] !rowspan=2| [[McLaren F1 Team|McLaren]] |rowspan=2 align="center" | [[McLaren MP4-27|MP4-27]] |rowspan=2| [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108Z |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#CC0000; background:#989898; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/10/12595.html |títulu=Button signs new, multi-year deal with McLaren |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |fecha=5 d'ochobre de 2011 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111007143424/http://www.formula1.com/news/headlines/2011/10/12595.html |fechaarchivu=2011-10-07 }}</ref> ! align="center" | BUT | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref name="Probadores McLaren" /> <br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Oliver Turvey]]<ref name="Probadores McLaren">{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13424/oliver-turvey-gary-paffett-permanecen-mclaren-pilotos-probadores/ |títulu=Oliver Turvey y Gary Paffett permanecen en McLaren como pilotos probadores |autor=Jacobo Vidal |editorial=F1 al día |fecha=21 de payares de 2011}}</ref> |- | style="color:#CC0000; background:#989898; text-align:center;" align=center | '''4''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/1/7276.html |títulu=Hamilton commits to McLaren until 2012 |idioma=inglés |fecha=18 de xineru de 2008 |editorial=[[Fórmula 1]]}}</ref> ! align="center" | HAM | align="center"| Toes |- | rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari]]<ref>{{Cita web |url=http://formula-one.speedtv.com/article/f1-ferrari-drops-marlboro-from-team-name/ |títulu=F1: Ferrari Drops Marlboro From Team Name |autor=Adam Cooper |idioma=inglés |fecha=8 de xunetu de 2011 |editorial=Speed TV |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111003165142/http://formula-one.speedtv.com/article/f1-ferrari-drops-marlboro-from-team-name/ |fechaarchivu=3 d'ochobre de 2011 }}</ref> ! rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan=2 align="center" | [[Ferrari F2012|F2012]] | rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''5''' | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Cita web |url=http://www.as.com/motor/articulo/fernando-alonso-sera-coloráu-siempres/20110520dasdaimot_1/Tes |títulu=Fernando Alonso va ser coloráu pa siempres |editorial=[[Diariu As|AS]]|autor=Manuel Franco |fecha=20 de mayu de 2011 |fechaaccesu=20 de mayu de 2011 }}</ref> ! align="center" | ALO | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Giancarlo Fisichella]]<ref name="Other Drivers">{{Cita web |url=http://www.ferrari.com/English/Formula1/Scuderia/Drivers/Pages/Other_Drivers.aspx |títulu=Other Drivers |idioma=inglés |editorial=[[Ferrari]]}}</ref> <br /> {{bandera|España}} [[Marc Gené]]<ref name="Other Drivers" /> <br /> {{bandera|Italia}} [[Davide Rigon]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1sa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=32545:f1--rigon-steps-up-at-ferrari-after-force-india-formula-1-team-sign-bianchi&catid=1:f1&Itemid=157 |títulu=F1 : Rigon steps up at Ferrari after Force India Formula 1 team sign Bianchi |idioma=inglés |fecha=28 de xineru de 2012 |editorial=F1 SA |fechaaccesu=28 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120321231405/http://www.f1sa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=32545%3Af1--rigon-steps-up-at-ferrari-after-force-india-formula-1-team-sign-bianchi&catid=1%3Af1&Itemid=157 |fechaarchivu=21 de marzu de 2012 }}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''6''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref>{{Cita web |url=https://www.marca.com/2011/07/19/motor/formula1/1311089156.html |títulu=Montezemolo confirma que Massa va siguir siendo'l compañeru d'Alonso |editorial=[[Marca (periódicu)|MARCA]] |fecha=19 de xunetu de 2011|fechaaccesu=28 de xunetu de 2011 }}</ref> ! align="center" | MAS | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes AMG Petronas F1 Team]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/05/mercedes-gp-camuda-el |títulu=Mercedes GP camuda'l so nome: en 2012 van ser Mercedes AMG |editorial=CarandDriverTheF1 |fecha=5 d'avientu de 2011 |autor=Martí Muñoz |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241126202432/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/05/mercedes-gp-camuda-el |fechaarchivu=2024-11-26 }}</ref> !rowspan=2| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |rowspan=2 align="center" | [[Mercedes F1 W03|F1 W03]] |rowspan=2| [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108Z |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center |'''7''' | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]]<ref>{{Cita web |url=http://www.as.com/motor/articulo/michael-schumacher-seguira-formula-2012/20110707dasdasmot_6/Tes |títulu=Michael Schumacher va siguir na Fórmula 1 en 2012 |editorial=[[Diariu As|AS]] |fecha=7 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011}}</ref> ! align="center" | MSC | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Sam Bird]]<ref>{{Cita web |url=http://www.motorsport-magazin.com/motorsport/news-135709-bird-kommt-aus-der-gp2-vertrag-mit-isr-unterschrieben.html |títulu=Vertrag mit ISR unterschrieben |idioma=alemán}}</ref> <br /> {{bandera|Nueva Zelanda}} [[Brendon Hartley]] |- | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center |'''8''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/11/10/nico-rosberg-anueva-con-mercedes-gp-hasta-2013 |títulu=Nico Rosberg anueva con Mercedes hasta 2013 |autor=Ana Zoe Marí |fecha=10 de payares de 2011 |editorial=CarandDriverTheF1 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241228010714/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/11/10/nico-rosberg-anueva-con-mercedes-gp-hasta-2013 |fechaarchivu=2024-12-28 }}</ref> ! align="center" | ROS | align="center"| Toes |- |rowspan=3| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team]]<ref name="Nomes">{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/11/12748.html |títulu=FIA confirms team name changes for 2012 |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |idioma=inglés |fecha=6 de payares de 2011}}</ref> !rowspan=3| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |rowspan=3 align="center" | [[Lotus E20|E20]] |rowspan=3| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2012 |rowspan=3 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''9''' | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/11/29/oficial-kimi-raikkonen-sera-piloto-lotus-renault-en-2012 |títulu=OFICIAL: Kimi Raikkönen va ser pilotu de Lotus Renault en 2012 |autor=Cristóbal Rosaleny, Ana Zoe Marí |fecha=29 de payares de 2011 |editorial=CarandDriverTheF1 }}</ref> ! align="center" | RAI | align="center"| Toes | rowspan="3" | {{bandera|Bélxica}} [[Jérôme d'Ambrosio]]<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/273736/d-ambrosio-nuevu-piloto-reserva-de-lotus/ |títulu=D'Ambrosio nuevu pilotu reserva de Lotus |fecha=24 de xineru de 2012 |fechaaccesu=24 de xineru de 2012 |editorial=GPUpdate}}</ref> <br /> {{bandera|Estonia}} [[Kevin Korjus]] |- | rowspan="2" style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''10''' | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref>{{Cita web |url=http://f1actual.com/2011/12/romain-grosjean-sera-el-companero-de-raikkonen-en-lotus |títulu=Romain Grosjean va ser el compañeru de Raikkonen en Lotus |autor=David Rubia |fecha=9 d'avientu de 2011 |editorial=F1 actual |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120701015343/http://f1actual.com/2011/12/romain-grosjean-sera-el-companero-de-raikkonen-en-lotus |fechaarchivu=2012-07-01 }}</ref> ! align="center" | GRO | align="center"| 1-12, 14-20 |- | {{bandera|Bélxica}} [[Jérôme d'Ambrosio]]<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/283410/oficial-d-ambrosio-sustituira-a-grosjean-en-monza/ |títulu=Oficial: D'Ambrosio va sustituyir a Grosjean en Monza |editorial=GPUpdate |fecha=4 de setiembre de 2012}}</ref> ! align="center" | DAM | align="center" | 13 |- | rowspan=2| {{bandera|India}} [[Sahara Force India F1 Team]]<ref>{{Cita web |url=http://www.forceindiaf1.com/index/page_id/356/news_id/677 |títulu=Sahara India Pariwar announces co-ownership of the Force India Formula One Team with Dr. Vijay Mallya |idioma=inglés |fecha=13 d'ochobre de 2011 |editorial=[[Force India]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111014202247/http://www.forceindiaf1.com/index/page_id/356/news_id/677 |fechaarchivu=14 d'ochobre de 2011 }}</ref> ! rowspan=2| [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | rowspan=2 align="center" | [[Force India VJM05|VJM05]] |rowspan=2| [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108Z | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]]<ref name="Di Resta y Hulkenberg">{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/272815/oficial-di-resta-y-hulkenberg-pilotos-force-india-pa-2012/ |títulu=Oficial: Di Resta y Hülkenberg pilotos Force India pa 2012 |editorial=GPUpdate |fecha=16 d'avientu de 2011}}</ref> ! align="center" | DIR | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2012/1/12960.html |títulu=Bianchi joins Force India as 2012 acute |idioma=inglés |fecha=27 de xineru de 2012 |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141211060737/http://www.formula1.com/news/headlines/2012/1/12960.html |fechaarchivu=2014-12-11 }}</ref> <br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/14583/gary-paffett-sera-piloto-reserva-force-india-fin-selmana-australia/ |títulu=Gary Paffett va ser el pilotu reserva de Force India esta fin de selmana en Australia |autor=Manuel Andrés Nieves |editorial=F1 al día |fecha=15 de marzu de 2012 |fechaaccesu=15 de marzu de 2012}}</ref> <br /> {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Conor Daly]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/15254/conor-daly-subira-monoplaza-f1-gracies-equipo-force-india/ |títulu=Conor Daly va xubir a una monoplaza de F1 gracies al equipu Force India |autor=Pablo Grau |editorial=F1 al día |fecha=16 de mayu de 2012 |fechaaccesu=16 de mayu de 2012}}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''12''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref name="Di Resta y Hulkenberg" /> ! align="center" | HUL | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Suiza}} [[Sauber F1 Team]]<ref>{{Cita web |url=http://www.motorpasionf1.com/formula-1/bmw-sauber-recibe-permisu-pa-camudar-el so-nome |títulu=BMW Sauber recibe permisu pa camudar el so nome editorial=MotorPasiónF1 |autor=Àlex Garcia |fecha=24 de xunu de 2011 }}</ref> !rowspan=2| [[Sauber F1 Team|Sauber]] |rowspan=2 align="center" | [[Sauber C31|C31]] |rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFAFA; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''14''' | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]]<ref name="pilotos Sauber">{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/12624/kamui-kobayashi-sergio-perez-seguiran-sauber-2012/ |títulu=Kamui Kobayashi y Sergio Pérez van siguir en Sauber en 2012 |editorial=F1 al día |autor=Manuel Andrés Nieves |fecha=28 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=28 de xunetu de 2011}}</ref> ! align="center" | KOB | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref name="pilotos Sauber" /> |- | style="color:#FFFAFA; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''15''' | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]<ref name="pilotos Sauber" /> ! align="center" | PER | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso]] !rowspan=2|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |rowspan=2 align="center" | [[Toro Rosso STR7|STR7]] | rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''16''' | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref name="Ricciardo y Vergne">{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/12/12894.html |títulu=Toro Rosso announce Ricciardo & Vergne for 2012 |idioma=inglés |fecha=14 d'avientu de 2011 |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]]}}</ref> ! align="center" | RIC | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|SUI}} [[Sébastien Buemi]]<ref name="Buemi" /><ref>{{Cita web |url=http://www.scuderiatororosso.com/cs/Satellite/en_INT/Article/S%C3%A9b-Stays-in-Touch-021243144938545 |títulu=Séb Stays in Touch |idioma=inglés |editorial=[[Scuderia Toro Rosso]] |fecha=5 de xineru de 2012}}</ref> |- | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''17''' | {{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]]<ref name="Ricciardo y Vergne" /> ! align="center" | VER | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams Racing|Williams F1 Team]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13780/williams-pierde-att-patrocinador-principal/ |títulu=Williams pierde a AT&T como patrocinador principal |editorial=F1 al día |fecha=2 de xineru de 2012 |autor=Jacobo Vidal}}</ref> !rowspan=2| [[Williams Racing|Williams]] |rowspan=2 align="center" | [[Williams FW34|FW34]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2012<ref name="Williams Renault">{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/263523/williams-volvera-con-renault-pa-2012/ |títulu=Williams va volver con Renault pa 2012 |editorial=GPUpdate |fecha=5 de xunetu de 2011 }}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFAFA; background:#001A57; text-align:center;" align=center | '''18''' | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]]<ref name="Maldonado y Bottas">{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012 |títulu=Williams confirma a Pastor Maldonado pa 2012 |autor=José M. Zapico, Ana Zoe Marí |fecha=1 d'avientu de 2012 |editorial=CarandDriverTheF1 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250928135520/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012 |fechaarchivu=2025-09-28 }}</ref> ! align="center" | MAL | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="Maldonado y Bottas" /> <br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Susie Wolff]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2012/4/13201.html |títulu=Susie Wolff joins Williams as development driver |idioma=inglés |editorial=[[Fórmula 1]] |fecha=11 d'abril de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120414030450/http://www.formula1.com/news/headlines/2012/4/13201.html |fechaarchivu=2012-04-14 }}</ref> |- | style="color:#FFFAFA; background:#001A57; text-align:center;" align=center | '''19''' | {{bandera|Brasil}} [[Bruno Senna]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/01/17/48433-bruno-senna-piloto-oficial-williams-pa-2012 |títulu=Bruno Senna, pilotu oficial de Williams pa 2012 |editorial=CarandDriverTheF1 |fecha=17 de xineru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250222213433/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/01/17/48433-bruno-senna-piloto-oficial-williams-pa-2012 |fechaarchivu=2025-02-22 }}</ref> ! align="center" | SEN | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team]]<ref name="Nomes" /> !rowspan=2| [[Caterham F1 Team|Caterham]] |rowspan=2 align="center" | [[Caterham CT01|CT01]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2012<ref>{{Cita web |url=http://www.as.com/motor/articulo/lotus-seguira-motores-renault-final/20110925dasdasmot_1/Tes |títulu=Lotus va siguir con motores Renault hasta final de 2013 |editorial=[[Diariu As|AS]] |autor=[[Axencia EFE|EFE]] |fecha=25 de setiembre de 2011}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''20''' | {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]]<ref>{{Cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/96525 |títulu=Heikki Kovalainen not leaving Team Lotus any time soon, says Tony Fernandes |idioma=inglés |editorial=[[Autosport]] |fecha=27 de payares de 2011}}</ref> ! align="center" | KOV | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/14081/giedo-van-der-garde-convierte-tercer-pilotu-caterham/ |títulu=Giedo van der Garde convertir nel tercer pilotu de Caterham |autor=Óscar Albu |fecha=4 de febreru de 2012 |editorial=F1 al día}}</ref> <br /> {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/14526/alexander-rossi-nuevu-piloto-probador-caterham-f1-team/ |títulu=Alexander Rossi, nuevu piloto probador de Caterham F1 Team |editorial=F1 al día |autor=Ángel Pinu |fechaaccesu=9 de marzu de 2012 |fecha=9 de marzu de 2012}}</ref> <br /> {{bandera|Venezuela}} [[Rodolfo González (pilotu)|Rodolfo González]] |- | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''21''' | {{bandera|Rusia}} [[Vitaly Petrov]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2012/2/13023.html |títulu=Petrov replaces Trulli at Caterham for 2012 |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |idioma=inglés |fecha=17 de febreru de 2012 |fechaaccesu=17 de febreru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141029032753/http://www.formula1.com/news/headlines/2012/2/13023.html |fechaarchivu=2014-10-29 }}</ref> ! align="center" | PET | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|España}} [[HRT F1 Team]] !rowspan=2| [[HRT F1 Team|HRT]] |rowspan=2 align="center" | [[HRT F112|F112]] |rowspan=2| [[Cosworth]] CA2012 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#CC0000; background:#FFFAFA; text-align:center;" align=center | '''22''' | {{bandera|España}} [[Pedro Martínez de la Rosa|Pedro de la Rosa]]<ref>{{Cita web |url=http://www.as.com/motor/articulo/somos-peores-vamos dexar-selo/20120215dasdaimot_1/Tes |títulu=Somos los peores, pero vamos dexar de selo |autor=Manuel Franco||fecha=15 de febreru de 2012 |fechaaccesu=15 de febreru de 2012}}</ref> ! align="center" | DLR | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|España}} [[Dani Clos]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/02/13/49849-dani-clos-piloto-probador-en-hrt-f1-team |títulu=Dani Clos, piloto probador en HRT F1 Team |autor=Cristina Díaz |editorial=CarandDriverTheF1 |fecha=13 de febreru de 2012 |fechaaccesu=13 de febreru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160306230413/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/02/13/49849-dani-clos-piloto-probador-en-hrt-f1-team |fechaarchivu=2016-03-06 }}</ref> <br /> {{bandera|China}} [[Ma Qing Hua]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/14808/ma-qing-hua-une-programa-desenvuelvo-pilotos-equipo-hrt/ |títulu=Ma Qing Hua xunir al programa de desenvolvimientu de pilotos del equipu HRT |autor=Pablo Grau |editorial=F1 Actual}}</ref> |- | style="color:#CC0000; background:#FFFAFA; text-align:center;" align=center | '''23''' | {{bandera|India}} [[Narain Karthikeyan]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/02/03/49273-karthikeyan-robla-con-hrt-pa-la temporada-2012-f1 |títulu=Karthikeyan firma con HRT pa la temporada 2012 de F1 |autor=África Rosaleny |editorial=CarandDriverTheF1 |fecha=3 de febreru de 2012 |fechaaccesu=3 de febreru de 2012 }}</ref> ! align="center" | KAR | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team]]<ref name="Nomes" /> !rowspan=2| [[Marussia F1 Team|Marussia]] |rowspan=2 align="center" | [[Marussia MR01|MR01]] |rowspan=2| [[Cosworth]] CA2012 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#000000; background:#CC0000; text-align:center;" align=center | '''24''' | {{bandera|Alemaña}} [[Timo Glock]]<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/7/12345.html |títulu=Glock signs long-term contract with Virgin |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |idioma=inglés |fecha=24 de xunetu de 2011 |fechaaccesu=24 de xunetu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111016112218/http://www.formula1.com/news/headlines/2011/7/12345.html |fechaarchivu=2011-10-16 }}</ref> ! align="center" | GLO | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]]<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/284213/chilton-sustituye-a-de-villota-como-piloto-reserva-de-marussia/ |títulu=Chilton sustitúi a de Villota como piloto reserva de Marussia |editorial=GPUpdate |fecha=20 de setiembre de 2012}}</ref> <br /> {{bandera|España}} [[María de Villota]]<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/14498/maria-de-villota-une-marussia-como-nueva-pilotu-pruebes/ |títulu=María de Villota xunir a Marussia como nueva pilotu de pruebes |autor=Manuel Andrés Nieves |editorial=F1 al día |fecha=7 de marzu de 2012}}</ref> |- | style="color:#000000; background:#CC0000; text-align:center;" align=center | '''25''' | {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]]<ref>{{Cita web |url=http://www.esport3.cat/noticia/1483512/motor/Marussia-Virgin-dona-lalternativa-al-jove-Charles-Pic-de-cara-al Mundial-del-2012 |títulu=Marussia Virgin dóna l'alternativa al jove Charles Pic de cara al Mundial del 2012 |editorial=[[Esport3]] |idioma=catalán |fecha=28 de payares de 2011}}</ref> ! align="center" | PIC | align="center"| Toes |} === Notes Toles escuderíes lleven neumáticos [[Pirelli]], que tien robláu un contratu pa suministrar neumáticos hasta l'añu [[2013]].<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/8946/pirelli-unico-provisor-de-neumaticos-hasta-2013.html |títulu=Pirelli, únicu provisor de neumáticos hasta 2013|fechaaccesu = 2010 |fecha=23 de xunu de 2010 |editorial=F1 al día|autor=Iván Illán}}</ref> * Nengún pilotu lleva'l dosal nᵘ13 nel so [[monoplaza]] dende [[1976]] por [[superstición]], yá que creen que da mala suerte.<ref>{{Cita web |url=http://www.motorpasionf1.com/retro/el-numbero-13-en formular-1 |títulu=El númberu 13 na Fórmula 1 |fechaaccesu=2 d'avientu de 2009 |fecha=6 d'abril de 2010 |autor=Igor Zamorano |editorial=MotorPasiónF1}}</ref> * Col regresu de [[Kimi Räikkönen]], son seis los campeones del mundu que compiten nel Mundial, daqué que nun asocediera nunca na historia de la [[Fórmula 1]]. == Calendariu de presentaciones == De siguío amuésase'l calendariu de les presentaciones de los distintes monoplaces per parte de les escuderíes, ordenaes cronológicamente:<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13894/calendariu-presentacion-monplazas-2012/ |títulu=Calendariu de presentaciones de les monoplaces de 2012 |autor=Jacobo Vidal |fecha=16 de xineru de 2012 |editorial=F1 al día |fechaaccesu=16 de xineru de 2012}}</ref> {| {{tablaguapa}} |- ! Escudería !Coche !Xasis ! Fecha !Lugar |- | {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team|Caterham]] | [[Ficheru:Vitaly Petrov 2012 Malaysia FP1.jpg|135px|center]] | [[Caterham CT01|CT01]] | [[26 de xineru]] | Revista ''F1 Racing'' |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | [[Ficheru:F1 2012 Jerez test - McLaren 4.jpg|135px|center]] | [[McLaren MP4-27|MP4-27]] | [[1 de febreru]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Woking]] y ''[[Internet|online]]'' [http://www.mclaren.com] |- | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ficheru:2012 Canadian Grand Prix Fernando Alonso Ferrari F2012-02.jpg|135px|center]] | [[Ferrari F2012|F2012]] | [[3 de febreru]] | {{bandera|ITA}} [[Maranello]] y ''[[Internet|online]]'' [http://singleseater2012.ferrari.com/] |- | {{bandera|India}} [[Force India]] | [[Ficheru:Adrian Sutil 2013 Malaysia FP2.jpg|135px|center]] | [[Force India VJM05|VJM05]] | [[3 de febreru]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone|Silverstone]] |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Ficheru:Romain Grosjean 2012 Malaysia FP2 1.jpg|135px|center]] | [[Lotus E20|E20]] | [[5 de febreru]] | ''[[Internet|Online]]'' [https://web.archive.org/web/20120926183809/http://www.lotusf1team.com/] |- | {{bandera|Suiza}} [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Ficheru:Kamui Kobayashi 2012 Malaysia FP3.jpg|135px|center]] | [[Sauber C31|C31]] | [[6 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Circuitu Permanente de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Ficheru:F1 2012 Jerez test - Red Bull 2.jpg|135px|center]] | [[Red Bull RB8|RB8]] | [[6 de febreru]] | ''[[Internet|Online]]'' [http://www.redbullracing.com] |- | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Ficheru:2012 Canadian Grand Prix Jean-Eric Vergne Toro Rosso STR7.jpg|135px|center]] | [[Toro Rosso STR7|STR7]] | [[6 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Circuitu Permanente de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1 Team|Williams]] | [[Ficheru:Pastor Maldonado 2012 Malaysia FP1.jpg|135px|center]] | [[Williams FW34|FW34]] | [[7 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Circuitu Permanente de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Ficheru:Michael Schumacher 2012 Malaysia FP2.jpg|135px|center]] | [[Mercedes F1 W03|W03]] | [[21 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Circuitu de Cataluña|Montmeló]] |- | {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Ficheru:Timo Glock 2012 Malaysia Qualify.jpg|135px|center]] | [[Marussia MR01|MR01]] | [[5 de marzu]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone|Silverstone]] |- | {{bandera|España}} [[HRT F1 Team|HRT]] | [[Ficheru:Pedro de la Rosa 2012 Malaysia FP1.jpg|135px|center]] | [[HRT F112|F112]] | [[5 de marzu]] | {{bandera|España}} [[Circuitu de Cataluña|Montmeló]] |} * Oficialmente, la presentación de [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] diba tener llugar el 2 de febreru en llugar del 3, pero tuvo que ser atayada poles fuertes nevaes acaecíes en Maranello. Por ello, la presentación realizóse online al traviés de fotografíes de la monoplaza, amosándolo darréu sobre la nieve.<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2012/2/12972.html |títulu=Ferrari present the F2012 online |idioma=inglés |editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]] |fecha=3 de febreru de 2012 |fechaaccesu=15 de febreru de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150130070042/http://www.formula1.com/news/headlines/2012/2/12972.html |fechaarchivu=2015-01-30 }}</ref> * La escudería española [[HRT F1 Team]] tamién tuvo qu'aplazar la presentación del F112, programáu pal 21 de febreru, por cuenta que'l so xasis nun superó satisfactoriamente les pruebes de choque.<ref>{{Cita web |url=http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/hrt-obligáu-retardar-estrenu-nuevu-coche/csrcsrpor/20120210csrcsrdep_13/Tes |títulu=HRT, obligáu a retardar l'estrenu del so nuevu coche |fecha=10 de febreru de 2012 |fechaaccesu=15 de febreru de 2012 |editorial=[[Cadena SER]] }}</ref> El nuevu monoplaza va debutar el 5 de marzu en [[Circuitu de Cataluña|Barcelona]] por aciu un "filming day", siendo presentáu'l mesmu día.<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/03/04/51077-hrt-estrenara-manana-el so-nuevu-f112-en-un-filming-day-en-montmelo |títulu=HRT va estrenar mañana'l so nuevu F112 nun 'filming day' en Montmeló |fecha=4 de marzu de 2012 |fechaaccesu=4 de marzu de 2012 |editorial=CarandDriverTheF1 }}</ref> * La monoplaza de [[Marussia F1 Team|Marussia]] tampoco pasó los "crash test" y l'equipu viose forzáu a retardar la so presentación. == Cambeos == === Cambeos en circuitos === * El [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos]] resultó ente los más problemáticos. La organización, tuvo munchos problemes y la falta de fondos llegó a paralizar agora tol procesu. Tres les disputes internes ente los organizadores de la carrera, tou deber a problemes cola promotora qu'entamaba l'eventu, y que mientres los últimos años de la construcción del trazáu tuvieron problemes colos contratos,<ref name="test">{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13371/la-construccion-del circuitu-de-les-americas-foi--suspendida-temporalmente/ |títulu=La construcción del Circuitu de les Amériques foi suspendida temporalmente |autor=Ángel Pinu |fecha=16 de payares de 2011 |editorial=F1 al día}}</ref> polo que se prevía la so cancelación pa 2012, con opción de correr el Gran Premiu en 2013, o cabía la posibilidá d'atayase totalmente, tan solo quedando la organización de les carreres pa [[MotoGP]] y otros eventos. Según [[Bernie Ecclestone]], el responsable comercial de la Fórmula 1, la compañía ''Full Throttle Productions'', quien teníen el derechu a entamar la carrera, afirmaron: {{cita|«''Teníamos un alcuerdu con Full Throttle Productions. Tou foi robláu y selláu, pero siguíamos siguiendo coles coses fora de lo alcordao, como les feches, delles cartes de creitu y coses que tendría de ser unviaes, pero nunca pasó nada.''»<ref name="Ecclestone">{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13385/el-gp-de-ee.uu-saldra-del-calendario-2012-casi-total-seguridad/ |títulu=El GP d'EE.XX. va salir del calendariu 2012 casi con total seguridá |autor=Daniel Gorbe |fecha=17 de payares de 2011}}</ref>}} : Steve Sexton, responsable de la COTA, dixo: {{cita|«''Tuvimos entusiasmaos y trabayando pa un GP d'EE.XX. en 2012 y agora entiendo que'l Sr. Ecclestone ta interesáu en mover la carrera d'Austin a 2013. Sabemos que'l mercáu de los EE.XX. ye importante pa los equipos y los sos patrocinadores, y 2013 ensin dulda dará-y tiempu al Circuitu de les Amériques pa tar llistu''.»<ref name="Sexton">{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/13394/gp-eeuu-retrasara-hasta-2013-bernie-ecclestone-dexa/ |títulu=El GP d'EE.XX. va retrasar hasta 2013... si Bernie Ecclestone dexar |editorial=F1 al día |autor=Jacobo Vidal |fecha=17 de payares de 2011}}</ref>}} :El [[7 d'avientu]] de [[2011]], el [[Conseyu Mundial d'Automovilismu]] publicó'l calendariu definitivu pa la temporada 2012 de la [[Fórmula 1]], col Circuitu de les Amériques calteniéndose la so fecha pal 18 de payares. Más detalles revelaron que los organizadores de la carrera llegaren a un nuevu alcuerdu con [[Bernie Ecclestone|Ecclestone]], ya informó del trabayu na pista que tendrá de volver# a entamar darréu. Como parte del alcuerdu, los organizadores pagaron la cuota de la sanción pa la carrera de 2012 con un añu d'antelación.<ref>{{Cita web |url=http://www.usatoday.com/sports/motor/formula1/story/2011-12-07/grand-prix-in-texas-approved-by-formula-one/51722488/1 |títulu="Formula One to return to O.S. at O.S. Grand Prix in Texas" |editorial=Usa today |fecha=7 d'avientu de 2011 |idioma=inglés}}</ref> === Cambeos d'escuderíes === {{imaxe múltiple |posición_tabla = right |direición = vertical |semeya1 = Vitaly Petrov 2012 Malaysia FP2.jpg | anchu1 = 300 |semeya2 = Romain Grosjean 2012 Malaysia FP2 2.jpg | anchu2 = 300 |semeya3 = Charles Pic 2012 Malaysia Qualify.jpg | anchu3 = 300 | testu3 = Tres equipos camudaron los sos nomes pal 2012: l'equipu [[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]] pasó a llamase [[Caterham F1 Team]] (enriba); l'equipu [[Lotus Cars|Lotus]] [[Renault F1|Renault GP]] pasó a llamase [[Lotus F1 Team]] (mediu); y l'equipu [[Virgin Racing|Marussia Virgin Racing]] pasó a llamase [[Marussia F1 Team]] (embaxo). | alineación_texto1 = left }} * [[Williams F1|Williams]]: la escudería de Grove volverá usar motores [[Renault Sport F1|Renault]] trece años dempués.<ref name="Williams Renault" /> * [[Renault F1 Team|Renault]]: la escudería empobinada por [[Éric Boullier]] abandona definitivamente la Fórmula 1, pasando namái a suministrar motores. L'equipu, controláu pol grupu accionario [[Genii Capital]], va pasar a llamase "[[Lotus F1 Team]]", cuntando col importante patrociniu de [[Lotus Cars]]. * [[Virgin Racing|Virgin]]: la formación británica, que compitiera en 2011 so bandera rusa pol importante sofitu económicu de Marussia, camudó la so denominación. Virgin Racing abandona l'equipu y [[Marussia Motors]] toma'l control, llamándose [[Marussia F1 Team]].<ref name="Nomes" /> * [[Caterham F1 Team|Caterham]]: la escudería de [[Tony Fernandes]] tamién camuda la so denominación. N'alquiriendo pa la temporada 2011 tolos derechos históricos, la marca y la imaxe del antiguu Team Lotus de Colin Chapman,<ref>{{Cita web |url=http://www.motorspain.com/wp-content/uploads/2011/01/team-lotus-2011-oopn-20.jpg |títulu=Lotus set to become Team Lotus in 2011 |obra=Formula One |idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/9892/team-lotus-tornara-a-f1-en-2011/ |títulu=El 'Team Lotus' va tornar a la F1 en 2011 |obra=F1 al día |nome=Jacobo |apellíu=Vidal |fecha=24 de setiembre de 2010}}</ref>les discretes resultancies llograes, sumaos a los xuicios que tuvo qu'encarar per parte de [[Lotus Cars]] pola denominación del equipu (nos que se-y reconoció a Fernandes los derechos adquiríos sobre "Team Lotus", pero depués de llargos procesos y apelaciones), determinó que mercara a [[Caterham Cars]] y compitiera en 2012 como [[Caterham F1 Team]].<ref name="Nomes" /> * [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]: va añader al so nome oficial l'incisu "[[Mercedes-AMG|AMG]]". * [[HRT F1 Team|HRT]]: travesó un llixeru cambéu de denominación. Dexó'l nome de "Hispania Racing Team" pol de "HRT F1 Team". === Cambeos de pilotos === * [[Kimi Räikkönen]]: el campeón de {{f1|2007}} vuelve a la categoría con [[Lotus F1 Team|Lotus]]. * [[Romain Grosjean]]: pasa a ser pilotu oficial de [[Lotus F1 Team|Lotus]], en siendo probador de [[Renault F1|Renault]] y proclamase campeón de les [[GP2 Series]] en 2011. * [[Vitaly Petrov]]: anque tenía contratu con puxanza con [[Lotus F1 Team|Lotus]], l'equipu británicu prescindió de los sos servicios, y pasó a ser pilotu de [[Caterham F1 Team]]. * [[Bruno Senna]]: nun anovó con [[Renault F1 Team|Renault]] y abandona dicha formación, pasando a correr para [[Williams F1|Williams]]. * [[Charles Pic]]: debuta con [[Marussia F1 Team|Marussia]], rematando 4º na [[GP2 Series|GP2]]. * [[Jérôme d'Ambrosio]]: nun sigue en [[Virgin Racing|Virgin]], siendo reemplazáu por [[Charles Pic]], y conviértese en reserva de [[Lotus F1 Team|Lotus]]. Sustituyó a [[Romain Grosjean]] nel GP d'Italia tres la sanción del pilotu francés. * [[Pedro de la Rosa]]: dexa de ser probador de [[McLaren]] pa convertise en pilotu oficial d'[[HRT F1 Team|HRT]]. * [[Jaime Alguersuari]]: abandona [[Toro Rosso]] en siendo refugáu pol equipu italianu. Desenvolviera los Pirelli col Pirelli Test Car. * [[Sébastien Buemi]]: [[Toro Rosso]] prescindió de los sos servicios como pilotu de carreres, pero va pasar a ser pilotu reserva de [[Red Bull Racing|Red Bull]] y el mesmu [[Toro Rosso]]. * [[Daniel Ricciardo]]: pasa de ser pilotu d'[[HRT F1 Team|HRT]] a correr para [[Toro Rosso]]. * [[Jean-Éric Vergne]]: debuta na categoría con [[Toro Rosso]]. * [[Nico Hülkenberg]]: l'hasta agora probador de [[Force India]] pasa a ser pilotu oficial del mesmu equipu. * [[Adrian Sutil]]: colar de [[Force India]] en siendo sustituyíu por [[Nicolas Hülkenberg|Hülkenberg]]. * [[Rubens Barrichello]]: nun anueva con [[Williams F1|Williams]] y vase a les [[IndyCar Series]] col equipu [[KV Racing Technology]]. En Fórmula 1, ye reemplazáu pol so compatriota [[Bruno Senna]]. * [[Jarno Trulli]]: magar qu'en principiu anovara'l so contratu, finalmente foi despidíu de [[Caterham F1 Team|Caterham]]. === Cambeos reglamentarios y téunicos === Los principales cambeos reglamentarios son los siguientes:<ref>{{Cita web |url=http://www.teinteresa.es/deportes/formula-1/cambeos-reglamentacion-Formula-unu_0_664134082.html |títulu=Éstos son los cambeos na reglamentación de la Fórmula 1 p'anguaño}}</ref> # Entra a valir la prohibición de los difusores soplaos, agora la salida de los escapes tendrá de ser circular y nun va poder apuntar a la zona del difusor. # Rebáxase l'altor del morru por motivos de seguridá, dando llugar a los llamaos "morros de coríu" o "morru de delfín". # Oficialízase la norma de solo dexar un cambéu de direición pa evitar adelantamientos. # Los pilotos doblaos van poder desdoblase cuando'l coche de seguridá tea en pista, pa evitar que los coches más lentos adulteren el rellanzamientu de la carrera. # vuelven dexase los test mientres la temporada, pero solu ente'l 1 y el 3 de mayu en Mugello (Italia). # Esaníciase la regla que solo dexaba utilizar tres juegos de neumáticos nos entrenamientos llibres. # Duración máxima total de la carrera cuando se produzan suspensiones temporales, va ser de cuatro hores, pa evitar casos como'l [[Gran Premiu de Canadá de 2011]]. En casu de que nun se produzan suspensiones temporales, la llende sigue en 2 hores. # Llegalícense les órdenes d'equipu. == Entrenamientos == === Pretemporada === {{AP|Pretemporada de Fórmula 1 2012}} [[Ficheru:F1 2012 Jerez test - Sauber 2.jpg|thumb|derecha|200px|El pilotu de [[Sauber F1 Team|Sauber]] [[Kamui Kobayashi]] mientres los test de pretemporada nel circuitu [[Andalucia|andaluz]] de [[Circuitu de Xerez|Xerez de la Frontera]].]] {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%; text-align: left" |- ! Sesión ! Fecha !Circuitu !País ! Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- |align="center" rowspan="4"|'''1''' |[[7 de febreru]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Xerez]], [[Xerez de la Frontera|Xerez]] <br /> [[Ficheru:Jerez.svg|90px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:19.670 | 73 |- |[[8 de febreru]] | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:18.561 | 132 |- |[[9 de febreru]] | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:17.613 | 118 |- |[[10 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.877 | 39 |- |colspan="8"| |- |align="center" rowspan="4"|'''2''' |[[21 de febreru]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Cataluña]], [[Montmeló]]<br /> [[Ficheru:Catalunya.svg|150px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | 1:23.265 | 79 |- |[[22 de febreru]] | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hulkenberg]] | {{bandera|India}} [[Force India]] | 1:22.608 | 112 |- |[[23 de febreru]] | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1|Williams]] | 1:22.391 | 106 |- |[[24 de febreru]] | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] | {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] | 1:22.312 | 145 |- |colspan="8"| |- |align="center" rowspan="4"|'''3''' |[[1 de marzu]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Cataluña]], [[Montmeló]] <br /> [[Ficheru:Catalunya.svg|150px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:23.252 | 73 |- |[[2 de marzu]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:22.614 | 124 |- |[[3 de marzu]] | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] | 1:22.094 | 114 |- |[[4 de marzu]] | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:22.030 | 121 |- |colspan="8"| |- |align="center" rowspan="3"|'''4''' |[[1 de mayu]] |rowspan="3"| <center> [[Circuitu de Mugello]], [[Toscana|Italia]] <br /> [[Ficheru:Mugello Racing Circuit track map.svg|150px]]</center> | rowspan="3"|{{bandera|Italia}} [[Italia]] | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.444 | 46 |- |[[2 de mayu]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:21.603 | 97 |- |[[3 de mayu]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:21.035 | 66 |- |} === Postemporada === {{ap|Postemporada de Fórmula 1 2012}} {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Nᵘ ! Circuitu !País ! Fecha !Meyor tiempu !Pilotu !Escudería !Tipu de test |- |rowspan=3|1 |rowspan=3| [[Circuitu Yas Marina]] |rowspan=3|{{Emiratos Árabes Xuníos}} |[[6 de payares]] | 1:42.651 | {{bandera|Dinamarca}} [[:en:Kevin Magnussen|Kevin Magnussen]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] !rowspan=3| Nuevos pilotos |- |[[7 de payares]] | 1:42.679 | {{bandera|POR}} [[:en:António Félix da Costa|Antonio Felix da Costa]] | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] |- |[[8 de payares]] | 1.42:677 | {{bandera|Italia}} [[Davide Valsecchi]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] |} == Neumáticos == {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 6 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu ! colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu ! Adherencia ! Llonxevidá |- ! scope="row" | Súper blandu | bgcolor="#f20704" | '''S''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu | 4 - Más adherencia | 1 - Menos duraderu |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 3 | 2 |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero White.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 2 | 3 |- ! scope="row" | Duru | bgcolor="#9C9C9C" | '''H''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Gray.svg|50px]] | Llisu | Secu | Duru | 1 - Menos adherencia | 4 - Más duraderu |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu | Entemediu ! ! |- ! scope="row" | D'agua | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu | D'agua ! ! |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli designa 2 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. El más blandu llámase ''option'' y el más duru ''prime''.<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2012/10/13931.html |títulu=Pirelli reveal tyre choices for final three rounds |fechaaccesu=16 d'ochobre de 2012 |fecha=16 d'ochobre de 2012 |idioma=Inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130111030532/http://www.formula1.com/news/headlines/2012/10/13931.html |fechaarchivu=2013-01-11 }}</ref> {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2012|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2012|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2012|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2012|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2012|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2012|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2012|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2012|EUR]]<br />{{bandera|Unión Europea}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2012|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2012|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2012|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2012|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2012|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2012|RCO]]<br />{{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu d'India de 2012|IND]]<br />{{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2012|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} |- ! Blandu |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#F20704"| '''S''' |bgcolor="#F20704"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#F20704"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#F20704"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |- ! Duru |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FACA08"| '''S''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#FFFFFF"| '''M''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |bgcolor="#9C9C9C"| '''H''' |- ! Entemediu |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |- ! D'agua |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |bgcolor="#078CD1"| '''W''' |- |} * [[Pirelli]] suministra a los equipos toles carreres con dellos xuegos de neumáticos d'agua entemedio y estrema, sía como quier el destín y les condiciones ambientales previstes, pa evitar sorpreses debíes a posibles fallos nes predicciones meteorolóxiques.<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/511/ |títulu=Tyres |fechaaccesu=16 d'abril de 2011 |idioma=Inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150106070042/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/511/ |fechaarchivu=2015-01-06 }}</ref> * La reglamentación axusta que cada pilotu va tener a la so disposición 6 xuegos de neumáticos del compuestu principal, de normal el más duru, 5 xuegos del compuestu opcional, 4 xuegos de neumáticos entemedios y 3 d'agua estremo pa cada fin de selmana. Los neumáticos de secu tán marcaos col testu "Pirelli PZERO" y los d'agua con "Pirelli Cinturato". * La eleición de los compuestos llevar a cabu'l fabricante. Tamién ta en manes de [[Pirelli]] escoyer cual ye'l compuestu principal y cual l'opcional. == Resultaos == === Resultaes por Gran Premiu === <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%;" Nun va ser apostada |- !Ronda !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" |Resultaos !Anexos |- ! rowspan="4" | '''1''' | rowspan="4" | [[16 de marzu|16]], [[17 de marzu|17]] y [[18 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Australia}} '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br />[[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 307,574 km<br />Vueltes: 58<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! rowspan="4" | '''2''' | rowspan="4" | [[23 d'abril|23]], [[24 d'abril|24]] y [[25 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Malasia}} '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Sepang|Circuitu de Sepang]]<br />Llargor: 310,408 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Sepang.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! rowspan="4" | '''3''' | rowspan="4" | [[13 d'abril|13]], [[14 d'abril|14]] y [[15 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|China}} '''[[Gran Premiu de China]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Shanghai|Circuitu de Shanghai]]<br />Llargor: 305,066 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |- ! rowspan="4" | '''4''' | rowspan="4" | [[20 d'abril|20]], [[21 d'abril|21]] y [[22 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|Baḥréin}} '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Baḥréin|Circuitu de Sahkir]]<br />Llargor: 308,405 km<br />Vueltes: 49<br />Ganador 2011: Canceláu !rowspan="4" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''5''' | rowspan="4" | [[11 de mayu|11]], [[12 de mayu|12]] y [[13 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|España}} '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br />[[Circuitu de Cataluña]]<br />Llargor: 307,104 km<br />Vueltes: 66<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! rowspan="4" | '''6''' | rowspan="4" | [[24 de mayu|24]], [[26 de mayu|26]] y [[27 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Mónacu}} '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br />[[Circuitu de Mónacu|Circuitu de Montecarlu]]<br />Llargor: 260,520 km<br />Vueltes: 78<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! rowspan="4" | '''7''' | rowspan="4" | [[8 de xunu|8]], [[9 de xunu|9]] y [[10 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Canadá}} '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br />[[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 305,270 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''8''' | rowspan="4" | [[22 de xunu|22]], [[23 de xunu|23]] y [[24 de xunu]] | rowspan="4" | [[Ficheru:Flag of Europe.svg|20px]] '''[[Gran Premiu d'Europa]]'''<br />[[Circuitu urbanu de Valencia|Circuitu de Valencia]]<br />Llargor: 308,883 km<br />Vueltes: 57<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Valensia street.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] ! Ganador | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Europa de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''9''' | rowspan="4" | [[6 de xunetu|6]], [[7 de xunetu|7]] y [[8 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br />[[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 306,747 km<br />Vueltes: 52<br />Ganador 2011: {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]],<br /> {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] ! Ganador | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! rowspan="4" | '''10''' | rowspan="4" | [[20 de xunetu|20]], [[21 de xunetu|21]] y [[22 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Alemaña}} '''[[Gran Premiu d'Alemaña]]'''<br />[[Hockenheimring|Circuitu de Hockenheimring]]<br />Llargor: 306,458 km<br />Vueltes: 67<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Hockenheimring.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! Ganador |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] |- ! rowspan="4" | '''11''' | rowspan="4" | [[27 de xunetu|27]], [[28 de xunetu|28]] y [[29 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Hungría}} '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br />[[Hungaroring|Circuitu de Hungaroring]]<br />Llargor: 306,660 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|160px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''12''' | rowspan="4" | [[31 d'agostu]], [[1 de setiembre|1]] y [[2 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Bélxica}} '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br />[[Circuit de Spa-Francorchamps|Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 308,238 km<br />Vueltes: 44<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Brasil}} [[Bruno Senna]] |- ! rowspan="4" | '''13''' | rowspan="4" | [[7 de setiembre|7]], [[8 de setiembre|8]] y [[9 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Italia}} '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br />[[Autodromo Nazionale di Monza|Circuitu de Monza]]<br />Llargor: 306,720 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''14''' | rowspan="4" | [[21 de setiembre|21]], [[22 de setiembre|22]] y [[23 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Singapur}} '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br />[[Circuitu urbanu de Singapur|Circuitu de Singapur]]<br />Llargor: 309,316 km<br />Vueltes: 61<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Hulkenberg]] |- ! rowspan="4" | '''15''' | rowspan="4" | [[5 d'ochobre|5]], [[6 d'ochobre|6]] y [[7 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Xapón}} '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br />[[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 307,573 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''16''' | rowspan="4" | [[12 d'ochobre|12]], [[13 d'ochobre|13]] y [[14 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Corea del Sur}} '''[[Gran Premiu de Corea del Sur]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Corea|Circuitu de Yeongam]]<br />Llargor: 308,630 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Korea international circuit v2.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! rowspan="4" | '''17''' | rowspan="4" | [[26 d'ochobre|26]], [[27 d'ochobre|27]] y [[28 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|India}} '''[[Gran Premiu de la India]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Buddh]]<br />Llargor: 307.249 km<br />Vueltes: 63<br />Ganador 2011: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Jaypee Group Circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de la India de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! rowspan="4" | '''18''' | rowspan="4" | [[2 de payares|2]], [[3 de payares|3]] y [[4 de payares]] | rowspan="4" | [[Ficheru:Flag of Abu Dhabi.svg|20px]] '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi]] ({{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} Emiratos Árabes Xuníos)<br />[[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 305,361 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2011: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''19''' | rowspan="4" | [[16 de payares|16]], [[17 de payares|17]] y [[18 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br />[[Circuitu de les Amériques|Circuitu d'Austin]]<br />Llargor: 308,896 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2011: ''Nun hubo'' ! rowspan="4" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|160px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''20''' | rowspan="4" | [[23 de payares|23]], [[24 de payares|24]] y [[25 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Brasil}} '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br />[[Autódromu José Carlos Pace|Circuitu d'Interlagos]]<br />Llargor: 305,909 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2011: {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2012|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |} </center> === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de pilotos === {| | {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 80%" |- valign="middle" ! Pos. ! Nᵘ ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2012|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2012|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2012|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2012|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2012|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2012|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2012|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2012|EUR]]<br />{{bandera|Unión Europea}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012|GBR]]<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2012|HUN]]<br /> {{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2012|BEL]]<br /> {{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2012|ITA]]<br /> {{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2012|SIN]]<br /> {{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2012|JPN]]<br /> {{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2012|RCO]]<br />{{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu de la India de 2012|IND]]<br /> {{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|ABU]]<br /> {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|USA]] <br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2012|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ! Ptos. |- ! 1 !1 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| '''''4''''' |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 22† |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#dfdfdf"|'''''2''''' |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffffbf"| '''281''' |- ! 2 !5 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| '''278''' |- ! 3 !9 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#ffdf9f"| '''207''' |- ! 4 !4 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#EFCFFF"| '''''Ret''''' !align="right"| 190 |- ! 5 !3 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 18† |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 16† |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 !align="right"| 188 |- ! 6 !2 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 20† |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 !align="right"| 179 |- ! 7 !6 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 !align="right"| 122 |- ! 8 !10 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret | |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret !align="right"| 96 |- ! 9 !8 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| ''6'' |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 !align="right"| 93 |- ! 10 !15 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| ''11'' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret !align="right"| 66 |- ! 11 !12 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 21† |bgcolor="#cfcfff"| ''14'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 !align="right"| 63 |- ! 12 !14 |align="left"| {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| ''10'' |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 18† |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 !align="right"| 60 |- ! 13 !7 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 22† |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 7 !align="right"| 49 |- ! 14 !11 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret !align="right"| 46 |- ! 15 !18 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#cfcfff"| 13† |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret !align="right"| 45 |- ! 16 !19 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Bruno Senna]] |bgcolor="#cfcfff"| 16† |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 22† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| ''12'' |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 18† |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret !align="right"| 31 |- ! 17 !17 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]] |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 !align="right"| 16 |- ! 18 !16 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 !align="right"| 10 |- ! 19 !21 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Vitaly Petrov]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 13 | DNS |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 11 !align="right"| 0 |- ! 20 !24 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Timo Glock]] |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | DNS |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 16 !align="right"| 0 |- ! 21 !25 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]] |bgcolor="#cfcfff"| 15† |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 12 !align="right"| 0 |- ! 22 !20 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 23 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 !align="right"| 0 |- ! 23 !10 |align="left"| {{bandera|Bélxica}} [[Jérôme d'Ambrosio]] | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 13 | | | | | | | !align="right"| 0 |- ! 24 !23 |align="left"| {{bandera|India}} [[Narain Karthikeyan]] |bgcolor="#FFCFCF"| DNQ |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 23 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 18 !align="right"| 0 |- ! 25 !22 |align="left"| {{bandera|España}} [[Pedro de la Rosa]] |bgcolor="#FFCFCF"| DNQ |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 17 !align="right"| 0 |- |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 90%" |- ! Pos. ! Pilotu !Escudería !Carreres<br />apostaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes<br />rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |align="left"| {{bandera|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 5 | &nbsp; 10 | &nbsp; 6 | &nbsp; 6 | '''281''' |- ! 2 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 3 | &nbsp; 13 | &nbsp; 2 | &nbsp; | '''278''' |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 1 | &nbsp; 7 | &nbsp; | &nbsp; 2 | '''207''' |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 4 | &nbsp; 7 | &nbsp; 7 | &nbsp; 1 | '''190''' |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 3 | &nbsp; 6 | &nbsp; 1 | &nbsp; 2 | '''188''' |- ! 6 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |align="left"| {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 2 | &nbsp; 4 | &nbsp; 2 | &nbsp; 1 | '''179''' |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; 2 | &nbsp; | &nbsp; | '''122''' |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | &nbsp; 19 | &nbsp; | &nbsp; 3 | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''96''' |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 1 | &nbsp; 2 | &nbsp; 1 | &nbsp; 2 | '''93''' |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |align="left"| {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; 3 | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''66''' |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nicolas Hülkenberg|Nico Hulkenberg]] |align="left"| {{bandera|India}} [[Force India]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''63''' |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |align="left"| {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; 1 | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''60''' |- ! 13 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; 1 | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''49''' |- ! 14 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]] |align="left"| {{bandera|India}} [[Force India]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''46''' |- ! 15 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1|Williams]] | &nbsp; 20 | &nbsp; 1 | &nbsp; 1 | &nbsp; 1 | &nbsp; | '''45''' |- ! 16 |align="left"| {{bandera|BRA}} [[Bruno Senna]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1|Williams]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; 1 | '''31''' |- ! 17 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Toro Rosso]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''16''' |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Toro Rosso]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''10''' |- ! 19 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Vitaly Petrov]] |align="left"| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1|Caterham]] | &nbsp; 19 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 20 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Timo Glock]] |align="left"| {{bandera|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] | &nbsp; 19 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]] |align="left"| {{bandera|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 22 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]] |align="left"| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1|Caterham]] | &nbsp; 20 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 23 |align="left"| {{bandera|Bélxica}} [[Jérôme d'Ambrosio]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | &nbsp; 1 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 24 |align="left"| {{bandera|India}} [[Narain Karthikeyan]] |align="left"| {{bandera|España}} [[HRT F1 Team|HRT]] | &nbsp; 19 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- ! 25 |align="left"| {{bandera|España}} [[Pedro de la Rosa]] |align="left"| {{bandera|España}} [[HRT F1 Team|HRT]] | &nbsp; 19 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | '''0''' |- |} === Campeonatu de Constructores === {| |valign="top"| {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%; text-align:center;" |- valign="top" !valign="middle" width="2%"| Pos. !valign="middle"|Escudería !valign="middle" width="2%"| Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2012|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2012|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2012|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2012|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2012|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2012|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2012|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2012|EUR]]<br />{{bandera|Unión Europea}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|GER]]<br /> {{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2012|HUN]]<br /> {{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2012|BEL]]<br /> {{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2012|ITA]]<br /> {{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2012|SIN]]<br /> {{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2012|JPN]]<br /> {{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2012|RCO]]<br /> {{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu de la India de 2012|IND]]<br /> {{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|ABU]]<br /> {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|USA]]<br /> {{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2012|BRA]]<br /> {{bandera|Brasil}} !valign="middle"| Ptos. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 1 |rowspan="2" align="center"|[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault en Fórmula 1|Renault]] | 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| '''''4''''' |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 22† |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#dfffdf"| 6 !rowspan="2" align="right"| 460 |- | 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 20† |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 2 |rowspan="2" align="center"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 !rowspan="2" align="right"| 400 |- | 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 3 |rowspan="2" align="center"| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] | 3 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 18† |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 16† |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 !rowspan="2" align="right"| 378 |- | 4 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#EFCFFF"| '''Ret''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#EFCFFF"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#EFCFFF"| '''''Ret''''' |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 4 |rowspan="2" align="center"| [[Lotus F1 Team|Lotus]]-[[Renault en Fórmula 1|Renault]] | 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 !rowspan="2" align="right"| 303 |- | 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 5 |rowspan="2" align="center"| [[Mercedes GP|Mercedes]] | 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 22† |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 7 !rowspan="2" align="right"| 142 |- | 8 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| ''6'' |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 6 |rowspan="2" align="center"| [[Sauber F1 Team|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| ''10'' |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 !rowspan="2" align="right"| 126 |- | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| ''11'' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 7 |rowspan="2" align="center"| [[Force India]]-[[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 19† !rowspan="2" align="right"| 109 |- | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 21† |bgcolor="#cfcfff"| ''14'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 8 |rowspan="2" align="center"| [[Williams F1|Williams]]-[[Renault en Fórmula 1|Renault]] | 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13† |bgcolor="#cfcfff"| 19† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret !rowspan="2" align="right"| 76 |- | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 22† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| ''12'' |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 18† |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 9 |rowspan="2" align="center"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 !rowspan="2" align="right"| 26 |- | 17 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 10 |rowspan="2" align="center"| [[Caterham F1 Team|Caterham]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 23 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 !rowspan="2" align="right"| 0 |- | 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |DNS |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 11 |rowspan="2" align="center"| [[Marussia F1 Team|Marussia]]-[[Cosworth]] | 24 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret ||DNS |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 16 !rowspan="2" align="right"| 0 |- | 25 |bgcolor="#cfcfff"| 15† |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 12 |rowspan="2" align="center"| [[HRT F1 Team|HRT]]-[[Cosworth]] | 22 |bgcolor="#FFCFCF"| DNQ |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 17 !rowspan="2" align="right"| 0 |- | 23 |bgcolor="#FFCFCF"| DNQ |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#cfcfff"| 23 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#cfcfff"| 21 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |- |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 90%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! GP<br />apostaos ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes<br />rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |align="left"| [[Red Bull RB8|RB8]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] | 20 | 7 | 14 | 8 | 7 | '''460''' |- ! 2 |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align="left"| [[Ferrari F2012|F2012]] |align="left"|[[Ferrari]] | 20 | 3 | 15 | 2 | | '''400''' |- ! 3 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren]] |align="left"| [[McLaren MP4-27|MP4-27]] |align="left"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 20 | 7 | 13 | 8 | 3 | '''378''' |- ! 4 |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |align="left"| [[Lotus E20|E20]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] | 20 | 1 | 10 | | 3 | '''303''' |- ! 5 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes GP|Mercedes]] |align="left"| [[Mercedes F1 W03|F1 W03]] |align="left"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 20 | 1 | 3 | 1 | 3 | '''142''' |- ! 6 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber]] |align="left"| [[Sauber C31|C31]] |align="left"|[[Ferrari]] | 20 | | 4 | | 2 | '''126''' |- ! 7 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Force India]] |align="left"| [[Force India VJM05|VJM05]] |align="left"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 20 | | | | 1 | '''109''' |- ! 8 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams F1|Williams]] |align="left"| [[Williams FW34|FW34]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] | 20 | 1 | 1 | 1 | 1 | '''76''' |- ! 9 |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |align="left"| [[Toro Rosso STR7|STR7]] |align="left"|[[Ferrari]] | 20 | | | | | '''26''' |- ! 10 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] |align="left"| [[Caterham CT01|CT01]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] | 20 | | | | | '''0''' |- ! 11 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|15x15px]] [[Marussia F1 Team|Marussia]] |align="left"| [[Marussia MR01|MR01]] |align="left"| [[Cosworth]] | 20 | | | | | '''0''' |- ! 12 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo HRT.png|15x15px]] [[HRT F1 Team|HRT]] |align="left"| [[Hispania F112|F112]] |align="left"| [[Cosworth]] | 19 | | | | | '''0''' |- |} == Ver tamién == * [[Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Temporada 2012 de World Series by Renault]] * [[Temporada 2012 de GP2 Series]] * [[Temporada 2012 de GP3 Series]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2012 in Formula One}} {{Fórmula 1}} |}|} |} |} {{Tradubot|Temporada 2012 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2012 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2012]] [[Categoría:Deportes de motor en 2012]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] l2kuzqs0d4cnct6tfgt5zevttf5hhxl 0 129304 4527265 4525170 2026-09-11T13:56:13Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 5 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527265 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada [[2013]] de [[Fórmula 1]]''' foi'l 64º campeonatu mundial de [[Fórmula 1]] de la historia. Mientres la mesma, sigue vixente'l [[Alcuerdu de la Concordia]]. La temporada empezó'l [[17 de marzu]] col [[Gran Premiu d'Australia de 2013|GP d'Australia]] y remató el [[24 de payares]] en [[Gran Premiu de Brasil de 2013|Brasil]]. Once escuderíes y ventitrés piloto compitieron por ser campeones. [[Sebastian Vettel]] y [[Red Bull Racing]] llograron los títulos de campeón de pilotos y de constructores, respeutivamente. Esta sería la última temporada en tener los yá conocíos propulsores V8. Amás, esta foi la última temporada de [[Mark Webber]] na máxima categoría. == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal Mundial [[2013]] de [[Fórmula 1|F1]]. Toles escuderíes llevaron neumáticos [[Pirelli]], que teníen robláu un contratu pa suministrar neumáticos hasta anguaño.<ref>{{cita web|url = http://www.f1aldia.com/8946/pirelli-unico-provisor-de-neumaticos-hasta-2013.html|títulu = Pirelli, únicu provisor de neumáticos hasta 2013|fechaaccesu = 2010|fecha = 23 de xunu de 2010|editorial = F1 al día|idioma = castellanu | autor= Illán, Iván}}</ref> Nengún pilotu lleva'l dosal nᵘ13 nel so [[monoplaza]] dende [[Temporada 1976 de Fórmula 1|1976]] por [[superstición]], yá que creen que da mala suerte.<ref>{{cita web|url = http://www.motorpasionf1.com/retro/el-numbero-13-en formular-1 |títulu = El númberu 13 na Fórmula 1|fechaaccesu = 2 d'avientu de 2010|fecha = 6 d'abril de 2010|autor= Zamorano, Igor|editorial = MotorPasiónF1|idioma = castellanu}}</ref> La escudería [[HRT F1 Team|HRT]] nun participó anguaño nel mundial de Fórmula 1 por non realizar el pagu y terminase el plazu pa realizalo.<ref>{{cita web|url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/hrt-queda-fuera-mundial-2013_2012120100105.html|títulu=HRT quédase fora del mundial 2013|autor=[[Axencia EFE]]|editorial=[[Antena 3]]|fecha=1 d'avientu de 2012|idioma=castellanu}}</ref> La escudería [[Scorpion Racing]] quixo entrar esta temporada como sustitutu de HRT. Tendría la so sede en Silverstone y aprovecharía el coche de HRT, con un motor Cosworth y una caxa de cambeos apurrida por Williams.<ref>{{cita web|url = http://www.f1aldia.com/18023/scorpion-racing-amuesa-interes-entrar-f1/|títulu = Scorpion Racing amuesa'l so interés por entrar na F1|fechaaccesu = 2013|fecha = 30 de xineru de 2013|editorial = F1 al día|idioma = castellanu | autor= Grau, Pablo}}</ref> {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% |- ! Escudería !Constructor ! Xasis ! Motor ! {{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! width="25" |Nᵘ ! Pilotos titulares ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- |rowspan=2| {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Infiniti Red Bull Racing]]<ref>{{cita web | url=http://www.f1aldia.com/17471/infiniti-sera-patrocinador-principal-equipo-red-bull-partir-2013/ | títulu=Infiniti va ser patrocinador principal del equipu Red Bull a partir de 2013 | autor=Nieves, Manuel Andrés | editorial=F1 al día | idioma=castellanu | fecha=25 de payares de 2012 | fechaaccesu=27 de payares de 2012 }}</ref> !rowspan=2|<br />[[Red Bull Racing|Red Bull]] |rowspan=2 align="center"| [[Red Bull RB9|RB9]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2013<ref>{{cita web | url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/267531/red-bull-y-renault-xuntos-hasta-el-2016/ | títulu=Red Bull y Renault xuntos hasta'l 2016 | editorial=GPUpdate | idioma=castellanu | fecha=9 de setiembre de 2011 | fechaaccesu=9 de setiembre de 2011 }}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''1''' | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{cita web | url=http://www.cope.es/deportes/14-03-11--sebastian-vettel-anueva-con-red-bull-hasta-2014-234469-1 | títulu=Sebastian Vettel anueva con Red Bull hasta 2014 | fecha=14 de marzu de 2011 | idioma=castellanu | editorial=[[Cadena COPE|COPE]] }}</ref> ! align="center"| VET | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Suiza}} [[Sébastien Buemi]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/01/22/67834-sebastien-buemi-repetira-reserva-probador-red-bull-2013|títulu=Sébastien Buemi va repitir como reserva y probador de Red Bull en 2013|obra=CarandDriverTheF1|autor=Díaz, Cristina|fecha=22 de xineru de 2013|fechaaccesu=22 de xineru de 2013|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160323005954/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/01/22/67834-sebastien-buemi-repetira-reserva-probador-red-bull-2013|fechaarchivu=2016-03-23}}</ref><br/> {{bandera|Portugal}} [[António Félix da Costa]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/04/09/71993-da-costa-sustituye-buemi-en-china-como-piloto-reserva-red-bull|títulu=Da Costa sustitúi a Buemi en China como piloto reserva de Red Bull|autor=Ortega, Alfonso|obra=CarandDriverTheF1|fecha=9 d'abril de 2013|fechaaccesu=9 d'abril de 2013|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160307050544/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/04/09/71993-da-costa-sustituye-buemi-en-china-como-piloto-reserva-red-bull|fechaarchivu=2016-03-07}}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''2''' | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]]<ref>{{cita web|títulu=Webber anueva con Red Bull por una temporada|url=https://www.marca.com/2012/07/10/motor/formula1/1341912238.html|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=10 de xunetu de 2012|fechaaccesu=10 de xunetu de 2012| idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| WEB | align="center"| Toes |- | rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari]]<ref>{{cita web | url=http://formula-one.speedtv.com/article/f1-ferrari-drops-marlboro-from-team-name/ | títulu=F1: Ferrari Drops Marlboro From Team Name | autor=Cooper, Adam | idioma=inglés | fecha=8 de xunetu de 2011 | obra=Speed TV | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111003165142/http://formula-one.speedtv.com/article/f1-ferrari-drops-marlboro-from-team-name/ | fechaarchivu=3 d'ochobre de 2011 }}</ref> ! rowspan=2|<br />[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan=2 align="center" | [[Ferrari F138|F138]] | rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{cita web | url=http://motor.as.com/motor/2011/05/20/mas_motor/1305906618_850215.html | títulu=Fernando Alonso va ser coloráu pa siempres | obra=[[As (periódicu)|AS]] | idioma=castellanu | autor=Franco, Manuel | fecha=20 de mayu de 2011 | fechaaccesu=20 de mayu de 2011 | idioma=castellanu }}</ref> ! align="center"| ALO | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Davide Rigon]]<ref name="Rigon">{{cita noticia|títulu=F1 : Rigon steps up at Ferrari after Force India Formula 1 team sign Bianchi|url=http://www.f1sa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=32545:f1--rigon-steps-up-at-ferrari-after-force-india-formula-1-team-sign-bianchi&catid=1:f1&Itemid=157|obra=F1SA.com|fecha=28 de xineru de 2012|fechaaccesu=1 d'abril de 2012|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120321231405/http://www.f1sa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=32545%3Af1--rigon-steps-up-at-ferrari-after-force-india-formula-1-team-sign-bianchi&catid=1%3Af1&Itemid=157|fechaarchivu=21 de marzu de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321231405/http://www.f1sa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=32545%3Af1--rigon-steps-up-at-ferrari-after-force-india-formula-1-team-sign-bianchi&catid=1%3Af1&Itemid=157|archivedate=2012-03-21}}</ref><br/>{{bandera|España}} [[Pedro Martínez de la Rosa|Pedro de la Rosa]]<ref>{{cita web|url=http://www.eleconomista.es/interstitial/volver/cheviene/ecomotor/formula-1/noticias/4532000/01/13/Pedro-de-la Rosa-piloto-probador-de-Ferrari-pa-2013.html|títulu=Pedro Martínez de la Rosa ficha por Ferrari como piloto probador pa 2013|obra=[[L'Economista (España)|L'Economista]]|fecha=16 de xineru de 2013|fechaaccesu=16 de xineru de 2013|idioma=castellanu}}</ref><br/>{{bandera|Italia}} [[Giancarlo Fisichella]]<br/>{{bandera|España}} [[Marc Gené]]<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/289218/marc-gene-estiende-el so-contratu-como-probador-de-ferrari/|títulu=Marc Gené estiende'l so contratu como probador de Ferrari|fecha=10 de xineru de 2013|fechaaccesu=12 de xineru de 2013|editorial=GPUpdate|obra=gpupdate.net|idioma=castellanu}}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''4''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref>{{cita web|url=http://www.ferrari.com/english/formula1/news/headlines/Pages/121016-f1-massa-at-ferrari-also-in-2013.aspx|títulu=Massa stays in Ferrari|editorial=[[Ferrari]]|fecha=16 d'ochobre de 2012|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121018023653/http://www.ferrari.com/english/formula1/news/headlines/Pages/121016-f1-massa-at-ferrari-also-in-2013.aspx|fechaarchivu=18 d'ochobre de 2012}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.sportyou.es/blog/formula-1/2012/10/16/massa-anueva-con-ferrari-429460.html|títulu=Massa anueva con Ferrari una temporada|obra=SportYou|fecha=16 d'ochobre de 2012}}</ref> ! align="center"| MAS | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren F1 Team|Vodafone McLaren Mercedes]] !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|30x15px]]<br />[[McLaren F1 Team|McLaren]] |rowspan=2 align="center" | [[McLaren MP4-28|MP4-28]] |rowspan=2| [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108F |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#CC0000; background:#848482; text-align:center;" align=center | '''5''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/13159/nuevu-contratu-jenson-button-mclaren-hasta-2014/|títulu=El nuevu contratu de Jenson Button con McLaren ye hasta 2014|autor=Vidal, Jacobo|obra=F1 al día|fecha=3 de payares de 2011|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| BUT | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/04/12/72199-kevin-magnussen-piloto-reserva-mclaren-en-china-y-bahrein|títulu=Kevin Magnussen, pilotu reserva de McLaren en China y Baḥréin|autor=Méndez, Andrés|obra=CarandDriverTheF1|fecha=12 d'abril de 2013|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160306174944/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/04/12/72199-kevin-magnussen-piloto-reserva-mclaren-en-china-y-bahrein|fechaarchivu=2016-03-06}}</ref><br/>{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Oliver Turvey]]<ref name="mclarentestdrivers">{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/289206/mclaren-test-driver-signs-jota-lmp2-deal/|títulu=McLaren test driver signs Jota LMP2 deal|obra=gpupdate.net|editorial=GPUpdate|fecha=10 de xineru de 2013|fechaaccesu=16 de xineru de 2013|idioma=inglés}}</ref><br/>{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref name="mclarentestdrivers"/> |- | style="color:#CC0000; background:#848482; text-align:center;" align=center | '''6''' | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]<ref>{{cita web|url=http://www.mundodeportivo.com/20120928/f1/sergio-perez-ficha-mclaren-hamilton_54351263045.html|títulu=Sergio Pérez ficha por McLaren en sustitución de Lewis Hamilton|autor=Blanco, Tori|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=28 de setiembre de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| PER | align="center"| Toes |- |rowspan=3| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team]] !rowspan=3| <br />[[Lotus F1 Team|Lotus]] |rowspan=3 align="center" | [[Lotus E21|E21]] |rowspan=3| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2013 |rowspan=3 align="center"| {{Neumáticu|P}} |rowspan="2" style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''7''' | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{cita web|url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/lotus-anuncia-renovacion-kimi-raikkonen-2236366|títulu=Lotus anuncia la renovación de Kimi Raikkonen|obra=[[Diariu Sport]]|fecha=29 d'ochobre de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| RAI | align="center"| 1-17 | rowspan="3" | {{bandera|Bélxica}} [[Jérôme d'Ambrosio]]<ref name="Valsecchi"/><br/>{{bandera|Italia}} [[Davide Valsecchi]]<ref name="Valsecchi">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/18013/davide-valsecchi-cnfirmado-tercer-pilotu-lotus-2013/|títulu=Davide Valsecchi, confirmáu como tercer pilotu de Lotus pa 2013|obra=F1 al día|fecha=28 de xineru de 2013|idioma=castellanu|apellíu=Nieves|nome=Manuel Andrés}}</ref><br/>{{bandera|Francia}} [[Nicolas Prost]]<ref name="Valsecchi"/> |- | {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]]<ref>{{cita web|autor=S.D.|títulu=Kovalainen sustitúi a Raikkonen en Lotus|url=https://www.abc.es/deportes/f1/20131114/abci-kovalainen-raikkonen-lotus-201311141623.html|obra=[[ABC (periódicu)|ABC]]|fecha=14 de payares de 2013|fechaaccesu=14 de payares de 2013|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| KOV | align="center"| 18-19 |- | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''8''' |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref>{{cita web|url=https://www.marca.com/2012/12/17/motor/formula1/1355768977.html|títulu=Grosjean va siguir en Lotus|apellíu=García|nome=Miguel Ángel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=17 d'avientu de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| GRO | align="center"| Toes |- | rowspan="2" |{{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] ! rowspan="2" |[[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|30x15px]]<br />[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | rowspan="2" |[[Mercedes AMG F1 W04|F1 W04]] | rowspan="2" |[[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108F | rowspan="2" |{{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center |'''9''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]]<ref>{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/11/10/nico-rosberg-anueva-con-mercedes-gp-hasta-2013 |títulu=Nico Rosberg anueva con Mercedes hasta 2013 |autor=Zoe Marí, Ana |fecha=10 de payares de 2011 |obra=CarandDriverTheF1 |idioma=castellanu |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241228010714/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/11/10/nico-rosberg-anueva-con-mercedes-gp-hasta-2013 |fechaarchivu=2024-12-28 }}</ref> ! align="center" | ROS | align="center" | Toes | rowspan="2" |{{bandera|Nueva Zelanda}} [[Brendon Hartley]]<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/BrendonHartley/status/289454379419975681 | títulu=Brendon Hartley | fecha=10 de xineru de 2013 | fechaaccesu=16 de xineru de 2013 | idioma=inglés | editorial=Twitter Inc. | obra=[[Twitter]] }}</ref><br/>{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Anthony Davidson]]<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/antdavidson/status/296548631731912704 | títulu=Anthony Davidson | fecha=30 de xineru de 2013 | fechaaccesu=31 de xineru de 2013 | idioma=inglés | editorial=Twitter Inc. | obra=[[Twitter]] }}</ref><br/>{{bandera|España}} [[Daniel Juncadella]]<ref>{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/20130218/motor/f1/f1-formula-1-daniel-juncadella-mercedes-dtm_54366869325.html|títulu=Mercedes da la llombarada a Daniel Juncadella|apellíu=Blancafort|nome=Raymond|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=18 de febreru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> |- rowspan="2" || style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center |'''10''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/formula-1/20120928/54352000358/mercedes-hamilton-schumacher.html | títulu=Mercedes 'ficha' a Lewis Hamilton y 'xubila' a Michael Schumacher | obra=[[La Vanguardia]] | autor=[[Axencia EFE]] | fecha=28 de setiembre de 2012 | idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | HAM | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Suiza}} [[Sauber F1 Team]] !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|30x15px]]<br />[[Sauber F1 Team|Sauber]] |rowspan=2 align="center" | [[Sauber C32|C32]] |rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#CC0000; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''11''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2012/10/31/mas_motor/1351638001_850215.html|títulu=Sauber ficha a Hülkenberg pa la próxima temporada|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=31 d'ochobre de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| HUL | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Países Baxos}} [[Robin Frijns]]<ref name="Gutierrez">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/17424/esteban-gutierrez-correra-sauber-2013-robin-frijns-piloto-reserva/|títulu=Oficial: Esteban Gutiérrez va correr pa Sauber en 2013, y Robin Frijns va ser pilotu reserva|nome=Juanjo|apellíu=Fernández|obra=F1 al día|fecha=23 de payares de 2012|idioma=inglés}}</ref> |- | style="color:#CC0000; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''12''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref name="Gutierrez" /> ! align="center"| GUT | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|India}} [[Sahara Force India F1 Team]] !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|30x15px]]<br />[[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |rowspan=2 align="center" | [[Force India VJM06|VJM06]] |rowspan=2| [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] FO 108F<ref>{{cita publicación|url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD03/PUB/2008/11/11/EMD20081111040MDP.pdf|títulu=Force India fai oficial el so alcuerdu con McLaren|publicación=[[Mundo Deportivo]]|fecha=11 de payares de 2008|páxina=40|formatu=PDF|cita=...l'alcuerdu de cinco años qu'entiende, amás del suministru de motores...|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''14''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]]<ref name="Force India says it won't stand in Paul di Resta and Nico Hulkenberg's way if big teams swoop">{{cita web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/102392|títulu=Force India says it won't stand in Paul di Resta and Nico Hulkenberg's way if big teams swoop|autor=Rencken, Dieter; Noble, Jonathan|obra=[[Autosport]]|editorial=[[Haymarket Group]]|fecha=9 de setiembre de 2012|idioma=inglés|cita=Our drivers are with us long term so it is not an issue}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/force-india-presenta-vjm06-desvelar-segundu-pilotu_2013020100112.html|títulu=Force India presenta'l VJM06 ensin desvelar el so segundu piloto|obra=[[Antena 3]]|fecha=1 de febreru de 2013}}</ref> ! align="center"| DIR | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[James Rossiter]]<ref name="Force India test">{{cita web|url=http://www1.skysports.com/formula-1/news/12477/8471421/Paul-di-Resta-Jules-Bianchi-and-James-Rossiter-to-run-at-Xerez-for-Force-India|títulu=Paul di Resta, Jules Bianchi and James Rossiter to run at Xerez for Force India|obra=[[Sky Sports]]|apellíu=Gill|nome=Pete|fecha=4 de febreru de 2013|idioma=inglés}}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''15''' | {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]]<ref name="Sutil">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/18268/oficial-force-india-escueye-adrian-sutil-segundu-pilotu-2013/|títulu=Oficial: Force India escueye a Adrian Sutil como segundu pilotu en 2013|autor=Grau, Pablo|obra=F1 al día|fecha=28 de febreru de 2013|fechaaccesu=28 de febreru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| SUT | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams Racing|Williams F1 Team]] !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|30x15px]]<br />[[Williams Racing|Williams]] |rowspan=2 align="center" | [[Williams FW35|FW35]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2013<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/12485/alianza-williams-renault-tornara-f1-2012/|títulu=L'alianza Williams-Renault va tornar a la F1 en 2012|autor=Nieves, Manuel Andrés|obra=F1 al día|fecha=4 de xunetu de 2011|idioma=castellanu|cita=la marca francesa va apurrir les sos unidaes V8 [...] mientres les temporaes 2012 y 2013}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFFAFA; background:#001A57; text-align:center;" align=center | '''16''' | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]]<ref name="Maldonado y Bottas">{{cita web|url=https://www.marca.com/2012/11/28/motor/formula1/1354100762.html|títulu=Bottas sustitúi a Senna en Williams pa 2013|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=28 de payares de 2012|fechaaccesu=28 de payares de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| MAL | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Susie Wolff]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/01/28/68370-susie-wolff-estrenara-el-williams-fw35-en-idiada|títulu=Susie Wolff va estrenar el Williams FW35 en Idiada|obra=CarandDriverTheF1|apellíu=Zoe Marí|nome=Ana|fecha=28 de xineru de 2013|fechaaccesu=28 de xineru de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160307063240/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/01/28/68370-susie-wolff-estrenara-el-williams-fw35-en-idiada|fechaarchivu=2016-03-07}}</ref> |- | style="color:#FFFAFA; background:#001A57; text-align:center;" align=center | '''17''' | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="Maldonado y Bottas" /> ! align="center"| BOT | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso]] !rowspan=2|<br />[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |rowspan=2 align="center" | [[Toro Rosso STR8|STR8]] | rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''18''' |{{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]]<ref name="Ricciardo y Vergne van siguir en Toro Rosso en 2013" /> ! align="center"| VER | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Suiza}} [[Sébastien Buemi]]<br/>{{bandera|Portugal}} [[António Félix da Costa]]<br/>{{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |- | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''19''' | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref name="Ricciardo y Vergne van siguir en Toro Rosso en 2013">{{cita web|url=http://f1actual.com/2012/10/ricciardo-vergne-2013|títulu=Ricciardo y Vergne van siguir en Toro Rosso en 2013|autor=Campos, Héctor|obra=F1 actual|fecha=31 d'ochobre de 2012|fechaaccesu=31 d'ochobre de 2012|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130226200553/http://f1actual.com/2012/10/ricciardo-vergne-2013|fechaarchivu=2013-02-26}}</ref> ! align="center"| RIC | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team]]<ref name="Nomes">{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2011/11/06/mas_motor/1320534020_850215.html|títulu=Trés escuderíes van camudar de nome pa 2012|obra=[[As (periódicu)|AS]]|autor=[[Europa Press]]|fecha=6 de payares de 2011|idioma=castellanu}}</ref> !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|30x15px]]<br />[[Caterham F1 Team|Caterham]] |rowspan=2 align="center" | [[Caterham CT03|CT03]]<ref name="CT03">{{cita web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2013/01/21/caterham-ct03-debut-start-xerez-test/|títulu=Caterham CT03 to debú at start of Xerez test|obra=F1 fanatic|apellíu=Collantine|nome=Keith|fecha=21 de xineru de 2013|fechaaccesu=21 de xineru de 2013|idioma=inglés}}</ref> |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2013<ref>{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2011/09/25/mas_motor/1316901601_850215.html|títulu=Lotus va siguir con motores Renault hasta final de 2013|obra=[[As (periódicu)|AS]]|autor=[[Axencia EFE]]|fecha=25 de setiembre de 2011|idioma=castellanu}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''20''' | {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]]<ref>{{cita web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/104482|títulu=Caterham signs Marussia's Charles Pic for 2013 Formula 1 season|nome=Matt|apellíu=Beer|editorial=[[Haymarket Group]]|obra=[[Autosport]]|idioma=inglés|fecha=23 de payares de 2012|fechaaccesu=23 de payares de 2012}}</ref> ! align="center"| PIC | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]]<ref name="PilotosPruebasCaterham">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/18276/equipu-caterham-confirma-alexander-rossi-ma-qing-hua-pilotos-reserva-2013/|títulu=L'equipu Caterham confirma a Alexander Rossi y Ma Qing Hua como pilotos reserva de 2013|autor=Grau, Pablo|editorial=F1 al día|fecha=1 de marzu de 2013|fechaaccesu=1 de marzu de 2013|idioma=castellanu}}</ref><br/>{{bandera|China}} [[Ma Qing Hua]]<ref name="PilotosPruebasCaterham"/> <br /> {{bandera|FIN}} [[Heikki Kovalainen]]<ref>{{cita web|url=https://www.marca.com/2013/04/17/motor/formula1/1366189610.html|títulu=Kovalainen vuelve a Caterham como pilotu reserva|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|autor=[[Axencia EFE]]|fecha=17 d'abril de 2013|fechaaccesu=17 d'abril de 2013|idioma=castellanu}}</ref><br/>{{bandera|España}} [[Sergio Canamasas]]<ref>{{cita web|url=http://www.mundodeportivo.com/20130315/motor/f1/f1-gp2-caterham-sergio-canamasas_54368422577.html|títulu=Sergio Canamasas pon un pie na F1|apellíu=Blancafort|nome=Raymond|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=15 de marzu de 2013|fechaaccesu=15 de marzu de 2013|idioma=castellanu}}</ref><br/>{{bandera|Malasia}} [[Weiron Tan]] |- | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''21''' | {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]]<ref>{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2013/02/01/formula_1/1359733839_672440.html|títulu=Caterham estena la incógnita: Van der Garde va ser el so pilotu|nome=Héctor|apellíu=Martínez|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=1 de febreru de 2013|fechaaccesu=1 de febreru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center"| VDG | align="center"| Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team]]<ref name="Nomes" /> !rowspan=2| [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|30x15px]]<br />[[Marussia F1 Team|Marussia]] |rowspan=2 align="center" | [[Marussia MR02|MR02]] |rowspan=2| [[Cosworth]] CA2013<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/16348/marussia-anuncia-instalara-kers-monoplaza-2013/|títulu=Marussia anuncia que va instalar el KERS na so monoplaza de 2013|autor=Grau, Pablo|obra=F1 al día|fecha=29 d'agostu de 2012|cita=Vamos Siguir col motor Cosworth|idioma=castellanu}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} | style="color:#000000; background:#CC0000; text-align:center;" align=center | '''22''' | {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]]<ref name="Bianchi">{{cita web | url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/03/01/70258-oficial-jules-bianchi-sustituye-luiz-razia-como-piloto-titular-ma | títulu=OFICIAL: Jules Bianchi sustitúi a Luiz Razia como pilotu titular de Marussia | obra=Car and Driver The F1 | autor=Rosaleny, Cristóbal | autor2=Díaz, Cristina | autor3=Muñoz, Martí | fecha=1 de marzu de 2013 | fechaaccesu=1 de marzu de 2013 | idioma=castellanu | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130304002051/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/03/01/70258-oficial-jules-bianchi-sustituye-luiz-razia-como-piloto-titular-ma | fechaarchivu=2013-03-04 }}</ref> ! align="center"| BIA | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Venezuela}} [[Rodolfo González (pilotu)|Rodolfo González]]<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/18410/rodolfo-gonzalez-convierte-piloto-reserva-equipu-marussia/|títulu=Rodolfo González convertir en pilotu reserva del equipu Marussia|autor=Nieves, Manuel Andrés|obra=F1 al día|fecha=14 de marzu de 2013|fechaaccesu=14 de marzu de 2013|idioma=castellanu}}</ref> |- | style="color:#000000; background:#CC0000; text-align:center;" align=center | '''23''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]]<ref>{{cita web | url=http://www.f1aldia.com/17676/nikolay-fomenko-presidente-marussia-confirma-max-chilton-sera-piloto-2013/ | títulu=Nikolay Fomenko, presidente de Marussia, confirma que Max Chilton va ser pilotu en 2013 | apellíu =Grau | nome=Pablo | obra=F1 al día | fecha=16 d'avientu de 2012 | fechaaccesu=16 d'avientu de 2012 | idioma=castellanu }}</ref> ! align="center"| CHI | align="center"| Toes |- |} == Calendariu de presentaciones == Calendario de presentaciones de los equipos pa la temporada 2013.<ref>{{cita web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2013/1/14188.html|títulu=Under wraps - the 2013 launch schedule|editorial=[[Fórmula 1]]|fecha=11 de xineru de 2013|fechaaccesu=12 de xineru de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131219211447/http://www.formula1.com/news/headlines/2013/1/14188.html|fechaarchivu=2013-12-19}}</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Escudería !Coche !Xasis ! Fecha !Lugar |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Ficheru:Kimi Raikkonen 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 2-1.jpg|135px|center]] | [[Lotus E21|E21]] | [[28 de xineru]]<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/289645/lotus-presentara-el-E21-el-28-de-xineru/|títulu=Lotus va presentar el E21 el 28 de xineru editorial=GPUpdate|fecha=23 de xineru de 2013|fechaaccesu=23 de xineru de 2013}}</ref> | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Enstone]] |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | [[Ficheru:Jenson Button 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3-2.jpg|135px|center]] | [[McLaren MP4-28|MP4-28]] | [[31 de xineru]]<ref>{{cita web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/104904|títulu=McLaren reveals 2013 Formula 1 car launch date|apellíu=Noble|nome=Jonathan|obra=[[Autosport]]|idioma=inglés|fecha=20 d'avientu de 2012|fechaaccesu=20 d'avientu de 2012}}</ref> | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Woking]]<ref>{{cita web|autor=www.mclaren.com|títulu=Vodafone McLaren Mercedes MP4-28 Car reveal LIVE|url=http://www.mclaren.com/formula1/page/MP4-28-car-reveal-live|fechaaccesu=19 d'avientu de 2013|fecha=31 de xineru de 2013|idioma=Inglés}}</ref> |- |{{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ficheru:Felipe Massa 2013 Malaysia FP2 2.jpg|135px|center]] | [[Ferrari F138|F138]] | [[1 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/105128|títulu=Ferrari to launch new Formula 1 car on 1 February|obra=[[Autosport]]|apellíu=Noble|nome=Jonathan|coautores=Elizalde, Pablo|fecha=16 de xineru de 2013|fechaaccesu=16 de xineru de 2013}}</ref> | {{bandera|Italia}} [[Maranello]] |- | {{bandera|India}} [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | [[Ficheru:Adrian Sutil 2013 Malaysia FP2.jpg|135px|center]] | [[Force India VJM06|VJM06]] | [[1 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/288739/force-india-presentara-su-nuevo-monoplaza-el-1-de-febreru/|títulu=Force India va presentar el so nuevu monoplaza'l 1 de febreru editorial=GPUpdate|fecha=18 d'avientu de 2012|fechaaccesu=18 d'avientu de 2012|fechaaccesu=18 d'avientu de 2012}}</ref> | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone|Silverstone]] |- | {{bandera|Suiza}} [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Ficheru:Nico Hulkenberg 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3.jpg|135px|center]] | [[Sauber C32|C32]] | [[2 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/17801/sauber-presentara-c32-nuevu-monoplaza-2-febreru-hinwill/|títulu=Sauber va presentar el C32, el so nuevu monoplaza, el 2 de febreru en Hinwil|apellíu=Fernández|nome=Juanjo|editorial=F1 al día|fecha=3 de xineru de 2013|fechaaccesu=3 de xineru de 2013}}</ref> | {{bandera|Suiza}} [[Hinwil]] |- | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Ficheru:Mark Webber 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3.jpg|135px|center]] | [[Red Bull RB9|RB9]] | [[3 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/105056|títulu=Red Bull reveals RB9 launch date|autor=Noble, Jonathan|editorial=[[Autosport]]|fecha=10 de xineru de 2013|fechaaccesu=10 de xineru de 2013|idioma=inglés}}</ref> | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Milton Keynes]] |- | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Ficheru:Lewis Hamilton 2013 Malaysia FP2 1.jpg|135px|center]] | [[Mercedes AMG F1 W04|F1 W04]] | [[4 de febreru]]<ref name="Mercedes y Toro Rosso">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/17922/mercedes-toro-rosso-confirmen-presentaren-monoplaces-4-febreru/|títulu=Mercedes y Toro Rosso confirmen que van presentar les sos monoplaces el 4 de febreru|autor=Grau, Pablo|editorial=F1 al día|fecha=17 de xineru de 2013|fechaaccesu=17 de xineru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Ficheru:Jean-Eric Vergne 2013 Malaysia FP1.jpg|135px|center]] | [[Toro Rosso STR8|STR8]] | [[4 de febreru]]<ref name="Mercedes y Toro Rosso"/> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Ficheru:Jules Bianchi 2013 Malaysia FP1.jpg|135px|center]] | [[Marussia MR02|MR02]] | [[5 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/289968/marussia-presentara-su-nuevo-monoplaza-en-xerez/|títulu=Marussia va presentar el so nuevu monoplaza en Xerez|editorial=GPUpdate|fecha=31 de xineru de 2013|fechaaccesu=31 de xineru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team|Caterham]] | [[Ficheru:Giedo van der Garde 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3.jpg|135px|center]] | [[Caterham CT03|CT03]]<ref name="CT03"/> | [[5 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2013/01/21/caterham-ct03-debut-start-xerez-test/|títulu=Caterham CT03 to debú at start of Xerez test|apellíu=Collantine|nome=Keith|editorial=F1 Fanatic|fecha=21 de xineru de 2013|fechaaccesu=21 de xineru de 2013|idioma=inglés}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1 Team|Williams]] | [[Ficheru:Pastor Maldonado 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3.jpg|135px|center]] | [[Williams FW35|FW35]] | [[19 de febreru]]<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/17933/williams-nun estrenara-fw35-hasta-primeros-entrenamientos-barcelona/|títulu=Williams nun va estrenar el FW35 hasta los primeros entrenamientos de Barcelona|apellíu=Grau|nome=Pablo|editorial=F1 al día|fecha=187 de xineru de 2013|fechaaccesu=18 de xineru de 2013}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Catalunya|Montmeló]] |- |} == Cambeos == La temporada 2013 carauterizar por cambéu na reglamentación de los neumáticos a media temporada, polo que los equipos volvieron utilizar los compuestos de 2012. L'equipu RedBull ye'l que meyor aprovechó'l cambéu de neumáticos, resultando vencedor nos nueve últimos GP de la temporada de manera consecutiva. === Cambeos en circuitos === * N'[[Estaos Xuníos]], el [[Circuitu Caleyeru de Port Imperial]],<ref name="Autosport 10-25">{{cita web | url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/95669 | títulu = New Jersey confirms F1 grand prix from the 2013 season | editorial = [[Haymarket Group]] | obra = [[Autosport]] | apellíu = Elizalde | nome = Pablo | fecha = 25 d'ochobre de 2011 | fechaaccesu = 25 d'ochobre de 2011 | urlarchivu = https://www.webcitation.org/62hv9VxtQ?url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/95669 | fechaarchivu = 25 d'ochobre de 2011 }}</ref> tuvo que retardar el Grand Prix que piensa allugase na Ciudá de [[Nueva York]] la Bandera|Estaos Xuníos}} [[Gran Premiu d'América]]<ref>{{cita noticia|títulu=New York May Get '83 Auto Grand Prix|url=http://www.nytimes.com/1982/10/28/sports/new-york-may-get-83-auto-grand-prix.html|fechaaccesu=18 de mayu de 2011|periódicu=[[The New York Times]]|fecha=28 d'ochobre de 1982}}</ref><ref>{{cita noticia|títulu=New York Grand Prix scheduled|url=https://news.google.com/newspapers?id=tdExAAAAIBAJ&sjid=zeMFAAAAIBAJ&pg=4398,5763243|fechaaccesu=18 de mayu de 2011|periódicu=[[Reading Eagle]]|fecha=28 d'ochobre de 1982|agency=[[UPI]]|páxines=41, 47}}</ref><ref>{{cita noticia|títulu=Non auto racing in New York|url=https://news.google.com/newspapers?id=3j9UAAAAIBAJ&sjid=uo0DAAAAIBAJ&pg=5607,698774|fechaaccesu=18 de mayu de 2011|periódicu=[[Boca Raton News]]|fecha=3 de xunu de 1983|páxina=2D}}</ref> faciendo correr la fecha pa 2014,<ref>{{cita web|url=http://en.espnf1.com//f1/motorsport/story/92259.html|títulu=New Jersey postponed until 2014|fecha=19 d'ochobre de 2012|editorial=[[ESPN]]|fechaaccesu=19 d'ochobre de 2012|allugamientu=New York}}</ref> y que a asina mesmu, entamaba amestar al pie d'ello col debú dende 2012 el [[Circuitu de les Amériques]], col eventual regresu de la Bandera|Estaos Xuníos}} [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos]], daqué que nun asocedía hai 29 años cuando la nación norteamericana celebrara per última vegada dos circuitos d'Estaos Xuníos nuna mesma temporada, siendo la so última vegada al celebrar el [[Gran Premiu del este de los Estaos Xuníos]] nel [[Gran Premiu del este de los Estaos Xuníos|Circuitu caleyeru de Detroit]] ente que na ciudá de Dallas celebróse'l [[Circuitu Caleyeru de Dallas|Gran Premiu de Dallas]]. Dica agora espérase la confirmación de celebrar el Gran premiu pal calendariu de 2014. * La Bandera|Singapur}} [[Gran Premiu de Singapur]] foi confirmáu pa siguir siendo parte del calendariu de la Fórmula 1 hasta l'añu 2017.<ref name="test">{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/16630/gran-premiu-singapur-seguira-calendariu-f1-hasta-2017/|títulu=El Gran Premiu de Singapur va siguir nel calendariu de la F1 hasta'l 2017|autor=Nieves, Manuel Andrés|editorial=F1 al día|fecha=22 de setiembre de 2012}}</ref> * La Bandera|Alemaña}} [[Gran Premiu d'Alemaña]], va correr nel circuitu de [[Nürburgring]].<ref>{{cita noticia|títulu=TICKETS FOR THE FORMULA 1 GERMAN GRAND PRIX|url=http://nurburgringtickets.de/en/formula1/tickets-nuerburgring.asp|fechaaccesu=30 de setiembre de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425124501/http://nurburgringtickets.de/en/formula1/tickets-nuerburgring.asp|archivedate=2012-04-25}}</ref> *La Bandera|Europa}} [[Gran Premiu d'Europa]] va dexar de correr nel [[Valencia Street Circuit]].<ref>{{cita noticia|títulu=Valencia quedar ensin Fórmula 1 en 2013|url=http://ccaa.elpais.com/ccaa/2012/07/28/valencia/1343504233_144338.html|nome=Sara|apellíos=Valert|fecha=28 de xunetu de 2012|fechaaccesu=30 de payares de 2016}}</ref> === Cambeos d'escuderíes === * {{bandera|España}} La escudería [[HRT F1 Team|HRT]] nun va participar anguaño nel mundial de Fórmula 1 por non pagar la tasa preceptiva y terminase el plazu pa realizalo. === Cambeos de piloto === * {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]: el nuevu pilotu mexicanu da'l saltu al camudar [[Sauber F1 Team|Sauber]] por [[McLaren]], ocupando l'asientu de [[Lewis Hamilton]]. * {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]: el campeón de {{f1|2008}} abandona [[McLaren]] y xúnese a [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]. * {{bandera|Alemaña}} [[Michael Schumacher]]: el heptacampeón dexa'l so puestu en [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] y retírase de la [[Fórmula 1|F1]]. * {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]: l'alemán dexa [[Force India]] pa ocupar l'asientu de [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] en [[Sauber F1 Team|Sauber]]. * {{bandera|MEX}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]: el pilotu mexicanu pasa a la [[Fórmula 1|F1]] cola escudería [[Sauber F1 Team|Sauber]]. * {{bandera|FRA}} [[Charles Pic]]: abandona [[Marussia F1 Team|Marussia]] y ficha por [[Caterham F1 Team|Caterham]]. * {{bandera|FIN}} [[Valtteri Bottas]]: el pilotu finlandés da'l saltu de pilotu de pruebes a segundu pilotu na escudería [[Williams F1 Team|Williams]]. * {{bandera|BRA}} [[Bruno Senna]]: dexa [[Williams F1 Team|Williams]] tres nun anovar el so contratu y ye reemplazáu por [[Valtteri Bottas]]. * {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]]: el xaponés dexa [[Sauber F1 Team|Sauber]], el so puestu ocupar [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]].<ref>{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2012/12/17/formula_1/1355778085_069997.html|títulu=Kobayashi almite qu'en 2013 nun va tar nel Mundial de F-1|autor=[[Axencia EFE]]|editorial=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=17 d'avientu de 2012|idioma=castellanu}}</ref> * {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]]: debuta en [[Fórmula 1|F1]] con [[Marussia F1 Team|Marussia]]. * {{bandera|ESP}} [[Pedro de la Rosa]]: el pilotu español dexa [[HRT F1 Team|HRT]] y ficha como pilotu de pruebes de la escudería [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. * {{bandera|Alemaña}} [[Timo Glock]]: rescinde'l so contratu cola escudería [[Marussia F1 Team|Marussia]]. * {{bandera|India}} [[Narain Karthikeyan]]: por cuenta de la desapaición de la escudería [[HRT F1 Team|HRT]], el pilotu indiu retirar de la F1. * {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]]: el pilotu holandés debuta na F1 como segundu pilotu de [[Caterham F1 Team|Caterham]]. * {{bandera|Brasil}} [[Luiz Razia]]: El nuevu pilotu brasilanu fadría'l so debú na máxima categoría como pilotu de la escudería [[Marussia F1 Team|Marussia]], sustituyendo a [[Timo Glock]]. Sicasí'l brasilanu vese forzáu a salir de la escudería pola falta de pagos al equipu per parte de los sos patrocinadores.<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/18245/luiz-razia-confirma-falta-pagu-patrocinadores-fuera-mr-02/|títulu=Luiz Razia confirma que la falta de pagu d'unu de los sos patrocinadores dexáronlu fora del MR-02 en Barcelona|autor= Daniel Gorbe|editorial=F1 al día|fecha=24 de febreru de 2013|idioma=castellanu}}</ref> * {{bandera|Rusia}} [[Vitaly Petrov]]: El pilotu rusu va quedase fora de la F1 tres nun anovar con [[Caterham F1 Team|Caterham]]. * {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]]: va siguir en [[Caterham F1 Team|Caterham]], pero como piloto probador. Amás reemplazara al [[Lotus F1 Team|Lotus]] de [[Kimi Raikkonen]] les dos últimes carreres por cuenta de la operación del pilotu finlandés de [[Lotus F1 Team|Lotus]]. * {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]]: vuelve a la [[Fórmula 1]] en [[Force India]] dempués de tar un añu ensin correr. * {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]]: Sustitúi a [[Luiz Razia]] como pilotu oficial de la escudería [[Marussia F1 Team|Marussia]].<ref name="Bianchi"/> === Cambeos reglamentarios y téunicos === Los principales cambeos reglamentarios son los siguientes: * L'usu del [[Alerón traseru móvil|DRS]] yá nun va ser ilimitáu pa los entrenamientos llibres y la clasificación, sinón que namái va poder ser usáu nes mesmes zones qu'en carrera. * Prohíbese l'usu del doble DRS o de cualquier dispositivu similar. * Les escuderíes van poder optar por anidiar los morros gradiaos de los sos vehículos por razones estétiques. * Aumentu de 2 kg del pesu mínimu de monoplaza y pilotu. * Non podrán alegase circunstancies anormales pa detener el coche na sesión clasificatoria. * van esaniciase 6 pilotos na Q1 y na Q2 (en cuenta de 7) de resultes de l'ausencia d'[[HRT F1 Team|HRT]]. == Entrenamientos == === Pretemporada === {{AP|Pretemporada de Fórmula 1 2013}} {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%; text-align: left" |- ! Sesión ! Fecha !Circuitu !País ! Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- |align="center" rowspan="4"|'''1''' |[[5 de febreru]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Xerez]], [[Xerez de la Frontera|Xerez]] <br /> [[Ficheru:Jerez.svg|90px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | 1:18.861 | 37 |- |[[6 de febreru]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:18.218 | 95 |- |[[7 de febreru]] | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:17.879 | 85 |- |[[8 de febreru]] | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:18.148 | 83 |- !colspan="8"| |- |align="center" rowspan="4"|'''2''' |[[19 de febreru]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Cataluña]], [[Montmeló]]<br /> [[Ficheru:Catalunya.svg|150px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:22.616 | 54 |- |[[20 de febreru]] | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | 1:21.848 | 97 |- |[[21 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:21.875 | 97 |- |[[22 de febreru]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:23.282 | 52 |- !colspan="8"| |- |align="center" rowspan="4"|'''3''' |[[28 de febreru]] |rowspan="4"|<center> [[Circuitu de Cataluña]], [[Montmeló]] <br /> [[Ficheru:Catalunya.svg|150px]]</center> |rowspan="4"|{{bandera|España}} [[España]] | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | 1:22.693 | 90 |- |[[1 de marzu]] | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 1:22:716 | 88 |- |[[2 de marzu]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:20.558 | 117 |- |[[3 de marzu]] | {{bandera| Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 1:20.130 | 131 |- !colspan="8"| |- |align="center" rowspan="3"|'''4''' |[[17 de xunetu]] |rowspan=3| <center> [[Circuitu de Silverstone]], [[Inglaterra]] <br /> [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|80px]]</center> |rowspan=3|{{Reinu Xuníu}} | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] | 1:33.602 | 100 |- |[[18 de xunetu]] | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 1:32.972 | 48 |- |[[19 de xunetu]] | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] | 1:32.894 | 79 |}<!--{{ap|Postemporada de Fórmula 1 2013}}--> == Calendariu == El [[Conseyu Mundial de los Deportes del Motor]] ([[Conseyu Mundial de los Deportes del Motor|WMSC]]) de la [[Federación Internacional del Automóvil|FIA]], confirmó oficialmente'l calendariu de la temporada 2013, sicasí, el [[Gran Premiu d'América]] (Que tamién la FIA llamar [[Gran Premiu d'América|Gran Premiu de Nueva Jersey]]), por cuenta de los problemes que presentó esti circuitu, queda provisional la so confirmación pa la temporada:<ref name="test2">[http://www.f1aldia.com/16702/calendariu-formula-1-2013-confirmado-fia/ Calendariu 2013 de la F1 confirmáu], F1 al Dia - Calendariu confirmáu de la temporada 2013.</ref> <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%;" |- !Nᵘ !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" |Resultaos !Anexos |- ! rowspan="4" | '''1''' | rowspan="4" | [[15 de marzu|15]], [[16 de marzu|16]] y [[17 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Australia}} '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br />[[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 307,574 km<br />Vueltes: 58<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|ESP}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position* | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- | colspan="9" | * Clasificación suspendida por condiciones meteorolóxiques adverses, apostóse'l domingu 17 de marzu. |- ! rowspan="4" | '''2''' | rowspan="4" | [[22 d'abril|22]], [[23 d'abril|23]] y [[24 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Malasia}} '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Sepang|Circuitu de Sepang]]<br />Llargor: 310,408 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2012: {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]],<br /> {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Sepang.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! rowspan="4" | '''3''' | rowspan="4" | [[12 d'abril|12]], [[13 d'abril|13]] y [[14 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|China}} '''[[Gran Premiu de China]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Shanghai|Circuitu de Shanghai]]<br />Llargor: 305,066 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''4''' | rowspan="4" | [[19 d'abril|19]], [[20 d'abril|20]] y [[21 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|Baḥréin}} '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Baḥréin|Circuitu de Sahkir]]<br />Llargor: 308,405 km<br />Vueltes: 57<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''5''' | rowspan="4" | [[10 de mayu|10]], [[11 de mayu|11]] y [[12 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|España}} '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br />[[Circuitu de Cataluña]]<br />Llargor: 307,104 km<br />Vueltes: 66<br />Ganador 2012: {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1|Williams]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]] |- ! rowspan="4" | '''6''' | rowspan="4" | [[23 de mayu|23]], [[25 de mayu|25]] y [[26 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Mónacu}} '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br />[[Circuitu de Mónacu|Circuitu de Montecarlu]]<br />Llargor: 260,520 km<br />Vueltes: 78<br />Ganador 2012: {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''7''' | rowspan="4" | [[7 de xunu|7]], [[8 de xunu|8]] y [[9 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Canadá}} '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br />[[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 305,270 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|ESP}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! rowspan="4" | '''8''' | rowspan="4" | [[28 de xunu|28]], [[29 de xunu|29]] y [[30 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br />[[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 306,747 km<br />Vueltes: 52<br />Ganador 2012: {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! rowspan="4" | '''9''' | rowspan="4" | [[5 de xunetu|5]], [[6 de xunetu|6]] y [[7 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Alemaña}} '''[[Gran Premiu d'Alemaña]]'''<br />[[Nürburgring|Circuitu de Nürburgring]]<br />Llargor: 306,458 km<br />Vueltes: 60<br />Ganador 2012: {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]],<br /> {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Nürburgring - Grand-Prix Stecke.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Alemaña de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! rowspan="4" | '''10''' | rowspan="4" | [[26 de xunetu|26]], [[27 de xunetu|27]] y [[28 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Hungría}} '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br />[[Hungaroring|Circuitu de Hungaroring]]<br />Llargor: 306,660 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|160px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! rowspan="4" | '''11''' | rowspan="4" | [[23 d'agostu|23]], [[24 d'agostu|24]] y [[25 d'agostu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Bélxica}} '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br />[[Circuit de Spa-Francorchamps|Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 308,238 km<br />Vueltes: 44<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''12''' | rowspan="4" | [[6 de setiembre|6]], [[7 de setiembre|7]] y [[8 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Italia}} '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br />[[Autodromo Nazionale di Monza|Circuitu de Monza]]<br />Llargor: 306,720 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Pole Position | {{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''13''' | rowspan="4" | [[20 de setiembre|20]], [[21 de setiembre|21]] y [[22 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Singapur}} '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br />[[Circuitu urbanu de Singapur|Circuitu de Singapur]]<br />Llargor: 309,316 km<br />Vueltes: 61<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''14''' | rowspan="4" | [[4 d'ochobre|4]], [[5 d'ochobre|5]] y [[6 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Corea del Sur}} '''[[Gran Premiu de Corea del Sur]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Corea|Circuitu de Yeongam]]<br />Llargor: 308,630 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Korea international circuit v2.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''15''' | rowspan="4" | [[11 d'ochobre|11]], [[12 d'ochobre|12]] y [[13 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Xapón}} '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br />[[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 307,573 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! rowspan="4" | '''16''' | rowspan="4" | [[25 d'ochobre|25]], [[26 d'ochobre|26]] y [[27 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|India}} '''[[Gran Premiu de la India]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Buddh]]<br />Llargor: 307.249 km<br />Vueltes: 63<br />Ganador 2012: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Jaypee Group Circuit.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de la India de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Pole Position |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! rowspan="4" | '''17''' | rowspan="4" | [[1 de payares|1]], [[2 de payares|2]] y [[3 de payares]] | rowspan="4" | [[Ficheru:Flag of Abu Dhabi.svg|20px]] '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi]] ({{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} Emiratos Árabes Xuníos)<br />[[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 305,361 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2012: {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres ||{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] ! Ganador |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Pole Position |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! Vuelta rápida |{{bandera|ESP}} [[Fernando Alonso]] |- ! rowspan="4" | '''18''' | rowspan="4" | [[15 de payares|15]], [[16 de payares|16]] y [[17 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br />[[Circuitu de les Amériques|Circuitu d'Austin]]<br />Llargor: 308,896 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|160px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador ||{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu ||{{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres ||{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |- ! Pole Position ||{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida ||{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''19''' | rowspan="4" | [[22 de payares|22]], [[23 de payares|23]] y [[24 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Brasil}} '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br />[[Autódromu José Carlos Pace|Circuitu d'Interlagos]]<br />Llargor: 305,909 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2012: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador |{{bandera|GER}}[[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2013|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}}[[Mark Webber]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|España}}[[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|AUS}} [[Mark Webber]] |} </center> == Neumáticos == {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 6 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu ! colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu ! Adherencia ! Llonxevidá |- ! scope="row" | Súper blandu | bgcolor="#f20704" | '''S''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu |Secu |Blandiu |4 - Más adherencia |1 - Menos duraderu |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu |Secu |Blandiu / Duru |3 | 2 |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Blanco.svg|50px]] | Llisu |Secu |Blandiu / Duru |2 | 3 |- ! scope="row" | Duru | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Naranja.svg|50px]] | Llisu |Secu |Duru |1 - Menos adherencia |4 - Más duraderu |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu | Entemediu ! ! |- ! scope="row" | D'agua | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu (charcos) | D'agua ! ! |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli designa 2 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. El más blandu llámase ''option'' y el más duru ''prime''. Anguaño Pirelli fixo un pequeñu cambéu nos neumáticos duros (pasen de ser grises a ser naranxes) {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2013|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2013|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2013|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2013|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2013|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2013|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2013|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2013|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2013|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2013|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2013|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2013|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2013|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2013|RCO]]<br />{{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2013|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de la India de 2013|IND]]<br />{{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2013|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2013|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} |- ! Blandu | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' |- ! Duru | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' |- ! Entemediu |bgcolor="#029405" |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |bgcolor="#029405"| '''I''' |- ! D'agua |bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' |} == Resultaos == === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de pilotos === { | |{| {{tablaguapa}} style="font-size: 75%; text-align:center;" |- valign="middle" ! Pos. ! Nᵘ ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2013|AUS]] {{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2013|MYS]] {{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2013|CHN]] {{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2013|BHR]] {{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2013|ESP]] {{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2013|MON]] {{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2013|CAN]] {{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2013|GBR]] {{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2013|GER]] {{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2013|HUN]] {{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2013|BEL]] {{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2013|ITA]] {{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2013|SIN]] {{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2013|RCO]] {{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2013|JPN]] {{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de la India de 2013|IND]] {{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2013|ABU]] {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|USA]] {{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2013|BRA]] {{bandera|Brasil}} ! Ptos. |- ! 1 !1 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' ! align="right" | 397 |- ! 2 !3 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 ! align="right" | 242 |- ! 3 !2 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | bgcolor="#cfcfff" | 15† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' ! align="right" | 199 |- ! 4 !10 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| '''4''' |bgcolor="#dfffdf"| '''5''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#dfffdf"| ''9'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#dfffdf" | 9 ! align="right" | 189 |- ! 5 !7 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#efcfff"| Ret | |!align="right"| 183 |- ! 6 !9 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| '''9''' |bgcolor="#dfffdf"| '''6''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 19† |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 ! align="right" | 161 |- ! 7 !8 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 19† |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret ! align="right" | 132 |- ! 8 !4 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 !align="right"|112 |- ! 9 !5 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 17† |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 ! align="right" | 69 |- ! 10 !11 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 19† | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#dfffdf" | 8 ! align="right" | 51 |- ! 11 !6 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''9'' | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 16† | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 20† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 ! align="right" | 49 |- ! 12 !14 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 18† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 !align="right"| 48 |- ! 13 !15 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 20† | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 13 !align="right"| 29 |- ! 14 !19 |align="left"| {{bandera|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18† |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 19† | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 10 !align="right"| 20 |- ! 15 !18 |align="left"| {{bandera|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 !align="right"| 13 |- ! 16 !12 |align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]] | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | ''11'' | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 !align="right"| 7 |- ! 17 !17 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret ! align="right" | 4 |- ! 18 !16 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 !align="right"| 1 |- ! 19 !22 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]] | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 17 !align="right"| 0 |- ! 20 !20 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]] | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#efcfff" | Ret !align="right"| 0 |- ! 21 !7 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]] | | | | | | | | | | | | | | | | || bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 !align="right"| 0 |- ! 22 !21 |align="left"| {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]] | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 !align="right"| 0 |- ! 23 !23 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]] | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 19 !align="right"| 0 |- |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Pilotu !Escudería !Grandes Premios ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |align="left"| {{bandera|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 |13 |16 |9 |7 |397 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 |2 |9 ||2 |242 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Mark Webber]] |align="left"| {{bandera|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 ||8 |2 |5 |199 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |1 |5 |5 |1 |189 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] |17 |1 |8 ||2 |183 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |2 |4 |3 ||171 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|FRA}} [[Romain Grosjean]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] |19 ||6 | ||132 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 ||1 | ||112 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] |19 | | | ||73 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |align="left"| {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] |18 | | | ||51 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] |19 | | ||1 |49 |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul di Resta]] |align="left"| {{bandera|India}} [[Force India]] |19 | | | ||48 |- ! 13 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]] |align="left"| {{bandera|India}} [[Force India]] |19 | | | ||29 |- ! 14 |align="left"| {{bandera|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 | | | ||20 |- ! 15 |align="left"| {{bandera|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 | | | ||13 |- ! 16 |align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]] |align="left"| {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] |19 | | ||1 |6 |- ! 17 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1 Team|Williams]] |19 | | | ||4 |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1 Team|Williams]] |19 | | | ||1 |- ! 19 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]] |align="left"| {{bandera|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] |19 | | | ||0 |- ! 20 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Charles Pic]] |align="left"| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team|Caterham]] |19 | | | ||0 |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Heikki Kovalainen]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] |2 | | | ||0 |- ! 22 |align="left"| {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]] |align="left"| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team|Caterham]] |19 | | | ||0 |- ! 23 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]] |align="left"| {{bandera|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] |19 | | | ||0 |- |} === Campeonatu de constructores === { ||valign="top" |{| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%; text-align:center;" |- valign="top" !valign="middle"| Pos. !valign="middle"| Escudería !valign="middle" |Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2013|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2013|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2013|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2013|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2013|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2013|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2013|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2013|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2013|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2013|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2013|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2013|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2013|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2013|RCO]]<br />{{bandera|Corea del Sur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2013|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de la India de 2013|IND]]<br />{{bandera|India}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2013|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2013|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} !valign="middle"| Pts. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 1 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault Sport F1|Renault]] | 1 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' ! rowspan="2" align="right" | 596 |- | 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | bgcolor="#cfcfff" | 15† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 2 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|GER}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| '''9''' |bgcolor="#dfffdf"| '''6''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 19† |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 ! rowspan="2" align="right" | 360 |- | 10 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| '''4''' |bgcolor="#dfffdf"| '''5''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#dfffdf"| ''9'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 3 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 ! rowspan="2" align="right" | 354 |- | 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 4 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|GBR}} [[Lotus F1 Team|Lotus]]-[[Renault Sport F1|Renault]] | 7 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 ! rowspan="2" align="right" | 315 |- | 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 19† |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 5 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 17† |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 ! rowspan="2" align="right" | 117 |- | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''9'' | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 16† | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 20† |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 6 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|IND}} [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 !rowspan="2" align="right"| 77 |- | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 20† | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 7 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|SUI}} [[Sauber F1 Team|Sauber]]-[[Ferrari]] | 11 | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 19† | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 ! rowspan="2" align="right" | 57 |- | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | ''11'' | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 8 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Ferrari]] | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 10 !rowspan="2" align="right"| 33 |- | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18† |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 19† | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 9 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|GBR}} [[Williams F1 Team|Williams]]-[[Renault Sport F1|Renault]] | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 ! rowspan="2" align="right" | 5 |- | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 10 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|RUS}} [[Marussia F1 Team|Marussia]]-[[Cosworth]] | 22 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 17 !rowspan="2" align="right"| 0 |- | 23 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 19 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" align="left"| 11 |rowspan="2" align="left"| {{bandera|MYS}} [[Caterham F1 Team|Caterham]]-[[Renault Sport F1|Renault]] | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#efcfff" | Ret !rowspan="2" align="right"| 0 |- | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! GP<br />apostaos ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes<br />rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] |align="left"| [[Red Bull RB9|RB9]] |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Renault Sport F1|Renault]] | 19 | 13 | 24 | 11 | 12 | 596 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |align="left"| [[Mercedes AMG F1 W04|W04]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 19 | 3 | 9 | 8 | 1 | 360 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align="left"| [[Ferrari F138|F138]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Ferrari]] | 19 | 2 | 10 || 2 | 354 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] |align="left"| [[Lotus E21|E21]] |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Renault Sport F1|Renault]] | 19 | 1 | 14 || 2 | 315 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren]] |align="left"| [[McLaren MP4-28|MP4-28]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 19 | | || 1 | 122 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|India}} [[Force India]] |align="left"| [[Force India VJM06|VJM06]] |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 19 | | | || 77 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Suiza}} [[Sauber]] |align="left"| [[Sauber C32|C32]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Ferrari]] | 19 | | || 1 | 57 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |align="left"| [[Toro Rosso STR8|STR8]] |align="left"| {{bandera|Italia}} [[Ferrari]] | 19 | | | || 33 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams F1 Team|Williams]] |align="left"| [[Williams FW35|FW35]] |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Renault Sport F1|Renault]] | 19 | | | || 5 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team|Marussia]] |align="left"| [[Marussia MR02|MR02]] |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Cosworth]] | 19 | | | || 0 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team|Caterham]] |align="left"| [[Caterham CT03|CT03]] |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Renault Sport F1|Renault]] | 19 | | | || 0 |- |} == Ver tamién == * [[Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1]] * [[Temporada 2013 de World Series by Renault]] * [[Temporada 2013 de GP2 Series]] * [[Temporada 2013 de GP3 Series]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2013 in Formula One}} {{Fórmula 1}} {{Tradubot|Temporada 2013 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2013 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2013]] [[Categoría:Deportes de motor en 2013]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] 1h6f1dbsg51t35c4beg606ty7oeql1o 0 129305 4527266 4512977 2026-09-11T14:02:48Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 4 referencia(es) y marcando 5 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527266 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada 2014 de [[Fórmula 1]]''' foi'l 65º Campeonatu Mundial de Fórmula 1 de la historia. Empezó'l 16 de marzu nel [[Gran Premiu d'Australia]] y remató el 23 de payares nel [[Gran Premiu d'Abu Dhabi]]. El calendariu tuvo formáu por diecinueve [[Gran Premiu de Fórmula 1|grandes premios]] y nesta temporada entró a valir el nuevu [[Alcuerdu de la Concordia]].<ref>{{cita web |nome=Sergio |apellíu=Lillo |títulu=FIA y FOM, roblen el nuevu Pactu de la Concordia hasta 2020 |url=http://www.revistascratch.com/formula1/noticia/fia-y-fom-roblen-el-nuevu-pactu-de-la concordia-hasta-2020-15048 |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2013 }}</ref> El pilotu inglés [[Lewis Hamilton]]<ref name="Hamilton campeón"/> coronóse campeón de pilotos, la escudería alemana [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] llogró'l campeonatu de constructores. == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal mundial 2014 de Fórmula 1. Toles escuderíes lleven neumáticos [[Pirelli]], que tien robláu un contratu pa suministrar neumáticos hasta l'añu [[2016]].<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21963/oficial-pirelli-seguira-f1-hasta-anu-2016/uap/1/ |títulu=Oficial: Pirelli va siguir na F1, siquier, hasta l'añu 2016 |apellíu=Grau |nome=Pablo |obra=F1 al día |fecha=16 de xineru de 2014}}</ref> La FIA autoriza a los pilotos a escoyer ente'l nᵘ 2 y el nᵘ 99 pa tola so trayeutoria na Fórmula 1. El nᵘ 1 namái podrá usar el campeón del mundu, si asina lu desea. En casu de que más d'un pilotu quixera'l mesmu númberu, prevalez el qu'acabara la temporada anterior en meyor puestu.<ref name="Reglamentación">{{cita web |url=http://www.fia.com/formula-one-regulation-changes |títulu=Formula One Regulation Changes |fecha=9 d'avientu de 2013 |autor=[[Federación Internacional del Automóvil]] |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131212041342/http://www.fia.com/formula-one-regulation-changes |fechaarchivu=12 d'avientu de 2013 }}</ref> {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% |- ! Escudería !Constructor ! Xasis ! Motor ! {{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! &nbsp;Nᵘ&nbsp;<ref name="Entry list">{{cita web |url=http://www.fia.com/2014-fia-f1-world-championship-entry-list |títulu=2014 FIA F1 World Championship - Entry List |autor=[[Federación Internacional del Automóvil]] |fecha=10 de xineru de 2014 |fechaaccesu=10 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> ! Pilotos titulares ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- | rowspan="2" | {{bandera|Austria}} [[Infiniti Red Bull Racing]] ! rowspan="2" |<br />[[Red Bull Racing|Red Bull]] | rowspan="2" align="center" | [[Red Bull RB10|RB10]] | rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2014<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/12805/red-bull-amplia-cinco-anos-mas-alcuerdo-motorizacion-renault/ |títulu=Red Bull amplía'l so alcuerdu de motorización con Renault hasta 2016 |apellíu=Nieves |nome=Manuel Andrés |obra=F1 al día |fecha=9 de setiembre de 2011}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''1''' | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2013/06/11/motor/1370970556.html |títulu=Vettel anueva hasta 2015 |obra=[[El Mundo (periódicu)|El Mundo]] |fecha=11 de xunu de 2013}}</ref> ! align="center"| VET | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Sébastien Buemi]]<ref name="Buemi y Da Costa">{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/12/06/84569-da-costa-x%C3%BAnese-buemi-como-pilotos-reserva-red-bull-pa-2014 |títulu=Da Costa xunir a Buemi como pilotos reserva de Red Bull pa 2014 |apellíu=Díaz |nome=Cristina |obra=Car and Driver The F1 |fecha=6 d'avientu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250219175932/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/12/06/84569-da-costa-x%C3%BAnese-buemi-como-pilotos-reserva-red-bull-pa-2014 |fechaarchivu=2025-02-19 }}</ref><br />{{bandera|Portugal}} [[António Félix da Costa]]<ref name="Buemi y Da Costa" /> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref>{{cita web |url=http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/ricciardo-sera-companero-sebastian-vettel-red-bull-proxima-temporada/csrcsrpor/20130902csrcsrdep_20/Tes |títulu=Ricciardo va ser el compañeru de Sebastian Vettel en Red Bull la próxima temporada |obra=[[Cadena SER]] |fecha=2 de setiembre de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140208080741/http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/ricciardo-sera-companero-sebastian-vettel-red-bull-proxima-temporada/csrcsrpor/20130902csrcsrdep_20/Tes |fechaarchivu=2014-02-08 }}</ref> ! align="center"| RIC | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] ! rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|30x15px]]<br />[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | rowspan="2" align="center" | [[Mercedes F1 W05|F1 W05 Hybrid]] | rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106A Hybrid<ref>{{cita web |url=http://thisisf1.com/2014/01/22/mercedes-names-2014-f1-v6-engine-pu106a-hybrid/ |títulu=Mercedes noma'l so motor V6 de 2014}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''6''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]]<ref>{{cita web |url=https://www.abc.es/20111110/deportes-f1/abci-rosberg-mercedes-201111101158.html |títulu=Rosberg renueva con Mercedes |autor=[[Europa Press]] |obra=[[ABC (periódicu)|ABC]] |fecha=10 de payares de 2011}}</ref> ! align="center"| ROS | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]]<ref>{{cita web |url=http://www.motorpasionf1.com/formula-1/pascal-wehrlein-nuevu-piloto-reserva-de-mercedes en formular-1 |títulu=Mercedes confirma a Pascal Wehrlein como piloto reserva. |apellíu=García |nome=Àlex |obra=Motorpasión F1 |fecha=15 de setiembre de 2014}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''44''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{cita web |url=http://deportes.elpais.com/deportes/2012/09/28/actualidad/1348818328_234431.html |títulu=Hamilton camuda de flecha |apellíu=Puigdemont |nome=Oriol |obra=[[El País (España)|El País]] |fecha=28 de setiembre de 2013}}</ref> ! align="center"| HAM | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari]] ! rowspan="2" |<br />[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="2" align="center" | [[Ferrari F14 T|F14 T]]<ref>{{cita web |autor=Sergio Lillo |títulu=El nuevu Ferrari va llamase 'F14-T' |url=http://www.revistasafetycar.com/formula1/noticia/el-nuevu-ferrari-llamárase-f14-t-16784 |fechaaccesu=24 de xineru de 2014 |fecha=24 de xineru de 2014}}</ref> | rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/3<ref name=motorferrari>{{cita web |autor=Sergio Lillo |títulu=Ferrari 'presenta' el so nuevu V6 Turbo |url=http://www.revistascratch.com/formula1/noticia/ferrari-presenta-el so-nuevu-v6-turbo-16314 |fechaaccesu=20 d'avientu de 2013 |fecha=20 d'avientu de 2013 }}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''14''' | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref name="Raikkonen Ferrari">{{cita web |url=https://www.marca.com/2013/09/11/motor/formula1/1378901731.html |títulu=Räikkönen torna a Ferrari |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |apellíu=García |nome=Miguel Ángel |fecha=11 de setiembre de 2013}}</ref> ! align="center"| ALO | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Davide Rigon]]<ref name="probadores"/><br />{{bandera|España}} [[Pedro de la Rosa]]<ref name="probadores">{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/02/04/motor/formula1/1391531000.html |títulu=Gené y De la Rosa van siguir como pilotos probadores de Ferrari |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |apellíu=Padilla |nome=David |fecha=4 de febreru de 2014}}</ref><br />{{bandera|España}} [[Marc Gené]]<ref name="probadores"/> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''7''' | {{bandera|Finlandia }} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2011/05/20/mas_motor/1305906618_850215.html |títulu=Fernando Alonso va ser coloráu pa siempres |obra=[[As (periódicu)|AS]] |apellíu=Franco |nome=Manuel |fecha=20 de mayu de 2011}}</ref> ! align="center"| RAI | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team]] ! rowspan="2" | <br />[[Lotus F1 Team|Lotus]] | rowspan="2" align="center" | [[Lotus E22|E22]] | rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2014<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2014/02/20/formula_1/1392890199_403018.html |títulu=Renault va siguir suministrando motores al equipu Lotus |autor=[[Reuters]]|coautores=[[Europa Press]] |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=20 de febreru de 2014 |fechaaccesu=20 de febreru de 2014}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''8''' | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref name="Maldonado y Grosjean">{{cita web |url=https://www.abc.es/deportes/f1/20131129/abci-maldonado-lotus-grosjean-201311291704.html |títulu=Maldonado y Grosjean van ser los pilotos de Lotus en 2014 |autor=S.D. |obra=[[ABC (periódicu)|ABC]] |fecha=29 de payares de 2013}}</ref> ! align="center"| GRO | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{Bandera|Francia}} [[Charles Pic]]<ref name="Pic">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/22345/lotus-ficha-charles-pic-tercer-pilotu-2014/ |títulu=Lotus ficha a Charles Pic como tercer pilotu en 2014 |autor=Grau, Pablo|obra=F1 al día |fecha=20 de febreru de 2014 |fechaaccesu=20 de febreru de 2014}}</ref><br />{{Bandera|FRA}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{cita web |url=http://velocidadtotal.com/nota/372-ocon-ser-el-tercer-pilotu-de-renault-en-2016 |títulu=Ocon va ser el tercer pilotu de Renault en 2016 |obra=Velocidá Total |fecha=2 de febreru de 2016 |fechaaccesu=2 de febreru de 2016}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''13''' | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]]<ref name="Maldonado y Grosjean" /> ! align="center"| MAL | align="center"| Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren F1 Team|McLaren Mercedes]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/18411/vodafone-dexara-ser-patrocinador-principal-mclaren-finales-2013/ |títulu=Vodafone va dexar de ser patrocinador principal de McLaren a finales de 2013 |apellíu=Nieves |nome=Manuel Andrés |obra=F1 al día |fecha=14 de marzu de 2013}}</ref> ! rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|30x15px]]<br />[[McLaren F1 Team|McLaren]] | rowspan=2 align="center" | [[McLaren MP4-29|MP4-29]] | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106A Hybrid<ref>{{cita publicación |títulu=McLaren believes switch to Honda engines will not compromise 2014 |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/107447 |nome=Jonathan |apellíu=Noble |obra=[[Autosport]] |editorial=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]] |fecha=16 de mayu de 2013 |fechaaccesu=17 de mayu de 2013 |cita=McLaren believes its world championship challenge with Mercedes next year will not be compromised by its planned switch to Honda engines for 2015.}}</ref> | rowspan=2 align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#000000; background:#989898; text-align:center;" align="center" | '''20''' | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref name="magnussen">{{cita web |autor=[[Axencia EFE]] |títulu=Oficial: Magnussen releva a Pérez como pilotu de McLaren |url=http://motor.as.com/motor/2013/11/14/formula_1/1384436977_732618.html |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=14 de payares de 2013 |fechaaccesu=14 de payares de 2013}}</ref> ! align="center"| MAG | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]]<ref>{{cita web |nome=James |apellíu=Galloway |títulu=McLaren hand Stoffel Vandoorne 2014 F1 acute driver role and ART GP2 drive |url=http://www1.skysports.com/f1/news/12479/9129103/mclaren-hand-stoffel-vandoorne-2014-f1-acute-driver-role-and-art-gp2-drive |obra=[[Sky Sports]] |fechaaccesu=23 de xineru de 2014 |fecha=23 de xineru de 2014}}</ref><br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Oliver Turvey]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref>{{cita web |nome=Daniel |apellíu=Gorbe |títulu=Gary Paffett: "Tamos emburriando bien duru pa tar delantre dende'l principiu" |url=http://www.f1aldia.com/21930/gary-paffett-tamos-emburriando-bien-duru-tar-delantre-desde-el principiu/ |obra=F1 al día |fechaaccesu=22 de xineru de 2014 |fecha=13 de xineru de 2014}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#000000; background:#989898; text-align:center;" align="center" | '''22''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/300474/button-asegura-roblar--la so-renovacion-con-mclaren/ |títulu=Button asegura roblar la so renovación con McLaren |obra=GPUpdate |fecha=19 de setiembre de 2013 }}</ref> ! align="center"| BUT | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|India}} [[Sahara Force India F1 Team]] ! rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|30x15px]]<br />[[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | rowspan="2" align="center" | [[Force India VJM07|VJM07]] | rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106A Hybrid<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/force-india-seguira-usando-motores-mercedes-2351046 |títulu=Force India va siguir usando motores Mercedes |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[Diariu Sport]] |fecha=28 de marzu de 2013 |fechaaccesu=28 de marzu de 2013}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]]<ref>{{cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2013/12/15344.html |títulu=Perez completes Force India's 2014 driver line-up |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=12 d'avientu de 2013 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150120190558/http://www.formula1.com/news/headlines/2013/12/15344.html |fechaarchivu=2015-01-20 }}</ref> ! align="center"| PER | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|España}} [[Daniel Juncadella]]<ref>{{cita web |url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/juncadella-piloto-reserva-force-india_2014012400066.html |títulu=Juncadella, pilotu reserva de Force India |obra=[[Antena 3]] |fecha=24 de xineru de 2014 |fechaaccesu=24 de xineru de 2014}}</ref><br />{{bandera|Arxentina}} [[Facundo Regalia]]<ref>{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/02/07/86959-facu-regalia-nun |títulu=Regalia: "Nun puedo tar más motiváu pa los retos que voi encarar" |obra=CarAndDriverTheF1.com |fecha=24 de xineru de 2014 |fechaaccesu=7 de febreru de 2014 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250219175704/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/02/07/86959-facu-regalia-nun |fechaarchivu=2025-02-19 }}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''27''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2013/12/03/formula_1/1386084939_162484.html |títulu=Hulkenberg torna a Force India la próxima temporada |obra=[[As (periódicu)|AS]] |autor=[[Axencia EFE]] |fecha=3 d'avientu de 2013}}</ref> ! align="center"| HUL | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Sauber F1 Team]] ! rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|30x15px]]<br />[[Sauber F1 Team|Sauber]] | rowspan="2" align="center" | [[Sauber C33|C33]] | rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/3<ref>{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/20131004/motor/f1/ferrari-contratu-sauber-motores_54390478741.html |títulu=Ferrari amplía'l contratu con Sauber pa siguir suministrándo-y motores |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[Mundo Deportivo]] |fecha=4 d'ochobre de 2013 |fechaaccesu=4 d'ochobre de 2013 |idioma=inglés}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''21''' | {{bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref>{{cita web |url=http://www.informador.com.mx/deportes/2013/503770/6/sauber-confirma-la continuidá-de-esteban-gutierrez.htm |títulu=Sauber confirma la continuidá d'Esteban Gutiérrez |obra=[[El Informador (Méxicu)|El Informador]] |autor=Castillo, Mario |fecha=20 d'avientu de 2013}}</ref> ! align="center"| GUT | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Países Baxos}} [[Giedo van der Garde]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21997/sauber-anuncia-giedo-van-der-garde-piloto-reserva-probador-2014/ |títulu=Sauber anuncia a Giedo van der Garde como piloto reserva y probador en 2014 |autor=Grau, Pablo |obra=F1 al día |fecha=21 de xineru de 2014}}</ref><br />{{bandera|Rusia}} [[Sergey Sirotkin]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/304734/sergei-sirotkin-firma-como-piloto-probador-de-sauber/ |títulu=Sergei Sirotkin robla como piloto probador de Sauber |obra=GPUpdate |fecha=21 d'avientu de 2013}}</ref><br/>{{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Simona de Silvestro]]<ref>{{cita web |url=http://www1.skysports.com/f1/news/12478/9165618/female-indycar-driver-simona-de-silvestro-joins-sauber-as-affiliated-driver |títulu=Female IndyCar driver Simona de Silvestro joins Sauber as 'affiliated driver' |obra=[[Sky Sports]] |autor=Galloway, James |fecha=14 de febreru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''99''' | {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]]<ref>{{cita web |url=http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/adrian-sutil-marcha-sauber/csrcsrpor/20131213csrcsrdep_5/Tes |títulu=Adrian Sutil colar a Sauber |obra=[[Cadena SER]] |fecha=13 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=13 d'avientu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131216003202/http://www.cadenaser.com/deportes/articulo/adrian-sutil-marcha-sauber/csrcsrpor/20131213csrcsrdep_5/Tes |fechaarchivu=2013-12-16 }}</ref> ! align="center"| SUT | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso]] ! rowspan="2" |<br />[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | rowspan="2" align="center" | [[Toro Rosso STR9|STR9]] | rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2014<ref name="STR Renault">{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/toro-rosso-competira-con-motores-renault-desde-2014-2400723 |títulu=Toro Rosso va competir con motores Renault dende 2014 |obra=[[Diariu Sport]] |fecha=26 de mayu de 2013}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''25''' | {{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]]<ref name="Kvyat">{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=1518736 |títulu=El rusu Daniil Kvyat va sustituyir a Ricciardo en 2014 en Toro Rosso |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[ABC (periódicu)|ABC]] |fecha=21 d'ochobre de 2013}}</ref> ! align="center"| VER | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''26''' | {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]]<ref name="Kvyat" /> ! align="center"| KVY | align="center"| Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams Racing|Williams Martini Racing]]<ref name="Williams-Martini-Racing-F1-Team">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/22548/williams-presenta-decoracion-definitiva-fw36-2014/ |títulu=Martini convertir nel patrocinador principal de Williams |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=6 de marzu de 2014}}</ref> ! rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|30x15px]]<br />[[Williams Racing|Williams]] | rowspan=2 align="center" | [[Williams FW36|FW36]] | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106A Hybrid<ref name="Williams-Merc">{{cita web |url=https://www.europapress.es/deportes/formula1-00312/noticia-escuderia-williams-usara-motor-mercedes-partir-proxima-temporada-20130530122721.html |títulu=Williams va usar motor Mercedes a partir de la próxima temporada |obra=[[Europa Press]] |fecha=30 de mayu de 2013}}</ref> | rowspan=2 align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''19''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref name="Massa">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21009/equipu-williams-ficha-felipe-massa-titular-2014/ |títulu=Oficial: L'equipu Williams ficha a Felipe Massa como titular en 2014 |autor=Grau, Pablo |obra=F1 al dia |fecha=11 de payares de 2013}}</ref> ! align="center"| MAS | align="center"| Toes | rowspan="2" | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/22373/felipe-nasr-convierte-pilotu-pruebes-williams// |títulu=Felipe Nasr convertir en pilotu de pruebes de Williams |autor=Illán, Iván |obra=F1 al día |fecha=22 de febreru de 2014}}</ref><br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Susie Wolff]]<ref name="Susie">{{cita web |url=http://www.williamsf1.com/Team/AboutUs/Our-People/Susie-Wolff/ |títulu=Susie Wolff |obra=[[Williams Racing|Williams]] |fechaaccesu=30 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140209172632/http://williamsf1.com/Team/AboutUs/Our-People/Susie-Wolff/ |fechaarchivu=2014-02-09 }}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''77''' | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="Bottas">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21269/oficial-valtteri-bottas-seguira-xuntu-massa-williams-2014/ |títulu=Valtteri Bottas va siguir, xunto a Massa, en Williams pa 2014 |autor=Grau, Pablo |obra=F1 al dia |fecha=11 de payares de 2013}}</ref> ! align="center"| BOT | align="center"| Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Rusia}} [[Marussia F1 Team]] ! rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|30x15px]]<br />[[Marussia F1 Team|Marussia]] | rowspan="2" align="center" | [[Marussia MR03|MR03]] | rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/3<ref name="Marussia Ferrari">{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2013/07/16/formula_1/1373966172_576962.html |títulu=Marussia va correr la próxima temporada con motor Ferrari |obra=[[As (periódicu)|AS]] |autor=[[Europa Press]] |fecha=16 de xunetu de 2013 |fechaaccesu=16 de xunetu de 2013}}</ref> | rowspan="2" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''4''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]]<ref>{{cita web |nome=Pablo |apellíu=Grau |títulu=Oficial: Marussia confirma a Max Chilton como titular en 2014 |url=http://www.f1aldia.com/21920/oficial-marussia-confirma-max-chilton-titular-2014/ |fecha=11 de xineru de 2014 |fechaaccesu=11 de xineru de 2014 |obra=F1 al día}}</ref> ! align="center"| CHI | align="center"| 1-16 | rowspan="2" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]]<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/10/03/97213-marussia-anuncia-la-incorporacion-will-stevens-la |títulu=so-plantía-pilotos-acuta |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250219175810/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/10/03/97213-marussia-anuncia-la-incorporacion-will-stevens-la |fechaarchivu=2025-02-19 }}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''17''' | {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]]<ref>{{cita web |nome=Sergio |apellíu=Lillo |títulu=Jules Bianchi anueva con Marussia pa 2014 |url=http://www.revistascratch.com/formula1/noticia/jules-bianchi-anueva-con-marussia-pa-2014-15145 |fecha=3 d'ochobre de 2013 |fechaaccesu=3 d'ochobre de 2013}}</ref> ! align="center"| BIA | align="center"| 1-15 |- | rowspan="4" | {{bandera|Malasia}} [[Caterham F1 Team]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|30x15px]]<br />[[Caterham F1 Team|Caterham]] | rowspan="4" align="center" | [[Caterham CT05|CT05]]<ref>{{cita web |títulu=Caterham revela'l so nuevu F1 en Xerez |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/305944/caterham-revela-el so-nuevu-f1-en-xerez/ |obra=GPUpdate |fecha=28 de xineru de 2014}}</ref> | rowspan="4" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2014<ref name="Caterham Renault">{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/09/22/80930-caterham-seguira-con-renault-pa-la-f1-2014 |títulu=Caterham va siguir con Renault pa los V6 Turbo |apellíu=Bellera |nome=Gerard |fecha=22 de setiembre de 2013 |obra=Car and Driver The F1 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250219180019/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2013/09/22/80930-caterham-seguira-con-renault-pa-la-f1-2014 |fechaarchivu=2025-02-19 }}</ref> | rowspan="4" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''9''' | {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]]<ref name="Kobayashi y Ericsson"/> ! align="center"| ERI | align="center"| 1-16 | rowspan="4" | {{bandera|Países Baxos}} [[Robin Frijns]]<ref name="Kobayashi y Ericsson"/> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''10''' | {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]]<ref name="Kobayashi y Ericsson">{{cita web |url=https://www.abc.es/deportes/f1/20140121/abci-caterham-kobayashi-ericcson-201401211143.html |títulu=Kobayashi y Ericcson, pilotos de Caterham |apellíu=D. |nome=S. |fecha=21 de xineru de 2014 |obra=[[ABC (periódicu)|ABC]]}}</ref> ! align="center"| KOB | align="center"| 1-11, 13-16, 19 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''45''' | {{bandera|Alemaña}} [[André Lotterer]] ! align="center"| LOT | align="center"| 12 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFBA00; background:#004225; text-align:center;" align=center | '''46''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]] ! align="center"| STE | align="center"| 19 |- |} == Calendariu de presentaciones == El calendariu de presentaciones de los equipos pa la temporada 2014 empezó'l 22 de xineru cola presentación del equipu Force India y remató el 29 de xineru col equipu Marussia que retrasó'l debú del MR03 por cuenta d'un problema téunicu. Seis de los equipos presentaron los sos equipos y monoplaces al traviés d'[[internet]] ente que cinco facer nel [[Circuitu de Xerez]]. {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Escudería !Xasis !Imaxe !Fecha !Llugar |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Force India]] | [[Force India VJM07|VJM07]] |[[Ficheru:Sergio Perez 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[22 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.forceindiaf1.com/news/detail/xeneral/sahara-force-india-presents-a-fresh-new-look-for-2014 |títulu=Sahara Force India presents a fresh new look for 2014 |autor=[[Force India]] |fecha=22 de xineru de 2014 |fechaaccesu=22 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140123165052/http://www.forceindiaf1.com/news/detail/xeneral/sahara-force-india-presents-a-fresh-new-look-for-2014 |fechaarchivu=23 de xineru de 2014 }}</ref> | [[Internet|Online]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | [[Williams FW36|FW36]] |[[Ficheru:Valtteri Bottas 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[23 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.williamsf1.com/Team/Media/News/First-Images-of-the-FW36-Revealed/ |títulu=First images of the WF36 revealed |autor=[[Williams Racing|Williams]] |fecha=23 de xineru de 2014 |fechaaccesu=23 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140125075626/http://www.williamsf1.com/Team/Media/News/First-Images-of-the-FW36-Revealed/ |fechaarchivu=25 de xineru de 2014 }}</ref> | [[Internet|Online]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | [[McLaren MP4-29|MP4-29]] |[[Ficheru:Kevin Magnussen 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[24 de xineru]]<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/McLarenF1/status/420567139020324864 |títulu=A date for the diary |autor=[[McLaren]] |obra=[[Twitter]] |fecha=7 de xineru de 2014 |fechaaccesu=7 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> | [[Internet|Online]] |- | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Lotus E22|E22]] |[[Ficheru:Pastor Maldonado 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[24 de xineru]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/01/24/motor/formula1/1390567658.html |títulu=Lotus opta pol doble aguiyón nel so morru |nome=Marco |apellíu=Canseco |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=24 de xineru de 2014 |fechaaccesu=24 de xineru de 2014}}</ref> | [[Internet|Online]] |- |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari F14 T|F14 T]] |[[Ficheru:Fernando Alonso 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[25 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/112133 |títulu=Ferrari announces 2014 F1 car launch date |nome=Jonathan |apellíu=Noble |obra=[[Autosport]] |editorial=[[Haymarket Group]] |fecha=15 de xineru de 2014 |fechaaccesu=15 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> | [[Internet|Online]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Sauber C33|C33]] |[[Ficheru:Esteban Gutierrez 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[26 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15386.html |títulu=Online presentation for new Sauber C33 |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=17 de xineru de 2014 |fechaaccesu=17 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140826115756/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15386.html |fechaarchivu=2014-08-26 }}</ref> | [[Internet|Online]] |- |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Toro Rosso STR9|STR9]] |[[Ficheru:Daniil Kvyat 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[27 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www1.skysports.com/f1/news/12471/9120879/toro-rosso-to-reveal-renault-powered-str9-car-at-xerez-on-january-27 |títulu=Toro Rosso to reveal Renault-powered STR9 car at Xerez on January 27 |obra=[[Sky Sports]] |fecha=17 de xineru de 2014 |fechaaccesu=17 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Mercedes F1 W05|F1 W05]] |[[Ficheru:Lewis Hamilton 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[28 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-to-reveal-2014-car-at-xerez-test/ |títulu=Mercedes to reveal 2014 car at Xerez test |obra=Motorsport |fecha=7 de xineru de 2014 |fechaaccesu=7 de xineru de 2014 |idioma=inglés }}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] | [[Caterham CT05|CT05]] |[[Ficheru:Kamui Kobayashi 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[28 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15369.html |títulu=Caterham to reveal new car at first test in Xerez |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=8 de xineru de 2014 |fechaaccesu=8 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140725164819/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15369.html |fechaarchivu=2014-07-25 }}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Red Bull RB10|RB10]] |[[Ficheru:Daniel Ricciardo 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[28 de xineru]]<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/redbullracing/status/423788680289857536 |títulu=28.01.2014 #UnboltTheBull |autor=[[Red Bull Racing|Red Bull]] |obra=[[Twitter]] |fecha=61 de xineru de 2014 |fechaaccesu=16 de xineru de 2014 |idioma=inglés}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|15x15px]] [[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Marussia MR03|MR03]] |[[Ficheru:Jules Bianchi 2014 Singapore FP1.jpg|125x125px]] | [[29 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/22076/marussia-retrasa-debut-mr03-debíu-problema-tecnico/ |títulu=Marussia retrasa'l debú del MR03 por cuenta d'un problema téunicu |apellíu=Nieves |nome=Manuel Andrés |obra=F1 al día |fecha=28 de xineru de 2014 |fechaaccesu=28 de xineru de 2014}}</ref> | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Xerez|Xerez]] |- |} == Cambeos == === Cambeos en circuitos === El [[Gran Premiu d'Alemaña]], como ye habitual, alternar con [[Nürburgring]] y va correse nel circuitu d'[[Hockenheimring|Hockenheim.]] El [[Gran Premiu de Rusia]] debuta nel calendariu 2014 nel [[Autódromu de Sochi]]. Otru Gran Premiu que torna al calendariu ye'l [[Gran Premiu d'Austria]], ausente dende 2003, que foi mercáu pol propietariu del equipu Red Bull Racing, quien fixo reabrir el circuitu camudando'l nome a [[Red Bull Ring]]. El [[Gran Premiu d'América]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21592/bernie-ecclestone-confirma-non-habra-carrera-nueva-jersey-2014/ |títulu=Bernie Ecclestone confirmar: nun va haber carrera en Nueva Jersey en 2014 |obra=F1 al día |fecha=5 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=5 d'avientu de 2013}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21609/hindery-jr-confirma-trabayos-llevar-f1-nueva-jersey-siguen-cola/ |títulu=Hindery Jr. confirma que los trabayos pa llevar la F1 a Nueva Jersey siguen en marcha |obra=F1 al día |fecha=5 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=5 d'avientu de 2013}}</ref> y el [[Gran Premiu de Méxicu]] fueron refugaos del calendariu 2014<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21600/confirmado-fia-revela-nueva-jersey-mexico-canada-non-tendran-gp-2014/ |títulu=Confirmáu: La FIA revela que Nueva Jersey, Méxicu y Corea nun van tener GP en 2014 |autor=Grau, Pablo |obra=F1 al día |fecha=5 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=5 d'avientu de 2013}}</ref> y van sufrir retrasos hasta la temporada 2015, na que s'espera de ser por fin incluyíos debíu al retrasu del primeru na axudicación del dineru y el desenvolvimientu de les obres y el segundu poles obres de remodelación. Cayen del calendariu'l [[Gran Premiu de la India]] y el [[Gran Premiu de Corea del Sur]]. === Cambeos d'escuderíes === La [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] va utilizar motores [[Renault Sport F1|Renault]],<ref name="STR Renault"/> [[Williams Racing|Williams]] va llevar propulsores [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]<ref name="Williams-Merc"/> y [[Marussia F1 Team|Marussia]] va montar motores [[Ferrari]].<ref name="Marussia Ferrari"/> === Cambeos de pilotos === [[Ficheru:Daniel_Ricciardo_2011.JPG|thumb|190px|[[Daniel Ricciardo]] sustitúi al so compatriota [[Mark Webber]] en [[Red Bull Racing|Red Bull]].]] * [[Felipe Massa]] abandona [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] a la fin de la [[Temporada 2013 de Fórmula 1|temporada 2013]] dempués d'ocho años corriendo pal equipu. El brasilanu incorporar a [[Williams Racing|Williams]], xunto a [[Valtteri Bottas]]. [[Pastor Maldonado]], que foi reemplazáu en [[Williams Racing|Williams]] por [[Felipe Massa|Massa]], va competir para [[Lotus F1 Team|Lotus]], tomando'l puestu dexáu vacante pol campeón del mundu de {{f1|2007}} [[Kimi Räikkönen]]. El finlandés torna a Ferrari, l'equipu col que corrió ente {{f1|2007}} y {{f1|2009}}. L'alliniación de Kimi Räikkönen y [[Fernando Alonso]] ye la primera dende {{f1|1954}} na que [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] apuesta una temporada con dos pilotos campeones. * [[Mark Webber]] abandona la [[Fórmula 1]] dempués de doce temporaes, les últimes siete con [[Red Bull Racing]]. va treslladar al [[Campeonatu Mundial de Resistencia]], onde va pilotar un [[Porsche]] nel so nuevu prototipu de Le Mans. [[Daniel Ricciardo]] dexa [[Scuderia Toro Rosso]] pa ocupar el so asientu, convirtiéndose nel segundu pilotu en "graduase" del programa de nuevos pilotos del equipu al so equipu de carreres de primer nivel. [[Scuderia Toro Rosso]] escoyó al campeón de la [[temporada 2013 de GP3 Series]] [[Daniil Kvyat]] como'l sustitutu de [[Daniel Ricciardo|Ricciardo]]. * [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]] dexa [[McLaren]] dempués d'una sola temporada col equipu, siendo reemplazáu pol campeón de la [[Fórmula Renault 3.5 Series]] y miembru del programa de nuevos pilotos de la escudería [[Kevin Magnussen]]. [[Sergio Pérez Mendoza|Pérez]] xunir a [[Force India]], onde va tar acompañáu por [[Nico Hülkenberg]], quien torna a la escudería dempués d'un añu con [[Sauber F1 Team|Sauber]]. Como resultáu de los fichaxes del alemán y el mexicanu, [[Paul di Resta]] y [[Adrian Sutil]] perdieron los sos volantes col equipu indiu, pero [[Adrian Sutil|Sutil]] llogró l'asientu que lliberara [[Nico Hülkenberg|Hülkenberg]] en [[Sauber F1 Team|Sauber]]. * [[Kamui Kobayashi]] vuelve a la [[Fórmula 1]] con [[Caterham F1 Team|Caterham]], dempués d'un añu nel [[Campeonatu Mundial de Resistencia]]. El so compañeru va ser l'hasta agora pilotu de [[GP2 Series|GP2]], [[Marcus Ericsson]], siendo'l primer suecu na máxima categoría dende {{f1|1991}}. El xaponés y el nórdicu ocupen los volantes de [[Charles Pic]] y [[Giedo van der Garde]], anque ellos pasaron a ser reserves de [[Lotus F1 Team|Lotus]] y de [[Sauber F1 Team|Sauber]], respeutivamente. * El pilotu alemán [[André Lotterer]] reemplaza a [[Kamui Kobayashi]] nel [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|Gran Premiu de Bélxica]]. Kobayashi retoma'l so asientu a partir del [[Gran Premiu d'Italia de 2014|Gran Premiu d'Italia]]. * El pilotu francés [[Jules Bianchi]], en sufriendo un grave accidente nel circuitu d'[[Gran Premiu de Xapón de 2014|Suzuka]], [[Xapón]], nun cuerre'l [[Gran_Premiu_de_Rusia_de_2014|Gran Premiu de Rusia]]. Por cuenta d'esto, [[Marussia F1 Team|Marussia]] parte con un solu coche.<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/24806/marussia-correra-un-solu-coche-rusia/ |títulu=COMUNICÁU OFICIAL: Marussia va correr solo con Max Chilton en Rusia |fechaaccesu=12 d'ochobre de 2014 |fecha=10 d'ochobre de 2014 |autor=Pinu, Ángel |obra=F1 al día}}</ref> === Cambeos na reglamentación === Dempués de la xunta celebrada en [[París]] el llunes 9 d'avientu de 2013, ente'l Grupu d'Estratexa y la Comisión de la F1, aprobar de forma unánime los siguientes puntos:<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/21655/fia-aprueba-numeros-fixos-test-barein-doble-puntuacion-abu-dabi-2014/ |títulu=CAMBIO REGLAMENTARIOS - La FIA aprueba los númberos fixos, un test en Baḥréin y doble puntuación en Abu Dhabi 2014 |fechaaccesu=9 d'avientu de 2013 |fecha=9 d'avientu de 2013 |autor=Grau, Pablo |obra=F1 al día}}</ref> * Introducción de nuevos motores y caxa de cambeos: unu de los cambeos más significativos ye la introducción de motores de 1.600 cc [[Motor V6|V6]] con [[Turbocompresor|turbo]] y caxa de cambeos de 8 marches. Este tien de consumir un máximu de 100 llitros de combustible per carrera y va disponer tamién de dos motores llétricos adicionales. El primeru va actuar como un xenerador que va aprovechar los gases del tubu d'escape pa ganar enerxía y l'otru de la enerxía lliberada mientres la frenada.<ref name=motorferrari/> * Numberación fixa de los coches: Determinóse que los pilotos qu'escueyan el so númberu na competición, que van poder escoyer ente'l 2 y el 99, va ser el so dosal mientres tola so carrera deportiva nel mundial de F1. El númberu 1 va tar acutáu pal campeón del mundu y va ser esti quien decida si quier llevalo o non. Si más d'un pilotu escueye'l mesmu númberu, la prioridá tener el pilotu que terminara en meyor posición nel mundial de los años anteriores.<ref name="Reglamentación"/> * Numberación n'honor: A partir de la [[Temporada 2015 de Fórmula 1]] la [[Federación Internacional del Automóvil|FIA]] anunció que nun van usar el [[17]] por cuenta de la muerte de [[Jules Bianchi]] el [[17 de xunetu]] de [[2015]]. * Techu de costos: Adoptóse un techu de costos global. La llende va aplicar a partir del mes de xineru de 2015. va establecese un equipu de trabayu formáu pola FIA, representantes de la empresa propietaria de los derechos comerciales de la F1 y representantes de los equipos. L'oxetivu del grupu de trabayu va ser cuntar con regulaciones aprobaes a finales del mes de xunu de 2014.<ref name="Reglamentación"/> * Test de Pirelli en Baḥréin: La Comisión de la F1 aprobó un cambéu nes regulaciones deportives de 2013, nel apartáu de seguridá, lo que va dexar a la marca suministradora de neumáticos [[Pirelli]] llevar a cabu un test de tres díes en Baḥréin del 17 al 19 d'avientu de 2013. Tolos equipos fueron convidaos a formar parte d'esti test, pero solamente cuatro allegaron: Red Bull, Mercedes, Ferrari y Toro Rosso.<ref name="Reglamentación"/> * Nueves sanciones: va sancionar con cinco segundos por pequeñes infracciones. Al respective d'en qué situaciones aplicaránse se va aldericar colos equipos de F1 por que pueda introducise una nueva regla en 2014, según un carné de puntos.<ref>[http://www.f1aldia.com/21690/la-fia-aprueba-nuevu-sistema-pensalizaciones-puntos/ La FIA aprueba'l nuevu sistema de penalizaciones.]</ref><ref name="Reglamentación"/> * Doble puntuación na última carrera: Na última carrera del añu, Abu Dhabi, va otorgase'l doble de la puntuación establecida a los pilotos y equipos coles mires de maximizar la so atención nel mundial hasta'l final de la temporada. Toos estos cambeos van aplicar con efeutu inmediatu, tal que señaló'l presidente de la FIA mientres la última xunta del Conseyu Mundial del Deporte de Motor, celebrada en París el 4 d'avientu.<ref name="Reglamentación"/> Polo tanto'l sistema de puntuación sería asina: {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%; text-align:center" |- valign="top" !Posición!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!12!!13!!14!!15!!16!!17!!18!!19!!20!!21!!22 |- !Puntos per carrera |25||18||15||12||10||8||6||4||2||1||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |- !Puntos pa la última carrera |50||36||30||24||20||16||12||8||4||2||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} :* Los empates en puntos van ser rotos pol númberu de victories, siguíu del númberu de segundos puestos, terceros puestos, etc, y depués pol númberu de posiciones. * Troféu al meyor ''poleman'': va premiar con un troféu al pilotu que más ''pole position'' algame mientres tola temporada.<ref name=trofeopoleman>{{cita web |autor=Sergio Lillo |títulu=En 2014 va haber troféu al meyor 'poleman' |url=http://www.revistascratch.com/formula1/noticia/en-2014-habra-troféu-al meyor-poleman-16246 |fechaaccesu=13 d'avientu de 2013 |fecha=13 d'avientu de 2013 }}</ref> == Entrenamientos == === Pretemporada === [[Ficheru:Kevin Magnussen 2014 Jerez test (28-31 Jan) Day 3.jpg|miniaturadeimagen|Na primer xornada de test los motores Mercedes lideraron el segundu y tercer día. Na imaxe Kevin Magnussen que debuta col equipu en 2014.]] {{AP|Pretemporada de Fórmula 1 2014}} * Los test de pretemporada van apostar en trés feches distintes entendíes ente'l 28 de xineru y el 2 de marzu. Los circuitos escoyíos son el [[Circuitu de Xerez]] (España) y el [[Circuitu Internacional de Baḥréin]], ([[Sakhir]]).<ref name=preseasontest>{{cita web |autor=www.formula1.com |títulu=Prepare to launch - first 2014 cars to appear this week |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15388.html |fechaaccesu=21 de xineru de 2014 |fecha=20 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140228090122/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15388.html |fechaarchivu=2014-02-28 }}</ref> {| {{tablaguapa}} width="100%" style="font-size: 85%;" !Nᵘ ! width="20%" | Circuitu !width="18%" | Mapa del Circuitu !colspan="6" | Resultaos |- ! rowspan="6" | '''1''' | rowspan="6" | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Xerez]]<br />Llargor: 4,423 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Jerez.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 28 de xineru | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref name=test1>{{cita web |autor=www.formula1.com |títulu=Raikkonen tops times on first day of pre-season testing in Spain |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15433.html |fechaaccesu=28 de xineru de 2014 |fecha=28 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140806162827/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15433.html |fechaarchivu=2014-08-06 }}</ref> |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:27.104 | align=center | 31 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 29 de xineru | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{cita web |autor=www.formula1.com |títulu=Button fastest for McLaren on day two of pre-season testing |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15442.html |fechaaccesu=30 de xineru de 2014 |fecha=29 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140806133623/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15442.html |fechaarchivu=2014-08-06 }}</ref> | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | align=center | 1:24.165 | align=center | 43 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 30 de xineru | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref>{{cita web |autor=Sergio Lillo |títulu=Magnussen estrénase per tolo alto; Alonso y Hamilton rueden más que naide |url=http://www.revistasafetycar.com/formula1/noticia/magnussen-estrenar por-tou-lo-alto-alonso-y-hamilton-rueden-mas-que-naide-16905 |fechaaccesu=30 de xineru de 2014 |fecha=30 de xineru de 2014 }}</ref> | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | align=center | 1:23.276 | align=center | 51 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 31 de xineru | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref>{{cita web |autor=www.formula1.com |títulu=Massa fastest for Williams as first test ends in Spain |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15455.html |fechaaccesu=4 de febreru de 2014 |fecha=31 de xineru de 2014 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150221134412/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15455.html |fechaarchivu=2015-02-21 }}</ref> | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | align=center | 1:28.229 | align=center | 86 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2014|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" | '''2''' | rowspan="6" | {{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]]<br />Llargor: 5,412 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 19 de febreru | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>http://www.f1aldia.com/22321/nico-hulkenberg-dia-bien-positivu-satisfactoriu/</ref> | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | align=center | 1:36.880 | align=center | 79 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 20 de febreru | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | align=center | 1:34.910 | align=center | 45 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 21 de febreru | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:34.263 | align=center | 66 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 22 de febreru | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:33.283 | align=center | 89 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2014|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" | '''3''' | rowspan="6" | {{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]]<br />Llargor: 5,412 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 5 | style="text-align:center" | 27 de febreru | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | align=center | 1:35.290 | align=center | 91 |- ! Día 6 | style="text-align:center" | 28 de febreru | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | align=center | 1:35.570 | align=center | 108 |- ! Día 7 | style="text-align:center" | 1 de marzu | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | align=center | 1:33.258 | align=center | 99 |- ! Día 8 | style="text-align:center" | 2 de marzu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:33.278 | align=center | 70 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2014|Resultaos completes]] |} == Calendariu == [[Ficheru:Formula 1 all over the world-2014.svg|thumb|En verde, los países que van acoyer un GP esta temporada.]] La FIA reveló'l 4 d'avientu de 2013 el calendariu que consta de 19 grandes premios empezando'l 16 de marzu n'Australia y rematando el 23 de payares en Abu Dhabi. {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%" ! Ronda !Gran Premiu !Circuitu !Fecha |- ! 1 | [[Gran Premiu d'Australia|GP d'Australia]] | {{bandera|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit]], [[Melbourne]] | 16 de marzu |- ! 2 | [[Gran Premiu de Malasia|GP de Malasia]] | {{bandera|MYS}} [[Circuitu Internacional de Sepang]], [[Kuala Lumpur]] | 30 de marzu |- ! 3 | [[Gran Premiu de Baḥréin|GP de Baḥréin]] | {{bandera|BHR}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]], [[Sakhir]] | 6 d'abril |- ! 4 | [[Gran Premiu de China|GP de China]] | {{bandera|CHN}} [[Circuitu Internacional de Shanghai]], [[Shanghai]] | 20 d'abril |- ! 5 | [[Gran Premiu d'España|GP d'España]] | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]], [[Barcelona]] | 11 de mayu |- ! 6 | [[Gran Premiu de Mónacu|GP de Mónacu]] | {{bandera|MON}} [[Circuitu de Mónacu]], [[Montecarlu]] | 25 de mayu |- ! 7 | [[Gran Premiu de Canadá|GP de Canadá]] | {{bandera|CAN}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] | 8 de xunu |- ! 8 | [[Gran Premiu d'Austria|GP d'Austria]] | {{bandera|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg]] | 22 de xunu |- ! 9 | [[Gran Premiu de Gran Bretaña|GP de Gran Bretaña]] | {{bandera|GBR}} [[Circuitu de Silverstone]], [[Silverstone]] | 6 de xunetu |- ! 10 | [[Gran Premiu d'Alemaña|GP d'Alemaña]] | {{bandera|GER}} [[Hockenheimring]], [[Hockenheim]] | 20 de xunetu |- ! 11 | [[Gran Premiu d'Hungría|GP d'Hungría]] | {{bandera|HUN}} [[Hungaroring]], [[Budapest]] | 27 de xunetu |- ! 12 | [[Gran Premiu de Bélxica|GP de Bélxica]] | {{bandera|BEL}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]], [[Spa (Bélxica)|Spa]] | 24 d'agostu |- ! 13 | [[Gran Premiu d'Italia|GP d'Italia]] | {{bandera|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza]], [[Monza]] | 7 de setiembre |- ! 14 | [[Gran Premiu de Singapur|GP de Singapur]] | {{bandera|SGP}} [[Circuitu Urbanu Marina Bay]], [[Singapur]] | 21 de setiembre |- ! 15 | [[Gran Premiu de Xapón|GP de Xapón]] | {{bandera|JPN}} [[Circuitu de Suzuka]], [[Prefeutura de Mie]] | 5 d'ochobre |- ! 16 | [[Gran Premiu de Rusia|GP de Rusia]] | {{bandera|RUS}} [[Autódromu de Sochi]], [[Sochi]] | 12 d'ochobre |- ! 17 | [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos|GP d'EE. UU.]] | {{bandera|USA}} [[Circuitu de les Amériques]], [[Austin]] | 2 de payares |- ! 18 | [[Gran Premiu de Brasil|GP de Brasil]] | {{bandera|BRA}} [[Autódromu José Carlos Pace]], [[San Paulo|São Paulo]] | 9 de payares |- ! 19 | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi|GP d'Abu Dhabi]] | {{bandera|ARE}} [[Circuitu de Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] | 23 de payares |- !colspan="7"|<ref>{{cita web |autor=www.formula1.com |títulu=2014 FIA Formula One World Championship® Race Calendar |url=http://www.formula1.com/races/calendar_preview.html |fechaaccesu=16 d'ochobre de 2013 |idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita web |nome=Pablo |apellíu=Grau |títulu=Confirmáu: La FIA revela que Nueva Jersey, Méxicu y Corea nun van tener GP en 2014 |url=http://www.f1aldia.com/21600/confirmado-fia-revela-nueva-jersey-mexico-canada-non-tendran-gp-2014/ |fecha=4 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=4 d'avientu de 2013 |obra=F1 al día}}</ref> |- |} == Neumáticos == Anque nun van tener usu en carrera, [[Pirelli]] va aprovir a los equipos, dende esta temporada, neumáticos duros d'iviernu mientres los entrenamientos de pretemporada, diseñaos específicamente pa rindir mientres díes especialmente fríos. Estremar de los demás por non llevar marcaje dalgunu nel llateral.<ref>http://motorsportstalk.nbcsports.com/2014/01/27/pirelli-bringing-in-special-winter-hard-tires-for-xerez-test/</ref> [[Pirelli]] anunció nel mes de marzu los compuestos pa les cuatro primeres carreres, siendo medios y blandios p'Australia, Baḥréin y China y duros y medios pa Malasia.<ref>{{cita web |autor=MelangeX3 |títulu=Pirelli anuncia los sos compuestos pa les primeres cuatro carreres de la temporada |url=http://www.motorpasionf1.com/formula-1/pirelli-anuncia-los sos-compuestos-pa-les-primeres-cuatro-carreres-de-la temporada |fechaaccesu=3 de marzu de 2014 |fecha=3 de marzu de 2014}}</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 6 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu ! colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu ! Adherencia ! Llonxevidá |- ! scope="row" | Súper blandu | style="color:black" bgcolor="#f20704" | '''S''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu | 4 - Más adherencia | 1 - Menos duraderu |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 3 | 2 |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero White.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 2 | 3 |- ! scope="row" | Duru | style="color:black" bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Naranja.svg|50px]] | Llisu | Secu | Duru | 1 - Menos adherencia | 4 - Más duraderu |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" style="color:black" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu | Entemediu ! ! |- ! scope="row" | D'agua | style="color:black" bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu | D'agua ! ! |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli designa 2 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. El más blandu llámase ''option'' y el más duru ''prime''. {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2014|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2014|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2014|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu d'España de 2014|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2014|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2014|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2014|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2014|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2014|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2014|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2014|RUS]]<br />{{bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2014|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2014|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} |- ! Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' |- ! Duru | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' |- ! Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' |- ! D'agua | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' |- |} == Resultaos == === Resultaes por Gran Premiu === <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%;" |- ! Ronda !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" |Resultaos ! Anexos |- ! rowspan="4" | '''1''' | rowspan="4" | [[14 de marzu|14]], [[15 de marzu|15]] y [[16 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Australia}} '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br />[[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 307,574 km<br />Vueltes: 58<br />Ganador 2013: {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]],<br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team|Lotus]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''2''' | rowspan="4" | [[28 de marzu|28]], [[29 de marzu|29]] y [[30 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Malasia}} '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Sepang|Circuitu de Sepang]]<br />Llargor: 310,408 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Sepang.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''3''' | rowspan="4" | [[4 d'abril|4]], [[5 d'abril|5]] y [[6 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|Baḥréin}} '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Baḥréin|Circuitu de Sahkir]]<br />Llargor: 308,405 km<br />Vueltes: 57<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''4''' | rowspan="4" | [[18 d'abril|18]], [[19 d'abril|19]] y [[20 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|China}} '''[[Gran Premiu de China]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Shanghai|Circuitu de Shanghai]]<br />Llargor: 305,066 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2013: {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]],<br /> {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''5''' | rowspan="4" | [[9 de mayu|9]], [[10 de mayu|10]] y [[11 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|España}} '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br />[[Circuitu de Cataluña]]<br />Llargor: 307,104 km<br />Vueltes: 66<br />Ganador 2013: {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]],<br /> {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''6''' | rowspan="4" | [[22 de mayu|22]], [[24 de mayu|24]] y [[25 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Mónacu}} '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br />[[Circuitu de Mónacu|Circuitu de Montecarlu]]<br />Llargor: 260,520 km<br />Vueltes: 78<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! rowspan="4" | '''7''' | rowspan="4" | [[6 de xunu|6]], [[7 de xunu|7]] y [[8 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Canadá}} '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br />[[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 305,270 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! rowspan="4" | '''8''' | rowspan="4" | [[20 de xunu|20]], [[21 de xunu|21]] y [[22 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Austria}} '''[[Gran Premiu d'Austria]]'''<br />[[Red Bull Ring]]<br />Llargor: 307,146 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2013: Nun s'apostó !rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Red Bull Ring.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Austria de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! Vuelta rápida | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! rowspan="4" | '''9''' | rowspan="4" | [[4 de xunetu|4]], [[5 de xunetu|5]] y [[6 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br />[[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 306,747 km<br />Vueltes: 52<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''10''' | rowspan="4" | [[18 de xunetu|18]], [[19 de xunetu|19]] y [[20 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Alemaña}} '''[[Gran Premiu d'Alemaña]]'''<br />[[Hockenheimring|Circuitu de Hockenheim]]<br />Llargor: 306,458 km<br />Vueltes: 67<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Hockenheim2012.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''11''' | rowspan="4" | [[25 de xunetu|25]], [[26 de xunetu|26]] y [[27 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Hungría}} '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br />[[Hungaroring|Circuitu de Hungaroring]]<br />Llargor: 306,660 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2013: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''12''' | rowspan="4" | [[22 d'agostu|22]], [[23 d'agostu|23]] y [[24 d'agostu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Bélxica}} '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br />[[Circuit de Spa-Francorchamps|Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 308,238 km<br />Vueltes: 44<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''13''' | rowspan="4" | [[5 de setiembre|5]], [[6 de setiembre|6]] y [[7 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Italia}} '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br />[[Autodromo Nazionale di Monza|Circuitu de Monza]]<br />Llargor: 306,720 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''14''' | rowspan="4" | [[19 de setiembre|19]], [[20 de setiembre|20]] y [[21 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Singapur}} '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br />[[Circuitu urbanu de Singapur|Circuitu de Singapur]]<br />Llargor: 309,316 km<br />Vueltes: 61<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! Ganador |{{Bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{Bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}}[[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- !! rowspan="4" | '''15''' | rowspan="4" | [[3 d'ochobre|3]], [[4 d'ochobre|4]] y [[5 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Xapón}} '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br />[[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 307,573 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''16''' | rowspan="4" | [[10 d'ochobre|10]], [[11 d'ochobre|11]] y [[12 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Rusia}} '''[[Gran Premiu de Rusia]]'''<br />[[Autódromu de Sochi]]<br />Llargor: 305,344 km<br />Vueltes: 52<br />Ganador 2013: Nun s'apostó !rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Sochi.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Rusia de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! rowspan="4" | '''17''' | rowspan="4" | [[31 d'ochobre]], [[1 de payares|1]] y [[2 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br />[[Circuitu de les Amériques|Circuitu d'Austin]]<br />Llargor: 308,896 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu ||{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres ||{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position ||{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! rowspan="4" | '''18''' | rowspan="4" | [[7 de payares|7]], [[8 de payares|8]] y [[9 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Brasil}} '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br />[[Autódromu José Carlos Pace|Circuitu d'Interlagos]]<br />Llargor: 305,909 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|BRA}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''19''' | rowspan="4" | [[21 de payares|21]], [[22 de payares|22]] y [[23 de payares]] | rowspan="4" | {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi]]'''<br />[[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 305,361 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2013: {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|BRA}} [[Felipe Massa]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵘ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- |} </center> === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de pilotos === {| | {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 75%" |- valign="middle" ! {{abreviatura|Pos.|Posición}} ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2014|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2014|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2014|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu d'España de 2014|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2014|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2014|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2014|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2014|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2014|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2014|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2014|RUS]]<br />{{bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2014|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2014|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#ffffbf"| 1 !align="right"| 384 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| '''''4''''' |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' | bgcolor="#cfcfff" | '''14''' !align="right"| 317 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor="#000000" style="color: #FFFFFF"| DSQ |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' !align="right"| 238 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 !align="right"| 186 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 !align="right"| 167 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 !align="right"| 161 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | ''12''† |bgcolor="#dfffdf"| '''4''' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 !align="right"| 134 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 !align="right"| 126 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 !align="right"| 96 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11† |bgcolor="#dfffdf"| ''6'' | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 7 !align="right"| 59 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 !align="right"| 55 |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | ''12'' |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 !align="right"| 55 |- ! 13 |align="left"| {{bandera|FRA}} [[Jean-Éric Vergne]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 !align="right"| 22 |- ! 14 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 !align="right"| 8 |- ! 15 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret !align="right"| 8 |- ! 16 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret !align="right"| 2 |- ! 17 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]] | bgcolor="#cfcfff" | NC |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 20† | | | | !align="right"| 2 |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]] | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 21† | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 !align="right"| 0 |- ! 19 |align="left"| {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | | | !align="right"| 0 |- ! 20 |align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="#cfcfff" | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 !align="right"| 0 |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]] | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | | | !align="right"| 0 |- ! 22 |align="left"| {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#ffffff" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret | | | bgcolor="#cfcfff" | 18 !align="right"| 0 |- ! 23 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor="#cfcfff" | 17 !align="right"| 0 |- ! 24 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[André Lotterer]] | | | | | | | | | | | |bgcolor="#efcfff"| Ret | | | | | | | !align="right"| 0 |- |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Pilotu !Escudería !GP<br />apostaos ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |11 |16 |7 |7 |384 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |5 |15 |11 |5 |317 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 |3 |8 | |1 |238 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] |19 | |6 | |1 |186 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 | |4 | |2 |167 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 | |2 | | |161 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] |19 | |3 |1 |1 |134 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] |19 | |1 | | |126 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |19 | | | | |96 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |18 | |1 | |1 |59 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] |19 | |1 | | |55 |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 | | | |1 |55 |- ! 13 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]] |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 | | | | |22 |- ! 14 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |19 | | | | |8 |- ! 15 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 | | | | |8 |- ! 16 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |18 | | | | |2 |- ! 17 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Jules Bianchi]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|15x15px]] [[Marussia F1 Team|Marussia]] |15 | | | | |2 |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] |19 | | | | |0 |- ! 19 |align="left"| {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] |16 | | | | |0 |- ! 20 |align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] |19 | | | | |0 |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Max Chilton]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|15x15px]] [[Marussia F1 Team|Marussia]] |16 | | | | |0 |- ! 22 |align="left"| {{bandera|Xapón}} [[Kamui Kobayashi]] |align="left"|[[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] |15 | | | | |0 |- ! 23 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] |1 | | | | |0 |- ! NC |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[André Lotterer]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] |1 | | | | |0 |} === Campeonatu de constructores === {| |valign="top"| {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%; text-align:center;" |- valign="top" !valign="middle"| Pos. !valign="middle"| Escudería !valign="middle"| Nᵘ ![[Gran Premiu d'Australia de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ![[Gran Premiu de Malasia de 2014|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ![[Gran Premiu de Baḥréin de 2014|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ![[Gran Premiu de China de 2014|CHN]]<br />{{bandera|China}} ![[Gran Premiu d'España de 2014|ESP]]<br />{{bandera|España}} ![[Gran Premiu de Mónacu de 2014|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ![[Gran Premiu de Canadá de 2014|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ![[Gran Premiu d'Austria de 2014|AUS]]<br />{{bandera|Austria}} ![[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ![[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|GER]]<br />{{bandera|Alemaña}} ![[Gran Premiu d'Hungría de 2014|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ![[Gran Premiu de Bélxica de 2014|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ![[Gran Premiu d'Italia de 2014|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ![[Gran Premiu de Singapur de 2014|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ![[Gran Premiu de Xapón de 2014|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ![[Gran Premiu de Rusia de 2014|RUS]]<br />{{bandera|Rusia}} ![[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2014|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ![[Gran Premiu de Brasil de 2014|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ![[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} !valign="middle" | Ptos. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" | 1 |rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|30x15px]]<br />[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 6 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| '''''4''''' |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#cfcfff"| '''14''' ! rowspan="2" align="right" | 701 |- | 44 |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |- !rowspan="2" | 2 |rowspan="2" |<br />[[Red Bull Racing|Red Bull]] | 1 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 ! rowspan="2" align="right" | 405 |- | 3 |bgcolor="#000000" style="color: #FFFFFF"| DSQ |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |- !rowspan="2" | 3 |rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|30x15px]]<br />[[Williams Racing|Williams]] | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| ''12''† |bgcolor="#dfffdf"| '''4''' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 ! rowspan="2" align="right" | 320 |- | 77 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |- !rowspan="2" | 4 |rowspan="2" |<br />[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 ! rowspan="2" align="right" | 216 |- | 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | bgcolor="#cfcfff" | ''12'' |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |- !rowspan="2" | 5 |rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|30x15px]]<br />[[McLaren F1 Team|McLaren]] | 20 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 ! rowspan="2" align="right" | 181 |- | 22 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 17† |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- !rowspan="2" | 6 |rowspan="2" |[[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|30x15px]]<br />[[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11† |bgcolor="#dfffdf"| ''6'' | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#dfffdf"| 7 ! rowspan="2" align="right" | 155 |- | 27 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |- !rowspan="2" | 7 |rowspan="2" |<br />[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 25 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 ! rowspan="2" align="right" | 30 |- | 26 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#dfffdf"| 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- !rowspan="2" | 8 |rowspan="2" | <br />[[Lotus F1 Team|Lotus]] | 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 ! rowspan="2" align="right" | 10 |- | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#ffffff" | DNS |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- !rowspan="2" | 9 |rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|30x15px]]<br />[[Marussia F1 Team|Marussia]] | 4 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | | | ! rowspan="2" align="right" | 2 |- | 17 | bgcolor="#cfcfff" | NC |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 20† | | | | |- !rowspan="2" | 10 |rowspan="2" | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|30x15px]]<br />[[Sauber F1 Team|Sauber]] | 21 | bgcolor="#cfcfff" | 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="#cfcfff" | 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 ! rowspan="2" align="right" | 0 |- | 99 | bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 21† | bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 |- !rowspan="4" | 11 |rowspan="4" | [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|30x15px]]<br />[[Caterham F1 Team|Caterham]] | 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 20 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 19 | | | ! rowspan="4" align="right" | 0 |- | 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#ffffff" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 19 | bgcolor="#efcfff" | Ret | | | bgcolor="#cfcfff" | 18 |- | 45 | | | | | | | | | | | | bgcolor="#efcfff" | Ret | | | | | | | |- | 46 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor="#cfcfff" | 17 |- |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! Grandes Premios ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Mercedes F1 W05|W05]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] |19 |15 |31 |18 |12 |701 |- ! 2 |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Red Bull RB10|RB10]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] |19 |4 |12 | |3 |405 |- ! 3 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | [[Williams FW36|FW36]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] |19 | |9 |1 |2 |320 |- ! 4 |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari F14 T|F14 T]] |align="left"|[[Ferrari]] |19 | |2 | |1 |216 |- ! 5 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | [[McLaren MP4-29|MP4-29]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] |19 | |2 | | |181 |- ! 6 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | [[Force India VJM07|VJM07]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] |19 | |1 | |1 |155 |- ! 7 |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Toro Rosso STR9|STR9]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] |19 | | | | |30 |- ! 8 |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Lotus E22|E22]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] |19 | | | | |10 |- ! 9 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Marussia.png|15x15px]] [[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Marussia MR03|MR03]] |align="left"|[[Ferrari]] |16 | | | | |2 |- ! 10 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Sauber C33|C33]] |align="left"|[[Ferrari]] |19 | | | | |0 |- ! 11 |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Caterham.png|15x15px]] [[Caterham F1 Team|Caterham]] | [[Caterham CT05|CT05]] |align="left"| [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] |17 | | | | |0 |- |} == Ver tamién == * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1]] * [[Temporada 2014 de GP2 Series]] * [[Temporada 2014 de GP3 Series]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2014 in Formula One}} {{Fórmula 1}} {{Tradubot|Temporada 2014 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2014 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2014]] [[Categoría:Deportes de motor en 2014]] ec8k6vp7okoy6p4w2balknhtchttu5k 0 129306 4527267 4508708 2026-09-11T14:08:28Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 3 referencia(es) y marcando 5 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527267 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada 2015 de [[Fórmula 1]]''' foi'l 66ᵘ campeonatu mundial de Fórmula 1 de la historia. Mientres la mesma, sigue vixente l'[[Alcuerdu de la Concordia]].<ref>{{cita web|nome=Sergio|apellíu=Lillo|títulu=FIA y FOM, roblen el nuevu Pactu de la Concordia hasta 2020|url=http://www.revistascratch.com/formula1/noticia/fia-y-fom-roblen-el-nuevu-pactu-de-la concordia-hasta-2020-15048|fechaaccesu=1 d'ochobre de 2013|idioma=castellanu}}</ref> La [[Federación Internacional del Automóvil|FIA]] reveló'l 12 de setiembre de 2014 el calendariu provisional que consta de 19 grandes premios empezó'l 15 de marzu n'[[Australia]] y terminó'l 29 de payares n'[[Abu Dhabi]].<ref name="calendariu">{{cita web |autor=FIA|títulu=World Motor Sport Council 2014 - Beijing|url=http://www.fia.com/news/world-motor-sport-council-2014-beijing|fechaaccesu=12 de setiembre de 2014|fecha=12 de setiembre de 2014|idioma=inglés}}</ref> [[Lewis Hamilton]] y [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] son los campeones vixentes de los títulos de pilotos y constructores, respeutivamente. == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal Mundial [[2015]] de [[Fórmula 1|F1]].<ref name="FIA Entry List">{{cita web |url=http://www.fia.com/news/2015-fia-f1-world-championship-updated-entry-list-0|títulu=2015 FIA F1 World Championship - Entry List|fechaaccesu=28 de payares de 2015|fecha=5 de marcha de 2015|editorial=Federation Internationale de l'Automobile|idioma=inglés}}</ref> {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% |- ! Escudería !Constructor ! Xasis ! Motor ! {{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! width="25" |Nᵘ ! Pilotos titulares ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- |rowspan=2| {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes AMG Petronas F1 Team]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"| [[Mercedes F1 W06 Hybrid|F1 W06 Hybrid]] | rowspan="2" | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106B Hybrid<ref name="Grand Prix_1">{{cita web |url=http://www.grandprix247.com/2015/01/29/mercedes-provide-early-look-at-2015-car/|títulu=Mercedes amuesa'l so coche pa 2015|obra=Grand Prix 247|fecha=29 de xineru de 2015|fechaaccesu=4 de febreru de 2015|idioma=inglés}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''6''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2012/09/28/motor/formula1/1348817239.html|títulu=Hamilton dir a Mercedes y Checu Pérez, a McLaren|autor=Sanz, Miguel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=28 de setiembre de 2012|fechaaccesu=28 de setiembre de 2012|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | ROS | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''44''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{cita web |url=http://cadenaser.com/ser/2014/07/16/deportes/1405464906_850215.html|títulu=Rosberg anueva con Mercedes|obra=[[Cadena SER]]|fecha=16 de xunetu de 2014|fechaaccesu=17 de xunetu de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | HAM | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Infiniti Red Bull Racing]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2|[[Red Bull Racing|Red Bull]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"|[[Red Bull RB11|RB11]] |rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2015<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/12805/red-bull-amplia-cinco-anos-mas-alcuerdo-motorizacion-renault/|títulu=Red Bull amplía'l so alcuerdu de motorización con Renault hasta 2016|apellíu=Nieves|nome=Manuel Andrés|obra=F1 al día|fecha=9 de setiembre de 2011|idioma=castellanu}}</ref><ref name="Renault Energy F1-2015">{{cita web |url=http://www.renaultsportf1.com/IMG/pdf/rsf1-presskit-2015-en_v6.pdf|títulu=Especificaciones de la nueva unidá de potencia de Renault|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150218174146/http://www.renaultsportf1.com/IMG/pdf/rsf1-presskit-2015-en_v6.pdf|fechaarchivu=18 de febreru de 2015}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref>{{cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD03/PUB/2013/09/03/EMD20130903039MDP.pdf|títulu=Red Bull confirma l'ascensu de Daniele Ricciardo|autor=R.B.|publicación=[[Mundo Deportivo]]|fecha=3 de setiembre de 2014|páxina=39|formatu=[[PDF]]|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | RIC | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Sébastien Buemi]]<ref>{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/motor/f1/20141223/54422753622/buemi-seguira-como-piloto-reserva-de-red-bull-en-2015.html|títulu=Buemi va siguir como piloto reserva de Red Bull en 2015|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=23 d'avientu de 2014|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Portugal}} [[António Félix da Costa]]<br />{{bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''26''' | {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]]<ref>{{cita web |url=https://www.lne.es/deportes/2014/10/04/vettel-dexara-red-bull-anu/1651570.html|títulu=Vettel va dexar Red Bull anguaño y va ser sustituyíu por Kvyat|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[La Nueva España]]|fecha=4 d'ochobre de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | KVY | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams Racing|Williams Martini Racing]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2| [[Williams Racing|Williams]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"| [[Williams FW37|FW37]] | rowspan="2" | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106B Hybrid<ref name="Grand Prix_1"/><ref name="Williams-Merc">{{cita web |url=https://www.europapress.es/deportes/formula1-00312/noticia-escuderia-williams-usara-motor-mercedes-partir-proxima-temporada-20130530122721.html|títulu=Williams va usar motor Mercedes a partir de la próxima temporada|obra=[[Europa Press]]|fecha=30 de mayu de 2013|idioma=castellanu}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''19''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref name="MASBOT">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/24485/oficial-williams-anuncia-valtteri-bottas-felipe-massa-seguiran-2015/|títulu=Oficial: Williams anuncia que Valtteri Bottas y Felipe Massa van siguir en 2015|autor=Grau, Pablo|obra=F1 al día|fecha=7 de setiembre de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | MAS | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Alemaña}} [[Adrian Sutil]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/03/26/108250-oficial-williams-noma-adrian-sutil-piloto-reserva-del-equipu|títulu=Williams ficha a Adrian Sutil como piloto reserva.|obra=Car and Driver TheF1|fecha=26 de marzu de 2015|fechaaccesu=26 de marzu de 2015|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250124012720/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/03/26/108250-oficial-williams-noma-adrian-sutil-piloto-reserva-del-equipu|fechaarchivu=2025-01-24}}</ref><br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Susie Wolff]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/11/28/motor/formula1/1417180641.html|títulu=Susie Wolff va siguir como pilotu de pruebes de Williams|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=28 de payares de 2014|fechaaccesu=28 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Alex Lynn (pilotu)|Alex Lynn]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/25537/williams-ficha-alex-lynn-pilotu-desenvuelvo/|títulu=Williams ficha a Alex Lynn como pilotu de desenvolvimientu|obra=F1 al día|fecha=28 de xineru de 2015|fechaaccesu=28 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''77''' | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="MASBOT"/> ! align="center" | BOT | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Ferrari]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<ref name="FIA Entry List"/> | rowspan=2 align="center"| [[Ferrari SF15-T|SF15-T]]<ref>{{cita web |títulu=Ferrari revela'l nome del so nuevu monoplaza pa 2015|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/321192/ferrari-revela-el-nombre-de-su-nuevo-monoplaza-pa-2015/|obra=GPUpdate|fechaaccesu=26 de xineru de 2015|fecha=26 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/4 | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''5''' | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref name="vettelferrari">{{cita web |títulu=Ferrari confirma la marcha de Fernando Alonso y la llegada de Vettel|url=http://cadenaser.com/ser/2014/11/20/deportes/1416477617_537221.html|obra=[[Cadena SER]]|fechaaccesu=20 de payares de 2014|fecha=20 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | VET | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/12/15/motor/formula1/1418657219.html|títulu=Esteban Gutiérrez, nuevu piloto probador de Ferrari|autor=Lifona, Daniel G.|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=15 d'avientu de 2014|fechaaccesu=15 d'avientu de 2014|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne ]]<ref name="JEV">{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/12/19/motor/formula1/1419008518.html|títulu=Vergne ficha por Ferrari y De la Rosa dirá autor=Lifona, Daniel G.|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=19 d'avientu de 2014|fechaaccesu=19 d'avientu de 2014|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Italia}} [[Davide Rigon]]<ref name="JEV"/><br />{{bandera|España}} [[Marc Gené]]<ref name="JEV"/> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''7''' | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{cita web |url=http://www.superdeporte.es/formula1/2013/09/11/raikkonen-nuevu-pilotu-ferrari/205685.html|títulu=Raikkonen, nuevu pilotu de Ferrari|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Superdeporte]]|fecha=11 de setiembre de 2013|fechaaccesu=12 de setiembre de 2013|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | RAI | align="center" | Toes |- |rowspan=3 | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren F1 Team|McLaren Honda]]<ref name="FIA Entry List"/> ! rowspan=3 | [[McLaren F1 Team|McLaren]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=3 align="center"| [[McLaren MP4-30|MP4-30]] |rowspan=3| [[Honda Racing F1|Honda]] RA615H<ref name="Honda RA615H">{{cita web |url=https://www.lne.es/deportes/2015/01/29/mclaren-alonso/1705661.html|títulu=Asina ye'l McLaren d'Alonso|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[La Nueva España]]|fecha=2 de febreru de 2015|fechaaccesu=2 de febreru de 2015|idioma=castellanu}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/294721/|títulu=Honda torna a la Fórmula 1 con McLaren|obra=GPUpdate|fecha=16 de mayu de 2013|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan=3 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''14''' | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref name="mclaren">{{cita web |obra=[[Radiotelevisión española]]|títulu=McLaren anuncia la llegada de Fernando Alonso|url=https://www.rtve.es/deportes/20141211/mclaren-anuncia-llegada-fernando-alonso/1058800.shtml|fechaaccesu=11 d'avientu de 2014|fecha=11 d'avientu de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | ALO | align="center" | 2–19 | rowspan="3" | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref name="mclaren"/><br />{{bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]]<ref name="mclaren"/> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''20''' | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref>{{cita web|autor=Muñoz, Miguel Ángel|títulu=Fernando Alonso nun va apostar el GP Australia por prescripción médica|url=http://www.thebestf1.es/ultima-hora-fernando-alonso-nun apostara-el-gp-australia/|editorial=TheBestF1.es|fechaaccesu=3 de marzu de 2015|fecha=3 de marzu de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | MAG | align="center" | 1 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''22''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref name="mclaren"/> ! align="center" | BUT | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|India}} [[Sahara Force India F1 Team]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2| [[Sahara Force India F1 Team|Force India]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"|[[Force India VJM08|VJM08]]<br />[[Force India VJM08|VJM08B]] | rowspan="2" | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106B Hybrid<ref name="Grand Prix_1"/><ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/force-india-seguira-usando-motores-mercedes-2351046|títulu=Force India va siguir usando motores Mercedes|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=28 de marzu de 2013|fechaaccesu=28 de marzu de 2013|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]<ref>{{cita web |url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=1727053|títulu=El mexicanu Sergio Pérez anueva con Force India en contratu indefiníu|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[ABC (periódicu)|ABC]]|fecha=28 de payares de 2014|fechaaccesu=28 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | PER | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]]<br />{{bandera|Méxicu}} [[Alfonso Celis Jr.|Alfonso Celis]]<ref>{{cita web|url=http://www.diariomotor.com/competicion/curtia/alfonso-celis-jr-estara-como-pilotu-de-desenvolvimientu-en-force-india/|títulu=Alfonso Celis Jr. va tar como pilotu de desenvolvimientu en Force India|autor=|obra=|fecha=20 de payares de 2015|fechaaccesu=26 de payares de 2015|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Colombia}} [[Steven Goldstein]]<ref name="Golstein">[http://www.eltiempo.com/deportes/otros-deportes/steven-goldstein-llega-al mundu-de-la-f1/15458995 Golstein, probador de Force India] Eltiempo.com</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''27''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{cita web|url=http://www.omnicorse.it/magazine/50759/f1-steven-goldstein-nuovo-development-driver-della-force-india|títulu=Steven Goldstein development driver della Force India|autor=|obra=OmniCorse|fecha=25 de marzu de 2015|idioma=italianu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924124044/http://www.omnicorse.it/magazine/50759/f1-steven-goldstein-nuovo-development-driver-della-force-india|fechaarchivu=2015-09-24}}</ref> ! align="center" | HUL | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Italia}} [[Scuderia Toro Rosso]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"| [[Toro Rosso STR10|STR10]] | rowspan=2| [[Renault Sport F1|Renault]] Energy F1-2015<ref name="STR Renault">{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/toro-rosso-competira-con-motores-renault-dende-2014-2400723|títulu=Toro Rosso va competir con motores Renault dende 2014|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=26 de mayu de 2013|idioma=castellanu}}</ref><ref name="Renault Energy F1-2015"/> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' | {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/314895/|títulu=Verstappen va correr pa Toro Rosso en 2015|obra=GPUpdate|fecha=19 d'agostu de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | VES | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]]<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118332|títulu=Gasly to make Toro Rosso debú in Barcelona F1 test|autor=Lawrence Barretto|obra=AutosportF1|fecha=1 d'abril de 2015|idioma=inglés}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''55''' | {{bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]]<ref>{{cita web |url=http://cadenaser.com/ser/2014/11/28/deportes/1417194894_066325.html|títulu=Carlos Sainz Jr va ser pilotu de Toro Rosso na temporada 2015|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Cadena SER]]|fecha=28 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | SAI | align="center" | Toes |- |rowspan=2| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lotus F1 Team]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2| [[Lotus F1 Team|Lotus]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"| [[Lotus Y23 Hybrid|Y23 Hybrid]] | rowspan="2" | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106B Hybrid<ref name="Grand Prix_1"/><ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/10/10/motor/formula1/1412919301.html|títulu=Mercedes va aprovir motores a Lotus a partir de 2015|autor=[[DPA]]|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=10 d'ochobre de 2014|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''8''' | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/lotus-confirma-grosjean-como-pilotu-pa-temporada-2015-3701371|títulu=Lotus confirma a Grosjean como pilotu pa la temporada 2015|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=19 de payares de 2014|fechaaccesu=19 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | GRO | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/palmer-nuevu-piloto-reserva-lotus-3867877|títulu=Palmer, nuevu pilotu reserva de Lotus|autor=López Albiac, Laura|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=20 de xineru de 2015|fechaaccesu=20 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|España}} [[Carmen Jordá]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/02/26/106923-oficial-carmen-jorda-piloto-desenvolvimientu-lotus]]|títulu=OFICIAL: Carmen Jordá, pilotu de desenvolvimientu de Lotus|nome=Adrián|apellíu=Carrascal|obra=Car and Driver The F1|fecha=26 de febreru de 2015|fechaaccesu=26 de febreru de 2015|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Hong Kong}} [[Adderly Fong]]<ref>{{cita publicación |títulu=Adderly Fong joins Lotus F1 team as development driver|url=http://www.gp3series.com/News/2015/March/Adderly-Fong-joins-Lotus-F1-team-as-development-driver/|obra=[[GP3 Series]]|editorial=[[GP2 Series|GP2 Series Limited]]|fecha=24 de marzu de 2015|fechaaccesu=25 de marzu de 2015|idioma=inglés}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#ddc600; background:#000000; text-align:center;" align=center | '''13''' | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/07/20/motor/formula1/1405857584.html|títulu=Maldonado va siguir en Lotus|autor=[[DPA]]|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=20 de xunetu de 2014|fechaaccesu=20 de xunetu de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | MAL | align="center" | Toes |- | rowspan="2" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Sauber F1 Team]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=2| [[Sauber F1 Team|Sauber]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=2 align="center"| [[Sauber C34|C34]] |rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/4<ref>{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/20131004/motor/f1/ferrari-contratu-sauber-motores_54390478741.html|títulu=Ferrari amplía'l contratu con Sauber pa siguir suministrándo-y motores|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=4 d'ochobre de 2013|fechaaccesu=4 d'ochobre de 2013|idioma=castellanu}}</ref> |rowspan=2 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align="center" | '''9''' | {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]]<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/116581|títulu=Sauber F1 team signs ex-Caterham driver Marcus Ericsson for 2015|obra=[[Autosport]]|editorial=[[Haymarket Group]]|fecha=1 de payares de 2014|fechaaccesu=1 de payares de 2014|idioma=inglés}}</ref> ! align="center" | ERI | align="center" | Toes | rowspan="2" | {{bandera|Italia}} [[Raffaele Marciello]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/sauber-ficha-raffaele-marciello-3821169|títulu=Sauber ficha a Raffaele Marciello|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=31 d'avientu de 2014|fechaaccesu=31 d'avientu de 2014|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align="center" | '''12''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2014/11/06/motor/formula1/1415233144.html|títulu=Felipe Nasr va ser pilotu de Sauber en 2015|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=6 de payares de 2014|fechaaccesu=6 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> ! align="center" | NAS | align="center" | Toes |- |rowspan=3| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Marussia F1 Team|Manor Marussia F1 Team]]<ref name="FIA Entry List"/> !rowspan=3| [[Marussia F1 Team|Marussia]]<ref name="FIA Entry List"/> |rowspan=3 align="center"| [[Marussia MR03B|MR03B]] |rowspan="3" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/3<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/25689/ferrari-dispuesta-suministrar-unidá-potencia-2014-manor/|títulu=Ferrari ta dispuesta a suministrar la so unidá de potencia de 2014 a Manor|autor=F1 al día|fecha=20 de febreru de 2015|fechaaccesu=25 de febreru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> |rowspan=3 align="center"| {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''28''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/25744/manor-senales-de-vida-trabaya-tar-melbourne-anuncia-will-stevens/|títulu=Manor F1 da señales de vida: trabaya pa tar en Melbourne y anuncia a Will Stevens|obra=F1 al día|fecha=25 de febreru de 2015|fechaaccesu=25 de febreru de 2015}}</ref> ! align="center" | STE | align="center" | 2-19 | rowspan="3" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} [[Fabio Leimer]]<ref name="merhiking"/><br />{{bandera|Indonesia}} [[Rio Haryanto]]<ref name="John Booth_1">{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/28065/john-booth-defende-eleccion-jordan-king-rio-haryanto-test-abu-dabi/|títulu=John Booth defende la eleición de Jordan King y Rio Haryanto pal test n'Abu Dhabi|autor=|obra=|fecha=24 de payares de 2015|fechaaccesu=26 de payares de 2015|idioma=castellanu}}</ref><br />{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jordan King]]<ref name="John Booth_1"/> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''53''' | {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]] ! align="center" | RSI | align="center" | 13-14, 16-18 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''98''' | {{bandera|España}} [[Roberto Merhi]]<ref name="merhiking">{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/03/09/107581-roberto-merhi-ficha-por-manor-y-correra-en-australia|títulu=OFICIAL: Roberto Merhi va correr con Manor n'Australia|obra=Car and Driver The F1|fecha=10 de marzu de 2015|fechaaccesu=10 de marzu de 2015|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160323233313/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/03/09/107581-roberto-merhi-ficha-por-manor-y-correra-en-australia|fechaarchivu=2016-03-23}}</ref> ! align="center" | MER | align="center" | 2-12, 15, 19 |- |} === Notes Toles escuderíes lleven neumáticos [[Pirelli]], que tien robláu un contratu pa suministrar neumáticos hasta l'añu [[2016]]. * Al ser l'actual campeón del mundu, [[Lewis Hamilton]] tenía la posibilidá d'escoyer ente'l so dosal fixu (el 44) o'l 1, decantándose pol primeru. Al escoyer caltener el so dosal actual, va ser la primer vegada dende [[Temporada 1993 de Fórmula 1|1993]] que nengún pilotu va llevar el númberu 1. * Debíu al fallecimientu de [[Jules Bianchi]], el númberu 17 foi retiráu n'honor a él y nun s'utilizara más en [[Fórmula 1]]. == Calendariu de presentaciones == {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Escudería !Coche !Xasis ! Fecha !Llugar |- | [[Williams Racing|Williams]] | [[Ficheru:Felipe Massa 2015 Malaysia FP2 2.jpg|135px|center]] | [[Williams FW37|FW37]] | [[20 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2015/01/21/formula_1/1421841969_838691.html|títulu=Williams presenta un FW37 qu'apuesta pola continuidá|autor=Romojaro, Raúl|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=21 de xineru de 2015|fechaaccesu=21 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> | Revista ''[[F1 Racing]]'' |- | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | [[Ficheru:Nico Hulkenberg 2015 Malaysia FP2 1.jpg|135px|center]] | [[Force India VJM08|VJM08]] | [[21 de xineru]]<ref>{{cita web|url=http://motorsportstalk.nbcsports.com/2015/01/05/f1-force-india-vjm08-launch-set-for-january-21st-in-mexico-city/|títulu=F1: Force India VJM08 launch set for January 21st in Mexico City|autor=Estrada, Chris|obra=[[NBC Sports]]|fecha=5 de xineru de 2015|fechaaccesu=5 de xineru de 2015|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150305033139/http://motorsportstalk.nbcsports.com/2015/01/05/f1-force-india-vjm08-launch-set-for-january-21st-in-mexico-city/|fechaarchivu=2015-03-05}}</ref> | {{bandera|Méxicu}} [[Ciudá de Méxicu]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/319457/force-india-presentara-su-nuevo-monoplaza-pa-2015-en-mexico/|títulu=Force India va presentar el so nuevu monoplaza pa 2015 en Méxicu|obra=GPUpdate|fecha=23 de payares de 2014|fechaaccesu=24 de payares de 2014|idioma=castellanu}}</ref> |- | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Ficheru:Pastor Maldonado 2015 Malaysia FP3.jpg|135px|center]] | [[Lotus Y23 Hybrid|Y23 Hybrid]] | [[26 de xineru]]<ref>{{cita web|títulu=Lotus presenta por sorpresa'l nuevu Y23|url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/lotus-presenta-por sorpresa nuevu-y23-3883914|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fechaaccesu=26 de xineru de 2015|fecha=26 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> | ''[[Internet|Online]]'' |- | [[McLaren F1 Team|McLaren]] | [[Ficheru:Jenson Button 2015 Malaysia FP2 1.jpg|135px|center]] | [[McLaren MP4-30|MP4-30]] | [[29 de xineru]]<ref>{{cita web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2015/1/16759.html|títulu=McLaren reveal 2015 car launch date|obra=[[Fórmula 1]]|fecha=9 de xineru de 2015|fechaaccesu=9 de xineru de 2015|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150216124243/http://www.formula1.com/news/headlines/2015/1/16759.html|fechaarchivu=2015-02-16}}</ref> | [[Internet|Online]] |- | [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Ficheru:Felipe Nasr 2015 Malaysia FP3.jpg|135px|center]] | [[Sauber C34|C34]] | [[30 de xineru]] | ''[[Internet|Online]]'' |- |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ficheru:Kimi Raikkonen 2015 Malaysia FP3.jpg|135px|center]] | [[Ferrari SF15-T|SF15-T]] | [[30 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www1.skysports.com/f1/news/12479/9637601/mclaren-honda-and-ferrari-to-launch-online|títulu=McLaren-Honda and Ferrari to launch online|autor=Gill, Pete|obra=[[Sky Sports]]|fecha=9 de xineru de 2015|fechaaccesu=9 de xineru de 2015|idioma=inglés}}</ref> | ''[[Internet|Online]]'' |- |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Ficheru:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|135px|center]] | [[Toro Rosso STR10|STR10]] | [[31 de xineru]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/toro-rosso-presentata-coche-sainz-verstappen-xineru-3867654|títulu=Toro Rosso presentatá el coche de Sainz y Verstappen el 31 de xineru|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=20 de xineru de 2015|fechaaccesu=20 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> | {{bandera|España}} [[Xerez de la Frontera]] |- |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Ficheru:Daniel Ricciardo 2015 Malaysia FP3.jpg|135px|center]] | [[Red Bull RB11|RB11]] | [[1 de febreru]] | {{bandera|España}} [[Xerez de la Frontera]] |- | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Ficheru:Lewis Hamilton 2015 Malaysia FP2 2.jpg|135px|center]] | [[Mercedes F1 W06 Hybrid|F1 W06 Hybrid]] | [[29 de xineru]]<br />[[1 de febreru]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Silverstone Circuit|Silverstone]]<br />{{bandera|España}} [[Xerez de la Frontera]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/320976/mercedes-presentara-el so-f1-w06-en-el primer-dia-de-test-de-xerez/|títulu=Mercedes va presentar el so F1 W06 nel primer día de test de Xerez|obra=GPUpdate|fecha=19 de xineru de 2015|fechaaccesu=19 de xineru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> |- | [[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Ficheru:Roberto Merhi Belgium 2015.jpg|135px|center]] | [[Marussia MR03B|MR03B]] | [[13 de marzu]] | {{bandera|Australia}} [[Melbourne]] |- |} == Cambeos == === Cambeos en circuitos === * [[Méxicu]] va allugar un Gran Premiu nel [[Autódromu Hermanos Rodríguez]], tres 23 años ensin allugar nengunu. * Debíu al [[Furacán Patricia]], los entrenamientos llibres 2 nel [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]] foi atayada por cuenta de les condiciones climatolóxiques al igual que la Q3. *La clasificación de Gran Premiu d'Estaos Xuníos foi suspendida y foi trespasada al domingu hores antes de la carrera por cuenta de les condiciones meteorolóxiques d'agua estremo y a la falta de gomes d'agua. === Cambeos de pilotos === * [[Max Verstappen]] va reemplazar a [[Daniil Kvyat]] na escudería [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. *[[Daniil Kvyat]] va reemplazar a [[Sebastian Vettel]] na escudería [[Red Bull Racing]]. *[[Sebastian Vettel]] va reemplazar a [[Fernando Alonso]] na escudería [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. *[[Fernando Alonso]] va reemplazar a [[Kevin Magnussen]] na escudería [[McLaren F1 Team|McLaren Honda]].<ref name="mclaren"/> *En Sauber, [[Marcus Ericsson]] y [[Felipe Nasr]] van reemplazar a [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] quien pasa a ser pilotu de pruebes y pilotu reserva de la escudería [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] y a [[Adrian Sutil]], quién pasa a ser pilotu de pruebes en [[Williams Racing|Williams]]. *[[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] va reemplazar a [[Jean-Éric Vergne]] en [[Toro Rosso]]. *[[Jean-Éric Vergne]] pasa a ser piloto probador de [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] y pilotu oficial d'[[Andretti Formula E Team|Andretti]] en [[Formula E|Fórmula E]]. *[[Will Stevens]] y [[Roberto Merhi]] van ser los pilotos titulares de [[Marussia F1 Team|Manor Marussia F1 Team]] y Jordan King va ser el probador de la escudería. * A hores d'empecipiar los entrenamientos llibres n'Australia, [[Giedo Van der Garde]] empecipia aiciones llegales contra [[Sauber F1 Team|Sauber]] por incumplimientu de contratu, yá que apautaron mientres 2014 que Giedo sería pilotu titular en 2015. El fallu de la Corte de Victoria en Suiza foi a favor de Van der Garde, que polo tanto tendría que correr col C34. Sicasí, depués dambes partes llegaron a un alcuerdu, dexando asina que nun haya cambeos na formación titular de la escudería.<ref>{{cita publicación |apellíos1=Santiago Muniozguren|nome1=Maitane|títulu=La disputa ente Giedo van der Garde y Sauber saldar con 15 millones d'euros|url=http://www.f1aldia.com/25970/la disputa-ente-giedo-van-der-garde-sauber-saldar con-15-millones-euros/|fechaaccesu=20 de marzu de 2015|obra=F1 al día|fecha=17 de marzu de 2015}}</ref> * [[Alexander Rossi]] reemplaza a [[Roberto Merhi]] por 5 carreres a partir del [[Gran Premiu de Singapur]]. === Cambeos d'escuderíes === * La dupla [[McLaren F1 Team|McLaren]]-[[Honda en Fórmula 1|Honda]] torna tres más de 20 años d'ausencia. La marca [[Honda en Fórmula 1|Honda]] vuelvi como motorista tres la so ausencia dende'l final de [[Temporada 2008 de Fórmula 1|2008]] por problemes económicos. * [[Sauber F1 Team]] va camudar por completu'l color gris escuru y blancu antiguu del so coche pol azul y mariellu del [[Bancu do Brasil]] yá que ye'l patrocinador del nuevu pilotu brasilanu [[Felipe Nasr]]. * Pa esta temporada [[Lotus F1 Team]] va montar motores Mercedes. * [[Caterham F1 Team]] nun foi incluyíu na llista, por cuenta de que pa participar tenía que consiguir un nuevu comprador. [[Marussia F1 Team]] si foi incluyíu na llista, yá que consiguió un comprador ([[Manor Motorsport]]), pasando a competir como Manor Marussia F1 Team. * La [[Federación Internacional del Automóvil|FIA]] aceptó que [[Marussia F1 Team|Manor Marussia F1 Team]] compitiera con una adautación del [[Marussia MR03]] de 2014, denomináu [[Marussia MR03B|MR03B]].<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/02/27/motor/formula1/1425050506.html|títulu=La FIA inclúi a Manor nel Mundial|autor=Sanz, Miguel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=27 de febreru de 2015|idioma=castellanu}}</ref> El diseñu orixinal de Marussia foi alteriáu pa poder cumplir coles reglamentaciones esixíes pa la temporada 2015. Les diferencies más bultables atópase na reestructuración del morru delanteru. Otru cambéu significativu (amás de la estructura de la monoplaza y de la so estética) ye la medría del pesu, que pasó de los 691 kg a los 702 kg. === Cambeos de regulaciones instauraráse'l coche de seguridá virtual ([[Virtual Safety Car]]-VSC).<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/25318/coche-seguridad-virtual-tien-lluz-verde-debutar-2015/|títulu=El coche de seguridá virtual tien lluz vegada pa debutar en 2015|obra=F1 al dia|fecha=3 d'avientu de 2014|nome=Juan|apellíu=Grau Martinez|idioma=castellanu}}</ref> * Esaníciense la doble puntuación na última carrera y les restricciones de los mensaxes per radio.<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/11/27/103302-adios-puntos-dobles-re-sal%C3%ADes-y-les-reestricciones-radio-2015|títulu=Adiós a los puntos dobles, les 'resalidas' y les restricciones nes radios pa 2015|obra=Car and driver the F1|fecha=27 de payares de 2014|nome=Ignacio L.|apellíu=Alberto|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250123232131/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2014/11/27/103302-adios-puntos-dobles-re-sal%C3%ADes-y-les-reestricciones-radio-2015|fechaarchivu=2025-01-23}}</ref> * El pesu mínimu de los coches en tou momentu mientres un gran premiu amontar a 702 kg. * Prohíbese'l cambéu d'estilu del cascu por pilotu y solo podrá usase un estilu por temporada. * Prohíbese usar el númberu 17 pa los pilotos, yá que foi retiráu n'honor a [[Jules Bianchi]]. == Entrenamientos == === Pretemporada === {{AP|Pretemporada de Fórmula 1 2015}} * Los test de pretemporada van apostar en trés feches distintes entendíes ente'l 1 de febreru y el 1 de marzu. Los circuitos escoyíos son el [[Circuitu de Xerez]], ([[España]]) y el [[Circuitu de Cataluña]], (España). {| {{tablaguapa}} width="100%" style="font-size: 85%;" !Nᵘ ! width="20%" | Circuitu !width="18%" | Mapa del Circuitu !colspan="6" | Resultaos |- ! rowspan="6" | '''1''' | rowspan="6" | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Xerez]]<br />Llargor: 4,423 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Jerez.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 1 de febreru | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:22.620 | align=center | 60 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 2 de febreru | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:20.984 | align=center | 88 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 3 de febreru | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]] | [[Sauber F1 Team|Sauber]] | align=center | 1:21.545 | align=center | 109 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 4 de febreru | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:20.841 | align=center | 106 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2015|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" | '''2''' | rowspan="6" | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 19 de febreru | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | align=center | 1:25.011 | align=center | 69 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 20 de febreru | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | align=center | 1:24.574 | align=center | 141 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 21 de febreru | {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | align=center | 1:24.348 | align=center | 104 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 22 de febreru | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | align=center | 1:24.067 | align=center | 111 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2015|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" | '''3''' | rowspan="6" | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 5 | style="text-align:center" | 26 de febreru | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | [[Williams Racing|Williams]] | align=center | 1:23.500 | align=center | 103 |- ! Día 6 | style="text-align:center" | 27 de febreru | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:22.792 | align=center | 106 |- ! Día 7 | style="text-align:center" | 28 de febreru | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:23.022 | align=center | 76 |- ! Día 8 | style="text-align:center" | 1 de marzu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | [[Williams Racing|Williams]] | align=center | 1:23.063 | align=center | 89 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2015|Resultaos completes]] |} == Calendariu == {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%" ! Ronda !Gran Premiu !Circuitu !Llibres 1 ! Llibres 2 ! Llibres 3 ! Clasificación ! Carrera |- ! 1 | [[Gran Premiu d'Australia|GP d'Australia]] | {{bandera|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit]], [[Melbourne]] | colspan="2" style="text-align:center" | 13 de marzu |colspan="2" style="text-align:center" | 14 de marzu |style="text-align:center" | 15 de marzu |- ! 2 | [[Gran Premiu de Malasia|GP de Malasia]] | {{bandera|MYS}} [[Circuitu Internacional de Sepang]], [[Kuala Lumpur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 27 de marzu |colspan="2" style="text-align:center" | 28 de marzu |style="text-align:center" | 29 de marzu |- ! 3 | [[Gran Premiu de China|GP de China]] | {{bandera|CHN}} [[Circuitu Internacional de Shanghai]], [[Shanghai]] | colspan="2" style="text-align:center" | 10 d'abril | colspan="2" style="text-align:center" | 11 d'abril | style="text-align:center" | 12 d'abril |- ! 4 | [[Gran Premiu de Baḥréin|GP de Baḥréin]] | {{bandera|BHR}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]], [[Sakhir]] | colspan="2" style="text-align:center" | 17 d'abril | colspan="2" style="text-align:center" | 18 d'abril | style="text-align:center" | 19 d'abril |- ! 5 | [[Gran Premiu d'España|GP d'España]] | {{bandera|ESP}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]], [[Barcelona]] | colspan="2" style="text-align:center" | 8 de mayu |colspan="2" style="text-align:center" | 9 de mayu |style="text-align:center" | 10 de mayu |- ! 6 | [[Gran Premiu de Mónacu|GP de Mónacu]] | {{bandera|MON}} [[Circuitu de Mónacu]], [[Montecarlu]] | colspan="2" style="text-align:center" | 21 de mayu |colspan="2" style="text-align:center" | 23 de mayu |style="text-align:center" | 24 de mayu |- ! 7 | [[Gran Premiu de Canadá|GP de Canadá]] | {{bandera|CAN}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] | colspan="2" style="text-align:center" | 5 de xunu |colspan="2" style="text-align:center" | 6 de xunu |style="text-align:center" | 7 de xunu |- ! 8 | [[Gran Premiu d'Austria|GP d'Austria]] | {{bandera|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg]] | colspan="2" style="text-align:center" | 19 de xunu |colspan="2" style="text-align:center" | 20 de xunu |style="text-align:center" | 21 de xunu |- ! 9 | [[Gran Premiu de Gran Bretaña|GP de Gran Bretaña]] | {{bandera|GBR}} [[Circuitu de Silverstone]], [[Silverstone]] | colspan="2" style="text-align:center" | 3 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 4 de xunetu |style="text-align:center" | 5 de xunetu |- ! 10 | [[Gran Premiu d'Hungría|GP d'Hungría]] | {{bandera|HUN}} [[Hungaroring]], [[Budapest]] | colspan="2" style="text-align:center" | 24 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 25 de xunetu |style="text-align:center" | 26 de xunetu |- ! 11 | [[Gran Premiu de Bélxica|GP de Bélxica]] | {{bandera|BEL}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]], [[Spa (Bélxica)|Spa]] | colspan="2" style="text-align:center" | 21 d'agostu |colspan="2" style="text-align:center" | 22 d'agostu |style="text-align:center" | 23 d'agostu |- ! 12 | [[Gran Premiu d'Italia|GP d'Italia]] | {{bandera|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza]], [[Monza]] | colspan="2" style="text-align:center" | 4 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 5 de setiembre |style="text-align:center" | 6 de setiembre |- ! 13 | [[Gran Premiu de Singapur|GP de Singapur]] | {{bandera|SGP}} [[Circuitu Urbanu Marina Bay]], [[Singapur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 18 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 19 de setiembre |style="text-align:center" | 20 de setiembre |- ! 14 | [[Gran Premiu de Xapón|GP de Xapón]] | {{bandera|JPN}} [[Circuitu de Suzuka]], [[Suzuka (Mie)|Suzuka]] | colspan="2" style="text-align:center" | 25 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 26 de setiembre |style="text-align:center" | 27 de setiembre |- ! 15 | [[Gran Premiu de Rusia|GP de Rusia]] | {{bandera|RUS}} [[Autódromu de Sochi]], [[Sochi]] | colspan="2" style="text-align:center" | 9 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 10 d'ochobre |style="text-align:center" | 11 d'ochobre |- ! 16 | [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos|GP d'Estaos Xuníos]] | {{bandera|USA}} [[Circuitu de les Amériques]], [[Austin]] | colspan="2" style="text-align:center" | 23 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 24 d'ochobre |style="text-align:center" | 25 d'ochobre |- ! 17 | [[Gran Premiu de Méxicu|GP de Méxicu]] | {{bandera|MEX}} [[Autódromu Hermanos Rodríguez]], [[Ciudá de Méxicu]] | colspan="2" style="text-align:center" | 30 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 31 d'ochobre |style="text-align:center" | 1 de payares |- ! 18 | [[Gran Premiu de Brasil|GP de Brasil]] | {{bandera|BRA}} [[Autódromu José Carlos Pace]], [[São Paulo]] | colspan="2" style="text-align:center" | 13 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 14 de payares | style="text-align:center" | 15 de payares |- ! 19 | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi|GP d'Abu Dhabi]] | {{bandera|ARE}} [[Circuitu de Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] | colspan="2" style="text-align:center" | 27 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 28 de payares | style="text-align:center" | 29 de payares |- |} === Notes === * El [[Gran Premiu de Corea]] taba programáu pa tornar al calendariu de Fórmula 1 dempués de ser esaniciáu en [[Temporada 2014 de Fórmula 1|2014]]. Sicasí, el 6 de xineru de 2015, la carrera foi esaniciada del calendariu de 2015. * Siguiendo los encamientos del informe del accidente de [[Jules Bianchi]] nel [[Gran Premiu de Xapón de 2014]], les hores d'entamu de 5 carreres retrasáronse una hora, polo que les carreres nun s'empecipien con menos de 4 hores hasta l'anochar. Poro, los grandes premios d'[[Gran Premiu d'Australia|Australia]], [[Gran Premiu de Malasia|Malasia]], [[Gran Premiu de China China]], [[Gran Premiu de Xapón|Xapón]] y [[Gran Premiu de Rusia|Rusia]] van empezar una hora primero qu'en 2014. == Neumáticos == Anque nun tienen usu en carrera, [[Pirelli]] aprove a los equipos dende la [[Temporada 2014 de Fórmula 1|temporada anterior]] mientres los entrenamientos de pretemporada con neumáticos duros d'iviernu, diseñaos específicamente pa rindir mientres díes especialmente fríos. Estremar de los demás por non llevar marcaje dalgunu nel llateral.<ref>http://motorsportstalk.nbcsports.com/2014/01/27/pirelli-bringing-in-special-winter-hard-tires-for-xerez-test/</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 6 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu ! colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu ! Adherencia ! Llonxevidá |- ! scope="row" | Súper blandu | style="color:black" bgcolor="#f20704" | '''S''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu | 4 - Más adherencia | 1 - Menos duraderu |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 3 | 2 |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero White.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 2 | 3 |- ! scope="row" | Duru | style="color:black" bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Naranja.svg|50px]] | Llisu | Secu | Duru | 1 - Menos adherencia | 4 - Más duraderu |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" style="color:black" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu | Entemediu ! ! |- ! scope="row" | D'agua | style="color:black" bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu | D'agua ! ! |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli designa 2 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. El más blandu llámase ''option'' y el más duru ''prime''. {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2015|AUS]] <br /> {{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2015|MYS]] <br /> {{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2015|CHN]] <br /> {{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2015|BHR]] <br /> {{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2015|ESP]] <br /> {{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2015|MON]] <br /> {{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2015|CAN]] <br /> {{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2015|AUT]] <br /> {{bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2015|GBR]] <br /> {{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2015|HUN]] <br /> {{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2015|BEL]] <br /> {{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2015|ITA]] <br /> {{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2015|SIN]] <br /> {{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2015|JPN]] <br /> {{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2015|RUS]] <br /> {{bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2015|USA]] <br /> {{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|MEX]] <br /> {{bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2015|BRA]] <br /> {{bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2015|ABU]] <br /> {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} |- ! Blandu | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#F20704" | '''S''' |- ! Duru | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FE6F29" | '''H''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FE6F29" | '''H''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FE6F29" | '''H''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FE6F29" | '''H''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FFFFFF" | '''M''' | bgcolor="#FACA08" | '''S''' |- ! Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' |- ! D'agua | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' | bgcolor="#078CD1" | '''W''' |- |} == Resultaos == === Resultáu Gran Premiu === <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%;" |- ! Ronda !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" |Resultaos ! Anexos |- ! rowspan="4" | '''1''' | rowspan="4" | [[13 de marzu|13]], [[14 de marzu|14]] y [[15 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Australia}} '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br />[[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 307,574 km<br />Vueltes: 58<br />Ganador 2014: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] 1m 30.945s (vuelta 50) |- ! rowspan="4" | '''2''' | rowspan="4" | [[27 de marzu|27]], [[28 de marzu|28]] y [[29 de marzu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Malasia}} '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Sepang|Circuitu de Sepang]]<br />Llargor: 310,408 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Sepang.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] 1m 42.062s (vuelta 43) |- ! rowspan="4" | '''3''' | rowspan="4" | [[10 d'abril|10]], [[11 d'abril|11]] y [[12 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|China}} '''[[Gran Premiu de China]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Shanghai|Circuitu de Shanghai]]<br />Llargor: 305,066 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] 1m 42.208s (vuelta 31) |- ! rowspan="4" | '''4''' | rowspan="4" | [[17 d'abril|17]], [[18 d'abril|18]] y [[19 d'abril]] | rowspan="4" | {{Bandera|Baḥréin}} '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br />[[Circuitu Internacional de Baḥréin|Circuitu de Sahkir]]<br />Llargor: 308,405 km<br />Vueltes: 57<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] 1m 36.311s (vuelta 42) |- ! rowspan="4" | '''5''' | rowspan="4" | [[8 de mayu|8]], [[9 de mayu|9]] y [[10 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|España}} '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br />[[Circuitu de Cataluña]]<br />Llargor: 307,104 km<br />Vueltes: 66<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] 1m 28.270s (vuelta 54) |- ! rowspan="4" | '''6''' | rowspan="4" | [[21 de mayu|21]], [[23 de mayu|23]] y [[24 de mayu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Mónacu}} '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br />[[Circuitu de Mónacu|Circuitu de Montecarlu]]<br />Llargor: 260,520 km<br />Vueltes: 78<br />Ganador 2014: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! rowspan="4" | '''7''' | rowspan="4" | [[5 de xunu|5]], [[6 de xunu|6]] y [[7 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Canadá}} '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br />[[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 305,270 km<br />Vueltes: 70<br />Ganador 2014: {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Alemaña}}[[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}}[[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Finlandia}}[[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Finlandia}}[[Kimi Räikkönen]] |- ! rowspan="4" | '''8''' | rowspan="4" | [[19 de xunu|19]], [[20 de xunu|20]] y [[21 de xunu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Austria}} '''[[Gran Premiu d'Austria]]'''<br />[[Red Bull Ring]]<br />Llargor: 307,146 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2014: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Red Bull Ring.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}}[[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Austria de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|Reinu Xuníu}}[[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}}[[Nico Rosberg]] |- ! rowspan="4" | '''9''' | rowspan="4" | [[3 de xunetu|3]], [[4 de xunetu|4]] y [[5 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br />[[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 306,747 km<br />Vueltes: 52<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}}[[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}}[[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GER}}[[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|GER}}[[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] |- |- ! rowspan="4" | '''10''' | rowspan="4" | [[24 de xunetu|24]], [[25 de xunetu|25]] y [[26 de xunetu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Hungría}} '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br />[[Hungaroring]]<br />Llargor: 306,660 km<br />Vueltes: 69<br />Ganador 2014: {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|GER}}[[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|RUS}}[[Daniil Kvyat]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|AUS}}[[Daniel Ricciardo]] |- ! Pole Position | {{bandera|GBR}}[[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|AUS}}[[Daniel Ricciardo]] |- ! rowspan="4" | '''11''' | rowspan="4" | [[21 d'agostu|21]], [[22 d'agostu|22]] y [[23 d'agostu]] | rowspan="4" | {{Bandera|Bélxica}} '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br />[[Circuit de Spa-Francorchamps|Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 308,238 km<br />Vueltes: 43<br />Ganador 2014: {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]],<br /> {{bandera|Austria}} [[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ''' ! Ganador | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ''' | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ''' ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ''' |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ''' ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|FRA}} [[Romain Grosjean]] ''' |- ! Pole Position | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ''' ! Vuelta rápida | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ''' 1m 52.416s (vuelta 34) |- ! rowspan="4" | '''12''' | rowspan="4" | [[4 de setiembre|4]], [[5 de setiembre|5]] y [[6 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Italia}} '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br />[[Autodromo Nazionale di Monza|Circuitu de Monza]]<br />Llargor: 306,720 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|BRA}} [[Felipe Massa]] |- ! Pole Position | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Vuelta rápida | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''13''' | rowspan="4" | [[18 de setiembre|18]], [[19 de setiembre|19]] y [[20 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Singapur}} '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br />[[Circuitu urbanu de Singapur|Circuitu de Singapur]]<br />Llargor: 309,316 km<br />Vueltes: 61<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|RUS}} [[Daniil Kvyat]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu |{{bandera|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- !! rowspan="4" | '''14''' | rowspan="4" | [[25 de setiembre|25]], [[26 de setiembre|26]] y [[27 de setiembre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Xapón}} '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br />[[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 307,573 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] ! Ganador |{{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|RUS}} [[Daniil Kvyat]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''15''' | rowspan="4" | [[9 d'ochobre|9]], [[10 d'ochobre|10]] y [[11 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Rusia}} '''[[Gran Premiu de Rusia]]'''<br />[[Sochi Autodrom|Circuitu de Sochi]]<br />Llargor: 305,344 km<br />Vueltes: 53<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Sochi.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Rusia de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! 2ᵘ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez Mendoza|Sergio Pérez]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] 1:40.071 (vuelta 51) |- ! rowspan="4" | '''16''' | rowspan="4" | [[23 d'ochobre|23]], [[24 d'ochobre|24]] y [[25 d'ochobre]] | rowspan="4" | {{Bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br />[[Circuitu de les Amériques|Circuitu d'Austin]]<br />Llargor: 308,896 km<br />Vueltes: 56<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | Suspendíos ! 2ᵘ puestu ||{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres ||{{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu |{{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida |{{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] 1m 40.666s |- ! rowspan="4" | '''17''' | rowspan="4" | [[30 d'ochobre]], [[31 d'ochobre]] y [[1 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Méxicu}} '''[[Gran Premiu de Méxicu]]'''<br />[[Autódromu Hermanos Rodríguez]]<br />Llargor: 306,860 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2014: Nun s'apostó !rowspan="4" | [[Ficheru:Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! Ganador | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Pole Position | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] 1m 20.521s na vuelta 67 |- ! rowspan="4" | '''18''' | rowspan="4" | [[13 de payares|13]], [[14 de payares|14]] y [[15 de payares]] | rowspan="4" | {{Bandera|Brasil}} '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br />[[Autódromu José Carlos Pace|Circuitu d'Interlagos]]<br />Llargor: 305,909 km<br />Vueltes: 71<br />Ganador 2014: {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Pole Position | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! rowspan="4" | '''19''' | rowspan="4" | [[27 de payares|27]], [[28 de payares|28]] y [[29 de payares]] | rowspan="4" | {{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi]]'''<br />[[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 305,361 km<br />Vueltes: 55<br />Ganador 2014: {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]],<br /> {{bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="4" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200x150px]] ! Primeros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] | rowspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2015|Resultaos]] |- ! Segundos<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Terceros<br />entrenamientos<br />llibres | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Pole Position | {{bandera|GER}} [[Nico Rosberg]] ! Vuelta rápida | {{bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] 1m 44.713s (vuelta 44) |- |} </center> === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de pilotos === {| | {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 80%" |- valign="middle" ! Pos. ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2015|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2015|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2015|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2015|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2015|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2015|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2015|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2015|AUT]]<br />{{bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2015|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2015|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2015|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2015|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2015|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2015|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2015|RUS]]<br />{{bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2015|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2015|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2015|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Ptos. |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#FFDF9F"|'''3''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#DFFFDF"|'''6''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFFFBF"|''1'' |bgcolor="#FFFFBF"|1 |bgcolor="#FFFFBF"|1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' ! 381 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#CFCFFF"| 17† |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#DFDFDF"|'''''2''''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''''1''''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' ! 322 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#CFCFFF"| 12† |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 ! 278 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| ''4'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 ! 150 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 ! 136 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#000000" style="color: #FFFFFF"| DSQ |bgcolor="#DFFFDF"| 8 ! 121 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 ! 95 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"|''5'' |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15† |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 ! 92 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 ! 78 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 ! 58 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 ! 51 |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 17† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 ! 49 |- ! 13 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]] |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 20† |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 ! 27 |- ! 14 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret ! 27 |- ! 15 |align="left"| {{bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 11 ! 18 |- ! 16 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 ! 16 |- ! 17 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 18† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 ! 11 |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 ! 9 |- ! 19 |align="left"| {{bandera|España}} [[Roberto Merhi]] |bgcolor="#FFFFFF"| |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 | | |bgcolor="#CFCFFF"| 13 | | | |bgcolor="#CFCFFF"| 19 ! 0 |- ! 20 |align="left"| {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]] | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 | |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 | ! 0 |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]] |bgcolor="#FFFFFF"| |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 ! 0 |- ! 22 |align="left"| {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#FFFFFF"| DNS | | | | | | | | | | | | | | | | | | ! 0 |- |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Pilotu !Escudería !Grandes Premios ! Carreres empezaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |19 |10 |17 |11 |8 |381 |- ! 2 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |align="left"| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |19 |19 |6 |15 |7 |5 |322 |- ! 3 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 |19 |3 |13 |1 |1 |278 |- ! 4 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 |19 | |3 | |2 |150 |- ! 5 |align="left"| {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"| [[Williams Racing|Williams]] |19 |18 | |2 | | |136 |- ! 6 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] |align="left"| [[Williams Racing|Williams]] |19 |19 | |2 | | |121 |- ! 7 |align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 |18 | |1 | | |95 |- ! 8 |align="left"| {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] |19 |19 | |2 | |3 |92 |- ! 9 |align="left"| {{bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |align="left"| [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |19 |19 | |1 | | |78 |- ! 10 |align="left"| {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] |align="left"| [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |19 |18 | | | | |58 |- ! 11 |align="left"| {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |19 |19 | |1 | | |51 |- ! 12 |align="left"| {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 |19 | | | | |49 |- ! 13 |align="left"| {{bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]] |align="left"| [[Sauber F1 Team|Sauber]] |19 |18 | | | | |27 |- ! 14 |align="left"| {{bandera|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] |19 |19 | | | | |27 |- ! 15 |align="left"| {{bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |19 |19 | | | | |18 |- ! 16 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |align="left"| [[McLaren F1 Team|McLaren]] |19 |18 | | | | |16 |- ! 17 |align="left"| {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]] |align="left"| [[McLaren F1 Team|McLaren]] |18 |18 | | | | |11 |- ! 18 |align="left"| {{bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] |align="left"| [[Sauber F1 Team|Sauber]] |19 |19 | | | | |9 |- ! 19 |align="left"| {{bandera|España}} [[Roberto Merhi]] |align="left"|[[Marussia F1 Team|Marussia]] |13 |13 | | | | | |- ! 20 |align="left"| {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]] |align="left"|[[Marussia F1 Team|Marussia]] |5 |5 | | | | | |- ! 21 |align="left"| {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Will Stevens]] |align="left"|[[Marussia F1 Team|Marussia]] |18 |17 | | | | | |- ! NC |align="left"| {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |align="left"| [[McLaren F1 Team|McLaren]] |1 | | | | | | |- |} === Campeonatu de Constructores === {| |valign="top"| {| {{tablaguapa}} style="font-size: 85%; text-align:center;" |- valign="top" !valign="middle"| Pos. !valign="middle"| Escudería !valign="middle"| Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2015|AUS]]<br />{{bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2015|MYS]]<br />{{bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de China de 2015|CHN]]<br />{{bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2015|BHR]]<br />{{bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu d'España de 2015|ESP]]<br />{{bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2015|MON]]<br />{{bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2015|CAN]]<br />{{bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2015|AUT]]<br />{{bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2015|GBR]]<br />{{bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2015|HUN]]<br />{{bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2015|BEL]]<br />{{bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2015|ITA]]<br />{{bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2015|SIN]]<br />{{bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2015|JPN]]<br />{{bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2015|RUS]]<br />{{bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2015|USA]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|MEX]]<br />{{bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2015|BRA]]<br />{{bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2015|ABU]]<br />{{bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} !valign="middle"| Ptos. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan="2" | 1 |rowspan="2" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"|''1'' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#CFCFFF"| 17† |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"|'''2''' |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''''1''''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' ! rowspan="2" align="right"| 703 |- | 44 |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#FFDF9F"| '''3''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#DFFFDF"|'''6''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#FFFFBF"|'''''1''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFFFBF"|''1'' |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |- !rowspan="2" | 2 |rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 ! rowspan="2" align="right"| 428 |- | 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| ''4'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |- !rowspan="2" | 3 |rowspan="2" | [[Williams Racing|Williams]] | 19 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |style="background:#000000; color:white;"| DSQ |bgcolor="#DFFFDF"| 8 ! rowspan="2" align="right"| 257 |- | 77 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |- !rowspan="2" | 4 |rowspan="2" |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| ''5'' |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFDFDF"| ''2'' |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15† |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 ! rowspan="2" align="right"| 187 |- | 26 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |- !rowspan="2" | 5 |rowspan="2" | [[Force India F1 Team|Force India]] | 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 ! rowspan="2" align="right"| 136 |- | 27 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |- !rowspan="2" | 6 |rowspan="2" | [[Lotus F1 Team|Lotus]] | 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13† |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 ! rowspan="2" align="right"| 78 |- | 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- !rowspan="2" | 7 |rowspan="2" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 33 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 17† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 ! rowspan="2" align="right"| 67 |- | 55 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |- !rowspan="2" | 8 |rowspan="2" | [[Sauber F1 Team|Sauber]] | 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 ! rowspan="2" align="right"| 36 |- | 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 20† |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |- !rowspan="3" | 9 |rowspan="3" | [[McLaren F1 Team|McLaren]] | 14 |bgcolor=| |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 18† |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 ! rowspan="3" align="right"| 27 |- | 22 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |- | 20 |bgcolor="#FFFFFF"| DNS | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- !rowspan="3" | 10 |rowspan="3" | [[Marussia F1 Team|Marussia]] | 28 | |bgcolor="#FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16† |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 ! rowspan="3" align="right"| 0 |- | 53 | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 | |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 | |- | 98 | |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 | | |bgcolor="#CFCFFF"| 13 | | | |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |- |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! Grandes Premios ! Carreres llargaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 |align="left"| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Mercedes F1 W06 Hybrid|W06 Hybrid]] |align="left"|[[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] |19 |19 |16 |32 |18 |13 |703 |- ! 2 |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF15-T|SF15-T]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 |19 |3 |16 |1 |3 |428 |- ! 3 |align="left"| [[Williams Racing|Williams]] | [[Williams FW37|FW37]] |align="left"| [[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] |19 |19 | |4 | | |257 |- ! 4 |align="left"|[[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Red Bull RB11|RB11]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] |19 |19 | |3 | |3 |187 |- ! 5 |align="left"| [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | [[Force India VJM08|VJM08]] |align="left"|[[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] |19 |19 | |1 | | |136 |- ! 6 |align="left"| [[Lotus F1 Team|Lotus]] | [[Lotus Y23 Hybrid|Y23 Hybrid]] |align="left"|[[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]] |19 |19 | |1 | | |78 |- ! 7 |align="left"|[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Toro Rosso STR10|STR10]] |align="left"| [[Renault Sport F1|Renault]] |19 |19 | | | | |67 |- ! 8 |align="left"| [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Sauber C34|C34]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |19 |19 | | | | |36 |- ! 9 |align="left"| [[McLaren F1 Team|McLaren]] | [[McLaren MP4-30|MP4-30]] |align="left"| [[Honda en Fórmula 1|Honda]] |19 |19 | | | | |27 |- ! 10 |align="left"|[[Marussia F1 Team|Marussia]] | [[Marussia MR03B|MR03B]] |align="left"|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |18 |18 | | | | |0 |- |} == Ver tamién == * [[Temporada 2015 de GP2 Series]] * [[Temporada 2015 de GP3 Series]] * [[Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2015 in Formula One}} {{Fórmula 1}} {{Tradubot|Temporada 2015 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2015 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2015]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] 7bb3drii4snd5uvnztwllsty0utc5fa 0 129307 4527268 4525171 2026-09-11T14:17:19Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 3 referencia(es) y marcando 19 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527268 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada 2016 de [[Fórmula 1]]''' foi la 67ª edición del Campeonatu Mundial de Fórmula 1 de la historia. Nesta temporada'l vencedor foi [[Nico Rosberg]] y [[Mercedes AMG F1 Team]] venció nel títulu de constructores. == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal Mundial [[2016]] de [[Fórmula 1|F1]]. {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% |- ! Escudería !Constructor ! Xasis ! Motor ! {{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! width="25" |Nᵘ ! Pilotos ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- | rowspan=2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Mercedes AMG F1 Team|'''Mercedes AMG Petronas F1 Team''']]<ref name="Entry List">{{cita web |url=http://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2016/2016-f1-entry-list|títulu=2016 F1 ENTRY LIST|obra=FIA|idioma=inglés}}</ref> ! rowspan=2 | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | rowspan=2 align=center | [[Mercedes F1 W07 Hybrid|F1 W07 Hybrid]] | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106C Hybrid | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''6''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]]<ref>{{cita web |url=http://cadenaser.com/ser/2014/07/16/deportes/1405464906_850215.html|títulu=Rosberg anueva con Mercedes|obra=[[Cadena SER]]|fecha=17 de xunetu de 2014|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | ROS | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]]<ref name="Mercedes">{{cita web |url=http://velocidadtotal.com/nota/426-mercedes-mantendr-a-wehrlein-como-piloto-reserva|títulu=Mercedes va caltener a Wehrlein como piloto reserva|obra=Velocidá Total|fecha=17 de febreru de 2016|fechaaccesu=17 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/02/16/126591-ocon-y-wehrlein-compartiran-el puesto-reserva-mercedes|títulu=Ocon y Wehrlein van compartir el puestu reserva en Mercedes|obra=CarAndDriverTheF1.com|fecha=16 de febreru de 2016|fechaaccesu=4 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]]<ref name="Mercedes" /> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''44''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/05/20/motor/formula1/gp-monaco/1432120229.html|títulu=Hamilton cierra la so renovación con Mercedes|autor=García, Miguel Ángel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=20 de mayu de 2015|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | HAM | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{Bandera|Italia}} '''[[Scuderia Ferrari]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan=2 align=center | [[Ferrari SF16-H|SF16-H]] | rowspan=2 |[[Ferrari]] 061 | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''5''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{cita web |títulu=Ferrari confirma la marcha de Fernando Alonso y la llegada de Vettel|url=http://cadenaser.com/ser/2014/11/20/deportes/1416477617_537221.html|obra=[[Cadena SER]]|fecha=20 de payares de 2014|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | VET | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref name="Ferrari">{{cita web |url=http://velocidadtotal.com/nota/434-guirrez-y-vergne-seguirn-en-ferrari|títulu=Guiérrez y Vergne van siguir en Ferrari|obra=Velocidá Total|fecha=20 de febreru de 2016|fechaaccesu=21 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><ref>{{cita web|url=http://lat.motorsport.com/f1/news/esteban-gutierrez-tambien-tercer-pilotu-de-ferrari-674595/|títulu=Esteban Gutiérrez tamién tercer pilotu de Ferrari|obra=Motorsport.com|fechaaccesu=4 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Francia}} [[Jean-Éric Vergne]]<ref name="Ferrari" /><br />{{Bandera|Mónacu}} [[Charles Leclerc (pilotu)|Charles Leclerc]]<ref name="Leclerc">{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/458-charres-leclerc-a-la-gp3-con-art|títulu=Charles Leclerc a la GP3 con ART. El pilotu de la Ferrari Driver Academy va trabayar tamién nel simulador pa Ferrari y Haas en Fórmula 1.|obra=Velocidá Total|fecha=29 de febreru de 2016|fechaaccesu=10 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Italia}} [[Antonio Fuoco]]<ref name="Pilotos de pruebes de Ferrari" /><br />{{Bandera|España}} [[Marc Gené]]<ref name="Pilotos de pruebes de Ferrari">{{cita web|url=http://www.thebestf1.es/gutierrez-podria-caltener-el so-puestu-de-reserva-en-ferrari/#|títulu=Gutiérrez podría caltener el so puestu de reserva en Ferrari|obra=TheBestF1|fecha=20 de febreru de 2016|fechaaccesu=16 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''7''' | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/08/19/motor/formula1/1439996144.html|títulu=Raikkonen, un añu más con Ferrari|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=19 d'agostu de 2015|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | RAI | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Williams Racing|'''Williams Martini Racing''']]<ref name="Entry List" /> ! rowspan=2 | [[Williams Racing|Williams]] | rowspan=2 align=center | [[Williams FW38|FW38]] | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106C Hybrid | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''19''' | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref name="Williams">{{cita web|url=http://es.reuters.com/article/sportsNews/idESKCN0R30VP20150903|títulu=Williams confirma a Bottas y Massa pa 2016|obra=[[Reuters]]|fecha=3 de setiembre de 2015|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304193438/http://es.reuters.com/article/sportsNews/idESKCN0R30VP20150903|fechaarchivu=2016-03-04}}</ref> ! align=center | MAS | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul Di Resta]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2016/03/14/formula_1/1457950290_236408.html|títulu=Di Resta torna a la F-1 tres trés años... como reserva de Williams|autor=Serrano, Víctor|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=14 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Alex Lynn (pilotu)|Alex Lynn]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/454-alex-lynn-siguir-como-piloto-reserva|títulu=Alex Lynn va siguir como piloto reserva|obra=Velocidá Total|fecha=29 de febreru de 2016|fechaaccesu=29 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/371-gary-paffett-ser-nuevu-pilotu-de-williams|títulu=Gary Paffett va ser nuevu pilotu de Williams|obra=Velocidá Total|fecha=2 de febreru de 2016|fechaaccesu=2 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Canadá}} [[Lance Stroll]]<ref>{{cita web |url=http://www.laf1.es/noticias/lance-stroll-ilusionado-con-un futuru brillosu-en-williams-916691|títulu=Lance Stroll, ilusionáu con un "futuru brillosu" en Williams|obra=La F1.es|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''77''' | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="Williams"/> ! align=center | BOT | align=center | Toes |- | rowspan=3 | {{Bandera|Austria}} '''[[Red Bull Racing]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=3 |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | rowspan=3 align=center | [[Red Bull RB12|RB12]] | rowspan=3 | [[Ficheru:Mini Free Logo TAG Heuer.png|15x15px]] [[TAG Heuer]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/28135/red-bull-rodara-motores-tag-heuer-partir-temporada-2016/|títulu=Red Bull va rodar con motores TAG Heuer a partir de la temporada 2016|autor=Grau, Pablo|obra=F1 al día|fecha=4 d'avientu de 2015|idioma=castellanu}}</ref><ref group name="TAG Heuer">Por cuenta de les diferencies ente [[Red Bull Racing|Red Bull]] y [[Renault Sport F1|Renault]], a partir de 2016 les unidaes de potencia lleven el nome de [[TAG Heuer]].</ref> | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref>{{cita web |url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/marko-almite-que-vettel-preferia-ricciardo-como-companero-red-bull_2013090300088.html|títulu=Marko almite que Vettel prefería a Ricciardo como compañeru en Red Bull|obra=[[Antena 3]]|fecha=3 de setiembre de 2013|fechaaccesu=4 de setiembre de 2013|idioma=castellanu|cita=Helmut Marko afirmó que Ricciardo robló un contratu de trés años}}</ref> ! align=center | RIC | align=center | Toes | rowspan=3 | {{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/346-gasly-ser-piloto-reserva-de-red-bull|títulu=Gasly va ser pilotu reserva de Red Bull|obra=Velocidá Total|fecha=25 de xineru de 2016|fechaaccesu=26 de xineru de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170927155311/http://velocidadtotal.com/nota/346-gasly-ser-piloto-reserva-de-red-bull|fechaarchivu=2017-09-27}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align="center" | '''26''' | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]]<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/11/30/122767-horner-confirma-la|títulu=Horner confirma la permanencia de Kvyat en Red Bull pa 2016|autor=Gómez, Samuel|obra=Car and Driver The F1|fecha=30 de payares de 2015|fechaaccesu=1 d'avientu de 2015|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250120184859/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/11/30/122767-horner-confirma-la|fechaarchivu=2025-01-20}}</ref> ! align=center | KVY | align=center | 1-4 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align="center" | '''33''' | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]]<ref>http://www.f1aldia.com/28999/max-verstappen-pilotu-titular-red-bull-va-ser-momentu-bien-especial/</ref> ! align=center | VES | align=center | 5-21 |- | rowspan=2 | {{Bandera|India}} '''[[Sahara Force India F1 Team]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=2 | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | rowspan=2 align=center | [[Force India VJM09|VJM09]] | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106C Hybrid | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/09/23/motor/formula1/gp-Xapón/1443045555.html|títulu=Checu Pérez anueva con Force India|autor=Sanz, Miguel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=23 de setiembre de 2015|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | PER | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Méxicu}} [[Alfonso Celis Jr.|Alfonso Celis]]<ref>{{cita web |url=http://www.mediotiempo.com/mas-deportes/motor/noticias/2015/11/27/alfonso-celis-el futuru mexicanu-en-formula-1|títulu=Alfonso Celis, el futuru mexicanu en Fórmula 1|autor=Gutiérrez, Emmanuel|obra=[[Mediu tiempu]]|fecha=27 de payares de 2015|fechaaccesu=27 de payares de 2015|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Rusia}} [[Nikita Mazepin]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/368-nikita-mazepin-ser-el pilotu-de-desenvolvimientu-de-force-india|títulu=Nikita Mazepin va ser el pilotu de desenvolvimientu de Force India|obra=Velocidá Total|fecha=1 de febreru de 2016|fechaaccesu=1 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''27''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/09/01/motor/formula1/1441104916.html|títulu=La renovación de Hulkenberg yá ye un fechu|autor=García, Miguel Ángel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=1 de setiembre de 2015|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | HUL | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{Bandera|Francia}} '''[[Renault en Fórmula 1|Renault Sport Formula One Team]]'''<ref name="Entry List" /><ref name="Renault Sport F1 Team">{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/377-renault-present-al-rs16|títulu=Renault presentó al RS16|obra=Velocidá Total|fecha=3 de febreru de 2016|fechaaccesu=3 de febreru de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160203230628/http://velocidadtotal.com/nota/377-renault-present-al-rs16|fechaarchivu=2016-02-03}}</ref> ! rowspan=2 | [[Renault Sport F1 Team|Renault]]<ref>http://www.f1aldia.com/28130/renault-confirma-regresu-estara-parrilla-f1-2016-equipu-constructor/</ref> | rowspan=2 align=center | [[Renault RS16|RS16]]<ref name="Renault Sport F1 Team" /> | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] R.Y.16<ref>{{Cita web |url=http://renaultsport.com/formula-1-team-re16.html |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160215095955/http://www.renaultsport.com/formula-1-team-re16.html |fechaarchivu=2016-02-15 }}</ref> | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''20''' | {{Bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref>{{cita web |url=http://www.motor.es/formula-1/magnussen-maldonado-renault-201625643.html|títulu=Magnussen sustitúi a Maldonado en Renault|autor=motor.es|fecha=1 de febreru de 2016|fechaaccesu=1 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | MAG | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Rusia}} [[Sergey Sirotkin]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/593-sirotkin-xunir a-renault-y-rodar-en-rusia|títulu=Sirotkin xunir a Renault y va rodar en Rusia|obra=Velocidá Total|fecha=26 d'abril de 2016|fechaaccesu=26 d'abril de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{cita web |url=http://velocidadtotal.com/nota/372-ocon-ser-el-tercer-pilotu-de-renault-en-2016|títulu=Ocon va ser el tercer pilotu de Renault en 2016|obra=Velocidá Total|fecha=2 de febreru de 2016|fechaaccesu=2 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Canadá}} [[Nicholas Latifi]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/336721/nicholas-latifi-xunir a-renault-como-pilotu-de-pruebes/|títulu=Nicholas Latifi xunir a Renault como pilotu de pruebes|autor=GPUpdate|fecha=14 de marzu de 2016|fechaaccesu=14 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|España}} [[Carmen Jordá]]<ref name="Renault Sport F1 Team" /> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''30''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/lotus-anuncia-que-palmer-sera-companero-maldonado-2016-4614320|títulu=Lotus anuncia que Palmer va ser el compañeru de Maldonado en 2016|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Diariu Sport|Sport]]|fecha=23 d'ochobre de 2015|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | PAL | align=center | Toes |- | rowspan=3 | {{Bandera|Italia}} '''[[Scuderia Toro Rosso]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=3 |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | rowspan=3 align=center | [[Toro Rosso STR11|STR11]] | rowspan=3 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 059/4<ref name="STR">{{cita web |url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/toro-rosso-confirma-sainz-verstappen-llevara-motores-ferrari-2016_2015120400311.html|títulu=Toro Rosso confirma a Sainz y a Verstappen y va llevar motores Ferrari pa 2016|obra=[[Antena 3]]|autor=[[Europa Press]]|fecha=4 d'avientu de 2015|fechaaccesu=4 d'avientu de 2015|idioma=castellanu}}</ref> | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''26''' | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]]<ref>http://deportes.terra.com/automovilismu/max-verstappen-sustituye-a-daniil-kvyat-en-red-bull,8b4201df42f05b321168711a58d97dd1p8i371o4.html</ref> ! align=center | KVY | align=center | 5-21 | rowspan=3 | {{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]]<ref name="STR"/> ! align=center | VES | align=center | 1-4 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#C30000; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''55''' | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]]<ref name="STR"/> ! align=center | SAI | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} '''[[Sauber F1 Team]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=2 | [[Sauber F1 Team|Sauber]] | rowspan=2 align=center | [[Sauber C35|C35]] | rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''9''' | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]]<ref name="Sauber">{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/07/23/motor/formula1/1437662857.html|títulu=Sauber anueva per un añu a Marcus Ericsson y Felipe Nasr|autor=Canseco, Marco|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=23 de xunetu de 2015|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | ERI | align=center | Toes | rowspan=2 align=center | <small>''n/a''</small> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''12''' | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]]<ref name="Sauber"/> ! align=center | NAS | align=center | Toes |- | rowspan=3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[McLaren F1 Team|'''McLaren Honda F1 Team''']]<ref name="Entry List" /> ! rowspan=3 | [[McLaren F1 Team|McLaren]] | rowspan=3 align=center | [[McLaren MP4-31|MP4-31]] | rowspan=3 | [[Ficheru:Mini Free Logo Honda.png|15x15px]] [[Honda Racing F1|Honda]] RA616H | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''14''' | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{cita web |url=https://www.rtve.es/deportes/20141211/mclaren-anuncia-llegada-fernando-alonso/1058800.shtml|títulu=McLaren anuncia la llegada de Fernando Alonso|obra=[[Radiotelevisión española]]|fecha=11 d'avientu de 2014|fechaaccesu=24 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | ALO | align=center | 1, 3-21 | rowspan=3 | {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/342-vandoorne-siguir-en-mclaren-en-2016|títulu=Vandoorne va siguir en McLaren en 2016|obra=Velocidá Total|fecha=24 de xineru de 2016|fechaaccesu=26 de xineru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Xapón}} [[Nobuharu Matsushita]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2016/02/20/formula_1/1455962743_188465.html|títulu=El xaponés Matsushita va ser el pilotu de pruebes de McLaren|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=20 de febreru de 2016|fechaaccesu=20 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Oliver Turvey]]<ref>http://www.mclaren.com/formula1/team/acute-test-development-drivers/ (N'inglés) Consultáu'l 15 de Marzu de 2016.</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''22''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{cita web|url=http://www.elcorreo.com/bizkaia/deportes/motor/formula-1/201510/01/jenson-button-anueva-mclaren-20151001104834-rc.html|títulu=Jenson Button va siguir en McLaren-Honda en 2016|autor=Sánchez de Castro, David|obra=[[El Correo]]|fecha=1 d'ochobre de 2015|fechaaccesu=2 d'ochobre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | BUT | align=center | Toes |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#CC0000; background:#232323; text-align:center;" align="center" | '''47''' | {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]] ! align=center | VAN | align=center | 2 |- | rowspan=3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Manor Racing|'''Manor Racing MRT''']]<ref name="Entry List" /><ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/308-manor-f1-team-ser-manor-racing|títulu=Manor F1 Team va ser Manor Racing|obra=Velocidá Total|fecha=19 de xineru de 2016|fechaaccesu=19 de xineru de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160125201231/http://velocidadtotal.com/nota/308-manor-f1-team-ser-manor-racing|fechaarchivu=2016-01-25}}</ref> ! rowspan=3 | [[Manor Racing|Manor]] | rowspan=3 align=center | [[Manor MRT05|MRT05]] | rowspan=3 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]] PU106C Hybrid | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''31''' | {{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]] ! align=center | OCO | align=center | 13-21 | rowspan=3 | {{Bandera|Indonesia}} [[Rio Haryanto]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Alexander Rossi]]<ref>{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/motor/mas-motor/20160309/40319117547/el-estadounidense-alexander-rossi-piloto-reserva-de-manor.html|títulu=Alexander Rossi, pilotu reserva de Manor|autor=[[Axencia EFE]]|obra=[[Mundo Deportivo]]|fecha=9 de marzu de 2016|fechaaccesu=10 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jordan King]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/459-manor-yá-tien-piloto-reserva-jordan-king|títulu=Manor yá tien pilotu reserva: Jordan King|obra=Velocidá Total|fecha=1 de marzu de 2016|fechaaccesu=1 de marzu de 2016|idioma=castellanu}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''88''' | {{Bandera|Indonesia}} [[Rio Haryanto]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/02/18/56c58ef9ca4741317f8b4636.html|títulu=Rio Haryanto, segundu pilotu de Manor|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=18 de febreru de 2016|fechaaccesu=18 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | HAR | align=center | 1-12 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''94''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]]<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/394-pascal-wehrlein-ye-pilotu-de-manor|títulu=Pascal Wehrlein ye pilotu de Manor|obra=Velocidá Total|fecha=10 de febreru de 2016|fechaaccesu=10 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | WEH | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{Bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Haas F1 Team]]'''<ref name="Entry List" /> ! rowspan=2 | [[Haas F1 Team|Haas]] | rowspan=2 align=center | [[Haas VF-16|VF-16]] | rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''8''' | {{Bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref>{{cita web |url=http://www.elperiodico.com/es/noticias/mundial-f1/grosjean-correra-proximo-ano-con-nuevo-equipo-estadounidense-haas-4548752|títulu=Grosjean va correr el próximu añu col nuevu equipu d'Estaos Xuníos Haas|obra=[[El Periódico de Catalunya]]|fecha=29 de setiembre de 2015|fechaaccesu=29 de setiembre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | GRO | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Mónacu}} [[Charles Leclerc (pilotu)|Charles Leclerc]]<ref name="Leclerc" /><br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Santino Ferrucci]]<ref>{{cita web |url=http://www.formula1.com/content/fom-website/en/latest/headlines/2016/3/haas-sign-17-year-old-development-driver.html|títulu=Haas sign 17-year-old development driver|obra=[[Fórmula 1]]|fecha=10 de marzu de 2016|fechaaccesu=10 de marzu de 2016|idioma=inglés}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''21''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/10/31/motor/formula1/1446300423.html|títulu=Esteban Gutiérrez va correr pa la escudería Haas en 2016|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=31 d'ochobre de 2015|fechaaccesu=31 d'ochobre de 2015|idioma=castellanu}}</ref> ! align=center | GUT | align=center | Toes |- |} * == Calendariu de presentaciones == {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Escudería !Xasis ! Imaxe !Fecha !Llugar |- | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | rowspan=2 align=center| [[Renault RS16|RS16]] | rowspan="2" |[[Ficheru:Jolyon Palmer 2016 Malaysia Q1.jpg|125x125px]] | [[3 de febreru]]<ref name="Presentaciones">{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/330-defínese-el calendariu-de-presentaciones títulu define'l calendariu de presentaciones|obra=Velocidá Total|fecha=22 de xineru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> (Monoplaza) | {{Bandera|Francia}} [[París]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[16 de marzu]] (Decoración) | {{Bandera|Australia}} [[Circuitu d'Albert Park|Melbourne]] |- | rowspan=2 |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | rowspan=2 align=center| [[Red Bull RB12|RB12]] | rowspan="2" |[[Ficheru:Verstappen Spain 2016.jpg|125x125px]] | [[17 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> (Decoración) | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Londres]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[22 de febreru]] (Monoplaza) | {{Bandera|España}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Montmeló]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | align=center | [[Williams FW38|FW38]] | [[Ficheru:Valtteri Bottas 2016 Malaysia FP2.jpg|125x125px]] | [[19 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | [[Ferrari SF16-H|SF16-H]] | [[Ficheru:Sebastian Vettel 2016 Malaysia Q3.jpg|125x125px]] | [[19 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | align=center | [[McLaren MP4-31|MP4-31]] | [[Ficheru:Button Bahrain 2016.jpg|125x125px]] | [[21 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | align=center | [[Force India VJM09|VJM09]] | [[Ficheru:Sergio Perez 2016 Malaysia FP2 2.jpg|125x125px]] | [[22 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | {{Bandera|España}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Montmeló]] |- | rowspan=2 |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | rowspan=2 align=center | [[Toro Rosso STR11|STR11]] | rowspan="2" |[[Ficheru:Carlos Sainz Jr 2016 Malaysia FP3.jpg|125x125px]] | [[22 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> (Monoplaza) | {{Bandera|España}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Montmeló]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[1 de marzu]] (Decoración) | {{Bandera|España}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Montmeló]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | [[Mercedes F1 W07 Hybrid|F1 W07 Hybrid]] | [[Ficheru:Hamilton - 2016 Monaco GP 02.jpg|125x125px]] | [[21 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | rowspan=2 align=center| [[Sauber C35|C35]] | rowspan="2" |[[Ficheru:Marcus Ericsson 2016 Malaysia FP2 2.jpg|125x125px]] | [[21 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> (Decoración) | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[29 de febreru]] (Monoplaza) | [[Internet|Online]] |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|15x15px]] [[Manor Racing|Manor]] | align=center | [[Manor MRT05|MRT05]] | [[Ficheru:Pascal Wehrlein 2016 Malaysia FP2 2.jpg|125x125px]] | [[22 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | {{Bandera|España}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya|Montmeló]]<ref name="Presentaciones" /> |- | [[Ficheru:Mini Free Logo Haas.png|15x15px]] [[Haas F1 Team|Haas]] | align=center | [[Haas VF-16|VF-16]] | [[Ficheru:Esteban Gutierrez 2016 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | [[21 de febreru]]<ref name="Presentaciones" /> | [[Internet|Online]]<ref name="Presentaciones" /> |- |} == Pretemporada == {{AP|Pretemporada de Fórmula 1 2016}} * Los test de pretemporada apostar en dos feches distintes entendíes ente'l 22 de febreru y el 4 de marzu. El circuitu escoyíu foi'l [[Circuitu de Cataluña]], [[España]].<ref>{{cita web|url=http://formula1.autobild.es/noticias/circuitu-cataluna-confirma-feches-test-f1-2016-6349|títulu=Circuitu Cataluña confirma feches test F1 2016|fecha=18 de payares de 2015}}</ref> [[Sauber F1 Team|Sauber]] allegó a la primer tanda d'ensayos cola so monoplaza 2015, por retrasos na fabricación del C35.<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/308-manor-f1-team-ser-manor-racing|títulu=El C35 va perdese los primeros test|obra=Velocidá Total|fecha=18 de xineru de 2016|fechaaccesu=18 de xineru de 2016|idioma=castellanu|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160125201231/http://velocidadtotal.com/nota/308-manor-f1-team-ser-manor-racing|fechaarchivu=2016-01-25}}</ref> {| {{tablaguapa}} width="100%" style="font-size: 85%;" !Nᵘ ! width="20%" |Circuitu !width="18%" |Mapa del Circuitu !colspan="6" |Resultaos |- ! rowspan="6" |'''1''' | rowspan="6" |{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" |[[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 22 de febreru | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:24:939 | align=center | 69 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 23 de febreru | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:22:810 | align=center | 126 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 24 de febreru | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | align=center | 1:23.110 | align=center | 99 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 25 de febreru | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:23.477 | align=center | 80 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" |'''2''' | rowspan="6" |{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" |[[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 5 | style="text-align:center" | 1 de marzu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | align=center | 1:23.022 | align=center | 82 |- ! Día 6 | style="text-align:center" | 2 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | align=center | 1:23.261 | align=center | 108 |- ! Día 7 | style="text-align:center" | 3 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:22.675 | align=center | 136 |- ! Día 8 | style="text-align:center" | 4 de marzu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center | 1:22.852 | align=center | 142 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2016|Resultaos completes]] |} == Calendario == {{imaxe múltiple |posición_tabla = right |direición = vertical |semeya1 = Formula1 Circuit Baku.svg | anchu1 = 250| testu1 = El [[Circuitu urbanu de Bakú]] va acoyer per primer vegada un Gran Premiu de [[Fórmula 1]]|alineación_texto1 = left |semeya2 = Baku Montage.jpg | anchu2 = 250 | testu2 = Imáxenes de la ciudá de [[Bakú]], [[Azerbaixán]]. | alineación_texto2 = left }} {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%" ! Ronda !Gran Premiu !Circuitu !Llibres 1 ! Llibres 2 ! Llibres 3 ! Clasificación ! Carrera |- ! 1 | '''[[Gran Premiu d'Australia|GP d'Australia]]''' | {{Bandera|Australia}} [[Melbourne Grand Prix Circuit]], [[Melbourne]] | colspan="2" style="text-align:center" | 18 de marzu |colspan="2" style="text-align:center" | 19 de marzu |style="text-align:center" | 20 de marzu |- ! 2 | '''[[Gran Premiu de Baḥréin|GP de Baḥréin]]''' | {{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]], [[Sakhir]] | colspan="2" style="text-align:center" | 1 d'abril | colspan="2" style="text-align:center" | 2 d'abril | style="text-align:center" | 3 d'abril |- ! 3 | '''[[Gran Premiu de China|GP de China]]''' | {{Bandera|China}} [[Circuitu Internacional de Shanghai]], [[Shanghai]] | colspan="2" style="text-align:center" | 15 d'abril | colspan="2" style="text-align:center" | 16 d'abril | style="text-align:center" | 17 d'abril |- ! 4 | '''[[Gran Premiu de Rusia|GP de Rusia]]''' | {{Bandera|Rusia}} [[Autódromu de Sochi]], [[Sochi]] | colspan="2" style="text-align:center" | 29 d'abril | colspan="2" style="text-align:center" | 30 d'abril | style="text-align:center" | 1 de mayu |- ! 5 | '''[[Gran Premiu d'España|GP d'España]]''' | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]], [[Barcelona]] | colspan="2" style="text-align:center" | 13 de mayu |colspan="2" style="text-align:center" | 14 de mayu |style="text-align:center" | 15 de mayu |- ! 6 | '''[[Gran Premiu de Mónacu|GP de Mónacu]]''' | {{Bandera|Mónacu}} [[Circuitu de Mónacu]], [[Montecarlu]] | colspan="2" style="text-align:center" | 26 de mayu |colspan="2" style="text-align:center" | 28 de mayu |style="text-align:center" | 29 de mayu |- ! 7 | '''[[Gran Premiu de Canadá|GP de Canadá]]''' | {{Bandera|Canadá}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] | colspan="2" style="text-align:center" | 10 de xunu |colspan="2" style="text-align:center" | 11 de xunu |style="text-align:center" | 12 de xunu |- ! 8 | '''[[Gran Premiu d'Europa|GP d'Europa]]''' | {{Bandera|Azerbaixán}} [[Circuitu urbanu de Bakú]], [[Bakú]] | colspan="2" style="text-align:center" | 17 de xunu |colspan="2" style="text-align:center" | 18 de xunu |style="text-align:center" | 19 de xunu |- ! 9 | '''[[Gran Premiu d'Austria|GP d'Austria]]''' | {{Bandera|Austria}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg (Austria)|Spielberg]] | colspan="2" style="text-align:center" | 1 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 2 de xunetu |style="text-align:center" | 3 de xunetu |- ! 10 | '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña|GP de Gran Bretaña]]''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone]], [[Silverstone]] | colspan="2" style="text-align:center" | 8 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 9 de xunetu |style="text-align:center" | 10 de xunetu |- ! 11 | '''[[Gran Premiu d'Hungría|GP d'Hungría]]''' | {{Bandera|Hungría}} [[Hungaroring]], [[Budapest]] | colspan="2" style="text-align:center" | 22 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 23 de xunetu |style="text-align:center" | 24 de xunetu |- ! 12 | '''[[Gran Premiu d'Alemaña|GP d'Alemaña]]''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Hockenheimring]], [[Hockenheim]] | colspan="2" style="text-align:center" | 29 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 30 de xunetu |style="text-align:center" | 31 de xunetu |- ! 13 | '''[[Gran Premiu de Bélxica|GP de Bélxica]]''' | {{Bandera|Bélxica}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]], [[Spa (Bélxica)|Spa]] | colspan="2" style="text-align:center" | 26 d'agostu |colspan="2" style="text-align:center" | 27 d'agostu |style="text-align:center" | 28 d'agostu |- ! 14 | '''[[Gran Premiu d'Italia|GP d'Italia]]''' | {{Bandera|Italia}} [[Autodromo Nazionale Monza]], [[Monza]] | colspan="2" style="text-align:center" | 2 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 3 de setiembre |style="text-align:center" | 4 de setiembre |- ! 15 | '''[[Gran Premiu de Singapur|GP de Singapur]]''' | {{Bandera|Singapur}} [[Circuitu Urbanu Marina Bay]], [[Singapur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 16 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 17 de setiembre |style="text-align:center" | 18 de setiembre |- ! 16 | '''[[Gran Premiu de Malasia|GP de Malasia]]''' | {{Bandera|Malasia}} [[Circuitu Internacional de Sepang]], [[Kuala Lumpur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 30 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 1 d'ochobre |style="text-align:center" | 2 d'ochobre |- ! 17 | '''[[Gran Premiu de Xapón|GP de Xapón]]''' | {{Bandera|Xapón}} [[Circuitu de Suzuka]], [[Prefeutura de Mie]] | colspan="2" style="text-align:center" | 7 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 8 d'ochobre |style="text-align:center" | 9 d'ochobre |- ! 18 | '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos|GP d'Estaos Xuníos]]''' | {{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Circuitu de les Amériques]], [[Austin]] | colspan="2" style="text-align:center" | 21 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 22 d'ochobre |style="text-align:center" | 23 d'ochobre |- ! 19 | '''[[Gran Premiu de Méxicu|GP de Méxicu]]''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Autódromu Hermanos Rodríguez]], [[Ciudá de Méxicu]] | colspan="2" style="text-align:center" | 28 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 29 d'ochobre |style="text-align:center" | 30 d'ochobre |- ! 20 | '''[[Gran Premiu de Brasil|GP de Brasil]]''' | {{Bandera|Brasil}} [[Autódromu José Carlos Pace]], [[São Paulo]] | colspan="2" style="text-align:center" | 11 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 12 de payares | style="text-align:center" | 13 de payares |- ! 21 | '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi|GP d'Abu Dhabi]]''' | {{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} [[Circuitu de Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] | colspan="2" style="text-align:center" | 25 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 26 de payares | style="text-align:center" | 27 de payares |} == Cambeos == === Cambeos en circuitos === * L'entamu de la temporada foi'l 18 de marzu, teníase preestablecido que diba ser el 1 d'abril, 15 díes más tarde que les temporaes anteriores. * El [[Gran Premiu de Rusia|GP de Rusia]] pasa a ser la cuarta carrera, xuniendo la primer xira asiática del calendariu cola primer xira europea. * El [[Gran Premiu de Malasia|GP de Malasia]] pasa de ser la segunda carrera a la decimosesta, entrando na segunda xira asiática del calendariu. * Torna'l [[Gran Premiu d'Europa|GP d'Europa]] dempués de tres temporaes d'ausencia, a apostase nel [[Circuitu urbanu de Bakú]], [[Azerbaixán]]. * Torna'l [[Gran Premiu d'Alemaña|GP d'Alemaña]] dempués d'ausentara la temporada pasada por non llegar a alcuerdos. va correr nel [[Hockenheimring]].<ref>{{cita web |url=http://www.girabsas.com/nota/2015-10-1-yera-hora-alemania-volvera-a formular-1-en-el calendariu-2016|títulu=Yera hora: Alemaña va volver a la Formúla 1 nel calendariu 2016|fechaaccesu=19 de payares de 2016|apellíu=girabsas.com|idioma=es|sitiuweb=girabsas.com}}</ref> * Van Ser 21 carreres, un nuevu récor pa la [[Fórmula 1]]. * La pretemporada amenorgar de trés pruebes a dos. === Cambeos de pilotos === * [[Romain Grosjean]] dexó la escudería [[Lotus F1 Team|Lotus]] tres cuatros temporaes y robló con [[Haas F1 Team]] na temporada 2016 con un contratu al llargu plazu.<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/09/29/117848-oficial-grosjean-nuevu-pilotu-del equipu-haas|títulu=OFICIAL: Grosjean, nuevu pilotu del equipu Haas {{!}} CarandDriverTheF1.com|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=www.caranddriverthef1.com}}</ref> * [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] dexó de ser pilotu reserva de la [[Scuderia Ferrari]] y robló con [[Haas F1 Team]] pa 2016.<ref>{{cita publicación |títulu=Faen oficial el cambéu; Esteban Gutiérrez va correr pa Haas F1 Team|url=http://www.excelsior.com.mx/adrenalina/2015/10/31/1054425|fecha=31 d'ochobre de 2015|fechaaccesu=19 de payares de 2016|periódicu=Excélsior}}</ref> * [[Jolyon Palmer]] debutó na Fórmula 1 en 2016 de la mano de [[Renault F1 Team|Renault Sport F1 Team]].<ref>{{cita publicación|títulu=Jolyon Palmer: "Esfruté enforma na mio primer carrera"|url=http://www.thebestf1.es/jolyon-palmer-esfrute-enforma-primer-carrera/|fecha=25 de marzu de 2016|fechaaccesu=19 de payares de 2016|periódicu=Formula 1 {{!}} TheBestF1|idioma=es-ES}}</ref> * [[Kevin Magnussen]] reemplazó a [[Pastor Maldonado]] en [[Renault F1 Team|Renault Sport F1 Team]], por incumplimientos nos pagos del so patrocinador principal: [[PDVSA]].<ref>{{cita publicación |títulu=Pastor Maldonado tendría remplazo na F1|url=http://www.liderendeportes.com/noticias/mas-deportes/pastor-maldonado-yá-tien-remplazo-en-la-f1.aspx|fechaaccesu=19 de payares de 2016|periódicu=Líder en Deportes}}</ref> * [[Pascal Wehrlein]] y [[Rio Haryanto]] debutaron na [[Fórmula 1]] en 2016 de la mano de [[Manor Racing]].<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/28656/pascal-wehrlein-tres-debut-f1-tenemos-emburriar-duru-ameyorar/|títulu=Pascal Wehrlein tres el so debú en F1: "Agora tenemos qu'emburriar duru p'ameyorar" - F1 al día|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=www.f1aldia.com}}</ref><ref>{{cita web|url=http://formula1.autobild.es/noticias/rio-haryanto-y-indonesia-lluchen-por-caltener se-en-f1-7301|títulu=Rio Haryanto ya Indonesia lluchen por caltener se na F1 - F1 Autobild.es|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=formula1.autobild.es}}</ref> * [[Stoffel Vandoorne]] sustituyó a [[Fernando Alonso]] nel [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|Gran Premiu de Baḥréin]] por cuenta del so accidente nel [[Gran Premiu d'Australia de 2016|anterior gran premiu]].<ref>{{cita publicación|títulu=El belxicanu Stoffel Vandoorne va sustituyir a Fernando Alonso en Bahréin|url=https://www.lavanguardia.com/deportes/formula-1/20160331/40778974412/vandoorne-alonso-mclaren-honda-bahrein.html|fechaaccesu=19 de payares de 2016|periódicu=La Vanguardia}}</ref> * [[Max Verstappen]] y [[Daniil Kvyat]] intercambiáronse los sos asientos a partir del Gran Premiu d'España. El neerlandés pasó a [[Red Bull Racing]] y el rusu volvió a [[Toro Rosso]].<ref>{{cita web|url=http://www.infobae.com/2016/05/05/1809310-polemico-camudo-red-bull-max-verstappen-sustituye-daniil-kvyat|títulu=Polémicu cambéu en Red Bull: Max Verstappen sustitúi a Daniil Kvyat {{!}} Red Bull, Max Verstappen, Fórmula 1 - América|fechaaccesu=19 de payares de 2016}}</ref> * [[Esteban Ocon]] reemplazó a [[Rio Haryanto]] a partir del Gran Premiu de Bélxica, por impagos de los patrocinadores del pilotu indonesiu.<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/29607/manor-reemplaza-haryanto-por-ocon/|títulu=Manor Racing reemplaza a Rio Haryanto por Esteban Ocon - F1 al día|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=www.f1aldia.com}}</ref> === Cambeos d'escuderíes === * [[Renault]] mercó l'equipu [[Lotus F1 Team]], depués de que la marca francesa confirmara l'alquisición el 3 d'avientu de 2015.<ref>{{cita publicación|apellíos=smarcusf1|títulu=Renault yá completó la compra de Lotus pa volver a la Fórmula 1 en 2016|url=http://www.motorpasion.com/formula1/renault-yá-completó--la compra-de-lotus-pa-volver-a formular-1-en-2016|fecha=22 d'avientu de 2015|fechaaccesu=19 de payares de 2016}}</ref> Esto implica la torna de [[Renault F1 Team|Renault]] como constructor, fechu que nun asocedía dende la temporada 2011, la postrera de la marca del rombu na Fórmula 1. * Debutó [[Haas F1 Team]], utilizando los motores [[Ferrari]].<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/02/16/126597-haas-f1-team-arrinca-per|títulu=Haas F1 Team arrinca per primer vegada'l motor Ferrari del so coche 2016 {{!}} CarandDriverTheF1.com|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=www.caranddriverthef1.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250125130541/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/02/16/126597-haas-f1-team-arrinca-per|fechaarchivu=2025-01-25}}</ref> * Pa esta temporada [[Manor F1 Team]] pasó a competir como [[Manor Racing]] y va montar motores [[Mercedes-Benz|Mercedes]].<ref name=":0">{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/335818/manor-presenta-la so-mrt05-con-motor-mercedes/|títulu=Manor presenta'l so MRT05 con motor Mercedes|fechaaccesu=19 de payares de 2016|idioma=es-ES|sitiuweb=GPUpdate.net}}</ref> === Cambeos en neumáticos === * Pa esta temporada [[Pirelli]] añadió'l so nuevu y quintu compuestu llamáu ''ultrasoft'' (ultrablando n'español), que va poder ser utilizáu en determinaos circuitos urbanos.<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/03/24/129543-pirelli-estrenara-el-compuestu-ultrablando-en-el-gran-premiu-monaco|títulu=Pirelli va estrenar el compuestu ultrablando nel Gran Premiu de Mónacu {{!}} CarandDriverTheF1.com|fechaaccesu=19 de payares de 2016|sitiuweb=www.caranddriverthef1.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241130063130/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/03/24/129543-pirelli-estrenara-el-compuestu-ultrablando-en-el-gran-premiu-monaco|fechaarchivu=2024-11-30}}</ref> * De los trelce xuegos disponibles pa cada Gran Premiu, los pilotos van poder escoyer cuantos xuegos van llevar de cada tipu de compuestu pa cada carrera. Pirelli va escoyer trés modelos distintos de neumáticos de pisu secu pa cada cita, sobre los cualos los pilotos van poder escoyer. === Cambeos en motores === * [[Red Bull Racing|Red Bull]] sigui llevando motores [[Renault Sport F1|Renault]] pero non so la so propia denominación: n'avientu de 2015 confirmóse que van llevar el nome del so patrocinador [[TAG Heuer]].<ref>{{cita publicación |títulu=Fórmula 1: Red Bull amuesa'l so nuevu RB12 - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/02/22/56cabca346163f742f8b458c.html|fechaaccesu=19 de payares de 2016|periódicu=Marca.com}}</ref> * Esta temporada [[Manor Racing|Manor]] cuenta con motores [[Mercedes-Benz|Mercedes]], lo que va suponer una reblagada alantre teniendo en cuenta qu'en 2015 compitieron con motores [[Ferrari]] del 2014.<ref name=":0" /> * Esta temporada [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] cuenta con motores [[Ferrari]], cola especificación de 2015.<ref>{{cita publicación |apellíos=Zelah|nome=Axel|títulu=Toro Rosso va montar motores Ferrari en 2016|url=http://www.redbull.com/ar/es/motorsports/f1/stories/1331763613292/toro-rosso-montara-motores-ferrari-en-2016|fechaaccesu=19 de payares de 2016}}</ref> === Cambeos reglamentarios === ==== Clasificación en cortes clasificatorios eliminatorios ==== Camudóse'l sistema de clasificación pa la primera y segunda carrera, pasando a ser de la siguiente forma:<ref>{{cita web|url=http://velocidadtotal.com/nota/446-la-f1-camudar-el sistema-de-clasificacin|títulu=La F1 va camudar el sistema de clasificación|obra=Velocidá Total|fecha=23 de febreru de 2016|fechaaccesu=24 de febreru de 2016|idioma=castellanu}}</ref> ===== Q1 ===== '''Duración:''' 16 minutos.<br /> '''Eliminación:''' Dende los 7 minutos, los pilotos más lentos (cada un minutu y mediu, el que tenga'l tiempu más eleváu).<br /> '''Clasificación:''' De los 22 competidores, 15 van avanzar. ===== Q2 ===== '''Duración:''' 15 minutos.<br /> '''Eliminación:''' Dende los 6 minutos, los pilotos más lentos (cada un minutu y mediu, el que tenga'l tiempu más eleváu).<br /> '''Clasificación:''' De los 15 competidores, 8 van avanzar. ===== Q3 ===== '''Duración:''' 14 minutos.<br /> '''Eliminación:''' Dende los 5 minutos, los pilotos más lentos (cada un minutu y mediu, el que tenga'l tiempu más eleváu).<br /> '''Clasificación:''' va determinase cuando los dos pilotos restantes definan la ''pole''. ==== Clasificación en cortes clasificatorios llibres ==== A partir del [[Gran Premiu de China]] la clasificación volvió al sistema que se venía apostando mientres la [[Temporada 2015 de Fórmula 1|2015]], por cuenta de la protesta de pilotos y xefes d'equipos que nun s'atopaben a gustu col nuevu sistema.<ref>http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/337791/la-f1-vuelve-al sistema-de-clasificacion-de-2015/</ref> ===== Q1 ===== '''Duración:''' 18 minutos.<br /> '''Clasificación:''' De los 22 competidores, 16 van avanzar. ===== Q2 ===== '''Duración:''' 15 minutos.<br /> '''Clasificación:''' De los 16 competidores, 10 van avanzar. ===== Q3 ===== '''Duración:''' 12 minutos.<br /> '''Clasificación:''' va determinase cuando los diez pilotos restantes definan la ''pole position''. == Neumáticos == Anque nun tienen usu en carrera, [[Pirelli]] aprove a los equipos dende la [[Temporada 2014 de Fórmula 1|temporada anterior]] mientres los entrenamientos de pretemporada con neumáticos duros d'iviernu, diseñaos específicamente pa rindir mientres díes especialmente fríos. Estremar de los demás por non llevar marcaje dalgunu nel llateral.<ref>http://motorsportstalk.nbcsports.com/2014/01/27/pirelli-bringing-in-special-winter-hard-tires-for-xerez-test/</ref> Nesta temporada, Pirelli va nomar dos xuegos de carreres obligatories pa cada vehículu. Per otra parte, un conxuntu del compuestu más blandu va tener que ser guardáu pal so usu namái na Q3. Los dos conxuntos obligatorios escoyíos por Pirelli pueden ser de dos compuestos distintos, dende los trés que fueron nomaos pal fin de selmana. Estos conxuntos, obviamente, va ser idénticu pa cada equipu. Los 10 xuegos restantes pueden ser escoyíos per cada equipu, a partir de los trés compuestos nomaos pal fin de selmana. Los equipos van faer les sos eleiciones nun plazu fitu por Pirelli. Ellos comunicar les sos decisiones a la FIA, que de la mesma dici-y Pirelli cuántos neumáticos pa producir. Les opciones pa cada vehículu va caltenese de callao hasta 2 selmanes antes de la carrera. Si un equipu nun cumple cola fecha llende, la eleición va facer pola FIA. Una vegada que se tomaron les decisiones pa cada vehículu, la FIA va siguir p'asignar los neumáticos al azar al traviés d'un códigu de barres, como ye'l casu anguaño. Les decisiones tomaes per cada equipu pueden variar pa cada unu de los sos coches: lo que cada conductor dientro d'un equipu pueden tener una asignación distinta. Los neumáticos estremar por distintes marques de color nes parés llaterales, como ye'l casu anguaño. === Mientres la carrera === Los equipos inda van tener que devolver los neumáticos d'alcuerdu a un horariu determináu, pero pueden decidir qué neumáticos pa dar vuelta nos siguientes horarios: * Un xuegu dempués de los primeros 40 minutos de FP1 * Un xuegu a la fin de la FP1 * Dos xuegos a la fin de la FP2 * Dos xuegos a la fin de FP3 Los dos conxuntos obligatorios designaos por Pirelli nun pueden ser devueltos mientres la práutica y tienen de tar disponibles pal so usu na carrera. Siquier unu d'estos dos grupos tien de ser utilizáu mientres la carrera - pero los equipos puede decidir cuál. {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 7 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu !colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu !Adherencia !Llonxevidá |- ! scope="row" |Ultra blandu |style="color:black" bgcolor="#de12e7" | '''U''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Violeta.svg|50px]] | [[Neumáticu llisu|Llisu]] | Secu | Optativu | 5 - Más adherencia | 1 - Menos duraderu |- ! scope="row" | Súper blandu |style="color:black" bgcolor="#f20704" | '''S''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu | Secu | Optativu / Blandiu | 4 | 2 |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu | Secu | Optativu / Blandiu / Duru | 3 | 3 |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero White.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 2 | 4 |- ! scope="row" | Duru |style="color:black" bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Naranja.svg|50px]] | Llisu | Secu | Duru | 1 - Menos adherencia | 5 - Más duraderu |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" style="color:black" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu (superficies húmedes o moyaes) ! ! ! |- ! scope="row" | D'agua |style="color:black" bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu (charcos) ! ! ! |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli designa 3 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. Hai unu optativu pa la carrera (el más blandu) y dos obligatorios, unu duru y otru blandiu. El neumáticu ultra blandu va estrenar por primer vegada nel Gran Premiu de Mónacu. {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]] <br /> {{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|BAH]] <br /> {{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]] <br /> {{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]] <br /> {{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]] <br /> {{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]] <br /> {{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]] <br /> {{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]] <br /> {{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]] <br /> {{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]] <br /> {{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]] <br /> {{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]] <br /> {{Bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]] <br /> {{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]] <br /> {{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]] <br /> {{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]] <br /> {{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]] <br /> {{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|USA]] <br /> {{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]] <br /> {{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]] <br /> {{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ADH]] <br /> {{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} |- ! Optativu | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#de12e7" | '''O''' | bgcolor="#de12e7" | '''O''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#de12e7" | '''O''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704 | '''S''' | bgcolor="#f20704 | '''S''' | bgcolor="#de12e7" | '''O''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08 | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#de12e7" | '''O''' |- ! Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#f20704" | '''S''' |- ! Duru | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#fe6f29 | '''H''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#fe6f29" | '''H''' | bgcolor="#faca08" | '''S''' |- ! Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' |- ! D'agua | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' |- |} == Resultaos == === Resultaes por Gran Premiu === <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%;" |- ! Ronda !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" | Resultaos |- ! rowspan="5" | '''1''' | rowspan="5" | [[18 de marzu|18]], [[19 de marzu|19]] y [[20 de marzu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br /><br />{{Bandera|Australia}} [[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 5,303 km<br />Vueltes: 58<br />Distancia de carrera: 307,574 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:23.837) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] (1:28.997) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''2''' | rowspan="5" | [[1 d'abril|1]], [[2 d'abril|2]] y [[3 d'abril]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br /><br />{{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu de Sahkir]]<br />Llargor: 5,412 km<br />Vueltes: 57<br />Distancia de carrera: 308,238 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:29.493) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:34.482) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''3''' | rowspan="5" | [[15 d'abril|15]], [[16 d'abril|16]] y [[17 d'abril]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de China]]'''<br /><br />{{Bandera|China}} [[Circuitu de Shanghai]]<br />Llargor: 5,451 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 305,066 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:35.402) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] (1:39.824) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''4''' | rowspan="5" | [[29 d'abril|29]], [[30 d'abril]] y [[1 de mayu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Rusia]]'''<br /><br />{{Bandera|Rusia}} [[Circuitu de Sochi]]<br />Llargor: 5,484 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 309,745 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Sochi.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:35.417) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:39.094) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Rusia de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''5''' | rowspan="5" | [[13 de mayu|13]], [[14 de mayu|14]] y [[15 de mayu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br /><br />{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,655 km<br />Vueltes: 66<br />Distancia de carrera: 307,104 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:22.000) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] (1:26.948) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''6''' | rowspan="5" | [[26 de mayu|26]], [[28 de mayu|28]] y [[29 de mayu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br /><br />{{Bandera|Mónacu}} [[Circuitu de Montecarlu]]<br />Llargor: 3,337 km<br />Vueltes: 78<br />Distancia de carrera: 260,286 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] (1:13.622) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:17.939) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''7''' | rowspan="5" | [[10 de xunu|10]], [[11 de xunu|11]] y [[12 de xunu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br /><br />{{Bandera|Canadá}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 4,361 km<br />Vueltes: 70<br />Distancia de carrera: 305,270 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:12.812) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:15.599) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''8''' | rowspan="5" | [[17 de xunu|17]], [[18 de xunu|18]] y [[19 de xunu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Europa]]'''<br /><br />{{Bandera|Azerbaixán}} [[Circuitu urbanu de Bakú]]<br />Llargor: 6,003 km<br />Vueltes: 51<br />Distancia de carrera: 306,049 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />''Nun s'apostó'' ! rowspan="5" | [[Ficheru:Formula1 Circuit Baku.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:42.758) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:46.485) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Europa de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''9''' | rowspan="5" | [[1 de xunetu|1]], [[2 de xunetu|2]] y [[3 de xunetu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Austria]]'''<br /><br />{{Bandera|Austria}} [[Red Bull Ring]]<br />Llargor: 4,326 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 307,020 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Red Bull Ring.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:07.922) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:08.411) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Austria de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''10''' | rowspan="5" | [[8 de xunetu|8]], [[9 de xunetu|9]] y [[10 de xunetu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br /><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 5,891 km<br />Vueltes: 52<br />Distancia de carrera: 306,198 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:29.287) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:35.548) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''11''' | rowspan="5" | [[22 de xunetu|22]], [[23 de xunetu|23]] y [[24 de xunetu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br /><br />{{Bandera|Hungría}} [[Hungaroring]]<br />Llargor: 4,381 km<br />Vueltes: 70<br />Distancia de carrera: 306,630 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] '''-'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:19.965) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] (1:23.086) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''12''' | rowspan="5" | [[29 de xunetu|29]], [[30 de xunetu|30]] y [[31 de xunetu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Alemaña]]'''<br /><br />{{Bandera|Alemaña}} [[Hockenheimring]]<br />Llargor: 4,574 km<br />Vueltes: 67<br />Distancia de carrera: 306,458 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />''Nun s'apostó'' ! rowspan="5" | [[Ficheru:Hockenheim2012.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:14.363) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:18.442) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''13''' | rowspan="5" | [[26 d'agostu|26]], [[27 d'agostu|27]] y [[28 d'agostu]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br /><br />{{Bandera|Bélxica}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 7,004 km<br />Vueltes: 44<br />Distancia de carrera: 308,052 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:46.744) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:51:583) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''14''' | rowspan="5" | [[2 de setiembre|2]], [[3 de setiembre|3]] y [[4 de setiembre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br /><br />{{Bandera|Italia}} [[Circuitu de Monza]]<br />Llargor: 5,793 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 306,720 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:21.135) ! Vuelta rápida | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] (1:25.340) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''15''' | rowspan="5" | [[16 de setiembre|16]], [[17 de setiembre|17]] y [[18 de setiembre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br /><br />{{Bandera|Singapur}} [[Circuitu urbanu de Marina Bay]]<br />Llargor: 5,065 km<br />Vueltes: 61<br />Distancia de carrera: 308,828 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] '''-'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:42.584) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] (1:47.187) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''16''' | rowspan="5" | [[30 de setiembre]], [[1 d'ochobre|1]] y [[2 d'ochobre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br /><br />{{Bandera|Malasia}} [[Circuitu de Sepang]]<br />Llargor: 5,543 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 310,408 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] '''-'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Sepang.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:32.850) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:38.056) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''17''' | rowspan="5" | [[7 d'ochobre|7]], [[8 d'ochobre|8]] y [[9 d'ochobre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br /><br />{{Bandera|Xapón}} [[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 5,807 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 307,471 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] (1:30.647) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:35.118) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''18''' | rowspan="5" | [[21 d'ochobre|21]], [[22 d'ochobre|22]] y [[23 d'ochobre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br /><br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Circuitu de les Amériques]]<br />Llargor: 5,513 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 308,405 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:34.999) ! Vuelta rápida |{{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:39.877) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''19''' | rowspan="5" | [[28 d'ochobre|28]], [[29 d'ochobre|29]] y [[30 d'ochobre]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Méxicu]]'''<br /><br />{{Bandera|Méxicu}} [[Autódromu Hermanos Rodríguez]]<br />Llargor: 4,304 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 305,354 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:18.704) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] (1:21.134) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''20''' | rowspan="5" | [[11 de payares|11]], [[12 de payares|12]] y [[13 de payares]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br /><br />{{Bandera|Brasil}} [[Circuitu d'Interlagos]]<br />Llargor: 4,309 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 305,909 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:10.736) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] (1:25.305) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2016|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''21''' | rowspan="5" | [[25 de payares|25]], [[26 de payares|26]] y [[27 de payares]] | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi]]'''<br /><br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} [[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 5,554 km<br />Vueltes: 55<br />Distancia de carrera: 305,355 km<br /><br />'''Ganador 2015:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:38.755) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:43.728) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|Resultaos completes]] |- |} </center> === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de pilotos === {| | {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 75%" |- valign="middle" ! Pos. ! N° ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]]<br />{{Bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Ptos. |- ! 1 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''6''' |align="left"| {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf" | ''1'' |bgcolor="#ffffbf" | '''1''' |bgcolor="ffffbf" | '''''1''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="ffffbf" | '''''1''''' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| ''3*'' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#dfffdf"| '''4''' |bgcolor="#ffffbf" | '''1''' |bgcolor="#ffffbf" | 1 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 ! 385 |- ! 2 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''44''' |align="left"| {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffdf9f" | '''3''' |bgcolor="dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff" | '''Ret''' |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' ! 380 |- ! 3 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | align="left" | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | bgcolor="dfffdf" | ''4'' | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf"| 4 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="dfdfdf"| ''2'' | bgcolor="dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 5 ! 256 |- ! 4 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''5''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="FFFFFF" | DNS | bgcolor="dfdfdf" | 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfdfdf" | 2 | bgcolor="dfdfdf" | 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="ffdf9f" | 3 !212 |- ! 5 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' |align="left"| {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf" | 2 |bgcolor="#dfdfdf" | 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="ffdf9f"|3 |bgcolor="CFCFFF" | 11 |bgcolor="dfffdf"| 7 |bgcolor="dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="ffdf9f"| 3 |bgcolor="dfffdf"| 4 !204 |- ! 6 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''7''' | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | ''6'' | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 6 !186 |- ! 7 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' |align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="dfffdf"| 9 |bgcolor="dfffdf"| 7 |bgcolor="ffdf9f"| 3 |bgcolor="dfffdf"| 10 |bgcolor="ffdf9f"| 3 |bgcolor="CFCFFF"| 17† |bgcolor="dfffdf"| 6 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="dfffdf"|10 |bgcolor="dfffdf" | 5 |bgcolor="dfffdf"| 8 |bgcolor="dfffdf"| 8 |bgcolor="dfffdf"| 6 |bgcolor="dfffdf"| 7 |bgcolor="dfffdf"| 8 |bgcolor="dfffdf"| 10 |bgcolor="dfffdf"| 4 |bgcolor="dfffdf"| 8 !101 |- ! 8 | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''77''' | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="CFCFFF" | 12* | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="dfffdf"| 6 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="dfffdf" |9 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret !85 |- ! 9 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''27''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | ''15'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="dfffdf" |7 | bgcolor="dfffdf" | 4 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="dfffdf" | 7 !72 |- !10 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''14''' | align="left" | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | INJ | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="CFCFFF" |12 | bgcolor="dfffdf" |7 | bgcolor="CFCFFF" |''14'' | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="dfffdf" | 10 ! 54 |- !11 | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''19''' | align="left" | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="CFCFFF" | 18 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 9 ! 53 |- !12 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''55''' | align="left" | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="CFCFFF" |14 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="CFCFFF" |15 | bgcolor="CFCFFF" |14 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret ! 46 |- !13 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''8''' | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | bgcolor="dfffdf" | 6 | bgcolor="dfffdf" | 5 | bgcolor="CFCFFF" | 19 | bgcolor="dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="dfffdf" | 7* | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="#FFFFFF" | DNS | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="CFCFFF" | 20 | bgcolor="#FFFFFF" | DNS | bgcolor="cfcfff" | 11 ! 29 |- ! 14 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''26''' | align="left" | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] | bgcolor="FFFFFF" | DNS | bgcolor="dfffdf" | 7 | bgcolor="ffdf9f" | 3 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="dfffdf" | ''10'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" |15 | bgcolor="CFCFFF"| 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" |18 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret ! 25 |- ! 15 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''22''' |align="left"| {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 13 |bgcolor="dfffdf"| 10 |bgcolor="dfffdf"| 9 |bgcolor="dfffdf"| 9 |bgcolor="efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="dfffdf"| 6 |bgcolor="CFCFFF" | 12 |bgcolor="CFCFFF"| 22† |bgcolor="dfffdf"|8 |bgcolor="#efcfff" |Ret |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="dfffdf"| 9 |bgcolor="CFCFFF"| 18 |bgcolor="dfffdf"| 9 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret !21 |- ! 16 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''20''' |align="left"| {{Bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 17 |bgcolor="dfffdf"| 7 |bgcolor="CFCFFF"| 15* |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="CFCFFF"| 14* |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 15 |bgcolor="CFCFFF"|16 |bgcolor="#efcfff" |Ret |bgcolor="CFCFFF"|17 |bgcolor="dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="CFCFFF"| 11 |bgcolor="CFCFFF"| 17 |bgcolor="CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret ! 7 |- ! 17 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''12''' | align="left" | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]] | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 20 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 18 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF"| 17 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="CFCFFF"| 17 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" |19 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="dfffdf" | 9 | bgcolor="cfcfff" | 16 ! 2 |- ! 18 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''30''' | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]] | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="FFFFFF" | DNS | bgcolor="CFCFFF" | 22 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF"| 12 | bgcolor="CFCFFF" |19 | bgcolor="CFCFFF"| 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="dfffdf" | 10 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="cfcfff" | 17 ! 1 |- ! 19 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''94''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]] | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 18 | bgcolor="CFCFFF" | 18 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 14* | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="dfffdf"| 10 | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF"| 19 | bgcolor="CFCFFF" |17 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 22 | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="cfcfff" | 14 ! 1 |- ! 20 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''47''' |align="left"| {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]] |bgcolor=""| |bgcolor="dfffdf"| 10 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| ! 1 |- ! 21 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''21''' | align="left" | {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF"| 13 | bgcolor="CFCFFF" |11 | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 13 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 20 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 19 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="cfcfff" | 12 ! 0 |- ! 22 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''9''' | align="left" | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF"| 20 | bgcolor="CFCFFF" |18 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="CFCFFF" | 12 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 14 | bgcolor="CFCFFF" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="cfcfff" | 15 ! 0 |- ! 23 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''31''' | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="CFCFFF"| 18 |bgcolor="CFCFFF"| 18 |bgcolor="CFCFFF"| 16 |bgcolor="CFCFFF"| 21 |bgcolor="CFCFFF"| 18 |bgcolor="CFCFFF"| 21 |bgcolor="CFCFFF"| 12 |bgcolor="cfcfff"| 13 ! 0 |- ! 24 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''88''' | align="left" | {{Bandera|Indonesia}} [[Rio Haryanto]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="CFCFFF" | 21 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="CFCFFF" | 17 | bgcolor="CFCFFF" | 15 | bgcolor="CFCFFF" | 19 | bgcolor="CFCFFF" | 18 | bgcolor="CFCFFF" | 16 | bgcolor="#efcfff"| Ret | bgcolor="CFCFFF"| 21 | bgcolor="CFCFFF" |20 | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | ! 0 |- ! Pos. ! N° ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]]<br />{{Bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Ptos. |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! N° ! Pilotu !Escudería !Grandes Premios ! Carreres empezaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''6''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 21 | 21 | 9 | 16 | 8 | 6 | 385 |- ! 2 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align="center" | '''44''' | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 21 | 21 | 10 | 17 | 12 | 3 | 380 |- ! 3 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | align="left" | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | 21 | 21 | 1 | 8 | 1 | 4 | 256 |- ! 4 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''5''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 21 | 21 | | 7 | | 3 | 212 |- ! 5 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' | align="left" | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br />[[Red Bull Racing|Red Bull]] | 21 | 21 | 1 | 7 | | 1 | 204 |- ! 6 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align="center" | '''7''' | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 21 | 21 | | 4 | | 1 | 186 |- ! 7 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''11''' | align="left" | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | 21 | 21 | | 2 | | | 101 |- ! 8 | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''77''' | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | 21 | 21 | | 1 | | | 85 |- ! 9 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align="center" | '''27''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | 21 | 21 | | | | 1 | 72 |- ! 10 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''14''' | align="left" | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | 20 | 20 | | | | 1 | 54 |- ! 11 | style="color:#0005C1; background:#FFFFFF; text-align:center;" align="center" | '''19''' | align="left" | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | 21 | 21 | | | | | 53 |- ! 12 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''55''' | align="left" | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 21 | 21 | | | | | 46 |- ! 13 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''8''' | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Haas.png|15x15px]] [[Haas F1 Team|Haas]] | 21 | 21 | | | | | 29 |- ! 14 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''26''' | align="left" | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" |[[Red Bull Racing|Red Bull]]<br />[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 21 | 21 | | 1 | | 1 | 25 |- ! 15 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''22''' | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | 21 | 21 | | | | | 21 |- ! 16 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''20''' | align="left" | {{Bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | 21 | 21 | | | | | 7 |- ! 17 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''12''' | align="left" | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Nasr]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | 21 | 21 | | | | | 2 |- ! 18 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align="center" | '''30''' | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | 21 | 21 | | | | | 1 |- ! 19 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''94''' | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|15x15px]] [[Manor Racing|Manor]] | 21 | 21 | | | | | 1 |- ! 20 | style="color:#FFFFFF; background:#C0C0C0; text-align:center;" align="center" | '''47''' | align="left" | {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | 1 | 1 | | | | | 1 |- ! 21 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align="center" | '''21''' | align="left" | {{Bandera|Méxicu}} [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Haas.png|15x15px]] [[Haas F1 Team|Haas]] | 21 | 21 | | | | | 0 |- ! 22 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''9''' | align="left" | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | 21 | 21 | | | | | 0 |- ! 23 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''31''' | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|15x15px]] [[Manor Racing|Manor]] | 9 | 9 | | | | | 0 |- ! 24 | style="color:#FFFFFF; background:#696969; text-align:center;" align="center" | '''88''' | align="left" | {{Bandera|Indonesia}} [[Rio Haryanto]] | align="left" | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|15x15px]] [[Manor Racing|Manor]] | 12 | 12 | | | | | 0 |- |} === Campeonatu de Constructores === {| | valign="top" | {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%; text-align:center;" |- valign="top" ! valign="middle" | Pos. ! valign="middle" | Escudería !valign="middle" | Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]]<br />{{Bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! valign="middle" | Ptos. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan=2 align=left | 1 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|30x15px]]<br />[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 6 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''''1''''' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| ''5'' |bgcolor="#FFFFBF"| '''''1''''' |bgcolor="#DFFFDF"| 4* |bgcolor="#FFDF9F"| '''3*''' |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#FFFFBF"|'''1''' |style="background-color:#FFFFBF"|1 |style="background-color:#FFFFBF"|'''1''' |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFDFDF"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 ! rowspan="2" align="right"| 765 |- | 44 |bgcolor="DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''3''' |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| '''Ret''' |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#FFFFBF"| '''1''' |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFFFBF"| '''''1''''' |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |bgcolor="#FFFFBF"| ''1'' |style="background-color:#FFDF9F"|''3'' |style="background-color:#DFDFDF"|'''2''' |style="background-color:#FFDF9F"|3 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |- ! rowspan=3 align=left | 2 | rowspan=3 |<br />[[Red Bull Racing|Red Bull]] | 3 |bgcolor="#DFFFDF"| ''4'' |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFDFDF"| '''2''' |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| ''2'' |style="background-color:#DFDFDF"|2 |style="background-color:#DFFFDF"|5 |style="background-color:#DFDFDF"|''2'' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 ! rowspan="3" align="right"| 468 |- | 26 |bgcolor="FFFFFF"| DNS |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |- | 33 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor="#FFFFBF"| 1 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="FFDF9F"| 3 |style="background-color:#CFCFFF"|11 |style="background-color:#DFFFDF"|7 |style="background-color:#DFFFDF"|6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="FFDF9F"| ''3'' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |- ! rowspan=2 align=left | 3 | rowspan=2 |<br />[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="FFFFFF"| DNS |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |style="background-color:#DFFFDF"|6 |style="background-color:#FFDF9F"|3 |style="background-color:#DFFFDF"|5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 ! rowspan="2" align="right"| 398 |- | 7 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="DFDFDF"| 2 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |style="background-color:#DFFFDF"|9 |style="background-color:#DFFFDF"|4 |style="background-color:#DFFFDF"|4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 6 |- ! rowspan=2 align=left | 4 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|30x15px]]<br />[[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#CFCFFF"| 17† |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 10 |style="background-color:#DFFFDF"|5 |style="background-color:#DFFFDF"|8 |style="background-color:#DFFFDF"|8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 ! rowspan="2" align="right"| 173 |- | 27 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |style="background-color:#DFFFDF"|4 |style="background-color:#DFFFDF"|10 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |- ! rowspan=2 align=left | 5 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|30x15px]]<br />[[Williams Racing|Williams]] | 19 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="CFCFFF" | 11 |bgcolor="CFCFFF" | 18 |bgcolor="#efcfff"| Ret |style="background-color:#DFFFDF"|10 |style="background-color:#DFFFDF"|9 |style="background-color:#CFCFFF"|12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 ! rowspan="2" align="right"| 138 |- | 77 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="CFCFFF" | 14 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |style="background-color:#DFFFDF"|8 |style="background-color:#DFFFDF"|6 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#EFCFFF"| Ret |- ! rowspan=3 align=left | 6 | rowspan=3 | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|30x15px]]<br />[[McLaren F1 Team|McLaren]] | 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="FFFFFF"| INJ |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |style="background-color:#DFFFDF"|7 |style="background-color:#CFCFFF"|''14'' |style="background-color:#DFFFDF"|7 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 ! rowspan="3" align="right"| 76 |- | 22 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 22+ |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|12 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- | 47 |bgcolor=""| |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |- ! rowspan=3 align=left | 7 | rowspan=3 |<br />[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | 26 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor="#DFFFDF"| ''10'' |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |style="background-color:#CFCFFF"|14 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#DFFFDF"|9 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret ! rowspan="3" align="right"| 63 |- | 33 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |- | 55 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|15 |style="background-color:#CFCFFF"|14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#efcfff"| Ret |- ! rowspan=2 align=left | 8 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Haas.png|30x15px]]<br />[[Haas F1 Team|Haas]] | 8 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7* |bgcolor="efcfff" | Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |style="background-color:#CFCFFF"|13 |style="background-color:#CFCFFF"|11 |style="background-color:#FFFFFF"|DNS |bgcolor="efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 20 |style="background-color:#FFFFFF"|DNS |bgcolor="#cfcfff"| 11 ! rowspan="2" align="right"| 29 |- | 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |style="background-color:#CFCFFF"|12 |style="background-color:#CFCFFF"|13 |style="background-color:#CFCFFF"|11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 20 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 12 |- ! rowspan=2 align=left | 9 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|30x15px]]<br />[[Renault Sport F1 Team|Renault]] | 20 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 14* |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|17 |style="background-color:#DFFFDF"|10 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#efcfff"| Ret ! rowspan="2" align="right"| 8 |- | 30 |bgcolor="#CFCFFF"| 11 |bgcolor="FFFFFF"| DNS |bgcolor="#CFCFFF"| 22 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |style="background-color:#CFCFFF"|15 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"|Ret |bgcolor="#cfcfff"| 17 |- ! rowspan=2 align=left | 10 | rowspan=2 | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|30x15px]]<br />[[Sauber F1 Team|Sauber]] | 9 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="efcfff" | Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 20 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|16 |style="background-color:#CFCFFF"|17 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 ! rowspan="2" align="right"| 2 |- | 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 20 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="efcfff" | Ret |style="background-color:#CFCFFF"|17 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|13 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |- ! rowspan=3 align=left | 11 | rowspan=3 | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|30x15px]]<br />[[Manor Racing|Manor]] | 31 | | | | | | | | | | | | |style="background-color:#CFCFFF"|16 |style="background-color:#CFCFFF"|18 |style="background-color:#CFCFFF"|18 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 21 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 21 |bgcolor="#CFCFFF"| 12 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 ! rowspan=3 align="right"| 1 |- | 88 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 21 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#CFCFFF"| 15 |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#efcfff" | Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 21 |bgcolor="#CFCFFF"| 20 |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |bgcolor=""| |- | 94 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 13 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 18 |bgcolor="#CFCFFF"| 16 |bgcolor="#CFCFFF"| 14 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="efcfff" | Ret |bgcolor="#CFCFFF"| 19 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#EFCFFF"|Ret |style="background-color:#CFCFFF"|16 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| Ret |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |- ! valign="middle" | Pos. ! valign="middle" | Escudería !valign="middle" | Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2016|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]]<br />{{Bandera|Alemaña}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2016|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! valign="middle" | Ptos. |- style="border-top:2px solid #aaaaaa" |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! Grandes Premios ! Carreres empezaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Mercedes F1 W07 Hybrid|F1 W07 Hybrid]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 21 | 21 | 19 | 34 | 20 | 9 | 765 |- ! 2 | align=left |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | [[Red Bull RB12|RB12]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]]<ref group name="TAG Heuer"/> | 21 | 21 | 2 | 15 | 1 | 5 | 468 |- ! 3 | align=left |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF16-H|SF16-H]] | align=left |[[Ferrari]] | 21 | 21 | | 11 | | 4 | 398 |- ! 4 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Force India.png|15x15px]] [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | [[Force India VJM09|VJM09]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 21 | 21 | | 2 | | 1 | 173 |- ! 5 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Williams.png|15x15px]] [[Williams Racing|Williams]] | [[Williams FW38|FW38]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 21 | 21 | | 1 | | | 138 |- ! 6 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo McLaren.png|15x15px]] [[McLaren F1 Team|McLaren]] | [[McLaren MP4-31|MP4-31]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Honda.png|15x15px]] [[Honda]] | 21 | 21 | | | | 1 | 76 |- ! 7 | align=left |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | [[Toro Rosso STR11|STR11]] | align=left |[[Ferrari]] | 21 | 21 | | | | 1 | 63 |- ! 8 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Haas.png|15x15px]] [[Haas F1 Team|Haas]] | [[Haas VF-16|VF-16]] | align=left |[[Ferrari]] | 21 | 21 | | | | | 29 |- ! 9 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | [[Renault RS16|RS16]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Renault.png|15x15px]] [[Renault Sport F1|Renault]] | 21 | 21 | | | | | 8 |- ! 10 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Sauber.png|15x15px]] [[Sauber F1 Team|Sauber]] | [[Sauber C35|C35]] | align=left |[[Ferrari]] | 21 | 21 | | | | | 2 |- ! 11 | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Manor.png|15x15px]] [[Manor Racing|Manor]] | [[Manor MRT05|MRT05]] | align=left | [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 21 | 21 | | | | |1 |- |} == Ver tamién == * [[Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2016 in Formula One}} {{Fórmula 1}} {{Tradubot|Temporada 2016 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2016 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2016]] [[Categoría:Deportes de motor en 2016|Fórmula 1]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] tlvnwpm0zro8v0w41yxy1o2y3f74wd4 0 129308 4527269 4512978 2026-09-11T14:23:57Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 12 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527269 wikitext text/x-wiki {{temporada deportiva}} La '''temporada 2017 de [[Fórmula 1]]''' foi la 68ª temporada del Campeonatu Mundial de Fórmula 1 de la historia. Tuvo entamada pola [[Federación Internacional d'Automovilismu]] (FIA). == Escuderíes y pilotos == La siguiente tabla amuesa los pilotos confirmaos oficialmente poles sos escuderíes pal Mundial 2017 de [[Fórmula 1]]. {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%;" width=100% ! Escudería !colspan="2" |Xasis ! Motor ! {{abreviatura|Neu.|Neumáticos}} ! width="25" |Nᵘ ! Pilotos ! Sigles ! Rondes ! Pilotos de pruebes |- | rowspan=2 | {{bandera|Alemaña}} '''[[Mercedes AMG Petronas F1 Team|Mercedes AMG Petronas Motorsport]]''' ! rowspan=2 | [[Mercedes AMG Petronas F1 Team|Mercedes]] | rowspan=2 align=center | [[Mercedes F1 W08 EQ Power+|F1 W08 EQ Power+]] | rowspan=2 | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]-AMG F1 M08 EQ Power+ | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center | '''44''' |{{bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/05/20/motor/formula1/gp-monaco/1432120229.html |títulu=Hamilton cierra la so renovación con Mercedes |autor=García, Miguel Ángel |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=20 de mayu de 2015 |fechaaccesu=24 de setiembre de 2015}}</ref> ! align=center | HAM | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[George Russell (pilotu)|George Russell]]<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/127205/russell-tipped-for-mercedes-f1-role-and-gp3 |títulu=Russell tipped for Mercedes F1 role and GP3 |obra=[[Autosport]] |fecha=21 de payares de 2016 |fechaaccesu=23 de payares de 2016 |idioma=inglés}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center |'''77''' | {{bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]]<ref>{{cita web |url=http://www.superdeporte.es/formula1/2017/01/16/bottas-ficha-mercedes/322778.html |títulu=Bottas ficha por Mercedes y Alonso va siguir en McLaren |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[Superdeporte]] |fecha=16 de xineru de 2017}}</ref> ! align=center | BOT | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|Austria}} '''[[Red Bull Racing]]''' ! rowspan=2 |[[Red Bull Racing|Red Bull]] | rowspan=2 align=center | [[Red Bull RB13|RB13]] | rowspan=2 | [[Renault Sport F1|TAG Heuer]] R.Y.17<ref name="RedBull2017">[http://velocidadtotal.com/nota/685-red-bull-y-toro-rosso-usarn-up-renault-en-2017-y-2018 Red Bull y Toro Rosso van usar UP Renault en 2017 y 2018] Velocidá Total Consultáu'l 30 de mayu de 2016</ref> | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | {{bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]]<ref>{{cita web |url=http://motor.as.com/motor/2016/06/17/formula_1/1466150053_978640.html |títulu=Ricciardo, dos años más con Red Bull: "Paez ser el meyor sitiu" |autor=Serrano, Víctor |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=17 de xunu de 2016 |fechaaccesu=17 de xunu de 2016}}</ref> ! align=center | RIC | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/motor/mas-motor/20161127/412201980194/pierre-gasly-campeon-del-mundo-de-gp2.html |títulu=Pierre Gasly, campeón del mundu de GP2 |autor=[[Mundo Deportivo]] |fecha=27 de payares de 2016}}</ref><br />{{Bandera|Suiza}} [[Sébastien Buemi]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' | {{bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]]<ref>{{cita web |títulu=Verstappen sous contrat avec Red Bull jusqu'en 2019 |url=http://www.eurosport.fr/formule-1/saison-2017/2017/max-verstappen-sous-contrat-avec-red-bull-jusqu-en-2019_sto5574413/story.shtml |obra=[[Eurosport]] |fecha=19 de mayu de 2016 |idioma=francés}}</ref> ! align=center | VER | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|Italia}} '''[[Scuderia Ferrari]]''' ! rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan=2 align=center | [[Ferrari SF70-H|SF70-H]] | rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062 | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''5''' | {{bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/319249/oficial-vettel-pilotu-de-ferrari-polos trés-proximos-ano/ |títulu=Oficial: Vettel pilotu de Ferrari pa los trés próximos años |obra=GPUpdate |fechaaccesu=20 de payares de 2014 |fecha=21 de payares de 2014}}</ref> ! align=center | VET | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Italia}} [[Antonio Giovinazzi]]<ref>{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/12/20/144698-conoz-antonio-giovinazzi-tercer-pilotu-scuderia-ferrari |títulu=Conoz a Antonio Giovinazzi, tercer pilotu de Scuderia Ferrari |autor=CarAndDriverTheF1.com |fecha=20 d'avientu de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250119161607/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/12/20/144698-conoz-antonio-giovinazzi-tercer-pilotu-scuderia-ferrari |fechaarchivu=2025-01-19 }}</ref><br />{{Bandera|Mónacu}} [[Charles Leclerc (pilotu)|Charles Leclerc]]<ref>{{cita publicación |títulu=Charles Leclerc manda con Ferrari nel primer día de test en Hungaroring|url=https://www.diariomotor.com/competicion/noticia/charles-leclerc-manda-con-ferrari-en-el primer-dia-de-test-en-hungaroring/|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|periódicu=Competición}}</ref> |- | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''7''' | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]]<ref>{{cita web |url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/7/ferrari-confirm-raikkonen-for-2017.html |títulu=Ferrari confirm Raikkonen for 2017 |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=8 de xunetu de 2016 |fechaaccesu=13 de xunetu de 2016 |idioma=inglés}}</ref> ! align=center | RAI | align=center | Toes |- | rowspan=2 | {{bandera|India}} '''[[Sahara Force India F1 Team]]''' ! rowspan=2 | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] | rowspan=2 align=center | [[Force India VJM10|VJM10]] | rowspan=2 | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]-AMG F1 M08 EQ Power+ | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | '''11''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]]<ref>{{cita web |url=http://es.motorsport.com/f1/news/sergio-perez-confirma-la so-continuidá-con-force-india-pa-2017-832668/ |títulu=Sergio Pérez confirma la so continuidá con Force India pa 2017 |obra=motorsport.com |fecha=2 d'ochobre de 2016 }}</ref> ! align=center | PER | align=center | Toes | rowspan=2 | {{Bandera|Méxicu}} [[Alfonso Celis Jr]]<ref>{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/12/27/144794-alfonso-celis-centr%C3%A1u-en-saltar-formular-1-en-2018 |títulu=Alfonso Celis centráu en saltar a Formular 1 en 2018 |autor=CarAndDriverTheF1.com |fecha=27 d'avientu de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250119161022/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2016/12/27/144794-alfonso-celis-centr%C3%A1u-en-saltar-formular-1-en-2018 |fechaarchivu=2025-01-19 }}</ref><br />{{bandera|Austria}} [[Lucas Auer]]<br />{{bandera|Rusia}} [[Nikita Mazepin]]<ref>{{cita publicación |títulu=Mazepin, escoyíu por Force India pal test d'Abu Dhabi|url=https://www.motor.es/formula-1/alineacion-pilotos-test-abu-dhabi-f1-2017-201741475.html|fecha=23 de payares de 2017|fechaaccesu=23 de payares de 2017|periódicu=Motor.es|idioma=es-ES}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | '''31''' | {{bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]]<ref name="Ocon">{{cita web |títulu=Esteban Ocon ficha por Force India pa 2017 |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/11/10/582471ed22601d16798b459b.html |autor=García, Miguel Ángel |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=10 de payares de 2016}}</ref> ! align=center | OCO | align=center | Toes |- | rowspan=3 | {{bandera|Reinu Xuníu}} '''[[Williams Racing|Williams Martini Racing]]''' ! rowspan=3 | [[Williams Racing|Williams]] | rowspan=3 align=center | [[Williams FW40|FW40]] | rowspan=3 | [[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]-AMG F1 M08 EQ Power+ | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0000FF; background:#FFFFFF; text-align:center;" align=center | '''18''' | {{bandera|Canadá}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{cita web |títulu=Lance Stroll yá ye de Williams |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/11/03/581b15ce468aeb17778b45c1.html |autor=Sanz, Miguel |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=3 de payares de 2016}}</ref> ! align=center | STR | align=center | Toes | rowspan="3" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul Di Resta]]<ref>{{cita web |títulu=Paul Di Resta va siguir en Williams como piloto reserva |url=http://www.sport.es/es/noticias/pilotos/paul-resta-seguira-williams-como-piloto-reserva-5848628 |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[Diariu Sport|Sport]] |fecha=20 de febreru de 2017}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Gary Paffett]]<ref>{{cita web |url=https://lat.motorsport.com/f1/news/bottas-lidera-ferrari-problemes-test-bahrein-895709/ |títulu=Bottas lidera la última mañana de test y Ferrari con problemes |autor=[[Motorsport.com]] |fecha=19 d'abril de 2017 }}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0000FF; background:#FFFFFF; text-align:center;" align=center | '''19''' | {{bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]]<ref>{{cita web |títulu=Massa vuelve a Williams pa sustituyir a Bottas |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2017/01/16/587cded322601d32748b45f9.html |autor=García, Miguel Ángel |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=16 de xineru de 2017}}</ref> ! align=center | MAS | align=center | 1-10, 12-20 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#0000FF; background:#FFFFFF; text-align:center;" align=center | '''40''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul Di Resta]]<ref name=":3">{{cita publicación |títulu=GP Hungría F1 2017: Massa nun cuerre n'Hungría y sustitúyelu Di Resta - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/formula1/gp-hungria/2017/07/29/597c684846163f4a258b45bd.html|fechaaccesu=29 de xunetu de 2017|periódicu=Marca.com|idioma=es}}</ref> ! align=center | DIR | align=center | 11 |- | rowspan=3 | {{bandera|Reinu Xuníu}} '''[[McLaren F1 Team|McLaren Honda]]''' ! rowspan=3 | [[McLaren F1 Team|McLaren]] | rowspan=3 align=center | [[McLaren MCL32|MCL32]] | rowspan=3 | [[Honda en Fórmula 1|Honda]] RA617H | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''2''' | {{bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]]<ref>{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/vandoorne-sera-pilotu-companero-alonso-mclaren-2017-5359287 |títulu=Vandoorne va ser el pilotu compañeru d'Alonso en McLaren en 2017 |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[Sport (periódicu)|Sport]] |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016 |fecha=3 de setiembre de 2016}}</ref> ! align=center | VAN | align=center | Toes | rowspan="3" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Oliver Turvey]]<ref name="lat.motorsport_1">{{cita web |url=https://lat.motorsport.com/f1/news/hamilton-encabeza-el-dia-1-de-test-en-bahrein-895536/ |títulu=Hamilton encabeza'l día 1 de test en Bahrein |autor=[[Motorsport.com]] |fecha=18 d'abril de 2017}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lando Norris]]<ref>{{cita publicación |apellíos=Khorounzhiy|nome=Valentin|títulu=Lando Norris to drive for McLaren in Hungary F1 test|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/130928|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|periódicu=Autosport.com|idioma=en}}</ref><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''14''' | {{bandera|España}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{cita web |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/deportes/2015/10/08/alonso-tres-ano-mclaren-carrera-formula-1-acabara-/00031444315335015927498.htm |títulu=Alonso: «Tengo trés años con McLaren y la mio carrera na Fórmula 1 va acabar equí» |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[La Voz de Galicia]] |fecha=8 d'ochobre de 2015}}</ref> ! align=center | ALO | align=center | 1-5, 7-20 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''22''' | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]]<ref>{{cita web |url=http://www.polepositionweb.net/2017/04/14/mclaren-oficializo-que-button-reemplazara-a-alonso-en-monaco/ |títulu=McLaren oficializó que Button va reemplazar a Alonso en Mónacu |fechaaccesu=18 d'abril de 2017 |fecha=14 d'abril de 2017 |sitiuweb=Pole Position}}</ref> ! align=center | BUT | align=center | 6 |- | rowspan="4" | {{bandera|Italia}} '''[[Scuderia Toro Rosso]]''' ! rowspan="4" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] | rowspan="4" align="center" | [[Toro Rosso STR12|STR12]] | rowspan="4" | [[Renault Sport F1|Renault]] R.Y.17 | rowspan="4" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''10''' | {{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]]<ref name=":4">{{cita publicación |apellíu=AS|nome=Diariu|títulu=Gasly: nuevu compañeru dende Malasia de Sainz en Toro Rosso|url=https://as.com/motor/2017/09/26/formula_1/1506422753_746883.html|fecha=26 de setiembre de 2017|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|periódicu=AS.com|idioma=es}}</ref> ! align=center | GAS | align=center | 15-16, 18-20 | rowspan=4 | {{Bandera|Indonesia}} [[Sean Gelael]]<ref>{{cita publicación |títulu=Fórmula 1: Sean Gelael va pilotar el Toro Rosso en cuatro entrenamientos llibres anguaño - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/formula1/2017/08/28/59a3f65a268y3y34728b46c4.html|fechaaccesu=27 de setiembre de 2017|periódicu=Marca.com|idioma=es}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''26''' | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]]<ref name=":4" /> ! align=center | KVY | align=center | 1-14, 17 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''28''' | {{bandera|Nueva Zelanda}} [[Brendon Hartley]]<ref>{{cita publicación |títulu=Hartley va sustituyir a Gasly n'Austin|url=http://www.caranddriver.es/formula-1/hartley-sustituira-a-gasly-en-austin|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|periódicu=Car and Driver|idioma=en}}</ref> ! align=center | HAR | align=center | 17-20 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''55''' | {{bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]]<ref name=":4" /> ! align=center | SAI | align=center | 1-16 |- | rowspan=2 | {{bandera|Estaos Xuníos}} '''[[Haas F1 Team]]''' ! rowspan=2 | [[Haas F1 Team|Haas]] | rowspan=2 align="center" | [[Haas VF-17|VF-17]] | rowspan=2 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062 | rowspan=2 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''8''' | {{bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]]<ref name="MAG GRO"/> ! align=center | GRO | align=center | Toes | rowspan="2" | {{Bandera|Italia}} [[Antonio Giovinazzi]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Santino Ferrucci]]<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/127557 |títulu=Haas F1 team will keep Santino Ferrucci as development driver in 2017 |autor=Barretto, Lawrence |fecha=22 d'avientu de 2016 |idioma=inglés |editorial=[[Haymarket Group]] |obra=[[Autosport]]}}</ref><br />{{Bandera|India}} [[Arjun Maini]]<ref>{{cita web |url=http://velocidadtotal.com/nota/917/ |títulu=Arjun Maini, la nueva incorporación de Haas |fecha=11 de mayu de 2017|obra=[[Velocidá Total]]}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''20''' | {{bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]]<ref name="MAG GRO">{{cita web |url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/magnussen-ficha-haas-temporada-2017_2016111100666.html |títulu=Magnussen ficha por Haas pa la temporada 2017 |fechaaccesu=12 de payares de 2016 |autor=[[Axencia EFE]] |fecha=11 de payares de 2016 |obra=[[Antena 3]]}}</ref> ! align=center | MAG | align=center | Toes |- | rowspan=3 | {{bandera|Francia}} '''[[Renault Sport F1 Team]]''' ! rowspan=3 | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | rowspan=3 align=center |[[Renault R.S.17|R.S.17]] | rowspan=3 | [[Renault Sport F1|Renault]] R.Y.17 | rowspan=3 align=center | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | '''27''' | {{bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]]<ref name="Hulk">{{cita web |url=https://www.abc.es/deportes/formula-1/abci-hulkenberg-renault-201610141554_noticia.html |títulu=Nico Hulkenberg ficha por Renault |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[ABC (España)|ABC]] |fecha=14 d'ochobre de 2016 |fechaaccesu=15 d'ochobre de 2016}}</ref> ! align=center | HUL | align=center | Toes | rowspan="3" | {{Bandera|Rusia}} [[Sergey Sirotkin]]<ref>{{cita web |url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2017/2/sirotkin-to-be-renaults-2017-acute.html |títulu=Sirotkin to be Renault's 2017 acute |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=21 de febreru de 2017 |fechaaccesu=21 de febreru de 2017 |idioma=inglés }}</ref><br />{{Bandera|Canadá}} [[Nicholas Latifi]]<ref>{{cita publicación |títulu=Fórmula 1: Nicholas Latifi, pilotu de pruebes de Renault - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/03/15/56y7y70722601d4b398b45a4.html|fechaaccesu=23 de payares de 2017|periódicu=Marca.com|idioma=es}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | '''30''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]]<ref>{{cita web |url=https://www.europapress.es/deportes/formula1-00312/noticia-ingles-jolyon-palmer-seguira-piloto-renault-2017-20161109194226.html |títulu=L'inglés Jolyon Palmer va siguir como pilotu de Renault en 2017 |obra=[[Europa Press]] |fecha=9 de payares de 2016 |fechaaccesu=9 de payares de 2016}}</ref> ! align=center | PAL | align=center | 1-16 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | '''55''' | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]]<ref name=":5">{{cita publicación |apellíu=AS|nome=Diariu|títulu=Carlos Sainz estrenar colos colores de la escudería Renault|url=https://as.com/motor/2017/10/13/formula_1/1507916646_872301.html|fecha=13 d'ochobre de 2017|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|periódicu=AS.com|idioma=es}}</ref> ! align=center | SAI | align=center | 17-20 |- | rowspan="3" | {{bandera|Suiza|tamañu=14px}} '''[[Sauber F1 Team]]''' ! rowspan="3" | [[Sauber F1 Team|Sauber]] | rowspan="3" align="center" | [[Sauber C36|C36]] | rowspan="3" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061<ref>{{cita web |títulu=OFICIAL: Sauber va usar motores Ferrari de 2016 en 2017 |url=http://www.laf1.es/noticias/oficial-sauber-usara-motores-ferrari-de-2016-en-2017-925441 |fecha=6 d'ochobre de 2016 |fechaaccesu=7 d'ochobre de 2016 |autor=Torres, Santi |obra=La F1.es}}</ref> | rowspan="3" align="center" | {{Neumáticu|P}} <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''9''' | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]]<ref>{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/20161121/412029673346/ericsson-anueva-con-sauber.html |títulu=Ericsson anueva con Sauber |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[La Vanguardia]] |fechaaccesu=21 de payares de 2016 |fecha=21 de payares de 2016 }}</ref> ! align=center | ERI | align=center | Toes | rowspan=3 | {{Bandera|Colombia}} [[Tatiana Calderón]]<ref>{{cita web|url=http://cnnespanol.cnn.com/2017/02/28/la-colombiana-tatiana-calderon-llega-a formular-1-como-pilotu-de-pruebes/|títulu=La colombiana Tatiana Calderón llega a la Fórmula 1 como pilotu de pruebes|fechaaccesu=10 d'agostu de 2017|apellíu=Medina|nome=Por Paula Bravo|fecha=28 de febreru de 2017|sitiuweb=CNNEspañol.com}}</ref><br />{{Bandera|Xapón}} [[Nobuharu Matsushita]]<ref>{{cita publicación |títulu=F1 / Nobuharu Matsushita, al test d'Hungría con Sauber mirando de regüeyu a 2018|url=http://www.mundodeportivo.com/motor/f1/20170724/4364565537/nobuharu-matsushita-mclaren-test-hungria-sauber.html|fechaaccesu=23 de payares de 2017|periódicu=Mundo Deportivo}}</ref><br />{{Bandera|Suecia}} [[Gustav Malja]]<ref>{{cita publicación|títulu=Gustav Malja va xubir al Sauber nos test d'Hungría|url=http://www.caranddriver.es/formula-1/gustav-malja-se-subira-al-sauber-en-los test-de-hungria|fechaaccesu=23 de payares de 2017|periódicu=Car and Driver|idioma=en}}</ref> |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''36''' | {{Bandera|Italia}} [[Antonio Giovinazzi]] ! align=center | GIO | align=center | 1-2 |- <!-- Nun camudar el color del dosal del pilotu, por cuenta de que ye l'oficial --> | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''94''' | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]]<ref name="Wehrlein">{{cita web |url=http://www.sport.es/es/noticias/formula1/wehrlein-ficha-por-sauber-5746657 |títulu=Wehrlein ficha por Sauber |obra=[[Diariu Sport|Sport]] |fechaaccesu=16 de xineru de 2017 |fecha=16 de xineru de 2017}}</ref> ! align=center | WEH | align=center | 3-20 |} === Notes Toles escuderíes llevaron neumáticos [[Pirelli]], que tien robláu un contratu pa suministrar neumáticos hasta la temporada 2019.<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/340745/pirelli-confirma-nuevu-contratu-con-la-f1-hasta-2019/ |títulu=Pirelli confirma nuevu contratu cola F1 hasta 2019 |fechaaccesu=5 de febreru de 2017|sitiuweb=GPUpdate.net}}</ref> * Debíu al fallecimientu de [[Jules Bianchi]], el númberu 17 foi retiráu na so memoria y yá nun se va utilizar más na [[Fórmula 1]].<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2015/07/20/motor/formula1/1437401993.html |títulu=La FIA retira'l 17 de Bianchi nel so honor |fechaaccesu=20 de xunetu de 2015 |fecha=20 de xunetu de 2015|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> * [[Nico Rosberg]], el campeón de la [[Temporada 2016 de Fórmula 1|temporada 2016]], anunció la so retirada de la [[Fórmula 1]], cinco díes dempués de terminar la mesma.<ref>{{cita publicación |obra=[[As (periódicu)|AS]] |títulu=Nico Rosberg dexa la Fórmula 1 |url=http://motor.as.com/motor/2016/12/02/formula_1/1480687015_062618.html |fecha=2 d'avientu de 2016 |fechaaccesu=2 d'avientu de 2016}}</ref> * L'equipu [[Williams Racing]] anunció que va celebrar los sos 40 años col [[Williams FW40|FW40]], el nome que va recibir la monoplaza de 2017, saltando'l FW39, cifra que correspondería a la temporada 2017.<ref>{{cita web |url=http://formula1.autobild.es/noticias/williams-celebrara-40-anos-en-la-f1-con-el-fw40-8589 |títulu=Williams va celebrar 40 años na F1 col FW40 - F1 Autobild.es |fechaaccesu=5 de febreru de 2017 |sitiuweb=formula1.autobild.es |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170206103933/http://formula1.autobild.es/noticias/williams-celebrara-40-anos-en-la-f1-con-el-fw40-8589 |fechaarchivu=2017-02-06 }}</ref> L'añu próximu cumplir 4 décades dende la primer carrera de F1 de Williams. * [[Manor Racing|Manor]] abandonó la categoría'l 31 de xineru de 2017 tres nun consiguir un inversor pal equipu, polo que la parrilla va cuntar con 20 pilotos en llugar de 22.<ref name=":0">{{cita publicación |títulu=L'equipu Manor abandona la F1 tres nun atopar un comprador |url=http://periodicodeibiza.es/deportes/formula-1/2017/01/27/244800/equipu-manor-abandona-n'atopando-comprador.html |fecha=27 de xineru de 2017 |fechaaccesu=5 de febreru de 2017|periódicu=El periódicu d'Eivissa}}</ref> * La escudería británica [[McLaren F1 Team|McLaren]] anunció que la monoplaza pa la temporada 2017 va llamase [[McLaren MCL32|MCL32]], terminando asina cola nomenclatura qu'instauró'l exdireutor de la escudería británica [[Ron Dennis]] a la so llegada, los MP4 (1981-2016).<ref>{{cita publicación |títulu=MCL32, va ser el nome del nuevu McLaren |url=http://www.espn.com.ar/deporte-motor/f1/nota/_/id/2961925/mcl32-sera-el nome-del-nuevu-mclaren |fechaaccesu=5 de febreru de 2017|periódicu=[[ESPN]]}}</ref> * [[Force India]] usó coches de color rosa pa esta temporada por motivos de patrociniu.<ref name=":1" /> * [[Pascal Wehrlein]] nun participó nos dos primeros grandes premios por cuenta d'una mancadura sufrida nun accidente na [[Carrera de Campeones]]. El so reemplazu foi [[Antonio Giovinazzi]]. Sicasí, participó nos dos primeres pruebes llibres del [[Gran Premiu d'Australia]], antes d'anunciar que nun participaría na carrera, polo cual Giovinazzi empezó'l Gran Premiu nes pruebes llibres 3.<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/350923/giovinazzi-sustituira-a-wehrlein-en-el-gp-de-australia/|títulu=Giovinazzi va sustituyir a Wehrlein nel GP d'Australia|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|sitiuweb=GPUpdate.net|idioma=es-ES}}</ref> * El [[12 d'abril]], McLaren confirmó que [[Fernando Alonso]] perderíase'l [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|Gran Premiu de Mónacu]], por cuenta de que l'equipu va presentar un coche pa competir nes [[500 milles d'Indianapolis]] de la mano d'[[Andretti Autosport|Andretti]] y dichu pilotu va ser quien ocupe l'asientu. Va Ser la primer vegada qu'un pilotu de [[Fórmula 1]] n'activu participe del eventu desque lu fixera [[Jim Clark]] mientres la temporada 1967. El [[14 d'abril]] McLaren anunció que'l so reemplazante sería [[Jenson Button]].<ref>{{cita publicación |títulu=Fórmula 1: Jenson Button, sustitutu d'Alonso nel GP de Mónacu - Marca.com|url=https://www.marca.com/motor/formula1/2017/04/14/58f0992622601d141d8b4585.html|fechaaccesu=13 d'ochobre de 2017|periódicu=Marca.com|idioma=es}}</ref> * [[Pierre Gasly]] corrió les 6 últimes carreres de la temporada en sustitución de [[Daniil Kvyat]] en [[Toro Rosso]], menos la d'Austin (EE.UU), p'apostar la última prueba de la [[Super Fórmula Xaponesa]]. El pilotu neozelandés [[Brendon Hartley]] foi l'encargáu de sustituyi-y en dicha carrera.<ref>{{cita publicación|títulu=Gasly va sustituyir a Kvyat nos próximos Grandes Premios|url=http://soymotor.com/noticias/gasly-sustituira-kvyat-en-el-gp-de-malaya-2017-939921|fechaaccesu=27 de setiembre de 2017|periódicu=SoyMotor.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210620215310/https://soymotor.com/noticias/gasly-sustituira-kvyat-en-el-gp-de-malaya-2017-939921|archivedate=2021-06-20}}</ref> * Dende'l [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]], [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] reemplazó a [[Jolyon Palmer]] a raigañu del trueque [[Renault Sport F1 Team|Renault]]-[[Honda]]-[[McLaren F1 Team|McLaren]] y [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. [[Daniil Kvyat]] corrió nel so llugar nesa carrera.<ref name=":5" /> == Calendariu de presentaciones == {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align: left" |- ! Escudería !Xasis !Imaxe !Fecha !Llugar |- | '''[[Williams Racing|Williams]]''' | align=center | [[Williams FW40|FW40]] |[[Ficheru:Lance Stroll 2017 Malaysia FP2.jpg|125x125px]] | align=center | 17 de febreru | [[Internet|Online]] |- | '''[[Sauber F1 Team|Sauber]]''' | align="center" | [[Sauber C36|C36]] |[[Ficheru:Pascal Wehrlein 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | align="center" | 20 de febreru | [[Internet|Online]] |- | '''[[Renault Sport F1 Team|Renault]]''' | align=center | [[Renault R.S.17|R.S.17]] |[[Ficheru:Nico Hulkenberg 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | align=center | 21 de febreru | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Londres]]<ref>{{cita web |url=http://formula1.autobild.es/noticias/renault-anuncia-fecha-presentacion-f1-2017-8927 |títulu=Renault anuncia la fecha de presentación de la so F1 2017 - F1 Autobild.es |fechaaccesu=4 de febreru de 2017 |sitiuweb=formula1.autobild.es |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170224084317/http://formula1.autobild.es/noticias/renault-anuncia-fecha-presentacion-f1-2017-8927 |fechaarchivu=2017-02-24 }}</ref> |- | '''[[Sahara Force India F1 Team|Force India]]''' | align=center | [[Force India VJM10|VJM10]] |[[Ficheru:Sergio Perez 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | align=center | 22 de febreru |rowspan="2" | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone]]<ref>{{cita publicación |títulu=Force India confirma la fecha de presentación del VJM10 |url=http://www.revistasafetycar.com/european-f3-open/noticia/force-india-confirma-la fecha-de-presentacion-del-vjm10-35961 |fechaaccesu=29 de xunu de 2017 |periódicu=revistasafetycar.com }}</ref> |- | '''[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]''' | align=center | [[Mercedes F1 W08 EQ Power+|F1 W08]] |[[Ficheru:Valtteri Bottas 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | align=center | 23 de febreru |- |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center | [[Ferrari SF70-H|SF70H]] |[[Ficheru:Sebastian Vettel 2017 Malaysia FP2.jpg|125x125px]] | rowspan="2" align="center" | 24 de febreru | {{bandera|Italia}} [[Circuitu de Fiorano]]<ref>{{cita publicación |títulu=El Ferrari de 2017 yá tien fecha de presentación, Giovinazzi tercer pilotu |url=http://www.motor.es/formula-1/el-nuevu-ferrari-de-2017-ya-tiene-fecha-de-presentacion-201632633.html |fecha=19 d'avientu de 2016 |fechaaccesu=20 d'avientu de 2016 |periódicu=Motor.es }}</ref> |- | '''[[McLaren F1 Team|McLaren]]''' | align=center | [[McLaren MCL32|MCL32]] |[[Ficheru:Fernando Alonso 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Woking]]<ref>{{cita publicación |títulu=El McLaren d'Alonso yá tien fecha de presentación |url=https://www.abc.es/deportes/formula-1/abci-mclaren-alonso-tien-fecha-presentacion-201701161357_noticia.html |fecha=16 de xineru de 2017 |fechaaccesu=4 de febreru de 2017 |periódicu=[[ABC (España)|ABC]] }}</ref> |- |'''[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]''' | align=center | [[Toro Rosso STR12|STR12]] |[[Ficheru:Carlos Sainz Jr 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] | rowspan="3" align="center" | 26 de febreru |rowspan="3" | {{bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<ref>{{cita publicación |títulu=F1 2017: Haas yá tien fecha de presentación |url=http://www.mundodeportivo.com/motor/f1/20170216/4275582156/haas-ya-tiene-fecha-de-presentacion.html |fechaaccesu=29 de xunu de 2017|periódicu=Mundo Deportivo}}</ref> |- |'''[[Red Bull Racing|Red Bull]]''' | align=center | [[Red Bull RB13|RB13]] |[[Ficheru:Max Verstappen 2017 Malaysia FP2.jpg|125x125px]] |- | '''[[Haas F1 Team|Haas]]''' | align="center" | [[Haas VF-17|VF-17]] |[[Ficheru:Romain Grosjean 2017 Malaysia FP2 1.jpg|125x125px]] |- |} * La decoración del [[Force India VJM10|VJM10]] foi camudada dempués de la pretemporada por cuenta d'un nuevu patrocinador principal en [[Force India F1 Team|Force India]].<ref name=":1">{{cita publicación |títulu=El Force India va ser de color rosa - MARCA Claro Méxicu |url=https://www.marca.com/claru-mx/motor/formula-1/2017/03/14/58c7hala39ca47417y098b4699.html |fechaaccesu=14 de marzu de 2017|periódicu=MARCA Claro Méxicu |idioma=es-MX}}</ref> * [[Haas F1 Team|Haas]] camudó parte de la decoración del [[Haas VF-17|VF-17]] a partir del [[Gran Premiu de Mónacu]].<ref>{{cita publicación |títulu=El gris reemplaza en candia del VF-17 de Haas a partir de Mónacu |url=http://soymotor.com/noticias/el |fechaaccesu=27 de mayu de 2017 |periódicu=SoyMotor.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210620214429/https://soymotor.com/noticias/el |archivedate=2021-06-20 }}</ref> == Pretemporada == * Los test de pretemporada apostar en dos feches distintes, del 27 de febreru al 2 de marzu y del 7 al 10 de marzu. El circuitu escoyíu foi, una vegada más, el [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]], en [[Barcelona]] ([[España]]).<ref>{{cita publicación |títulu=Los test de pretemporada de 2017 van apostar en Barcelona |url=http://www.laf1.es/noticias/los test-de-pretemporada-de-2017-apostar en-barcelona-925862 |fechaaccesu=22 d'ochobre de 2016|periódicu=La F1.es}}</ref> {| {{tablaguapa}} width="100%" style="font-size: 85%;" !Nᵘ ! width="20%" |Circuitu !width="18%" |Mapa del Circuitu !colspan="6" |Resultaos |- ! rowspan="6" |'''1''' | rowspan="6" |{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" |[[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 1 | style="text-align:center" | 27 de febreru | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | style="text-align:center" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="text-align:center" | 1:21.765 | style="text-align:center" | 73 |- ! Día 2 | style="text-align:center" | 28 de febreru | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | style="text-align:center" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center" | 1:20.960 | style="text-align:center" | 107 |- ! Día 3 | style="text-align:center" | 1 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | style="text-align:center" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="text-align:center" | 1:19.705 | style="text-align:center" | 75 |- ! Día 4 | style="text-align:center" | 2 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | style="text-align:center" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center" | 1:20.872 | style="text-align:center" | 93 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="6" |'''2''' | rowspan="6" |{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,627 km ! rowspan="6" |[[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! colspan="2" | Fecha !Pilotu !Escudería !Meyor tiempu !Vueltes |- ! Día 5 | style="text-align:center" | 7 de marzu | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | style="text-align:center" | [[Williams Martini Racing|Williams]] | style="text-align:center" | 1:19.726 | style="text-align:center" | 65 |- ! Día 6 | style="text-align:center" | 8 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | style="text-align:center" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="text-align:center" | 1:19.310 | style="text-align:center" | 70 |- ! Día 7 | style="text-align:center" | 9 de marzu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | style="text-align:center" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center" | 1:19.024 | style="text-align:center" | 156 |- ! Día 8 | style="text-align:center" | 10 de marzu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | style="text-align:center" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center" | 1:18.634 | style="text-align:center" | 111 |- ! colspan="6" | [[Pretemporada de Fórmula 1 2017|Resultaos completes]] |} * {{ensin referencies}} == Calendariu == [[Ficheru:Formula 1 all over the world-2017.svg|thumb|upright=1.3|Los países qu'acueyen un Gran Premiu tán coloriaos de verde, cola llocalización del circuitu señalada con un puntu negru; los países qu'acoyeron un Gran Premiu dalguna vegada tán coloriaos de gris escuru, y los países que nunca acoyeron un Gran Premiu tán coloriaos de gris claru]] {| {{tablaguapa}} border="1" style="font-size: 85%" ! Ronda !Gran Premiu !Circuitu !Llibres 1 ! Llibres 2 ! Llibres 3 ! Clasificación ! Carrera |- ! 1 | '''[[Gran Premiu d'Australia|GP d'Australia]]''' | {{Bandera|Australia}} [[Circuitu d'Albert Park]], [[Melbourne]] | colspan=2 style="text-align:center" | 24 de marzu |colspan=2 style="text-align:center" | 25 de marzu |style="text-align:center" | 26 de marzu | | | |- ! 2 | '''[[Gran Premiu de China|GP de China]]''' | {{Bandera|China}} [[Circuitu Internacional de Shanghai]], [[Shanghai]] | colspan=2 style="text-align:center" | 7 d'abril | colspan=2 style="text-align:center" | 8 d'abril | style="text-align:center" | 9 d'abril |- ! 3 | '''[[Gran Premiu de Baḥréin|GP de Bahréin]]''' | {{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu Internacional de Bahréin]], [[Sakhir]] | colspan=2 style="text-align:center" | 16 d'abril | colspan=2 style="text-align:center" | 15 d'abril | style="text-align:center" | 16 d'abril |- ! 4 | '''[[Gran Premiu de Rusia|GP de Rusia]]''' | {{Bandera|Rusia}} [[Autódromu de Sochi]], [[Sochi]] | colspan=2 style="text-align:center" | 28 d'abril | colspan=2 style="text-align:center" | 29 d'abril | style="text-align:center" | 30 d'abril |- ! 5 | '''[[Gran Premiu d'España|GP d'España]]''' | {{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]], [[Barcelona]] | colspan=2 style="text-align:center" | 12 de mayu |colspan=2 style="text-align:center" | 13 de mayu |style="text-align:center" | 14 de mayu | | | |- ! 6 | '''[[Gran Premiu de Mónacu|GP de Mónacu]]''' | {{Bandera|Mónacu}} [[Circuitu de Mónacu]], [[Montecarlu]] | colspan=2 style="text-align:center" | 25 de mayu |colspan=2 style="text-align:center" | 27 de mayu |style="text-align:center" | 28 de mayu | | | |- ! 7 | '''[[Gran Premiu de Canadá|GP de Canadá]]''' | {{Bandera|Canadá}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] | colspan=2 style="text-align:center" | 9 de xunu |colspan=2 style="text-align:center" | 10 de xunu |style="text-align:center" | 11 de xunu | | | |- ! 8 | '''[[Gran Premiu d'Azerbaixán|GP d'Azerbaixán]]''' | {{Bandera|Azerbaixán}} [[Circuitu urbanu de Bakú]], [[Bakú]] | colspan=2 style="text-align:center" | 23 de xunu |colspan=2 style="text-align:center" | 24 de xunu |style="text-align:center" | 25 de xunu | | | |- ! 9 | '''[[Gran Premiu d'Austria|GP d'Austria]]''' | {{Bandera|Austria}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg]] | colspan=2 style="text-align:center" | 7 de xunetu |colspan=2 style="text-align:center" | 8 de xunetu |style="text-align:center" | 9 de xunetu | | | |- ! 10 | '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña|GP de Gran Bretaña]]''' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone]], [[Silverstone]] | colspan=2 style="text-align:center" | 14 de xunetu |colspan=2 style="text-align:center" | 15 de xunetu |style="text-align:center" | 16 de xunetu | | | |- ! 11 | '''[[Gran Premiu d'Hungría|GP d'Hungría]]''' | {{Bandera|Hungría}} [[Hungaroring]], [[Budapest]] | colspan="2" style="text-align:center" | 28 de xunetu |colspan="2" style="text-align:center" | 29 de xunetu |style="text-align:center" | 30 de xunetu | | | |- ! 12 | '''[[Gran Premiu de Bélxica|GP de Bélxica]]''' | {{Bandera|Bélxica}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]], [[Spa (Bélxica)|Spa]] | colspan="2" style="text-align:center" | 25 d'agostu |colspan="2" style="text-align:center" | 26 d'agostu |style="text-align:center" | 27 d'agostu | | | |- ! 13 | '''[[Gran Premiu d'Italia|GP d'Italia]]''' | {{Bandera|Italia}} [[Autodromo Nazionale Monza]], [[Monza]] | colspan="2" style="text-align:center" | 1 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 2 de setiembre |style="text-align:center" | 3 de setiembre | | | |- ! 14 | '''[[Gran Premiu de Singapur|GP de Singapur]]''' | {{Bandera|Singapur}} [[Circuitu urbanu de Marina Bay]], [[Singapur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 15 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 16 de setiembre |style="text-align:center" | 17 de setiembre | | | |- ! 15 | '''[[Gran Premiu de Malasia|GP de Malasia]]''' | {{Bandera|Malasia}} [[Circuitu Internacional de Sepang]], [[Kuala Lumpur]] | colspan="2" style="text-align:center" | 29 de setiembre |colspan="2" style="text-align:center" | 30 de setiembre |style="text-align:center" | 1 d'ochobre | | | |- ! 16 | '''[[Gran Premiu de Xapón|GP de Xapón]]''' | {{Bandera|Xapón}} [[Circuitu de Suzuka]], [[Prefeutura de Mie]] | colspan="2" style="text-align:center" | 6 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 7 d'ochobre |style="text-align:center" | 8 d'ochobre | | | |- ! 17 | '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos|GP d'Estaos Xuníos]]''' | {{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Circuitu de les Amériques]], [[Austin]], [[Texas]] | colspan="2" style="text-align:center" | 20 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" | 21 d'ochobre |style="text-align:center" | 22 d'ochobre | | | |- ! 18 | '''[[Gran Premiu de Méxicu|GP de Méxicu]]''' | {{Bandera|Méxicu}} [[Autódromu Hermanos Rodríguez]], [[Ciudá de Méxicu]] | colspan="2" style="text-align:center" |27 d'ochobre |colspan="2" style="text-align:center" |28 d'ochobre |style="text-align:center" | 29 d'ochobre | | | |- ! 19 | '''[[Gran Premiu de Brasil|GP de Brasil]]''' | {{Bandera|Brasil}} [[Autódromu José Carlos Pace]], [[São Paulo]] | colspan="2" style="text-align:center" | 10 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 11 de payares | style="text-align:center" | 12 de payares |- ! 20 | '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi|GP d'Abu Dhabi]]''' | {{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} [[Circuitu Yas Marina]], [[Isla Yas]], [[Abu Dhabi]] | colspan="2" style="text-align:center" | 24 de payares | colspan="2" style="text-align:center" | 25 de payares | style="text-align:center" | 26 de payares |- ! colspan="8" |Fonte:<ref>{{cita publicación |títulu=FIA confirms 2017 calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-fia-confirms-2017-calendar.html |fechaaccesu=30 de payares de 2016|periódicu=[[Fórmula 1]] |idioma=inglés}}</ref> |} == Cambeos == === Cambeos en circuitos === * L'entamu de la temporada foi'l 24 de marzu, 6 díes más tarde que la temporada anterior. Foi la primer vegada que la temporada empezó l'últimu fin de selmana de marzu dende [[Temporada 2011 de Fórmula 1|2011]]. * A diferencia de la [[Temporada 2016 de Fórmula 1|temporada 2016]], apostáronse 20 carreres en llugar de 21 tres los problemes financieros del [[Gran Premiu d'Alemaña]], que se cayó del calendariu. El restu de cites, sicasí, apostáronse ensin problema dalgunu.<ref>{{cita web |títulu=FIA confirms 2017 calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-fia-confirms-2017-calendar.html |fechaaccesu=30 de payares de 2016 |obra=[[Fórmula 1]] |idioma=inglés}}</ref> * La FIA, en viendo les bones resultancies llograes nel [[circuitu urbanu de Bakú]], concedió'l cambéu de la denominación de Gran Premiu d'Europa por que a partir del 2017 apuéstese como [[Gran Premiu d'Azerbaixán]].<ref name="CambioNombre">[http://www.f1aldia.com/30400/el-gran-premio-de-europa-llamárase-gran-premio-de-azeribaiyan/ El Gran Premiu d'Europa va llamase Gran Premiu d'Azerbaixán] F1 Al Dia - Consultáu'l 7 d'avientu de 2016.</ref> === Cambeos de pilotos === *[[Stoffel Vandoorne]] intercambió'l puestu de pilotu oficial de [[McLaren|McLaren Honda]] con [[Jenson Button]], quien pasó a ser pilotu reserva del equipu.<ref>{{cita web |url=http://www.20minutos.es/deportes/noticia/jenson-button-retira-alonso-vandoorne-mclaren-2829452/0/ |títulu=Jenson Button baxar del coche: Alonso y Vandoorne van ser los pilotos de McLaren en 2017 |fecha=3 de setiembre de 2016 |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016 |obra=[[20 minutos]] |autor=[[Axencia EFE]]}}</ref> * [[Esteban Ocon]] abandonó [[Manor Racing|Manor]] y recaló nel equipu [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] como sustitutu de [[Nico Hülkenberg]].<ref name="Ocon"/> * [[Nico Hülkenberg]] abandonó [[Force India F1 Team|Force India]] y recaló nel equipu [[Renault Sport F1 Team|Renault]] como sustitutu de [[Kevin Magnussen]].<ref name="Hulk"/> * [[Kevin Magnussen]] abandonó [[Renault Sport F1 Team|Renault]] y recaló nel equipu [[Haas F1 Team|Haas]] como sustitutu d'[[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]].<ref name="MAG GRO"/> * [[Pascal Wehrlein]] abandonó [[Manor Racing|Manor]] y recaló nel equipu [[Sauber F1 Team|Sauber]] como sustitutu de [[Felipe Nasr]].<ref name="Wehrlein"/> * [[Felipe Massa]] anunció la so retirada de la F1. Sicasí, tres el fichaxe de [[Valtteri Bottas|Bottas]] por [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]], el brasilanu anunció que siguiría compitiendo esta temporada, siendo re-contratáu por [[Williams Racing|Williams]]. * El [[2 d'avientu]], cinco díes dempués de ganar el mundial de [[Temporada 2016 de Fórmula 1|2016]], [[Nico Rosberg]] anunció la so retirada de la competición, polo que dexó un asientu vacante en [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]. El [[16 de xineru]], confirmóse'l fichaxe de [[Valtteri Bottas]] por [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]]. Foi'l primer campeón vixente que dexa un llugar llibre dende [[Alain Prost]], en [[Temporada 1993 de Fórmula 1|1993]].<ref>{{cita publicación |títulu=Rosberg anuncia que se retira de la Fórmula 1 cinco díes dempués de ganar el Mundial |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/12/02/5841774be5fdeaf1168b46cb.html |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=2 d'avientu de 2016 |fechaaccesu=2 d'avientu de 2016}}</ref> El sustitutu de Bottas en [[Williams Racing|Williams]] foi'l pilotu canadiense [[Lance Stroll]], campeón en 2016 de la [[Fórmula 3 Europea]].<ref name="Stroll"/> * Los pilotos [[Felipe Nasr]] y [[Esteban Gutiérrez (pilotu)|Esteban Gutiérrez]] abandonaron la categoría al nun anovar colos sos respeutivos equipos y tampoco consiguir asientu n'otros.<ref>{{cita publicación |títulu=GP Abu Dhabi F1 2016: Bancu do Brasil nun anueva con Sauber y condena a Felipe Nasr - Marca.com |url=https://www.marca.com/motor/formula1/gp-abu-dhabi/2016/11/25/583893a4y5fdeadd098b45ef.html |fechaaccesu=5 de febreru de 2017|periódicu=Marca.com}}</ref><ref>{{cita publicación |títulu=Esteban Gutiérrez dexa la F1 y xúnese a la Fórmula E |url=http://www.sdpnoticias.com/deportes/2017/01/09/esteban-gutierrez-dexa-la-f1-y xúnese-a formular-y |fecha=9 de xineru de 2017 |fechaaccesu=5 de febreru de 2017 |periódicu=SDPnoticias.com }}</ref> * [[Antonio Giovinazzi]] sustituyó a [[Pascal Wehrlein]] na primera y segunda carrera por cuenta d'un accidente del alemán na [[Race of Champions|ROC]].<ref>{{cita publicación|títulu=OFICIAL: Wehrlein nun va correr en China, Giovinazzi sustituyirálu|url=http://soymotor.com/noticias/wehrlein-pi%C3%A9rdese-el-gp-de-china-giovinazzi-sustit%C3%BAyelu|fechaaccesu=29 de xunetu de 2017|periódicu=SoyMotor.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210620215630/https://soymotor.com/noticias/wehrlein-pi%C3%A9rdese-el-gp-de-china-giovinazzi-sustit%C3%BAyelu|archivedate=2021-06-20}}</ref> * [[Jenson Button]] sustituyó a [[Fernando Alonso]] na sesta carrera por cuenta de que l'español apostó esi mesma fin de selmana les [[500 milles d'Indianapolis]]. * [[Paul Di Resta]] sustituyó a [[Felipe Massa]] na oncena carrera por cuenta de problemes de salú del brasilanu.<ref name=":3" /> * [[Pierre Gasly]] sustituyó a [[Daniil Kvyat]] dende'l [[Gran Premiu de Malasia de 2017|Gran Premiu de Malasia]] hasta'l final de la temporada. * [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] sustituyó a [[Jolyon Palmer]] dende'l [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2017|Gran Premiu de los Estaos Xuníos]] hasta'l final de la temporada. * [[Brendon Hartley]] apostó dende'l Gran Premiu de los Estaos Xuníos hasta'l final de la temporada, en sustitución del español [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]]. === Cambeos en motores === * [[Red Bull Racing|Red Bull]] siguió llevando motores [[Renault Sport F1|Renault]], pero non so la so propia denominación: el 4 d'avientu de 2015 confirmóse que llevaríen el nome del so patrocinador [[TAG Heuer]]. * [[Toro Rosso]] dexó los motores [[Ferrari]] cola especificación del añu 2015 pa usar los nuevos de [[Renault Sport F1|Renault]]. * Esta temporada [[Sauber F1 Team|Sauber]] cuntó con motores [[Ferrari]] cola especificación de la [[Temporada 2016 de Fórmula 1|temporada 2016]].<ref>{{cita web |url=http://www.grandprix.com/ns/ns34962.html |títulu=Grandprix.com |fechaaccesu=7 d'ochobre de 2016 |apellíu=service |nome=Grandprix.com - First & fastest: The original online F1 news |sitiuweb=www.grandprix.com}}</ref> === Cambeos téunicos === * Los cambeos téunicos nel diseñu de los xasis de 2017 prevíen ameyorar en 3 segundos el tiempu por vuelta con al respeutive de 2016.<ref>{{cita web |url=http://www.jamesallenonf1.com/2016/03/f1-rules-elimination-qualifying-confirmed-for-australia-2017-cars-5-secs-faster/ |títulu=F1 rules: Elimination qualifying confirmed for Australia – 2017 cars “5 secs faster” |fechaaccesu=14 de mayu de 2016 |fecha=4 de marzu de 2016 |sitiuweb=James Allen on F1 – The official James Allen website on F1 |autor=Allen, James |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305101142/http://www.jamesallenonf1.com/2016/03/f1-rules-elimination-qualifying-confirmed-for-australia-2017-cars-5-secs-faster/ |fechaarchivu=2016-03-05 }}</ref> Estos cambeos incluyeron: ** Alerones traseros más anchos y más baxos, pa recuperar l'aspeutu que los coches teníen a principios de sieglu. ** Neumáticos más anchos pa xenerar más grip mecánicu: 305 mm. los delanteros y 405 mm. los traseros. ** Aumentu del anchu de les monoplaces (2000 mm.) y de la so carga aerodinámica. ** Alerones delanteros más anchos (1800 mm.). ** El pesu mínimu de la monoplaza col pilotu aumentó. Pa compensar esto, los equipos tuvieron 105 kg. de capacidá máxima de combustible, 5 kg. más qu'en 2016. * Dexar d'usar el sistema de "tokens" p'ameyorar el motor de les monoplaces y pasaron a tar regulaos según dimensiones, pesu y materiales usaos en cada motor.<ref>{{cita web |url=http://www.speedcafe.com/2016/04/30/fia-confirms-new-2017-engine-regulations/ |títulu=FIA confirms new 2017 engine regulations - Speedcafe |fechaaccesu=14 de mayu de 2016 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170807153406/http://www.speedcafe.com/2016/04/30/fia-confirms-new-2017-engine-regulations/ |fechaarchivu=2017-08-07 }}</ref> * Los motores fueron un millón d'euros más baratos nesta temporada qu'en 2016, y en 2018 va haber otru amenorgamientu nel preciu.<ref>{{cita web |url=http://www.jamesallenonf1.com/2016/04/analysis-important-deal-agreed-on-f1-engines-to-2020/ |títulu=Analysis: Important deal agreed on F1 engines to 2020 |fechaaccesu=14 de mayu de 2016 |fecha=29 d'abril de 2016 |sitiuweb=James Allen on F1 – The official James Allen website on F1 |autor=Allen, James |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160430121359/http://www.jamesallenonf1.com/2016/04/analysis-important-deal-agreed-on-f1-engines-to-2020/ |fechaarchivu=2016-04-30 }}</ref> * Los equipos solo pudieron usar 4 motores en cada coche mientres tola temporada en llugar de los 5 usaos hasta agora. A partir del 4º motor van sufrir penalizaciones en parrilla. Sicasí, si camúdase más d'un motor nel mesmu [[Grandes Premios de Fórmula 1|Gran Premiu]], coles penalizaciones correspondientes, solo podrá montase nes siguientes la última unidá usada.<ref>{{cita web |url=http://www.laf1.es/noticias/salíes-con-coche-de-seguridad-casco-les midíes-del conseyu-925117 |títulu=Salíes con coche de seguridá, cascos... les midíes del Conseyu |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016}}</ref> * Por cuenta de los cambeos que se fixeron nos neumáticos de 2017 tocantes a dimensiones y al aumentu de fuercies que tuvieron de soportar pol cambéu na aerodinámica, foi [[Pirelli]] quien escoyó los compuestos de les primeres carreres de la [[Temporada 2018 de Fórmula 1|próxima temporada]]. Fueron 2 xuegos de los compuestos más duros, 4 medios y 7 de los más blandos.<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/motor/formula1/2016/09/28/57ec1000y5fdea076c8b4607.html |títulu=Fórmula 1: La FIA publica nueves normes pal Mundial 2017 |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=28 de setiembre de 2016 |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016}}</ref> === Cambeos deportivos === * Coles mires de nun perder la emoción de les salíes de los grandes premios, el Conseyu Mundial del Motor alcordó que, en casu de que'l coche de seguridá tenga que salir pa completar les primeres vueltes d'una carrera na que l'agua faiga imposible rodar con seguridá, una vegada ensúguese la pista o dexe de llover, los pilotos van arrincar dende la so posición en parrilla en paráu, como si dar de nuevu la salida a la carrera.<ref>{{cita web |url=http://formula1.autobild.es/noticias/4-cambeos-en-el reglamentu-de-f1-2017-que-tienes de saber-8331 |títulu=4 cambeos nel reglamentu de F1 2017 que tienes de saber - F1 Autobild.es |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016 |sitiuweb=formula1.autobild.es }}</ref> * va dexase l'usu d'una decoración distinta nos cascos de los pilotos mientres una carrera por dalgún motivu especial, como la carrera de casa, y tamién en casu de cambéu d'equipu.<ref>{{cita web |url=http://www.ole.com.ar/autos/El Conseyu Mundial-de-la-FIA-comunico-los cambeos-pa-el-2017_0_1659434238.html |títulu=Cambio a la vista |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016 |apellíu=Olé }}</ref> * Los suministradores de motores van tener la obligación de llegar a alcuerdos de suministru colos equipos que nun tengan robláu nengún alcuerdu con dalgún motorizador. * L'actual “Pilotu del Día escoyíu polos aficionaos va cuntar con un premiu, polo que se va intentar que los votos sían hasta pocu dempués de concluyir la carrera. Nun s'especificó si va puntuar o se va tratar solo d'un beneficiu económicu.<ref>{{cita web |url=http://tercerequipo.com/2016/09/28/cambeos-en-el reglamentu-pa-2017/ |títulu=Cambio nel reglamentu pa 2017 {{!}} Tercer Equipu |fechaaccesu=2 d'ochobre de 2016 }}</ref> * A partir del Gran Premiu d'España de 2017 los coches van llevar más decoración en tanto númberos más grandes, bandera del pilotu o'l so abreviación de los sos nomes pa poder ser identificaos con más claridá polos aficionaos.<ref>{{cita publicación |títulu=Nomes y dosales más grandes a partir de Barcelona |url=https://lat.motorsport.com/f1/news/nomes-y-dorsales-mas-grandes-a-partir-de-barcelona-898450/ |fechaaccesu=12 de mayu de 2017 |periódicu=Motorsport.com }}</ref> == Neumáticos == Anque nun tienen usu en carrera, [[Pirelli]] aprove a los equipos dende [[Temporada 2014 de Fórmula 1|2014]] mientres los entrenamientos de pretemporada con neumáticos duros d'iviernu, diseñaos específicamente pa rindir mientres díes especialmente fríos. Estremar de los demás por non llevar marcaje dalgunu nel llateral.<ref>{{cita web |url=http://motorsportstalk.nbcsports.com/2014/01/27/pirelli-bringing-in-special-winter-hard-tires-for-xerez-test/ |títulu=http://motorsportstalk.nbcsports.com/2014/01/27/pirelli-bringing-in-special-winter-hard-tires-for-xerez-test/}}</ref> Nesta temporada, Pirelli va nomar dos xuegos de carreres obligatories pa cada vehículu. Per otra parte, un conxuntu del compuestu más blandu va tener que ser guardáu pal so usu solu na Q3. Los dos conxuntos obligatorios escoyíos por Pirelli pueden ser de dos compuestos distintos, dende los trés que fueron nomaos pal fin de selmana. Estos conxuntos, obviamente, va ser idénticu pa cada equipu. Los 10 xuegos restantes pueden ser escoyíos per cada equipu, a partir de los trés compuestos nomaos pal fin de selmana. Los equipos van faer les sos eleiciones nun plazu fitu por Pirelli. Ellos comunicar les sos decisiones a la FIA, que de la mesma dici-y Pirelli cuántos neumáticos pa producir. Les opciones pa cada vehículu va caltenese de callao hasta 2 selmanes antes de la carrera. Si un equipu nun cumple cola fecha llende, la eleición va facer pola FIA. Una vegada que se tomaron les decisiones pa cada vehículu, la FIA va siguir p'asignar los neumáticos al azar al traviés d'un códigu de barres, como ye'l casu anguaño. Les decisiones tomaes per cada equipu pueden variar pa cada unu de los sos coches: lo que cada conductor dientro d'un equipu pueden tener una asignación distinta. Los neumáticos estremar por distintes marques de color nes parés llaterales, como ye'l casu anguaño. === Mientres la carrera === Los equipos inda van tener que devolver los neumáticos d'alcuerdu a un horariu determináu, pero pueden decidir qué neumáticos pa dar vuelta nos siguientes horarios: * Un xuegu dempués de los primeros 40 minutos de FP1 * Un xuegu a la fin de la FP1 * Dos xuegos a la fin de la FP2 * Dos xuegos a la fin de FP3 Los dos conxuntos obligatorios designaos por Pirelli nun pueden ser devueltos mientres la práutica y tienen de tar disponibles pal so usu na carrera. Siquier unu d'estos dos grupos tien de ser utilizáu mientres la carrera - pero los equipos puede decidir cuál. {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center;" |+ Los 7 compuestos de neumáticos proporcionaos por Pirelli pa esta temporada |- ! Nome del compuestu !colspan="2"| Color ! Banda de rodadura ! Condiciones de circulación ! Tipu del compuestu !Adherencia !Llonxevidá |- ! scope="row" |Ultra blandu |style="color:black" bgcolor="#de12e7" | '''US''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Violeta.svg|50px]] | [[Neumáticu llisu|Llisu]] | Secu |1 | | | | |- ! scope="row" | Súper blandu |style="color:black" bgcolor="#f20704" | '''SS''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]] | Llisu | Secu | Optativu / Blandiu | 4 | 2 | | | | |- ! scope="row" | Blandu | bgcolor="#faca08" | '''S''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]] | Llisu | Secu | Optativu / Blandiu / Duru | 3 | 3 | | | | |- ! scope="row" | Mediu | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli PZero White.svg|50px]] | Llisu | Secu | Blandiu / Duru | 2 | 4 | | | | |- ! scope="row" | Duru |style="color:black" bgcolor="#ff8000" | '''H''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Naranja.svg|50px]] | Llisu | Secu | Duru | 1 - Menos adherencia | 5 - Más duraderu |5 | | | | |- ! scope="row" | Entemediu | bgcolor="#029405" style="color:black" | '''I''' | [[Ficheru:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]] | [[Neumáticos de lluvia|Canales]] | Moyáu | Entemediu ! ! | |- ! scope="row" | D'agua |style="color:black" bgcolor="#078cd1" | '''W''' | [[Ficheru:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]] | Canales | Moyáu | D'agua ! ! | |} <nowiki>*</nowiki> Pirelli, designa 3 tipos de neumáticos secos pa cada Gran Premiu según el circuitu. Hai unu optativu pa la carrera (el más blandu) y dos obligatorios, unu duru y otru blandiu. El neumáticu ultra blandu va estrenar nel Gran Premiu d'Australia. <nowiki>*</nowiki> Pirelli, lleva neumáticos ultrablandos roses pal Gran Premiu de los Estaos Xuníos n'Austin pa sofitar a la Fundación Susan Komen, na llucha contra'l [[Cáncer de mama | cáncer de mama]]. {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 85%" |- valign="middle" ! '''Compuestu''' ! [[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]] <br /> {{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]] <br /> {{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|BHR]] <br /> {{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]] <br /> {{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]] <br /> {{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]] <br /> {{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]] <br /> {{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]] <br /> {{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]] <br /> {{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]] <br /> {{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]] <br /> {{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]] <br /> {{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]] <br /> {{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]] <br /> {{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MAL]] <br /> {{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]] <br /> {{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|USA]] <br /> {{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]] <br /> {{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]] <br /> {{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]] <br /> {{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} |- ! Optativu | bgcolor="#de12e7" | '''US''' | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#de12e7" | SS | bgcolor="#faca08" | US | bgcolor="#de12e7" | S | bgcolor="#de12e7" | '''US''' | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#de12e7" | SS | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#de12e7" | SS | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#de12e7" | SS | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#ff80c7" | SS | bgcolor="#de12e7" | '''US''' | bgcolor="#f20704" | US | bgcolor="#de12e7" | SS |US |- ! Blandu | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | S | bgcolor="#ffffff" | SS | bgcolor="#f20704" | M | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#f20704" | S | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | S | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#f20704" | S | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#f20704" | S | bgcolor="#f20704" | '''SS''' | bgcolor="#faca08" | SS | bgcolor="#f20704" | S |SS |- ! Duru | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | S | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | M | bgcolor="#ff8000" | S | bgcolor="#faca08" | H | bgcolor="#faca08" | '''S''' | bgcolor="#ffffff" | S | bgcolor="#faca08" | M | bgcolor="#ffffff" | S | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" | M | bgcolor="#ffffff" | S | bgcolor="#faca08" | M | bgcolor="#ffffff" | S | bgcolor="#ffffff" | '''M''' | bgcolor="#faca08" |M | bgcolor="#faca08" |'''S''' | bgcolor="#ffffff" | SS | bgcolor="#faca08" | M |S |- ! Entemediu | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' | bgcolor="#029405" | '''I''' |I |- ! D'agua | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' | bgcolor="#078cd1" | '''W''' |W |- |} == Resultaos == === Resultaes por Gran Premiu === <center> {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%;" |- ! Ronda !Fecha !Gran Premiu !Mapa del Circuitu !colspan="4" | Resultaos |- ! rowspan="5" | '''1''' | rowspan="5" | 24, 25 y 26 de marzu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Australia]]'''<br /><br />{{Bandera|Australia}} [[Circuitu d'Albert Park]]<br />Llargor: 5,303 km<br />Vueltes: 58<br />Distancia de carrera: 307,574 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Albert Park.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:22.188) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] (1:26.538) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Australia de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''2''' | rowspan="5" | 7, 8 y 9 d'abril | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de China]]'''<br /><br />{{Bandera|China}} [[Circuitu Internacional de Shanghai]]<br />Llargor: 5,451 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 305,066 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | ''Sesión suspendida'' ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:31.678) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:35.378) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de China de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''3''' | rowspan="5" | 14, 15 y 16 d'abril | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Baḥréin]]'''<br /><br />{{Bandera|Baḥréin}} [[Circuitu Internacional de Baḥréin]]<br />Llargor: 5,412 km<br />Vueltes: 57<br />Distancia de carrera: 308,238 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:28.769) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:32.798) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''4''' | rowspan="5" | 28, 29 y 30 d'abril | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Rusia]]'''<br /><br />{{Bandera|Rusia}} [[Autódromu de Sochi]]<br />Llargor: 5,484 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 309,745 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Sochi.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! Ganador | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:33.194) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] (1:36.844) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Rusia de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''5''' | rowspan="5" | 12, 13, 14 de mayu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'España]]'''<br /><br />{{Bandera|España}} [[Circuitu de Barcelona-Cataluña]]<br />Llargor: 4,655 km<br />Vueltes: 66<br />Distancia de carrera: 307,104 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] '''-'''[[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Catalunya.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:19.149) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:23.593) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'España de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''6''' | rowspan="5" | 25, 27 y 28 de mayu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Mónacu]]'''<br /><br />{{Bandera|Mónacu}} [[Circuitu de Mónacu]]<br />Llargor: 3,337 km<br />Vueltes: 78<br />Distancia de carrera: 260,286 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] (1:12.178) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] (1:14.820) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''7''' | rowspan="5" | 9, 10 y 11 de xunu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Canadá]]'''<br /><br />{{Bandera|Canadá}} [[Circuitu Gilles Villeneuve]]<br />Llargor: 4,361 km<br />Vueltes: 70<br />Distancia de carrera: 305,270 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Gilles Villeneuve.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:11.459) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:14.551) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Canadá de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''8''' | rowspan="5" | 23, 24 y 25 de xunu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Azerbaixán]]'''<br /><br />{{Bandera|Azerbaixán}} [[Circuitu urbanu de Bakú]]<br />Llargor: 6,003 km<br />Vueltes: 51<br />Distancia de carrera: 306,049 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Formula1 Circuit Baku.svg|200x150px]] ! Llibres 1 |{{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! Ganador | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 2 |{{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 |{{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Canadá}} [[Lance Stroll]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:40.593) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:43.441) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''9''' | rowspan="5" | 7, 8 y 9 de xunetu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Austria]]'''<br /><br />{{Bandera|Austria}} [[Red Bull Ring]]<br />Llargor: 4,326 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 307,020 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Red Bull Ring.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:04.251) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:07.411) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Austria de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''10''' | rowspan="5" | 14, 15 y 16 de xunetu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Gran Bretaña]]'''<br /><br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Circuitu de Silverstone]]<br />Llargor: 5,891 km<br />Vueltes: 52<br />Distancia de carrera: 306,198 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Silverstone circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 |{{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 |{{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:26.600) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:30.621) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''11''' | rowspan="5" | 28, 29 y 30 de xunetu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Hungría]]'''<br /><br />{{Bandera|Hungría}} [[Hungaroring]]<br />Llargor: 4,381 km<br />Vueltes: 70<br />Distancia de carrera: 306,630 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Hungaroring.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! ''Pole position'' |{{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:16.276) ! Vuelta rápida | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] (1:20.182) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''12''' | rowspan="5" | 25, 26 y 27 d'agostu |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Bélxica]]'''<br /><br />{{Bandera|Bélxica}} [[Circuitu de Spa-Francorchamps]]<br />Llargor: 7,004 km<br />Vueltes: 44<br />Distancia de carrera: 308,052 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:42.553) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:46.577) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''13''' | rowspan="5" | 1, 2 y 3 de setiembre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Italia]]'''<br /><br />{{Bandera|Italia}} [[Autodromo Nazionale di Monza]]<br />Llargor: 5,793 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 306,720 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Monza track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:35.554) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] (1:23.361) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Italia de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''14''' | rowspan="5" | 15, 16 y 17 de setiembre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Singapur]]'''<br /><br />{{Bandera|Singapur}} [[Circuitu urbanu de Marina Bay]]<br />Llargor: 5,065 km<br />Vueltes: 61<br />Distancia de carrera: 308,828 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Marina bay circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:39.491) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:45.008) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Singapur de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''15''' | rowspan="5" | 29 y 30 de setiembre y 1 d'ochobre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Malasia]]'''<br /><br />{{Bandera|Malasia}} [[Circuitu Internacional de Sepang]]<br />Llargor: 5,543 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 310,408 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] '''-'''[[Red Bull Racing|Red Bull]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Sepang.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] ! Ganador | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:30.076) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:34.080) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Malasia de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''16''' | rowspan="5" | 6, 7 y 8 d'ochobre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Xapón]]'''<br /><br />{{Bandera|Xapón}} [[Circuitu de Suzuka]]<br />Llargor: 5,807 km<br />Vueltes: 53<br />Distancia de carrera: 307,471 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Alemaña}} [[Nico Rosberg]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Suzuka circuit map--2005.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:27.319) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:33.144) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Xapón de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''17''' | rowspan="5" | 20, 21 y 22 d'ochobre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Estaos Xuníos]]'''<br /><br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Circuitu de les Amériques]]<br />Llargor: 5,513 km<br />Vueltes: 56<br />Distancia de carrera: 308,405 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Austin circuit.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] (1:33.108) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:37.766) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''18''' | rowspan="5" | 27, 28 y 29 d'ochobre |rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Méxicu]]'''<br /><br />{{Bandera|Méxicu}} [[Autódromu Hermanos Rodríguez]]<br />Llargor: 4,304 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 305,354 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! Ganador | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|NED}} [[Max Verstappen]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:16.488) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] (1:18.785) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''19''' | rowspan="5" | 10, 11 y 12 de payares | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu de Brasil]]'''<br /><br />{{Bandera|Brasil}} [[Autódromu José Carlos Pace]]<br />Llargor: 4,309 km<br />Vueltes: 71<br />Distancia de carrera: 305,909 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! Ganador | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:08.322) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] (1:11.044) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu de Brasil de 2017|Resultaos completes]] |- ! rowspan="5" | '''20''' | rowspan="5" | 24, 25 y 26 de payares | rowspan="5" | '''[[Gran Premiu d'Abu Dhabii]]'''<br /><br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} [[Circuitu Yas Marina]]<br />Llargor: 5,554 km<br />Vueltes: 55<br />Distancia de carrera: 305,355 km<br /><br />'''Ganador 2016:'''<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] '''-''' [[Ficheru:Mini Free Logo Mercedes.png|15x15px]] [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] ! rowspan="5" | [[Ficheru:Circuit Yas-Island.svg|200x150px]] ! Llibres 1 | {{Bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] ! Ganador | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] |- ! Llibres 2 | {{Bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 2ᵘ puestu | {{Bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |- ! Llibres 3 | {{Bandera|GBR}} [[Lewis Hamilton]] ! 3ᵉʳ puestu | {{Bandera|GER}} [[Sebastian Vettel]] |- ! ''Pole position'' | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:36.231) ! Vuelta rápida | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] (1:40.750) |- ! colspan="4" | [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|Resultaos completes]] |} <small>Fonte: F1.com<ref name=":2">{{cita web |url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races.html |títulu=Results |fechaaccesu=21 de mayu de 2017 |idioma=en |sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website}}</ref></small> </center> === Puntuaciones === {| {{tablaguapa}} style="font-size:85%; text-align:center" ! Posición | bgcolor="#ffffbf" | &nbsp;'''1º'''&nbsp; | bgcolor="#dfdfdf" | &nbsp;'''2º'''&nbsp; | bgcolor="#ffdf9f" | &nbsp;'''3º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''4º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''5º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''6º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''7º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''8º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''9º'''&nbsp; | bgcolor="#dfffdf" | &nbsp;'''10º'''&nbsp; |- ! Puntos | bgcolor="#ffffbf" | 25 | bgcolor="#dfdfdf" | 18 | bgcolor="#ffdf9f" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 1 |} === Campeonatu de Pilotos === {| | {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size: 75%" |- valign="middle" ! Pos. ! N° ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MAL]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Ptos. |- ! 1 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center | '''44''' | align=left | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | '''5''' | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfffdf" |9 | bgcolor="#dfffdf" |4 | bgcolor="#dfdfdf" |2 !363 |- ! 2 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''5''' | align=left | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | '''Ret''' | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#dfffdf" | '''''4''''' | bgcolor="#ffffbf" |1 | bgcolor="#ffdf9f" |3 !317 |- ! 3 | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center | '''77''' | align=left | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#ffdf9f" | '''3''' | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | ''3'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfdfdf" |2 | bgcolor="#dfdfdf" |'''2''' | bgcolor="#ffffbf" |'''''1''''' ! 305 |- ! 4 | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | '''7''' | align=left | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffdf9f" | ''3'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" |DNS | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" |3 | bgcolor="#ffdf9f" |3 | bgcolor="#dfffdf" |4 ! 205 |- ! 5 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''3''' | align=left | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" |6 | bgcolor="#efcfff" |Ret ! 200 |- ! 6 | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | '''33''' | align=left | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" |1 | bgcolor="#dfffdf" |''5'' | bgcolor="#dfffdf" |5 ! 168 |- ! 7 | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | '''11''' | align=left | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#cfcfff" | ''13'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" |7 | bgcolor="#dfffdf" |9 | bgcolor="#dfffdf" |7 ! 100 |- ! 8 | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | '''31''' | align=left | {{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]] | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" |5 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#dfffdf" |8 ! 87 |- ! 9 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''55''' | align=left | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#cfcfff" |11 | bgcolor="#efcfff" |Ret ! 54 |- ! 10 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | '''27''' | align=left | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#dfffdf" |10 | bgcolor="#dfffdf" |6 ! 43 |- ! 11 | style="color:#0000FF; background:#FFFFFF; text-align:center;" align=center | '''19''' | align=left | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="" |WD | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" |11 | bgcolor="#dfffdf" |7 | bgcolor="#dfffdf" |10 ! 43 |- ! 12 | style="color:#0000FF; background:#FFFFF; text-align:center;" align=center | '''18''' | align=left | {{Bandera|Canadá}} [[Lance Stroll]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15† | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" |6 | bgcolor="#cfcfff" |16 | bgcolor="#cfcfff" |18 ! 40 |- ! 13 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''8''' | align=left | {{Bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" |15 | bgcolor="#cfcfff" |15 | bgcolor="#cfcfff" |11 ! 28 |- ! 14 | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | '''20''' | align=left | {{Bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#dfffdf" |8 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#cfcfff" |13 ! 19 |- ! 15 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''14''' | align=left | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="" | | bgcolor="#cfcfff" | 16† | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | ''6'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" |10 | bgcolor="#dfffdf" |8 | bgcolor="#dfffdf" |9 ! 17 |- ! 16 | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''2''' | align=left | {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]] | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" |12 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#cfcfff" |12 ! 13 |- ! 17 | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | '''30''' | align=left | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="" |DNS | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor=""| | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | ! 8 |- ! 18 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''94''' | align=left | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]] | bgcolor="#ffffff" | WD | bgcolor="" | | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" |14 | bgcolor="#cfcfff" |14 | bgcolor="#cfcfff" |14 ! 5 |- ! 19 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''26''' | align=left | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | ! 5 |- ! 20 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''9''' | align=left | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" |Ret | bgcolor="#cfcfff" |13 | bgcolor="#cfcfff" |17 ! 0 |- ! 21 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''10''' |align=left |{{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]] | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff" | 14 |bgcolor="#cfcfff" | 13 | |bgcolor="#cfcfff" |13 |bgcolor="#cfcfff" |12 |bgcolor="#cfcfff" |16 !0 |- ! 22 | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | '''36''' | align=left | {{Bandera|Italia}} [[Antonio Giovinazzi]] | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | ! 0 |- ! 23 | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | '''28''' |align=left |{{Bandera|NZL}} [[Brendon Hartley]] | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#efcfff" |Ret |bgcolor="#efcfff" |Ret |bgcolor="#cfcfff" |15 !0 |- ! NC | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | '''22''' | align=left | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | ! 0 |- ! NC | style="color:#0000FF; background:#FFFFFF; text-align:center;" align=center | '''40''' | align=left | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul Di Resta]] | | | | | | | | | | |bgcolor="#efcfff" | Ret | | | | | | | | | !0 |- ! Pos. ! N° ! Pilotu ![[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MAL]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! Ptos. |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} * <small>Fonte: F1.com<ref name=":2" /></small> === Estadístiques del Campeonatu de Pilotos === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Pilotu !Escudería !Grandes Premios ! Carreres empezaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- ! 1 | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Lewis Hamilton]] | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |20 |20 |9 |13 |11 |7 |363 |- ! 2 | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Sebastian Vettel]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |20 |20 |5 |13 |4 |5 |317 |- ! 3 | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Valtteri Bottas]] | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |20 |20 |3 |13 |4 |2 |305 |- ! 4 | align="left" | {{Bandera|Finlandia}} [[Kimi Räikkönen]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |20 |19 | |7 |1 |2 |205 |- ! 5 | align="left" | {{Bandera|Australia}} [[Daniel Ricciardo]] | align="left" |[[Red Bull Racing|Red Bull]] |20 |20 |1 |9 | |1 |200 |- !6 | align="left" | {{Bandera|Países Baxos}} [[Max Verstappen]] | align="left" |[[Red Bull Racing|Red Bull]] |20 |20 |2 |4 | |1 |168 |- ! 7 | align="left" | {{Bandera|Méxicu}} [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]] | align="left" | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |20 |20 | | | |1 |100 |- !8 | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Esteban Ocon]] | align="left" | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]] |20 |20 | | | | |87 |- ! 9 | align="left" | {{Bandera|España}} [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] [[Renault Sport F1 Team|Renault]] |20 |20 | | | | |54 |- !10 | align="left" | {{Bandera|Brasil}} [[Felipe Massa]] | align="left" | [[Williams Racing|Williams]] |19 |19 | | | | |43 |- ! 11 | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Nico Hülkenberg]] | align="left" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] |20 |19 | | | | |43 |- ! 12 | align="left" | {{Bandera|Canadá}} [[Lance Stroll]] | align="left" | [[Williams Racing|Williams]] |20 |20 | |1 | | |40 |- !13 | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Romain Grosjean]] | align="left" | [[Haas F1 Team|Haas]] |20 |20 | | | | |28 |- ! 14 | align="left" | {{Bandera|Dinamarca}} [[Kevin Magnussen]] | align="left" | [[Haas F1 Team|Haas]] |20 |20 | | | | |19 |- ! 15 | align="left" | {{Bandera|España}} [[Fernando Alonso]] | align="left" | [[McLaren F1 Team|McLaren]] |19 |18 | | | |1 |17 |- ! 16 | align="left" | {{Bandera|Bélxica}} [[Stoffel Vandoorne]] | align="left" | [[McLaren F1 Team|McLaren]] |20 |19 | | | | |13 |- ! 17 | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jolyon Palmer]] | align="left" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] |16 |15 | | | | |8 |- !18 | align="left" | {{Bandera|Rusia}} [[Daniil Kvyat]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |15 |15 | | | | |5 |- !19 | align="left" | {{Bandera|Alemaña}} [[Pascal Wehrlein]] | align="left" | [[Sauber F1 Team|Sauber]] |18 |18 | | | | |5 |- ! 20 | align="left" | {{Bandera|Suecia}} [[Marcus Ericsson]] | align="left" | [[Sauber F1 Team|Sauber]] |20 |20 | | | | |0 |- !21 | align="left" | {{Bandera|Francia}} [[Pierre Gasly]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |5 |5 | | | | |0 |- ! 22 | align="left" | {{Bandera|Italia}} [[Antonio Giovinazzi]] | align="left" | [[Sauber F1 Team|Sauber]] |2 |2 | | | | |0 |- !23 | align="left" | {{Bandera|NZL}} [[Brendon Hartley]] | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]] |4 |4 | | | | |0 |- ! 24 | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jenson Button]] | align="left" | [[McLaren F1 Team|McLaren]] |1 |1 | | | | |0 |- !25 | align="left" | {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Paul Di Resta]] | align="left" | [[Williams Racing|Williams]] |1 |1 | | | | |0 |} * <small>Fonte: F1.com<ref name=":2" /></small> === Campeonatu de Constructores === {| | valign="top" | {| {{tablaguapa}} style="font-size: 80%; text-align:center;" |- valign="top" ! valign="middle"| Pos. ! valign="middle"| Escudería !valign="middle"| Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! valign="middle" | Ptos. |- ! rowspan="2" align="left" | 1 | rowspan="2" align="center"| [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center | Hamilton | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | '''5''' | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 ! rowspan="2" align="right" | 668 |- | style="color:#FFFFFF; background:#2AB4A5; text-align:center;" align=center | Bottas | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#ffdf9f" | '''3''' | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | ''3'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#ffffbf" | '''''1''''' |- ! rowspan="2" align="left" | 2 | rowspan="2" align="center" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | Vettel | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#ffffbf" | '''1''' | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | '''Ret''' | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfdfdf" | ''2'' | bgcolor="#dfffdf" | '''''4''''' | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 ! rowspan="2" align="right" | 522 |- | style="color:#FFFFFF; background:#C30000; text-align:center;" align=center | Raikkonen | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffdf9f" | ''3'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfdfdf" | '''2''' | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" |DNS | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 4 |- ! rowspan="2" align="left" | 3 | rowspan="2" align="center" |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault en Fórmula 1|TAG Heuer]] | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | Ricciardo | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | ''4'' | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret ! rowspan="2" align="right" | 368 |- | style="color:#FFFFFF; background:#00007D; text-align:center;" align=center | Verstappen | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfdfdf" | 2 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#ffffbf" | 1 | bgcolor="#dfffdf" | ''5'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 |- ! rowspan="2" align="left" | 4 | rowspan="2" align="center" | [[Sahara Force India F1 Team|Force India]]-[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | Perez | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#cfcfff" | ''13'' | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 17th | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 7 ! rowspan="2" align="right" | 187 |- | style="color:#FFFFFF; background:#FF80C7; text-align:center;" align=center | Ocon | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 5 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 |- ! rowspan="3" align="left" | 5 | rowspan="3" align="center" | [[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | style="color:#0000FF; background:#FFFFF; text-align:center;" align=center | Stroll | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#ffdf9f" | 3 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18 ! rowspan="3" align="right" | 83 |- | style="color:#0000FF; background:#FFFFF; text-align:center;" align=center | Massa | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="" | INJ | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 10 |- |style="color:#0000FF; background:#FFFFF; text-align:center;" align=center | Di Resta | | | | | | | | | | |bgcolor="#efcfff" | Ret | | | | | | | | | |- ! rowspan="3" align="left" | 6 | rowspan="3" align="center" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | Hulkenberg | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 6 ! rowspan="3" align="right" | 57 |- | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | Palmer | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor= | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | |- | style="color:#FFFFFF; background:#FFB800; text-align:center;" align=center | Sainz | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret |- ! rowspan="4" align="left" | 7 | rowspan="4" align="center" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Renault en Fórmula 1|Renault]] | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | Gasly | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="" | | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 16 ! rowspan="4" align="right" | 53 |- | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | Kvyat | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | |- | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | Hartley | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 |- | style="color:#FFFFFF; background:#0005C1; text-align:center;" align=center | Sainz | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 4 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | |- ! rowspan="2" align="left" | 8 | rowspan="2" align="center" |[[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | Grosjean | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 6 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 ! rowspan="2" align="right" | 47 |- | style="color:#FFFFFF; background:#6e0000; text-align:center;" align=center | mAGNUSSEN | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 |- ! rowspan="3" align="left" | 9 | rowspan="3" align="center" |[[McLaren]]-[[Honda en Fórmula 1|Honda]] | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | Vandoorne | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#dfffdf" | 7 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 12 ! rowspan="3" align="right" | 30 |- | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | Alonso | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14† | bgcolor="" | DNS | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="" | DNP | bgcolor="#cfcfff" | 16† | bgcolor="#dfffdf" | 9 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | ''6'' | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 17† | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#dfffdf" | 9 |- | style="color:#FFFFFF; background:#FF5F0F; text-align:center;" align=center | Button | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | |- ! rowspan="3" align="left" | 10 | rowspan="3" align="center" |[[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | Ericsson | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 18† | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 18 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 13 | bgcolor="#cfcfff" | 17 ! rowspan="3" align="right" | 5 |- | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | Giovinazzi | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | | bgcolor="" | |- | style="color:#FFFFFF; background:#0063FF; text-align:center;" align=center | Wehrlein | bgcolor="#ffffff" | INJ | bgcolor="" | INJ | bgcolor="#cfcfff" | 11 | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#dfffdf" | 8 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#dfffdf" | 10 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 16 | bgcolor="#cfcfff" | 12 | bgcolor="#cfcfff" | 17 | bgcolor="#cfcfff" | 15 | bgcolor="#efcfff" | Ret | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 | bgcolor="#cfcfff" | 14 |- ! valign="middle" | Pos. ! valign="middle" | Escudería !valign="middle" | Nᵘ ! [[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]]<br />{{Bandera|Australia}} ! [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]]<br />{{Bandera|China}} ! [[Gran Premiu de Baḥréin de 2017|BHR]]<br />{{Bandera|Baḥréin}} ! [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]]<br />{{Bandera|Rusia}} ! [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]]<br />{{Bandera|España}} ! [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]]<br />{{Bandera|Mónacu}} ! [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]]<br />{{Bandera|Canadá}} ! [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]]<br />{{Bandera|Azerbaixán}} ! [[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]]<br />{{Bandera|Austria}} ! [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]]<br />{{Bandera|Reinu Xuníu}} ! [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]]<br />{{Bandera|Hungría}} ! [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]]<br />{{Bandera|Bélxica}} ! [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]]<br />{{Bandera|Italia}} ! [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]]<br />{{Bandera|Singapur}} ! [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MYS]]<br />{{Bandera|Malasia}} ! [[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]]<br />{{Bandera|Xapón}} ! [[Gran Premiu d'Estaos Xuníos de 2017|USA]]<br />{{Bandera|Estaos Xuníos}} ! [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]]<br />{{Bandera|Méxicu}} ! [[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]]<br />{{Bandera|Brasil}} ! [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]]<br />{{Bandera|Emiratos Árabes Xuníos}} ! valign="middle" | Ptos. |} {{Lleenda de resultaos de carreres de motor}} |} * <small>Fonte: F1.com<ref name=":2" /></small> === Estadístiques del Campeonatu de Constructores === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size: 85%" |- ! Pos. ! Escudería !Xasis ! Motor ! Grandes Premios ! Carreres empezaes ! Victories ! Podios ! Poles ! Vueltes rápides ! Puntos |- !1 | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Mercedes F1 W08 EQ Power+|F1 W08 EQ Power+]] | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |20 |20 |12 |26 |15 |9 |668 |- !2 | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF70-H|SF70-H]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |20 |20 |5 |20 |5 |7 |522 |- ! 3 | align="left" |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault en Fórmula 1|TAG Heuer]] | [[Red Bull RB13|RB13]] | align="left" | [[Renault Sport F1|TAG Heuer]]<ref name="TAG Heuer">Por cuenta de les diferencies ente [[Red Bull Racing|Red Bull]] y [[Renault Sport F1|Renault]], a partir de 2016 les unidaes de potencia lleven el nome de [[TAG Heuer]].</ref> |20 |20 |3 |13 | |2 |368 |- ! 4 | align="left" |[[Sahara Force India F1 Team|Force India]]-[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Force India VJM10|VJM10]] | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |20 |20 | | | |1 |187 |- ! 5 | align="left" |[[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | [[Williams FW40|FW40]] | align="left" | [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] |20 |20 | |1 | | |83 |- ! 6 | align="left" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] | [[Renault R.S.17|RS17]] | align="left" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] |20 |20 | | | | |57 |- ! 7 | align="left" |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Renault en Fórmula 1|Renault]] | [[Toro Rosso STR12|STR12]] | align="left" | [[Renault Sport F1 Team|Renault]] |20 |20 | | | | |53 |- ! 8 | align="left" |[[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Haas VF-17|VF-17]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |20 |20 | | | | |47 |- !9 | align="left" |[[McLaren]]-[[Honda en Fórmula 1|Honda]] | [[McLaren MCL32|MCL32]] | align="left" | [[Honda en Fórmula 1|Honda]] |20 |20 | | | |1 |30 |- ! 10 | align="left" |[[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Sauber C36|C36]] | align="left" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |20 |20 | | | | |5 |} == Ver tamién == * [[Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1]] * [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat|2017 in Formula One}} {{Fórmula 1}} {{Tradubot|Temporada 2017 de Fórmula 1}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Temporada 2017 de Fórmula 1|*]] [[Categoría:Temporaes de Fórmula 1|2017]] [[Categoría:Deportes de motor en 2017|Fórmula 1]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] tqwpblh1athsiu7gf181y8bo2pv6nhb 0 129331 4527480 4398985 2026-09-12T08:58:16Z Limotecariu 735 4527480 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20201002070137}} {{vehículu}} Un '''superbike''' ye un tipu de [[motocicleta]] que s'utiliza en competiciones de [[motociclismu de velocidá]], ente elles el [[Campeonatu Mundial de Superbikes]] y el [[Campeonatu Mundial de Motociclismu de Resistencia]]. A diferencia de les motocicletes usaes nel [[Campeonatu Mundial de Motociclismu]], les superbikes tienen de ser modelos derivaos de los de serie. Esto facer menos costoses de desenvolver y caltener, polo cual dellos campeonatos nacionales de motociclismu de velocidá apostar con elles. Por que les marques de motocicletes puedan usar les sos motocicletes nos campeonatos, deben primeru [[homologación|homologarlas]] y vender una cierta cantidá d'unidaes al públicu. Según el campeonatu, déxase'l cambéu de suspensiones, frenos y ruedes. Los motores son d'alta cilindrada: ente 850 y 1200&nbsp;cc pa motores bicilíndricos, y ente 750 y 1000&nbsp;cc pa los de cuatro cilindros. Hasta mediaos de la década de 1990, tamién se dexaron motores de dos tiempos en llugar de cuatro tiempos, nesti casu d'hasta 500&nbsp;cc de cilindrada. == Campeonatos de superbikes == *[[Campeonatu Mundial de Superbikes]] *[[Campeonatu Mundial de Motociclismu de Resistencia]] *[[Campeonatu de l'AMA de Superbikes]] *[[Campeonatu Australianu de Superbikes]] *[[Campeonatu Alemán de Superbikes]] *[[Campeonatu Británicu de Superbikes]] *[[Campeonatu Canadianu de Superbikes]] *[[Campeonatu Chilenu de Superbikes]] *[[Campeonatu d'España de Velocidá]] *[[Campeonatu Francés de Superbikes]] *[[Campeonatu Italianu de Motociclismu de Velocidá]] *[[Campeonatu Xaponés de Superbikes]] {{Tradubot|Superbike}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Motociclismu]] stl9mlqor0p4jmn22yv2j9mzi6vg7c3 0 129452 4527454 4234352 2026-09-12T06:03:04Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527454 wikitext text/x-wiki {{Ficha de competición a motor | nome = WeatherTech SportsCar Championsip | temporada = [[Temporada 2017 de WeatherTech SportsCar Championship]] | imaxe = PLM12 Turn 1 action.jpg | imaxe_tamañu = 270px | categoría = [[Daytona Prototype]] <br /> [[Gran turismu (automóvil)|Automóvil de Gran Turismu]] <br /> [[Prototipu de Le Mans|LMP]] | fundación = 13 de marzu de 2013 | xerente = | lema = | inaugural = [[Temporada 2014 del United SportsCar Championship|2014]] | difunta = | ámbitu = [[América del Norte]] | pilotu campeón = '''Prototipos''' ('''P'''): <br /> {{bandera|USA}} [[Dane Cameron]]<br />{{bandera|USA}} [[Eric Curran]]<br /> '''Prototipo Desafío''' ('''PC'''): <br /> {{bandera|VEN}} [[Alex Popow]]<br />{{bandera|NLD}} [[Renger van der Zande]] <br /> '''Gran Turismu Le Mans''' ('''GTLM'''): <br /> {{bandera|GBR}} [[Oliver Gavin]] <br /> {{bandera|USA}} [[Tommy Milner]] <br /> '''Gran Turismu Daytona''' ('''GTD'''): <br /> {{bandera|ITA}} [[Alessandro Balzan]]<br /> {{bandera|DNK}} [[Christina Nielsen]] | escudería campeona = '''P''': <br /> [[Action Express Racing]]<br /> '''PC''': <br /> Starworks Motorsports <br /> '''GTLM''': <br /> [[SRT|SRT Motorsports]]<br />'''GTD''': <br /> Turner Motorsports | constructores = {{bandera|USA}} [[Chevrolet]]<br />{{bandera|USA}} [[Riley Technologies|Riley]]<br />{{bandera|Alemaña}} [[Porsche]]<br />{{bandera|Alemaña}} [[Audi]]<br />{{bandera|Alemaña}} [[BMW]]<br />{{bandera|Italia}} [[Dallara]]<br />{{bandera|Italia}} [[Ferrari]] | motores = {{bandera|USA}} [[Chevrolet]]<br />{{bandera|USA}} [[Ford]]<br />{{bandera|Xapón}} [[Honda]]<br />{{bandera|Xapón}} [[Mazda]] | neumáticos = {{Neumáticu|C}} [[Continental AG|Continental]]<br />{{Neumáticu|M}} [[Michelin]] | web = www.imsa.com/series/sportscar-championship }} El '''WeatherTech SportsCar Championship''' ye un campeonatu d'[[automovilismu de velocidá]] para [[sport prototipu|sport prototipos]] y [[gran turismu (automóvil)|gran turismos]] que s'apuesta n'[[América del Norte]] a partir del añu 2014. Entamáu pola [[International Motor Sports Association]], surdió de la fusión de l'[[American Le Mans Series]] y la Grand-Am [[Rolex Sports Car Series]], dos campeonatos que coesistieren dende 1999, depués de que'l [[Campeonatu IMSA GT]] dexara d'apostase tres 1998. Por ello, denominóse primeramente '''United SportsCar Championship''', anque la pallabra "United" quitar pa la temporada 2016. El certame ye'l más importante del so tipu nel continente, ya inclúi numberoses [[carrera de resistencia|carreres de resistencia]] clásiques, ente elles les [[24 Hores de Daytona]], les [[12 Hores de Sebring]] y [[Petit Le Mans]]. ==Descripción del campeonatu== Mientres les primeres temporaes del SportsCar Championship, el reglamentu téunicu toma casi toles clases de la ALMS y la Rolex Series. La clase principal de sport prototipos, Prototypes, combina les clases LMP2 de la ALMS y [[Daytona Prototype]]s de la Rolex Series, al empar que dexa la participación del [[DeltaWing]]. La clase Prototype Challenge de la ALMS sigue independientemente. La clase GT de la ALMS pasó a llamase GT Le Mans, en cuantes que les clases GT Challenge de la ALMS y les GT y GX de la Rolex Series xunir so la denominación GT Daytona. La única clase ausente ye LMP1, que fora la clase principal de la ALMS. Les [[24 Hores de Le Mans]] y el [[Campeonatu Mundial de Resistencia]] modificaron el so reglamentu en 2014 pa fomentar el desenvolvimientu de teunoloxíes ecolóxiques tales como [[automóvil híbridu|híbridos]] y combustibles alternativos, lo que se consideró demasiao costosu pal tornéu norteamericanu. Per otra parte, los organizadores del campeonatu alcordaron col Automobile Club de l'Ouest y la [[Federación Internacional del Automóvil]], responsables de les 24 Hores de Le Mans y el Campeonatu Mundial de Resistencia, por que los prototipos del nuevu certame puedan competir en dicha carrera por aciu un reglamentu de mancomún en 2017. Como parte del procesu de fusión, l'ente rector del IMSA SportsCar Championship ye la [[International Motor Sports Association]], de cuenta que la [[Grand-Am]] sumió. Les numberoses categoríes teloneras de la ALMS y la Rolex Series siguieron apostándose. La marca de relós Tudor foi patrocinadora titular del campeonatu dende 2014 y 2015. A partir de 2016, el campeonatu tien patrociniu titular de la marca d'accesorios d'automóviles WeatherTech. ==Clases== El campeonatu cunta con cuatro clases d'automóviles: * La clase de '''Prototipos (P)''', nes sos primeres trés temporaes incluyó a los vehículos del tipu [[Prototipu de Le Mans|'''Prototipu Le Mans 2''']]''' ([[Prototipu de Le Mans|LMP2]])''', los '''[[Daytona Prototype|Prototipos Daytona]] ([[Daytona Prototype|DP]])''', y el '''[[DeltaWing]]''', construyíu so les especificaciones del 2014. En 2017, van participar nuevos LMP2, y [[Prototipu Internacional Daytona|'''Prototipos Internacional Daytona''']] ([[Prototipos Internacional Daytona|'''DPi''']]) * La clase de '''Prototype Challenge (PC)''', sigue siendo los mesmos coches de la '''[[American Le Mans Series]]''' y les mesmes especificaciones, utilizando'l xasis [[Oreca]] y el motor [[Corvette]]. La clase va esaniciase dempués la temporada 2017. * La clase de los '''Gran Turismu''' '''(GT),''' que cubre a los distintos vehículos '''GT''' de l'[[American Le Mans Series|ALMS]] y la [[Grand-Am]] nuna sola división, y que van ser dexaos, pa la llucha pol campeonatu, van ser los siguientes: ** '''GT Le Mans (GTLM)''', cubre los coches que pertenecíen como Gran Turismu na American Le Mans Series y afáense al reglamentu de Gran Turismu de l'[[Automobile Club de l'Ouest]] y la [[Federación Internacional del Automóvil]]. ** '''GT Daytona (GTD)''', que les sos especificaciones son les mesmes utilizaes na [[Rolex Sports Car Series]] y la American Le Mans Series (nesti casu la unión de dambos reglamentos, al modificar les especificaciones, afeches de la resultancia de dambes series). A partir de 2016, la clase adoptó la especificación global FIA GT3. <gallery> PLM12 6 Muscle Milk HPD Lucas Luhr.jpg|HPD ARX 03a del reglamentu LMP2 DP 01 Chip Ganassi Racing Scott Pruett Memo Rojas Road America 2012.jpg|Riley BMW del reglamentu Daytona Prototypes PLM12 17 Falken Porsche.jpg|Porsche 911 de la futura clase GTLM PLM 2011 DeltaWing 4.jpg|DeltaWing de la clase Prototipos </gallery> == Circuitos == Estos son los circuitos que se destacar dende calendariu 2014 d'equí p'arriba: {{Columnes}} * {{Bandera|USA}} [[Circuitu de Austin|Austin]] * {{Bandera|USA}} [[Circuitu urbanu de Detroit|Detroit]] * {{Bandera|USA}} [[Daytona International Speedway|Daytona]] * {{Bandera|USA}} [[Indianapolis Motor Speedway|Indianápolis]] * {{Bandera|USA}} [[Kansas Speedway|Kansas]] * {{Bandera|USA}} [[Mazda Raceway Laguna Seca|Laguna Seca]] {{Nueva columna}} * {{Bandera|USA}} [[Circuitu urbanu de Long Beach|Long Beach]] * {{Bandera|Canadá}} [[Mosport Park|Mosport]] * {{Bandera|USA}} [[Road America]] * {{Bandera|USA}} [[Road Atlanta]] * {{Bandera|USA}} [[Sebring International Raceway|Sebring]] * {{Bandera|USA}} [[Virginia International Raceway|Virginia]] * {{Bandera|USA}} [[Watkins Glen International|Watkins Glen]] {{Final columnes}} == Campeones == {| border="9" style="background:#ffffff" align="center" {{tablaguapa}} ! colspan="5" style="background:Lavender; color:Black"|Pilotos |- ! style="background:Lavender; color:Black"|Añu !style="background:Lavender; color:Black"|Clase P ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase PC ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTLM ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTD |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2014 del United SportsCar Championship|2014]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Brasil}} [[Christian Fittipaldi]]<br />{{bandera|Portugal}} [[João Barbosa]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Jon Bennett<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} Colin Braun | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Canadá}} Kuno Wittmer | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Dane Cameron |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2015 del United SportsCar Championship|2015]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Brasil}} [[Christian Fittipaldi]]<br />{{bandera|Portugal}} [[João Barbosa]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Jon Bennett<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} Colin Braun | rowspan=1 align="left" |{{bandera|FRA}} [[Patrick Pilet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Townsend Bell]]<br />{{bandera|Estaos Xuníos}} Bill Sweedler |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2016 del IMSA SportsCar Championship|2016]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|USA}} [[Dane Cameron]]<br />{{bandera|USA}} [[Eric Curran]] | rowspan=1 align="left" | {{bandera|VEN}} [[Alex Popow]]<br />{{bandera|NLD}} [[Renger van der Zande]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|GBR}} [[Oliver Gavin]] <br /> {{bandera|USA}} [[Tommy Milner]] | rowspan=1 align="left" | {{bandera|ITA}} [[Alessandro Balzan]]<br /> {{bandera|DNK}} [[Christina Nielsen]] |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2017 del IMSA SportsCar Championship|2017]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|USA}} [[Jordan Taylor (pilotu)|Jordan Taylor]]<br />{{bandera|USA}} [[Ricky Taylor]] | rowspan=1 align="left" | {{bandera|USA}} [[James French]]<br />{{bandera|MEX}} [[Patriciu O'Ward]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|España}} [[Antonio García (pilotu)|Antonio García]] <br /> {{bandera|DNK}} [[Jan Magnussen]] | rowspan=1 align="left" | {{bandera|ITA}} [[Alessandro Balzan]]<br /> {{bandera|DNK}} [[Christina Nielsen]] |- ! colspan="5" style="background:Lavender; color:Black"|Equipos |- ! style="background:Lavender; color:Black"|Añu !style="background:Lavender; color:Black"|Clase P ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase PC ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTLM ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTD |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2014 del United SportsCar Championship|2014]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Action Express Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} CORE Autosport Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[SRT|SRT Motorsport]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Turner Motorsport |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2015 del United SportsCar Championship|2015]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Action Express Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} CORE Autosport | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[CORE Autosport|Porsche North America]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Scuderia Corsa |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2016 del IMSA SportsCar Championship|2016]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Action Express Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Starworks Motorsport | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Corvette Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Scuderia Corsa |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2017 del IMSA SportsCar Championship|2017]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Wayne Taylor Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Performance Tech Motorsports | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Corvette Racing | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} Scuderia Corsa |- ! colspan="5" style="background:Lavender; color:Black"|Campeonatos de constructores |- ! style="background:Lavender; color:Black"|Añu !style="background:Lavender; color:Black"|Clase P ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase PC ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTLM ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTD |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2014 del United SportsCar Championship|2014]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=4 align="left" |''Monomarca'' (*) | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[Porsche]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[Porsche]] |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2015 del United SportsCar Championship|2015]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[Porsche]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Italia}} [[Ferrari]] |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2016 del IMSA SportsCar Championship|2016]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[Audi]] |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2017 del IMSA SportsCar Championship|2017]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Italia}} [[Ferrari]] |- ! colspan="5" style="background:Lavender; color:Black"|Modelos Campeones |- ! style="background:Lavender; color:Black"|Añu !style="background:Lavender; color:Black"|Clase P ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase PC ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTLM ! style="background:Lavender; color:Black"|Clase GTD |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2014 del United SportsCar Championship|2014]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet Corvette]] DP | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Oreca|Oreca FLM09]]-[[Chevrolet]] (*) | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[SRT Viper|SRT Viper GTS-R]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[BMW Z4]] |- ! rowspan=1 align="center" |[[Temporada 2015 del United SportsCar Championship|2015]] | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chevrolet Corvette]] DP | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Estaos Xuníos}} [[Oreca|Oreca FLM09]]-[[Chevrolet]] (*) | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Alemaña}} [[Porsche 911]] RSR | rowspan=1 align="left" |{{bandera|Italia}} [[Ferrari 458 Italia]] |- ! colspan="5" style="background:Lavender; color:Black"|Simboloxía |- ! style="background:Lavender; color:Black"|# ! colspan=4 style="background:Lavender; color:Black"|Significáu |- | rowspan=1 align="center" |(*) | colspan=4 align="left" |Nesta división, tolos equipos usen prototipos Oreca FLM09 con motor Chevrolet LS3 6.2 L V8 |} == Referencies == {{llistaref|2}} * [http://auto-racing.speedtv.com/article/sportscar-alms-grand-am-finalizing-merger/ ALMS, GRAND-AM Finalizing Merger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326002031/http://auto-racing.speedtv.com/article/sportscar-alms-grand-am-finalizing-merger |date=2013-03-26 }} - Speed, John Dagys, 1 de setiembre de 2012 * [http://auto-racing.speedtv.com/article/grand-am-alms-merger-made-official/ ALMS Merger Made Official] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123044924/http://auto-racing.speedtv.com/article/grand-am-alms-merger-made-official |date=2012-11-23 }} - Speed, John Dagys, 5 de setiembre de 2012 * [http://auto-racing.speedtv.com/article/dagys-sports-car-unification-a-new-beginning Sports Car Unification, A New Beginning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130307020255/http://auto-racing.speedtv.com/article/dagys-sports-car-unification-a-new-beginning |date=2013-03-07 }} - Speed, John Dagys, 6 de setiembre de 2012 * [http://auto-racing.speedtv.com/article/grand-am-daytona-protoypes-to-le-mans/ Daytona Prototypes To Le Mans?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130308014745/http://auto-racing.speedtv.com/article/grand-am-daytona-protoypes-to-le-mans/ |date=2013-03-08 }} - Speed, John Dagys, 4 de xineru de 2013 * [https://web.archive.org/web/20130517031504/http://auto-racing.speedtv.com/article/grand-am-2014-series-name-branding-revealed 2014 Series Name, Branding Revealed], Speed, John Dagys, 14 de marzu de 2013 * [http://www.autosport.com/news/report.php/id/102250 Grand-Am merges with American Le Mans Series; new unified series for 2014] - Autosport, Gary Watkins, 5 de setiembre de 2012 * [http://www.autosport.com/news/report.php/id/106026 Unified US series to be known as United SportsCar Racing] - Autosport, Gary Watkins, 14 de marzu de 2013 * [http://www.autoweek.com/article/20130104/grand_am/130109950 Grand-Am, ALMS announce 2014 classifications for unified series] - Autoweek, 4 de xineru de 2013 * [http://www.autoweek.com/article/20130314/ALMS/130319903 Grand-Am, ALMS to become 'United SportsCar Racing' series in 2014] - Autoweek, Mac Morrison, 14 de marzu de 2013 * [http://www.autoweek.com/article/20130314/GRAND_AM/130319901 Grand-Am, ALMS confirm details of new United SportsCar Racing series] - Autoweek, Mac Morrison, 14 de marzu de 2013 * [http://www.autoweek.com/article/20130314/GRAND_AM/130319898 What's in a sports-car series' name? A brief and incomplete history of US racing] - Steven Cole Smith, Mac Morrison, 14 de marzu de 2013 * [http://espn.go.com/racing/alms/story/_/id/9053893/grand-alms-merge-united-sportscar-racing United SportsCar Racing formed] - ESPN, Associated Press, 14 de marzu de 2013 * [http://www.asapsports.com/show_conference.php?id=87456 Trescripción de la presentación de United SportsCar] - ASAP Sports, 14 de marzu de 2013 == Ver tamién == * [[Grand-Am|Grand-Am Rolex Sports Car Series]] * [[Campeonatu IMSA GT]] * [[American Le Mans Series]] == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.imsa.com/series/sportscar-championship Sitiu oficial del IMSA SportsCar Championship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160424072841/http://www.imsa.com/series/sportscar-championship |date=2016-04-24 }} {{Tradubot|WeatherTech SportsCar Championship}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Competiciones de grandes turismos]] [[Categoría:Competiciones d'automovilismu d'Estaos Xuníos]] pqpbu6d0gzhkh3bax3yoyc8hayafs3v 0 129540 4527563 4376881 2026-09-12T09:52:33Z Limotecariu 735 4527563 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Linda Evangelista''' {{nym}} ye una [[supermodelu]] [[canadiana]]. Linda entamaba ser modelu desque tenía 12 años d'edá. Foi afayada por un axente de modelos nel concursu de guapura xuvenil ''Miss Niágara'' de [[1978]]. Camudar a [[Nueva York]], onde foi contratada pola axencia de modelos [[Elite Model Management|Elite]]. Dempués camudóse a [[París]] a siguir el so oficiu. Tamién apaeció en videos musicales con [[George Michael]]. Linda Evangelista ye reconocida, xunto coles modelos [[Christy Turlington]], [[Claudia Schiffer]], [[Cindy Crawford]], [[Elle Macpherson]] y [[Naomi Campbell]], como una de les poques supermodelos que camudaron la cara de la moda a finales de los [[años 1980]] y principios de los [[años 1990]]. Cuando nun ta desfilando na pasarela, dedicar a concenciar a les muyeres sobre'l [[cáncer de mama]]. En [[1996]] ganó'l premiu de modes [[VH1]] polos ''Llogros de la so vida profesional''. Evangelista tien una estrella nel ''Paséu de la Fama'' de [[Toronto]]. A los 45 años convertir na vocera oficial de la marca cosmética LOREAL y ye una de les poques modelos de la década de los años 90 (xunto a [[Naomi Campbell]] y [[Christy Turlington]]) que s'atopa activa. == Vida personal == Evangelista tuvo casada col [[direutor executivu]] d'[[Elite Model Management|Elite]], [[Gerald Marie]] dende 1987 hasta 1993. Tamién tuvo una rellación col actor [[Kyle MacLachlan]] (1992-1998), col [[xugador]] de [[fútbol]] [[Francia|francés]] [[Fabien Barthez]] (1998-2000) y col [[magnate]] de [[petroleu]] [[Italia|italianu]] [[Ugo Brachetti Peretti]] (2003-2004). En [[2005]] casóse de nuevo, esta vegada col [[pilotu de carreres|pilotu]] de [[Fórmula 1]] [[Paolo Barilla]]. Dende siempres Linda espresó'l so deséu de ser madre. En [[1999]] sufrió un [[albuertu]] involuntariu dempués de [[seis]] meses d'[[embaranzu]], frutu de la so rellación con Barthez. Pa la so allegría, de la rellación col millonariu francés [[François-Henri Pinault]], el 11 d'ochobre de 2006 dio a lluz al so fíu, Augustin James. Mientres taba embarazada, apaeció na portada de la revista ''[[Vogue (revista)|Vogue]]''. Foi la primer muyer non [[cantante]] nin [[actriz]] qu'apaeció en dicha [[revista]] más d'una vegada nun mesmu añu. Pol casu de llexitimidá y paternidá, Linda ganó'l casu en corte llogrando una mensualidá pal so fíu de $46.000 al mes pa mantención y gastos de neñera, hasta la edá de maduror. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{wikiquote|Linda Evangelista}} {{Commons|Linda Evangelista}} {{IMDb nome|id=0262465|name=Linda Evangelista}} {{NF|1965||Evangelista, Linda}} {{Tradubot|Linda Evangelista}} [[Categoría:Modelos de Canadá]] [[Categoría:Modelos de Victoria's Secret]] [[Categoría:Paséu de la Fama de Canadá]] mrxwm9zkcyrd9kr8ke5eagjrs5k5gj1 0 129625 4527456 4527010 2026-09-12T06:35:02Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527456 wikitext text/x-wiki {{equipu}} '''Williams [[Martini Rossi|Martini]] Racing''',<ref name="F1"/>enantes conocida como '''Williams F1 Team''' y tradicionalmente como '''Williams Grand Prix Engineering''', ye un equipu de [[Fórmula 1]] creáu en [[1977]] por [[Frank Williams]] y [[Patrick Head]], al acomuñóse con [[Walter Wolf Racing]]. Tolos autos de Williams son llamaos ''"FW-númberu"'', poles iniciales del fundador del equipu, [[Frank Williams]]. Williams ye consideráu unu de los cuatro grandes equipos de la [[Fórmula 1]], xunto con [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[McLaren F1 Team|McLaren]] y [[Mercedes Benz]]. La primer carrera de la [[escudería]] foi nel [[Gran Premiu d'España de 1977]], cuando l'equipu corrió con un xasis [[March Engineering|March]] y Patrick Nève como pilotu. Williams empezó a construyir los sos propios autos l'añu siguiente. El [[Suiza|suizu]] [[Clay Regazzoni]] ganó la primer carrera pal equipu nel [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1979]], ente que nel [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1997]], el [[Canadá|canadianu]] [[Jacques Villeneuve]] ganó la carrera númberu 100 pal equipu. D'esta manera, Williams convertir n'unu de los únicos trés equipos en Fórmula 1, xunto con [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] y el tamién inglés [[McLaren F1 Team|McLaren]], en ganar 100 carreres. Siete piloto fueron campeones del mundu con Williams: [[Alan Jones]], [[Keke Rosberg]], [[Nelson Piquet]], [[Nigel Mansell]], [[Alain Prost]], [[Damon Hill]] y [[Jacques Villeneuve]]. De la mesma, l'equipu ganó 9 títulos de constructores ente [[Temporada 1980 de Fórmula 1|1980]] y [[Temporada 1997 de Fórmula 1|1997]]. Este foi un récor hasta que [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] superar nel añu [[Temporada 2000 de Fórmula 1|2000]]. Williams trabayó con munchos constructores de motores, pero más satisfactoriamente con [[Renault]]: Williams ganó 5 de los sos 9 campeonatos de constructores cola casa [[Francia|francesa]]. Xunto con [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[McLaren]] y [[Renault F1 Team|Renault]] (enantes [[Benetton Formula|Benetton]]), Williams ye una de les cuatro estructures que ganaron en tolos campeonatos de constructores dende [[Temporada 1979 de Fórmula 1|1979]] a [[Temporada 2008 de Fórmula 1|2008]] y en tolos campeonatos de pilotos dende [[Temporada 1984 de Fórmula 1|1984]] a [[Temporada 2008 de Fórmula 1|2008]]. Amás de la Fórmula 1, Williams tamién participó n'otros campeonatos d'automovilismu, tanto como constructor como equipu. == Historia == === Oríxenes === {{VT|Frank Williams Racing Cars|Walter Wolf Racing}} [[Frank Williams]] fundó l'actual equipu Williams dempués de que'l so anterior equipu, [[Frank Williams Racing Cars]], (que debutaron en 1969 orixinalmente como equipu priváu) nun llograra l'ésitu qu'él esperaba dempués d'una serie d'asociaciones como, de Tomaso, politoys, [[Iso Marlboro Racing]]. A pesar de la promesa d'un nuevu propietariu, el millonariu canadianu Walter Wolf, los autos de la temporada de [[Temporada 1976 de Fórmula 1|1976]] nun yeren competitivos. Finalmente Williams dexó'l rebautizado equipu [[Walter Wolf Racing]] y camudóse a la ciudá de [[Didcot]] pa reconstruyir l'equipu como "''Williams Grand Prix Engineering''". Williams reclutó al mozu inxenieru Patrick Head pa trabayar pal equipu, creando l'asociación "''Williams-Head''".<ref name="test">{{Cita web |url=http://www.grandprix.com/gpe/con-willi.html |títulu=CONSTRUCTORS: WILLIAMS F1 |idioma=inglés |obra=grandprix.com}}</ref> === Primer ciclu con Ford-Cosworth y los primeros títulos (1976-1983) === '''1977''' Williams empezó a correr con un xasis [[March Engineering|March]] 761 pa la temporada de [[Temporada 1977 de Fórmula 1|1977]]. El pilotu Patrick Nève apaeció en 11 carreres esi añu, empecipiando'l [[Gran Premiu d'España de 1977|GP d'España]].<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1977/05/09/MD19770509-033.pdf |títulu=Andretti apoderó'l G.P. d'España |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=9 de mayu de 1977 |páxina=33|formatu=PDF |cita=Nieve (Williams), a 4 v.}}</ref> L'equipu nun pudo sumar puntos, el so meyor resultáu foi un 7º llugar nel [[Gran Premiu d'Italia de 1977|GP d'Italia]].<ref>{{Cita web |url=http://www.f1db.com/exec/section/team/action/results/id/1977030/type/entries |títulu=All entries for Williams Grand Prix Engineering |obra=Formula One DataBase |idioma=inglés |fechaaccesu=22 d'agostu de 2006 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071008010930/http://www.f1db.com/exec/section/team/action/results/id/1977030/type/entries |fechaarchivu=8 d'ochobre de 2007 }}</ref> '''1978''' [[Ficheru:Williams FW06.jpg|thumb|Williams FW06 que s'usó en 1978.]] Pa la [[Temporada 1978 de Fórmula 1|temporada de 1978]], Patrick Head diseño'l so primer auto pa Williams: el FW06. Williams contratu al australianu [[Alan Jones]], que ganara'l [[Gran Premiu d'Austria de 1977|Gran Premiu d'Austria del añu pasáu]] pa un afaráu equipu [[Shadow Racing Cars|Shadow]] qu'acababa de vivir la muerte del so primer pilotu, [[Tom Pryce]]. La primer carrera de Jones pal equipu foi nel [[Gran Premiu d'Arxentina de 1978|Gran Premiu d'Arxentina]], onde califico en 14ta posición, pero retiróse dempués de 36 vueltes por un problema nel sistema de combustible. L'equipu sumu los sos primeros puntos 2 carreres dempués nel [[Gran Premiu de Sudáfrica de 1978|Gran Premiu de Sudáfrica]] cuando Jones terminó 4º. Williams llogró'l so primer podiu nel [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 1978|Gran Premiu d'Estaos Xuníos]], cuando l'australianu terminó 2º, 20 segundos detrás del [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] del futuru pilotu de Williams [[Carlos Reutemann]].<ref>{{Cita web |url=http://www.grandprix.com/gpe/rr312.html |títulu=GRAND PRIX RESULTS: UNITED STATES GP, 1978 |fechaaccesu=13 de payares de 2006 |idioma=inglés |obra=grandprix.com}}</ref> Williams terminó con 16 puntos, llogrando'l 10º llugar nel campeonatu de constructores mientres Alan Jones terminó en 12do llugar nel campeonatu de pilotos. ==== 1979: Williams, una nueva alternativa ==== Head diseñó'l FW07 pa la temporada de [[Temporada 1979 de Fórmula 1|1979]]. Este foi'l primer auto del equipu que tenía'l famosu [[efeutu suelu]], una teunoloxía introducida por [[Colin Chapman]] y el [[Team Lotus]]. Williams tamién llogró la membresía pa l'[[Asociación de Constructores de Fórmula Unu]] (FOCA) qu'espresaba una preferencia a los equipos que corríen con 2 autos, asina que'l compañeru de Jones foi'l [[Suiza|suizu]] [[Clay Regazzoni]]. Tuvieron qu'esperar hasta la séptima ronda del campeonatu, el [[Gran Premiu de Mónacu de 1979|GP de Mónacu]], pa poder sumar puntos. Ragazzoni quedó cerca de ganar la primer carrera pal equipu pero terminó segundu, a menos d'un segundu del ganador, [[Jody Scheckter]]. La siguiente carrera nel [[Dijon-Prenois|circuitu de Dijon]] ([[Gran Premiu de Francia de 1979|GP de Francia]]) pola batalla pol segundu llugar que sostuvieron nes postreres vueltes el canadianu [[Gilles Villeneuve]] y el francés [[René Arnoux]], nesa mesma carrera dambos Williams sumaron per primer vegada na historia, con Jones cuartu y Regazzoni sestu. La primer victoria pal equipu vieno nel [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1979|GP de Gran Bretaña]], la carrera de casa, cuando Regazzoni terminó 25 segundos alantre d'[[René Arnoux|Arnoux]]. Les coses fueron meyor cuando los autos del equipu remataron primero y segundu nel gran premiu siguiente, el d'[[Gran Premiu d'Alemaña de 1979|Alemaña]], nel [[Hockenheimring]], cuando Jones terminó 2 segundos alantre de Regazzoni. Jones consiguió 3 victories al filo n'[[Gran Premiu d'Austria de 1979|Austria]], terminando mediu minutu per delantre del [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] de [[Gilles Villeneuve|Villeneuve]]. Eses 3 victories convertir en 4 dos selmanes dempués n'[[Gran Premiu de los Países Baxos de 1979|Holanda]], con [[Alan Jones]] ganando de nuevu con un alcontradizu marxe de diferencia sobre la Ferrari de [[Jody Scheckter]]. El mesmu Scheckter terminó cola racha ganadora de Williams cuando ganó la carrera en casa de Ferrari, el [[Gran Premiu d'Italia de 1979|Gran Premiu d'Italia]], ente que Regazzoni remataba 3º tras de los 2 Ferrari. Alan Jones consiguió otra victoria nel penúltimu gran premiu de la temporada, en [[Gran Premiu de Canadá de 1979|Montreal]]. Williams ameyoro considerablemente la so posición nel campeonatu de constructores, terminando 8 puestos más arriba que l'añu pasáu y sumando 59 puntos más. Alan Jones foi'l pilotu que más s'averó a los 2 pilotos de Ferrari, Villeneuve y el campeón de 1979 Scheckter. El [[australia]]nun sumo 43 puntos, 17 menos que'l [[Sudáfrica|sudafricano]], ente que Regazzoni remató 2 puestos debaxo de Jones con 32 puntos. ==== 1980: Jones, el primer campeón ==== En {{f1|1980}}, llegó l'arxentín [[Carlos Reutemann]] pa ser compañeru d'equipu de Alan Jones. L'equipu empezó bien el campeonatu, con Jones ganando'l primera gran premiu n'[[Gran Premiu d'Arxentina de 1980|Arxentina]]. Esi mesmu añu ganó 4 carreres más: [[Gran Premiu de Francia de 1980|Francia]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1980|Gran Bretaña]], [[Gran Premiu de Canadá de 1980|Canadá]] y la última ronda n'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 1980|Estaos Xuníos]]. Jones convertir nel primer campeón de pilotos de Williams, 17 puntos per delantre del [[Brabham Racing Organisation|Brabham]] de [[Nelson Piquet]]. Tamién ganaron el campeonatu de constructores, sumando 120 puntos, casi'l doble de lo que consiguió'l segundu llugar, [[Ligier]]. ==== 1981: Gran escudería, pilotos engarraos ==== [[Ficheru:Williams FW07C 2008 Silverstone Classic.jpg|thumb|Williams FW07C.]] El mesmu dúu de pilotos ganó 4 carreres pal equipu en {{f1|1981}}. Alan Jones venció na primer carrera en [[Gran Premiu del oeste de los Estaos Xuníos de 1981|Long Beach]] y la final en [[Gran Premiu de Las Vegas de 1981|Las Vegas]], mientres Carlos Reutemann ganó la segunda en [[Gran Premiu de Brasil de 1981|Jacarepagua]] y la quinta en [[Gran Premiu de Bélxica de 1981|Zolder]]. Williams ganó'l campeonatu de constructores per segundu añu consecutivu, sumando 95 puntos, 34 más que'l segundu clasificáu, [[Brabham Racing Organisation|Brabham]]. Sicasí, el títulu de pilotos escapóse-y al pilotu arxentín en Las Vegas, diendo parar a les manes de Nelson Piquet, que sumó 50 puntos, unu más que Reutemann. ==== 1982: Rosberg gana ente'l caos y la traxedia ==== [[Ficheru:Williams FW08 2008 Silverstone Classic.jpg|thumb|Williams FW08 de [[Keke Rosberg]]. Esti auto foi usáu na temporada 1982, cuando Rosberg ganó'l campeonatu de pilotos con una sola victoria nel añu.]] Alan Jones retirar de la Fórmula 1, pero tornó un añu más tarde pa correr en [[Arrows]]. El [[australia]]nun foi remplazado pol [[Finlandia|finlándes]] [[Keke Rosberg]], que nun puntuara l'añu pasáu. Pero Rosberg llevóse'l campeonatu de pilotos esi añu al terminar en 5ᵘ puestu na última carrera,<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1982/09/26/MD19820926-031.pdf |títulu=Rosberg algamó'l títulu mundial |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=26 de setiembre de 1982 |páxina=31|formatu=PDF}}</ref> magar que namái ganara una prueba, en [[Gran Premiu de Suiza de 1982|Suiza]]. El so compañeru, [[Carlos Reutemann|Reutemann]], terminó en 15° llugar por cuenta de qu'abandonó la Fórmula 1 dempués de la segunda carrera d'esa temporada. El so puestu foi ocupáu por [[Mario Andretti]] pal [[Gran Premiu del oeste de los Estaos Xuníos de 1982|Gran Premiu del oeste de los Estaos Xuníos]], y dempués [[Derek Daly]] ocupó la vacante'l restu del añu. L'equipu remató en 4° llugar nel campeonatu de constructores de [[Temporada 1982 de Fórmula 1|1982]], 16 puntos per debaxo del campeón ([[Scuderia Ferrari|Ferrari]]). Al terminar la temporada, [[Frank Williams]] supunxo que pa competir a altos niveles na Fórmula 1, precisaba'l sofitu d'un gran constructor, como [[Renault F1|Renault]] o [[BMW]], que pueda aprovir al equipu con un motor turbo. === Honda y Judd (1983-1988) === '''1983''' [[Frank Williams]] afitar en [[Honda]], que taba desenvolviendo'l so propiu motor turbo col equipu Spirit. Williams y Honda llegaron a un alcuerdu a principios de 1983 y l'equipu empezó a usar los motores dende la temporada de 1984. Pol restu de 1983 usáronse motores Ford sacante na última carrera en [[Gran Premiu de Sudáfrica de 1983|Sudáfrica]]. L'equipu terminó 4º nel campeonatu de constructores, sumando 36 puntos, incluyendo una victoria de Rosberg nel [[Gran Premiu de Mónacu de 1983|Gran Premiu de Mónacu]]. '''1984''' Yá colos motores Honda, l'equipu propúnxose engarrar el campeonatu mundial tanto de pilotos como de constructores, repitiríase'l mesmu dúu de pilotos del añu anterior, con Rosberg y el francés [[Jacques Laffite]]. Sicasí, Williams namái llograría un trunfu (en [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 1984|Dallas]] col finlandés). Otra manera, Laffite nun ganó nenguna prueba, y namái sumó un cuartu llugar tamién en Dallas. A la fin de la temporada, la escudería terminaría na sesta posición, el más destacáu de los pilotos foi'l finlandés, qu'acabó n'octava posición na tabla de pilotos, bien lloñe del campeón de la temporada, Niki Lauda. '''1985''' Pal añu siguiente, camudar a Laffite por un interesante pilotu, [[Nigel Mansell]], col que nuevamente volveríen ser protagonistes del campeonatu. Mansell matricular con dos victories de manera consecutiva ([[Gran Premiu d'Europa de 1985|Europa]] y [[Gran Premiu de Sudáfrica de 1985|Sudáfrica]]) y [[Keke Rosberg]] tamién lo fadría con dos ([[Gran Premiu del este de los Estaos Xuníos de 1985|Detroit]] y [[Gran Premiu d'Australia de 1985|Australia]]). La escudería terminaría nun aceptable tercer puestu y Rosberg tamién ocupó'l tercer puestu, ente que Mansell acabaría na sesta posición. ==== 1986, batalla inútil ente Mansell y Piquet ==== Mansell caltendríase como pilotu, pero Rosberg colar a McLaren y nel so reemplazu traer al brasilanu [[Nelson Piquet]]. Esti dúu daría empiezu a una de les rivalidaes más grandes na historia de la Fórmula 1. Tanto Piquet como Mansell daríen-y un nuevu títulu de constructores, pero les fregadures de dambos pilotos fadríen perder el títulu de pilotos que cayería en manes del francés [[Alain Prost]]. Esi añu, Mansell ganaría en cinco pruebes ([[Gran Premiu de Bélxica de 1986|Bélxica]], [[Gran Premiu de Canadá de 1986|Canadá]], [[Gran Premiu de Francia de 1986|Francia]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1986|Gran Bretaña]] y [[Gran Premiu de Portugal de 1986|Portugal]]) lo que lo faía llegar a la fin del campeonatu n'[[Gran Premiu d'Australia de 1986|Australia]] con posibilidaes de campeonar, pero, el lleón británicu abandonó a poques vueltes del final pol arreventón d'una rueda cuando colaba nel quintu llugar, lo que-y daba'l títulu de pilotos. Piquet imponer en cuatro ocasiones ([[Gran Premiu de Brasil de 1986|Brasil]], [[Gran Premiu d'Alemaña de 1986|Alemaña]], [[Gran Premiu d'Hungría de 1986|Hungría]] y [[Gran Premiu d'Italia de 1986|Italia]]) y tamién tenía les mesmes posibilidaes de ser campeón, pero teníen de dase una serie de resultancies (que Mansell abandonara lo cual diose, que Prost nun ganara y que'l brasilanu ganara). A la fin Mansell terminaría subcampeón y Piquet nel tercer llugar. ==== 1987, Nelson tricampeón ==== Intentando aprender de los errores del pasáu, caltendríense los mesmos pilotos, y nesta ocasión llevaríen dambos títulos: el de constructores y el de pilotos. Mansell volvería ganar más pruebes (seis en total: [[Gran Premiu de San Marín de 1987|San Marín]], Francia, [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1987|Inglaterra]], [[Gran Premiu d'Austria de 1987|Austria]], [[Gran Premiu d'España de 1987|España]] y [[Gran Premiu de Méxicu de 1987|Méxicu]]) pero nun ganaría'l títulu porque na penúltima carrera ([[Gran Premiu de Xapón de 1987|Xapón]]) sufrió un espectacular accidente nes pruebes de clasificación, lo cual daría-y el títulu en bandexa a Nelson Piquet, que magar tuvo menos victories (trés: [[Gran Premiu d'Alemaña de 1987|Alemaña]], [[Gran Premiu d'Hungría de 1987|Hungría]] y [[Gran Premiu d'Italia de 1987|Italia]]) tuvo más presencia en podios (once sobre siete del inglés) y certificó el campeonatu na última carrera.<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1987/11/16/MD19871116-060.pdf |títulu=Piquet-Prost: El relevu |apellíu=Blancafort |nome=Raymond |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=16 de payares de 1987 |páxina=60|formatu=PDF}}</ref> Esi añu sería l'últimu añu de los motores Honda, una y bones la casa nipona esixó un pilotu xaponés na escudería ([[Satoru Nakajima]]) y Frank Williams negóse. Amás, McLaren robló un contratu cola marca xaponesa por que fueren los provisores de propulsores pa la escudería de Woking. Eso tamién significaría la partida de Nelson Piquet a la escudería [[Team Lotus (Reinu Xuníu)|Lotus]]. ==== 1988, añu d'ostracismu con Judd ==== Williams quedar ensin Piquet (colar a Lotus) y ensin los motores Honda (que propulsaban a McLaren y Lotus). Les monoplaces seríen impulsaos polos pocu potentes propulsores [[Judd]]. L'alliniación de pilotos tendría a Mansell en compañía del italianu [[Riccardo Patrese]], pero Mansell nun taría en dos carreres ([[Gran Premiu de Bélxica de 1988|Bélxica]] y [[Gran Premiu d'Italia de 1988|Italia]]) nes cualos foi remplazado por [[Martin Brundle]] y [[Jean Louis Schlesser]]. La temporada foi desastrosa tocantes a resultaos, ensin ganar una sola carrera, El FW12 foi descritu polos sos pilotos ¨vergonzosamente lentu nes rectes¨ por cuenta de la poca potencia de los motores Judd V8 en comparanza colos autos con motores turbo. Namái tuvieron allegríes con dos segundos llugares llograos por Mansell ([[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1988|Inglaterra]] y [[Gran Premiu d'España de 1988|España]]). Nel campeonatu de constructores, terminaríen nun decepcionante séptimu llugar. A la fin d'esa campaña, alcordóse una alianza pa la siguiente temporada colos motores [[Renault Sport|Renault]]. === Alianza con Renault === ==== Regresu a los primeros llugares (1989-1991) ==== Reconsolidándose como una escudería piquera, Williams tuvo regularmente nos primeros puestos de la parrilla. En {{f1|1989}}, aparte del cambéu de motores, tamién hubo cambéu de pilotos: Mansell partiría a Ferrari y el so llugar ocupar el belxicanu [[Thierry Boutsen]]. Los homes de Williams volveríen a la sienda de los trunfos, y curiosamente facer con Boutsen, que anotaríase con dos victories (dambes accidentaes y lluvioses en [[Gran Premiu de Canadá de 1989|Canadá]] y [[Gran Premiu d'Australia de 1989|Australia]]). Patrese quedaría nel tercer llugar del campeonatu de pilotos, anque tuvo más podios que'l belga). Pa {{f1|1990}}, los novedosos motores [[Renault Sport|Renault]] [[Motor V10|V10]] seríen una amenaza creciente pa McLaren la dominadora indiscutible hasta 1991. Los coches salíos de la factoría de Grove volveríen ser protagonistes. La dupla Boutsen-Patrese volvería repitir l'alliniación del añu anterior, y nuevamente volveríen ganar dos carreres (Patrese en [[Gran Premiu de San Marín de 1990|San Marín]] y Boutsen n'[[Gran Premiu d'Hungría de 1990|Hungría]]). Sicasí, perdieron una posición a diferencia del añu anterior, en desterciu de la escudería [[Benetton Formula|Benetton]] (con dos victories de Nelson Piquet en [[Gran Premiu de Xapón de 1990|Xapón]] y [[Gran Premiu d'Australia de 1990|Australia]], y más podios del equipu italianu). A nivel de pilotos, Boutsen y Patrese quedaríen nunos aceptables sestu y séptimu llugar. En {{f1|1991}}, sale Boutsen de la formación de Grove, onde ingresaría un fíu pródigu, Nigel Mansell, quien, xunto a Patrese, dio más d'un plasmu a los coches de la escudería McLaren, y superaron en potencia a Ferrari. Mansell foi candidatu a engarrar el campeonatu de pilotos, a pesar de tener un entamu paupérrimo, abandonando nes trés primeres pruebes. Empezaría a sumar na cuarta prueba del campeonatu ([[Gran Premiu de Mónacu de 1991|Mónacu]]) y ganaría trés pruebes de forma consecutiva ([[Gran Premiu de Francia de 1991|Francia]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1991|Inglaterra]] y [[Gran Premiu d'Alemaña de 1991|Alemaña]]) p'amestar dos victories más ([[Gran Premiu d'Italia de 1991|Italia]] y [[Gran Premiu d'España de 1991|España]]). Nun foi campeón tantu por falta de fiabilidá de la monoplaza como por errores increíbles ya imposibles (abandonu na postrera vuelta en [[Gran Premiu de Canadá de 1991|Canadá]] o descalificación en [[Gran Premiu de Portugal de 1991|Portugal]] por problemes nos boxes). Amás, llegando con posibilidaes de ser campeón en [[Gran Premiu de Xapón de 1991|Xapón]], abandonó por un despiste, cuando diba detrás del qu'a lo postrero sería campeón, [[Ayrton Senna]]. Patrese llevóse dos victories pa la escudería inglesa ([[Gran Premiu de Méxicu de 1991|Méxicu]] y [[Gran Premiu de Portugal de 1991|Portugal]]). L'equipu terminó de segundes, Mansell foi subcampeón y Patrese remató en tercer llugar del campeonatu de pilotos. ==== Los títulos de Mansell y Prost (1992-1993) ==== Probablemente, les meyores temporaes de la escudería fueron les de [[Temporada 1992 de Fórmula 1|1992]] y [[Temporada 1993 de Fórmula 1|1993]], onde, primero con [[Nigel Mansell]] y dempués con [[Alain Prost]], llograron los mundiales de constructores y pilotos. Los modelos FW14 y FW15 yeren bien cimeros al restu de les monoplaces, yá que teníen una electrónica bien avanzada, parte de la cual sería prohibida pola [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] darréu. Mansell finalmente proclamóse campeón dempués de delles temporaes de frustración. L'enemigu a destronar en 1992 yera la poderosa alianza McLaren Honda, dominadores indiscutibles y ensin contrapesu ente 1988 y 1991. Los motores Renault asitiárense al par de los poderosos motores xaponeses, sumáu a ello, Williams, asonsañando la estratexa xaponesa de constante progresu teunolóxicu llevaría alantre un programa d'altu desenvolvimientu implementando la suspensión activa nel FW14. Mansell, amás altamente motiváu y nel so meyor momentu, al cabu de les primeres diez feches trunfara n'ocho pruebes ([[Gran Premiu de Sudáfrica de 1992|Sudáfrica]], [[Gran Premiu de Méxicu de 1992|Méxicu]], [[Gran Premiu de Brasil de 1992|Brasil]], [[Gran Premiu d'España de 1992|España]], [[Gran Premiu de San Marín de 1992|San Marín]], [[Gran Premiu de Francia de 1992|Francia]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1992|Inglaterra]] y [[Gran Premiu d'Alemaña de 1992|Alemaña]]). Coronaríase campeón n'[[Gran Premiu d'Hungría de 1992|Hungría]], al llograr el segundu llugar de la carrera,<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1992/08/17/MD19920817-023.pdf |títulu=Mansell yá ye campeón |apellíu=Blancafort |nome=Raymond |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=17 d'agostu de 1992 |páxina=23|formatu=PDF}}</ref> asegurando'l títulu a falta de cinco feches pal final del campeonatu, récor que se caltendría inalterable hasta la [[Temporada 2002 de Fórmula 1|temporada 2002]], cuando Michael Schumacher ganaría'l so quintu campeonatu mundial de pilotos (en [[Gran Premiu de Francia de 2002|Francia]]), a falta de seis pruebes pal final. Riccardo Patrese namái ganaría una prueba ([[Gran Premiu de Xapón de 1992|Xapón]]) pero quedaría segundu llugar nel campeonatu de pilotos, faciendo amás del llogru del campeonatu de pilotos y de constructores a Williams una escudería monumental. Sicasí, nun se terminaría de la meyor manera la temporada, pos Mansell nun anovaría contratu cola casa de Grove. La cifra que Frank Williams ufiertaba pa la so renovación foi insuficiente (la metá de lo que ganaba nel añu 1992) y el británicu colaríase a la fin d'esa temporada a correr na [[IndyCar Series|IndyCar]]. Nel [[Gran Premiu de Portugal de 1992|Gran Premiu de Portugal]], anuncióse que'l pilotu que reemplazaría al inglés pal añu siguiente sería [[Alain Prost]]. Renault lo "rescata" asina del so añu sabáticu (Prost foi despidíu de [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en 1991). Pa terminar la renovación, Patrese sería reemplazáu por [[Damon Hill]]. Pa {{f1|1993}}, y con nueva pareya de pilotos, Williams vuelve ganar tanto'l campeonatu de pilotos<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1993/09/27/MD19930927-041.pdf |títulu=El cuartu títulu despide a Prost |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=27 de setiembre de 1993 |páxina=41|formatu=PDF}}</ref> como'l de constructores.<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1993/08/30/MD19930830-031.pdf |títulu=Sestu Mundial de marques pa Williams |apellíu=Blancafort |nome=Raymond |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=30 d'agostu de 1993 |páxina=31|formatu=PDF}}</ref> Como Mansell nun defendía la so corona de pilotos, asignáronse los númberos 0 y 2 a Hill y Prost respeutivamente. Prost ganaría'l so cuartu y últimu títulu con siete victories. McLaren llevara alantre un fuerte esfuerciu mientres la pretemporada p'asitiase al par de Williams. [[Ayrton Senna]] altamente motiváu amás cola torna de la so archirrival Prost, opunxo primeramente una aportunante resistencia a bordu de la so McLaren, motorizado con un poderosu nuevu motor de la casa Ford y provistu de les mesmes asistencies electróniques a la conducción que'l FW15c. Contrariu a la opinión popular, y d'alcuerdu a Ron Dennis,<ref>{{Cita web |url=http://www.ultimatecarpage.com/car/348/McLaren-MP4-8-Ford.html |títulu=McLaren MP4-8 Ford |idioma=inglés}}</ref> el McLaren MP4/8 taba al par del afamáu FW15c de la casa de Grove y les diferencies de resultancies corrieron de la mano de Prost, un especialista en definir los reglajes de los sos coches, en cuantes que Senna yá nun disponía del so staff de téunicos xaponeses que lo acompañaren nos sos cuatro temporaes más esitoses. Pal fin de 1993, el desenvolvimientu del FW15c yera óptimo y el coequipo de Prost, Damon Hill, ayudáu pol galu, llograría los sos primeres trés victories na categoría; na sienda opuesta'l compañeru de Senna, un debutante Michael Andretti, retirar de la fórmula 1 antes de concluyir la temporada, bien cafiante pola falta de sofitu del equipu, en llogrando'l tercer llugar nel circuitu de Monza. Nel [[Gran Premiu de Portugal de 1993|Gran Premiu de Portugal]], Alain Prost anuncia que nun va siguir en Williams pa la {{f1|1994}}. A pesar de queda-y un añu de contratu, el francés decide retirase col cuartu campeonatu de pilotos, que llogra xustamente en Estoril. Los güeyos del mundu miraben a [[Ayrton Senna]] como'l sustitutu natural del ''Profesor'', fichaxe que se concretaría nel [[Gran Premiu de Xapón de 1993|Gran Premiu de Xapón]], cuando s'anuncia que'l brasilanu ocuparía la vacante del francés. Ensin el fuerte contrapesu que significaba la presencia de Prost na fórmula ==== La traxedia de Ayrton Senna y dos años pal olvidu (1994-1995) ==== Cuando [[Ayrton Senna]] ganó la última carrera de la [[temporada 1993 de Fórmula 1]] ([[Gran Premiu d'Australia de 1993|Australia]]), el retiru de Alain Prost y col anunciu del so pasu a Williams, munchos pensaben nesi intre que se vería una supremacía de les monoplaces de Grove per dellos años más, pos se realizaba una alianza ensin precedentes, la del meyor pilotu n'exerciciu col meyor coche d'esos tiempos. Pero, paradóxicamente, esto sería l'empiezu d'unos de los años más tarrecibles de la escudería inglesa. Pa 1994, la [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] prohibía l'usu d'ayudes de tipu electrónicu (suspensión activa y control de tracción) lo que nun comprometió'l dominiu de la escudería. Senna llogró anotase nes trés primeres feches les [[pole position]]. Sicasí, como'l mesmu alvertiría, problemes de concentración facer abandonar nos dos primeres, ([[Gran Premiu de Brasil de 1994|Brasil]] y [[Gran Premiu del Pacíficu de 1994|Pacíficu]]). En dambes ocasiones abandonaría: nel [[Autódromu José Carlos Pace]] tres un trompu na curva ''Juncao'', lo cual pararía'l so motor, y per ende obligar a dexar una carrera que se llevaría Michael Schumacher, y na que'l mesmu compañeru de Senna, l'inespertu Damon Hill, llograría'l segundu llugar de la carrera; y na segunda prueba, nel [[circuitu de Okayama]], tamién en llargando de la posición preferente veríase arreyáu nun incidente na primer curva con [[Mika Häkkinen]] y [[Nicola Larini]], abandonando per segunda vegada consecutiva, mientres nuevamente'l Kaiser imponíase, poniendo más presión a Senna de mano a demostrar el so talentu na casa inglesa. La siguiente prueba ([[Gran Premiu de San Marín de 1994|San Marín]]) marcaría un antes y un dempués nel mundu de les carreres. N'unu de los momentos más escuros de los que se tenga historia na F1 y del equipu foi probablemente en {{f1|1994}}, cuando nel [[Gran Premiu de San Marín de 1994|Gran Premiu de San Marín]], [[Ayrton Senna]], que yera'l fichaxe de rellumón de la escudería pa intentar ampliar el so dominiu, tuvo un fatal accidente na so tercer carrera col equipu Rothmans Williams Renault, perdiendo la vida a los 34 años. Esa fin de selmana sería vistu como unu de los más escuros de la historia del deporte. Nes práutiques del vienres, [[Rubens Barrichello]] estrellar na variante Bassa, sobreviviendo de milagru. Nes clasificaciones del sábadu, el austriacu [[Roland Ratzenberger]] perdió la vida na curva Villeneuve. El día de la carrera, apenes empezada la prueba, produzse un violentu choque ente'l finlandés [[J.J. Lehto]] y el portugués [[Pedro Lamy]], lo cual obliga a la entrada del auto de seguridá ([[Safety car]]). Senna había indicáu, en conferencia de prensa tres l'accidente de Ratzenberger, alrodiu de les males condiciones de la pista apocayá reparada, una y bones el reasfaltado yera incorreutu al dexar diversos tipos de pisu nuna pista bien rápida lo mesmo que de los numberosos resaltos apaecíos pol mal tratamientu del material de cobertoria. El paulista alvirtió amás qu'ante l'eventu de circular tres l'auto de seguridá mientres les banderes marielles, provocaríase l'enfriamientu de los neumáticos xenerando una cayida na presión que fadría entá más crítica l'adherencia yá que l'altor de la monoplaza cayería y este quedaría raspiando'l suelu. Yá rellanzada la carrera, a los 12 segundos d'empecipiada la séptima vuelta, el Williams FW16 del brasilanu estrellar na curva Tamburello. Una pieza de metal, saldría disparada pola presión del choque, travesando'l cascu. Cuatro hores dempués, Senna finaría nel hospital de Maggione de Bologna.<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.lavanguardia.com/LVE02/PUB/1994/05/02/DEP19940502-002.pdf |títulu=Senna matar a 300 per hora |publicación=[[La Vanguardia]] |fecha=2 de mayu de 1994 |formatu=PDF}}</ref> Ante l'acusación de neglixencia contra la escudería, Williams fíxose ecu de la esplicación dada pol mesmu Senna el día antes y foi citada por dellos especialistes como la causa del accidente, pero'l mesmu Adrian Newey refugar al indicar qu'a esi altor y tres los zig zag de rigor los neumáticos yá llograríen la presión necesaria y que, otra manera, un pilotu esperimentáu como Senna nun cometería un error d'apreciación d'esti tipu, menos al alvertir el mesmu esta probabilidá. Newey tamién refugó'l frayatu de la columna de direición, esplicación sofitada polos fans del paulista, yá que la perda d'adherencia partió nes ruedes traseres y non nes delantreres; y Senna algamó a correxir virando contra la curva, 0,36 segundos dempués de producíu'l derrape, lo qu'amás refuga'l so eventual desvanecimiento, polo qu'hasta la fecha nun esiste una conclusión válida alrodiu de la causa del accidente. Tres esti negru episodiu, Williams caltuvo'l so dominiu como escudería magar tener en frente a Michael Schumacher que yá asomaba como un gran pilotu. El debutante [[David Coulthard]] y el excampeón [[Nigel Mansell]] relevar na butaca dexada por Senna y concluyeron con ésitu la temporada, sofitando al hasta entós segundu pilotu [[Damon Hill]] quien perdió'l títulu de pilotos del añu por apenes un puntu frente al Kaiser xermanu, nuna final polémica n'[[Gran Premiu d'Australia de 1994|Adelaida]]. Williams llogró'l premiu de consuelu llogrando'l so séptimu títulu por equipos. Pa la [[Temporada 1995 de Fórmula 1|temporada 1995]], Damon Hill y David Coulthard seríen los encargaos de pilotar los modelos FW17 y FW17B, coles mesmes tamién el meyor coche de la temporada. Magar el fíu de Graham Hill paecía consolidase dempués de la temporada anterior, esta foi una temporada pa escaecer. Magar nun empezar de la meyor manera, los de Grove pondríense a la cabeza del campeonatu coles victories de Damon n'[[Gran Premiu d'Arxentina de 1995|Arxentina]] y [[Gran Premiu de San Marín de 1995|San Marín]]; pero finalmente la balanza inclinar por Schumacher, cuando, a falta de dos feches, quedar col so segundu campeonatu de pilotos. Hill apurriría con otros dos victories ([[Gran Premiu d'Hungría de 1995|Hungría]] y [[Gran Premiu d'Australia de 1995|Australia]]) y Coulthard facer en [[Gran Premiu de Portugal de 1995|Portugal]], pero nun foi abondu, y nuevamente Williams vio de lloñe la victoria de los Benetton y del natural de Kerpen. ==== Fíos de grandes pilotos devuelven la gloria na partida de Renault (1996-1997) ==== En {{f1|1996}} y {{f1|1997}} (les postreres colos motores Renault), dos fíos de grandes lleendes de la Fórmula 1, [[Damon Hill]] y [[Jacques Villeneuve]], llograron los títulos d'eses temporaes xunto colos de constructores pal equipu de Frank Williams. Nel so últimu añu como pilotu de Williams ({{f1|1996}}), Hill llograría'l so primera y únicu títulu como pilotu de los coches azul y blancu. Pa 1996, Coulthard colar a McLaren y nel so reemplazu llega'l canadianu Villeneuve (fíu de Gilles), proveniente de la [[Champ Car]]. Nel duelu de los fíos d'ex campeones del mundu acabó trunfando'l británicu, con un total d'ocho victories ([[Gran Premiu d'Australia de 1996|Australia]], [[Gran Premiu de Brasil de 1996|Brasil]], [[Gran Premiu d'Arxentina de 1996|Arxentina]], [[Gran Premiu de San Marín de 1996|San Marín]], [[Gran Premiu de Canadá de 1996|Canadá]], [[Gran Premiu de Francia de 1996|Francia]], [[Gran Premiu d'Alemaña de 1996|Alemaña]] y [[Gran Premiu de Xapón de 1996|Xapón]]) sobre los cuatro de Jacques ([[Gran Premiu d'Europa de 1996|Europa]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1996|Inglaterra]], [[Gran Premiu d'Hungría de 1996|Hungría]] y [[Gran Premiu de Portugal de 1996|Portugal]]). El campeonatu definir en Suzuka, cuando'l canadianu abandonara por un problema mecánicu. Cabo señalar que los Williams yeren bien cimeros al restu de les monoplaces, y amás, Michael Schumacher, acabante desembarcar en Ferrari, nun tuvo un bólidu competitivu pa face-y frente a los de Grove. Pero Hill nun siguiría na escuedería al terminar l'añu, faciendo que los aficionaos nun reaccionaren de la meyor manera. Munchos recordaron el fechu de Nigel Mansell, que compararon col casu de Hill. Heinz-Harald Frentzen sería'l sustitutu de Damon Hill (el cual sorpresivamente fichó por Arrows). La temporada {{f1|1997}} nun empezaba de la meyor forma. Sorpresivamente, n'[[Gran Premiu d'Australia de 1997|Australia]], nengunu de los dos coches sumó puntos, y pa cuelmu de males, Coulthard (ex piloto de Williams) trunfaría na carrera ganando pa McLaren dempués de trés años. Villeneuve engarró pol títulu de pilotos con Michael Schumacher a lo llargo de tola temporada. El canadianu ganaría en siete carreres ([[Gran Premiu de Brasil de 1997|Brasil]], [[Gran Premiu d'Arxentina de 1997|Arxentina]], [[Gran Premiu d'España de 1997|España]], [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 1997|Inglaterra]], [[Gran Premiu d'Hungría de 1997|Hungría]], [[Gran Premiu d'Austria de 1997|Austria]] y [[Gran Premiu de Luxemburgu de 1997|Luxemburgu]]), ente que l'alemán imponer en cinco causes ([[Gran Premiu de Mónacu de 1997|Mónacu]], [[Gran Premiu de Canadá de 1997|Canadá]], [[Gran Premiu de Francia de 1997|Francia]], [[Gran Premiu de Bélxica de 1997|Bélxica]] y [[Gran Premiu de Xapón de 1997|Xapón]]). Asina, el campeón túvose que definir na última fecha, nel [[Gran Premiu d'Europa de 1997|GP d'Europa]]. Foi ellí onde se produciría una de les definiciones más polémiques de la F1, yá que nuna polémica maniobra, 'Schumi' topetó intencionalmente col canadianu na curva Dry sac. De resultes, Schumacher tuvo d'abandonar. Non solamente perdió'l campeonatu, sinón que la FIA apreció intencionalidad y sancionó-y cola anulación de la totalidá de la puntuación llograda aquella temporada. Villeneuve, que pudo siguir en carrera, llogró'l tercer llugar y con ello llevó'l campeonatu de pilotos, y el de constructores pa la escudería.<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD03/HEM/1997/10/27/MD19971027-047.pdf |títulu=Rei |apellíu=Blancafort |nome=Raymond |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=27 d'ochobre de 1997 |páxina=47|formatu=PDF}}</ref> Esti ésitu sería'l final de l'alianza colos motores Renault, y l'entamu d'otru periodu escuru. === L'entamu de la decadencia === ==== Temporada 1998 ==== Nel añu {{f1|1998}}, acabáronse la vinculación con Renault y el patrociniu de Rothmans y llegó el ocaso del equipu. Villeneuve (campeón de {{f1|1997}}) y Frentzen atopar con un FW20 patrocináu por Winfield y propulsado por un mediocre motor [[Mecachrome]] que nun-yos dexó lluchar poles victories. Como prueba d'ello, l'equipu penó por ser el terceru en discordia en desterciu de [[Jordan Grand Prix|Jordan]]. ==== Temporada 1999 ==== Coles mesmes, en {{f1|1999}} hubo una revolución. Villeneuve y Frentzen fueron reemplazaos pol italianu [[Alex Zanardi|Alessandro Zanardi]], proveniente de la CART; y pol alemán [[Ralf Schumacher]], hermanu del múltiple campeón Michael.<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD03/HEM/1998/09/23/MD19980923-039.pdf |títulu=Anuncio de Williams |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=23 de setiembre de 1998 |páxina=39|formatu=PDF}}</ref> Pero aun así con esta dupla de pilotos los resultaos d'anguaño fueron tamién fluexos colos tamién mediocres motores [[Supertec]] y este foi l'últimu añu de Williams con estos motores "reciclaos" de Renault, marcáu polos constantes abandonos de parte de Zanardi (que nun llogró nengún puntu) y bon faer el pequeñu de los Schumacher (un segundu puestu en Monza como meyor actuación), lo que-y valió a Ralf siguir nel equipu a la llegada de BMW. L'equipu foi quintu en constructores en {{f1|1999}}. === Ciclu piqueru con BMW (2000-2005) === [[Ficheru:BMW-Williams_Regent_Street.jpg|thumb|right|290px|Equipo BMW.WilliamsF1 nuna demostración na famosa [[Regent Street]] en [[Londres]] antes del [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2005|GP del Reinu Xuníu de 2004]].]] En [[2000]], l'equipu robló un alcuerdu al llargu plazu pa utilizar motores ya inxeniería [[BMW]] hasta [[2009]].<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD02/PUB/2000/01/11/EMD20000111041MDP.pdf |títulu=El gran desembarcu de BMW, Jaguar y Honda |apellíu=Raymond |nome=Blancafort |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=11 de xineru de 2000 |páxina=41|formatu=PDF}}</ref> Mientres el tiempu en que se caltuvo l'alcuerdu, l'equipu BMW.WilliamsF1 foi subcampeón por equipos en {{f1|2002}} y {{f1|2003}}, y ganó 10 carreres, la postrera d'elles nel [[Gran Premiu de Brasil de 2004]] con [[Juan Pablo Montoya]] y dexando el récor de pista vixente anguaño,<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2004/10/25/mas_motor/1098719422_850215.html |títulu=Primer lleición de Montoya a Raikkonen |apellíu=Miquel |nome=Carlos |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=25 d'ochobre de 2004}}</ref> el cual optó al campeonatu de {{f1|2003}} hasta [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2003|Estaos Xuníos]].<ref>{{Cita web |url=http://masdeporte.as.com/masdeporte/2003/09/29/polideportivo/1064808898_850215.html |títulu=Schumi, a un puntu de superar a Fangio |apellíu=Miquel |nome=Carlos |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=29 de setiembre de 2003}}</ref> En {{f1|2005}}, [[Mark Webber]] condució pa Williams sustituyendo al colombianu, que fichó por [[McLaren]]. En xineru de 2005, anuncióse que'l nuevu compañeru d'equipu de Webber sería [[Nick Heidfeld]],<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.lavanguardia.com/LVE05/PUB/2005/02/01/LVG200502010491LB.pdf |títulu=Heidfeld y Webber van pilotar el nuevu FW27 |apellíu=Cencillo |nome=J. M. |publicación=[[La Vanguardia]] |fecha=1 de febreru de 2005 |páxina=49|formatu=PDF}}</ref> y esperábase que [[Jenson Button]] entrara na escudería en [[Temporada 2006 de Fórmula 1|2006]]. Debíu al anunciu mientres la [[Temporada 2005 de Fórmula 1|temporada 2005]] de la compra del equipu [[Sauber F1 Team|Sauber]] per parte de [[BMW]], l'equipu WilliamsF1 decidió camudar dende'l [[2006]] a los motores [[Cosworth]].<ref>{{Cita web |url=https://elpais.com/diario/2005/08/16/deportes/1124143201_850215.html |títulu=Williams confirma que dexa BMW y qu'en 2006 va correr con motores Cosworth |apellíu=Puigdemont |nome=Oriol |obra=[[El País (España)|El País]] |fecha=16 d'agostu de 2005}}</ref> Esto causó que [[Jenson Button]] quixera romper el so contratu pal [[Temporada 2006 de Fórmula 1|2006]] con WilliamsF1 pa quedase col so equipu [[British American Racing|BAR Honda]], un rumor que se fixo realidad antes d'empecipiase'l fin de selmana del [[Gran Premiu de Brasil de 2005]].<ref>{{Cita web |url=http://cadenaser.com/ser/2005/09/21/deportes/1127258892_850215.html |títulu=Button, feliz por siguir en BAR-Honda en 2006 |obra=[[Cadena SER]] |fecha=21 de setiembre de 2005}}</ref> === Añu de baxón con Cosworth === ==== [[Temporada 2006 de Fórmula 1|Temporada 2006]] ==== [[Ficheru:Mark Webber 2006.jpg|left|thumb|250px|[[Mark Webber]] nel [[Gran Premiu de Francia de 2006]].]] Amás de llevar motores [[Cosworth]] en cuenta de [[BMW]], Williams tamién perdió al pilotu [[Nick Heidfeld]], quien partió a [[BMW (Fórmula 1)|BMW Sauber]] y foi sustituyíu por [[Nico Rosberg]].<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2005/11/03/mas_motor/1130972401_850215.html |títulu=Williams ficha a Nico Rosberg |obra=[[As (periódicu)|AS]] |autor=[[Axencia EFE]] |fecha=3 de payares de 2005}}</ref> Esti cambéu tamién vieno acompañáu del anunciu per parte de Williams mientres el [[Gran Premiu de Bélxica de 2005]], del cambéu de neumáticos de [[Michelin]] a [[Bridgestone]]. L'equipu Williams rexistró unes perdes na so compañía de 57 millones de dólares nel añu 2006, según un informe del diariu británicu ''[[Daily Telegraph]]''. L'equipu ex campeón tuvo una temporada relativamente meyor en 2007, pero la perda de los motores gratis de [[BMW]] y el patrocinador principal [[Hewlett-Packard|HP]] a la fin de la temporada 2005 foi un duru golpe pa la escudería de Sir [[Frank Williams]]. En 2006, cuando Williams terminó octavu con un motor Cosworth, costó-y unos 20 millones de dólares. Col usu de los motores de [[Toyota]], l'equipu usó los 42 millones de dólares de superávit colos que diben empezar l'añu, quedándose namái con 61.000 dólares. En comparanza a la perda de 57 millones de dólares, Williams tuvo beneficios de 60 millones de dólares l'añu anterior (2005): una diferencia de 17 millones de dólares. ''[[The Telegraph]]'' señaló que Williams, ganador de 113 grandes premios ente 1979 y 2004, ye agora l'únicu equipu de F1 que nun ta sofitáu por un fabricante de coches nin por un multimillonariu. A pesar de los malos pronósticos debíu al cambéu de neumáticos y motores, Williams volvió sorprender quedando nel [[Gran Premiu de Baḥréin de 2006|Gran Premiu de Baréin de 2006]] nes 6º y 7º places, llogrando asina 5 puntos na primer carrera. Sicasí, la pésima fiabilidá de los motores [[Cosworth]] fizo que, per primer vegada na so historia, la escudería nun llograra nengún podiu en tola temporada. === Trieniu irregular con Toyota === ==== [[Temporada 2007 de Fórmula 1|Temporada 2007]] ==== L'equipu decidió roblar un contratu con [[Toyota]] por que-y suministrara motores, rompiendo asina'l so contratu con [[Cosworth]].<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2007/02/03/mas_motor/1170521422_850215.html |títulu=Nuevu motor ya ilusiones pal equipu Williams |obra=[[As (periódicu)|AS]] |autor=Romojaro, Raúl |fecha=3 de febreru de 2007}}</ref> Los pilotos titulares del equipu pa {{f1|2007}} son [[Nico Rosberg]] y [[Alexander Wurz]], sustituyendo esti postreru a [[Mark Webber]], que roblara un contratu con [[Red Bull Racing]].<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.lavanguardia.com/LVE05/PUB/2006/08/03/LVG200608030421LB.pdf |títulu=Williams releva a Webber por Würz |publicación=[[La Vanguardia]] |fecha=3 d'agostu de 2006 |páxina=42|formatu=PDF}}</ref> Los pilotos probadores son [[Narain Karthikeyan]] y [[Kazuki Nakajima]]. La temporada empieza con un bon séptimu puestu de Nico Rosberg n'[[Gran Premiu d'Australia de 2007|Australia]]. En [[Gran Premiu de Malasia de 2007|Malasia]], [[Nico Rosberg]] retírase cuando diba en séptima posición -sesta antes del repostaxe- ente que [[Alexander Wurz]] acaba fora de los puntos. Nel [[Gran Premiu de Baréin de 2007|Gran Premiu de Baréin]], nengunu de los dos pilotos llogra puntuar y nel [[Gran Premiu d'España de 2007|Gran Premiu d'España]], Rosberg consigue'l sestu puestu, meyor resultáu de la so carrera. En [[Gran Premiu de Mónacu de 2007|Mónacu]], Wurz consigue los sos primeros puntos pal equipu, llogrando'l séptimu puestu. [[Ficheru:Nico_Rosberg_2007_Britain.jpg|thumb|right|[[Nico Rosberg]] nel [[Gran Premiu del Reinu Xuníu de 2007|GP del Reinu Xuníu 2007]].|215px]]Nel [[Gran Premiu de Canadá de 2007|Gran Premiu de Canadá]], Alex Wurz consigue'l primer podiu de la temporada, con una tercer posición, saliendo dende la decimonovena plaza. Rosberg podría ser cuartu, pero foi sancionáu por recargar col [[safety car|coche de seguridá]] en pista. N'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2007|Indianápolis]]. Nico Rosberg retirar a poques vueltes del final por un fallu mecánicu, cuando diba sestu. La escudería nun consiguió puntuar nos Grandes Premios de [[Gran Premiu de Francia de 2007|Francia]] y el [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2007|Reinu Xuníu]]. Nel [[Gran Premiu d'Europa de 2007|Gran Premiu d'Europa]], celebráu en [[Nürburgring]], Alex Wurz consigue un cuartu puestu nuna carrera dafechu tresformada pola agua. A partir d'equí, Rosberg consigue puntuar en cuatro carreres consecutives, siendo séptimu n'[[Gran Premiu d'Hungría de 2007|Hungría]] y [[Gran Premiu de Turquía de 2007|Turquía]], y sestu n'[[Gran Premiu d'Italia de 2007|Italia]] y [[Gran Premiu de Bélxica de 2007| Bélxica]], sumando 10 puntos. Wurz nun puntuó en nenguna d'eses carreres. Nel [[Gran Premiu de Xapón de 2007|Gran Premiu de Xapón]], nengunu de los dos coches pudo acabar la carrera, dempués d'una clasificación na que Wurz nun pasó de la primer ronda y Rosberg perdió diez asities tres un cambéu de motor. En China nengunu de los pilotos consigue puntuar, y Alex Wurz anuncia la so retirada inmediata de la competición dempués del gran premiu, polo que sería sustituyíu por Nakajima en Brasil. Nel [[Gran Premiu de Brasil de 2007|Gran Premiu de Brasil]], Nico Rosberg consigue'l so meyor resultáu de la so historia consiguiendo un 4ᵘ puestu detrás de Fernando Alonso, ente que Nakajima consigue un 10º, anque nuna parada en boxes llevar a dos mecánicos per delantre. Williams acaba la temporada con 33 puntos, ameyorando lo ufiertao na temporada 2006, quedando cuartos nel campeonatu de constructores, mientres Rosberg quedó 9º nel campeonatu de pilotos. ==== [[Temporada 2008 de Fórmula 1|Temporada 2008]] ==== [[Ficheru:Nico Rosberg 2008 Monaco.jpg|thumb|left|[[Nico Rosberg]] nel [[Gran Premiu de Mónacu de 2008|GP de Mónacu 2008]].|215px]] La escudería confirmó a [[Kazuki Nakajima]] como nuevu compañeru de [[Nico Rosberg]] para {{f1|2008}}.<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2007/11/07/mas_motor/1194390001_850215.html |títulu=Williams confirma a Rosberg y Nakajima pa 2008 |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=7 de payares de 2007}}</ref> Williams empieza la [[Temporada 2008 de Fórmula 1|temporada 2008]] con un podiu de [[Nico Rosberg]], acabando en tercer puestu, y [[Kazuki Nakajima]] termina en sestu puestu, consiguiendo nun solu GP 9 puntos. Nel siguiente [[Gran Premiu de Malasia de 2008|Gran Premiu]], celebráu en [[Circuitu Internacional de Sepang|Sepang]], nengunu de los sos pilotos consigue puntuar. Nel [[Gran Premiu de Baréin de 2008|GP de Baréin]], [[Nico Rosberg]] consigue un puntu acabando 8º; y el so compañeru d'equipu [[Kazuki Nakajima]] nun sumó puntos, llegando na 14º posición. Nel [[Gran Premiu d'España de 2008|Gran Premiu d'España]], [[Nico Rosberg|Rosberg]] ruempe'l so motor na vuelta 41 y [[Kazuki Nakajima|Nakajima]] sumó 2 puntos, llegando na 7ª posición. Nel [[Gran Premiu de Turquía de 2008|GP de Turquía]], [[Nico Rosberg|Rosberg]] llegó octavu y sumó unu puntu pa la escudería, ente que [[Kazuki Nakajima|Nakajima]] foi arolláu por [[Giancarlo Fisichella|Fisichella]] na primer curva. Nel [[Gran Premiu de Mónacu de 2008|GP de Mónacu]], Rosberg sufrió un grave accidente na vuelta 61, mientres el so compañeru, magar llevar una vuelta de retrasu, consiguió 2 puntos pa dexar a la escudería permanecer nel cuartu puestu de la tabla. En [[Gran Premiu de Canadá de 2008|Canadá]], nengunu de los dos pilotos consiguió puntuar, yá que [[Kazuki Nakajima]] retirar tres un accidente y [[Nico Rosberg]] terminó 10ª en rompiendo'l alerón delanteru a la salida de boxes. En [[Gran Premiu de Francia de 2008|Francia]], corrióse una de les peores carreres pa Williams, porque Nakajima y Rosberg quedaron 15ª y 16ª respeutivamente. Nel [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2008|Reinu Xuníu]], namái consiguieron un puntu de [[Kazuki Nakajima]], y [[Nico Rosberg]] nun sumó nada al terminar 9º. N'[[Gran Premiu d'Alemaña de 2008|Hockenheimring]], los dos pilotos nun sumaron puntos al terminar 10º y 14º. Nel [[Gran Premiu d'Hungría de 2008|Gran Premiu d'Hungría]], nengunu de los dos pilotos consiguió puntuar una y bones Nakajima terminó 14º y Rosberg terminó 13º. Nel [[Gran Premiu d'Europa de 2008|Gran Premiu d'Europa]], Rosberg llogró sumar un puntu al acabar 8º. Nel [[Gran Premiu de Bélxica de 2008|Gran Premiu de Bélxica]], Nakajima y Rosberg acabaron 14º y 12º respeutivamente. Sicasí, en [[Gran Premiu de Singapur de 2008|Singapur]], Rosberg consiguió un segundu puestu, y Nakajima un octavu; anque nun sirvieron por que la escudería pasara del 8ᵘ puestu final nel [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1|campeonatu de constructores]]. Dambos pilotos fueron confirmaos pa {{f1|2009}}.<ref>{{Cita web |url=http://lta.reuters.com/article/sportsNews/idLTASIE4902WF20081001 |títulu=F1-Williams confirma a Rosberg y Nakajima pa 2009 |autor=Baldwin, Alan |coautores=Leira, Javier |obra=[[Reuters]] |fecha=1 d'ochobre de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20201129223554/https://lta.reuters.com/article/sportsNews/idLTASIE4902WF20081001 |fechaarchivu=2020-11-29 }}</ref> ==== [[Temporada 2009 de Fórmula 1|Temporada 2009]] ==== [[Ficheru:Nico Rosberg 2009 Monaco.jpg|thumb|right|[[Nico Rosberg]] nel [[Gran Premiu de Mónacu de 2009|GP de Mónacu 2009]].|190px]] La temporada {{F1|2009}} empezó perbién pa Williams, con un coche bastante competitivu, que se benefició por tener el polémicu doble difusor. Na primer carrera, tantu [[Nico Rosberg]] como [[Kazuki Nakajima]] taben nos puntos, y Rosberg col podiu como oxetivu. Sicasí, los neumáticos del alemán decayeron y perdió delles posiciones, ente que Nakajima tuvo un accidente mientres colaba en 5ª posición. Na carrera de [[Gran Premiu de Malasia de 2009|Malasia]], Rosberg llogró ponese en cabeza, pero sicasí, numberosos infortunios acabaron cola so carrera 8º cuando ésta diose por rematada. En [[Gran Premiu de China de 2009|China]] y en [[Gran Premiu de Baréin de 2009|Baréin]] nun llogra puntuar, y a partir d'ende, Rosberg acaba nos puntos en 8 carreres consecutives, con dos cuartos puestos como meyor resultancia. Depués, en [[Gran Premiu de Singapur de 2009|Singapur]], cuando Rosberg diba en 2ª posición, foi penalizáu por un pasu por boxes por triar la llinia al salir de los boxes, y terminó 11º. En [[Gran Premiu de Xapón de 2009|Xapón]] foi 5º y en [[Gran Premiu de Brasil de 2009|Brasil]] abandonó per primer vegada na temporada. N'[[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2009|Abu Dhabi]] foi 9º. Resaltar qu'en contraste coles bones resultancies de Rosberg, el meyor resultáu de Nakajima fueron dos novenos puestos n'[[Gran Premiu d'Hungría de 2009|Hungría]] y en [[Gran Premiu de Singapur de 2009|Singapur]]. Tamién el [[Gran Premiu de Brasil de 2009|GP de Brasil]] foi otra de les meyores carrera de Kazuki al rodar en delles vueltes 3°, con opciones de puntuar, pero lamentablemente el toque con [[Kamui Kobayashi]] na vuelta 30, fíxo-y perder les sos esperances de puntuar cuando taba remontando. === Regresu de Cosworth y la peor temporada de la so historia === ==== [[Temporada 2010 de Fórmula 1|Temporada 2010]]: Llucha en media tabla ==== Pa la temporada {{F1|2010}}, l'equipu Williams pierde a [[Nico Rosberg]], que se cola a [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes GP]], y prescinde de [[Kazuki Nakajima]]. Nel so llugar, l'equipu británicu ficha como primer pilotu a [[Rubens Barrichello]], proveniente de [[Brawn GP]]; y al campeón de la [[GP2 Series|GP2]] de [[2009]], [[Nico Hülkenberg]]. Tamién camuden los motores [[Toyota Racing|Toyota]] polos [[Cosworth]].<ref>{{Cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD03/PUB/2009/11/03/EMD20091103041MDP.pdf |títulu=Barrichello pasar a Williams |publicación=[[Mundo Deportivo]] |fecha=3 de payares de 2009 |páxina=41|formatu=PDF}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8334370.stm |títulu=Williams turn to Cosworth engines |editorial=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |obra=[[BBC Sport]] |fecha=30 de payares de 2009 |idioma=inglés}}</ref> [[Ficheru:Rubens Barrichello 2010 Malaysia 3rd Free Practice.jpg|thumb|right|[[Rubens Barrichello|Barrichello]] nel [[Gran Premiu de Malasia de 2010|GP de Malasia 2010]].|200px]] En [[Gran Premiu de Baréin de 2010|Baréin]], [[Rubens Barrichello]] llogró ser 11º na clasificación, ente que'l so compañeru [[Nico Hülkenberg]] asitióse 13º. Na salida, Barrichello consigue pasar a [[Adrian Sutil]], ente que Hülkenberg trompea y llévase un bolardo, lo que-y obligó a camudar el morru. Na carrera, dambos tienen problemes de ritmu y Barrichello acaba 10º, ente que'l so compañeru remonta hasta'l 14ᵘ puestu. N'[[Gran Premiu d'Australia de 2010|Australia]], Barrichello llogró acabar 8º, ente que Hulkenberg abandonó por un choque con [[Kamui Kobayashi]]. Nel [[Gran Premiu de Malasia de 2010|GP de Malasia]], Barrichello llogró acabar 12º, mientres Hulkenberg quedó 10º, consiguiendo'l so primer puntu na [[Fórmula 1]]. A partir d'ende, la competitividá del equipu mengua notablemente. Sicasí, a partir de [[Gran Premiu d'Europa de 2010|Valencia]] resurden y Barrichello consigue dos meritorios 4º y 5º puestos, mientres Hülkenberg llogra los sos meyores resultaos con un 6º y un 7º. Eso dexa a los homes de [[Frank Williams]] volver ser unos habituales de los puntos y lluchar pol sestu puestu nel mundial de constructores. Nel [[Gran Premiu de Brasil de 2010|GP de Brasil]], [[Nico Hülkenberg]] llogra'l so primera [[pole position|pole]] de la so carrera, y la primera del equipu dende [[Gran Premiu d'Europa de 2005|2005]].<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2010/11/06/mas_motor/1288998008_850215.html |títulu=Hulkenberg sospriende cola 'pole'; Alonso foi quintu |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=6 de payares de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304122459/http://motor.as.com/motor/2010/11/06/mas_motor/1288998008_850215.html |fechaarchivu=2016-03-04 }}</ref> Los puntos que llogró col so octavu puestu dexaron a Williams llograr el sestu llugar nel campeonatu. ==== [[Temporada 2011 de Fórmula 1|Temporada 2011]]: Añu pa escaecer y la peor temporada. ==== [[Ficheru:Williams_FW33_Maldonado_2011_Spanish_GP.jpg|thumb|Pastor Maldonado nel [[Gran Premiu d'España de 2011|GP d'España 2011]].]] L'equipu AT&T Williams F1, pa {{f1|2011}}, cuenta per segundu añu col esperimentáu pilotu brasilanu [[Rubens Barrichello]] y decidió contratar, como remplazo del alemán [[Nico Hülkenberg]] (quien pasó a ser piloto probador de la escudería [[Force India]]), al mozu venezolanu [[Pastor Maldonado]], ganador del [[GP2 Series|GP2]] de la [[Temporada 2010 de GP2 Series|temporada 2010]] y nueva promesa del futuru automovilísticu, quien vien col sofitu económicu de la empresa petrolera venezolana [[PDVSA]], que pasó a ser el principal patrocinador del equipu de Grove, sustituyendo a Phillips y RBS.<ref>{{Cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2010/12/01/motor/1291216459.html |títulu=Pastor Maldonado, pilotu oficial de Williams |obra=[[El Mundo (periódicu)|El Mundo]] |autor=[[Axencia EFE]] |fecha=1 d'avientu de 2010}}</ref> La temporada nun foi como s'esperaba. Barrichello dio-y puntos a la escudería inglesa con dos novenos llugares, en [[Gran Premiu de Mónacu de 2011|Mónacu]] y en [[Gran Premiu de Canadá de 2011|Canadá]]. Pela so parte, Maldonado consiguió'l so primer puntu al acabar décimu en [[Gran Premiu de Bélxica de 2011|Spa]] y fixo delles carreres bien interesantes como en [[Gran Premiu de Mónacu de 2011|Mónacu]], cuando a falta de pocos xiros, abandonó, productu d'un incidente con [[Lewis Hamilton]]. Sicasí, esos 5 puntos traducir na peor temporada de la historia del equipu británicu. Inclusive nel [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2011|Gran Premiu d'Abu Dhabi]] dambos monoplaces calificaron nes dos últimes posiciones de la parrilla, siendo esta la peor clasificación de la so historia. Pa remontar el vuelu, Williams anunció que, pal añu {{f1|2012}}, volvería la mística y ganadora asociación de los años 90 Williams-[[Renault Sport F1|Renault]], de cuenta que, dempués de munchos años, l'equipu de Grove volvería cuntar col sofitu d'un motorista como lu ye [[Renault Sport F1|Renault]], que va apurrir el motor al futuru FW34 de {{f1|2012}}. Amás, fixo un cambéu radical nel so departamentu téunicu: Mike Coughlan (ex diseñador de [[McLaren]]), va asumir el papel de xefe de máquines;<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2011/06/16/mas_motor/1308239420_850215.html |títulu=L'espía Coughlan vuelve represu |nome=Héctor |apellíu=Martínez |fecha=16 de xunu de 2011 |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fechaaccesu=16 de xunu de 2011}}</ref> Jason Somerville, Xefe d'Aerodinámica; y Mark Gillan, Inxenieru Xefe d'Operaciones. === Vuelven Renault y les ilusiones, pero por poco tiempu (2012-2013) === ==== [[Temporada 2012 de Fórmula 1|Temporada 2012]]: Última victoria y resultancies inconsistentes. ==== [[Ficheru:Pastor Maldonado 2012 Malaysia FP2.jpg|thumb|Pastor Maldonado ganó'l [[Gran Premiu d'España de 2012]], la última victoria pa Williams.]] Pa la temporada 2012, l'equipu confirmó que cuntaría nuevamente col pilotu Pastor Maldonado.<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012 |títulu=Williams confirma a Pastor Maldonado pa 2012 |obra=CarandDriverTheF1 |fecha=1 d'avientu de 2011 |nome=José M. |apellíu=Zapico |coautores=Zoe Marí, Ana |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250928135520/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012 |fechaarchivu=2025-09-28 }}</ref> Darréu, anuncióse'l fichaxe de [[Bruno Senna]] como'l so compañeru.<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2012/01/18/mas_motor/1326905421_850215.html |títulu=Williams ficha a Bruno Senna |fecha=17 de xineru de 2012 |autor=R. P. |obra=[[As (periódicu)|AS]]}}</ref> L'equipu Williams presentó'l so coche'l 7 de febreru de 2012 en Xerez a les 8:30 h. El 2 de marzu de 2012, [[Frank Williams]], fundador del equipu, decide dixebrase de la escudería a pesar de que va tar presente en Grandes Premios, la so decisión deber a que va cumplir 70 años n'abril polo que'l so retiru del equipu va ser a finales de marzu.<ref>{{Cita web |títulu=Frank Williams xubílase |url=http://www.mundodeportivo.com/20120303/motor/frank-williams-xubílase_54263286886.html |obra=[[Mundo Deportivo]] |autor=Blancafort, Raymond |fecha=3 de marzu de 2012}}</ref> El 11 d'abril anúnciase oficialmente que la [[Escocia|escocesa]] [[Susie Wolff]] (29 años) xunir a Williams como pilotu de desenvolvimientu.<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/04/11/52891-susie-wolff-nueva-piloto-desenvolvimientu-williams-f1 |títulu=Susie Wolff, nueva pilotu de desenvolvimientu de Williams F1 |apellíu=Rosaleny |nome=África |obra=CarandDriverTheF1 |fecha=11 d'abril de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250119152555/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2012/04/11/52891-susie-wolff-nueva-piloto-desenvolvimientu-williams-f1 |fechaarchivu=2025-01-19 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.williamsf1.com/news/view/2105 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120529163351/http://www.williamsf1.com/news/view/2105 |títulu=Susie Wolff appointed Development Driver for the Williams F1 Team |obra=Williams F1 |idioma=inglés |fecha=11 d'abril de 2012 |fechaarchivu=29 de mayu de 2012 }}</ref> Nel entamu de temporada nel [[Gran Premiu d'Australia de 2012|Gran Premiu d'Australia]], el rendimientu en clasificación ye escelente y déxa-y a [[Pastor Maldonado]] empecipiar dende la octava posición, [[Bruno Senna]] empecipiaría nel puestu 14, en carrera Senna topeta con [[Felipe Massa]] y retírase, en tantu Pastor tien un ritmu increíble ya intenta devasar a [[Fernando Alonso]] na llucha pol quintu puestu, pero na última vuelta pierde'l control del so Williams y topeta contra'l muriu. Pal [[Gran Premiu de Malasia de 2012|Gran Premiu de Malasia]], Senna y Maldonado perderíen posiciones nel arranque pero depués de la interrupción por agua dambos Williams empezaron a esguilar posiciones y Senna terminaría nel sestu llugar, en tantu Pastor quien laude décimu, sufrió un frayatu del motor que lu quitó d'esi puntu, con ello Senna convirtió más puntos pa la escudería de los que convirtiera en [[Temporada 2011 de Fórmula 1|2011]] (solo 5 puntos). Nel [[Gran Premiu de China de 2012|Gran Premiu de China]] a pesar de nun entrar na Q3, dambos autos esguilaron posiciones y el so rendimientu foi'l más óptimo lo que-yos dexó entrar na zona de puntos a dambos coches, Bruno entró séptimu y Pastor octavu, dicha situación nun se presentaba dende'l [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2010]]. La siguiente carrera nun sería la meyor pa la escudería, el [[Gran Premiu de Baréin de 2012|Gran Premiu de Baréin]], sería testigu de como dambos autos quedaben fora de carrera, Pastor por una pinchada na goma trasera esquierda al entamu de la vuelta 25 y Senna por cuenta de una fuerte vibración nos frenos a 3 vueltes del final. [[Ficheru:2012 Canadian Grand Prix Bruno Senna Williams FW34-02.jpg|thumb|Bruno Senna pilotando'l FW34.]] El [[Gran Premiu d'España de 2012|Gran Premiu d'España]], na celebración de los 70 años de [[Frank Williams|Sir Frank Williams]], Pastor llograría la [[pole position]] depués de la esclusión de [[Lewis Hamilton]] de la clasificación, siendo la pole 127 pa la escudería, mientres Senna arrincaría na posición 18, en carrera Pastor perdería la posición con [[Fernando Alonso]], pero una magnífica estratexa nos pits dexaríen-y volver a la punta, en tantu Senna yera topetáu na parte trasera por [[Michael Schumacher|Schumacher]] dexándolo fuera de carrera, Pastor caltuvo'l ritmu y embates de [[Fernando Alonso]] y llogró la primer victoria de Williams en casi 8 años, dempués de que [[Juan Pablo Montoya]] ganara'l [[Gran Premiu de Brasil de 2004]].<ref>{{Cita web |url=http://www.formula1.com/results/season/2012/868/ |títulu=FORMULA 1 GRAN PREMIU D'ESPAÑA SANTANDER 2012 |obra=[[Fórmula 1]] |fecha=13 de mayu de 2012 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141125081901/http://www.formula1.com/results/season/2012/868/ |fechaarchivu=2014-11-25 }}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2012/05/13/motor/1336908265.html |títulu=La fuercia llatino de la Fórmula 1 |apellíu=Rodríguez |nome=Jaime |obra=[[El Mundo (periódicu)|El Mundo]] |fecha=13 de mayu de 2012}}</ref> Williams cortó una seca de 132 grandes premios ensin victoria y Maldonado convertir nel primer [[Venezolanos|venezolanu]] en llograr una pole y victoria na [[Fórmula 1|F1]].<ref>{{Cita web |títulu=Estadístiques España 2012: El fin de la seca de Williams |url=http://www.f1aldia.com/15247/estadisticas-espana-2012-fin-sequia-williams/ |nome=Manuel Andrés |apellíu=Nieves |obra=F1 al día |fecha=15 de mayu de 2012}}</ref> El [[Gran Premiu de Mónacu de 2012]], vería una bona clasificación de Pastor, mientres Senna empezaba 14, pero Pastor acarretaba una sanción de 10 puestos por un incidente na práutica 3 y 5 puestos más por cambéu de caxa. En carrera Pastor topeta'l so auto na primer curva con [[Pedro de la Rosa]], dexándolo fuera de carrera; mientres Senna xubiría posiciones hasta'l décimu puestu llogrando un solu puntu pa la escudería. El [[Gran Premiu de Canadá de 2012]], depara un resultáu bien decepcionante: Maldonado remata décimu terceru a pesar de la so remontada mientres Senna engarraba colos sos neumáticos y terminaba na posición 17ª. Nel [[Gran Premiu d'Europa de 2012]] viose una bona clasificación de Maldonado, asitiándose namái detrás de [[Sebastian Vettel]] y [[Lewis Hamilton]], pero Senna volvería tener otra mala actuación acabando en 14° posición. En carrera, Maldonado caltién un bon ritmu hasta lluchar pol podiu, onde nuna precipitada maniobra del venezolanu costó un choque que dexaría fora a Hamilton y depués una sanción quitar del únicu puntu que llogró depués de caltenese décimu, de cuenta que dichu puestu quedaría en manes de Senna. El [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012]], la resultancia sería daqué decepcionante depués del choque de Maldonado con [[Sergio Pérez (pilotu)|Sergio Pérez]], terminando na 16ª posición; mientres Senna rescata dos puntos nel novenu llugar. Los decepcionantes resultancies siguieron nel [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|Gran Premiu d'Alemaña 2012]], onde Pastor sufre daños nel pisu del auto que lu lleva a perder ritmu y Senna recibió daños al entamu de la carrera, asitiándo-y nes posiciones 15 y 17 respeutivamente. Antes de les vacaciones, nel [[Gran Premiu d'Hungría de 2012]], l'equipu entra colos sos dos autos per primer vegada na Q3, pero sería Senna el que se caltendría nos puntos y esguilaría dos asities pa llegar na 7ª posición, mientres Maldonado tuvo una mala llargada y un "drive through" que lo apostró a la 13ª plaza. El [[Gran Premiu de Bélxica de 2012]] sería otra pésima carrera pal equipu, Maldonado realizaría un Jump-Start y depués un choque que-y provoquen una sanción de 10 puestos na siguiente carrera, mientres Senna a pesar d'un fuerte arrinque batalla colos sos frenos y la estratexa unviar hasta la posición 12. N'[[Gran Premiu d'Italia de 2012|Italia]], l'auto amuésase consistente y llógrense xubir posiciones, Senna llograría un puntu y Maldonado quedaría cerca de los mesmos. [[Ficheru:2012 Singapore GP - Maldonado.jpg|thumb|Pastor Maldonado clasificó segundu nel [[Gran Premiu de Singapur de 2012]], a milésimes de la ''pole position''.]] La temporada entraría na so última xira pol continente asiáticu que s'empecipiaría en [[Gran Premiu de Singapur de 2012|Singapur]], onde les opciones de podiu de Maldonado sumen depués d'un segundu llugar en calificación, una falla hidráulica quitaría al equipu d'esi podiu, mientres Bruno acabaría con problemes fora de los puntos. En [[Gran Premiu de Xapón de 2012|Xapón]], Maldonado caltién un ritmu constante con ciertes dificultaes pa llograr un octavu puestu, pela so parte Bruno nun tuvo esa mesma consistencia y quedó lloñe de los puntos. El siguiente Gran Premiu, realizáu en [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2012|Corea del Sur]], traería un resultáu decepcionante calificando Maldonado de 14° y Bruno de 15°. Pal [[Gran Premiu de la India de 2012|Gran Premiu de la India]], Maldonado tien un ritmu consistente pero un toque con [[Kamui Kobayashi|Kobayashi]] xenera una pinchada nel so neumáticu dexándolo en decimosesta posición; Bruno, quien siguía a Maldonado, llogró entrar nel décimu llogrando un solu puntu. La última carrera de la xira asiática realizada n'[[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|Abu Dhabi]] supunxo un cambéu na suerte y les decepcionantes carreres: Maldonado por una gran clasificación, se logtó meter na segunda fila, lo que-y dexó lluchar na punta hasta que perdió'l KERS y les sos opciones de lluchar pola punta esmuciéronse sicasí'l so ritmu yera constante y llogró terminar en quinta posición, Bruno remontaría posiciones dende'l fondu depués de qu'[[Nico Hülkenberg|Hülkenberg]] sacar de pista, pero amosó un ritmu constante y entraría na zona de puntos nel octavu puestu, siendo la segunda vegada na temporada que l'equipu entraba colos sos dos autos na zona de puntos. El final de temporada en continente americanu protagonizaría dos carreres bien distintos, primero en [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|Gran Premiu de los Estaos Xuníos]] dambos autos amosaron un fuerte ritmu y acabaríen en zona de puntos per segunda vegada consecutiva, siendo Maldonado novenu y Senna décimu. Sicasí, nel postreru gran premiu de la temporada en [[Gran Premiu de Brasil de 2012|Brasil]], dambos autos sufriríen accidentes na primer vuelta, teniendo qu'abandonar y dexando ensin puntos a Williams. Foi una temporada que l'equipu amosóse más competitivu que l'anterior pero na que se cometieron munchos errores qu'apenes dexaron esguilar una posición nel mundial con al respective de la temporada pasada.<ref>{{Cita web |url=http://www.f1fanatic.co.uk/2012/12/08/2012-f1-season-review-williams/ |títulu=Williams fail to get the most out of winning car |apellíu=Collantine |nome=Keith |obra=F1 Fanatic |fecha=8 d'avientu de 2012 |fechaaccesu=10 d'avientu de 2012 |idioma=inglés}}</ref> El 5 d'avientu de 2012, los editores de la páxina d'internet ''F1 al día'' asitien a Williams como'l cuartu meyor equipu de F1 de 2012. Según el portal de la web los editores votaron y puntuaron a los equipos basándose puramente na so forma de trabayar, tantu na pista como na fábrica, lo mesmo que de cara a los medios de comunicación, dexando a un llau los ésitos mientres l'añu, esto ye, la forma de trabayar como equipu y encaxando caúna de les distintes pieces de la estructura.<ref>{{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/17594/5-meyores-equipos-temporada-2012-formula-1/ |títulu=Los 5 meyores equipos de la temporada 2012 de Fórmula 1 |obra=F1 al día |fecha=5 d'avientu de 2012}}</ref> ==== [[Temporada 2013 de Fórmula 1|Temporada 2013]]: Igualando 2011, empecipió de restructuración. ==== El 28 de payares de 2012, Williams confirma a Maldonado y Bottas como pilotos titulares para [[Temporada 2013 de Fórmula 1|2013]],<ref>{{Cita web |url=https://www.marca.com/2012/11/28/motor/formula1/1354100762.html |títulu=Bottas sustitúi a Senna en Williams pa 2013 |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]] |fecha=28 de payares de 2012 |fechaaccesu=28 de payares de 2012}}</ref> con [[Susie Wolff]] como reserva.<ref>{{Cita web |url=http://www.mundodeportivo.com/20130128/f1/susie-wolff-pilotu-de-pruebes-de-williams_54362480338.html |títulu=Susie Wolff, pilotu de pruebes de Williams |autor=Blancafort, Raymond |obra=[[Mundo Deportivo]] |fecha=28 de xineru de 2013 |fechaaccesu=28 de xineru de 2013}}</ref> Les pruebes de pretemporada refundiaron unes previsiones optimistes pa Williams, pero un cambéu nel sistema de los escapes<ref>{{Cita web |url=http://www.magazineracing.com/2013/03/williams-retira-la so-polemico-sistema-de-escapes/ |títulu=Williams retira'l so polémicu sistema d'escapes |obra=Magacín Racing |fecha=1 de marzu de 2013}}</ref> tresmanó los planes y l'equipu sufrió un horrible empiezu d'añu, ensin poder puntuar en nenguna de les 9 primeres carreres, lo que supón el peor entamu de la so historia, superando'l de {{f1|2011}}. La temporada siguía y superaba el so ecuador ensin que Williams pudiera inaugurar el so casillero de puntos. Pa intentar salir del atolladeru, la escudería anunció la llegada de [[Pat Symonds]] en sustitución de [[Mike Coughlan]] nel puestu de [[direutor téunicu]].<ref name="Symonds"/> Finalmente, l'equipu llogró'l so primer puntu gracies a [[Pastor Maldonado]] n'[[Gran Premiu d'Hungría de 2013|Hungría]].<ref>{{Cita web |url=http://www1.skysports.com/formula-1/news/12476/8846414/pastor-maldonado-was-cautiously-optimistic-after-scoring-williams-first-point-of-2013 |títulu=Pastor Maldonado was cautiously optimistic after scoring Williams' first point of 2013 |obra=[[Sky Sports]] |apellíu=Wise |nome=Mike |fecha=29 de xunetu de 2013 |fechaaccesu=30 de xunetu de 2013 |idioma=inglés}}</ref> Darréu, el venezolanu llogró otros dos oncenes posiciones, pero foi [[Valtteri Bottas]] quien aumentó la puntuación de la escudería cola so 8ᵘ puestu n'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|Austin]]<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/303545/bottas-empondera-al equipu-en llogrando-los sos-primeros-puntos-en-la-f1/ |títulu=Bottas empondera al equipu en llogrando los sos primeros puntos na F1 |obra=GPUpdate |fecha=18 de payares de 2013}}</ref> pa terminar novenos nel campeonatu con 5 puntos, igual que'l [[Williams FW33]], nun añu pésimu pa la formación de Grove.<ref>{{Cita web |url=http://www.f1fanatic.co.uk/2013/12/04/2013-f1-season-review-williams/ |títulu=Maldonado's “best car” was another Williams failure |apellíu=Collantine |nome=Keith |obra=F1 Fanatic |fecha=4 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=8 d'avientu de 2013 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20161018193737/http://www.f1fanatic.co.uk/2013/12/04/2013-f1-season-review-williams/ |fechaarchivu=2016-10-18 }}</ref> === La era de los V6 turbo con Mercedes (2014-presente) === ==== [[Temporada 2014 de Fórmula 1|Temporada 2014]] ==== El 30 de mayu de 2013, Williams anunció que va usar motores [[Mercedes-Benz|Mercedes]] a partir de {{f1|2014}}.<ref>{{Cita web |url=http://f1actual.com/2013/05/williams-motores-mercedes-2014 |títulu=Confirmáu: Williams va llevar los motores Mercedes a partir de 2014 |autor=Rubia, David |obra=F1 Actual |fecha=30 de mayu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305145217/http://f1actual.com/2013/05/williams-motores-mercedes-2014 |fechaarchivu=2016-03-05 }}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2013/05/30/motor/1369910839.html |títulu=Williams va usar motores Mercedes |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[El Mundo (periódicu)|El Mundo]] |fecha=30 de mayu de 2013}}</ref> Tocantes a los pilotos, [[Valtteri Bottas]] permanez en Williams y [[Felipe Massa]] sustitúi a [[Pastor Maldonado]].<ref name="pilotos 2014">{{Cita web |url=https://www.abc.es/deportes/f1/20131111/abci-williams-massa-201311111605.html |títulu=Felipe Massa va correr en Williams |nome=S. |apellíu=D. |obra=[[ABC (periódicu)|ABC]] |fecha=11 de payares de 2013}}</ref> El nuevu monoplaza, el [[Williams FW36|FW36]], foi amosáu en públicu per primer vegada por aciu una imaxe en [[Twitter]] el 23 de xineru.<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2014/01/23/formula_1/1390481543_911088.html |títulu=Williams presenta'l FW36, unu de los sos "coches más avanzaos" |autor=[[Axencia EFE]] |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=23 de xineru de 2014}}</ref> La monoplaza amosó un bon rendimientu nos tests de pretemporada, tanto a nivel de tiempos como de fiabilidá. Coles mesmes, Williams anuncia un alcuerdu de patrociniu con [[Martini Racing|Martini]].<ref>{{Cita web |url=http://motor.as.com/motor/2014/03/06/formula_1/1394113418_140048.html |títulu=Williams presenta'l so proyeutu colos colores de Martini |nome=Raúl |apellíu=Romojaro |obra=[[As (periódicu)|AS]] |fecha=6 de marzu de 2014 |fechaaccesu=6 de marzu de 2014}}</ref> L'entamu de temporada n'[[Gran Premiu d'Australia de 2014|Australia]] ye marcáu pol abandonu de Massa por cuenta de un choque provocáu por Kobayashi, amás d'un error de Bottas cuando'l mesmu disponíase a remontar posiciones contra Fernando Alonso, sicasí'l rendimientu de la monoplaza foi lo suficientemente eficiente y rápida como pa llegar a la fin de la carrera en quinta plaza, les próximes dos carreres [[Gran Premiu de Malasia de 2014|Malasia]] y [[Gran Premiu de Baréin de 2014|Bahrein]], seríen marcaes pol mesmu resultáu onde Massa ocupa'l séptimu puestu y Valtteri l'octavu, nel casu de Bahrein a pesar de tar detrás de los Mercedes un error estratéxicu nun lu dexó al equipu aportar al podiu, tendría qu'esperar.[[ File:Felipe Massa 2014 China Race.jpg|thumb|250x250px|[[Felipe Massa]] pilotando'l [[Williams FW36|FW36]] nel [[Gran Premiu de China de 2014|Gran Premiu de China]].]]Los siguientes cuatro resultaos a pesar de calificaciones alentadoras anque con ciertos errores estratéxicos que darréu condicionaríen meyores resultaos, fueron discretes y apenes una monoplaza puntúo a pesar que'l rendimientu de la monoplaza denotaba otru comportamientu, Bottas sumaría puntos en [[Gran Premiu de China de 2014|China]] y [[Gran Premiu d'España de 2014|España]] terminando séptimu y quintu respeutivamente, Massa por errores nes paraes en boxes quedó fora de los puntos en dambes ocasiones, para [[Gran Premiu de Mónacu de 2014|Mónacu]] sería Massa quien sumaría na séptima posición, en [[Gran Premiu de Canadá de 2014|Canadá]] a pesar d'una gran clasificación y carrera la gastadura de neumáticos implico nuna séptima posición de Bottas, auníu a un choque na postrera vuelta de Massa. Llegaría la xira europea antes del parón veraniegu européu y xunto a ello una meyora significativa del rendimientu de la monoplaza, tal que quedó demostráu n'[[Gran Premiu d'Austria de 2014|Austria]] onde l'equipu facer col doblete na clasificación daqué qu'habría que remontase casi 11 años tras cuando nel [[Gran Premiu d'Alemaña de 2003]] l'equipu llogró tal resultancia, en carrera perderíen dambes posiciones con [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]], sicasí Bottas llogra'l podiu nel tercer pasu siguíu nel cuartu puestu por Massa, depués l'equipu pa les siguientes carreres llogra les mesmes resultancies tantu en [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|Gran Bretaña]] como n'[[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|Alemaña]], onde la mala suerte afecta a Massa sacándolo de competencia por accidentes na primer vuelta de dambos premios, mientres Bottas llograría otros dos podios pero nesta ocasión ocupando'l segundu puestu, d'últimes antes del parón veraniegu, el [[Gran Premiu d'Hungría de 2014|Gran Premiu d'Hungría]], sería testigu d'una carrera complicada dada a una poca prestancia aerodinámica del FW36 nel so momentu, sicasí l'equipu llogra meter dambos pilotos nos puntos en quintu y octavu puestu lo que los dexaría a tiru pa siguir lluchando con [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] pol tercer puestu de constructores. Depués del parón veraniegu, l'equipu volvió collechar más podios en primer casu nel [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|Gran Premiu de Bélxica]], onde Bottas facer del tercer pasu del mesmu mientres Massa vería de lloñe los puntos cuando'l so auto foi impactáu por restos d'un choque ente [[Nico Rosberg|Rosberg]] y [[Lewis Hamilton|Hamilton]], sicasí Massa tendría la so revancha y consiguiría el so primer podiu de la temporada n'[[Gran Premiu d'Italia de 2014|Italia]], aprovechando la aplastante ventaya de potencia del motor Mercedes sobre'l restu del grupu, depués de los líderes dambos miembros del mesmu equipu motorista, amás que Bottas viose apostráu hasta l'oncenu puestu por una bien mala salida, pero al igual que Massa aprovechando la potencia extra del motor y un circuitu de baxa carga aerodinámica iguar pa quedar a un pasu del podiu, lo qu'apostraba a Ferrari al cuartu puestu nel campeonatu de Constructores. El final de temporada deparaba bonos puntos na llucha por caltener el tercer llugar nel campeonatu de constructores, siempres los sábados de clasificación amosándose como la segunda fuercia detrás de Mercedes tantu n'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2014|Estaos Xuníos]], como en [[Gran Premiu de Brasil de 2014|Brasil]], en competición l'equipu llogra un cuartu y quintu llugar per parte de Bottas y Massa respeutivamente y en Brasil Massa llograría un podiu ante la so afición a pesar de sanciones y errores en pits mesmos qu'apostraríen a Bottas a la décima posición. La última carrera n'[[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|Abu Dhabi]], deparo otra clasificación de segunda fila y una carrera terrible, onde Massa a la fin lluchó pola victoria pero nun llogro concretala por una llamada tardía a box dexándolo a solu 2.5s de Hamilton, y Bottas llogrando'l tercer llugar metiendo dambos autos nel podiu per primer vegada dende'l [[Gran Premiu de Mónacu de 2005]] y dexando al equipu per primer vegada dende la [[Temporada 2003 de Fórmula 1|temporada 2003]] nel podiu del mundial de constructores. Dende la muerte d'[[Ayrton Senna]] los coches construyíos por Williams siempres tienen el logo de Senna nel alerón delanteru. Pa la temporada 2014, y por cuenta de los venti años del so fallecimientu, camudóse la "S" de Senna por una imaxe del pilotu y una inscripción que diz "Ayrton Senna sempre".<ref>{{Cita web |url=http://www.motorpasionf1.com/formula-1/rubens-barrichello-decora-el so-williams-con-la-s-de-senna |títulu=Rubens Barrichello enseña la S de Senna del so nuevu Williams |obra=MotorPasiónF1 |nome=Igor |apellíu=Zamorano |fecha=15 d'avientu de 2009}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.ayrton-senna.com.ar/la |títulu=La Lleenda |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20220330083457/http://www.ayrton-senna.com.ar/la |fechaarchivu=2022-03-30 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.flickr.com/photos/zawtowers/3425734747/ |títulu=Ayrton Senna Tribute On Williams' Cars |obra=[[Flickr]] |idioma=inglés}}</ref> ==== [[Temporada 2015 de Fórmula 1|Temporada 2015]] ==== El 7 de setiembre de 2014, Williams confirma a [[Felipe Massa]] y [[Valtteri Bottas]] para {{f1|2015}}.<ref>{{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/315855/williams-confirma-a-massa-y-a-bottas-pa-el-2015/ |títulu=Williams confirma a Massa y a Bottas pal 2015 |obra=GPUpdate |fecha=7 de setiembre de 2014}}</ref> Dambos pilotos puntuaron regularmente a lo llargo del primer semestre, llogrando en xunto dos terceros puestos, cuatro cuartos puestos y 14 arribos ente los primeros seis. Esto allugar nel tercer puestu del Campeonatu de Constructores, por detrás de [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] y [[Scuderia Ferrari|Ferrari]],<ref>{{Cita web |url=https://www.formula1.com/en/championship/results/2015-constructor-standings.html |títulu=2015 Constructor Standings |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website}}</ref> anque al par de los resultaos del ferrarista Räikkönen. [[Ficheru:Bottas Bahrain 2016.jpg|miniaturadeimagen|Bottas nel [[Gran Premiu de Baréin de 2016|GP de Baréin 2016]].]] ==== [[Temporada 2016 de Fórmula 1|Temporada 2016]] ==== [[Felipe Massa|Massa]] y [[Valtteri Bottas|Bottas]] siguieron nel equipu, siendo per tercer añu consecutivu la dupla de Williams.<ref>{{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2015/09/03/116215-oficial-massa-y-bottas-quedar en-williams-pa-2016 |títulu=OFICIAL: Massa y Bottas quedar en Williams pa 2016 {{!}} CarandDriverTheF1.com |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |sitiuweb=www.caranddriverthef1.com }}</ref> Williams acabó 5° nel el Campeonatu de Constructores con 138 puntos (119 menos que 2015).<ref>{{Cita web |url=https://www.formula1.com/en/championship/results/2016-constructor-standings.html |títulu=2016 Constructor Standings |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170408170700/https://www.formula1.com/en/championship/results/2016-constructor-standings.html |fechaarchivu=2017-04-08 }}</ref> Felipe Massa terminó 11° el Campeonatu de Pilotos, con 53 puntos, ente que [[Valtteri Bottas]] 8° con 85 puntos y un podiu.<ref>{{Cita web |url=https://www.formula1.com/en/championship/results/2016-driver-standings.html |títulu=2016 Driver Standings |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20161220234406/https://www.formula1.com/en/championship/results/2016-driver-standings.html |fechaarchivu=2016-12-20 }}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.driverdb.com/drivers/valtteri-bottas/ |títulu=Valtteri Bottas {{!}} Racing career profile {{!}} Driver Database |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |sitiuweb=www.driverdb.com}}</ref> ==== [[Temporada 2017 de Fórmula 1|Temporada 2017]] ==== Depués del anunciu de Massa sobre la so retirada de la [[Fórmula 1|F1]], Williams confirmó al canadianu [[Lance Stroll]] pa remplazarlo y compartir equipu con Bottas, pero en xineru Bottas foi confirmáu como reemplazu de Nico Rosberg en Mercedes, polo que Felipe Massa volvió ser pilotu de Williams.<ref>{{Cita noticia |títulu=Felipe Massa anunció'l so retiru de la Fórmula 1 |url=http://www.infobae.com/deportes-2/2016/09/01/felipe-massa-anunciu-el so retiru de formular-1/ |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |periódicu=Infobae |idioma=castellanu }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://noticias.ve.autocosmos.com/2016/11/08/f1-lance-stroll-reemplaza-a-felipe-massa-en-williams |títulu=F1: Lance Stroll reemplaza a Felipe Massa en Williams |fechaaccesu=18 d'avientu de 2016 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210618003553/https://noticias.ve.autocosmos.com/2016/11/08/f1-lance-stroll-reemplaza-a-felipe-massa-en-williams |fechaarchivu=2021-06-18 }}</ref> ==== [[Temporada 2018 de Fórmula 1|Temporada 2018]] ==== Dempués de que [[Felipe Massa]] anunciara la so retirada definitiva, [[Sergey Sirotkin]] y [[Robert Kubica]] lluchaben pola plaza vacante, pero finalmente'l rusu ganó la vacante y el polacu foi escoyíu como pilotu de reserva de los ingleses == Denominaciones del equipu == L'equipu varió la so denominación productu de los sos contratos comerciales de patrociniu, anque hasta l'actualidá conózse-y como '''Williams F1 Team''' como nome oficial del equipu. A lo llargo de la so historia, Williams tuvo los siguientes nomes: * ''[[Frank Williams Racing Cars]]'' (1969 - 1976: Debú del 1° equipu de Frank Williams). * ''Williams Grand Prix Engineering'' (1977-1978; 1984: Segundu Equipu de Frank Williams que surdió cola so asociación con Patrick Head; Nome tradicional dende los sos entamos). * ''Albilad-Saudia Williams Racing Team'' (1979-1981: Cola llegada del patrociniu de l'aereollinia [[Albilad]]-[[Saudia]] ye renomáu l'equipu por razones de Patrociniu). * ''Albilad/TAG Williams Racing Team'' (1982-1983: La marca [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] adicional al nome comercial del equipu como nuevu patrocinador). * ''Canon Williams Team'' y ''Canon/Camel Williams Team'' (1985-1993: Patrocinios de [[Camel]] y [[Canon]] fueron el siguiente nome comercial del equipu). * ''Williams F1 Team'' (1993 - 2013: Nome oficial como se-y conoció al equipu dende la década de 1990). ** ''Rothmans Williams F1 Team'' (1993-1997: Denominación pola entrada de la tabacalera [[Rothmans Inc.|Rothmans]]). ** ''Winfield Williams F1 Team'' (1998-1999: Denominación pola entrada de la tabacalaera [[Winfield]]). ** ''BMW.WilliamsF1 Team'' (2000 - 2004: Mientres la estancia del provisor de motores y patrocinador principal, la marca alemana [[BMW]]). * ''Williams Martini Racing'' (2014-Presente: Ye como foi denomináu'l nome comercial del equipu pola entrada del patrociniu de [[Martini Racing]]). == Otres actividaes == En 1984, Williams participó nel desenvolvimientu del [[MG Metro 6R4]], un automóvil de [[rally]] del [[Grupu B]].<ref name="groupb">{{Cita web |autor=www.groupbrally.com |títulu=MG Metro |url=http://www.groupbrally.com/rover.shtml |fechaaccesu=11 de setiembre de 2012 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120706175751/http://www.groupbrally.com/rover.shtml |fechaarchivu=6 de xunetu de 2012 }}</ref> Williams compitió nel [[Campeonatu Británicu de Turismos]] dende 1995 hasta 1999 como equipu oficial de [[Renault]], participando col [[Renault Llaguna]]. El suizu [[Alain Menu]] foi campeón de pilotos con Williams en 1997, y la marca francesa llogró'l títulu de marques de 1995 y 1997. Como parte del programa de Renault na Fórmula 1 y en turismos en diversos países d'Europa, la versión deportiva del [[Renault Clio]] I llevó'l nome Williams, anque l'equipu nun s'arreyó nel desenvolvimientu. A fines de la década de 2000, Williams encargar del diseñu y construcción de dellos sport prototipos per encargu de la marca alemana [[BMW]] p'apostar les [[24 Hores de Le Mans]]. En 1998 punxo en pista'l [[BMW V12 LM]], que demostró problemes de refrigeración del motor y terminó en manes privaes na [[American Le Mans Series]] y el [[Campeonatu de la FIA de Sport Prototipos]]. Williams y BMW llanzaron el [[BMW V12 LMR]] en 1999. Esi añu ganó les 24 Hores de Le Mans, les [[12 Hores de Sebring]] y trés feches más de la American Le Mans Series. En 2000 ganó dos pruebes de la American Le Mans Series, y foi ganáu nel campeonatu y nes 24 Hores de Le Mans pol [[Audi R8R]] y el [[Audi R8 LMP]]. Williams desenvolvió la monoplaza de [[Fórmula 2]] que s'usa dende'l resurdimientu del campeonatu en 2009, que lleva motores [[Audi]]. Coles mesmes, como parte del alcuerdu col [[grupu Volkswagen]], Williams desenvolvió un [[Frenu rexenerativu|sistema de recuperación d'enerxía cinética]] pal [[Porsche 911]] híbridu que compitió en delles carreres de gran turismos. == Resultaos == {{AP|Resultaos de Williams Grand Prix Engineering}} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commons|WilliamsF1}} * {{Cita web |url=http://www.williamsf1.com/ |títulu=Páxina oficial del equipu Williams F1 Team |idioma=inglés}} * {{Twitter|WilliamsF1Team}} * {{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/19552/williams-celebra-600-gran-premiu-seleccion-meyores-coches/ |títulu=Williams celebra'l so 600º Gran Premiu con una seleición de los sos meyores coches |autor=Illán, Iván |obra=F1 al día |fecha=25 de xunu de 2013}} * {{Cita web |url=http://www.antena3.com/formula-1/escuderias/williams/ |títulu=Williams |obra=[[Antena 3]]}} * {{Enllaz rotu|1=Williams |2=http://www.arpem.com/competicion/formula_unu/escuderias/williams/williams.html |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * {{Cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/equipos/williams |títulu=Williams |obra=The F1}} * {{Cita web |url=http://www.f1aldia.com/escuderias/williams/ |títulu=Williams |obra=F1 al día}} * {{Cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/equipos/4/williams/ |títulu=Williams |obra=GPUpdate}} * {{Cita web |url=https://www.marca.com/deporte/motor/formula1/2013/williams.html |títulu=Williams |obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]}} * {{Cita web |url=http://www1.skysports.com/formula1/teams/williams |títulu=Williams |obra=[[Sky Sports]] |idioma=inglés}} * {{Cita web |url=http://www.statsf1.com/es/williams.aspx |títulu=Williams |obra=statsf1.com}} * {{Cita web |url=http://velocidadtotal.com/equipo/4-williams |títulu=Williams |obra=Velocidá Total}} {{Tradubot|Williams Grand Prix Engineering}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Williams F1 Team|*]] oxjsceac6oc4hd1qtrh82adm5i4u05a 0 129727 4527258 4483433 2026-09-11T12:56:09Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 2 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527258 wikitext text/x-wiki :''Esti artículu trata sobre la escudería inglesa que compitió en Fórmula 1 de 1959 a 1994. Pal equipu malayu que participó en 2010 y 2011, vease [[Team Lotus (2010–11)]]. Pa la escudería propiedá de Genii Capital que corrió de 2012 a 2015, vease [[Lotus F1 Team]]. Pal resume de tolos equipos Lotus na Fórmula 1, vease [[Lotus (Fórmula 1)]]'' {{equipu | nome = {{bandera|Reinu Xuníu}} Lotus | nome completu = Team Lotus | imaxe = Senna Brands 1986.jpg | pie = [[Ayrton Senna]] col [[Lotus 98T]] en 1986. | llocalidá = [[Hethel]], [[Reinu Xuníu]] | fundador = {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Colin Chapman]] | direutor = {{bandera|Reinu Xuníu}} [[Frank Dernie]] ([[Temporada 1994 de Fórmula 1|1994]]) | direutor téunicu = | pilotos = (En 1994) 11. {{bandera|Finlandia}} [[Mika Salo]] <br /> 12. {{bandera|Italia}} [[Alessandro Zanardi]] | pilotos de prueba Nengunu | xasis = [[Lotus 107]]C | motor = [[Mugen Honda]] MF-351 HD 3.5 V10 | neumáticos = {{Neumáticu|G}} | patrocinadores = {{bandera|USA}} [[Tommy Hilfiger]] <br /> {{bandera|USA}} [[Mobil]] | debú = [[Gran Premiu de Mónacu de 1958]] | carreres apostaes = 493 | grandes premios = 493 | victories = 79 | poles = 107 | podios = 161 | vueltes rápides = 70 | última temporada = 1994 | última posición = 13º (0 puntos) | campeonatos constructor = 7 ([[Temporada 1963 de Fórmula 1|1963]], [[Temporada 1965 de Fórmula 1|1965]], [[Temporada 1968 de Fórmula 1|1968]], [[Temporada 1970 de Fórmula 1|1970]], [[Temporada 1972 de Fórmula 1|1972]], [[Temporada 1973 de Fórmula 1|1973]], [[Temporada 1978 de Fórmula 1|1978]]) | campeonatos pilotos = 6 ([[Temporada 1963 de Fórmula 1|1963]], [[Temporada 1965 de Fórmula 1|1965]], [[Temporada 1968 de Fórmula 1|1968]], [[Temporada 1970 de Fórmula 1|1970]], [[Temporada 1972 de Fórmula 1|1972]], [[Temporada 1978 de Fórmula 1|1978]]) }} El '''Team Lotus''' foi una escudería británica de la compañía [[Lotus Cars]]. Compitió en [[Fórmula 1]] ente {{f1|1958}} y {{f1|1994}}, siendo entá güei unu de los equipos más gallardoniaos de la competición, con siete campeonatos de constructores y seis campeonatos de pilotos, amás de ganar les [[500 milles d'Indianapolis]] en [[1965]] y [[1978]]. So la direición del so fundador y diseñador xefe [[Colin Chapman]], Lotus foi responsable del desenvolvimientu de múltiples innovaciones nes monoplaces, tantu n'aspeutos téunicos como comerciales. L'equipu corrió en delles categoríes como Fórmula 1, [[Fórmula 2]], [[Fórmula Ford]], [[Fórmula Junior]] o la [[IndyCar Series]]. La so apaición más recién foi na Indy, suministrando sofitu téunicu al [[KV Racing Technology]]. == Historia == === Oríxenes y primeros años === En [[1952]], l'inxenieru británicu [[Colin Chapman]] fundó Lotus Engineering Ltd. (darréu [[Lotus Cars]]) na ciudá de Hornsey, [[Reinu Xuníu]]. Gracies a los modelos [[Lotus 6]] y [[Lotus 8]], la compañía llogró algamar l'ésitu en poco tiempu. Dos años más tarde nacería'l Team Lotus en dixebrándose de Lotus Engineering pa ser el so equipu hermano en competiciones automovilístiques. En [[Temporada 1958 de Fórmula 1|1958]] Lotus entró nel Mundial de [[Fórmula 1]] colos pilotos británicos [[Cliff Allison]] y [[Graham Hill]]. El debú producir na segunda prueba del Campeonatu, el [[Gran Premiu de Mónacu de 1958|Gran Premiu de Mónacu]] celebráu'l [[18 de mayu]] d'esi añu. Allison quedar a les puertes de los puntos col so sestu puestu, ente que Hill viose obligáu a abandonar por cuenta de una avería. Los primeros puntos de la escudería en Fórmula 1 llegaron nel [[Gran Premiu de Bélxica de 1958|Gran Premiu de Bélxica]] gracies al cuartu llugar de Allison. L'equipu concluyiría sestu en [[Campeonatu Mundial de Constructores de Fórmula 1|Mundial de Constructores]] con tres puntos. La [[Temporada 1959 de Fórmula 1|temporada siguiente]] foi meyor que la primera, gracies en parte a los puntos llograos por [[Innes Ireland]] n'[[Gran Premiu d'Holanda de 1959|Holanda]] y [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 1959|Estaos Xuníos]]. Estos cinco puntos valiéron-y al equipu de Chapman el cuartu puestu final. === Dominiu nos años 60 y 70 === La nueva década marcó l'entamu de la etapa más brillosa de Lotus. Col nuevu modelu [[Lotus 18]] con motor [[Coventry Climax|Climax]], l'equipu llogró xubise al podiu per primer vegada na so historia gracies al segundu puestu de Ireland n'[[Gran Premiu d'Holanda de 1960|Holanda]]. [[Temporada 1960 de Fórmula 1|Esi añu]] entraría na escudería unu de los meyores pilotos de tolos tiempos, [[Jim Clark]]. L'escocés debutó n'Holanda con un abandonu y en [[Gran Premiu de Portugal de 1960|Portugal]] llogró terminar terceru, siendo'l so primer podiu na Fórmula 1 y el terceru del equipu de Chapman esa temporada. Lotus sumó un total de 34 puntos y un subcampeonatu nel Mundial de Constructores. [[Ficheru:2006FOS 1964LotusClimax33.jpg|250px|thumb|right|Imaxe del Lotus 33 utilizáu en 1965]] En [[Temporada 1961 de Fórmula 1|1961]] la gloria llegaría pal Team Lotus: nel [[Gran Premiu de los Países Baxos de 1961|Gran Premiu d'Holanda]] d'esa temporada Jim Clark llogró la primer vuelta rápida del equipu inglés, ente que sería Ireland quien llograra'l primer trunfu n'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 1961|Estaos Xuníos]]. Al añu siguiente Clark consiguió ganar tres carreres, lo que-y dexó a Lotus rematar en segundu llugar del Mundial de Constructores per tercer temporada consecutiva, anque la consagración definitiva producir col [[Lotus 25]] de [[1963]], el primer coche de la [[historia de la Fórmula 1]] qu'introdució'l xasis monocasco. Con esta monoplaza revolucionariu Jim Clark ganó siete carreres y llogró seis poles y vueltes rápides que lu llevaron a ganar el so primer Mundial de Pilotos y contribuyó a que l'equipu alzar cola corona del Mundial de Constructores per primer vegada. Al añu siguiente tuvieron en condiciones de defender el so títulu, pero por cuenta de problemes mecánicos nel Lotus, [[John Surtees]] ganó'l campeonatu pa [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] nel postreru GP. Esta vegada sí, Clark repitió títulu en {{f1|1965}} al ser el dominador de la temporada con 6 victories, 6 poles y 6 vueltes rápides. En {{f1|1970}}, [[Jochen Rindt]] proclamóse campeón del mundu col poderosu Lotus 72 con 5 victories magar perder la vida nun accidente mientres los entrenamientos del [[Gran Premiu d'Italia de 1970|GP d'Italia]]. Foi l'únicu campeón a títulu póstumu de la historia de la F1. Tres esi sucesu, el nuevu númberu 1 del equipu, el brasilanu Emerson Fittipaldi coronar en 1972 como'l campeón más nuevu de la historia de la Fórmula 1 (hasta la llegada d'Alonso y Vettel) y en 1973 foi subcampeón nel so últimu añu nel equipu. Nesa temporada, el talentosu suecu Ronnie Peterson fixo una irrupción brillosa nel equipu ganando cuatro carreres esi añu. Unos años dempués, en 1978, con Mario Andretti a la cabeza, Lotus volvía lo más alto gracies al Lotus 79, el primer coche con efeutu suelu, anque desgraciadamente Peterson perdió la vida naquella temporada en Monza. Dempués d'aquel ésitu tanto de pilotos como de constructores, Lotus nun volvería ganar nengún títulu más a partir d'entós. Los rivales pillaron el trucu del efeutu suelu bien rápido y nin la llegada de Carlos Reutemann surtió efeutu. Mientres toos esos años l'equipu foi mundialmente reconocíu por llevar la llexendaria publicidá dorao y negra de la marca tabacalera John Player Special. === Cayente nos años 80 === Tres la muerte de Chapman n'avientu de 1982,<ref>{{cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1982/12/17/MD19821217-026.pdf|títulu=Morrió Colin Chapman|publicación=[[Mundo Deportivo]]|fecha=17 d'avientu de 1982|formatu=PDF|páxina=26}}</ref> Peter Warr fíxose cargu de la escudería Lotus, pero los siguientes coches que diseñó nun fueron competitivos. A mediaos de [[1983]], Lotus contrató al diseñador francés Gérard Ducarouge y, en cinco selmanes, construyóse'l Lotus 94T turbopropulsado por Renault. El cambéu a neumáticos [[Goodyear]] en {{f1|1984}} dexó [[Elio de Angelis]] terminar terceru nel Campeonatu del Mundu, a pesar de que l'italianu nun ganó una carrera. L'equipu tamién terminó en 3ᵉʳ posición nel Campeonatu de Constructores. Cuando [[Nigel Mansell]] coló a la fin del añu, l'equipu contrató a [[Ayrton Senna]]. [[Ficheru:Senna Brands 1986.jpg|250px|thumb|right|[[Ayrton Senna]] remanando pa Lotus nel Gran Premiu de Gran Bretaña de 1986]] El Lotus 97T foi otru trunfador sólidu que dexó a De Angelis ganar n'[[Gran Premiu de San Marino de 1985|Imola]]; y a Senna, en [[Gran Premiu de Portugal de 1985|Portugal]] y [[Bélxica]]. Pero anque volviera ganar carreres, Lotus nun pudo caltener el tercer puestu nel Campeonatu de Constructores, que foi para [[Williams F1 Team|Williams]], con una victoria más que Lotus. Senna llogró ocho [[pole position]]s, con dos victories ([[Gran Premiu d'España de 1986|España]] y [[Gran Premiu del este de los Estaos Xuníos de 1986|Detroit]]) en {{f1|1986}} al volante del revolucionariu [[Lotus 98T]]. Lotus volvió terminar 3º nel Campeonatu de Constructores, per delantre de [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. A la fin del añu, l'equipu perdió'l so llonxevu patrocinador John Player Special y sustituyir por [[Camel]]. El rendimientu de Senna atraxo l'atención de [[Honda]] y cuando Lotus alcordó la contratación de [[Satoru Nakajima]] como'l so segundu pilotu, roblaron un contratu de suministru de motores. El [[Lotus 99T]] diseñáu por Ducarouge incorporaba toles funciones [[suspensión activa]], pero Senna namái venció dos veces, en [[Gran Premiu de Mónacu de 1987|Mónacu]] y [[Gran Premiu del este de los Estaos Xuníos de 1987|Detroit]], col equipu de nuevu terminando terceru nel Campeonatu de Constructores, al igual que l'añu anterior detrás de los sos rivales británicos [[Williams F1 Team|Williams]] y [[McLaren]], pero per delantre de [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. El brasilanu dir a McLaren en {{f1|1988}} y Lotus robló al compatriota de Senna y depués campeón del mundu [[Nelson Piquet]], de [[Williams F1 Team|Williams]]. Tanto Piquet como Nakajima nun tuvieron en condiciones de lluchar por ganar carreres. Sicasí, l'equipu iguar pa terminar cuartu nel Campeonatu de Constructores. Lotus pierde los motores Honda por cuenta de la deteriorada rellación === El final: Años 90 === En diseñando un Lotus 100T pocu esitosu, Ducarouge dedició tornar a [[Francia]] en 1989 y Frank Dernie ocupó'l so puestu, mientres Lotus camudó a los motores [[Judd]] [[Motor V8|V8]]. Al terminar el {{f1|1989}}, tanto Piquet como Nakajima abandonaron Lotus, qu'alcordó'l suministru de motoes [[Lamborghini]] [[Motor V12|V12]] y el fichaxe de [[Derek Warwick]] y [[Martin Donnelly]] como nuevos pilotos. La temporada {{f1|1990}} foi bastante mala pa la escudería, yá que namái llogró puntuar dos veces gracies a [[Derek Warwick]], que foi 6º en [[Gran Premiu de Canadá de 1990|Canadá]] y 5º n'[[Gran Premiu d'Hungría de 1990|Hungría]]; mientres [[Martin Donnelly]] sufrió un pergrave accidente en [[Circuitu de Xerez|Xerez]]. Al concluyir l'añu, [[Camel]] retiró'l so patrociniu de Lotus. Nos Años siguientes, Lotus solo aspiraba a los puntos y les finances empezaben a arralecer. Sicasí, l'equipu siguió llogrando bones resultancies gracies a [[Johnny Herbert]], y el futuru bicampeon [[Mika Häkkinen]], l'equipu ameyoró en 1992 nun quintu puestu na copa de constructores, en comparanza del novenu llugar na temporada pasada. pa 1993, Hakkinen colar a McLaren como pilotu de pruebes y nel so llugar foi reemplazáu por [[Alex Zanardi]], quien llogró sumar un puntu en Brasil (nesa carrera foi la última vegada que dambos Lotus sumaron puntos). Depués sufrió un grave accidente nes clasificaciones en Bélxica y foi reemplazáu por [[Pedro Lamy]]. Herbert llogró 3 cuartos llugares mientres la temporada, L'equipu terminó sestu. Les deldes aumentaron en 1994 y l'equipu nun podía siguir desenvolviendo'l 107C (tercer variante del auto de 1992) agora colos motores Mugen-Honda en vegada del cosworth que venian usando fai 2 temporaes. Herbert y Lamy llucharon duru colos sos 107C hasta que llegó'l [[Lotus 109]] na quinta carrera de la temporada. Mientres la temporada, Lamy sufrió un grave accidente nes pruebes privaes que la obligaron a perdese tola temporada, foi reemplazáu por Zanardi, fíxose necesariu reemplazar a los pilotos habituales por pilotos de pagu en delles carreres. Nes carreres belgica y italia, los lotus demostraron ser competitivos, especialmente n'Italia, onde Herbert clasifico cuartu, pero l'allegría duro pocu yá que foi topetáu por [[Eddie Irvine]] na primer curva. Herbert declaró más tarde "podía ganar la carrera". A otru día, Team Lotus cai n'alministración pa protexese de los acreedores. Tom Walkinshaw que yera accionista de [[Benetton Formula]], merco'l contratu d'Herbert y foi tresferíu a Benetton. Lotus nun llogró sumar puntos per primer vegada na so historia. El Team Lotus foi vendíu a [[David Hunt]], l'hermanu menor de [[James Hunt]]. intentó preparar l'equipu pa la temporada 1995, sicasí, el desenvolvimientu del [[Lotus 112]] foi deteníu y tol personal del equipu fueron despidíos. Lotus anunció la so alianza con [[Pacific Racing]] a empiezos de [[1995]], en vista de la delicada situación económica de dambos equipos.<ref>{{cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1995/02/07/MD19950207-033.pdf|títulu=Lotus nun dexa'l Mundial de Fórmula-1|publicación=[[Mundo Deportivo]]|fecha=7 de febreru de 1995|formatu=PDF|páxina=33}}</ref> El nuevu equipu, conocíu como Pacific Team Lotus, abandonó la Fórmula 1 dempués del [[Gran Premiu d'Australia de 1995]].<ref>{{cita publicación |url=http://hemeroteca-paginas.mundodeportivo.com/EMD01/HEM/1995/12/09/MD19951209-037.pdf|títulu=A la baxa|publicación=[[Mundo Deportivo]]|apellíu=Blancafort|nome=Raymond|fecha=12 d'avientu de 1995|formatu=PDF|páxina=37}}</ref> En puridad, la última carrera de Lotus foi'l [[Gran Premiu d'Australia de 1994]]. == Regresu de Lotus a Fórmula 1 == {{AP|Team Lotus (2010–11)}} [[Ficheru:Lotus T128 nose logo 2011 Malaysia.jpg|200px|thumb|right|Logo del Team Lotus en 2011, presente nel [[Lotus T128]].]] [[Team Lotus (2010–11)|Lotus]] foi una [[escudería]] [[Gran Bretaña|anglu]]-[[Malasia|malaya]]<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/12172/team-lotus-podra-siguir-utilizando-denominacion-formula-1/|títulu=Team Lotus va poder siguir utilizando esta denominación na Fórmula 1 |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=27 de mayu de 2011 |formatu= |obra= |editor= |editorial=F1 al día |ubicación= |idioma= |cita=L'equipu anglu-malayu Team Lotus ganóse'l derechu de poder siguir utilizando esa denominación na Fórmula 1 }}</ref><ref name= "Carandriver">{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/05/27/tony-fernandes-gana-la |títulu=Tony Fernandes gana la batalla: va poder caltener el nome de 'Team Lotus' |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=27 de mayu de 2011 |formatu= |obra= |editor= |editorial=Caranddriverthef1.com |ubicación= |idioma= |cita=queda establecíu por llei que l'equipu anglu-malayu ye l'herederu llexítimu de Team Lotus y de los asociaos de bona voluntá. |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20221006203425/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/05/27/tony-fernandes-gana-la |fechaarchivu=2022-10-06 }}</ref> que compitió na [[Fórmula 1]] en {{f1|2010}} y {{f1|2011}}, nun intentu por devolver al equipu ''Team Lotus'' a la máxima categoría del automovilismu. Mientres la temporada entrante foi conocida como ''Lotus Racing'', ente que na so última temporada utilizó'l nome ya imaxe del míticu equipu, n'alquiriendo mientres 2010 los derechos de la marca Team Lotus y el so patrimoniu históricu. Esto xeneró que fora consideráu per dellos medios de prensa especializaos como la continuación del históricu equipu de Chapman.<ref name= "Lotus500GP">{{cita web |url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2010/06/25/entrenamientos-gp-europa-equipo-lotus-f1 |títulu=Lotus, 500 carreres na máxima categoría |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=25 de xunu de 2010 |formatu= |obra= |editor= |editorial=Carandriverthef1.com |ubicación= |idioma= |cita=Una de les escuderíes que más llogros consiguió en Formular 1 cumple esta fin de selmana la so carrera númberu 500. Na nueva etapa, lluchar polos puntos convirtióse nel so principal oxetivu, coles mesmes d'abandonar les últimes posiciones de la parrilla |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151119143228/http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2010/06/25/entrenamientos-gp-europa-equipo-lotus-f1 |fechaarchivu=2015-11-19 }}</ref><ref>{{cita web |url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/12/29/actualidad/1419871357_347933.html|títulu=L'home que dio ales a la creciente clase media asiática |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=29 d'avientu de 2014 |formatu= |obra= |editor= |editorial=El País |ubicación= |idioma= |cita=Los sos otros dos suaños, tener un equipu de fútbol y de Fórmula 1, tamién los fixo realidá: en 2011 mercó'l Queens Park Rangers de la Premier League inglesa y un añu antes devolvió a la categoría reina del automovilismu l'equipu Lotus }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.bbc.com/sport/0/formula1/15661185|títulu=Team Lotus brand to disappear from Formula 1 next season |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=9 de payares de 2011 |formatu= |obra= |editor= |editorial=BBC |allugamientu= |idioma=inglés |cita=That name-change, although yet to be revealed officially, means the Team Lotus brand will once again disappear from the sport. }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/10775/temporada-2010-l'equipu-lotus-racing/|títulu=Temporada 2010: L'equipu Lotus Racing |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=6 d'avientu de 2010 |formatu= |obra= |editor= |editorial=F1 al día |ubicación= |idioma= |cita=El GP de Singapur traxo una nueva allegría extradeportiva al garaxe de Fernandes: l'equipu 1Malaysia llegara a un alcuerdu definitivu col equipu "Team Lotus" (lo que quedaba del auténticu equipu fundáu por Colin Chapman) p'adquirilo na so totalidá (hasta esi momentu namái emplegaben el so personal ya instalaciones), lo que significaba que l'actual "Lotus Racing" yera la continuación direuta del míticu "Team Lotus". Yá nun usaben el nome por concesión del so patrocinador Proton sinón por compra del xenuinu "Team Lotus" }}</ref><ref name="Carandriver"/><ref>{{cita web |url=http://www.vavel.com/es/formula1/45185-team-lotus-2011-un anu-ensin-puntos-otra vegada.html |títulu=Team Lotus 2011: Un añu ensin puntos, otra vegada |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=10 d'avientu de 2011 |formatu= |obra= |editor= |editorial=Vavel |ubicación= |idioma= |cita=Dambos pilotos partíen coles mesmes posibilidaes dientro del equipu y, tres un añu bien fluexu de dambos, los dos queríen demostrar que podíen ser los líderes del equipu y da-y el primer puntu a la escudería tres casi dos décades }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/semeyes/lotus-torna-monaco/ |títulu=Lotus torna a Mónacu |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=1 de xunu de 2010 |formatu= |obra= |editor= |editorial=F1 al día |ubicación= |idioma= }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.grandprixlegends.com/motorsport-and-f1-merchandise/formula-one/lotus-racing?filter_reset=1|títulu=F1 Merchandise - Team Lotus |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra= |editor= |editorial=Grand Prix Legends |ubicación= |idioma= }}</ref> Mientres el [[Gran Premiu d'Europa de 2010]], apostáu nel [[circuitu urbanu de Valencia]], l'equipu Lotus festexó los sos 500 Grandes Premios na Fórmula 1 (contabilizando les 493 carreres qu'apostó Team Lotus ente 1958 y 1994).<ref name="Lotus500GP"/> Pa dicha ocasión, l'equipu camudó la decoración habitual de la so monoplaza, incluyendo'l númberu 500 ente lloreos en dambos llaos de la parte trasera del [[Lotus T127]].<ref>{{cita web |url=http://www.crash.net/f1/news/160909/1/lotus-looking-to-celebrate-as-it-reaches-500.html|títulu=Lotus ready to celebrate 500 GP landmark |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra= |editor= |editorial=crash.net |ubicación= |idioma=inglés }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.estadao.com.br/jornal-do-carru/noticies/carros,lotus-comemora-500-gps-de-f1,7971,0.htm|títulu=Lotus comemora 500 GPs de F1 |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra= |editor= |editorial=estadao.com.br |ubicación= |idioma=portugués }}</ref><ref>{{cita web |url=http://richardsf1.com/2010/06/20/european-gp-to-be-lotus-500th/|títulu=European GP to be Lotus’ 500th|apellíu=|nome=|enllaceautor=|fecha=|formatu=|obra=|editor=|editorial=richardsf1.com|ubicación=|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151117020542/http://richardsf1.com/2010/06/20/european-gp-to-be-lotus-500th/|fechaarchivu=17 de payares de 2015}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.leblogauto.com/2010/06/f1-500-grand-prix-pour-lotus-racing.html|títulu=F1: 500 Grand Prix pour Lotus Racing |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha= |formatu= |obra= |editor= |editorial=leblogauto.com |ubicación= |idioma=francés }}</ref> D'esta celebración, tamién participó la familia de Chapman, fundador de Team Lotus na década de los 50.<ref>{{cita web |url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/237500/alcordances-de-chapman-previos-a-la carrera-n-500-de-lotus/ |títulu=Recuerdo de Chapman previos a la carrera nᵘ500 de Lotus |apellíu= |nome= |enllaceautor= |fecha=23 de xunu de 2010 |formatu= |obra= |editor= |editorial=GP Update |ubicación= |idioma= |cita=“Nun hai dulda que'l Gran Premiu 500 ye un finxu históricu pa la marca Lotus y foi un xestu bien guapu que Lotus Racing pensara en convidar a la mio madre, dempués de too Tracy Chapman ye la persona que guarda una rellación más cercana cola historia del Team Lotus,” esplicó Clive. “A pesar de la ilusión que-y faía tuvo que tornar la invitación, asina que yo voi asistir cola mio familia nel so llugar representando al Classic Team Lotus y al legáu del mio padre. El fechu de que la mio madre nun pueda asistir esta fin de selmana en Valencia convierte en daqué inda más especial la so presencia xunto a les monoplaces del Team Lotus F1 y el Lotus Racing T127 (el coche d'esti 2010) nel Festival del Classic Team Lotus que se celebró'l fin de selmana pasada en Snetterton.” }}</ref> El 27 de mayu de 2011, el Tribunal Cimeru dictaminó que l'equipu podría siguir utilizando'l nome Lotus na [[Fórmula 1|F1]] y confirmóse a Fernandes como'l propietariu del nome Team Lotus col derechu a llamar a los sos coches "Lotus" y usar el logotipu de la marca según los términos del alcuerdu de 1985 ente [[Lotus Cars]] y Team Lotus.<ref name="High Court_1">{{cita web | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/formula_one/13572332.stm | títulu=High Court rules Team Lotus can keep its name | idioma=inglés | editorial=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] | obra=[[BBC News]] }}</ref><ref>{{cita web | url=http://www.motorsport.com/f1/news/team-lotus-wins-legal-case-about-lotus-name/ | títulu=Tony Fernandes Wins Legal Case About Team Lotus Name | idioma=inglés | editorial=Motorsport.com | obra= | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180720225157/https://www.motorsport.com/f1/news/team-lotus-wins-legal-case-about-lotus-name/ | fechaarchivu=2018-07-20 }}</ref> Sicasí, a partir de {{f1|2012}} la so plaza foi reemplazada por [[Caterham Cars]] so la denominación de [[Caterham F1 Team]],<ref name="FIA confirms_1">{{cita web |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2011/11/12748.html|títulu=FIA confirms team name changes for 2012|editorial=[[Fórmula 1|formula1.com]]|idioma=inglés|fecha=6 de payares de 2011}}</ref> pa evitar posibles disputes llegales con [[Lotus Cars]] (propietariu de los coches Lotus), pol derechu al usu del nome "Lotus" en [[Fórmula 1]]. === [[Temporada 2011 de Fórmula 1|2011]]: diferencies ente Team Lotus y Lotus Renault GP === [[Ficheru:Renault and Lotus 2011 Malaysia.jpg|200px|thumb|right|Enriba:[[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]] ([[Lotus T128]]). Embaxo:[[Renault F1 Team|Lotus Renault GP]] ([[Renault R31]]).]] Tres el colapsu de 1994, los derechos al nome Team Lotus fueron adquiríos por [[David Hunt (pilotu)|David Hunt]], Hermanu del ex campeón de Fórmula 1 [[James Hunt]].<ref name="news.bbc.co.uk">{{cita publicación | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8084475.stm | obra=[[BBC Sport]] | editorial=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] | títulu=Lotus name ready for return to F1 | fecha=7 de xunu de 2009 | fechaaccesu=9 d'abril de 2010}}</ref> En 2009, cuando la FIA anunció la so intención de convidar a nueves entraes pa un campeonatu con presupuestu llindáu en 2010, la escudería [[Litespeed F3|Litespeed]] unvió una propuesta sol nome históricu de Team Lotus.<ref name="news.bbc.co.uk"/> [[Lotus Cars]], la compañía hermana del orixinal Team Lotus, alloñar de la nueva entrada y anunció la so voluntá de tomar midíes pa protexer el so nome y la so reputación de ser necesariu.<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/75997|títulu=Lotus company not behind 'Team Lotus'|fecha=10 de xunu de 2009|nome=Mark|apellíu=Glendenning|obra=[[Autosport|autosport.com]]|editorial=[[Haymarket Group]]|fechaaccesu=4 de setiembre de 2009}}</ref> Cuando la llista d'inscritos de 2010 foi llanzada'l 12 de xunu de 2009, la propuesta del equipu Litespeed nun foi escoyida.<ref>{{cita web |url=http://fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2009/Pages/f1_2010_entrants.aspx |títulu=Copia archivada |fechaaccesu=15 de xunu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090616045755/http://www.fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2009/Pages/f1_2010_entrants.aspx |fechaarchivu=16 de xunu de 2009 }}</ref> En setiembre de 2009, surdieron informes de planes del Gobiernu de Malasia pa sofitar la entrada d'un equipu llamáu Lotus pal campeonatu de 2010, con cuenta de promover al fabricante d'automóviles malayu Proton, que tien Lotus Cars.<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78284|títulu=Malaysians pushing for Lotus F1 entry|idioma=inglés|nome=Jonathan|apellíu=Noble|obra=[[Autosport|autosport.com]]|editorial=[[Haymarket Group]]|fecha=3 de setiembre de 2009}}</ref> El 15 de setiembre de 2009, la [[Federación Internacional del Automóvil|FIA]] anunció que l'equipu sofitáu pol gobiernu de Malasia [[Lotus Racing]] fuera almitíu pa competir na temporada 2010.<ref>{{cita web |url=http://www.fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2009/Pages/2010_f1_entries.aspx|títulu=Lotus to be 13th team on F1 grid in 2010|idioma=inglés|obra=[[Federación Internacional del Automóvil]]|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120211073705/http://www.fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2009/Pages/2010_f1_entries.aspx|fechaarchivu=11 de febreru de 2012}}</ref> Grupu Lotus, más tarde terminó la llicencia pa les temporaes siguientes, como resultáu de lo que llamó "violaciones flagrantes y persistentes de la llicencia pol equipu". Cerca d'un añu dempués, el [[24 de setiembre]] de [[2010]], anuncióse que [[Tony Fernandes]] (Lotus Racing) adquiriera los derechos al nome del desapaecíu Team Lotus de David Hunt, lo que marca la renacencia oficial del equipu Team Lotus de Fórmula Unu.<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/9892/team-lotus-tornara-a-f1-en-2011/|títulu=El 'Team Lotus' va tornar a la F1 en 2011|obra=F1 al día|nome=Jacobo|apellíu=Vidal|fecha=24 de setiembre de 2010}}</ref> De siguío, el 8 d'avientu de 2010, Genii Capital y Grupu Lotus anunciaron el cambéu de nome de [[Renault F1 Team]] a [[Lotus Renault GP]], que compitió nel Campeonatu de Fórmula 1 2011.<ref>{{cita web|url=http://motor.as.com/motor/2010/12/09/mas_motor/1291913418_850215.html|títulu=Lotus Renault la nueva escudería pa 2011|nome=Rafa|apellíu=Payá|obra=[[As (periódicu)|AS]]|fecha=9 d'avientu de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304202046/http://motor.as.com/motor/2010/12/09/mas_motor/1291913418_850215.html|fechaarchivu=2016-03-04}}</ref> L'anunciu produzse como parte d'una "alianza estratéxica" ente les dos empreses y al momentu significa qu'hai dos equipos corriendo como Lotus na [[Temporada 2011 de Fórmula 1|temporada 2011]]. Pa esclariar un pocu más, Lotus Renault GP ye la escudería francesa Renault que camudó la so denominación de "Renault F1 Team" a "Renault GP", y el nome de Lotus provién del patrociniu de Grupu Lotus, lo que deriva en "Lotus Renault GP".<ref>{{cita web |url=http://www.f1aldia.com/10982/grupu-lotus-inversor-solu-patrocinador-renault/|títulu=Grupu Lotus va patrocinar a Renault en 2011|obra=F1 al día|nome=Jacobo|apellíu=Vidal|fecha=6 de xineru de 2011}}</ref> Lóxicamente, esto nun tener venceyu dalgunu col Team Lotus de [[Tony Fernandes]]. Inda esisten polémiques sobre si realmente les temporaes 2010 y 2011 cuntaron pal historial de Lotus, a pesar de que Fernandes adquiriera los derechos sobre la denominación "Team Lotus" y el so respeutivu historial, y en saliendo autorizáu a disponer de dichu nome depués del xuiciu impuestu pol Grupu Lotus. === Temporada 2011 === [[Ficheru:Heikki Kovalainen 2011 Malaysia FP2.jpg|thumb|right|250px|[[Heikki Kovalainen]] nel [[Lotus T128]], mientres unos entrenamientos llibres en [[Gran Premiu de Malasia de 2011|Malasia]].]] [[Ficheru:Lotus team grid Spa 2011.jpg|thumb|left|250px|Plantía de [[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]], allugaos na zona de salida del [[Gran Premiu de Bélxica de 2011]].]] Para [[Temporada 2011 de Fórmula 1|2011]], Lotus Racing pasó a llamase "Team Lotus" n'alquiriendo mientres 2010 tolos derechos históricos, la marca y la imaxe del antiguu Team Lotus, significando la torna del históricu equipu de Colin Chapman.<ref>{{cita web | url=http://www.motorspain.com/wp-content/uploads/2011/01/team-lotus-2011-oopn-20.jpg | títulu=Lotus set to become Team Lotus in 2011 | obra=Formula One | idioma=inglés}}</ref> Fernandes pretendía utilizar un diseñu negro y dorao pa esa temporada,<ref>{{cita web | url=http://www.formula1.com/news/headlines/2010/9/11291.html | títulu=Black and golden oportunity | obra=Team Lotus Notes (www.teamlotus.co.uk) | idioma=inglés | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141205105512/http://www.formula1.com/news/headlines/2010/9/11291.html | fechaarchivu=2014-12-05 }}</ref> pero como [[Renault F1 Team]] anunció una decoración similar pa la so R31, optó por recurrir al clásicu verde y mariellu. Nel so regresu, cuntó con motores [[Renault F1|Renault]] y caxes de cambeos y sistemes hidráulicos de [[Red Bull Racing|Red Bull]] nel so [[Lotus T128]].<ref>{{cita web | url=http://www.f1aldia.com/10392/lotus-montara-motores-renault-2011/ | títulu=Lotus va montar motores Renault en 2011 | obra=F1 al día | fecha=5 de payares de 2011 | nome=Jacobo | apellíu=Vidal}}</ref> Magar ello, les prestaciones del equipu apenes ameyoren al respeutive de les del so antecesor ([[Lotus T127]]). Lotus llogró una discreta 10ª posición nel campeonatu de constructores, anque con mayor floxura que na temporada pasada con al respeutive de [[Virgin Racing]] y [[HRT F1 Team|HRT]], pero inda lloñe de les escuderíes establecíes y ensin sumar nenguna unidá. Les discretes resultancies llograes, sumaos a los xuicios que tuvo qu'encarar per parte de [[Lotus Cars]] pola denominación del equipu (nos que se-y reconoció a Fernandes los derechos adquiríos sobre "Team Lotus", pero depués de llargos procesos y apelaciones), determinó que mercara a [[Caterham Cars]] pa siguir na Fórmula 1 y arrenunciara del so deséu de da-y a Lotus la victoria númberu 80. Pa la [[Temporada 2012 de Fórmula 1|temporada 2012]], la plaza d'inscripción ocupar sol nome [[Caterham F1 Team]], marcando'l final d'una importante serie de victories y títulos qu'asitiaron a Team Lotus ente les principales marques de la historia de la Fórmula 1. === Temporada 2012 === {{AP|Lotus F1 Team}} [[Ficheru:Romain Grosjean 2012 Malaysia FP2 1.jpg|200px|thumb|right|Cola salida de [[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]], [[Renault F1 Team|Renault]] pasó a llamase [[Lotus F1 Team]] xunto col patrociniu de [[Lotus Cars]].]] El 27 de mayu de 2011, el Tribunal Cimeru dictaminó que [[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]] podría siguir utilizando'l nome Lotus na [[Fórmula 1|F1]] y confirmóse a Fernandes como'l propietariu del nome Team Lotus col derechu a llamar a los sos coches "Lotus" y usar el logotipu de la marca según los términos del alcuerdu de 1985 ente [[Lotus Cars]] y Team Lotus.<ref name="High Court_1"/> Sicasí, a partir de {{f1|2012}}, el nome oficial del [[Team Lotus (2010–11)|Team Lotus]] volvió camudar pa evitar futures disputes llegales, siendo l'apaición de [[Caterham Cars]] dientro de la Fórmula 1 so la denominación de [[Caterham F1 Team]].<ref name="FIA confirms_1"/> Esto dexó que, dende 2012, [[Genii Capital]], comprador de [[Renault F1 Team]], compitiera na Fórmula 1 como [[Lotus F1 Team]], xunto col patrociniu de [[Lotus Cars]] == Lotus n'Estaos Xuníos == La empresa compitió mientres dellos años nes [[IndyCar Series]] na década de [[1960]], ganando la carrera de [[500 milles d'Indianapolis]] abierta en 1965 col pioneru Lotus Tipu 38, conducíu por [[Jim Clark]], y la victoria tuvo a puntu de llegar segundu en 1963 nun coche de motor traseru entós nuevu. La marca Lotus volvió tar presente nesta competición de la mano del equipu [[KV Racing Technology|KV Racing]] y el so pilotu [[Takuma Satō]], al que patrocinó dende la [[Temporada 2010 de la IndyCar Series|temporada 2010]].<ref>{{cita web |url=http://www.racer.com/sato-to-drive-lotus-kv-entry/article/165716/|títulu=Sato to drive "Lotus" KV entry|idioma=inglés|fecha=13 de marzu de 2010|obra=racer.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131203004600/http://www.racer.com/sato-to-drive-lotus-kv-entry/article/165716/|fechaarchivu=3 d'avientu de 2013}}</ref> Al añu siguiente, el patronicio ampliar a los trés monoplaces del equipu d'Estaos Xuníos; pilotaos pol mesmu Sato, [[Ernesto José Viso]] y [[Tony Kanaan]].<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/87051|títulu=Lotus to expand KV partnership|nome=Matt |apellíu=Beer|fecha=28 de setiembre de 2010|idioma=inglés|obra=[[Autosport|autosport.com]]|editorial=[[Haymarket Group]]}}</ref> Amás, [[Lotus Cars]] entama un suministru de motores y paquete aerodinámicu pa la IndyCar dende 2012.<ref>{{cita web |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/88397|títulu=Group Lotus to build IndyCar engine|nome=Matt|apellíu=Beer|autor2= Strang, Simon|idioma=inglés|obra=[[Autosport|autosport.com]]|editorial=[[Haymarket Group]]|fecha=18 de payares de 2010}}</ref> == Resultaos en Fórmula 1 == {{AP|Resultaos de Team Lotus}} == Pilotos en Fórmula 1 == {| |- style="vertical-align: top;" | * [[Cliff Allison]] ([[1958]]) * [[Graham Hill]] ([[1958]]-[[1959]] y [[1967]]-[[1970]]) * [[Innes Ireland]] ([[1959]]-[[1963]] y [[1965]]). * [[Jim Clark]] ([[1960]]-[[1968]]). Na Indy 500 de 1965, imponse y gana. * [[Stirling Moss]] ([[1960]]-[[1961]]). * [[John Surtees]] ([[1960]]). * [[Masten Gregory]] ([[1961]]-[[1963]]). * [[Jack Brabham]] ([[1962]]-[[1963]]). * [[Dan Gurney]] ([[1962]]) *''DNS''. * [[Chris Amon]] ([[1963]]-[[1965]]). * [[Gerhard Mitter]] ([[1964]]-[[1966]]). * [[Mario Andretti]] ([[1968]]-[[1969]], [[1976]]-[[1980]]). * [[Joakim Bonnier]] ([[1969]]). * [[Jochen Rindt]] ([[1969]]-[[1970]]). * [[John Miles (pilotu)|John Miles]] ([[1969]]-[[1970]]). </td><td valign=top> * [[Emerson Fittipaldi]] ([[1970]]-[[1973]]). * [[Reine Wisell]] ([[1970]]-[[1972]]). * [[Ronnie Peterson]] ([[1973]]-[[1976]] y [[1978]]). * [[Gunnar Nilsson]] ([[1976]]-[[1977]]). * [[Carlos Reutemann]] ([[1979]]). * [[Nigel Mansell]] ([[1980]]-[[1984]]). * [[Elio de Angelis]] ([[1980]]-[[1985]]). * [[Roberto Moreno]] ([[1982]]). * [[Ayrton Senna]] ([[1985]]-[[1987]]). * [[John Dumfries]] ([[1986]]). * [[Satoru Nakajima]] ([[1987]]-[[1989]]). * [[Nelson Piquet]] ([[1988]]-[[1989]]). * [[Johnny Herbert]] ([[1990]]-[[1994]]). * [[Mika Häkkinen]] ([[1991]]-[[1992]]) * [[Alessandro Zanardi]] ([[1993]]-[[1994]]). * [[Pedro Lamy]] ([[1993]]-[[1994]]). |} == Monoplaces en Fórmula 1 == {| |- style="vertical-align: top;" | * [[Lotus 12]] ([[1958]]). * [[Lotus 16]] ([[1958]]-[[1959]]). * [[Lotus 18]] ([[1960]]-[[1961]]). * [[Lotus 21]] ([[1961]]). * [[Lotus 24]] ([[1962]]). * [[Lotus 25]] ([[1962]]-[[1965]]). * [[Lotus 33]] ([[1965]]). * [[Lotus 43]] ([[1966]]). * [[Lotus 49]] ([[1967]]-[[1968]]). * [[Lotus 49B]] ([[1968]]-[[1969]]). * [[Lotus 63]] ([[1969]]). * [[Lotus 49C]] ([[1970]]). * [[Lotus 72C]] ([[1970]]). * [[Lotus 56B]] ([[1971]]). * [[Lotus 72D]] ([[1972]]-[[1973]]). * [[Lotus 72Y]] ([[1973]]-[[1974]]). * [[Lotus 76]] ([[1974]]). * [[Lotus 72F]] ([[1975]]). * [[Lotus 77]] ([[1976]]). * [[Lotus 78]] ([[1977]]-[[1978]]). * [[Lotus 79]] ([[1978]]). * [[Lotus 80]] ([[1979]]). </td><td valign=top> * [[Lotus 81]] ([[1980]]). * [[Lotus 81B]] ([[1980]]). * [[Lotus 88]] ([[1981]]). * [[Lotus 87]] ([[1981]]). * [[Lotus 88B]] ([[1981]]). * [[Lotus 87B]] ([[1982]]). * [[Lotus 91]] ([[1982]]). * [[Lotus 92]] ([[1983]]). * [[Lotus 93T]] ([[1983]]). * [[Lotus 94T]] ([[1983]]). * [[Lotus 95T]] ([[1984]]). * [[Lotus 97T]] ([[1985]]). * [[Lotus 98T]] ([[1986]]). * [[Lotus 99T]] ([[1987]]). * [[Lotus 100T]] ([[1988]]). * [[Lotus 101]] ([[1989]]). * [[Lotus 102]] ([[1990]]). * [[Lotus 102B]] ([[1991]]). * [[Lotus 107]] ([[1992]]). * [[Lotus 107B]] ([[1993]]). * [[Lotus 107C]] ([[1994]]). |} === Campeones mundiales de Fórmula 1 con Lotus === * [[Temporada 1963 de Fórmula 1|1963]]: [[Jim Clark]]; 7 victories, 7 pole positions, 6 vueltes rápides. * [[Temporada 1965 de Fórmula 1|1965]]: [[Jim Clark]]; 6 victories, 6 pole positions, 6 vueltes rápides. * [[Temporada 1968 de Fórmula 1|1968]]: [[Graham Hill]]; 3 victories, 2 pole positions. * [[Temporada 1970 de Fórmula 1|1970]]: [[Jochen Rindt]]; 5 victories, 3 pole positions 1 vuelta rápida. Finó antes de rematar la temporada y foi l'únicu campeón póstumu de tola historia de la [[Fórmula 1|F1]]. * [[Temporada 1972 de Fórmula 1|1972]]: [[Emerson Fittipaldi]]; 5 victories, 3 pole positions. * [[Temporada 1978 de Fórmula 1|1978]]: [[Mario Andretti]]; 6 victories, 8 pole positions, 3 vueltes rápides. == Ver tamién == * [[Lotus Cars]] * [[Fórmula 1]] * [[IndyCar Series]] * [[Lotus en Fórmula 1]] {{Navbox | name = Team Lotus | títulu = {{Bandera|Reinu Xuníu}} Lotus | state = autocollapse | listclass = hlist | titlestyle = background:#013D21; color:#FFCE33; border:1px solid #FFCE33; | list1 = ;Fundador : [[Colin Chapman]] ;Personal notable : [[Frank Dernie]] : [[Gérard Ducarouge]] : [[Maurice Philippe]] : [[Peter Warr]] : [[Peter Wright (desambiguación)|Peter Wright]] ;Campeones mundiales de [[Fórmula 1]] : {{Bandera|Estaos Xuníos}} [[Mario Andretti]] : {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Jim Clark]] : {{Bandera|Brasil}} [[Emerson Fittipaldi]] : {{Bandera|Reinu Xuníu}} [[Graham Hill]] : {{Bandera|Austria}} [[Jochen Rindt]] ;Coches [[Fórmula 1]] : [[Lotus 16|16]] : [[Lotus 18|18]] : [[Lotus 21|21]] : [[Lotus 24|24]] : [[Lotus 25|25]] : [[Lotus 33|33]] : [[Lotus 43|43]] : [[Lotus 49|49]] : [[Lotus 56|56B]] : [[Lotus 63|63]] : [[Lotus 72|72]] : [[Lotus 76|76]] : [[Lotus 77|77]] : [[Lotus 78|78]] : [[Lotus 79|79]] : [[Lotus 80|80]] : [[Lotus 81|81]] : [[Lotus 86|86]] : [[Lotus 87|87]] : [[Lotus 88|88]] : [[Lotus 91|91]] : [[Lotus 92|92]] : [[Lotus 93T|93T]] : [[Lotus 94T|94T]] : [[Lotus 95T|95T]] : [[Lotus 97T|97T]] : [[Lotus 98T|98T]] : [[Lotus 99T|99T]] : [[Lotus 100T|100T]] : [[Lotus 101|101]] : [[Lotus 102|102]] : [[Lotus 107|107]] : [[Lotus 109|109]] : [[Lotus 112|112]] ;Coches [[Fórmula 2]] : [[Lotus 12|12]] : [[Lotus 16|16]] : [[Lotus 18|18]] : [[Lotus 32|32]] : [[Lotus 35|35]] : [[Lotus 41|41]] : [[Lotus 44|44]] : [[Lotus 48|48]] : [[Lotus 59|59]] : [[Lotus 69|69]] ;Coches [[Fórmula 3]] : [[Lotus 22|22]] : [[Lotus 31|31]] : [[Lotus 35|35]] : [[Lotus 41|41]] : [[Lotus 55|55]] : [[Lotus 59|59]] : [[Lotus 69|69]] ;Coches [[Fórmula Junior]] : [[Lotus 18|18]] : [[Lotus 20|20]] : [[Lotus 22|22]] : [[Lotus 27|27]] ;Coches [[Formula Ford]] : [[Lotus 51|51]] : [[Lotus 59|59]] : [[Lotus 61|61]] : [[Lotus 69|69]] ;Coches [[Fórmula 5000]] : [[Lotus 68|68]] : [[Lotus 70|70]] ;Coches [[Tasman Series]] : [[Lotus 32|32]] : [[Lotus 39|39]] : [[Lotus 67|67]] ;Coches [[Indy 500]] : [[Lotus 29|29]] : [[Lotus 34|34]] : [[Lotus 38|38]] : [[Lotus 42|42]] : [[Lotus 56|56]] : [[Lotus 64|64]] : [[Lotus 96T|96T]] ;Coches [[Coches Deportivos|Deportivos]] : [[Lotus 15|15]] : [[Lotus 17|17]] : [[Lotus 19|19]] : [[Lotus 23|23]] : [[Lotus 30|30]] : [[Lotus 40|40]] : [[Lotus 47|47]] : [[Lotus 53|53]] }} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commons|Team Lotus}}(1958-1994) {{commons|Team Lotus (2010–11)}}(2010-11) * [http://www.classicteamlotus.co.uk/ Classic Team Lotus] * [http://www.jpslotus.org www.jpslotus.org] * [http://www.f1rejects.com/centrale/submitted/lotus/index.html F1 Rejects article on Team Lotus' final F1 season] * {{Enllaz rotu|1=Nuevu logo oficial del Team Lotus |2=http://www.f1aldia.com/semeyes/nuevu-logo-oficial-del-team-lotus/ |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.f1aldia.com/12172/team-lotus-podra-siguir-utilizando-denominacion-formula-1/ Team Lotus ganóse'l derechu de poder siguir utilizando esa denominación na Fórmula 1] * [http://www.f1aldia.com/9892/team-lotus-tornara-a-f1-en-2011/ L'históricu equipu Team Lotus finalmente va retornar en 2011] * [http://www.f1aldia.com/13543/la-fia-fai-publica-llista-inscritos-2012/ La FIA publica la llista d'inscritos pal 2012] {{Tradubot|Team Lotus}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Team Lotus|Team Lotus]] [[Categoría:Equipos de Fórmula 1]] [[Categoría:Equipos d'automovilismu del Reinu Xuníu]] [[Categoría:Equipos de Fórmula 3]] glmt8yrxxoo8hyvyhxjuw3buhnrstvw 0 130033 4527417 4480129 2026-09-12T00:56:03Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 2 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527417 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Valtteri Viktor Bottas''' {{nym}} ye un pilotu d'[[automovilismu]] [[Finlandia|finlandés]].<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.driverdb.com/drivers/valtteri-bottas/|títulu=Valtteri Bottas {{!}} Racing career profile {{!}} Driver Database|fechaaccesu=25 de xineru de 2017|idioma=en|sitiuweb=www.driverdb.com}}</ref> Na actualidá mora en [[Mónacu]] y dende la [[Temporada 2017 de Fórmula 1|temporada 2017]] compite pal equipu [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] na [[Fórmula 1]].<ref name=":1">{{Cita web|url=http://www.24-horas.mx/bottas-fue-el-escogido-en-mercedes/|títulu=Bottas foi l'escoyíu en Mercedes {{!}} 24 Hores|fechaaccesu=25 de xineru de 2017|idioma=es-MX|sitiuweb=www.24-horas.mx}}</ref> Enantes compitió en [[Williams Racing]] como pilotu titular dende [[Temporada 2013 de Fórmula 1|2013]], col que resultó cuartu nel campeonatu [[Temporada 2014 de Fórmula 1|2014]]. En 2015 y 2016 siguió nel equipu británicu acabando 5º y 8º respeutivamente.<ref name=":0" /> == Entamos nel automovilismu == Bottas ganó en 2008 la [[Fórmula Renault|Eurocopa de Fórmula Renault]] y la Copa NEZ de Fórmula Renault. D'esta miente, repitió la fazaña de [[Filipe Albuquerque]], que ganó'l NEC y la Eurocopa na mesma temporada, en 2006. Bottas tamién ganaría en 2007 la Fórmula Renault Winter Series del Reinu Xuníu. Ganó trés de les cuatro carreres nel campeonatu. Xubió a la [[Fórmula 3 Euroseries]] pa la temporada 2009 y compitió col vixente campeón [[ART Grand Prix]]. A pesar de nun ganar nenguna carrera, Bottas estableció dos poles y atropó seis segundos puestos en 20 carreres nel so camín al tercer puestu nel campeonatu, superando a [[Alexander Sims (pilotu)|Alexander Sims]] na última carrera. En xunu de 2009, Bottas ganó'l [[Masters de Fórmula 3]], que tamién consiguió la pole y marcó la vuelta rápida de la carrera. En 2010, el finlandés siguió corriendo pa ART na Fórmula 3 Euroseries. Llogró dos victories y ocho podios en 18 carreres, de cuenta que repitió'l tercer puestu na tabla xeneral. Al ganar de nuevu'l Masters de Fórmula 3 en 2010, convertir nel primer pilotu en ganar el títulu nel Masters F3 per segunda vegada.<ref>{{cita web | títulu=Bottas makes history at Zandvoort Masters | obra=Motorsport.com | url=http://www.motorsport.com/f3/news/bottas-makes-history-at-zandvoort-masters/ | fecha=6 de xunu de 2010 | fechaaccesu=6 de xunu de 2010}}</ref> En 2010 Bottas convertir nel pilotu de pruebes del equipu [[Williams F1|Williams]] de [[Fórmula 1]].<ref>{{cita noticia|títulu=Williams signs Bottas as test driver|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/81111|nome=Matt|apellíu=Beer|obra=[[Autosport|autosport.com]]|editorial=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|fecha=29 de xineru de 2010|fechaaccesu=29 de xineru de 2010}}</ref> En 2011, participó na [[GP3 Series]], siguiendo na escudería [[ART Grand Prix|ART]].<ref>{{cita web | títulu=Bottas lands Lotus ART seat for 2011 | obra=MotorsTV.com | url=http://www.motorstv.com/car/single-seater/gp3-series/23112010/gp3-bottas-lands-lotus-art-seat-2011 | fecha=23 de payares de 2010 | fechaaccesu=23 de payares de 2010 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120305022715/http://www.motorstv.com/car/single-seater/gp3-series/23112010/gp3-bottas-lands-lotus-art-seat-2011 | fechaarchivu=5 de marzu de 2012 }}</ref> Esa mesma temporada gana'l campeonatu a falta d'una carrera por apostase, atropando cuatro victories y siete podios en 16 carreres. ==Fórmula 1== [[Ficheru:Valtteri Bottas 2012 Malaysia FP1 2.jpg|left|miniaturadeimagen|Bottas na [[Temporada 2012 de Fórmula 1|Fórmula 1 de 2012]].]] Na [[Temporada 2012 de Fórmula 1|temporada 2012]] del Mundial de [[Fórmula 1]] ye anunciáu nuevamente como probador de [[Williams Racing|Williams]],<ref>{{cita web|url=http://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012|títulu=Williams confirma a Pastor Maldonado pa 2012|autor=Zapico, José M.; Zoé Marí, Ana|obra=Car and Driver The F1|fecha=1 d'avientu de 2011|cita=Valtteri Bottas va siguir nel so rol de pilotu reserva|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20250928135520/https://www.caranddriverthef1.com/formula1/noticias/2011/12/01/williams-confirma-pastor-maldonado-pa-2012|fechaarchivu=2025-09-28}}</ref> ensin competir n'otra categoría. Debuta nos entrenamientos llibres del [[Gran Premiu de Malasia de 2012|Gran Premiu de Malasia]] al volante del [[Williams FW34]]. Queda 11º, per delantre de [[Pastor Maldonado]]; y tamién participa nos llibres d'otros 14 GGPP siguientes, atropando esperiencia pa intentar dar el saltu a pilotu titular.<ref>{{cita web|url=http://www.f1aldia.com/15954/valtteri-bottas-siéntese-preparadp-asientu-f1/|títulu=Valtteri Bottas siéntese preparáu pa un asientu de F1|autor=Gorbe, Daniel|obra=F1 al día|fecha=17 de xunetu de 2012|fechaaccesu=28 de payares de 2012}}</ref> El 28 de payares de 2012, Williams confirmó oficialmente que Bottas va ser pilotu titular en [[Temporada 2013 de Fórmula 1|2013]] en reemplazu del [[brasilanu]] [[Bruno Senna]].<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/288049/williams-confirma-a-maldonado-y-a-bottas/|títulu=Williams confirma a Maldonado y a Bottas|obra=GPUpdate|fecha=28 de payares de 2012|fechaaccesu=28 de payares de 2012}}</ref> Sicasí, tuvo un añu difícil debíu al baxu rendimientu del [[Williams FW35|FW35]], col que'l so mayor llogru al empiezu foi terminar 11º en [[Gran Premiu de Malasia de 2013|Sepang]]. Más tarde dio la sorpresa al clasificar nuna escelente 3ª plaza en [[Gran Premiu de Canadá de 2013|Montreal]], pero en carrera nun pudo aguantar el ritmu y remató 14º. Finalmente, llogra los sos primeros puntos al terminar 8º n'[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|Austin]] en saliendo dende la 9ª plaza, lo que-y dexó rematar el campeonatu per delantre del so compañeru d'equipu [[Pastor Maldonado]]. El 11 de payares de 2013, anúnciase la so continuidá na escudería británica para [[Temporada 2014 de Fórmula 1|2014]], teniendo a [[Felipe Massa]] como nuevu compañeru d'equipu.<ref>{{cita web|url=http://www.gpupdate.net/es/noticias-f1/303121/williams-confirma-el-fichaje-de-massa/|títulu=Williams confirma'l fichaxe de Massa|obra=GPUpdate|fecha=11 de payares de 2013|fechaaccesu=11 de payares de 2013}}</ref> Empezó puntuando nes 5 primeres carreres de forma consecutiva, anque dellos errores propios y del equipu quitáron-y de llograr meyores rexistros. Llogró tres podios consecutivos nel [[Gran Premiu d'Austria de 2014|Gran Premiu d'Austria]], en [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|Gran Bretaña]] y [[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|Alemaña]]. Nesti postreru foi cuando realmente empezóse a emponderar el trabayu que taba realizando Bottas, yá que consiguió rematar segundu al defendese ante'l perrápidu Mercedes de [[Lewis Hamilton]], qu'acabó xusto detrás d'él. Depués resultó terceru en [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|Bélxica]], [[Gran Premiu de Rusia de 2014|Rusia]] y [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|Abu Dhabi]], según cuartu n'[[Gran Premiu d'Italia de 2014|Italia]]. El finlandés terminó cuartu na clasificación xeneral, per delantre de los campeones mundiales [[Fernando Alonso]] y [[Kimi Raikkonen]] de Ferrari, [[Sebastian Vettel]] de Red Bull y [[Jenson Button]] de McLaren, ente otros pilotos. Nel intre del campeonatu fuera anováu pa 2015.<ref>{{cita web|url=http://www.antena3.com/formula-1/noticias/williams-confirma-que-bottas-massa-seran-los sos-pilotos-2015_2014090700017.html|títulu=Williams confirma que Bottas y Massa van ser los sos pilotos pa 2015|obra=[[Antena 3]]|fecha=7 de setiembre de 2014|fechaaccesu=7 de setiembre de 2014}}</ref> Al empiezu de [[Temporada 2015 de Fórmula 1|2015]], un problema de llombu quitó-y de tomar la salida nel [[Gran Premiu d'Australia de 2015|GP d'Australia]], pero depués nun baxó de la 6ª posición nes 4 carreres siguientes. Llogró'l so primer podiu del añu en [[Gran Premiu de Canadá de 2015|Canadá]], onde foi 3º. El 3 de setiembre de 2015, vuelve ser confirmáu en Williams pal añu próximu.<ref>{{cita web|url=https://www.marca.com/2015/09/03/motor/formula1/gp-italia/1441276051.html|títulu=Williams confirma a Bottas y Massa|autor=Sanz, Miguel|obra=[[Marca (periódicu)|Marca]]|fecha=3 de setiembre de 2015|fechaaccesu=3 de setiembre de 2015}}</ref> El finlandés consiguiría otru podiu na torna del [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|Gran Premiu de Méxicu]], cerrando l'añu en quinta posición con 135 unidaes.[[Ficheru:Valtteri Bottas 2016 Malaysia FP2.jpg|miniaturadeimagen|Bottas nel [[Gran Premiu de Malasia de 2016]].|izquierda]]Para [[Temporada 2016 de Fórmula 1|2016]], el rendimientu del coche nun yera de la talla o superior a los sos antecesores y tanto Valtteri como [[Felipe Massa]], tuvieron bien lloñe de los puestos de punta. El finés consiguiría l'únicu podiu del añu pa [[Williams Racing|Williams]] en [[Gran Premiu de Canadá de 2016|Canadá]], aprovechando los incidentes qu'asocedieron, tales como'l de [[Nico Rosberg]] con [[Lewis Hamilton]] na primer curva, que fizo perder posiciones al pilotu alemán, l'abandonu del so compañeru por problemes nel motor, etc. [[Ficheru:Valtteri Bottas (35871614320).jpg|miniaturadeimagen|Bottas nel [[Gran Premiu d'Australia de 2017]], na so primer carrera con [[Mercedes-Benz en Fórmula 1|Mercedes]].]]Tres la inesperada retirada de [[Nico Rosberg]] na escudería [[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes AMG]], Bottas foi confirmáu como pilotu titular del equipu pa la temporada 2017, teniendo a [[Lewis Hamilton]] como compañeru.<ref>{{Cita web|url=http://www.clarin.com/deportes/automovilismu/formula-valtteri-bottas-reemplazante-nico-rosberg-mercedes_0_SypxEccIg.html|títulu=Fórmula 1: Valtteri Bottas va ser el reemplazante de Nico Rosberg en Mercedes|fechaaccesu=23 de xineru de 2017|apellíu=Clarin.com|idioma=es|sitiuweb=www.clarin.com}}</ref> La so primer victoria foi nel [[Gran Premiu de Rusia de 2017|GP de Rusia]], y darréu tamién ganó nel [[Gran Premiu d'Austria de 2017|GP d'Austria]]<ref>{{Cita noticia|títulu=Valtteri Bottas ganó'l Gran Premiu d'Austria {{!}} ELESPECTADOR.COM|url=http://www.elespectador.com/deportes/automovilismu/valtteri-bottas-gano-el-gran-premiu-de-austria-articulo-702211|fecha=9 de xunetu de 2017|fechaaccesu=23 de setiembre de 2017|periódicu=ELESPECTADOR.COM|idioma=es-CO}}</ref> y el [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|GP d'Abu Dhabi]]. Con 13 podios en 20 carreres, el finlandés remató terceru nel campeonatu, por detrás de Hamilton y Vettel. == Resume de carrera == {| {{tablaguapa}} style="font-size: 90%; text-align:center" ! Añu !Series ! Escudería !Carreres ! Victories ! Poles ! V/Rápides ! Podios ! Puntos ! Posición |- ! rowspan="2" | 2007 | align="left" | [[Formula Renault|Formula Renault 2.0 NEC]] | align="left" | Koiranen Bros. Motorsport | 16 | 2 | 2 | 3 | 6 | 279 | bgcolor="#FFDF9F" | '''3°''' |- | align="left" | [[Formula Renault|Formula Renault 2.0 UK Winter Series]] | align="left" | AKA Cobra | 4 | 3 | 0 | 1 | 4 | 0 | NC† |- ! rowspan="2" | 2008 | align="left" | [[Formula Renault|Formula Renault 2.0 Eurocup]] | rowspan="2" align="left" | [[Motopark Academy]] | 14 | 5 | 7 | 4 | 10 | 139 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1°''' |- | align="left" | [[Formula Renault|Formula Renault 2.0 NEC]] | 14 | 12 | 13 | 12 | 12 | 365 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1°''' |- ! rowspan="4" | 2009 | align="left" | [[Fórmula 3 Euroseries]] | rowspan="4" align="left" | [[ART Grand Prix]] | 20 | 0 | 2 | 1 | 6 | 62 | bgcolor="#FFDF9F" | '''3°''' |- | align="left" | [[F3 Británica]] | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | N/A | NC† |- | align="left" | [[Masters de Fórmula 3]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | N/A | bgcolor="#FFFFBF" | '''1°''' |- | align="left" | [[Gran Premiu de Macáu]] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | 5° |- ! rowspan="4" | 2010 | align="left" | [[Temporada 2010 de Fórmula 3 Euroseries|Fórmula 3 Euroseries]] | rowspan="2" align="left" | [[ART Grand Prix]] | 18 | 2 | 1 | 4 | 8 | 74 | bgcolor="#FFDF9F" | '''3°''' |- | align="left" | [[Masters de Fórmula 3]] | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | N/A | bgcolor="#FFFFBF" | '''1°''' |- | align="left" | [[Gran Premiu de Macáu 2010|Gran Premiu de Macáu]] | align="left" | [[Prema Powerteam]] | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | N/A | bgcolor="#FFDF9F" | '''3°''' |- | align="left" |[[Temporada 2010 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | colspan="7" align="center" | ''Pilotu de pruebes'' |- ! rowspan="4" | 2011 | align="left" | [[GP3 Series]] | align="left" | [[Lotus Cars|Lotus]] [[ART Grand Prix|ART]] | 16 | 4 | 1 | 3 | 7 | 62 | bgcolor="#ffffbf" | '''1°''' |- | align="left" | [[Fórmula 3 Británica]] | rowspan="2" align="left" | [[Double R Racing|Double R]] | 3 | 1 | 0 | 1 | 1 | 17 | 17° |- | align="left" | [[Gran Premiu de Macáu]] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | NC |- | align="left" |[[Temporada 2011 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | colspan="7" align="center" | ''Pilotu de pruebes'' |- ! 2012 | align="left" |[[Temporada 2012 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | colspan="7" align="center" | ''Pilotu de pruebes'' |- ! 2013 | align="left" |[[Temporada 2013 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | 19 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 17° |- ! 2014 | align="left" |[[Temporada 2014 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | 19 | 0 | 0 | 1 | 6 | 186 | 4° |- ! 2015 | align="left" |[[Temporada 2015 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams F1 Team|Williams]] | 18 | 0 | 0 | 0 | 2 | 136 | 5º |- !2016 | align="left" |[[Temporada 2016 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Williams Racing|Williams]] |21 | 0 | 0 | 0 | 1 |85 |8° |- !2017 | align="left" |[[Temporada 2017 de Fórmula 1|Fórmula 1]] | align="left" |[[Mercedes AMG F1 Team|Mercedes]] | 20 | 3 | 4 | 2 | 13 | 305 | style="background:#FFDF9F;"| '''3°''' |} * † Como Bottas foi un pilotu invitáu, nun yera aptu pa puntuar.<ref name=":0" /> * * Temporada en progresu ==Resultaos== ===GP3 Series=== ([[Plantiya:Lleenda de resultancies de carreres de motor|Clave]]) ('''negrina''' indica [[pole position]]) (''cursiva'' indica [[vuelta rápida]]) {| {{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size:90%" ! Añu !Equipu !1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 !Pos, !Puntos |- | [[Temporada 2011 de GP3 Series|2011]] ! [[ART Grand Prix|Lotus ART]] |style="background:#DFFFDF;"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br /><small>4</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]<br /><small>8</small> |style="background:#cfcfff;"| ''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|ESP<br />FEA]]''<br /><small>10</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Circuit de Barcelona-Catalunya|ESP<br />SPR]]<br /><small>7</small> |style="background:#dfffdf;"| [[Valencia Street Circuit|VAL<br />FEA]]<br /><small>7</small> |style="background:#ffdf9f;"| [[Valencia Street Circuit|VAL<br />SPR]]<br /><small>3</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Silverstone Circuit|GBR<br />FEA]]<br /><small>15</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Silverstone Circuit|GBR<br />SPR]]<br /><small>12</small> |style="background:#ffdf9f;"| [[Nürburgring|GER<br />FEA]]<br /><small>3</small> |style="background:#ffffbf;"| [[Nürburgring|GER<br />SPR]]<br /><small>1</small> |style="background:#ffffbf;"| '''[[Hungaroring|HUN<br />FEA]]'''<br /><small>1</small> |style="background:#dfdfdf;"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br /><small>2</small> |style="background:#ffffbf;"| ''[[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />FEA]]''<br /><small>1</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />SPR]]<br /><small>19</small> |style="background:#ffffbf;"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]<br /><small>1</small> |style="background:#cfcfff;"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]<br /><small>17</small> |style="background:#ffffbf;"| '''1º''' |style="background:#ffffbf;"| '''62''' |} === Fórmula 1 === ([[Plantiya:Lleenda de resultancies de carreres de Fórmula 1|Clave]]) ('''negrina''' indica [[pole position]]) (''cursiva'' indica [[vuelta rápida]]) {|{{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size:95%" ! Añu !Escudería !1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Pos. ! Puntos |- | {{f1|2012}} ![[Williams F1 Team]] || [[Gran Premiu d'Australia de 2012|AUS]]<br /><small></small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2012|MYS]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de China de 2012|CHN]] <br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Baréin de 2012|BHR]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'España de 2012|ESP]]<br /><small>TD</small> || [[Gran Premiu de Mónacu de 2012|MON]]<br /><small></small> || [[Gran Premiu de Canadá de 2012|CAN]]<br /><small></small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'Europa de 2012|EUR]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2012|GBR]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'Alemaña de 2012|GER]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2012|HUN]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2012|BEL]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2012|ITA]]<br /><small>TD</small> || [[Gran Premiu de Singapur de 2012|SIN]]<br /><small></small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Xapón de 2012|JPN]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de la República de Corea de 2012|RCO]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de la India de 2012|IND]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2012|ABU]]<br /><small>TD</small> || [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2012|USA]]<br /><small></small> |bgcolor="#F0F8FF"| [[Gran Premiu de Brasil de 2012|BRA]]<br /><small>TD</small> | ! ! |- | {{f1|2013}} ![[Williams F1 Team]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Australia de 2013|AUS]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2013|MYS]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de China de 2013|CHN]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Baréin de 2013|BHR]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'España de 2013|ESP]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Mónacu de 2013|MON]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Canadá de 2013|CAN]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2013|GBR]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Alemaña de 2013|GER]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2013|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2013|BEL]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2013|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Singapur de 2013|SIN]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Corea del Sur de 2013|RCO]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Xapón de 2013|JPN]]<br /><small>17</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de la India de 2013|IND]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2013|ABU]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2013|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu de Brasil de 2013|BRA]]<br /><small>Ret</small> | | ! 17º ! 4 |- | {{f1|2014}} ![[Williams Martini Racing]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Australia de 2014|AUS]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2014|MYS]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Baréin de 2014|BHR]]<br/><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de China de 2014|CHN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'España de 2014|ESP]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu de Mónacu de 2014|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Canadá de 2014|CAN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu d'Austria de 2014|AUT]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2014|GBR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu d'Alemaña de 2014|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2014|HUN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2014|BEL]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2014|ITA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Singapur de 2014|SIN]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Xapón de 2014|JPN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#FFDF9F"| ''[[Gran Premiu de Rusia de 2014|RUS]]''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2014|USA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Brasil de 2014|BRA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2014|ABU]]<br /><small>3</small> | | ! 4º ! 186 |- | {{f1|2015}} ![[Williams Martini Racing]] |bgcolor="#FFFFFF"| [[Gran Premiu d'Australia de 2015|AUS]]<br /><small>DNS</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2015|MYS]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de China de 2015|CHN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Baréin de 2015|BHR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'España de 2015|ESP]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Mónacu de 2015|MON]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu de Canadá de 2015|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Austria de 2015|AUT]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2015|GBR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2015|HUN]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2015|BEL]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2015|ITA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Singapur de 2015|SIN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Xapón de 2015|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Rusia de 2015|RUS]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2015|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu de Méxicu de 2015|MEX]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Brasil de 2015|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2015|ABU]]<br /><small>13</small> | | ! 5º ! 136 |- | {{f1|2016}} ![[Williams Martini Racing]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Australia de 2016|AUS]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Baréin de 2016|BHR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de China de 2016|CHN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Rusia de 2016|RUS]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'España de 2016|ESP]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Mónacu de 2016|MON]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu de Canadá de 2016|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Europa de 2016|EUR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Austria de 2016|AUT]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2016|GBR]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2016|HUN]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Alemaña de 2016|GER]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2016|BEL]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2016|ITA]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu de Singapur de 2016|SIN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2016|MYS]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Xapón de 2016|JPN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2016|USA]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Méxicu de 2016|MEX]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Gran Premiu de Brasil de 2016|BRA]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2016|ABU]]<br /><small>Ret</small> ! 8º ! 85 |- | {{f1|2017}} ![[Mercedes AMG Petronas F1 Team]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu d'Australia de 2017|AUS]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de China de 2017|CHN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Gran Premiu de Baréin de 2017|BHR]]'''<br/><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Gran Premiu de Rusia de 2017|RUS]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Gran Premiu d'España de 2017|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Mónacu de 2017|MON]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu de Canadá de 2017|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2017|AZE]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Gran Premiu d'Austria de 2017|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2017|GBR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu d'Hungría de 2017|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Bélxica de 2017|BEL]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu d'Italia de 2017|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Gran Premiu de Singapur de 2017|SIN]]<br /><small></small><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Gran Premiu de Malasia de 2017|MYS]]<br /><small></small><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Gran Premiu de Xapón de 2017|JPN]]''<br /><small></small><small></small><small>4</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2017|USA]]<br /><small></small><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Gran Premiu de Méxicu de 2017|MEX]]<br /><small></small>2<small></small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Gran Premiu de Brasil de 2017|BRA]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2017|ABU]]'''''<br /><small>1</small> | |bgcolor="ffdf9f"| '''3º''' |bgcolor="ffdf9f"| '''305''' |- | [[Temporada 2018 de Fórmula 1|2018]] ![[Mercedes AMG Petronas F1 Team]] |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Australia de 2018|AUS]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Baréin de 2018|BHR]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de China de 2018|CHN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Azerbaixán de 2018|AZE]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'España de 2018|ESP]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Mónacu de 2018|MON]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Canadá de 2018|CAN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Francia de 2018|FRA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Austria de 2018|AUT]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Gran Bretaña de 2018|GBR]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Alemaña de 2018|GER]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Hungría de 2018|HUN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Bélxica de 2018|BEL]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Italia de 2018|ITA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Singapur de 2018|SIN]]<br /><small></small><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Rusia de 2018|RUS]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Xapón de 2018|JPN]]<br /><small></small><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2018|USA]]<br /><small></small><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Méxicu de 2018|MEX]]<br /><small></small><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu de Brasil de 2018|BRA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Gran Premiu d'Abu Dhabi de 2018|ABU]]<br /><small></small> ! ! |} *<ref>{{Cita web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2013/races.html|títulu=Results|fechaaccesu=23 de setiembre de 2017|sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website|idioma=en}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races.html|títulu=Results|fechaaccesu=23 de setiembre de 2017|sitiuweb=Formula 1® - The Official F1® Website|idioma=en}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{cita web|url=http://www.bottasvaltteri.com/en|títulu=Web oficial de Valtteri|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120712055200/http://www.bottasvaltteri.com/en|fechaarchivu=12 de xunetu de 2012}} * {{twitter|ValtteriBottas}} * {{cita web|url=http://www.driverdb.com/drivers/valtteri-bottas/|títulu=Valtteri Bottas|obra=driverdb.com|idioma=inglés}} * {{cita web|url=http://www.as.com/motor/formula-1/piloto/valtteri-bottas|títulu=Valtteri Bottas|obra=[[As (periódicu)|as.com]]|idioma=castellanu}} * {{cita web|url=http://www.antena3.com/formula-1/pilotos/valtteri-bottas/|títulu=Valtteri Bottas|obra=[[Antena 3|antena3.com]]|idioma=castellanu}} * {{cita web|url=http://www.f1aldia.com/pilotos/valtteri-bottas/|títulu=Valtteri Bottas|obra=F1 al día|idioma=castellanu}} * {{cita web|url=http://www1.skysports.com/formula1/drivers/valtteri-bottas|títulu=Valtteri Bottas|obra=[[Sky Sports]]|idioma=inglés}} * {{cita web|url=http://www.williamsf1.com/Team/AboutUs/Our-People/Valtteri-Bottas/|títulu=Valtteri Bottas|obra=[[Williams F1]]|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130720120224/http://www.williamsf1.com/Team/AboutUs/Our-People/Valtteri-Bottas/|fechaarchivu=2013-07-20}} {{Socesión |títulu=[[GP3 Series|Campeón de la GP3 Series]] |predecesor= {{bandera|MEX}} [[Esteban Gutiérrez Gutiérrez|Esteban Gutiérrez]] |socesor= {{bandera|Nueva Zelanda}} [[Mitch Evans]] |periodu=[[Temporada 2011 de GP3 Series|2011]] }} {{NF|1989||Bottas, Valtteri}} {{Tradubot|Valtteri Bottas}} [[Categoría:Pilotos d'automovilismu de Finlandia]] [[Categoría:Pilotos de Fórmula 1 de Finlandia]] [[Categoría:Pilotos de Williams]] [[Categoría:Pilotos de GP3 Series]] [[Categoría:Pilotos de Mercedes-Benz en Fórmula 1]] [[Categoría:Subcampeones del Mundu de Fórmula 1]] h1gfdsgx0rfs0lbnk8qmc66ymtocyo1 0 130696 4527352 4509879 2026-09-11T16:20:12Z ~2026-49268-22 153380 4527352 wikitext text/x-wiki El '''[[idioma español|español]]''' foi'l primer [[idioma oficial]] y unitariu de [[Filipines]], dende la llegada de los españoles en 1565 hasta la segunda metá del sieglu XX. Amás d'oficial, l'español aportó a la llingua común y [[llingua vehicular|vehicular]] del país ente finales del sieglu XIX y principios del XX. En 1863 creóse un sistema d'[[educación pública]] qu'impulsó considerablemente la conocencia del español nel país. L'héroe nacional [[José Rizal]] escribió la mayoría de les sos obres n'español, al igual que la mayoría d'escritores y pensadores del sieglu XIX. La [[Revolución filipina]] articular n'idioma español, y la [[Primer República Filipina]] fundada en 1899 estableció l'español como idioma oficial. La [[Constitución de Malolos|primer Constitución de Filipines]], al igual que l'himnu nacional filipín escribir n'español. Na primer metá del sieglu XX, l'español taba bien espublizáu nes grandes ciudaes. Yera la llingua de la prensa, la cultura, el comerciu y, hasta ciertu puntu, de la política filipina. L'español caltuvo'l so estatus oficial (xunto col inglés y el tagalu) hasta [[1973]], estatus que tenía dende [[1571]].<ref>{{cita web |url=http://www.elcastellano.org/filipines.html|títulu=http://www.elcastellano.org/filipines.html|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111004165647/http://www.elcastellano.org/filipines.html|fechaarchivu=4 d'ochobre de 2011}}</ref> La Proclamación Presidencial núm. 155 del 15 de marzu de dichu añu 1973, inda a valir, ordena que l'español va siguir siendo idioma oficial en Filipines pa toos aquellos documentos oficiales de la dómina colonial que nun fueron traducíos a la llingua nacional. Dempués de la eliminación como idioma oficial en 1973, l'español tamién foi esaniciáu como asignatura obligatoria na universidá en [[1987]]. En 2009, l'académica y ex-presidenta filipina [[Gloria Macapagal-Arroyo]] foi gallardoniada col [[Premiu Internacional Don Quixote]],<ref name="telecinco.es">{{cita web |nome=Axencia EFE|enllaceautor=telecinco.es|títulu=Gloria Macapagal y Mario Vargas Llosa, premiaos colos Don Quixote 2009|añu=2009|url=http://www.telecinco.es/informativos/cultura/noticia/956888/956888|fechaaccesu=2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110920172529/http://www.telecinco.es/informativos/cultura/noticia/956888/956888|fechaarchivu=20 de setiembre de 2011}}</ref><ref name="ntrzacatecas.com">{{cita web|nome=Gabriel Rodríguez|enllaceautor=ntrzacatecas.com|títulu=Otorguen a presidenta de Filipines premiu Don Quixote de la Mancha|añu=2009|url=http://www.ntrzacatecas.com/seiciones/cultura/2009/06/08/otorgan-a-presidenta-de-filipinas-premio-don-quixote-de-el mancha/|fechaaccesu=2009}}</ref><ref>{{cita web |url=https://www.elpais.com/articulo/cultura/Vargas/Llosa/presidente/Filipinas/reciben/Premio/Don/Quixote/elpepucul/20100415elpepucul_7/Tes|títulu=https://www.elpais.com/articulo/cultura/Vargas/Llosa/presidente/Filipinas/reciben/Premio/Don/Quixote/elpepucul/20100415elpepucul_7/Tes }}</ref> que reconoz la iniciativa educativa de la [[República de Filipines]] d'introducir el [[idioma español]] nos planes d'estudiu nacionales, qu'amplía l'área de collaboración política, institucional y económica que se desenvuelve en llingua castellana. Nesti sentíu, el 23 de febreru de 2010, mientres la [[V Tribuna España-Filipines]] algamóse l'alcuerdu, ente'l [[Ministeriu d'Educación de Filipines]], el [[Ministeriu d'Educación (España, 2009-2011)|Ministeriu d'Educación d'España]], l'[[Institutu Cervantes]] y l'[[Axencia Española de Cooperación Internacional pal Desenvolvimientu]] (AECID), pol que tolos alumnos de secundaria de Filipines van estudiar español en 2012.<ref>{{cita web |nome=EUROPA PRESS|sitiuweb=https://www.europapress.es|títulu Tolos alumnos de Secundaria de Filipines van tener la opción d'estudiar español|añu=2010|url=https://www.europapress.es/catalunya/noticia-toos alumnos secundaria-filipines-estudiaren-castellanu-20100223131918.html|fechaaccesu=2010}}</ref> Anguaño sicasí l'español sigue siendo namái llingua opcional na escuela filipina y ye falada pol 2% de la población del país. {{ensin referencies|<!-- payares 2016 -->}} == Historia == L'idioma español empezó a predominar sobre les munches llingües natives de [[Filipines]] a partir de [[1565]], fecha en que la espedición de [[Miguel López de Legazpi]] y [[Andrés de Urdaneta]] procedente de la [[Nueva España]], güei [[Méxicu]], llega a [[Isla de Cebú|Cebú]] y funda el primer asentamientu español nes islles. De primeres, el deprendimientu del español yera opcional, non obligatoriu. Como en dellos llugares d'[[América]], los misioneros predicaron el [[catolicismu]] a los nativos en llingües llocales. En [[1593]], fundóse la primer imprenta local. En 1595 establezse la primer institución académica del país, el Colexu de San Ildefonso, fundáu polos xesuites en Cebú y que más tarde se convertiría na Universidá de San Carlos. En Manila fúndase la [[Universidá de Santu Tomás (Filipines)|Universidá de Santu Tomás]] polos [[dominicos]] en [[1611]]. Dambes universidaes apuéstense'l reconocencia d'universidá más antigua d'Asia. [[Ficheru:Manila Walled City Destruction May 1945.jpg|thumb|200px|Fotografía de Intramuros destruyíu mientres la II Guerra Mundial.]] En 1863, la reina [[Sabela II d'España]] decreta la creación d'un [[Educación pública|sistema escolar públicu]] en tolos territorios españoles. Esto da llugar a la creación d'escueles públiques con enseñanza n'español na mayoría de pueblos y ciudaes de Filipines. A principios del sieglu XX, l'español caltiénse como la llingua franca del país y l'idioma de la educación, prensa, comerciu, política y xusticia. En Manila, l'español xeneralizárase hasta envalorase alredor del 50% la población de la capital con capacidá pa comunicase n'español a finales del sieglu XIX.<ref name="Rodríguez-Ponga"> Pero ¿cuántos falen español en Filipines? http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/bameric/01350553135573500088680/209438_0011.pdf</ref> En 1898, calcúlase qu'alredor del 15 o 20% de la población del archipiélagu sabría falar español. Unos años antes el porcentaxe sería abondo menor, siendo en 1870 en redol al 2 o 3% según datos del estadista Agustín de la Cavada y Méndez de Vigo. Inclusive dempués de la ocupación norteamericana y la introducción del inglés como llingua d'instrucción en colexos públicos, y a pesar de la muerte d'un 15% de tola población filipina na guerra contra los Estaos Xuníos, la gran mayoría d'ellos instruyíos subversivos y antiguos militares, y, por tanto, de xuru na so mayoría capaces de falar n'español, sigui predominando nes principales ciudaes, como vehículu principal de comunicación ente filipinos, hasta a lo menos, la segunda década del sieglu XX, cuando se prohibe la educación n'otra llingua que nun seya inglés. L'idioma oficial de tolos tribunales y los sos rexistros va ser l'idioma español hasta'l [[1 de xineru]] de [[1913]]. Dempués d'esa fecha l'inglés va ser l'idioma oficial, pero n'asuntos xudiciales podrá utilizase l'idioma español, disponiéndose d'intérpretes y nos casos en que toles partes o abogaos axustar por escritu, les actuaciones van llevar a cabu n'español.<ref>{{cita web|url=http://www.gov.ph/1912/10/|títulu=MESSAGE OF THE GOVERNOR-GENERAL TO THE THIRD PHILIPPINE LEGISLATURE MANILA, October 16, 1912.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20161007180022/http://www.gov.ph/1912/10/|fechaarchivu=2016-10-07}}</ref> Los argumentos yeren claros: {{Cita|"... Nun s'afirma la superioridá del idioma Inglés al traviés d'otros que tienen la lliteratura y la hestoria, cola esceición, seique, que cada vez ye tan rápido que'l llinguaxe de los negocios del mundu, sobremanera nel Alloñáu Oriente, que los países líderes nel esfuerciu comercial y científicu tienen casi universalmente fechu'l so estudiu una parte del so sistema d'escueles públiques. '''Ye l'únicu llinguaxe que yera posible enseñar xeneral en tol Archipiélagu'''. Desgraciadamente, la política de la soberanía anterior equí nun dexaba la enseñanza xeneral de la llingua española, polo que yera conocíu polos comparativamente pocos. Puesto que la capacidá d'utilizar un llinguaxe común ye unu de los elementos esenciales pa la realización de les aspiraciones polítiques del pueblu filipín, ye importante ver hasta qué puntu avancemos nesta direición..."|MESSAGE OF THE GOVERNOR-GENERAL TO THE THIRD PHILIPPINE LEGISLATURE. }} El [[31 d'avientu]] de [[1916]] créase'l Boletín Oficial (''Official Gazette'') que se va publicar selmanalmente y por separáu, tantu nos idiomes español ya inglés.<ref>{{cita web|url=http://www.gov.ph/1916/12/|títulu=ACT NON. 2657 AN ACT CONSISTING AN ADMINISTRATIVE CODE SECTION 41. ARTICLE XI Official Gazette|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140102120041/http://www.gov.ph/1916/12/|fechaarchivu=2014-01-02}}</ref> El predominiu del español sobre l'inglés enllargar nun constante cayente hasta aproximao'l final de la [[Segunda Guerra Mundial]]. A partir d'entós, con yá dos generación educaes n'inglés, l'español pierde relevancia. Amás, la destrucción del barriu d'[[Intramuros]] y La Ermita pola aviación norteamericana mientres la [[Batalla de Manila (1945)|Batalla de Manila]] acaba col principal nucleu de cultura hispánica y llingua española de Filipines (unos 300.000 hispanofalantes tan solo en Intramuros). Anque haya delles esceiciones familiares y personales, suelse considerar a la xeneración nacida na posguerra mundial (hasta 1950 aprox.) la última xeneración hispanofalante, momentu nel cual, tres la masacre de la fallida guerra de la independencia, la represión llingüística y los bombardeos de la Segunda Guerra Mundial, la sociedá hispanofalante considérase totalmente esleida y nun vuelve haber relevu xeneracional hispanofalante. Anguaño, los filipinos hispanofalantes dafechu competentes, siquier a nivel oral, nun son monollingües españoles y namái en casos escepcionales tienen una edá inferior a los 55 años, pola non continuidá del relevu xeneracional nel usu del idioma. == Influencia nos otros idiomes == Hai aproximao 8.000 raigaños españoles en [[Idioma tagalu|tagalu]], y alredor de 6.000 raigaños españoles en [[Llingües bisayes|bisayo]] y otros dialeutos filipinos. El sistema numbéricu n'español, el calendariu, el tiempu, etc. siguen siendo usaos con leves cambeos. Miles de pallabres españoles caltuviéronse en tagalu y otres llingües llocales, tales como: * ''bapór'' (‘vapor', barco), * ''baka'', (‘vaca'), * ''kastilà'' utilizar pa referise a los españoles (castellanos) y al so idioma. * ''kuwarta'' (‘cuarta'), * ''pera'' (‘perra' o ‘monedes'), * ''relós'' (‘reló', orixinalmente col soníu francés de la ''j''), * ''sabón'', ‘jabón' (la ''j'' pronunciábase como'l francés ''je''<!-- y como 'jsh ' en portugués-->), * ''baraha'' (‘baraja', baraja de naipes), * ''lamesa/mesa'' (‘mesa'), * ''kaldereta'' (‘caldereta', guiso de carne), * ''tinidór'' (‘tenedor'), * ''silya'' (‘silla'), * ''baso'' (‘vaso'), * ''bangkito'' (‘banqueta' silla pequeña), El [[Idioma chabacano|chabacano]], tamién llamáu zamboangueño o chavacano, ye una llingua criolla basada nel español de les Filipines. El chabacano concéntrase, sobremanera, nel sur, nes provincies de [[Zamboanga]] y Isabela - Basilán y partes de Davao, anque dalgunos falantes tamién s'atopen en Luzón (Cavite y Ternate). A principios del [[sieglu XVII]] l'imprentador tagalu [[Tomás Pinpin]] entamó la xera d'escribir un llibru en tagalu con calteres llatinos con cuenta d'enseñar l'español a los tagalos. El so llibru, publicáu pola prensa dominica onde él trabayaba, apaeció en [[1610]], el mesmu añu en que'l Padre Blanques de San José publicaba la primera ''Gramática del tagalu''. El testu de Pinpin, pela so parte, utilizaba'l tagalu pa disertar sobre l'español. Col llibru, Pinpin foi'l primer filipín nativu en ser escritor y publicista. Como tal, resulta instructivu cuando esplica l'interés que-y animaba a traducir del tagalu a principios de la dómina colonial. Pinpin ellabora la so traducción más bien refugando que nun refugando les normes d'acentuación del idioma español. == Falsos amigos == Les pallabres siguientes son engañoses. Paecen ser españoles o son les pallabres españoles que camudaron de significáu en delles llingües filipines. * ''baho'' significa 'güel mal' (paecíu a «bajo»). * ''barkada'' significa 'peada' (paecíu a «barcada»). * ''kontrabida'' significa 'malváu' (paecíu a «contra vida»). * ''sabi'' significa 'dicir' (paecíu a «sabi»). * ''siguro'' significa 'quiciabes' (paecíu a «seguru»). * ''syempre'' significa 'de xacíu' (paecíu a «siempres»). * ''pirmi'' en bisayo y chabacano significa 'siempres' (deriváu de «firme»). * ''basta'' significa 'a condición que'. * ''lente'' significa 'suelu, tierra'. * ''lutò'' significa 'cocinar'. * ''maske/maski'' significa 'entá' o 'sicasí' (paecíu a «más que»). * ''kubeta'' significa 'retrete' (deriváu de «cubeta»). * ''kasilyas'' en bisayo y chabacano significa 'retrete' (deriváu de «caxellos»). * ''lamierda/lamyerda'' significa 'salir de xordia' (paecíu a «la mierda»). * ''[[putu|puto]]'' significa 'una torta d'arroz' (paecíu al masculín de «puta»; en dellos países de Hispanoamérica significa ‘homosexual' y n'otros "mujeriego"). * ''sugal'' significa 'xugada con dineru'<!--;'venturera'--> (paecíu a «jugar»). * ''mamón'' significa 'pan mullío'. * ''pera'' significa "perra" o 'dineru'. * ''kasí/kasé'' significa 'porque', 'ye que' (proveniente del inglés ''because''), paecíu a «casi». * ''silbí'' significa propósitu, l'usu (paecíu a «sirvir»). * ''palengke'' significa 'mercáu' (deriváu del mexicanismo «palenque»). Sicasí, la pallabra que s'usa pa designar "caja fuerte" tien casi'l mesmu significáu n'español, pos se diz "caja de fierro". == Filipinismos (pallabres d'orixe filipín) == Les pallabres siguientes pueden atopase nel [[Diccionario de la lengua española]] de la [[Real Academia Española|RAE]]: * [[carabao]] * [[barangay]] * [[yoyó|yo-yo]] * [[abacá]] * [[cogón]] * [[sampaguita]] * [[baguio (furacán)]] * [[paipay]] * [[bolu (cuchiellu)|bolo]] (cuchiellu grande de fueya llarga, emplegáu como arma, pa cortar cañes o como preséu de llabranza). * [[dalaga]] * [[feluz]] (Trátase d'un filipinismo inda non documentáu na RAE, que'l so significáu ye ''terciopelu'', que vien del [[Idioma tagalu|tagalu]] y del bisayo "pelus", y ésti del términu [[idioma francés|francés]] "velours"). * dabuti, dabuten o la hipercorrección de buten (en filipín, mabuti) === Incorporaciones al español filipín === * [[Nahuatlismos]], estrayíu del ''[[Diccionariu de Filipinismos]]'' editáu [[1921]].<ref>[http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn02/021.pdf Dellos nahuatlismos nel castellán de Filipines] en: ''Estudios de Cultura Náhuatl''. [[Miguel León-Portilla]]. Consultáu'l 04-09-2012</ref> == Nacionalismu idiomático == L'español en Filipines foi vector de [[nacionalismu]] ante dos imperios: [[España]] y [[Estaos Xuníos]]. L'actitú nativista criticó l'español en Filipines como una imposición colonial. Los flaires y funcionarios esforciar n'aprender les llingües indíxenes. De toes formes, les élites natives decidieron ilustrase n'español, y éstes de la mesma fueron asonsañaes pola población urbana. Considerando esti fenómenu, faise necesariu al estudiosu de la hestoria y la [[cultura filipina]]s conocer un idioma nel que s'escribió una estensa cantidá de documentación de calter xurídicu y alministrativu en dómina colonial, amás d'un importante corpus d'interés históricu, llingüísticu y lliterariu. Nél figuren les primeres grandes obres de la lliteratura filipina, según dalgunes de les más completes y detallaes gramátiques descriptives que s'escribieron sobre munches de les llingües natives del país. Esto llevábase a cabu por clérigos de les distintes órdenes, cuantimás [[xesuites]], tal como asocediera n'[[Hispanoamérica]] con llingües como'l [[Llingües quechues|quechua]], el [[idioma guaraní|guaraní]] o'l [[Náhuatl]]). Tamién n'español escribieron la primer constitución como república independiente, el so himnu nacional, los sos proclames, los sos decretos gubernamentales, etc. [[Ficheru:La-solidaridad1.jpg|thumb|200px|left|La Solidaridá]] Mientres la [[Capitanía Xeneral de les Filipines|dómina colonial española]] y, hasta ciertu puntu, mientres la d'alministración d'Estaos Xuníos, l'español foi la [[llingua vehicular]] que sirvió al propósitu d'unificación nacional, por culpa de que el [[Idioma tagalu|tagalu]] nun tener entá'l prominente papel que dempués llogró. Cada rexón tenía la so llingua y cultura propies, y l'habitante d'elles víase a sigo mesmu como [[ilocano]], [[Idioma pampango|pampango]], [[cebuano]], etc. Esto ye, inda ensin conciencia de ser filipín. La llingua empieza a xeneralizase a partir de los decretos de modernización de los gobiernos de [[Sabela II d'España|Sabela II]] d'España, a mediaos del [[sieglu XIX]]. Los miembros del estamentu social mestizu o español que contribuyó a la estensión de la llingua y cultura hispániques yeren conocíos como los «[[Ilustraos (Filipines)|ilustraos]]». Tres el mutis d'España y so dominación d'Estaos Xuníos, ellos diéronse a sigo mesmos la misión de relevar a España nel espardimientu d'una identidá y nacionalidá de raigañu hispánicu, entá a cuenta de enfrentase a los designios d'Estaos Xuníos de destruyir toa muerte de cultura hispánica nes Islles. Nun espolletó la causa hispánica en Filipines, sobremanera en pereciendo gran parte d'aquellos «ilustraos» nel bombardéu d'Estaos Xuníos de [[1945]] sobre [[Manila]], alma y cabeza de la futura nación insular y, tres la guerra, por trate engrosada dicha ciudá por mases migrantes ayenes a tou sentíu hispanizante. A finales del [[sieglu XIX]], l'escritor nativu [[José Rizal]], coles sos noveles ''[[Noli me tangere (novela)|Noli me tangere]]'' y ''[[La tramposería]]'', publicaes en [[Bélxica]] y [[Alemaña]] respeutivamente, contribúi pela so parte a destacar la componente malaya nel sentíu nacionalista filipín, pero esixendo a España que promueva la educación y, poques gracies, la xeneralización de la llingua española como vehículu d'información. De la obra de Rizal, el grupu independentista [[Katipunan]] estraxo les conseñes más ardorosas pa combatir la dominación española. Dambes noveles yeren un alegatu contra los defectos de l'alministración colonial, cuantimás del poder conferíu a les órdenes relixoses, que según Rizal, reconocíu [[masón]], amosábense opresoras. Rizal escribió tamién en [[Idioma tagalu|tagalu]], siendo bultables les sos contribuciones a la [[llingüística]] de dichu idioma nativu. Les órdenes relixoses de les islles se enfurecieron cola publicación de les obres de Rizal, y los sos Provinciales nun agambaron hasta consiguir que les autoridaes españoles aprehendiesen y executaren a Rizal, güei consideráu mártir del colonialismu y padre de la [[patria]] filipina. == Dómina de dominación d'Estaos Xuníos == {{Ap|Ocupación de Filipines por Estaos Xuníos}} En [[1898]], la xunta constituyente de la [[Primer República Filipina]], activa en [[Malolos]], [[Bulacán]], estableció l'español como primer llingua oficial. Terminaba entós el dominiu colonial español. La mayoría de los medios de comunicación como prensa, radio, documentos y decretos gubernamentales, según la educación, utilizaben inda l'español. L'español caltuvo'l so prestíu y usu hasta bien avanzáu'l [[sieglu XX]]. Dellos investigadores afirmen que tardó más de cincuenta años n'imponese l'inglés sobre l'español, sobremanera pola dificultá que entrañaba'l deprendimientu del [[idioma inglés|inglés]] y (nun principiu) porque la posesión del español yera señal d'eleváu estatus cultural y económicu. Anque l'inglés yera promovíu ya inclusive forzáu pola alministración [[colonial americana]] como llingua de la educación y del gobiernu, gran parte de la lliteratura d'entós escribióse en llingua española. La razón ye que la mayor parte de les elites d'aquella xeneración, educaes n'español, per primer vegada esperimentaben la llibertá de disentir, esta vegada contra los intentos d'Estaos Xuníos de desmantelar la cultura hispánica del archipiélagu. Los direutorios militares d'Estaos Xuníos reprimieron duramente la resistencia, tantu la de signu nativista cuanto la de signu hispanista. Nel Octavu Informe Añal del Direutor de Educación David P. Barrows, fecháu 1 d'agostu de 1908,<ref>"Eight Annual Report" publicáu pol Bureau of Printing, 1957, Manila)</ref> atópense les siguientes observaciones sobre l'idioma español: {{cita|"... la población adulta del país, qu'inclúi a persones d'años maduros y d'influencia social, tenía al idioma español como la so llingua polo que'l mesmu idioma español siguía siendo la llingua más importante falada en tolos círculos comerciales, políticos y de prensa".}} Esta observación confirma'l datu dau pol abogáu [[Luciano de la Rosa]] sobre l'español siendo'l segundu idioma del 60 per cien de la población total de Filipines mientres les primeres cuatro décades de 1900. Otra fonte reveladora de la estensión nacional en que s'utilizaba l'idioma español en Filipines ye l'Informe de Henry Ford de 1916 al Presidente d'Estaos Xuníos. Anque'l Censu de 1903, preparáu pol gobiernu d'ocupación d'Estaos Xuníos, dio a entender que l'idioma español "falar tan solamente'l diez (10) per cientu de los filipinos", el citáu Informe de Ford desmentir coles sos observaciones. Diz: "Hai, sicasí, otru aspeutu nesti casu que se debe considerar. Esti aspeutu presentóseme al mio mesmu cuando yo diba viaxando poles isla, usando'l tresporte ordinariu y entemeciéndome con toa clase de xente de toles condiciones. Anque a base d'estadístiques escolares faise la declaración de que son más (numberosos) los filipinos que falen inglés frente a cualesquier otru llinguaxe, naide hai de tar acordies con esta declaración si hai de depender del testimoniu de lo que-y llega al escuchu. "Perdayuri l'español ye l'idioma del negociu y del intercambiu social." "Por que cualesquier pueda consiguir una puesta atención de quien sía, l'español resulta ser más útil que l'inglés. Y fora de Manila, ye casi indispensable. Los Americanos que viaxen por toles islla usar de costume."<ref>The Ford Report of 1916. #3. The Use of English. Pages 365-366.Op.cit.</ref> Anque mientres el periodu de colonización española sobresalieron dellos escritores de considerancia, cuantimás José Rizal y Alonso, allabáu por [[Miguel de Unamuno]] y lleíu güei en traducciones ingleses o natives por tolos escolares de Filipines, la verdadera Edá d'Oru del español en Filipines asocede tres la marcha d'España, cuando l'estamentu social nativu o mestizu que cooperara cola obra colonizadora algama la so mayoría d'edá social. La lliteratura hispanu-filipina qu'entós se produz, y que podríamos llamar clásica, ye obra d'escritores ilustraos» como José Rizal, [[Pedro Paternu]], [[Graciano López Jaena]], [[Jesús Balmori]], [[Antonio M. Abad]], [[Manuel Bernabé]], [[Adelina Gurrea]], [[Guillermo Gómez Windham]], [[Claro M. Rectu]]... A estos, yá entrada la segunda metá del [[sieglu XX]] añader [[Evangelina Guerrero]], [[Federico Espín Licsi]], [[Edmundo Farolán Romero]], direutor de ''[[Revista Filipina]]'' y [[Guillermo Gómez Rivera]], éstos dos últimos inda activos a principios del sieglu XXI. El nacionalismu de raigañu hispánicu de primeres arrobinábase n'español, cuantimás al traviés de los escritos de [[Marcelo H. del Pilar]] ''([[Plaridel]])'', fundador de la publicación quincenal ''[[La Solidaridá]]'', qu'apaecía en [[Barcelona]] y más tarde en [[Madrid]]. El primer periódicu n'español de [[Cebú]], tituláu ''[[El Boletín de Cebú]]'', apaez en [[1886]]. Escontra [[1915]], por presiones de los intereses d'Estaos Xuníos, los periódicos llocales empiecen a publicar seiciones n'inglés. En Cebú, onde tamién esistieron grupos de hispanizantes, l'escritor [[José del Mar]] ganó en [[1965]] cola so obra ''Perfiles'' el [[premiu Zóbel]], instituyíu pa contribuyir al caltenimientu del español como llingua cultural de les islles. Irónicamente, la mayor parte de la lliteratura filipina en llingua española publicar mientres los díes de la dominación americana. Unu de los más bultables escritores nativos n'español, [[Claro M. Rectu]], siguía escribiendo n'español hasta [[1946]]. Otros conocíos escritores qu'usaron l'español en dichu periodu fueron los poetes [[Isidro Marfori]], [[Cecilio Apóstol]] (autor de ''[[Pentelicas]]'', [[1941]]), Fernando Ma. Guerrero (''Crisalíes'', 1914), [[Flavio Zaragoza Cano]] (''Cantares a España'' y ''De Mactan a Tirái'') y otros. Ente los periódicos editaos n'español sobresalieron pola so militancia hispanizante ''La Renacencia'', ''La Democracia'', ''La Vanguardia'', ''L'Alderique'', ''El Pueblu de Iloilo'', ''El Tiempu'' y ''La Voz de Manila'' ente otros. Trés revistas, ''The Independent'', ''Philippine Free Press'' y ''Philippine Review'' publicar con seiciones tantu n'español como n'inglés. == Situación actual del español en [[Filipines]] == === Estadístiques de falantes === Na actualidá, alredor de 2 millones de filipinos falen español como segunda llingua, o con competencia partir# con base del español criollu o [[chabacano]], y habría unos 4.000 falantes nativos, casi toos descendientes de families criollas; estes cifres nun inclúin los falantes de chabacano. L'español foi idioma oficial hasta la promulgación de la [[Constitución de les Filipines de 1973|Constitución de 1973]] y asignatura obligatoria n'universidaes hasta [[1987]]. Les estadístiques oficiales del censu de 1990, indicaben que namái había 2.657 falantes d'español como llingua materna y otros 689.000 de [[chabacano]] (español criollu), pero nun especifiquen los falantes d'español como segunda o tercer llingua, nin los falantes de chabacano como segunda llingua. Les cifres sobre'l total de falantes nun son bien concretes, dalgunes d'elles cítense na siguiente tabla: {| {{tablaguapa}} |- ! Fonte !Añu !Nᵘde falantes d'español nativos ! Nᵘde falantes d'español con dominiu nativu !Nᵘtotal de falantes d'español como 1ª o 2ª llingua o con competencia llindada !Nᵘde falantes de chabacano (español criollu) ! Total falantes d'español y chabacano |- | Según l'[[Institutu Nacional d'Estadística (España)|INE]], residentes españoles.<ref>{{cita web |url=http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2016/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0|títulu=Dato del INE }}</ref> | 2016 | 4.020 | | | | |- | Institutu Cervantes de Manila. Rafael Rodríguez-Ponga<ref>[https://www.elmundo.es/cultura/2014/04/03/533cb3y622601d76748b4586.html elmundo.es].</ref> | 2014 | 3.000 | | Más de 1 mill. | 1 mill. | 2 mill. (2%) |- | Francisco Moreno y Jaime Otero{{ensin referencies|<!-- febreru 2018 -->}} | 2007 | | 439.000 | | | |- | Real Institutu Elcano. (Jaime Otero)<ref>[http://www.anuarioasiapacifico.es/inc/visit.php?id=41 anuarioasiapacifico.es (páxina 418).</ref> | 2004 | 3.000 | | Ente 1,5 y 2 mill. | | |- | Francisco Moreno y Jaime Otero{{ensin referencies|<!-- febreru 2018 -->}} | 1998 | | | 1.816.289 | | |- | Antonio Quilis.{{ensin referencies|<!-- febreru 2018 -->}} | 1996 | | | 1.816.773 | 1.200.000 como 1ª y 2ª llingua | 3.016.773 |- | R.W.Thompson.<ref>"Pluricentric languages: differing norms in different nations" páxina 45.</ref> | 1992 | | | 2.900.000 | | |- | Censu de Filipines | 1990 | 2.657 | | | 689.000 | |- | Censu de Filipines<ref name="codex.colmex_1">{{cita web |url=http://codex.colmex.mx:8991/exlibris/aleph/a18_1/apache_media/PYG814LX4HFH3YAMN6D8BBI9YBV1VN.pdf|títulu=http://codex.colmex.mx:8991/exlibris/aleph/a18_1/apache_media/PYG814LX4HFH3YAMN6D8BBI9YBV1VN.pdf }}</ref> | 1939 | 417.375 (2,6%) | | | | |- | Censu de Filipines<ref name="codex.colmex_1"/> | 1918 | 757.463 | | | | |- | Xeografía Xeneral de Les Islles Filipines, 1908 (Padre Frai Manuel Arellano Remondo). Orixe y Connotación, Manila, 1960. Rafael Rodríguez Ponga<ref>{{cita web|url=http://mimosa.pntic.mec.es/jgomez53/llinguaxe/filipines.htm|títulu=http://mimosa.pntic.mec.es/jgomez53/llinguaxe/filipines.htm}}</ref> | 1891-1900 | Ente 900.000 (10%) y 1.260.000 (14%) | | (70%) 6.300.000 | | |- |} Sía que non munches d'estes estádísticas tán sesgadas y suelen basar en datos históricos del español, asina por casu mientres los años 50-70 falábase que'l 3% de los filipinos yera hispanofalante; per otra parte n'estadístiques antigüas solíase considerar el criollu español como español. La realidá ye que l'usu del español por persones nacíes dempués de la segunda guerra mundial ye anecdóticu, ente los nacíos antes de 1945 hai un usu significativu, pero esti ye un grupu de población que mengua d'añu n'añu fuertemente por motivos agora de muerte natural. Podría envalorase de manera quiciabes daqué optimista que tienen capacidá de comunicase n'español un 10% de la población nacida antes de 1945, magar casi tolos nacíos antes d'esa fecha son capaces de dicir delles frases n'español. Teniendo en cuenta qu'hai unos 5 millones de filipines mayores de 65 años, ye razonable pensar que los que tengan más de 71, sían 1 millón, de los cualos si'l 10% tienen capacidá de comunicase n'español con fluidez, a lo más unos 100.000 de filipinos seríen capaces de falar español, ensin cuntar los falantes d'español criollu. Si pensamos nel históricu 3-6% tendríamos de baxar la cifra a 50.000; esta cifra de xacíu nun contabiliza a los filipinos qu'aprendieron l'español académicamente, pero que nun lo usen, nin lo usaron nunca na so vida cotidiana.<ref>{{cita web |url=http://cultura.elpais.com/cultura/2016/04/12/actualidad/1460464651_728256.html|títulu=diariu El País, 9 Mayu 2016. José Manuel Abad: ''Los postreros del español'' }}</ref> === Enseñanza del español === Les principales llingües filipines, tienen nel español una base importante del so vocabulariu, llegando en dalgunes en redol al 20%, polo que l'español ye consideráu como una llingua senciella d'aprender. Siquier 33.600 persones estudien español nel país, seya n'institutos privaos o n'escueles públiques, según l'[[Institutu Cervantes]]. Anguaño hai un Institutu Cervantes en Manila, pero'l llabor docente del Institutu Cervantes en Manila va ser reforzada nel archipiélagu cola apertura de tres aules Cervantes nes ciudaes de [[Zamboanga]], [[Makati]] y [[Cebú]].<ref>{{cita web |url=http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2013/noticias/nuevos-aularios-filipines.htm|títulu=http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2013/noticias/nuevos-aularios-filipines.htm }}</ref> Trátase de ciudaes onde se fala llargamente'l chabacano. L'[[Institutu Cervantes]] de [[Manila]] y la Conseyería d'Educación de la Embaxada d'[[España]] en Manila, l'Academia Filipina de la Lengua Española, según diversos grupos d'hispanistes, empecipiaron una nueva fola qu'impulsa'l deprendimientu del idioma español nel país. Ente ellos, la ex-presidenta de [[Filipines]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. L'oxetivu ye llograr que nesti país, como yá se consiguió en [[Brasil]], l'español pueda retornar a la enseñanza reglada, ya inclusive que vuelva ser llingua oficial.<ref>[http://www.lavanguardia.es/internacional/noticias/20100223/53893960954/el-espanol-sera-ensenado-como-idioma-estrangero-en-los-colegios-de-filipinas-instituto-cervantes-bar.html lavanguardia.es] (Carmen Caffarel, presidenta del Institutu Cervantes)</ref> Sicasí, por que el español volviera a la enseñanza obligatoria nes escueles públiques habría que reformar la constitución como nel so día facer (naquella ocasión pa suprimilo) la entós presidenta [[Corazón Aquino]]. La ex-presidenta de Filipines Gloria Macapagal-Arroyo, pidió al [[Gobiernu d'España]] que collaborara nos sos esfuercios de reintroducción del idioma nes escueles d'aquel país. Tres socesivos contactos ente'l Ministru español d'Asuntos Esteriores, el titular del Ministeriu d'Educación filipín y la direición del Institutu Cervantes, en payares de 2008 el Gobiernu de Filipines anunció de gaita y tambor la reincorporación del español na enseñanza secundaria para mediaos de 2009. Esti anunciu foi interpretáu per munchos medios oficiales y de comunicación como la vuelta del español a la escuela pública en Filipines. Inclusive en medios más sensacionalistes falar d'un inusitado resurdimientu del interés pol español en Filipines y de una hipotética vuelta a la oficialidá del español en dichu país. Lo que ta claro, ye que s'abrir nueves perspectives pa la llingua española en Filipines.<ref>Rafael Rodríguez-Ponga, "Nueves perspectives pa la llingua española en Filipines", Real Institutu Elcano, 2009 [http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/conteníu?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_ye/zones_ye/asia-pacifico/ari27-2009]</ref> En 2009, l'académica y presidenta filipina [[Gloria Macapagal-Arroyo]] foi gallardoniada col [[Premiu Internacional Don Quixote]],<ref name="telecinco.es"/> <ref name="ntrzacatecas.com"/> al introducir la enseñanza de la llingua española nos planes d'estudiu nacionales. L'entamu de la restauración del español na enseñanza pública de Filipines empezó en xunu de 2009, pero'l procesu nun foi rápidu. El proyeutu empecipiar con una prueba piloto na que l'Institutu Cervantes de Manila, encargar de formar a 34 profesores nos dos meses previos con un cursu intensivu de 240 hores, pa siguir cola so formación per Internet, mientres tol cursu. Esti profesores impartieron les primeres clases a los 1.190 alumnos escoyíos pal proyeutu, en 17 centros, unu en cada provincia.<ref>[http://www.lavanguardia.es/internacional/noticias/20100223/53893960954/el-espanol-sera-ensenado-como-idioma-estranxeru-en-los colexos-de-filipines-institutu-cervantes-bar.html lavanguardia.es], {{cita web|url=http://lacomunidad.elpais.com/horasur/2009/4/13/filipines-intenta-alicar-espanol|títulu=La Comunidá» HoraSur» Filipines intenta alicar l'español}}</ref> El programa estender a 8.000 estudiantes en 75 centros públicos, amás de los 6.000 estudiantes qu'hai nel Institutu Cervantes.<ref>{{cita web|url=http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=2390|títulu=http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=2390|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140705185542/http://elcastellano.org/noticia.php?id=2390|fechaarchivu=2014-07-05}}</ref> Anguaño l'español ye la segunda llingua europea más estudiada en Filipines,<ref>{{cita web |títulu=el paulatín regresu del español a la enseñanza filipina|url=https://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=1162285}}</ref> habiendo nel cursu escolar 2014-2015, un total de 77 centros escolares públicos nes 17 rexones alministratives de Filipines qu'imparten español,<ref>{{cita web|url=http://www.mecd.gob.es/filipines/estudiar/en-filipines.html|títulu=http://www.mecd.gob.es/filipines/estudiar/en-filipines.html}}</ref> amás de 4 centros rexonales, y la Universidá Normal de Manila.<ref>{{cita web|url=http://www.mecd.gob.es/filipines/dms/consejerias-esteriores/filipines/formacion/PH_curso_branu_2013.pdf|títulu=mecd.gob.es}}</ref>Na enseñanza secundaria impartir l'asignatura d'español nel tercer y cuartu cursu. El [[11 de setiembre]] de 2012, el secretariu filipín del Departamentu d'Educación, [[Armin Luistro]] anunció un alcuerdu col gobiernu [[chile|chilenu]] pa enseñar español a profesores d'escuela filipinos.<ref>{{cita web |url=http://globalnation.inquirer.net/49782/deped-mulls-spanish-for-students|títulu=DepEd mulls Spanish for students|apellíu=Mangunay |nome=Kristine |fechaaccesu=13 de setiembre de 2012}}</ref> === L'español que s'utiliza nes Filipines === Por cuenta de que Filipines foi alministráu pol virreinatu de Nueva España en llugar de la mesma España mientres el periodu colonial, l'español filipín tenía una mayor afinidá col español de Méxicu que col español européu (el que se fala n'España). Por casu, el [[seséu]] yera mayoritariu.<ref>Antonio Quilis, "Lo que queda de la llingua española en Filipines [https://web.archive.org/web/20120520170239/http://www.uned.es/sel/pdf/II%20Congresu/Quilis%202002.pdf]".</ref> Anguaño, sicasí, hai un fuerte enclín ente les nueves xeneraciones de falantes (esto ye, aquellos que tán aprendiendo l'idioma) a emplegar una gramática, fonoloxía y vocabulariu más cercana al español européu (usu de "vosotros" como segunda forma del plural, pronunciación de la Z y C nidiu como [θ], la distinción ente la LL y Y,...), por cuenta de la fuerte presencia de la prensa española y l'Institutu Cervantes. A pesar d'ello, les variaciones sobremanera na pronunciación y l'entonación abonden. === Rellaciones hispanu culturales === Na actualidá, la cultura del idioma español en Filipines ta abanderada pol [[Institutu Cervantes]]. Una de les sos iniciatives a la llectura fizo que, mientres marzu y agostu de 2009, el [[metro de Manila]] llevara impresu nos trenes los poemes n'inglés y español de quince poetes españoles, filipinos y llatinoamericanos.<ref>{{cita web |nome = EFE |enllaceautor = EFE - telecinco.es |títulu = La poesía n'español viaxa al traviés del metro de Manila |añu = 2009 |url = http://www.telecinco.es/informativos/cultura/noticia/844597/844597 |fechaaccesu = 2009 }}</ref> Una importante meyora nes rellaciones ente Filipines y el restu de países hispanos, foi la participación de Filipines nes [[Cume Iberoamericana|cumes iberoamericanos]] dende [[2009]], como miembru asociáu. Dientro de la cultura popular, esisten dellos cantantes y grupos musicales d'ésitu n'español{{ensin referencies}}, como: [[Luis Eduardo Aute]], [[Josh Santana]], [[Antonio Morales]], [[Conchita Panadés]], [[Bambú (banda)|Bambú]], [[Isabel Granada]], [[Imago (banda)|Imago]], [[Miguel Morales Barretto|Miguel Morales]], [[Pilita Corrales]], [[Asin (banda)|Asin]], [[Pupil (banda)|Pupil]], [[Yano]] y [[Sponge Cola]]. Cada [[30 de xunu]] celébrase'l [[Día de l'Amistá Hispanofilipina]], que pretende rescatar los nexos históricu y sociocultural esistentes ente España y les Filipines, ente ellos, l'idioma. ==== Premios Lliterarios n'español en Filipines ==== * [[Premiu Zóbel]], fundáu en 1920, ye'l más antiguu premiu lliterariu instituyíu en Filipines. Unu de los centros sociales más activos, como recen los sos estatutos: {{cita|"fortalecer y caltener les rellaciones hispanu-filipines pa caltener la cultura española esistente y los ideales de la [[hispanidá]] en Filipines".}} ye'l [[Casín Español de Manila]], creáu en 1844,<ref>{{cita web|enllaceautor=casinoespanoldemanila.com|títulu=Casín Español Estatutos|url=http://www.casinoespanoldemanila.com/es/membership/casín-espanol-by-laws/|fechaaccesu=2010}}</ref> onde se conceden los [[Premiu Zóbel]]. === Medios de comunicación n'español === Mientres la primer década del sieglu XXI esistió un programa de radio de la emisora estatal filipina ''BBS'', llamáu ''Filipinas, ahora mismo'' qu'emitía 1 hora diaria n'español (de llunes a vienres), en 6 emisores llocales, dende marzu de 2007.<ref>{{cita web |nome=rtve|enllaceautor=rtve.es|títulu=Los últimos de Filipinas mantienen vivo el español en la radio|añu=2008|url=https://www.rtve.es/noticias/20080904/ultimos-filipinas-mantienen-vivo-espanol-radio/150308.shtml|fechaaccesu=2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150215233053/https://www.rtve.es/noticias/20080904/ultimos-filipinas-mantienen-vivo-espanol-radio/150308.shtml|fechaarchivu=15 de febreru de 2015}}</ref> Tamién esistió mientres dellos años del sieglu XXI un periódicu dixital n'español llamáu e-dyario.,<ref>[https://www.elmundo.es/elmundo/2010/12/10/comunicacion/1291981979.html elmundo.es], [http://e-dyario.com/ e-dyario.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710161108/http://e-dyario.com/ |date=2011-07-10 }}</ref> que finalmente anguaño nun s'edita. Sí esisten noticies televisives diaries en [[idioma chabacano]].<ref>{{cita publicación |autor=Atahualpa Amerise|títulu=El idioma chabacano, último vestigio del español en Filipinas|url=http://www.laregion.es/articulo/mundo/idioma-chabacano-ultimo-muerte-espanol-filipinas/20170609130840714905.html|fecha=9 de xunu de 2017|fechaaccesu=7 de xunetu de 2017|periódicu=La Crónica}}</ref> == Ver tamién == * [[Criollu chabacanu]] * [[Llingües de Filipines]] == Nota == García Castellón, Manuel. ''Estampes y cuentos de la Filipines Hispánica'' (Una antoloxía de prosa filipina en castellán). Madrid: Editorial Cla, 2002. {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://manila.cervantes.es/ Institutu Cervantes de Manila] * {{Enllaz rotu|1=lengua-espanola Academia Filipina de la Lengua Española |2=http://asale.org/academias/academia-filipina-de-la |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.casamerica.es/?q=cine/el-idioma-espanol-en-filipinas/ Documental "El idioma Español en Filipinas"] * [http://www.galeondemanila.org/index.php?option=com_content&view=article&id=218:documental-sobre-el-idioma-espanol-en-filipines&catid=36:conteníos-de-la web Documental - Asociación Cultural Galeón de Manila] * [http://semanario-filipinas.blogspot.com/2010/02/alcuerdp-para-conseguir-que-el-espanol.html Robla d'alcuerdu pa consiguir que l'español seya llingua co-oficial en Filipines (2010)] * [http://alasfilipinas.blogspot.com/ A las Filipinas. Blogue Filipín en y sobre l'español] * [https://web.archive.org/web/20111004165647/http://www.elcastellano.org/filipines.html El Castellán. Web del Idioma Español] * [http://www.arbil.org/119fili.htm La persecución del usu oficial del idioma español en Filipines] * [https://web.archive.org/web/20041214013018/http://www.iespana.es/revista-arbil/(46)cire.htm Reivindicación del español nes Filipines] * {{Enllaz rotu|1=Estadístiques del Idioma Español en Filipines |2=http://mimosa.pntic.mec.es/jgomez53/llinguaxe/filipines.htm/ |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://filipinokastila.tripod.com/hispani.html Palabras en tagalo de origen español] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180314164636/http://filipinokastila.tripod.com/hispani.html |date=2018-03-14 }} * [http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/bameric/01350553135573500088680/209438_0011.pdf Pero ¿cuántos hablan español en Filipinas?] * [http://unesdoc.unesco.org/images/0000/000086/008662EB.pdf The Teaching of Spanish] {{en}} * [http://kumusta.es Web n'español sobre actualidá en Filipines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170528094743/http://kumusta.es/ |date=2017-05-28 }} * [http://revista.carayanpress.com/ Revista Filipina] {{Tradubot|Idioma español en Filipinas}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Idioma castellanu|Filipines]] [[Categoría:Llingües de Filipines|Espanol]] [[Categoría:Presencia española en Filipines]] al19mwxgnt8i053gvktiv7rwdo9nhot 0 131185 4527329 4454183 2026-09-11T16:03:42Z ~2026-49268-22 153380 4527329 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Margaret LeAnn Rimes''' {{nym}} ye una [[actriz]] y [[cantante]] de [[música]] [[country]] d'Estaos Xuníos. Ye ganadora del premiu Grammy, como Artista Revelación del Añu, a los 14 años d'edá, convirtiéndose nuna de les persones más jovenes na historia de la música en ganar un [[Premios Grammy|Grammy]]. == Biografía == Nacida en [[Jackson (Mississippi)|Jackson]], [[Mississippi (estáu)|Mississippi]] pero creciendo en Garland, [[Texas]], LeAnn empezó a cantar siendo una neña, presentándose a tolos concursos locales de nuevos talentos. Con 11 años, edita'l so primer álbum pa un sellu independiente, Nor Va Jak. Esi mesmu añu, Bill Mack, un Dj de [[Dallas]] y promotor de discos, escucha a Rimes ya impresionáu pol so talentu, decide #ayudar y empiecen a trabayar nun discu. La piedra angular del plan de Mack yera un cantar llamáu "Blue" qu'él escribiera nos 60’. Mack sostenía qu'escribiera la tema pa Patsy Cline, pero ella morriera antes de grabalo. Mientres [[1995]], la carrera de Rimes siguió xubiendo, realizando más de 100 conciertos y apaeciendo nes televisiones de [[Texas]]. Mack igua un contratu con Curb Records, y sería esti sellu'l qu'editaría'l single “Blue” sol reclamu de que'l Dj esperara más de 30 años p'atopar a la vocalista aparente. Lo cierto ye qu'esto yera toa una desaxeración, "Blue" fuera grabáu por siquier trés artistes distintos. Sicasí'l rumor corrió por tol país, llegando a la prensa musical, qu'incluyó nel mitu'l fechu de que Rimes yera la socesora de Cline. "Blue" y l'álbum del mesmu nome que-y acompañó se convirtió n'unu de los ésitos más grandes del branu de [[1996]]. Como yá lo fixeren Tanya Tucker y Brenda Lee primero qu'ella, consiguió ésitu col single de presentación siendo non más qu'una adolescente. === Carrera === En 1996, LeAnn debuta col discu “Blue”. La so voz bien paecida a la de Patsy Cline y el fechu de que LeAnn Rimes editó esti álbum con tan solo 13 años d'edá llamaron l'atención de los siguidores del [[country]] en tou [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos.]] L'álbum vendió más de seis millones nel país, siendo unu de los discos más vendíos de 1996. En 1997, con 14 años d'edá, ye gallardoniada col prestixosu premiu Grammy, como Artista Revelación del Añu, convirtiéndose na persona más nueva na historia de la música en ganar un [[Premios Grammy|Grammy.]] En setiembre de 1997, publica'l so segundu álbum d'estudiu You Light Of My Life: Inspirational Songs, que debuta direutamente nel númberu unu nel llistáu ''Billboard 200'', y conviértese n'unu de los discos más vendíos del añu. Del discu esprende'l senciellu "How Do I Live", que tuvo enorme ésitu mundial, vendiendo solo n'Estaos Xuníos más de tres millones d'exemplares. Nel 2009, el cantar foi allugada nel cuartu llugar, nel llistáu ''Hot 100'' de tolos tiempos. En 1999 foi convidada especial del programa de Televisión de Dives Live in New York ´99, cantando la so single "How Do I Live" y faciendo dueto especial con [[Elton John]], y compartiendo l'escenariu con lleendes de la música, como [[Whitney Houston]], [[Cher]], [[Tina Turner]], Brandy, Chaka Khan, ente otres. En 2000 participa con cuatro canciones na banda sonora de la película Coyote Ugly (El Bar Coyote, n'España). La so tema "Can't Fight the Moonlight" representa un momentu álgido de la película. A partir d'entamos d'esta década, tuvo esitosos álbumes, encimentando la so carrera nel Country o Folk d'Estaos Xuníos. == Vida personal == "Blue" debutó nel númberu trés de les llistes, vendiendo alredor de 123 mil copies solo na so primer selmana. Leann Rimes sale nomada pa los premios Country Music Association Horizon y CMA como Meyor "Cantante [[Country]]", siendo la cantante más nueva de la hestoria en consiguir una nominación pa la CMA, anque nun llegó a consiguir el premiu. Dempués de dos discos que nun llegaron a cuayar en 1997 ("Unchained Melody: The Early Years" y "You Light Up My Life: Inspirational Songs") el so siguiente discu relevante sería l'editáu nel añu [[1997|1998]] “Sittin' on Top of the World” col qu'empezaría a desvenceyase del soníu country. Nel 2003 editóse un recopilatorio de 19 cantares que van del country al pop, dos d'elles inédites y la postrera una versión del clásicu navidiegu "Silent Night". Nel 2007 foi escoyida por [[Bon Jovi]] pa interpretar el cantar ''Till We ain't Strangers Anymore'' y faer un dúu con [[Jon Bon Jovi|Jon]]. == Discografía == === Álbumes === * 1996: ''Blue'' * 1997: You Light up My Life: Inspirational Songs * 1998: ''Sittin' on Top of the World'' * 1999: ''LeAnn Rimes'' * 2001: ''I Need You'' * 2002: ''Twisted Angel'' * 2005: ''This Woman'' * 2006: ''Whatever We Wanna'' * 2007: ''Family'' * 2011: ''Lady and Gentlemen'' * 2013: ''[[Supermarine Spitfire|Spitfire]]'' == Senciellos == * Blue * One Way Ticket (Because I Can) * Unchained Melody * Put A Little Holiday In Your Heart * God Bless America * Can't Fight The Moonlight * Nothing Better To Do == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1982||Rimes, LeAnn}} [[Categoría:Cantantes de country]] [[Categoría:Ganadores del premiu Grammy]] 66jihjbt880lo8ox5ln6sncn6vzan05 0 131516 4527484 4489872 2026-09-12T09:00:35Z Limotecariu 735 4527484 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Shannon Ashley "Shay" Mitchell''' {{nym}} ye una [[actriz]], modelu, empresaria y [[Autor|autora]] [[Canadá|canadiana]], más conocida pol so papel como Emily Fields na serie de Freeform ''[[Pretty Little Liars]]''.<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/AshBenzo/status/322001669254684672 |apellíu=Benson |nome=Ashley|fecha=10 d'abril de 2013 |títulu=Happy birthday to my gum drop @shaymitch|obra=Twitter |fechaaccesu=14 de xunu de 2013}}</ref><ref>{{cita web |url=https://www.instagram.com/p/BECJaWBwrzg/ |apellíu=Mitchell |nome=Shay|fecha=10 d'abril de 2016 |títulu=I mean is anyone really shocked at this pretty little cake?! This day feels surreal for many reasons but the fact that I'm doing press for my first movie, "Mother's Day", on my 29th birthday feels just right...lets do this!!!|obra=Instagram |fechaaccesu=10 d'abril de 2016}}</ref> == Primeros años == Mitchell nació en Mississauga, [[Ontario]], fía de Precious García y Mark Mitchell.<ref>{{cita web |url=http://www.ellecanada.com/culture/celebrity/article/elle-canada-interview-shay-mitchell |apellíu=Hudson |nome=Kathryn|fecha=4 de xunu de 2013 |títulu=ELLE Canada interview: Shay Mitchell|obra=ELLE Canada |fechaaccesu=16 d'agostu de 2016}}</ref> Los sos padres trabayen en finances.<ref name="philstar1">{{cita web |url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/01/07/893961/filipino-shay-mitchell |apellíu=Tomada |nome=Nathalie|fecha=7 de xineru de 2013 |títulu=The Filipino in Shay Mitchell|obra=[[The Philippine Star]] |fechaaccesu=8 de xineru de 2014}}</ref> El so padre ye d'ascendencia escocesa ya [[República d'Irlanda|irlandesa]] y la so madre ye filipina, ye de la provincia de [[Pampanga]], y dexó Filipines a los 19.<ref>{{cita web |url=http://www.philstar.com/fashion-and-beauty/2013/03/13/918848/pretty-shay-mitchell-no-little-liar |apellíu=Tibajia |nome=Chonx|fecha=13 de marzu de 2013 |títulu=Pretty Shay Mitchell is no little liar|obra=[[The Philippine Star]] |fechaaccesu=8 de xineru de 2014}}</ref> Ella tien un hermanu llamáu Sean.<ref>{{cita web |url=https://twitter.com/shaymitch/status/238069198146895872?lang=en|títulu=Yes my little brother 'Sean' @CrookedBeatz ;) RT @__SwagOnLou__: @shaymitch #PPLayWithShay do you have any brother or sister?:) x |apellíu=Mitchell |apellíu=Mitchell |nome=Shay |nome=Shay|fecha=21 d'agostu de 2012 |fecha=21 d'agostu de 2012 |títulu=Yes my little brother 'Sean' @CrookedBeatz ;) RT @__SwagOnLou__: @shaymitch #PPLayWithShay do you have any brother or sister?:) x |títulu=Yes my little brother 'Sean' @CrookedBeatz ;) RT @__SwagOnLou__: @shaymitch #PPLayWithShay do you have any brother or sister?:) x|obra=Twitter|work=Twitter |fechaaccesu=2 de febreru de 2018 |fechaaccesu=2 de febreru de 2018}}</ref> Ella ye la prima hermana de Lea Salonga, cantante y actriz de teatru ganadora del premiu Tony, conocida por haber aniciáu'l papel principal de Kim nel musical ''Miss Saigon.''<ref>Hogan, Heather (26 de xunetu de 2010). [https://web.archive.org/web/20120819002128/http://www.afterellen.com/people/2010/7/shay-mitchell «An interview with Shay Mitchell»]. ''[//es.wikipedia.org/wiki/AfterEllen AfterEllen]''. Archivado desde [http://www.afterellen.com/people/2010/7/shay-mitchell el original] el 19 d'agostu de 2012. Consultáu'l 30 de xineru de 2013.{{cita publicación |apellíu=Hogan |nome=Heather |títulu=An interview with Shay Mitchell|url=http://www.afterellen.com/people/2010/7/shay-mitchell |fechaaccesu=30 de xineru de 2013|newspaper=[[AfterEllen]]|fecha=26 de xunetu de 2010|deadurl=yes |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120819002128/http://www.afterellen.com/people/2010/7/shay-mitchell |fechaarchivu=19 d'agostu de 2012}}</ref><ref>[http://www.afterellen.com/people/77237-an-interview-with-shay-mitchell «An interview with Shay Mitchell - AfterEllen»]. ''AfterEllen'' (n'inglés d'Estaos Xuníos). 26 de xunetu de 2010. Consultáu'l 25 d'agostu de 2017.{{cita publicación |títulu=An interview with Shay Mitchell - AfterEllen|url=http://www.afterellen.com/people/77237-an-interview-with-shay-mitchell|fecha=26 de xunetu de 2010 |fechaaccesu=25 d'agostu de 2017|periódico=AfterEllen|idioma=en-US}}</ref> Inclusive cuando yera una neña pequeña, Mitchell taba interesáu n'artes escéniques, Declarando a los sos padres qu'ella escorrería tal carrera. Mitchell empezó clases de baille a la edá de cinco años, y ella y dellos de los sos compañeros de clase percorrieron la ciudá pa competir con una variedá d'otres escueles de baille. A la edá de 10 años, la familia de Mitchell treslladar a West Vancouver, [[Columbia Británica|British Columbia.]] Dientro d'un añu de la so llegada, una axencia internacional de modelos llevó a cabu una convocatoria abierta p'adolescentes y pre-adolescentes que taben compitiendo pola representación. Mitchell foi una de les moces escoyíes. Asistió al Rockridge Secondary School y depués foi tresferida al West Vancouver Secondary School onde se graduó.<ref>{{cita web |url=http://shaymitchell.org/index.php/information/facts/ |fechaarchivu=2014-09-07 |títulu=Shay Mitchell |editorial=shaymitchell.org |fechaaccesu=8 de setiembre de 2014 |urlarchivu=https://archive.today/20140907231441/http://shaymitchell.org/index.php/information/facts/ }}</ref> Ella consiguió'l llamatu de Shay porque ella ye una gran fan de [[Jennifer Lopez]] alies J. Lo, asina que #el so amigos #llamar "Shay Lo". == Carrera == [[Ficheru:2011_MuchMusic_Video_Awards_-_Shay_Mitchell_(PLL).jpg|miniaturadeimagen|Nos MuchMusic Video Awards en [[2011]]]] === Actuación y modelaje === A finales de la so adolescencia, Mitchell modelara con ésitu pa una variedá d'empreses en ciudaes tan variaes como [[Bangkok]], [[Ḥong Kong]] y [[Barcelona]], pero más tarde tornó a [[Toronto]] pa estudiar actuación. Dempués de roblar cola so primer axencia teatral, Mitchell apaeció na serie de drama canadianu p'adolescentes Degrassi: The Next Generation y participó en dellos comerciales nacionales. Mitchell fixo participaciones especiales na serie de Global ''Rookie Blue'' apaeció nel video musical de "Hold My Hand" del raperu xamaicanu Sean Paul.<ref>{{cita web |url=http://www.kidzworld.com/article/25783-shay-mitchell-bio |títulu=Shay Mitchell Bio |editorial=kidzworld |fechaaccesu=3 d'ochobre de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131004224032/http://www.kidzworld.com/article/25783-shay-mitchell-bio |fechaarchivu=2013-10-04 }}</ref> En 2010, Mitchell apaeció nun arcu argumental de 4 episodios na serie de [[Disney XD]] ''Aaron Stone'' como la porrista Irina Webber. == Caridá y activismu == Mitchell sofitó a Somaly Mam Foundation, una organización ensin fines d'arriquecimientu que lluchó contra'l tráficu sexual hasta que terminó les sos operaciones en 2014.<ref>{{cita web |url=http://www.ellecanada.com/celebrity/celebrity-spotlight/elle-canada-interview-shay-mitchell/a/74636/2 |apellíu=Hudson |nome=Kathryn |títulu=ELLE Canada interview: Shay Mitchell|obra=[[Elle (magazine)|Elle]] Canada |fechaaccesu=8 de xineru de 2014}}</ref> Tamién trabayó con The Trevor Project xunto al repartu de ''Pretty Little Liars'' y NOH8 Campaign.<ref>{{cita web |url=http://www.out.com/entertainment/television/2012/03/01/interview-shay-mitchell-pretty-little-liars |apellíu=Brown |nome=Geoffrey|fecha=1 de marzu de 2012 |títulu=Interview: Shay Mitchell of 'Pretty Little Liars'|obra=[[Out (magazine)|Out]] |fechaaccesu=8 de xineru de 2014}}</ref> Trabaya con WE Charity, qu'ayuda a comunidaes a desenvolver recursos educativos, y ella acompaña a ''Represent Clothing'' pa promover a adolescentes onde la metá de los ingresos foi a GLAAD.<ref name="self">Reilly, Phoebe. «LifeGoals Pretty Little Liar's Shay Mitchell talks about her exciting next steps». ''Self Magazine'' (November 2016) (Conde Nast).{{cita publicación |apellíu1=Reilly|nome1=Phoebe |títulu=LifeGoals Pretty Little Liar's Shay Mitchell talks about her exciting next steps |fechaaccesu=4 de payares de 2016|obra=Self Magazine |númberu=November 2016|editorial=Conde Nast}}</ref> == Filmografía == {| style="font-size: 90%; margin-bottom: 10px;" {{tablaguapa}} cellpadding="4" border="2" ! style="background:#B0C4DE;" colspan="4" | Cine |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Añu ! style="background: #CCCCCC;" | Títulu ! style="background: #CCCCCC;" | Personaxe ! style="background: #CCCCCC;" | Notes |- | 2010 | ''[[Verona]]'' | Modelu | [[Curtiumetraxe]] |- | 2012 | Just Yell Fire: Campus Life | Ella mesma | [[Documental]] |- | 2014 | ''Inmediately Afterlife'' | Marissa | Curtiumetraxe |- | rowspan="2" | 2016 | ''Mother's Day'' | Tina |- | ''Dreamland'' | Nicole |- | 2017 | ''Cadaver'' | Megan Reed | En post-producción |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" colspan="4" | Televisión |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Añu ! style="background: #CCCCCC;" | Títulu ! style="background: #CCCCCC;" | Personaxe ! style="background: #CCCCCC;" | Notes |- | 2009 | Degrassi: The Next Generation | Modelu | Episodiu: "Up Where We Belong" |- | 2010–2017 | ''[[Pretty Little Liars]]'' | Emily Fields | Repartu principal, 160 episodios |- | rowspan="2" |2010 | ''Aaron Stone'' | Irina Webber | Repartu recurrente; 4 episodios |- | ''Rookie Blue'' | Moza guapa | Episodiu: "Mercury Retrograde" |- | rowspan="2" |2012 | ''Punk'd'' | Ella mesma | Episodiu: "Heather Morris" |- | ''[[Glee]]'' | Moza en chaqueta mariella | Episodiu: "Britney 2.0" |- | 2015 | ''Project Runway'' | Ella mesma (xueza convidada) | Episodiu: "Fashion Week: Who's In and Who's Out" |- | 2016 | ''Live''! ''With Kelly and Michael'' | Ella mesma (presentadora invitada) | Episodiu: "Guest Co-Hostess Shay Mitchell/Donnie Wahlberg/Tim Daly" |- |2017 | Shay Mitchell: Chapters | Ella mesma |- | rowspan="2" | 2018 | ''You'' | Peach Salinger | rowspan="2" | Repartu principal |- | ''The Heiresses'' | {{celda|Desconocido}} |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" colspan="4" | Videos musicales |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Añu ! style="background: #CCCCCC;" | Cantante ! style="background: #CCCCCC;" | Personaxe ! style="background: #CCCCCC;" | Cantar |- | 2009 | Sean Paul | Intéres amorosu | "Hold My Hand" |- | 2016 | Nick Jonas | Intéres amorosu | "Under You" |- | 2017 | Logan Paul feat. Why Don't We | Moza | "Help Me Help You" |} == Premios y nomamientos == {| {{tablaguapa}} style="margin-bottom: 10px;" !Añu !Premiu !Categoría !Trabayu !Resultancia |- | rowspan="2" |[[2011]] | align="center" |Young Hollywood Awards | align="center" |Meyor repartu (compartíu con [[Troian Bellisario]], [[Lucy Hale]] y [[Ashley Benson]]) | rowspan="8" |''[[Pretty Little Liars]]'' |{{Celda|Ganadora}} |- | align="center" |Youth Rock Awards | align="center" |Rockin' Actress - TV |{{celda|Ganadora}} |- |[[2014]] | align="center" |[[Teen Choice Awards|Teen choice Awards]] | align="center" |Estrella de Televisión del Branu: Muyer |{{Celda|nomada}} |- | rowspan="2" |[[2015]] | align="center" |MTV Fandom Awards | align="center" |Pareya televisiva d'añu (compartíu con [[Sasha Pieterse]]) |{{Celda|nomada}} |- | rowspan="4" |[[Teen Choice Awards]] | align="center" |Actriz: Drama |{{Celda|nomada}} |- |[[2016]] | align="center" |Estrella de Televisión del Branu: Muyer |{{Celda|nomada}} |- | rowspan="2" |[[2017]] | Choice TV Actress: Drama | {{celda|nomada}} |- | Choice TV Ship ({{Small|(compartido con [[Sasha Pieterse]])}} ) | {{celda|nomada}} |} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://YouTube Páxina web oficial] *{{IMDb nome|3762213|Shay Mitchell}} n'Internet Movie Database () * [//twitter.com/{{{id}}} Shay Mitchell] en [[Twitter]] * [//www.facebook.com/{{{1}}} Shay Mitchell] en [[Facebook]] {{NF|1987||Mitchell, Shay}} [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] 0okhpbk7ioukcsrnkeqsnpk9ncyuac9 0 131538 4527487 4257509 2026-09-12T09:01:58Z Limotecariu 735 4527487 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Kristin Laura Kreuk''' {{nym}} ye una [[actriz]] [[Canadá|canadiana]], conocida pola so interpretación na serie de televisión d'Estaos Xuníos ''Smallville'' como Lana Lang. Tamién participó de forma regular nel drama adolescente ''Edgemont'' y en películes como ''Blancanieve'', ''Eurotrip'' y Street Fighter: The Legend of Chun-Li. == Biografía == Kristin Kreuk nació en [[Vancouver]], [[Columbia Británica]] ([[Canadá]]) el 30 d'avientu de 1982. El so padre, Peter Kreuk, ye d'ascendencia [[Países Baxos|holandesa]]; la so madre, Deanna Che, ye d'ascendencia china, pero nació n'Indonesia; la so güela materna, d'ascendencia [[República Popular China|china]], nació en [[Xamaica]]. Los sos padres son arquiteutos paisaxísticos. Tien una hermana llamada Justine, unos cinco años más nuevu. Kreuk #entrenar en [[kárate]]<ref name="latimes1">[http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/02/kristin-kreuk.html «Seis preguntas con Chun-Li (Kristin Kreuk)»]. ''[//es.wikipedia.org/wiki/LA_Times LA Times]''. Consultáu'l 6 d'abril de 2010.{{cita noticia |títulu=Seis preguntas con Chun-Li (Kristin Kreuk)|obra=[[LA Times]]|fecha=|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/02/kristin-kreuk.html |fechaaccesu=6 d'abril de 2010}}</ref> y [[ximnasia]] a nivel nacional hasta la escuela secundaria pero #dexar nel grau 11 por cuenta de la escoliosis. Asistió a la escuela elemental Edith Cavell y a la escuela secundaria Eric Hamber en Vancouver.[cita {{Ensin referencies}} Tamién protagonizó la serie Bella y Bestia, n'Universal.<ref name="tvguide">{{cita web |url=http://www.tvguide.com/celebrities/kristin-kreuk/bio/160978 |títulu=Kristen Kreuk|editorial=[[TV Guide]].com |fechaaccesu=[[4 de payares]] de [[2009]]}}</ref><ref>{{Cita publicación|fecha=[[31 de xineru]] de [[2007]] |fecha=[[31 de xineru]] de [[2007]] |títulu=Up, up and away |títulu=Up, up and away|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080604155624/http://www.calgarysun.com/cgi-bin/publish.cgi?p=170555&x=articles&s=showbiz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080604155624/http://www.calgarysun.com/cgi-bin/publish.cgi?p=170555&x=articles&s=showbiz|url=http://www.calgarysun.com/cgi-bin/publish.cgi?p=170555&x=articles&s=showbiz|editorial=[[Calgary Sun]] |publicación=[[Calgary Sun]] |fechaaccesu=[[26 d'abril]] de [[2008]] |fechaaccesu=[[26 d'abril]] de [[2008]]|fechaarchivu=4 de xunu de 2008|archivedate=4 de xunu de 2008}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070928091842/http://www.kristinkreukespana.com/videos/Etalk5Questions.wmv E Talk Daily, 58 seconds into referenced clip (30 de xineru de 2007 en CTV)].</ref> Kristin Kreuk entamó estudiar [[Sicoloxía|psicoloxía]], ciencies ambientales, o ciencia forense na Universidá Simon Fraser, cuando un direutor de casting de la CBC pa la serie de televisión ''Edgemont'' contautó cola so escuela secundaria, buscando una moza asiática pa interpretar a la china canadiana, Lloréu Yeung, rodáu en Vancouver. El profesor de Kristin Kreuk #convencer. Hasta'l momentu nun tenía más esperiencia na actuación que nos musicales de la escuela. A pesar d'ello, foi escoyida pal papel.[cita {{Ensin referencies}} == Carrera == === Televisión === Nel añu 2001 dempués de rodar la primer temporada de ''Edgemont'' y consiguir un axente, nel mesmu añu 2001, Kristin Kreuk consiguió'l papel protagonista de la duce, formosa, guapa y encantadora princesa Blancanieve nuna película pa televisión titulada Snow White: The Fairest of Them All ([[Blancanieve]] (2001)) de la factoría Hallmark Entertainment. La película de Blancanieve foi dirixida por Caroline Thompson y foi rodada en Vancouver y tamién foi protagonizada per [[Miranda Richardson]] como la Malvada Reina Elspeth, la malvada madrasca de ''Blancanieve.'' #Emitir n'[[American Broadcasting Company|ABC]], y darréu salió a la venta en DVD en [[2002]].<ref>[http://www.amazon.com/dp/B0000640T0 ''Blancanieve''] en [//es.wikipedia.org/wiki/Amazon.com Amazon.com]; Accedido el [//es.wikipedia.org/wiki/1_de_octubre 1 d'ochobre] de [//es.wikipedia.org/wiki/2010 2010]</ref> En [[2003]], Kreuk remató'l so papel en ''Edgemont.'' Pel branu de [[2004]], Kristin Kreuk tomó'l papel de Tenar pa les dos partes de la mini serie ''Legend of Earthsea'' de la canal Syfy. Empobinada por Rob Lieberman, la mini serie #rodar en Vancouver y emitióse el [[13 d'avientu]] de [[2004]]. En faciendo'l papel protagonista de Blancanieve, la princesa protagonista de la película [[Blancanieve]], l'axente de Kristin Kreuk unvió una cinta con una audición a los guionistes Alfred Gough y Miles Millar, que nesi momentu collaboraben nel casting d'una serie creada pa la WB Network llamada ''Smallville.'' La serie, que se rodaría en Vancouver, trata sobre la vida del adolescente Clark Kent antes de convertise en [[Superman]]. Gough y Millar llamaron a Kristin Kreuk pa una audición nos estudios WB de [[Burbank]], [[California]] pal papel del primer amor de Clark Kent, Lana Lang. Tres siete temporaes, Kristin Kreuk dexa ''Smallville'' a principios de [[2008]], cuando'l so personaxe dexa'l pueblu. Vuelve como estrella convidada en cinco episodios de la octava temporada pa concluyir la so hestoria. En [[2009]], Kristin Kreuk robló pa dellos episodios de la tercer temporada de ''Chuck.''<ref>{{cita web |url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/09/02/exclusive-smallville-heroine-kristin-kreuk-joins-chuck/|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101028051904/http://ausiellofiles.ew.com/2009/09/02/exclusive-smallville-heroine-kristin-kreuk-joins-chuck/|fechaarchivu=28 d'ochobre de 2010 |apellíu=Ausiello |nome=Michael|fecha=[[27 d'agostu]] de [[2009]] |títulu=Exclusiva: La heroina de 'Smallville', Kristin Kreuk se une a 'Chuck' &#124; Ausiello &#124; EW.com|editorial=Ausiellofiles.ew.com |fechaaccesu=[[4 de xunetu]] de [[2010]]}}</ref> Interpretó a Hannah. En [[2010]], interpretó a la hermana de Ben Hur na película de la televisión ''Ben Hur'', rodada en [[Canadá]]. En [[2012]] Kreuk vuelve a la televisión canadiana/americana, esta vegada con una nueva serie de televisión pa The CW, llamada Beauty & the Beast. Col papel protagonista de ''Catherine Chandler'', una detective d'homicidios de la NYPD. La serie ye filmada en [[Toronto]] y foi estrenada'l [[11 d'ochobre]] en Canadá y Estaos Xuníos. === Trabayu publicitariu === <nowiki>#</nowiki>Convertir en #modelar voceru de Neutrogena pa la so nueva campaña de publicidá a nivel mundial; nel so papel, Kreuk siguió los pasos d'otres adolescentes como [[Jennifer Love Hewitt]] y [[Mandy Moore]]. En [[2005]], anovó'l so contratu con Neutrogena por otros dos años, convirtiéndose en #modelar vocera más llonxeva de la compañía. === Cine === En [[2003]], Kreuk apaeció na so primer película, con un papel menor en ''Eurotrip'', con [[Scott Mechlowicz]] y [[Michelle Trachtenberg]]. La película #rodar en [[Praga]], República Checa y [[Matt Damon]] y Lucy Lawless realizaron cameos. Estrenóse'l [[20 de febreru]] de [[2004]]. A principios de [[2005]], Kreuk robló contratu pa la película independiente ''Partition.'' Interpreta a Naseem, una vulnerable adolescente de diecisiete años, que'l so mundu ta trastornado pol trauma de la [[Partición de la India]] en [[1947]]; #namorar del ex-oficial del [[Exércitu del Raj británicu|Exércitu Indiu Británicu]] Gian Singh (interpretáu por Jimi Mistry). Nieve Campbell tamién protagoniza la película. Ta dirixida por Vic Sarin y coproducida ente [[Canadá]], [[Sudáfrica]] y [[Reinu Xuníu]]. La película #emitir en Canadá'l [[2 de febreru]] de [[2007]], y el DVD salió a la venta'l [[26 de xunu]] del mesmu añu. Pel branu de [[2006]], Kreuk protagonizó'l curtiu, ''Dream Princess'' del artista Kaare Andrews. La película ye una versión moderna del cuentu de ''La bella durmiente''.<ref>{{cita web |url=http://www.bravofact.com/shorts/details.asp?projectID=2683|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110708092247/http://www.bravofact.com/shorts/details.asp?projectID=2683|fechaarchivu=8 de xunetu de 2011 |títulu=Una fundación para ayudar al talento canadiense|editorial=Bravo!FACT |fechaaccesu=[[24 de xunetu]] de [[2010]]}}</ref> Kreuk protagonizó en [[2009]] la película Street Fighter: The Legend of Chun-Li, interpretando al personaxe Chun Li. La película recibió, polo xeneral, crítiques negatives.<ref name="comingsoon">{{cita web|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=40381|fecha=[[21 d'avientu]] de [[2007]]|títulu=Kristin Kreuk es Chun-Li en Street Fighter!|editorial=ComingSoon.net|fechaaccesu=21 d'avientu de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120103101438/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=40381|fechaarchivu=2012-01-03}}</ref><ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/street_fighter_the_legend_of_chun_li/ ''Street Fighter: The Legend of Chun-Li''] en [//es.wikipedia.org/wiki/Rotten_Tomatoes Rotten Tomatoes]</ref> A principios de [[2010]], Kreuk robló contratu pa la película d'horror [[Xapón|xaponés]] ''Vampire''.<ref>{{cita web |url=http://www.dreadcentral.com/news/37854/a-set-visit-with-vampire |títulu=Visita con el Vampiro|editorial=Dreadcentral.com |fechaaccesu=[[24 de xunetu]] de [[2010]]}}</ref> Xunto cola so compañera de repartu en ''Smallville'', [[Allison Mack]], Kreuk ye la productora executiva d'un curtiu protagonizáu por Mark Hildreth llamáu Blink. Kreuk va interpretar a Heather na película de [[2011]] llamada ''Ecstasy'', basada nuna novela de Irvine Welsh. === Trabayu caritativu === Xunto cola so amiga Kendra Voth, Kristin Kreuk creó'l proyeutu "Girls By Design," p'ayudar a les adolescentes colos sos esfuercios #creativu y #educativu.<ref>{{cita web |url=http://www.girlsbydesign.com/ |títulu=Girls by Design|editorial=Girlsbydesign.com |fechaaccesu=[[1 d'ochobre]] de [[2010]]}}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.girlsbydesign.com/blog/wp-content/themes/GBD/faq.html |títulu=Girls by Design FAQ|editorial=Girlsbydesign.com |fechaaccesu=24 de xunetu de 2010}}</ref> Kristin Kreuk ye un miembru activu de Team Power Smart, una organización dedicada a promover la enerxía sostenible, y un miembru de la Cruz Roja Americana.<ref>{{cita web|url=http://www.bchydro.com/powersmart/team_power_smart/celebrity_team_roster/kristin_kreuk.html|fecha=[[3 de setiembre]] de [[2010]]|títulu=Kristin Kreuk|editorial=Team Power Smart|fechaaccesu=1 d'ochobre de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120120052527/http://www.bchydro.com/powersmart/team_power_smart/celebrity_team_roster/kristin_kreuk.html|fechaarchivu=2012-01-20}}</ref><ref>{{cita web |url=https://www.bchydro.com/youraccount/teampowersmart/Join.do?WT.mc_id=rd_teampowersmart |títulu=Team Power Smart |editorial=Team Power Smart |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120319150811/https://www.bchydro.com/youraccount/teampowersmart/Join.do?WT.mc_id=rd_teampowersmart |fechaarchivu=2012-03-19 }}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.redcross.org/portal/site/en/menuitem.53fabf6cc033f17a2b1ecfbf43181aa0/?vgnextoid=e8beb7901438b110VgnVCM10000089f0870aRCRD&currPage=04aeb7901438b110VgnVCM10000089f0870aRCRD|añu=2010|títulu=American Red Cross National Celebrity Cabinet|editorial=[[American Red Cross]]|fechaaccesu=1 d'ochobre de 2010|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110811074634/http://www.redcross.org/portal/site/en/menuitem.53fabf6cc033f17a2b1ecfbf43181aa0/?vgnextoid=e8beb7901438b110VgnVCM10000089f0870aRCRD&currPage=04aeb7901438b110VgnVCM10000089f0870aRCRD|fechaarchivu=2011-08-11}}</ref> == Filmografía == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! Añu ! Títulu ! Personaxe ! class="unsortable" | Notes |- | 2004 | ''Eurotrip'' | Fiona | Apaición |- | 2004 | ''Terramar'' | Tenar |- | 2006 | ''Dream Princess'' | Princesa |Curtiumetraxe |- | 2007 | ''Partition'' | Naseem Khan |- | 2009 | Street Fighter: The Legend of Chun-Li | Chun-Li |- | 2011 | ''Vampire'' | Maria Lucas |- | 2011 | ''Irvine Welsh's Ecstasy'' | Heather Thompson |- | 2012 | ''Space Milkshake'' | Lloma |} {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! Añu ! Títulu ! Personaxe ! Nota |- | 2001 | ''Blancanieve'' | [[Blancanieve]] | Película de televisión, Papel Protagonista |- | 2001–2005 | ''Edgemont'' | Lloréu Yeung |- | 2001–2010 | ''Smallville'' | {{Llista simple|*[[Lana Lang (Smallville)|Lana Lang]] *Louise McCallum (Episodio: "Relic") *Margaret Isobel Thoreaux (4 episodios) *Lana Luthor (10 episodios)}} | 158 #episodio Rol principal; Temporaes 1–7 Artista convidada; Temporada 8<br /> <br /> <br /> <br /> |- | 2004 | ''Earthsea'' | Tenar | Miniseries |- | 2010 | ''Ben Hur'' | Tirzah | Miniseries |- | 2010 | ''Chuck'' | Hannah | 4 episodios |- |2012-2016 | Beauty & the Beast | Catherine Chandler | Protagonista |} == Premios == === [//es.wikipedia.org/wiki/Premios_People%27s_Choice People's Choice] === {| {{tablaguapa}} border="1" style="margin-bottom: 10px;" ! '''Añu''' ! '''Categoría''' ! '''Trabayu''' ! '''Resultáu''' |- |2014 |[//es.wikipedia.org/wiki/Premio_a_Mejor_actriz_de_Ciencia_ficci%C3%B3n_TV Meyor actriz de Ciencia ficción TV] |''[//es.wikipedia.org/wiki/Beauty_%26_the_Beast Beauty & the Beast]'' | style="background-color:#99FF99;color:black; text-align:center; vertical-align:middle;" rowspan="" | Ganadora |} === [//es.wikipedia.org/wiki/Teen_Choice_Awards Teen Choice Awards] === {| {{tablaguapa}} border="1" style="margin-bottom: 10px;" ! '''Añu''' ! '''Categoría''' ! '''Trabayu''' ! '''Resultáu''' |- |2014 |[//es.wikipedia.org/wiki/Premio_a_Mejor_actriz_de_Ciencia_ficci%C3%B3n Meyor actriz de Ciencia ficción TV] |''[//es.wikipedia.org/wiki/Beauty_%26_the_Beast Beauty & the Beast]'' | style="background-color:#fdd;color:black; text-align:center; vertical-align:middle;" rowspan="" | Nomada |} == Referencies == {{llistaref}} {{NF|1982||Kreuk, Kristin}} [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] [[Categoría:Persones de Vancouver]] kmn57552l74o0c7gskr7a6kpckiimny 0 131613 4527473 4126366 2026-09-12T08:53:14Z Limotecariu 735 4527473 wikitext text/x-wiki {{ficha de grupu humanu}} Los '''tłįchǫ''', '''tli cho''', '''thlingchadinne''' (autónimo [tɬ͡ĩ ʧõ] ʧõ],enantes llamaos despectivamente dog-ribs 'costiella de perru') son una tribu india perteneciente a les [[llingües na-dené]], que'l so nome significaba ‘xente descendiente del perru', yá que, según una lleenda so, yeren descendientes d'un míticu home-perru, razón pola cual los británicos llamáronlos despectivamente '''''dog-ribs''''' ‘costielles de perru' (según na lleenda bíblica, Eva foi creada d'una costiella d'Adán). == Llocalización == Vivíen na tundra nes veres de los llagos [[Gran Llagu del Osu]] y [[Gran Llagu del Esclavu]], nos [[Territorios del Noroeste]], en [[Canadá]]. == Demografía == En 1856 yeren 927 individuos, y en 1906 aumentaron a 1.150. En 1970 yeren unos 1.200. En 1990, sicasí, cuntábense 2.500 indios. Según el censu canadianu de 2001, había 3.548 individuos nos Territorios del Noroeste, partíos nes reserves Dog Rib Rai (2.526 h), Dechi Laot'i (156 h), Gameti (313 h) y Wha Ti (553 h) == Costumes == Cazaben [[Rangifer tarandus|caribúes]] con llances y trampes, y tamién pescaben. Vivíen en tipis cubiertos de pieles, y mientres los duros iviernos de la rexón habitaben cases de madera cubiertes de corteza. La so organización social yera bien independiente. #Estremar en numberoses bandes aisllaes con territoriu de caza propiu, como la mayoría de los sos vecinos. La muyer esfrutaba d'un status social meyor que nes otres tribus de la zona, pero los vieyos y los enfermos de cutiu yeren abandonaos o bien castigaos a morrer solos. Curtían pieles de caribú, animal del cual #aprovechar tou. Emplegaben la orina pa esaniciar l'escesu de grasa na piel, téunica copiada de los chipewyan. Les muyeres vistíen una piel afumao de caribú cosida colos tendones, y decorada con cientos de plumes. Tamién faíen medies, con forma tubular. Pela so parte, los homes llevaben un abrigu con capiellu, influyíu por #creyer y [[inuit]]. == Historia == Tradicionalmente fueron enemigos de #creyer, de los chipewyan y de los yellowknife. Fueron visitaos por Dobbs en 1744 y La Potherie en 1753. Non comerciaron colos franceses por odiu a #creyer. En 1933, Elizabeth Mackenzie y Mary Siemens empecipiaron la traducción del ''[[Evanxeliu]]'' a la so llingua, influyíos por Louis Ayah, predicador hare. El miembru más destacáu de la tribu foi l'escritor Richard van Camp. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * (n'inglés) [https://web.archive.org/web/20081015195825/http://www.globeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20030813.wribb813/BNStory/National/ Artículu nel Globe and Mail] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Etnies de Canadá]] r535deaygpivs6vuy7b7nrq6pmezw1z 0 131661 4527495 4243621 2026-09-12T09:05:50Z Limotecariu 735 4527495 wikitext text/x-wiki [[Ficheru:New Brunswick road map.png|thumb|right|250px|Condaos de Nueva Brunswick marcaos con llinies puntiaes colos sos respeutivos nomes en <small>MAYÚSCULES</small>.]] La [[Organización territorial de Canadá|provincia]] [[Canadá|canadiana]] de [[Nueva Brunswick]], que forma parte de les [[provincies atlántiques de Canadá]], ta compuesta por '''15 condaos''' (n'[[Idioma inglés|inglés]]: '''Counties''', en [[Idioma francés|francés]]: '''Comtés''').<ref>[http://www1.gnb.ca/cnb/imagebank/display-y.asp?imageID=1193&version=y Counties of New Brunswick] (n'inglés)</ref><ref>[http://www1.gnb.ca/cnb/imagebank/display-f.asp?imageID=1193&version=f Comtés du Nouveau-Brunswick] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171202142358/http://www1.gnb.ca/cnb/imagebank/display-f.asp?imageID=1193&version=f |date=2017-12-02 }} (en francés)</ref> Los condaos fueron municipalidaes ente [[1850]] y [[1966]]. De siguío, numbérense los condaos ordenaos alfabéticamente: # [[Condáu d'Albert]] # [[Condáu de Carleton]] # [[Condáu de Charlotte (Nueva Brunswick)|Condáu de Charlotte]] # [[Condáu de Gloucester (Nueva Brunswick)|Condáu de Gloucester]] # [[Condáu de Kent (Nueva Brunswick)|Condáu de Kent]] # [[Condáu de Kings (Nueva Brunswick)|Condáu de Kings]] # [[Condáu de Madawaska]] # [[Condáu de Northumberland (Nueva Brunswick)|Condáu de Northumberland]] # [[Condáu de Queens (Nueva Brunswick)|Condáu de Queens]] # [[Condáu de Restigouche]] # [[Condáu de Saint John]] # [[Condáu de Sunbury]] # [[Condáu de Victoria (Nueva Brunswick)|Condáu de Victoria]] # [[Condáu de Westmorland]] # [[Condáu de York (Nueva Brunswick)|Condáu de York]] == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Condados de Nuevo Brunswick}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Condaos de Canadá|Nueva Brunswick]] mhe1c7zreaedou72vfnv8nkvi6v226v 0 131672 4527553 4281182 2026-09-12T09:45:24Z Limotecariu 735 4527553 wikitext text/x-wiki {{Llocalidá}} '''Iqaluit''' ({{AFI|/iˈkæluːɪt/ ih-KAL-oo-it}} en [[silabariu inuktitut]]: ᐃᖃᓗᐃᑦ) ye la denominación actual n'idioma [[inuktitut]] pa l'antigua '''''Frobisher Bay'''''. Ye la capital del territoriu autónomu de [[Nunavut]], en [[Canadá]], según la mayor llocalidá del mesmu. Asitiada na islla de [[Baffin]], na [[badea Frobisher]] (al sureste de la isla), que-y daba nome antaño, tien una población de {{persones}}, el 58% de los cualos ye d'orixe inuit.<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/as-sa/98-310-x/2011001/tbl/tbl5-fra.cfm/ Statistics Canada 2011]</ref> Tien la población más baxa que cualesquier otra capital canadiana.<ref name="census11">{{cita web |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table-Tableau.cfm?LANG=Eng&T=302&SR=1&S=12&O=A&RPP=25&PR=62&CMA=0 |títulu=Population and Dwelling Count Highlight Tables, 2011 Census |autor=[[Statistics Canada]] |idioma=inglés |fecha=8 de febreru de 2012 |fechaaccesu=8 de febreru de 2012}}</ref> == Historia == Foi una antigua base aérea importante mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], qu'esperimentó una medría relevante de la so población tres la instalación d'un [[radar]] perteneciente al sistema [[DEW]] ([[NORAD]]). El cambéu de denominación de ''Frobisher Bay'' a Iqaluit foi adoptáu'l [[1 de xineru]] de [[1987]], siendo'l significáu lliteral de la nueva denominación inuktitut "''Llugar de munchos pexes''". Foi escoyida capital de [[Nunavut]] por referendu cuando esti crear en [[1999]] frente a la otra candidata, [[Rankin Inlet]]. Iqaluit tien un pequeñu pueblu llamáu [[Apex (Nunavut)|Apex]], na so redoma. == Arquiteutura típica y edificios d'interés == Gran parte de l'[[arquiteutura]] d'Iqaluit ye funcional, reflexáu esti aspeutu polos sos diseños destinaos a amenorgar al mínimu los costos de material, de la que se caltién el calor y sopórtase el clima xelizu de la zona. Los principios de l'arquiteutura van dende la [[década de 1950]] colos cuarteles militares de la instalación de la llinia orixinal, pasando pola [[década de 1970]] col bloque de [[fibra de vidriu]] blancu hiper-modernista de la [[Escuela Nakasuk]] y de les oficines municipales y del sable, a les llinies del complexu de formigón armao de gran altor nel cuetu percima d'ella. Los edificios más nuevos son más coloríos y diversos, y más acordes a les normes de l'arquiteutura del sur, pero ensin entueyos en gran midida. La principal esceición ye l'edificiu de l'Asamblea Llexislativa de Nunavut, que destaca pol so coloríu interior, afatáu con delles de les meyores pieces del arte inuit. Otru edificiu distintivu yera l'[[anglicana]] ''St. Jude's Cathedral'', sede de la [[Diócesis]] Anglicana del [[Árticu]]. Yera un edificiu blancu con forma d'[[iglú]]. Orixinalmente construyíu polos feligreses, so la direición de [[Markoosie Pedro]], l'altar tenía la forma d'un tradicional trinéu inuit, y la cruz compuesta de dos caniles de [[narval]] cruciaos. Una quema afectó gravemente a la estructura de la Catedral y al interior el [[5 de payares]] de [[2005]], y foi baltada'l [[1 de xunu]] de [[2006]]. La catedral ta siendo amodo reconstruyida y la recaldación de fondos sigue a nivel llocal ya internacional. == Galería == <gallery mode="packed"> Ficheru:Iqaluit-aerial.jpg|Vista aérea d'Iqaluit Ficheru:Leg Building Iqaluit 2000-08-27.jpg|[[Edificiu de l'Asamblea llexislativa de Nunavut|Asamblea llexislativa de Nunavut]] Ficheru:Iqaluit St Jude 1995-06-08.jpg|Catedral de Saint Jude Ficheru:0201bay.jpg|Frobisher Bay </gallery> == Clima == Iqaluit tien un [[clima polar|clima árticu]], a pesar de que ta fora del [[círculu polar árticu]], con iviernos desaxeradamente fríos y branos tan curtios y xelizos que resulten demasiáu fríos pa dexar la crecedera de los [[árbol|árboles]]. Por tales motivos, el so aeropuertu foi escoyíu como destín pa probar la resistencia d'un prototipu del [[Airbus A350]]. <center>{{Clima |ubicación=Iqaluit |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 3.9 |Feb record high C = 5.7 |Mar record high C = 4.2 |Abr record high C = 7.2 |May record high C = 24.0 |Xun record high C = 30.0 |Xnt record high C = 32.6 |Ago record high C = 29.6 |Set record high C = 23.8 |Och record high C = 13.3 |Pay record high C = 5.9 |Avi record high C = 3.7 |year record high C= 33.1 |Xin high C = -22.8 |Feb high C = -23.3 |Mar high C = -18.3 |Abr high C = -9.4 |May high C = -1.2 |Xun high C = 6.8 |Xnt high C = 12.3 |Ago high C = 10.5 |Set high C = 5.2 |Och high C = -1.0 |Pay high C = -8.3 |Avi high C = -12.8 |year high C = -5.6 |Xin mean C= -26.9 |Feb mean C= -27.5 |Mar mean C= -23.2 |Abr mean C= -14.2 |May mean C= -4.4 |Xun mean C= 4.1 |Xnt mean C= 8.2 |Ago mean C= 7.1 |Set mean C= 2.6 |Och mean C= -3.7 |Pay mean C= -12.0 |Avi mean C= -17.3 |year mean C= -9.3 |Xin low C = -30.9 |Feb low C = -31.7 |Mar low C = -28.1 |Abr low C = -18.9 |May low C = -7.6 |Xun low C = 3.3 |Xnt low C = 3.6 |Ago low C = 4.7 |Set low C = -0.1 |Och low C = -6.4 |Pay low C = -15.8 |Avi low C = -21.5 |year low C = -13.1 |Xin record low C = -60 |Feb record low C = -62 |Mar record low C = -52 |Abr record low C = -34 |May record low C = -14 |Xun record low C = 0.5 |Xnt record low C = 1.1 |Ago record low C = 3.6 |Set record low C = -12.0 |Och record low C = -27.1 |Pay record low C = -49.9 |Avi record low C = -55 |year record low C= -62 |Xin wind chill = -64.0 |Feb wind chill = -65.6 |Mar wind chill = -62.1 |Abr wind chill = -53.1 |May wind chill = -36.0 |Xun wind chill = -18.8 |Xnt wind chill = -7.2 |Ago wind chill = -8.6 |Set wind chill = -18.6 |Och wind chill = -42.9 |Pay wind chill = -56.8 |Avi wind chill = -60.1 |year wind chill= -65.6 |Xin precipitation mm = 19.7 |Feb precipitation mm = 18.7 |Mar precipitation mm = 18.7 |Abr precipitation mm = 27.5 |May precipitation mm = 29.2 |Xun precipitation mm = 33.0 |Xnt precipitation mm = 51.9 |Ago precipitation mm = 69.5 |Set precipitation mm = 55.2 |Och precipitation mm = 33.3 |Pay precipitation mm = 27.2 |Avi precipitation mm = 19.9 |year precipitation mm = 403.7 |Xin rain mm = 0.0 |Feb rain mm = 0.0 |Mar rain mm = 0.0 |Abr rain mm = 0.2 |May rain mm = 3.1 |Xun rain mm = 23.8 |Xnt rain mm = 51.9 |Ago rain mm = 68.6 |Set rain mm = 42.2 |Och rain mm = 6.8 |Pay rain mm = 0.6 |Avi rain mm = 0.0 |year rain mm= 197.2 |Xin snow cm = 21.7 |Feb snow cm = 21.0 |Mar snow cm = 21.6 |Abr snow cm = 31.5 |May snow cm = 27.6 |Xun snow cm = 9.3 |Xnt snow cm = 0.0 |Ago snow cm = 0.9 |Set snow cm = 13.2 |Och snow cm = 29.4 |Pay snow cm = 29.7 |Avi snow cm = 23.4 |year snow cm = 229.3 |Xin humidity= 65.3 |Feb humidity= 64.6 |Mar humidity= 65.4 |Abr humidity= 72.8 |May humidity= 76.4 |Xun humidity= 72.6 |Xnt humidity= 69.4 |Ago humidity= 72.6 |Set humidity= 75.6 |Och humidity= 78.1 |Pay humidity= 76.6 |Avi humidity= 71.5 |year humidity= 71.7 |unit precipitation days = 0.2 mm |Xin precipitation days = 11.4 |Feb precipitation days = 11.1 |Mar precipitation days = 11.8 |Abr precipitation days = 13.1 |May precipitation days = 12.0 |Xun precipitation days = 10.9 |Xnt precipitation days = 12.5 |Ago precipitation days = 15.3 |Set precipitation days = 15.0 |Och precipitation days = 14.0 |Pay precipitation days = 13.2 |Avi precipitation days = 12.2 |year precipitation days = 152.2 |unit rain days = 0.2 mm |Xin rain days = 0.0 |Feb rain days = 0.1 |Mar rain days = 0.0 |Abr rain days = 0.3 |May rain days = 1.4 |Xun rain days = 7.4 |Xnt rain days = 12.7 |Ago rain days = 16.7 |Set rain days = 10.6 |Och rain days = 2.2 |Pay rain days = 0.3 |Avi rain days = 0.0 |year rain days= 51.6 |unit snow days = 0.2 cm |Xin snow days = 12.2 |Feb snow days = 11.6 |Mar snow days = 12.7 |Abr snow days = 13.4 |May snow days = 12.0 |Xun snow days = 3.9 |Xnt snow days = 0.1 |Ago snow days = 0.5 |Set snow days = 7.2 |Och snow days = 13.7 |Pay snow days = 13.8 |Avi snow days = 12.3 |year snow days= 113.5 |Xin sun = 32.4 |Feb sun = 94.0 |Mar sun = 172.2 |Abr sun = 216.5 |May sun = 180.5 |Xun sun = 200.2 |Xnt sun = 236.8 |Ago sun = 156.8 |Set sun = 87.9 |Och sun = 51.4 |Pay sun = 35.6 |Avi sun = 12.6 |year sun = 1476.8 |source 1 =[[Environment Canada]] Canadian Climate Normals 1981–2010<ref name="ccn">{{cita web | editorial = [[Environment Canada]] | url = http://climate.weather.gc.ca/climate_normals/results_1981_2010_y.html?stnID=1758&lang=y&dCode=0&province=NU&provBut=Go&month1=0&month2=12 | id = Climate ID: 2402590 | títulu = Iqaluit A | obra = Canadian Climate Normals 1981–2010 | fechaaccesu = 24 de febreru de 2014 }}</ref> }}</center> == Ver tamién == * [[Apex]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{wikiviaxes}} {{Tradubot|Iqaluit}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Canadá]] [[Categoría:Llocalidaes de Canadá]] 7id9q8v4afpqphzljs78vaicpa3yaf3 0 131675 4527566 4514605 2026-09-12T09:55:53Z Limotecariu 735 4527566 wikitext text/x-wiki {{nun confundir|Cagliari}} {{llocalidá}} '''Calgary''' {{audiu|EN-US-Calgary.ogg|[{{AFI|ˈkælg(ə)ɹɪ}}]}} ye la mayor [[ciudá]] de la [[provincies y territorios de Canadá|provincia]] d'[[Alberta]], [[Canadá]]. Atópase allugada nuna rexón de llombes y altiplanicies, aproximao 80&nbsp;[[km]] al este de los [[Montes Rocosos]]. Tercer ciudá de Canadá en términos de [[población humana|población]], cuntaba según el [[Censu de Canadá de 2011|censu de 2011]] con 1&nbsp;096&nbsp;833 habitantes.<ref>Canada Statistics 2012</ref> La población envalorada de la so [[área metropolitana]] yera de 1&nbsp;214&nbsp;839 habitantes (vease [[Rexón Calgary]]), lo que la convierte na quinta mayor de [[Canadá]]. El ''[[Corredor Calgary-Edmonton]]'' ye la rexón urbana más poblada asitiada ente [[Toronto]] y [[Vancouver]].<ref>[http://geodepot.statcan.ca/Diss/Highlights/Page9/Page9d_y.cfm Statcan - Calgary-Edmonton Corridor]</ref> El [[xentiliciu]] n'[[Idioma inglés|inglés]] pa los habitantes de Calgary ye ''«Calgarian»''.<ref>{{cita web|autor=ourlanguages.gc.ca|títulu=Demonyms—From coast to coast to coast|url=http://www.noslangues-ourlanguages.gc.ca/bien-well/fra-eng/vocabulaire-vocabulary/demonyms-eng.html|fechaaccesu=26 de xunu de 2013|fecha=12 d'avientu de 2012|idioma=inglés|editor=Gobierno de Canadá|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160721115425/http://www.noslangues-ourlanguages.gc.ca/bien-well/fra-eng/vocabulaire-vocabulary/demonyms-eng.html|fechaarchivu=21 de xunetu de 2016}}</ref> La [[economía]] de Calgary céntrase sobremanera na [[petroleu|industria petrolífera]], anque l'[[agricultura]], el [[turismu]] y l'alta teunoloxía tamién contribúin al rápidu desenvolvimientu económicu de la ciudá. Ye igualmente un destín bien conocíu por ser un llugar onde prauticar l'[[ecoturismo]] y [[deporte]]s d'[[iviernu]]: cerca de la ciudá asítiense importantes llugares de vacaciones y en [[1988]], Calgary convertir na primer ciudá canadiana n'acoyer los [[Xuegos Olímpicos d'Iviernu]]. Calgary ye amás la anfitriona de dellos [[festival]]es añales, como'l [[Calgary Stampede]], el [[Festival de Música Folk de Calgary]], el [[Festival Lilac (Calgary)|Festival Lilac]], el [[GlobalFest]] y el segundu festival de cultura [[Caribe (zona)|caribeña]] n'importancia del país, el [[Carifest]]. Calgary clasificó abondo alto en delles encuestes sobre calidá de vida, como na ''Mercer Quality of Living'', encuesta que punxo a Calgary nel puestu 25 en 2006 y nel númberu 32 en 2012.<ref>{{cita web|url=http://www.mercer.com/qualityoflivingpr#city-rankings|títulu=2012 Quality of Living worldwide city rankings – Mercer survey|fechaaccesu=4 d'abril de 2013|fecha=4 d'avientu de 2012|obra=Mercer|idioma=inglés}}</ref> De forma más recién, l'informe pa 2012 y 2013 de la Unidá d'Intelixencia de ''[[The Economist]]'' señaló que Calgary xunto cola ciudá [[Australia|australiana]] d'[[Adelaide (Australia)|Adelaide]] empataron pol quintu llugar como'l meyor sitiu del mundu pa vivir.<ref>{{cita web |url=http://www.eiu.com/public/topical_report.aspx?campaignid=Liveability2012 |títulu=Global liveability report. |autor=[[The Economist]] Intelligence Unit |fecha=22 d'agostu de 2012 |fechaaccesu=22 d'agostu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140825031414/http://www.eiu.com/public/topical_report.aspx?campaignid=Liveability2012 |fechaarchivu=2014-08-25 }}</ref> Amás, l'estudiu Meyores llugares pa vivir en Canadá en 2013» realizáu por ''Money Senses'', alluga a Calgary como la ciudá númberu unu a nivel xeneral.<ref>{{cita web |url=http://www.moneysense.ca/best-places-2013/ |títulu=Best places in Canada |autor=Money Senses |idioma=inglés |fechaaccesu=8 de setiembre de 2013}}</ref> La ciudá tamién foi calificada como la más llimpia del mundu nuna encuesta realizada pola revista ''[[Forbes]]'' en [[2007]].<ref name=forbes>{{cita web| url= http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest.html | títulu= Which Are The World's Cleanest Cities? | autor= Forbes Magacín | enllaceautor= Forbes | añu= 2007| mes= abril| fechaaccesu= 10 de mayu de 2007}}</ref> == Toponimia == El so nome provién del d'una [[sablera]] asitiada na [[islla de Mull]], n'[[Escocia]]. Coles mesmes, el nome oficial de la ciudá en [[gaélicu escocés]] ye ''Calgarraidh''.<ref>Mac an Tàilleir, Iain. [http://www.scottish.parliament.uk/Gaelic/placenamesC-Y.pdf "Calgary (Mull), Calgarraidh."], ''The Scottish Government'', 2003.</ref> === Llamatos === * «''Cowtown''» (ciudá vaquera);<ref>{{cita web|autor=Urban Dictionary|títulu=Cowtown|url=http://www.urbandictionary.com/define.php?term=cowtown|fechaaccesu=14 de mayu de 2013|fecha=9 de xineru de 2010|idioma=inglés}}</ref> * «''The [[Calgary Stampede|Stampede]] City''» (la ciudá de la Estampida);<ref>{{cita web|autor=Festival Seekers|títulu=Calgary Stampede|url=http://www.festivalseekers.com/calgary/calgarystampede|fechaaccesu=14 de mayu de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170802100859/http://www.festivalseekers.com/calgary/calgarystampede|fechaarchivu=2017-08-02}}</ref><ref name=VisitCalgary>{{cita web|autor=VisitCalgary|títulu=Tourism Calgary Facts & Figures|url=http://www.visitcalgary.com/industry-members/research/market-research/facts-figures|fechaaccesu=14 de mayu de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130506131142/http://www.visitcalgary.com/industry-members/research/market-research/facts-figures|fechaarchivu=2013-05-06}}</ref> * «''The Heart of The New West''» (El corazón del Nuevu Oeste);<ref>{{cita web|autor=UBridge College|títulu=The Calgary Advantage|url=http://www.ubridgecollege.org/neighbourhood/calgary_advantage.htm|fechaaccesu=14 de mayu de 2013|idioma=Inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304094300/http://www.ubridgecollege.org/neighbourhood/calgary_advantage.htm|fechaarchivu=2016-03-04}}</ref> * «''Gateway to the Rockies''» (La puerta de les Predreses).<ref name=VisitCalgary /> == Historia == === Colonización === [[Ficheru:Calgary Alberta circa 1885.jpg|thumb|left|250px|Vista de Calgary escontra [[1885]].]] L'área de Calgary foi habitada por miembros de la [[Cultura clovis|cultura preclovis]], que la so presencia remontar a más de 11&nbsp;000 años.<ref>{{cita web| url= http://www.ucalgary.ca/~walde/testtime.html | títulu= Archaeology Timeline of Alberta| autor= University of Calgary |enllaceautor= University of Calgary |fechaaccesu= 10 de mayu de 2007}} (n'inglés).</ref> Antes de la llegada de los europeos, l'área foi habitada por [[Naciones Orixinaries de Canadá|pueblos orixinarios]] como los [[Pies negros]], los [[Kainai]], los [[Peigan]] y los [[Sarsi]], pueblos que formaben parte de la [[Confederación de los Pies negros]].<ref>[http://www.sait.ca/international-students/additional-information/about-calgary.php Alrodiu de Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006003155/http://www.sait.ca/international-students/additional-information/about-calgary.php |date=2013-10-06 }} (n'inglés).</ref> En [[1787]], el cartógrafu [[David Thompson (cartógrafu)|David Thompson]] pasó l'iviernu con un grupu d'indios [[peigan]] qu'acampaben a lo llargo del [[ríu Bow]];<ref>J. & A. Gottfred. "[http://www.northwestjournal.ca/V1.htm Art. I. The Life of David Thompson"]. ''Northwest Journal''. ISSN 1206-4203</ref> foi'l primer européu que visitó'l llugar. En [[1873]], [[John Glenn (Alberta)|John Glenn]] convertir nel primer européu n'instalase na rexón.<ref>{{Cita web |url=http://www.bowvalleyranche.com/pioneers.html |títulu=Bow Valley Pioneers |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080121172709/http://www.bowvalleyranche.com/pioneers.html |fechaarchivu=2008-01-21 }}</ref> El sitiu convertir nun puestu de la [[Real Policía Montada de Canadá|Policía Montada del Noroeste]] (güei la ''Real Policía Montada de Canadá'').<ref>[https://web.archive.org/web/20060829132216/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/nwmp.html The North-West Mounted Police] - ''Calgary & Southern Alberta'', Universidá de Calgary</ref> L'establecimientu de la Policía Montada tenía por xera protexer les llanures del oeste de los vendedores de [[güisqui]] procedentes d'[[Estaos Xuníos]]. Llamada orixinalmente Fort Brisebois, pol oficial [[Éphrem-A. Brisebois]] de la Policía Montada, la ciudá foi rebautizada como [[Fort Calgary]] en [[1876]], pola mor del cuestionable comportamientu de Brisebois.<ref>Artículu "[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=F1ARTF0000991 Brisebois, Ephrem A.]". ''The Canadian Encyclopedia''.</ref> Pero foi'l coronel [[James Macleod]] quien da a la ciudá'l nome d'[[Calgary (Mull)|una sablera]] de la [[islla de Mull]], n'[[Escocia]] (''Cala-ghearraidh'', ''Sablera de la campera'').<ref>[http://www.ucalgary.ca/~dsucha/mountie/macleod.html Col. James Farquharson Macleod]</ref> En [[1883]] llega a Calgary la [[Canadian Pacific Railway]].<ref name="fort calgary">[https://web.archive.org/web/20061112200744/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/FRAME1875.html Fort Calgary: 1875-1894] - ''Calgary & Southern Alberta'', Universidá de Calgary</ref> El gobiernu canadianu, que buscaba poblar la rexón central del país, hasta entós escasamente poblada, ufiertó terrenes gratis a persones y families que la deseyaren. Esto atraxo [[inmigrante|inmigrantes]] d'[[Estaos Xuníos]] y, en menor escala, [[Escocia|escoceses]] y [[Irlanda|irlandeses]]. Dellos trabayadores [[China|chinos]], que conformaben bona parte de la fuercia de trabayu que taba construyendo la vía ferrial, tamién s'instalaron nel asentamientu, y Calgary empezó a convertise nun importante centru comercial y agrícola. Anguaño, la sede oficial de la [[Canadian Pacific Railway]] inda s'atopa na ciudá.<ref>[https://web.archive.org/web/20060824201428/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/cpr.html The Canadian Pacific Railway] - ''Calgary & Southern Alberta'', Universidá de Calgary</ref> Calgary llogra oficialmente l'estatutu de conceyu en [[1884]] y escueye al so primer alcalde, [[George Murdoch]].<ref name="fort calgary" /> En [[1894]], Calgary convertir na primer ciudá de lo qu'entós yeren los [[Territorios del Noroeste]].<ref>{{cita web|autor=SAIT Polytechnic|títulu=Calgary & Alberta|url=http://www.sait.ca/future-students/explore-sait/calgary-and-alberta.php|fechaaccesu=26 de xunu de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130922171519/http://www.sait.ca/future-students/explore-sait/calgary-and-alberta.php|fechaarchivu=2013-09-22}}</ref> === El «''boom''» petrolíferu === [[Ficheru:Petro Canada West Tower.jpg|thumb|200px|right|El [[Suncor Energy Centre]], d'antiguo conocíu como Petro&#8209;Canada&nbsp;Centre.]] En [[1902]] afayóse [[petroleu]] en Alberta,<ref>[https://web.archive.org/web/20070523101604/http://www.cbc.ca/alberta100/en_text/categories/oil_gas/ CBC Article] - Oil and Gas in Alberta</ref> pero namái en [[1947]] la industria petrolífera empieza a adquirir una importancia significativa, cuando s'afayen importantes reserves; consecuentemente, Calgary tresformar nel centru d'un «boom» petrolíferu. La so economía creció cuando los precios del petroleu amontar tres l'[[crisis del petroleu de 1973|embargu petroleru árabe]] de [[1973]]. La población aumentó en 272&nbsp;000 habitantes nos dieciocho años que van de [[1971]] (403&nbsp;000) a [[1989]] (675&nbsp;000), y n'otros 335&nbsp;000 habitantes nos dieciocho siguientes (hasta llegar a 992&nbsp;000 en [[2006]]). El centru de la ciudá, apoderáu hasta entós por edificios de pocos pisos, empieza a poblase d'[[Rascacielos en Calgary|rascacielos]],<ref>{{cita llibru|apellíos=Guimond|nome=Pierre S.|títulu=Calgary architecture: the boom years, 1972–1982|url=https://archive.org/details/calgaryarchitect0000guim|añu=1984|editor=Detselig Enterprises|isbn=0-920490-38-7|apellíos2=Sinclair|nome2=Brian R.|idioma=inglés}}</ref> un enclín que sigue güei.<ref>{{cita web|autor=Skyscraper Source Media|títulu=Calgary Skyscraper Diagram - Latest Additions|url=http://skyscraperpage.com/diagrams/?cityID=3&searchname=latestadditions|fechaaccesu=15 d'avientu de 2013|idioma=inglés}}</ref> La economía de Calgary taba tan venceyada a la industria petrolera que la espansión de la ciudá llega al so cume xusto cuando'l preciu del petroleu tamién llega al so récor en [[1981]].<ref>[http://inflationdata.com/inflation/Inflation_Rate/Historical_Oil_Prices_Table.asp Historical oil prices]</ref> El posterior descensu del preciu del petroleu y la introducción del [[Programa Enerxéticu Nacional]] pol gobiernu lliberal federal de [[Pierre Elliott Trudeau]] son les razones que da la industria petrolera del fundimientu de la industria, y arriendes d'ello, de la economía de la ciudá. El Programa Enerxéticu Nacional ye abolíu a mediaos de los [[años 1980]] pol gobiernu conservador de [[Brian Mulroney]]; sicasí, los relativamente baxos precios del petroleu torgaron un reestablecimientu completu de la economía llocal hasta los [[años 1990]]. === Historia contemporánea === [[Ficheru:Downtown Calgary 2.jpg|thumb|left|230px|El centru financieru de Calgary en [[2003]].]] Puesto que el sector enerxéticu ye responsable de la mayor parte de los emplegos de Calgary, les consecuencies de la recesión de los [[años 1980]] fueron enormes. La [[desemplegu|tasa de desemplegu]] disparóse.<ref>{{cita web| url= http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/1971econ.html| títulu= Calgary's History 1971–1991| autor= University of Calgary| enllaceautor= University of Calgary| añu= 1998| fechaaccesu= 28 de xunu de 2007| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070702065136/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/1971econ.html| fechaarchivu= 2 de xunetu de 2007}} (n'inglés)</ref> Escontra'l final de la década, sicasí, la economía empezó a dar nicios de recuperación. La ciudá dio cuenta de que nun podía ser dependiente de la industria petrolífera y del gas y por ello, en términos económicos y culturales, diversificóse dende entós. El periodu de recesión marca la transición de Calgary d'una ciudá mediana a un centru urbanu cosmopolita y diversificáu. Ésti remata en febreru de [[1988]], cuando la ciudá acueye los [[Xuegos Olímpicos de Calgary 1988|XV Xuegos Olímpicos d'Iviernu]].<ref name=timeline>{{cita web| url= http://calgarypubliclibrary.com/calgary/calgarytimeline.htm| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070820041110/http://calgarypubliclibrary.com/calgary/calgarytimeline.htm| fechaarchivu= 20 d'agostu de 2007| títulu= Calgary Timeline| autor= Calgary Public Library| enllaceautor= Calgary Public Library| fechaaccesu= 28 de xunu de 2007}} (n'inglés)</ref> L'ésitu d'estos Xuegos<ref>{{cita noticia| url=http://archives.cbc.ca/IDD-1-41-1322/sports/calgary_olympic_games/|títulu=The Winter of '88: Calgary's Olympic Games|autor = Staff |fechaaccesu= 1° de setiembre de 2011 | editorial = [[CBC Sports]]}} (n'inglés)</ref> anuncia la entrada de Calgary na escena mundial no referente a eventos políticos, económicos y deportivos.<ref>{{cita noticia |apellíu=Ferguson |nome=Eva |títulu=A city transformed |obra=Calgary Herald |fecha=8 de febreru de 2013 |páxina=A13}} (n'inglés).</ref> La economía de Calgary y d'[[Alberta]] güei tán en plenu desenvolvimientu, y la rexón, que cunta con cerca de 1,1 millones de persones, ta esperimentando una espansión demográfica de les más rápides del país.<ref>{{cita web| url= http://www.conferenceboard.ca/press/2005/Metro_winter06_Natl.asp| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20071012204049/http://conferenceboard.ca/press/2005/Metro_winter06_Natl.asp| fechaarchivu= 12 d'ochobre de 2007| títulu= Western cities enjoy fastest growing economies| autor= The Conference Board of Canada| añu= 2005| fechaaccesu= 7 de marzu de 2007}} (n'inglés)</ref> La industria del [[gas natural|gas]] y del [[petroleu]] atropa la mayor parte de la economía, pero tamién s'invirtió enforma n'otros sectores. El [[turismu]] ye una de les actividaes económiques que más desenvolvimientu ta conociendo: cerca de cinco millones de persones visiten al añu la ciudá,<ref>{{cita web| nome=Tourism Calgary| url=http://www.visitcalgary.com/sites/default/files/pdf/tc_annual_report_2012_web.pdf| títulu=2012 - annual report| fecha=abril de 2013| páxines=5| allugamientu=Calgary| idioma=inglés| formatu=informe| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131217022243/http://www.visitcalgary.com/sites/default/files/pdf/tc_annual_report_2012_web.pdf| fechaarchivu=2013-12-17}}</ref> atraíes polos sos numberosos festivales y otres atraiciones, como la [[Calgary Stampede]]. Les ciudaes turístiques de [[Banff]], [[Lake Louise]] y [[Canmore]], asitiaes mui cerca de los [[Montes Rocosos]], popularizáronse enforma ente los turistes y ello trai consigo beneficios económicos pa Calgary. Otros sectores d'importancia entienden la industria llixero, l'alta teunoloxía, el cine, el tresporte y los servicios. La ciudá cunta con unu de los [[calidá de vida|niveles de vida]] más altos del mundu:<ref>[https://web.archive.org/web/20061206183213/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/qualityOfLife.cfm Quality of Life] - Calgary Economic Development</ref> foi clasificada nos puestos 25 en [[2006]], 24 en [[2007]] y 25 en [[2008]] como meyor ciudá pa morar.<ref>"[http://www.citymayors.com/features/quality_survey.html Zurich named again best city in the world to live in]". ''Mercer Consulting'', 10 d'abril de 2006.</ref> Calgary tamién foi considerada como la ciudá más llimpia del mundu nuna encuesta realizada pola revista ''[[Forbes]]'' en [[2007]].<ref name=forbes /> ==== Problemática urbana ==== [[Ficheru:Calgary West End.jpg|thumb|[[Condominiu|Condominios]] nel centru del West End, Calgary.]] La puxanza económica y la rápida crecedera esperimentada apocayá en Calgary dio llugar a problemes tales como la espansión urbana y un retrasu na infraestructura. Ensin barreres xeográfiques pa la so crecedera, sacante'l territoriu de la [[Primer Nación]] [[Sarsi]], la ciudá vio les sos suburbios estendese cada vez más lloñe a un ritmu aceleráu. Esto dio llugar a dificultaes nel suministru de la infraestructura de tresporte necesaria pa la población de Calgary. Cola remodelación de la llinia de circunvalación y el centru d'East Village, en primer llinia, tán realizándose esfuercios p'aumentar considerablemente la densidá del centru de la ciudá, pero esto nun torgó'l ritmu d'espansión.<ref>{{cita noticia | url= http://www.theglobeandmail.com/series/sprawl/0928a.html | títulu= Growing Pains Plague Calgary | obra= [[The Globe and Mail]] | fecha= Setiembre de 2000 | fechaaccesu= 28 de xunu de 2007 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070930041738/http://www.theglobeandmail.com/series/sprawl/0928a.html | fechaarchivu= 30 de setiembre de 2007 }}</ref> En 2003, la población combinada de los barrios del centru (corazón del centru comercial, el centru d'East Village, el centru de West End, Eau Claire, y el Barriu Chinu) foi de pocu más de 12&nbsp;600. Amás, la llinia de circunvalación escontra'l sur de la ciudá tenía una población de 17&nbsp;200,<ref name=popcalgary>{{cita web| url=http://www.calgary.ca/DocGallery/BU/cityclerks/popcomparisonbycomm.pdf| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110610230734/http://www.calgary.ca/DocGallery/BU/cityclerks/popcomparisonbycomm.pdf| fechaarchivu=10 de xunu de 2011| formatu=PDF| autor=City of Calgary| títulu=Community Population Comparison| añu=2006| fechaaccesu=3 de xunetu de 2007}}</ref> pa un total d'alredor de 30&nbsp;000. Debíu a la crecedera de la ciudá, les fronteres al suroeste estendiéronse hasta volvese axacentes a la reserva indíxena de los Sarsi. Recién desarrollos residenciales nel alloñáu suroeste de la ciudá crearon la demanda de la creación d'una vía principal escontra l'interior de la ciudá,<ref>{{cita web| url= http://content.calgary.ca/CCA/City+Hall/Business+Units/Transportation+Planning/Southwest+Ring+Road/Southwest+Ring+Road+Introduction.htm| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070617030902/http://content.calgary.ca/CCA/City+Hall/Business+Units/Transportation+Planning/Southwest+Ring+Road/Southwest+Ring+Road+Introduction.htm| fechaarchivu= 17 de xunu de 2007| títulu= Southwest Calgary Ring Road| editorial= City of Calgary| idioma= inglés| fecha= ochobre de 2006| añu= 2006| fechaaccesu= 7 de marzu de 2007}}</ref> pero por cuenta d'entueyos nes negociaciones cola tribu Tsuu T'ina, la construcción entá nun empezó.<ref>{{cita web | url= http://www.infratrans.gov.ab.ca/INFTRA_Content/docType490/Production/SWCRRCommunityUpdateJuly06.pdf | formatu= PDF | títulu= Southwest Calgary Ring Road | autor= Alberta Infrastructure and Transportation | idioma= inglés | fecha= xunetu de 2006 | fechaaccesu= 7 de marzu de 2007 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070614170542/http://www.infratrans.gov.ab.ca/INFTRA_Content/docType490/Production/SWCRRCommunityUpdateJuly06.pdf | fechaarchivu= 14 de xunu de 2007 }}</ref> Como na mayoría de les grandes ciudaes, hai munches cuestiones socioeconómiques, incluyendo la falta de viviendes.<ref>{{cita web | url= http://www.calgary.ca/docgallery/bu/cns/homelessness/2006_calgary_homeless_count.pdf | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070605122544/http://www.calgary.ca/docgallery/bu/cns/homelessness/2006_calgary_homeless_count.pdf | fechaarchivu= 5 de xunu de 2007 | formatu= PDF | títulu= Count of Homeless Persons in Calgary | añu= 2006 | idioma= inglés | fechaaccesu= 27 de febreru de 2007 | autor= City of Calgary }}</ref> D'alcuerdu a la ciudá de Calgary, «A partir de 1992 col primer ''Conteo Biañal de les Persones ensin Llar'', la ciudá centró los sos esfuercios d'investigación sobre temes como la probeza y la vivienda. Una estratexa de vivienda algamadiza preparar en 2002, qu'aboga por un mayor entendimientu de la necesidá de vivienda en Calgary. El Comité Calgary pa poner fin a Persones ensin Llar formar en 2007, compuestu por representantes del gobiernu, según líderes empresariales y comuñales. La resultancia foi'l ''Plan 10 años pa poner fin a la falta de viviendes'', que foi llanzáu en 2008 y ta siendo executáu pola ''Calgary Homeless Foundation''».<ref>[https://web.archive.org/web/20130216221429/http://www.calgary.ca/CSPS/CNS/Pages/Social-research-policy-and-resources/Affordable-housing-and-homelessness/Research-on-Affordable-Housing-and-Homelessness.aspx Research on homelessness] calgary.ca (n'inglés)</ref> A pesar de que Calgary y Alberta fueron tradicionalmente llugares algamadizos pa vivir, una crecedera sustancial (en gran parte debíu al sector prósperu de la enerxía) llevó a una creciente demanda de los [[bienes raíz]]. Como resultancia, los precios de les viviendes en Calgary aumentaron considerablemente nos últimos años, pero estancáronse mientres la última metá de 2007 y en 2008.<ref>{{cita web| url= http://www.calgaryrep.com |títulu= Summary Listings & Sales, Average Price Graphs | autor= Calgary Real Ta Board | idioma= inglés | añu= 2008 | fechaaccesu=1 de mayu de 2008}}</ref> En payares de 2006, Calgary convertir na ciudá más cara de Canadá pa espaciu d'oficines comerciales allugaes nel centru,<ref>{{cita web | url= http://www.colliersmn.com/prod/cclod.nsf/publish/61FCCBBD88CFB7DD852571B5006Y26EB/$File/OfficeMarket.pdf | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070605122544/http://www.colliersmn.com/prod/cclod.nsf/publish/61FCCBBD88CFB7DD852571B5006Y26EB/$File/OfficeMarket.pdf | fechaarchivu= 5 de xunu de 2007 | formatu= PDF | títulu= Calgary's Office Space Most Expensive in Canada | autor= Colliers International | idioma= inglés | fecha= J xunetu de 2006 | fechaaccesu= 27 de febreru de 2007 }}</ref> y la segunda ciudá más cara (tres Vancouver) pa los bienes raigaños residenciales. El costu de vida ya inflación ye agora'l más altu del país, les cifres recién amuesen que la inflación llegaba al seis per cientu n'abril de 2007.<ref>{{cita web| autor = Staff | url= http://www.canada.com/calgaryherald/news/calgarybusiness/story.html?id=7eb8cbf4-df63-4910-a4c3-c8a89y955750&k=30022 | títulu= Calgary Country's Inflation Capital | obra = [[Calgary Herald]] | idioma = inglés | fecha = 20 de xunu de 2007 |fechaaccesu= 1 de setiembre de 2011}}</ref> ===== Criminalidad ===== Anque la ciudá tien una tasa de criminalidad relativamente baxa en comparanza con otres ciudaes d'América del Norte, les peaes y la delincuencia rellacionada coles drogues aumentaron xunto cola recién crecedera de la economía. En 2009, 62 axentes de policía adicionales fueron esplegaos como patrulles a cuerpu nel centru de la ciudá.<ref>{{cita web | autor = Staff | fecha = 27 de mayu de 2009 | url = http://calgary.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20090527/CGY_Beat_Downtown_090527/20090527?hub=CalgaryHome | títulu = Beat Cops Hit the Streets | editorial = [[CTV Television Network|CTV News]] | idioma = inglés | fechaaccesu = 1 de setiembre de 2011 | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20110727123021/http://calgary.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20090527/CGY_Beat_Downtown_090527/20090527?hub=CalgaryHome | fechaarchivu = 2011-07-27 }}</ref> En marzu de 2008, el Conceyu aprobó un proyeutu piloto pa la puesta a prueba de cámares de vixilancia de circuitu zarráu. Un total de dieciséis cámares de circuitu zarráu diben ser instalaes en tres llugares del centru. Coles mesmes, diben ser esplegaes nel East Village y a lo llargo de l'avenida comercial Stephen. El proyeutu empecipiar a principios de 2009, que ta principalmente dirixíu pola «''Animal & Bylaw Services''» (n'español, la Direición de servicios de reglamentos municipales y animales de Calgary).<ref>{{cita web|url=http://www.gov.calgary.ab.ca/citybeat/public/2009/01/release.20090113_121033_1694_0 |títulu= Citybeat&nbsp;&ndash; City of Calgary Press Release |fechaaccesu=1 de febreru de 2009 | autor =Press Release |editorial=City of Calgary |fecha=13 de xineru de 2009 }}</ref> ==== Hinchentes de 2013 ==== [[Ficheru:Playing in the Water, Calgary June 2013.jpg|miniaturadeimagen|Enllena en Calgary el 21 de xunu de 2013.]] La ciudá de Calgary foi afeutada por importantes llenes en 2013. Los llenes fueron la resultancia d'un [[Anticiclón|sistema d'alta presión atmosférica]] nel norte d'Alberta que bloquió'l pasu a una zona de [[Umbada|baxa presión]] nel sur. Esti bloquéu de circulación sumáu a los vientos del este, aumentaron el mugor sobre les fasteres de los [[Montes Rocosos]], causando fuertes precipitaciones na provincia. Asina, en delles zones d'[[Alberta]], les precipitaciones algamaron los 100 milímetros d'agua en menos de dos díes, principalmente al oeste y suroeste de Calgary.<ref name="ReutersUpdate">{{cita noticia |apellíu=Williams |nome=Nia |apellíu2=Haggett |nome2=Scott |url=http://ca.news.yahoo.com/floods-canadas-oil-capital-calgary-force-75-000-151201622.html |títulu=Floods shut down Canada's oil capital, four to five may be dead |editorial=Reuters |fecha=21 de xunu de 2013 |fechaaccesu=21 de xunu de 2013 |urlarchivu=https://archive.today/20130624234853/http://ca.news.yahoo.com/floods-canadas-oil-capital-calgary-force-75-000-151201622.html |fechaarchivu=24 de xunu de 2013 }} (n'inglés)</ref> L'agua enchió rápido'l suelu, lo que, en conxunción cola serrapatosa cuenca nos montes, traducir nun aumentu rápidu nel tamañu y el fluxu de dellos ríos.<ref>{{cita noticia |apellíu=Davison |nome=Janet |apellíu2=Powers |nome2=Lucas |url=http://www.cbc.ca/news/canada/calgary/story/2013/06/21/f-alberta-floods.html |títulu=Why Alberta's floods hit so hard and fast |editorial=Canadian Broadcasting Corporation |fecha=22 de xunu de 2013 |fechaaccesu=22 de xunu de 2013}}</ref> Ante esto, el 21 de xunu, decenes de miles de persones recibieron la orde de sacupar los sos llares depués del aumentu del nivel de los ríos [[Ríu Bow|Bow]] y [[Ríu Elbow|Elbow]].<ref name="RCA" /> De resultes, la mayor parte del centru de Calgary foi anubiertu, quedándose amás ensin lletricidá mientres los siguientes díes, ente que les escueles de la [[Calgary Board of Education|CBE]] (Comisión d'educación de Calgary - poles sos sigles n'inglés), permanecíen cerraes siquier hasta'l 27 de xunu.<ref>[http://www.calgaryherald.com/news/LIVE+Flood+waters+siege+Calgary+southern+Alberta/8550481/story.html Calgary neighbourhoods underwater as Bow River's rise continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103750/http://www.calgaryherald.com/news/LIVE+Flood+waters+siege+Calgary+southern+Alberta/8550481/story.html |date=2016-03-04 }} (n'inglés)</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/canada/story/2013/06/21/alberta-flooding-calgary-canmore-high-water.html?cmp=rss Alberta floods prompt widespread downtown Calgary evacuations] (n'inglés)</ref><ref name="RCA">{{cita web|autor=Radio-Canada|títulu=Inondation : la situation se stabilise lentement à Calgary|url=http://www.radio-canada.ca/regions/alberta/2013/06/25/001-inondation-calgary-mardi.shtml|fechaaccesu=26 de xunu de 2013|fecha=25 de xunu de 2013|idioma=francés}}</ref> Como afeutaos direutos, rexistráronse siquier 3 decesos,<ref name=llenes>{{cita noticia|títulu=Trés muertos y 100.000 movíos poles fuertes llenes en Canadá|url=https://www.abc.es/internacional/20130622/abci-canada-muertos-llenes-201306220924.html|fecha=22 de xunu de 2013|fechaaccesu=17 de payares de 2013|axencia=EFE}}</ref> 75&nbsp;000 residentes damnificados en 26 barrios&thinsp;<ref name=CBCMacIntosh23jun2013>{{cita noticia|títulu=Cameron MacIntosh reflects on the Calgary flood: Reporter's notebook: June is always a dangerous time in the Prairies|nome=Cameron|apellíu=MacIntosh|editorial=CBC News|fecha=23 de xunu de 2013|fechaaccesu=23 de xunu de 2013}} (n'inglés)</ref> (delles fontes notificaron hasta 100&nbsp;000 movíos&thinsp;<ref name=llenes />) y 350&nbsp;000 trabayadores del centru de Calgary a quien se-yos pidió nun averase al área afeutada.<ref name="CBCOngoingStory">{{cita noticia |url=http://www.cbc.ca/news/canada/calgary/story/2013/06/21/alberta-flooding-calgary-canmore-high-water.html |títulu=4 feared dead from Alberta floods |editorial=[[CBC News|Canadian Broadcasting Corporation]] |fecha=21 de xunu de 2013 |fechaaccesu=21 de xunu de 2013}} (n'inglés)</ref> Pela so parte el gobiernu provincial manifestó qu'esta yera'l peor hinchente d'Alberta en tola so historia.<ref name="WorstInHistory">{{cita noticia |url=http://www.edmontonjournal.com/news/Province+says+flooding+worst+Alberta+history+states+local+emergency+place/8565439/story.html#ixzz2X5IWqgwc |títulu=Province says flooding is worst in Alberta history; 25 states of local emergency in place |obra=Edmonton Journal |fecha=23 de xunu de 2013 |fechaaccesu=23 de xunu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130625001246/http://www.edmontonjournal.com/news/Province+says+flooding+worst+Alberta+history+states+local+emergency+place/8565439/story.html#ixzz2X5IWqgwc |fechaarchivu=25 de xunu de 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625001246/http://www.edmontonjournal.com/news/Province+says+flooding+worst+Alberta+history+states+local+emergency+place/8565439/story.html#ixzz2X5IWqgwc |archivedate=2013-06-25 }} (n'inglés)</ref> == Xeografía == [[Ficheru:Calgary street map.png|200px|left|thumb|Planu de Calgary]] Calgary asitiar ente los pies de los [[Montes Rocosos]] y les [[praderíes canadianes]] y ye, poro, una zona montascosa. La elevación de la ciudá ye d'aproximao 1048 [[metros sobre'l nivel del mar]]&thinsp;<ref>[https://web.archive.org/web/20070929103943/http://www.wildlife.org/conference/index.cfm?tname=2004about About Calgary and Alberta] - The Wildlife Society</ref> nel centru y de 1083 metros nel aeropuertu. El territoriu de la ciudá en sí cubre una superficie de 721&nbsp;km² (en 2001) y supera la superficie de [[Toronto]].<ref>{{cita publicación | url=http://calsun.canoe.ca/News/Columnists/Kaufmann_Bill/2006/07/30/1710190-sun.html| títulu= Grow forth and multiply | editorial=[[The Calgary Sun]] | autor=Bill Kaufmann | idioma=inglés | fecha=30 de xunetu de 2006 | fechaaccesu=1 de xineru de 2006}}</ref> [[Ficheru:ElbowRiverCalgary.jpg|thumb|El ríu Elbow]] Dos [[ríu|ríos]] importantes traviesen la ciudá. El [[ríu Bow]] ye'l mayor y flúi del oeste escontra'l sur. El [[ríu Elbow]] flúi escontra'l norte dende'l sur, hasta desaguar nel Bow cerca del centru de la ciudá. Puesto que el clima de la rexón ye polo xeneral secu, la vexetación trupa namái crez de forma natural a veres de los ríos y nel [[Parque Provincial Fish Creek]], el mayor parque urbanu de Canadá.<ref>[https://web.archive.org/web/20061111005059/http://www.cd.gov.ab.ca/enjoying_alberta/parks/planning/gateway/siteinformation.asp?id=45 Fish Creek Provincial Park] - Gateway to Alberta's Parks, Alberta Government.</ref> L'área física de la ciudá consiste nun centru bastante pobláu arrodiáu de zones residenciales de menor densidá. Al contrariu qu'otres ciudaes con una superficie metropolitana importante, la mayoría de los [[suburbiu|suburbios]] de Calgary tán incluyíos na ciudá propiamente dicha, sacante les ciudaes d'[[Airdrie]] al norte, [[Cochrane (Alberta)|Cochrane]] al noroeste, [[Strathmore]] al este, y el distritu de Springbank al oeste. Anque, téunicamente nun ta entendida na aglomeración de Calgary, el conceyu d'[[Okotoks]] namái ta a unos pocos quilómetros de Calgary y considérase-y un suburbiu d'ésta. La [[Rexón de Calgary|rexón económica de Calgary]] ye llixeramente mayor que la división del censu y tien una población de 1&nbsp;214&nbsp;839 habitantes.<ref name="statcan"/> Por causa de la rápida espansión de la ciudá, la so llende suroeste agora ye axacente cola reserva india de los [[Tsuu T'ina]]. La recién construcción de barrios residenciales nel suroeste de la ciudá punxo de relieve la necesidá de construyir una carretera que se comunique col interior de la ciudá, pero por causa de discrepancies nes negociaciones colos [[Tsuu T'ina]], la construcción de tal carretera nun empezó inda.<ref>{{cita publicación | url=http://www.canada.com/calgaryherald/news/theeditorialpage/story.html?id=176a314a-4810-415y-9be9-86b4ba03b78d| títulu= New southwest community depends on new ring road | editorial=[[Calgary Herald]] | fecha=22 de payares de 2006 | idioma=inglés | fechaaccesu=1 de xineru de 2006}}</ref> === Xeografía urbana === ==== Barrios ==== [[Ficheru:View from calgary tower.JPG|thumb|El centru financieru de Calgary vistu dende la [[Calgary Tower]]]] El centru de la ciudá ta formáu por cinco barrios: [[Eau Claire (Calgary)|Eau Claire]] (incluyendo al Distritu Festivu), el [[Downtown West End (Calgary)|Downtown West End]], el [[Downtown Commercial Core (Calgary)|Downtown Commercial Core]], [[Chinatown (Calgary)|Chinatown]], y el [[Downtown East Village (Calgary)|Downtown East Village]]. El nucleu comercial ta de la mesma estremáu en distritos incluyendo'l nucleu de venta al per menor en [[Stephen Avenue (Calgary)|Stephen Avenue]], l'Entertainment District, l'Arts District y el Government District. Distintu al centru y al sur de la novena avenida atópase'l barriu más trupu de Calgary, el Beltline. L'área inclúi un númberu de comunidaes como'l centru, Victoria Crossing y una porción del Distritu Rivers. El Beltline ye'l centru de les grandes iniciatives d'urbanismu y remocicamientu per parte del gobiernu municipal&thinsp;<ref>{{cita web|url= http://www.calgary.ca/DocGallery/BU/planning/pdf/centre_city/beltline/beltline_plan_one.pdf|urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110611041400/http://www.calgary.ca/DocGallery/BU/planning/pdf/centre_city/beltline/beltline_plan_one.pdf|fechaarchivu= 11 de xunu de 2011|formatu= PDF|títulu= Beltline—Area Redevelopment Plan|autor= City of Calgary|fechaaccesu= 28 de setiembre de 2007}}</ref> p'aumentar la densidá y vitalidá del centru de Calgary. Los primeros barrios urbanos son extrarradiales o direutamente allegantes al centru de la ciudá. Ente estos atópense [[Crescent Heights, Calgary|Crescent Heights]], [[Sunnyside, Calgary|Sunnyside]], [[Hounsfield Heights/Briar Hill, Calgary|Hounsfield Heights/Briar Hill]], [[Hillhurst, Calgary|Hillhurst]], [[Kensington, Calgary|Kensington]], [[Bridgeland, Calgary|Bridgeland]], [[Renfrew, Calgary|Renfrew]], [[Mount Royal, Calgary|Mount Royal]], [[Mission, Calgary|Mission]] y [[Inglewood, Calgary|Inglewood]]. Estos barrios tán, de la mesma, arrodiaos por barrios relativamente trupos y establecíos como [[Rosedale, Calgary|Rosedale]], [[North Haven, Calgary|North Haven]] y [[Mount Pleasant, Calgary|Mount Pleasant]] al norte; [[Bowness, Calgary|Bowness]], [[Parkdale, Calgary|Parkdale]] y [[Westgate, Calgary|Westgate]] al oeste; [[Park Hill, Calgary|Park Hill]], [[South Calgary]] (qu'inclúi Marda Loop), [[Bankview, Calgary|Bankview]], [[Altadore, Calgary|Altadore]] y [[Killarney, Calgary|Killarney]] al sur; y [[Forest Lawn, Calgary|Forest Lawn]]/[[International Avenue, Calgary|International Avenue]] al este. Más alloñaos d'estos y de normal dixebraos unos d'otros per carreteres, tán les comunidaes suburbanas, de cutiu caracterizaes como "barrio dormitorio". La mayor cantidá d'espansión suburbana ta asocediendo na parte sur fonda de la ciudá con tamién gran crecedera na exa noroeste. En total, hai más de 180 barrios distintos dientro de les llendes de la ciudá.<ref>{{cita web | url= http://www.calgary.ca/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_2_766_244_0_43/http;/content.calgary.ca/CCA/City%20Living/Communities/Community%20Profiles/Community%20Profiles.htm | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20061113063512/http://www.calgary.ca/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_2_766_244_0_43/http%3B/content.calgary.ca/CCA/City+Living/Communities/Community+Profiles/Community+Profiles.htm | fechaarchivu= 13 de payares de 2006 | títulu= Community Profiles | autor= City of Calgary | fechaaccesu= 14 de febreru de 2007 | mes= xineru | añu= 2007 }} (n'inglés)</ref> === Clima === [[Ficheru:Chinook19.11.05.jpg|thumb|Arcu Chinook.]] Calgary gocia d'un [[clima continental]] ([[Clasificación climática de Köppen]] ''[[Clima continental húmedu#Dfb/Dwb/Dsb: Subtipo de branu templáu|Dfb]]'', [[Departamentu d'Agricultura de los Estaos Xuníos|USDA]] [[Zona de rusticidad|Zona de rusticidad de plantes]] 3a),<ref name="Plant Hardiness Zones"> {{cita web |url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/forest/forestcanada/planthardi |títulu = The Atlas of Canada |editorial = Natural Resources Canada |fechaaccesu = 2 d'abril de 2010 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100327150913/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/forest/forestcanada/planthardi |fechaarchivu = 27 de marzu de 2010 }} (n'inglés)</ref><ref>{{cita web|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/sag6299 |títulu=Agroclimatic Atlas of Alberta: Climate of Alberta |editorial= agric.gov.ab.ca |fechaaccesu= 29 d'agostu de 2011}} (n'inglés)</ref><ref>{{cita web|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/sag6278/$FILE/sag6278_lrg.gif |títulu=Figure 1. Agroclimatic Atlas of Alberta reference map |fechaaccesu= 29 d'agostu de 2011}}</ref> con [[iviernu|iviernos]] llargos y secos pero variables y [[branu|branos]] curtios y templaos. El [[clima]] ta bien influyíu pola elevación de la ciudá y la proximidá de los [[Montes Rocosos]]. Anque los fríos iviernos de Calgary pueden ser bien incómodos, dende l'[[océanu Pacíficu]] soplen regularmente [[vientu|vientos]] templaos y secos llamaos "[[chinook (vientu)|chinooks]]" mientres los meses ivernizos, dando a los habitantes de la ciudá una tregua al [[fríu]]. N'ocasiones, estos vientos fixeron xubir la temperatura más de 15&nbsp;°C, y pueden durar dellos díes. Los ''chinooks'' son una carauterística tan regular de los iviernos de Calgary que namái un mes (xineru de [[1950]]) nun rexistró destemple de más de 100 años d'observaciones meteorolóxiques. Más de la metá de los díes d'iviernu tienen una [[temperatura]] máxima cimera a 0&nbsp;°C. N'ocasiones, la temperatura ivernizo puede xubir a más de 20&nbsp;°C. Calgary ye una ciudá d'estremos, y les temperatures pueden variar ente un récor mínimu de -45&nbsp;°C en [[1893]] a un máximu de 36&nbsp;°C en [[1919]]. Anque ye un fechu pocu común, rexistráronse temperatures diurnes pel branu percima de 30&nbsp;°C aproximao cuatro díes al añu. La temperatura cai a -30&nbsp;°C por permediu unos cinco díes al añu; sicasí, los periodos de fríu estremo nun suelen durar enforma tiempu. Según [[Environment Canada]], la temperatura medio en Calgary varia ente una media de -10&nbsp;°C en xineru a 17&nbsp;°C en xunetu. De resultes de la elevada [[altitú]] de Calgary, les tardes de branu pueden ser más bien fríes; la mínima media pel branu ye de 8&nbsp;°C y puede haber [[xelada|xelaes]] tol añu. Diéronse casos de nevaes inclusive en xunetu y n'agostu. Con una [[Mugor|mugor relativa]] media del 55 % pel iviernu y del 45 % pel branu,<ref name="envcan">{{cita web |url= http://www.climate.weatheroffice.gc.ca/climate_normals/results_y.html?stnID=2205&lang=y&dCode=1&province=ALTA&provBut=Search&month1=0&month2=12 |títulu= Canadian Climate Normals 1971-2000 |editorial= Environment Canada |fechaaccesu=23 de xineru de 2012}} (n'inglés)</ref> Calgary tien un clima semiárido típicu d'otres ciudaes de les [[Grandes Llanures]] del Oeste y de les [[Praderíes Canadianes]]. Al contrariu qu'otres ciudaes asitiaes más al este, como [[Toronto]], [[Montreal]], o inclusive [[Winnipeg]], la [[mugor]] nun ye cuasi nunca un factor nel intre del branu en Calgary. La ciudá ye una de les más soleyeres en Canadá, con una media de 2405 hores de [[sol]] al añu.<ref name="envcan"/> Calgary recibe una media de 413&nbsp;mm de [[precipitaciones]], de les cualos 301&nbsp;mm de son d'[[agua]] y el restu de [[nieve]].<ref name="envcan"/> La mayor parte de les precipitaciones cayen de mayu a agostu, y el mes de xunu ye'l que, de media, rexistra les agües más fuertes. En xunu de 2005, cayeron en Calgary 248&nbsp;mm de precipitaciones, lo que lo convierte nel mes más lluviosu de la historia de la ciudá. Les [[seca|seques]] nun son infrecuentes y pueden tener llugar en cualquier dómina del añu. En Calgary hai de media más de 20 díes de [[nube]] al añu, la mayoría d'elles pel branu. La ciudá asítiase nel cantu del llamáu "corredor del [[xarazo]] d'Alberta" y n'ocasiones sufre fuertes pedriscaes que causen numberosos daños. Una d'elles, asocedida en setiembre de [[1991]], foi una de les [[Desastre|catástrofe]]s naturales más destructores de la historia de [[Canadá]].<ref>Charlton, R.B., B.M. Kachman y L. Wojtiw. ''Urban Hailstorms, A View from Alberta.'' Natural Hazards 12 (1995): páxs. 29-75. ISSN 0921-030X</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070325063115/http://atlas.nrcan.gc.ca/sites/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html Major Hailstorms] - The Atlas of Canada</ref> '''Estaciones''' * [[Primavera]]: de mediaos de marzu a mayu. * [[Branu]]: de xunu a agostu. * [[Seronda]]: de setiembre a payares. * [[Iviernu]]: de payares a mediaos de marzu. {{Clima |llugar = [[Aeropuertu Internacional de Calgary]] (1981-2010) |xin_max = -0.9 |xin_max_reg = 17.6 |feb_max = 0.7 |feb_max_reg = 22.6 |mar_max = 4.4 |mar_max_reg = 25.4 |abr_max = 11.2 |abr_max_reg = 29.4 |may_max = 16.3 |may_max_reg = 32.4 |xun_max = 19.8 |xun_max_reg = 35.0 |xnt_max = 23.2 |xnt_max_reg = 36.1 |ago_max = 22.8 |ago_max_reg = 35.6 |set_max = 17.8 |set_max_reg = 33.3 |och_max = 11.7 |och_max_reg = 29.4 |pay_max = 3.4 |pay_max_reg = 22.8 |avi_max = -0.8 |avi_max_reg = 19.5 |añal_max = 10.8 |añal_max_reg = 36.1 <!--Temperatura diario permediu (°C)--> |xin_prom = -7.1 |feb_prom = -5.4 |mar_prom = -1.6 |abr_prom = 4.6 |may_prom = 9.7 |xun_prom = 13.7 |xnt_prom = 16.5 |ago_prom = 15.8 |set_prom = 11.0 |och_prom = 5.2 |pay_prom = -2.4 |avi_prom = -6.8 |añal_prom = 4.4 <!--Les temperatures mínimes rexistraes son opcionales--> |xin_min = -13.2 |xin_min_reg = -44.4 |feb_min = -11.4 |feb_min_reg = -45.0 |mar_min = -7.5 |mar_min_reg = -37.2 |abr_min = -2.0 |abr_min_reg = -30.0 |may_min = 3.1 |may_min_reg = -16.7 |xun_min = 7.5 |xun_min_reg = -3.3 |xnt_min = 9.8 |xnt_min_reg = -0.6 |ago_min = 8.8 |ago_min_reg = -3.2 |set_min = 4.1 |set_min_reg = -13.3 |och_min = -1.4 |och_min_reg = -25.7 |pay_min = -8.2 |pay_min_reg = -35.0 |avi_min = -12.8 |avi_min_reg = -42.8 |añal_min = -1.9 |añal_min_reg = -45.0 <!--Precipitación total (mm)--> |precipitation colour = green |xin_precip = 9.4 |feb_precip = 9.4 |mar_precip = 17.8 |abr_precip = 25.2 |may_precip = 56.8 |xun_precip = 94.0 |xnt_precip = 65.5 |ago_precip = 57.0 |set_precip = 45.1 |och_precip = 15.3 |pay_precip = 13.1 |avi_precip = 10.2 |añal_precip = 418.8 <!--Agua total (mm)--> |xin_lluvia = 0.06 |feb_agües = 0.09 |mar_agües = 2.2 |abr_agües = 10.8 |may_agües = 46.1 |jun_agües = 93.9 |xnt_agües = 65.5 |ago_agües = 57.0 |set_agües = 41.7 |och_agües = 7.5 |pay_agües = 1.5 |avi_agües = 0.28 |añal_agües = 326.4 <!--Cayida total de nieve (cm)--> |xin_nevaes = 15.3 |feb_nevaes = 14.5 |mar_nevaes = 22.7 |abr_nevaes = 18.8 |may_nevaes = 11.9 |xun_nevaes = 0.13 |xnt_nevaes = 0.0 |ago_nevaes = 0.03 |set_nevaes = 3.9 |och_nevaes = 10.0 |pay_nevaes = 16.6 |avi_nevaes = 15.0 |añal_nevaes = 128.8 <!--Díes de Precipitación sólida, líquida y/o mista --> |o_precip_díes = 0.2 mm |xin_precip_díes = 7.3 |feb_precip_díes = 6.8 |mar_precip_díes = 9.2 |abr_precip_díes = 9.0 |may_precip_díes = 11.2 |xun_precip_díes = 13.8 |xnt_precip_díes = 13.0 |ago_precip_díes = 10.6 |set_precip_díes = 9.1 |och_precip_díes = 7.2 |pay_precip_díes = 7.6 |avi_precip_díes = 6.9 |añal_precip_díes = 111.8 <!--Díes d'Agües --> |o_lluvia_díes = 0.2 mm |xin_lluvia_díes = 0.27 |feb_lluvia_díes = 0.20 |mar_agües_díes = 1.3 |abr_lluvia_díes = 4.1 |may_lluvia_díes = 10.1 |jun_lluvia_díes = 13.8 |xnt_lluvia_díes = 13.0 |ago_lluvia_díes = 10.5 |set_lluvia_díes = 8.7 |och_lluvia_díes = 4.2 |pay_lluvia_díes = 1.4 |avi_lluvia_díes = 0.40 |añal_agües_díes = 67.9 <!--Díes de Nevaes --> |o_nevaes_díes = 0.2 cm |xin_nevaes_díes = 7.7 |feb_nevaes_díes = 7.4 |mar_nevaes_díes = 9.5 |abr_nevaes_díes = 6.4 |may_nevaes_díes = 2.6 |jun_nevaes_díes = 0.07 |xnt_nevaes_díes = 0.0 |ago_nevaes_díes = 0.10 |set_nevaes_díes = 1.3 |och_nevaes_díes = 4.1 |pay_nevaes_díes = 7.4 |avi_nevaes_díes = 7.7 |añal_nevaes_díes = 54.2 <!--Media d'hores de sol (h)--> |xin_sol = 119.5 |feb_sol = 144.6 |mar_sol = 177.2 |abr_sol = 220.2 |may_sol = 249.4 |xun_sol = 269.9 |xnt_sol = 314.1 |ago_sol = 284.0 |set_sol = 207.0 |och_sol = 175.4 |pay_sol = 121.1 |avi_sol = 114.0 |añal_sol = 2396.3 <!--Media de % de mugor--> |xin_hum = 54.5 |feb_hum = 53.2 |mar_hum = 50.3 |abr_hum = 40.7 |may_hum = 43.5 |xun_hum = 48.6 |xnt_hum = 46.8 |ago_hum = 44.6 |set_hum = 44.3 |och_hum = 44.3 |pay_hum = 54.0 |avi_hum = 55.3 |añal_hum = 48.3 |publicación = Environment Canada<ref name = CCN > {{cita web | url = ftp://ftp.tor.ec.gc.ca/Pub/Normals/English/ | títulu = Calgary INT'L A | obra = Canadian Climate Normals 1981–2010 | editorial = Environment Canada | idioma = Inglés | fechaaccesu = 11 d'avientu de 2013}}</ref> }} === Demografía === {| border="1" style="float:left; margin: 1em;border-collapse:collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" !# !Orixe étnicu{{#tag:ref|Datos que reflexen respuestes múltiples (una mesma persona puede declarar más d'un orixe).<ref name="Tabla">{{cita web|autor=Statistiques Canada|títulu=Ethnic origins, 2006 counts, for census metropolitan areas and census agglomerations - 20% sample data|url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=Y&Geo=CMA&Code=825&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|fechaaccesu=8 de mayu de 2013|obra=Censu de Canadá de 2006|fecha=6 d'ochobre de 2010|idioma=inglés}}</ref>|group=Nota}} !Población !% |- |1 |[[Inglaterra|Ingleses]] |291&nbsp;370 |27,22 % |- |2 |[[Escocia|Escoceses]] |223&nbsp;000 |20,84 % |- |3 |[[Canadá|Canadianos]] |207&nbsp;790 |19,41 % |- |4 |[[Alemaña|Alemanes]] |182&nbsp;940 |17,09 % |- |5 |[[Irlanda|Irlandeses]] |175&nbsp;575 |16,40 % |- |6 |[[Francia|Franceses]] |109&nbsp;180 |10,20 % |- |7 |[[Ucraína|Ucraínos]] |76&nbsp;240 |7,12 % |- |8 |[[China|Chinos]] |75&nbsp;410 |7,05 % |- |9 |[[India|Indios]] |49&nbsp;280 |4,60 % |- |10 |[[Polonia|Polacos]] |47&nbsp;925 |4,48 % |} Los principales datos estadísticos de la ciudá de Calgary son l'arrexuntáu de la Encuesta Nacional de Llares (de calter obligatoriu hasta'l censu de 2006) y los datos d'estimaciones de la ciudá. El [[censu de Canadá de 2011]] ye'l más recién censu nacional, que los sos resultaos fueron publicaos parcialmente.<ref name=2011censusABmunis /> Esti censu rexistró un total de 1&nbsp;096&nbsp;833 persones morando na ciudá de Calgary, un cambéu del 10,9 % comparáu col censu de 2006. Pa 2011, na ciudá había un total de 445&nbsp;848 viviendes privaes, de les cualos solo 423&nbsp;417 taben ocupaes por residentes permanentes. La densidá de población de Calgary yera de 1329&nbsp;hab/km². La edá permediu de la población de la ciudá yera de 36,4 años.<ref name=2011censusABmunis /> En [[2011]], dientro de les llendes de la ciudá de Calgary vivíen 547&nbsp;475 homes (49,91 %) y 549&nbsp;360 muyeres (50,09 %).<ref name="statcan">[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=F&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=CD&Code2=4806&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1 Statistique Canada] Calgary, Alberta (Códigu 4806016) et Division Non. 6, Alberta (Code 4806) (tabla). Profil du recensement, Recensement de 2011, produit nº 98-316-XWF au catalogue de Statistique Canada. Ottawa. 24 d'ochobre de 2012 (en francés) (consultáu'l 8 de mayu de 2013)&thinsp;</ref> Los neños menores de cinco años conformaben el 6,57 % de la población (72&nbsp;010);<ref name="statcan" /> en [[Alberta]] esta proporción ye del 6,72% (244&nbsp;880)&thinsp;<ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Alberta (Code 48) et Division Non. 6, Alberta (Code 4806) (tableau). Profil du recensement, Recensement de 2011, produit nº 98-316-XWF au catalogue de Statistique Canada. Ottawa|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=F&Geo1=PR&Code1=48&Geo2=CD&Code2=4806&Data=Count&SearchText=alberta&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1|fechaaccesu=9 de mayu de 2013|fecha=24 d'ochobre de 2012|idioma=francés}}</ref> y en tou Canadá del 5,61 %.<ref name="StatCanada">{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Canada (Code 01) et Division Non. 6, Alberta (Code 4806) (tableau). Profil du recensement, Recensement de 2011, produit nº 98-316-XWF au catalogue de Statistique Canada. Ottawa.|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=F&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=CD&Code2=4806&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1|fechaaccesu=9 de mayu de 2013|fecha=24 d'ochobre de 2012|idioma=francés}}</ref> El 9,95 % de los residentes de Calgary algamaren la edá de [[xubilación]] (65 años o más), frente al 14,77 % en tou Canadá. Asina, la media d'edá de Calgary ye de 36,4 años&thinsp;<ref name="statcan" /> frente a los 40,6 de Canadá.<ref name="StatCanada" /> Dende'l [[Censu de Canadá de 2006|censu de 2006]] la población de Calgary que diz tener procedencia canadiana nun ye mayoritaria. N'efeutu, la población que diz tener oríxenes ingleses o escoceses supera a la población que diz tener oríxenes canadianos.<ref name="Tabla" /> Con respectu al censu de 2001, los habitantes de Calgary con oríxenes franceses amontóse, ente que aquellos con procedencia ucraniana menguó.<ref name="Tabla" /> ==== Minoríes visibles ==== La mayoría de los residentes de Calgary declara tener ascendencia [[Europa|europea]]. Esti grupu representaba'l 79 % de la población (688&nbsp;465 persones) en [[2001]] y el 77,77 % en [[2006]] (832&nbsp;405), lo cual indica una crecedera poblacional más importante de los grupos de ciudadanos identificaos como [[minoría visible|minoríes visibles]]. Dientro de los grupos de minoríes visibles, el gobiernu canadianu identifica principalmente a los pueblos autóctonos norteamericanos y a dellos grupos d'inmigrantes. Asina, el 2,48 % (26&nbsp;575 persones) de la población yera [[Amerindios de Canadá|amerindia]], lo qu'inclúi pueblos de les [[primeres naciones]] (10&nbsp;875 persones), ''[[métis]]'' o mestizos (14&nbsp;770 persones) y [[inuit]]s (250 persones).<ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Peuples autochtones|url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-558/pages/page.cfm?Lang=F&Geo=CMA&Code=01&Table=1&Data=Count&Sex=1&Age=1&StartRec=1&Sort=2&Display=Page|fechaaccesu=10 de mayu de 2013|fecha=6 d'ochobre de 2010|idioma=francés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131029204128/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-558/pages/page.cfm?Lang=F&Geo=CMA&Code=01&Table=1&Data=Count&Sex=1&Age=1&StartRec=1&Sort=2&Display=Page|fechaarchivu=2013-10-29}}</ref> En cuanto al grupu d'inmigrantes, taba compuestu por [[Tusán|chinos]] (66&nbsp;375; 6,2 %), [[Subcontinente indiu|asiáticos del sur]] (57&nbsp;700; 5,39 %), [[Filipines|filipinos]] (25&nbsp;565; 2,39 %), [[afrocanadianu|afrocanadianos]] (21&nbsp;060; 1,97 %) y [[llatinoamericanu|llatinoamericanos]] (13&nbsp;410; 1,25 %), ente munchos otros.{{#tag:ref|''Datos basaos en respuestes úniques. Fonte: Censu de Canadá de 2001.<ref name="statcan" />''|group=Nota}}<ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Tableau 9.9 Population des minorités visibles, par région métropolitaine de recensement, 2006|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/11-402-x/2012000/chap/imm/tbl/tbl09-fra.htm|fechaaccesu=11 de mayu de 2013|fecha=24 d'avientu de 2013|idioma=francés}}</ref> Estes cifres amuesen que los distintos grupos étnicos tuvieron una crecedera proporcional mayor que'l del restu de la población de la ciudá; ello ye qu'en [[2006]] 23,6 % de la población de la ciudá naciera nel estranxeru, lo que representa un porcentaxe mayor al 20,9 % rexistráu nos censos de [[1996]] y [[2001]].<ref>{{cita web|autor=Statistiques Canada|títulu=Immigration au Canada: un portrait de la population née à l'étranger|url=http://www42.statcan.gc.ca/smr08/ppt/smr08_098-fra.ppt|fechaaccesu=23 d'abril de 2013|obra=Censu de Canadá de 2006|fecha=4 d'avientu de 2007|idioma=francés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130522192906/http://www42.statcan.gc.ca/smr08/ppt/smr08_098-fra.ppt|fechaarchivu=22 de mayu de 2013}}</ref><ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Population immigrante, par région métropolitaine de recensement, 1996 à 2006|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/11-402-x/2012000/chap/imm/tbl/tbl05-fra.htm|fechaaccesu=10 de mayu de 2013|fecha=24 d'avientu de 2012|idioma=francés}}</ref> Según la páxina de ''Llatinos en Calgary'', la mayoría de los canadianos d'orixe llatín son católicos.<ref name="myfriendfernando">[http://www.myfriendfernando.ca/llatinos-calgary.php Llatinos en Calgary]</ref> En 2001, el 64 % de la comunidá llatinoamericana en Canadá informó de que yeren católicos, ente que el 16 % pertenecía a una denominación protestante tradicional. Coles mesmes, son relativamente pocos los llatinoamericanos que nun tienen dalguna afiliación relixosa. Esi añu, el 12 % dixo nun tener nenguna afiliación relixosa, frente al 17 % de la población total.<ref name="myfriendfernando" /> Los datos parciales, pero más recién del censu de 2011, amosaron que Calgary, xunto a [[Winnipeg]], yeren les ciudaes de les [[praderíes canadianes]] que más inmigrantes recibieron ente 2006 y 2011 (6,1 % del total d'inmigrantes de Canadá establecer en Calgary), lo que la convierte na cuarta ciudá de preferencia de los estranxeros, dempués de [[Toronto]], [[Montreal]] y [[Vancouver]].<ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Immigration et diversité ethnoculturelle au Canada|url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/as-sa/99-010-x/99-010-x2011001-fra.cfm|fechaaccesu=12 de mayu de 2013|fecha=6 de mayu de 2013|idioma=francés}}</ref> Esti censu amosó igualmente que s'empecipió un importante desplazamientu de población escontra les praderíes canadianes y principalmente escontra Calgary y Winnipeg.<ref name=RadioCanada2011>{{cita web|autor=RadioCanada.ca|títulu=-y Canada devient de plus en plus un pays d'immigrants|url=http://www.radio-canada.ca/nouvelles/National/2013/05/08/001-statistique-canada-immigrants-minorites-visibles.shtml|fechaaccesu=12 de mayu de 2013|fecha=8 de mayu de 2013|idioma=francés}}</ref> Finalmente, les previsiones demográfiques amuesen que la población de Calgary nacida nel estranxeru tendría de pasar del 23,6 % en [[2006]] al 30 % en [[2031]], ente que les minoríes visibles tendríen de pasar del 22 % al 38 % nel mesmu periodu de tiempu.<ref>{{cita web|autor=Statistique Canada|títulu=Tableau 9.12 Projections de la population née à l'étranger et de la population des minorités visibles, par région métropolitaine de recensement, 2006 et 2031|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/11-402-x/2012000/chap/imm/tbl/tbl12-fra.htm|fechaaccesu=12 de mayu de 2013|fecha=24 d'avientu de 2012|idioma=francés}}</ref> == Gobiernu y política == Calgary ye vista como una ciudá conservadora, apoderada por conservadores sociales y conservadores fiscales tradicionales.<ref>{{cita web| url= http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/frontierpoli.html| títulu= Calgary's Politics 1895–1946| autor= University of Calgary| añu= 1997| fechaaccesu= 28 de xunu de 2007| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070524065544/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/frontierpoli.html| fechaarchivu= 24 de mayu de 2007}}</ref> Esta perspeutiva ye contrapuesta pola imaxe d'un centru d'oficines corporatives, con un altu porcentaxe de la fuercia llaboral siendo emplegada en trabayos de "pescuezu blancu" (oficinistes). L'alta concentración de petroleu y la corporación de gas llevaron al surdimientu del Partíu Conservador Progresista de Peter Lougheed en 1971.<ref>{{cita web| url= http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/1971poli.html| títulu= Calgary's Politics 1971–1991| autor= University of Calgary| añu= 1997| fechaaccesu= 28 de xunu de 2007| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070701180911/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/calgary/1971poli.html| fechaarchivu= 1 de xunetu de 2007}}</ref> Mientres la [[Década de 1990|década de los 90]], l'ámbitu políticu de la ciudá foi apoderáu pol partíu reformista, d'estracción derechiega. Sicasí, conforme Calgary creció, los sos políticos son cada vez más diversos, tendientes a la izquierda. El Partíu Verde de Canadá tamién fixo incursiones en Calgary, ejemplificados poles resultaos de la eleición federal de 2011, onde algamaron el 7,7 % de los votos en tola ciudá, que van dende'l 4,7 % nel nordeste de Calgary a 13,1 % nel distritu eleutoral del centro-norte de Calgary.<ref>[http://enr.elections.ca/DownloadResults.aspx Event results] (eleiciones de Canadá) (n'inglés)</ref> La derechiega «Alianza Alberta» volvióse activa nes eleiciones xenerales d'Alberta de 2004 y fixo campaña poles reformes fiscal y socialmente conservadores. Sicasí, l'Alianza Alberta y el so socesor, l'Alianza Wildrose», nun llograron faer meyores na eleición provincial 2008. Sicasí, como la población de Calgary aumentó, tamién lo fixo la diversidá de la so política. Esta cultura política izquierdista alternativa llogró muncha atención mientres el Congresu Mundial del Petroleu nel añu 2000, y tres les protestes pola xunta del [[G-8|Grupu de los Ocho]]. Les protestes más grandes na historia de la ciudá empezaron nel 2003, en respuesta a la [[Guerra n'Iraq]]. La ciudá tien grupos d'organizaciones conocíes, según un grupu anticapitalista. === Polítiques municipales === [[Ficheru:Calgary city hall1.jpg|thumb|right|La nueva (a la derecha) y l'antigua (a la izquierda) Alcaldía de Calgary.]] Calgary rexir pola llei orgánica de l'Acta de Gobiernu Municipal d'Alberta de 1995.<ref>{{cita web|url=http://www.qp.alberta.ca/574.cfm?page=m26.cfm&leg_type=Acts&isbncln=9780779756155&display=html|autor=Alberta Queen's Printer|títulu=Municipal Government Act|fecha=1994-2000|fechaaccesu=15 d'agostu de 2011}}</ref> Los habitantes de Calgary escueyen 14 consejales (hasta 2013 llamaos rexidores) y un alcalde pal Conseyu de la Ciudá de Calgary cada trés años. Naheed Nenshi ye l'actual alcalde y foi escoyíu nes eleiciones municipales de 2010 y reelixíu en 2013. La próxima eleición ta prevista pal [[16 d'ochobre]] de [[2017]].<ref>{{cita web |url=http://www.calgaryherald.com/news/Calgary+rejects+alderman+label+after+years/3972721/story.html |títulu=Calgary Rejects Alderman Label After 116 Years |autor=Markusoff, Jason |fecha=14 d'avientu de 2010 |obra=[[Calgary Herald]] |fechaaccesu=14 d'avientu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101218020109/http://www.calgaryherald.com/news/Calgary%2Brejects%2Balderman%2Blabel%2Bafter%2Byears/3972721/story.html |fechaarchivu=18 d'avientu de 2010 }}</ref><ref>{{cita web|autor=calgary.ca|títulu=Elections 2013|url=http://www.calgary.ca/CA/city-clerks/Pages/Election-and-information-services/2013-General-election/Default.aspx|fechaaccesu=25 de payares de 2013|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131120184929/http://calgary.ca/CA/city-clerks/Pages/Election-and-information-services/2013-General-election/default.aspx|fechaarchivu=2013-11-20}}</ref> Dos conseyos escolares funcionen de forma independiente en Calgary, unu públicu y l'otru particular. Dambos conseyos tienen 7 síndicos electos cada unu representando 2 de los 14 distritos eleutorales. Los conseyos escolares son consideraos como parte de la política municipal en Calgary, yá que son escoyíos coles mesmes que'l Conceyu Municipal.<ref>{{cita web|títulu=Election and Information Services|url=http://www.calgary.ca/election|editorial=City of Calgary|idioma=inglés|fechaaccesu=1 de setiembre de 2011}}</ref> === Polítiques provinciales === Calgary ta representada por venticinco llexisladores provinciales, ente ellos venti conservadores progresistes, trés lliberales y dos miembros del Partíu Wildrose. Por esautamente catorce años (dende la {{fecha|14|12|1992}} a la {{fecha|14|12|2006}}), el primer ministru provincial y líder del Partíu conservador progresista d'Alberta, Ralph Klein, ocupó'l puestu de la sede Calgary-Elbow. Klein foi escoyíu miembru de l'Asamblea Llexislativa d'Alberta en 1989 y arrenunció la {{fecha|20|9|2006}}.<ref>{{cita noticia| url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20060331.wklein0401/BNStory/National/home| títulu= Klein Takes Devastating Blow to Leadership| obra = [[The Globe and Mail]] | fechaaccesu=1 d'abril de 2006}}</ref> Foi asocedíu como primer ministru provincial y líder del Partíu Conservador Progresista por [[Ed Stelmach]], diputáu de Fort Saskatchewan-Vegreville. Dempués d'esti cambéu de lideralgu, Calgary vio'l so lideralgu y representación n'asuntos provinciales amenorgáu entá más yá que la so representación nel gabinete provincial amenorgar d'ocho a trés&thinsp;<ref>{{cita noticia | url= http://www.cbc.ca/canada/edmonton/story/2006/12/20/ed-cabinet-reax.html | títulu= New Alberta Cabinet Too White, Too Male, Too Tural: Critics | autor= Staff | fecha= 20 d'avientu de 2006 | fechaaccesu= 17 de setiembre de 2011 | editorial= CBC News | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070103102710/http://www.cbc.ca/canada/edmonton/story/2006/12/20/ed-cabinet-reax.html | fechaarchivu= 3 de xineru de 2007 }}</ref> con un solu llexislador de Calgary, Greg Melchin, calteniendo un asientu nel gabinete. En xunu de 2007, el vieyu distritu de Ralph Klein, un asientu del Partíu PC llográu desque asumió'l cargu en 1971 pasó al Lliberal d'Alberta Craig Cheffins mientres una eleición parcial.<ref>{{cita web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20070613/alta_rx_070613/20070613?hub=Canada|títulu=Byelection Surprise Shakes Up Alberta Politics|fechaaccesu=17 de setiembre de 2011|autor=Staff|fecha=13 de xunu de 2007|editorial=CTV News|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071012133631/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20070613/alta_rx_070613/20070613?hub=Canada|fechaarchivu=2007-10-12}}</ref> Nel periodu previu a les eleiciones xenerales de 2008, los espertos predixeron perdes significatives pa Tory nel bastión tradicional que munchos sentíen que se taba dando per sentáu ya ignoróse. Les eleiciones xenerales d'Alberta de 2008 vieron a los lliberales aumentar el so conteo d'asientos na ciudá d'unu a cinco. Magar los resultaos en Calgary nun yeren particularmente sorprendentes daes les quexes especialmente nel centru de Calgary cola alministración de Stelmach, el fechu de que pasaron frente a les ganancies significatives de PC de les que yeren en Edmonton. Los lliberales amenorgar a nueve escaño polo xeneral, esto ye, per primer vegada na historia, la mayoría del so grupu políticu representó circunscripciones en Calgary. === Polítiques federales === Calgary ye representáu a nivel federal por ocho diputaos y anguaño toes son miembros del [[Partíu Conservador de Canadá]].<ref>{{cita web|url=http://www.elections.ca/scripts/OVR2006/25/table11.html|títulu=Voting results by eleutoral district|fechaaccesu=25 de setiembre de 2007|autor=Elections Canada|añu=2006|idioma=inglés}}</ref> L'actual Partíu Conservador y los partíos que-y precedieron caltuvieron tradicionalmente la mayoría de los escaños federales de la ciudá. El distritu federal eleutoral de Calgary Southwest ye representáu pol actual [[Primer Ministru canadianu]] y líder del Partíu Conservador [[Stephen Harper]]. De casualidá, el mesmu asientu tuvo en manes de [[Preston Manning]] -líder del [[Partíu Reformista de Canadá]] y líder de la oposición oficial de Canadá ente 1997 y 2000. De los 22 primeros ministros de Canadá, dos representaron un distritu de Calgary, mientres exercíen como primer ministru: Stephen Harper y [[Richard Bedford Bennett]] ente 1930 y 1935. Destácase igualmente a [[Joe Clark]], quien tamién representó un distritu eleutoral de la ciudá -el distritu del centru de Calgary- antes d'aportar a primer ministru y líder del [[Partíu Conservador Progresista de Canadá]].<ref>{{cita web|autor=Bibliothèque du Parlement - Parlement du Canada|títulu=Premiers Ministres du Canada|url=http://www.parl.gc.ca/Parlinfo/Compilations/FederalGovernment/PrimeMinisters/ElectionWhilePM.aspx?Language=F|fechaaccesu=26 de xineru de 2014|fecha=15 de xineru de 2007|idioma=francés}}</ref> == Economía == [[Ficheru:The Bow in Calgary.jpg|thumb|upright=0.75|left|[[The Bow]], l'edificiu más altu de Calgary y de la mesma sede d'EnCana.]] Calgary ye reconocida como líder canadianu na industria de [[petroleu]] y [[gas]], según por ser un líder na espansión económica.<ref name="calgary.ca">{{enllaz rotu|1=[http://www.calgary.ca/docgallery/bu/finance/economics/policy_analysis/briefing_note_4.pdf Economía de Calgary, Alberta.] |2=http://www.calgary.ca/docgallery/bu/finance/economics/policy_analysis/briefing_note_4.pdf |bot=InternetArchiveBot }}</ref> La so alta renta per cápita,<ref name="calgaryeconomicdevelopment.com">{{cita web |url=http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocate/calgarys-economy |títulu=Calgary's Economy |editorial=Calgary Economic Development |fechaaccesu=29 d'agostu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110930075149/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocate/calgarys-economy |fechaarchivu=30 de setiembre de 2011 }}</ref> so nivel de desemplegu y l'altu [[Productu internu brutu|PIB]] per cápita&thinsp;<ref>{{cita web |url=http://www.tableaudebordmontreal.com/comparons/activiteeconomique/pibpercapita.en.html?mode=print |títulu=GDP per capita |editorial=Tableaudebordmontreal.com |fechaaccesu=29 d'agostu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120117155354/http://www.tableaudebordmontreal.com/comparons/activiteeconomique/pibpercapita.en.html?mode=print |fechaarchivu=17 de xineru de 2012 }}</ref> beneficiáronse del aumentu de les ventes y los precios por cuenta d'una puxanza de recursos, y l'aumentu de la diversificación económica. Por cuenta d'estes ventayes, Calgary foi designada como una ciudá global pola ''Globalization and World Cities Research Network''.<ref name=Global2011>{{cita web| url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html| títulu=GaWC — The World According to GaWC 2010| obra=Globalization and World Cities Research Network| fecha=14 de setiembre de 2011| fechaaccesu=10 d'ochobre de 2011| urlarchivu=https://archive.today/20120524193101/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html| fechaarchivu=2012-05-24}}</ref> Amás, Calgary foi una de les 200 meyores ciudaes del mundu, pola ''Brookings Institution'', que tenía una gran economía llocal pal añu 2011. La ciudá ocupó'l primer llugar a nivel nacional, y 51° nel mundu, nesi aspeutu.<ref>{{cita noticia| url=http://www.canada.com/news/calgary/Calgary+Edmonton+ranked+among+performing+global+economies/6014080/story.html| títulu=Calgary, Edmonton ranked among top performing global economies| obra=Postmedia News| nome=Derek| apellíu=Abma| fecha=18 de xineru de 2012| fechaaccesu=24 de marzu de 2012}}</ref> Amás, Calgary foi votada como la tercer ciudá en [[calidá de vida]] ente les ciudaes d'[[América del Norte]] por aciu la emisión 2011-2012 de ''American Cities of the Future''.<ref>{{cita web|url=http://investtoronto.ca/InvestToronto/media/InvestTorontoReports/FDI_Cities-of-the-Future_2011_12.pdf |títulu= American Cities of the Future 2011-2012 |editorial=investtoronto.ca |fecha= abril/mayu de 2011 |fechaaccesu= 18 d'avientu de 2012}}</ref> Los beneficios de Calgary d'un mercáu de trabayu relativamente fuerte en Alberta, ye parte del Corredor Calgary-Edmonton, una de les rexones de más rápidu crecimientu nel país. Ye la sede de munches de les principales compañíes rellacionaes col petroleu y el gas, y munches empreses de servicios financieros crecieron en redol a ellos. Empreses pequeñes y niveles pequeños d'autoempleo tamién s'alluguen ente los más altos en Canadá.<ref name="calgaryheralddigitalmedia.com">{{cita web|url=http://www.calgaryheralddigitalmedia.com/mediakit/calgary-ecomomy |títulu=Calgary Economy | obra = [[Calgary Herald]] |fechaaccesu= 29 d'agostu de 2011}}</ref> Tamién ye una exa importante de distribución y centru de tresporte con altes ventes al per menor.<ref name="calgaryeconomicdevelopment.com"/> La economía de Calgary ta cada vez menos apoderada pola industria de petroleu y gas, a pesar de que sigue siendo'l factor que más contribúi al PIB de la ciudá. En 2006, el PIB real de Calgary (en dólares constantes de 1997) foi de [[Dólar canadianu|C$]] 52,386 mil millones, de los cualos l'aceite, el gas y la minería contribuyeron col 12 %.<ref>{{cita web | url= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocateAndExpand/RECalgaryEconomy/gdp.cfm | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110722120030/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocate/calgarys-economy/gdp | fechaarchivu= 22 de xunetu de 2011 | títulu= Real GDP by Industry: Calgary Economic Region, 2006 | autor= Calgary Economic Development | añu= 2006 | fechaaccesu= 12 de marzu de 2007 }}</ref> Les compañíes de petroleu y gas más grande son BP Canada, Canadian Natural Resources Limited, Cenovus Energy, Encana, Imperial Oil, Suncor Energy, Shell Canada, TransCanada y Nexen, convirtiendo a Calgary en sede del 87 % de los productores de petroleu y [[gas natural]] de Canadá y del 66 % de los productores de [[carbón]].<ref name=AlbertaFirst>{{cita web | url= http://www.albertafirst.com/profiles/statspack/20366.html | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20071013223651/http://albertafirst.com/profiles/statspack/20366.html | fechaarchivu= 13 d'ochobre de 2007 | títulu= Calgary | autor= Alberta First | añu= 2007 | fechaaccesu= 12 de marzu de 2007 }}</ref> {| class="infobox bordered" |- style="text-align:center; background:salmon;" !colspan=4|Fuercia llaboral (2006)<ref name="statcan2006">{{cita web | url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=Y&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= | editorial=[[Statistics Canada]] | títulu=2006 Community Profiles Census Subdivision | fechaaccesu=24 de xineru de 2012 }}</ref> |- style="text-align:center; background:lightsalmon;" | Radio || Calgary || Alberta || Canadá |-style="text-align:center;" | Emplegu || 72,3 % || 70,9 % || 62,4 % |- style="text-align:center;" | Desemplegu || 4,1 % || 4,3 % || 6,6 % |- style="text-align:center;" | Participación || 75,4 % || 70,9 % || 66,8 % |} A partir de 2010, la ciudá tenía una población activa de 618&nbsp;000 persones (una tasa de participación de 74,6 %) y la tasa de desemplegu de 7,0 %.<ref>{{cita web | url= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocateAndExpand/RECalgaryEconomy/labourforce.cfm | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20110722120217/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/relocate/calgarys-economy/labour-force-employment | fechaarchivu= 22 de xunetu de 2011 | títulu= Labour Force / Employment | autor= Calgary Economic Development | añu= 2006 | fechaaccesu= 12 de marzu de 2007 }}</ref><ref name="ReferenceA">{{enllaz rotu|1={{cita web| url=http://www.calgary.ca/docgallery/bu/finance/reports/2011/CityOfCalgaryAR2010.pdf| títulu=Calgary Finance Reports| idioma=inglés| fecha=agostu de 2011}} |2=http://www.calgary.ca/docgallery/bu/finance/reports/2011/CityOfCalgaryAR2010.pdf |bot=InternetArchiveBot }}</ref> En 2006, la tasa de desemplegu yera de les más baxes de les principales ciudaes de Canadá col 3,2 %,<ref>{{cita web| url= http://www40.statcan.ca/l01/cst01/llabor35.htm| títulu= Labour Force Characteristics, Population 15 Years and Older, by Census Metropolitan Area| editorial= Statistics Canada| añu= 2006| fechaaccesu= 9 de marzu de 2007| urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070308074457/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/llabor35.htm| fechaarchivu= 8 de marzu de 2007}}</ref> provocando una escasez tanto como de trabayadores calificaos y non calificaos.<ref>{{cita web| url= http://www.expatexchange.com/lib.cfm?networkID=159&articleID=2263 | títulu= Worker Shortage Crisis in Alberta | fecha = febreru de 2006 |fechaaccesu= 23 de febreru de 2007| editorial = ExpatExchange}}</ref> {| class="infobox bordered" |- style="text-align:center; background:salmon;" !colspan=3|Emplegu por industria&thinsp;<ref name="statcan"/> |- style="text-align:center; background:lightsalmon;" |Industria|| Calgary || Alberta |- |Agricultura|| 6,1 % || 10,9 % |- |Fabricación|| 15,8 % ||| 15,8 % |- |Comerciu|| 15,9 % || 15,8 % |- |Finanza|| 6,4 % || 5,0 % |- |Salú y educación|| 25,1 % || 18,8 % |- |Servicios de negocios|| 25,1 % || 18,8 % |- |Otros servicios|| 16,5 % || 18,7 % |} En 2010 la industria "profesional, téunica y de xestión" representó más del 14 % del emplegu y les árees de "servicios d'arquiteutura, inxeniería y diseñu" y los niveles d'emplegu de "xestión y servicios científicu-téunicos" fueron bien cimeros a los niveles de Canadá. A pesar de que'l comerciu emplega al 14,7 % de la fuercia de trabayu, el so porcentaxe d'emplegu total nun ye cimeru a la media canadiana. Los niveles d'emplegu na construcción son al empar bien altos, superiores a los permedios de Canadá, y crecieron un 16 % ente 2006 y 2010. Los Servicios de Salú y Bienestar Social, que representen 10 % del emplegu, crecieron un 20 % nesi periodu.<ref name="calgary.ca"/><ref>{{enllaz rotu|1=[http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/sites/default/files/Calgary_Presentation_May_2011.pdf Calgary Heart of the New West] |2=http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/sites/default/files/Calgary_Presentation_May_2011.pdf |bot=InternetArchiveBot }}.</ref> El "Desarrollu Económicu Calgary "Top Employers Calgary" (2006)" numbera los principales emplegadores como: los grandes empresarios industriales inclúin Nova Chemicals conduciendo esta categoría con 4900 emplegaos, ente qu'otros con más de 2000 emplegaos inclúin Nexen, Canadian Pacific Railway, CNRL, Shell Canada y Dow Chemical Canada. Otros emplegadores del sector priváu inclúin Shaw Communications (7500 emplegaos), xunto con Telus, Mark's Work Wearhouse, y Calgary Co-op. Nel sector públicu, el mayor emplegador ye la Calgary Zone of the Alberta Health Services (22&nbsp;000). La ciudá de Calgary (15&nbsp;000), la Xunta d'Educación de Calgary y la Universidá de Calgary tamién son grandes emplegadores.<ref name="ReferenceA"/><ref name="large">{{cita web |url=http://albertaventure.com/2010/09/largest-employers-2010/#more-12215 |títulu=Largest Employers 2010 &#124; Alberta Venture &#124; Western Business Insight |editorial=Alberta Venture |fecha=1 de setiembre de 2010 |fechaaccesu=29 d'agostu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110928033149/http://albertaventure.com/2010/09/largest-employers-2010/#more-12215 |fechaarchivu=28 de setiembre de 2011 }}</ref><ref>[http://www.albertaventure.com/wp-content/uploads/2008/07/50_-y.pdf 50 Largest Employers]</ref> Calgary ye llar de cada vez más oficines centrales corporatives canadianes. Tien la segunda mayor concentración de sedes en Canadá, namái por detrás de [[Toronto]], y tien la sede d'emplegu per cápita más altu nel país.<ref name="calgaryeconomicdevelopment.com"/><ref name="calgaryheralddigitalmedia.com"/><ref>{{cita web |url=http://www.calgarylistings.com/about/about-calgary/ |títulu=Calgary Real Ta &#124; About Calgary &#124;Calgary Alberta |editorial=Calgary Listings |fechaaccesu=29 d'agostu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110903194311/http://www.calgarylistings.com/about/about-calgary/ |fechaarchivu=2011-09-03 }}</ref> Delles grandes empreses con sede en Calgary inclúin Canada Safeway Limited, Westfair Foods Ltd., Suncor Energy, Agrium, Flint Energy Services Ltd., Shaw Communication y Canadian Pacific Railway.<ref name="large"/> CPR treslladó la so sede de Montreal en 1996 ya Imperial Oil treslladar de Toronto en 2005. La nueva sede corporativa de 58 pisos d'EnCana, [[The Bow]], convertir nel edificiu más altu en Canadá fora de Toronto.<ref>{{cita noticia|url=http://www.cbc.ca/money/story/2006/10/12/encana-office.html|títulu=EnCana Unveils Plans for Downtown Calgary Office Tower|autor=CBC Article|fechaaccesu=6 de xineru de 2006|editorial=CBC News|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071012165011/http://www.cbc.ca/money/story/2006/10/12/encana-office.html|fechaarchivu=12 d'ochobre de 2007}}</ref> En 2001, la ciudá convertir na sede corporativa de la TSX Venture Exchange.<ref>{{cita web|autor=WiseGEEK|títulu=What Is the Vancouver Stock Exchange?|url=http://www.wisegeek.com/what-is-the-vancouver-stock-exchange.htm|fechaaccesu=9 de setiembre de 2013|idioma=inglés}}</ref> [[Ficheru:WestJetHQ.jpg|thumb|upright=1.50|right|Sede de [[WestJet]].]] [[WestJet]] tien la so sede cerca del [[Aeropuertu Internacional de Calgary]],<ref>[http://www.westjet.com/guest/en/contact/index.shtml Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202015319/http://www.westjet.com/guest/en/contact/index.shtml |date=2012-02-02 }}. ''[[WestJet]]''. Consultáu'l 26 de xineru de 2011.</ref> y Enerjet tien la so sede na cortil aeroportuario.<ref>"[http://www.enerjet.ca/customerservice.html Customer Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324030704/http://www.enerjet.ca/customerservice.html |date=2010-03-24 }}." Enerjet. Consultáu'l 31 de marzu de 2010.</ref> Antes de la so disolución, Canadian Airlines&thinsp;<ref>[https://web.archive.org/web/20000303181624/http://www.cdnair.ca/eng/corp/01corp/index.html Investor & Financial Information]. ''Canadian Airlines''. 3 de marzu de 2000. Consultáu'l 20 de mayu de 2009.</ref> y el so filial postal d'[[Air Canada]] tamién teníen la so sede cerca del aeropuertu de la ciudá.<ref>Pigg, Susan. "[http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/421016591.html?dids=421016591:421016591&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+22%2C+2003&author=Susan+Pigg&pub=Toronto+Star&desc=Zip%2C+WestJet+in+fare+war+that+could+hurt+them+both+%3B+Move+follows+competition+bureau+ruling+Battle+could+intensify+when+Zip+flies+eastward&pqatl=google Zip, WestJet in fare war that could hurt them both; Move follows competition bureau ruling Battle could intensify when Zip flies eastward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130207091041/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/421016591.html?dids=421016591:421016591&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+22%2C+2003&author=Susan+Pigg&pub=Toronto+Star&desc=Zip%2C+WestJet+in+fare+war+that+could+hurt+them+both+%3B+Move+follows+competition+bureau+ruling+Battle+could+intensify+when+Zip+flies+eastward&pqatl=google |date=2013-02-07 }}." ''[[Toronto Star]]''. 22 de xineru de 2003. Business C01. Consultáu'l 30 de setiembre de 2009.</ref> Anque la oficina principal básase agora en [[Yellowknife]], [[Territorios del Noroeste]], adquirida de Canadian Airlines en setiembre de 1998, siguen calteniendo les operaciones y oficines chárter en Calgary.<ref>{{Cita web |url=http://www.canadiannorth.com/contact/administration |títulu=Admininstration - Operation Office |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130823223032/http://www.canadiannorth.com/contact/administration |fechaarchivu=2013-08-23 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.canadiannorth.com/contact/charters |títulu=Canadian North Charters |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130823224653/http://www.canadiannorth.com/contact/charters |fechaarchivu=2013-08-23 }}</ref> == Infraestructures == === Tresportes === [[Ficheru:Calgary LRT-3.JPG|thumb|Tren LRT na Estación City Hall allugada nel centru de la ciudá.]] La ciudá de Calgary cunta con un sistema de tresporte públicu integráu, alministráu por [[Calgary Transit]] y ta compuestu por un Tren Suburbano, llamáu [[C-Train]] y llinies d'autobuses. El C-Train entiende dos rutes de trenes, una que coneuta'l Noroeste de la Ciudá col Sur y otra que coneuta'l Nordeste de la Ciudá col Centru. Los usuarios pueden percorrer les estaciones que s'alluguen nel centru de la ciudá gratuitamente. Los horarios del tresporte públicu tán tabulados y pueden llograse nes oficines de Calgary Transit o bien nos autobuses. El costu del viaxe nun depende del llargor del mesmu. Pueden faese tresferencies dende l'autobús al C-Train, o viceversa, ensin costu adicional dientro de los 90 minutos dempués d'empezar el viaxe. Calgary tamién cunta con sistemes especiales de tresporte pa persones con discapacidaes. Estos autobuses tán diseñaos p'afaer sielles de ruedes y pa llevar a les persones dende los sos llares escontra los sos sitios de destín. Los taxis son el sistema más caru, toles compañíes de taxis tienen les mesmes tarifes de tresporte Cada taxi tien un taxímetru pa midir el tiempu y la distancia de cada viaxe. El taxímetru amuesa cuántu tien de pagar al conductor. Nun hai rebaxes nes tarifes de taxi. Puede esperase una mampurra de cerca del 10 % pero nun ye forzosa. Los taxis pueden atopase esperando nos aeropuertos, nos grandes edificios, nos hoteles, nes grandes tiendes por departamentos y nos hospitales. O tamién pueden solicitase per teléfonu. Esta ciudá ye sirvida pol [[Aeropuertu Internacional de Calgary]] (YYC), que s'atopa nel nordeste de la ciudá. === Salú === [[Ficheru:Foothills Hospital 6.jpg|thumb|Vista del Foothills Medical Centre, el mayor centru hospitalariu d'Alberta]] Calgary cuenta anguaño con cuatro [[hospital]]es importantes (el [[Foothills Medical Centre]], el [[Rockyview General Hospital]], el [[Peter Lougheed Centre]] y el [[South Health Campus]]) y un centru pediátricu mayor (l'[[Alberta Children's Hospital]]). Los servicios de salú son supervisaos pola [[Rexón de Salú de Calgary]] (''Calgary Health Region''). Los cuatro hospitales más grandes de Calgary tienen un total combináu de más de 2164 cames, y empleguen a más de 11&nbsp;500 persones.<ref>{{cita web | url= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20090208204157/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | fechaarchivu= 8 de febreru de 2009 | títulu= Calgary Hospitals | autor= Calgary Economic Development | añu= 2006 | fechaaccesu= 13 de marzu de 2007 }}</ref> Esiste un serviciu d'[[helicópteru]] d'evacuación médica que funciona so los auspicios de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]. Calgary tamién alluga'l Tom Baker Cancer Centre, l'Alberta Children's Hospital y el Grace Women's Health Centre, qu'apurren una variedá de cuidos médicos, amás de centenares de clíniques médiques y odontolóxiques más pequeñes. El Centru Médicu de la Universidá de Calgary (''University of Calgary Medical Centre''), n'asociación cola Rexón de Salú de Calgary (''Alberta Health Services''), lleva a cabu distintos investigaciones científiques en diverses temes: cáncer, artritis, problemes cardiovasculares, xenética, etc.<ref>{{cita web | url= http://medicine.ucalgary.ca/about/facts | títulu= Faculty of Medicine Quick Facts | autor= Faculty of Medicine of the University of Calgary | añu= 2011 | fechaaccesu= 26 de xineru de 2007 | urlarchivu= https://archive.today/20120710145028/http://medicine.ucalgary.ca/about/facts | fechaarchivu= 10 de xunetu de 2012 }} (n'inglés)</ref> == Educación == [[Ficheru:SAIT Heart Building 2.jpg|thumb|Politéunicu SAIT.]] === Secundaria === Nel intre escolar 2011-2012, 100&nbsp;632 estudiantes de secundaria matricular en 221 escueles nel sistema escolar públicu d'[[idioma inglés]] al cargu de la Xunta d'Educación de Calgary.<ref name=CBEfacts>{{cita web | url=http://www.cbe.ab.ca/media/facts.asp | editorial=Calgary Board of Education | títulu=Quick Facts | fecha=11 de xineru de 2012 | fechaaccesu=10 de marzu de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120404132544/http://www.cbe.ab.ca/Media/facts.asp | fechaarchivu=4 d'abril de 2012 }}</ref> Con otros estudiantes inscritos nel correspondiente ''CBe-learn'' y los programes de servicios de deprendimientu ''Chinook'', la matrícula total del sistema escolar ye de 104&nbsp;182 estudiantes.<ref name=CBEfacts/> Otros 43&nbsp;000 estudiantes asisten n'alredor de 95 escueles na separada Xunta d'Educación n'idioma inglés de la Escuela Católica de Calgary.<ref>{{cita web| url=http://www.cssd.ab.ca/schools/index.shtml| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060111021338/http://www.cssd.ab.ca/schools/index.shtml| fechaarchivu=11 de xineru de 2006| títulu=Calgary Schools| autor=Calgary Catholic School District board| fechaaccesu=7 de xineru de 2006}}</ref> La comunidá francófona, muncho más pequeña, tien les sos propies xuntes d'educación en [[Idioma francés|francés]] (públiques y católiques), que tienen sede en Calgary, pero non solo sirven a la ciudá, sinón a un distritu rexonal más grande. Tamién hai delles escueles públiques na ciudá. Calgary tien una serie d'escueles úniques, incluyendo la primer escuela secundaria del país, diseñada puramente p'atletes olímpicos de calibre, la Escuela Nacional del Deporte.<ref>[http://www.nationalsportschool.ca/ National Sport School]</ref> Calgary ye tamién la sede de munches escueles privaes, incluyendo la Mountain View Academy, Rundle College, Rundle Academy, Clear Water Academy, Chinook Winds Adventist Academy, Webber Academy, Delta West Academy, Masters Academy, Calgary Islamic School, Menno Simons Christian School, West Island College y la Edge School. Calgary allugaba tamién la qu'una vegada foi la mayor escuela secundaria pública del oeste de Canadá, la Lord Beaverbrook High School, con 2241 estudiantes matriculaos nel ciclu escolar 2005-2006.<ref>{{cita web | url= http://www.cbe.ab.ca/schools/view.asp?id=75 | títulu= Lord Beaverbrook High School | autor= Calgary Board of Education | añu= 2007 | fechaaccesu= 10 de mayu de 2007 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20070417010829/http://www.cbe.ab.ca/schools/view.asp?id=75 | fechaarchivu= 17 d'abril de 2007 }}</ref> Anguaño la población estudiantil de Lord Beaverbrook ye de 1812 estudiantes (setiembre de 2012) y delles otres escueles son igual de grandes, como la Western Canada High School con 2035 estudiantes (2009) y Sir Winston Churchill High School, con 1983 estudiantes (2009). === Terciaria y universitaria === Les instituciones d'educación cimera con sede en Calgary que son financiaes públicamente son la Universidá d'Alberta d'Arte y Diseñu, Ambrose University College (acomuñada a la Ilesia del Nazarenu), Bow Valley College, la Universidá de Mount Royal, el Politéunicu SAIT, St. Mary's University College y la Universidá de Calgary.<ref name=PublicPostSec>{{cita web | url=http://eae.alberta.ca/post-secondary/institutions/public.aspx | títulu=Publicly Funded Institutions | editorial=Alberta Enterprise and Advanced Education | fechaaccesu=21 de payares de 2012}}</ref> La Universidá d'Athabasca (financiada públicamente), L'Institutu de Teunoloxía del Norte d'Alberta (NAIT), y la Universidá de Lethbridge&thinsp;<ref name=PublicPostSec/> tamién tienen campus en Calgary.<ref name=AULocations>{{cita web | url=http://lss.athabascau.ca/advising/learning_centres.php | títulu=UA Locations | editorial=Athabasca University | fechaaccesu=21 de payares de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121125234858/http://lss.athabascau.ca/advising/learning_centres.php | fechaarchivu=2012-11-25 }}</ref><ref name=NAITCalgary>{{cita web | url=http://www.nait.ca/71636.htm | títulu=NAIT Calgary | editorial=Northern Alberta Institute of Technology | fechaaccesu=3 d'avientu de 2012 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20121204232713/http://www.nait.ca/71636.htm | fechaarchivu=2012-12-04 }}</ref><ref name=UofLCalgary>{{cita web | url=http://www.uleth.ca/edmonton/ | títulu=Faculty of Management Edmonton Campus | editorial=University of Lethbridge | fechaaccesu=21 de payares de 2012 | urlarchivu=https://archive.today/20130115151423/http://www.uleth.ca/edmonton/ | fechaarchivu=2013-01-15 }}</ref> La Universidá de Calgary ye la principal universidá que da grandes facilidaes de grau na ciudá, y por causa d'ello matriculáronse 28&nbsp;464 alumnos en 2011.<ref>{{cita web|url=http://oia.ucalgary.ca/system/files/2011_2012FB_2012-10-02.pdf|formatu=PDF|títulu=O of C fact book—page 8|añu=2011-2012|autor=University of Calgary|fechaaccesu=19 de payares de 2012}}</ref> La Universidá Mount Royal, con 13&nbsp;000 estudiantes, da graos en dellos campos. El Politéunicu SAIT, con más de 14&nbsp;000 estudiantes, ufierta educación politéunica y d'aprendiz, la espedición de certificaos, diplomes y títulos aplicaos. La Universidá d'Athabasca ufierta programes d'educación a distancia. == Cultura == === Vida urbana === [[Ficheru:Stephen-Ave-Historic-Szmurlo.jpg|thumb|200px|Los edificios históricos de Stephen Avenue.]] La vida urbana de Calgary camudó considerablemente desque la ciudá empezó a crecer rápido. Convirtióse nuna de les ciudaes más diverses de [[Canadá]]. Güei Calgary ye una ciudá moderno y cosmopolita qu'inda retién munches de les sos señes d'identidá tocantes a cultura refierse como chigres western, pubs y clubes, [[fútbol canadianu|fútbol]] y [[ḥoquei sobre xelu]]. Calgary tamién se convirtió nun importante centru pa la música [[country]] nel país. Calgary ye tamién ye un gran escenariu onde pueden atopase los estilos de música más variaos, incluyendo [[metalcore]], [[folk]], [[pop]], [[Música rock|rock]], [[punk]], [[indie rock|indie]], [[blues]], [[jazz]], [[Hip hop|hip-hop]], [[house (música)|house]] y [[country]]. [[Ficheru:Calgary-Dawn-Szmurlo.jpg|thumb|250px|Vista de la ciudá.]] Según crez la densidá de población en Calgary, tamién aumentó la vitalidá de la zona. La vida nocherniega y el desenvolvimientu del arte tamién evolucionaron gracies a ello, y la población partir por toes la zones urbanes de Calgary. Siendo una ciudá étnicamente diversa, Calgary tien un bon númberu d'asentamientos y árees multiculturales. Tien unu de los [[Chinatown, Calgary|Chinatowns]] más grandes de [[Canadá]] y un “Little Italy” en [[Bridgeland, Calgary|Bridgeland]]. La zona de [[Forest Lawn, Calgary|Forest Lawn]] y [[International Avenue, Calgary|International Avenue]]. Nel distritu alcuéntrense munches tiendes y restoranes de diversa procedencia étnica. === Artes === ==== Música ==== Calgary ye la sede del [[Southern Alberta Jubilee Auditorium]], un inmensu centru d'artes y cultura. L'edificiu ye ximielgu d'otru auditoriu asitiáu en [[Edmonton]] y ye capaz d'allugar a 2538 persones; foi inauguráu en [[1957]]&thinsp;<ref name="jubileeauditorium">{{cita web|url=http://www.jubileeauditorium.com/southern/about/who_we_are.asp|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110716071214/http://www.jubileeauditorium.com/southern/about/who_we_are.asp|fechaarchivu=16 de xunetu de 2011|títulu=Auditoria History|autor=Southern Alberta Jubilee Auditorium|fechaaccesu=25 de setiembre de 2007}} (n'inglés)</ref> y nél hanse presentáu centenes de [[musical]]es, obres de teatru y producciones locales. Tamién ye la sede del [[Ballet d'Alberta]], de la [[Ópera de Calgary]] y de les ceremonies añales del [[Remembrance Day]]. Dambos auditorios abren 365 díes al añu, y tán dirixíos pol gobiernu provincial. Los edificios fueron anovaos en [[2005]].<ref name="jubileeauditorium" /> Un bon númberu de bandes tienen la so base en Calgary, incluyendo la [[Calgary Round-Up Band]], la [[Calgary Stetson Show Band]] y, les dos vegaes campeona mundial, [[Calgary Stampede Showband]], según bandes militares incluyendo la [[Band of HMCS Tecumseh]], la [[Regimental Band of the King's Own Calgary Regiment]], y el [[Regimental Pipes and Drums of The Calgary Highlanders]]. ==== Teatru y galeríes ==== En Calgary atópense delles compañíes de teatru. Calgary foi tamién el llugar de nacencia de los xuegos de teatru improvisáu conocíos como [[Theatresports]]. === Medios de comunicación === El ''[[Calgary Herald]]'' y el ''[[Calgary Sun]]'' son los principales periódicos de Calgary. Les canales de televisión [[Global Television Network|Global]], [[City tv (Canadá)|City tv]], [[CTV television network|CTV]] y la [[CBC Television|CBC]], y [[Telemundo]] tienen los sos propios estudios na ciudá. === Biblioteques y museos === [[Ficheru:Alberta Jubilee Auditorium 2.jpg|200px|thumb|[[Southern Alberta Jubilee Auditorium]]]] La [[Biblioteca Pública de Calgary]] ye una rede de biblioteques públiques con 17 cañes na ciudá, incluyendo a la [[Biblioteca Central, Calgary|Biblioteca Central]]. La zona de Calgary tamién foi utilizada numberoses vegaes nel cine gracies a les sos zones naturales. Na ciudá pueden visitase dellos museos. El [[Muséu Glenbow]] ye'l mayor nel Oeste de [[Canadá]] ya inclúi una galería d'arte.<ref>{{enllaz rotu|1={{cita web| url= http://www.calgarykiosk.ca/calgary-tour/Glenbow-Museum.php| títulu= Glenbow Museum| autor= Calgary Kiosk| añu= 2006| fechaaccesu= 28 de xunu de 2007}} |2=http://www.calgarykiosk.ca/calgary-tour/Glenbow-Museum.php |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Otros museos son el [[Centru Cultural Chinu]], el [[Salón de la Fama Olímpicu de Canadá]] (nel [[Parque Olímpicu de Canadá]]), el [[Muséu Militar de Calgary]], el Muséu musical de Calgary y el Muséu Aeroespacial. === Relixón === Calgary tien una diversidá relixosa importante. Les principales relixones que profesen los habitantes de Calgary son el [[protestantismu]] (35,19 % de la población) y el [[catolicismu]] (26,35 %), ente que 25,19 % de la población diz nun tener nenguna relixón y 4,30 % siguen otres [[Confesiones relixoses cristianes|confesiones cristianes]]. Otres relixones minoritaries son: [[islamismu]] (2,75 %), [[budismu]] (1,76 %), [[sikhismu]] (1,41 %) [[Ilesia ortodoxa|cristianismu ortodoxu]] (1,19 %), [[hinduismu]] (0,77 %) y [[xudaísmu]] (0,69 %) ente otres.<ref>{{cita web|autor=Calgary Real Ta|títulu=Calgary Religion Statistics|url=http://www.calgaryrealestate-goodrealtor.com/calgary-religion-statistics|fechaaccesu=14 de mayu de 2013|fecha=24 d'ochobre de 2003|idioma=inglés}}</ref> En cuanto al credo católicu, Calgary dependía, dende'l sieglu XIX, de la [[Diócesis de Saint Albert]]. Parte d'esta diócesis foi estremada en 1912 pa crear la [[Diócesis católica de Calgary|Diócesis de Calgary]] que la so madre ilesia ye la [[Catedral de Santa María de Calgary|Catedral de Santa María]]. El [[catolicismu tradicionalista]] tamién ta presente en Calgary, por casu na ''Ilesia de Saint-Denis'' (nel distritu de Shaganappi), ilesia que depende de la [[Hermandá Sacerdotal San Pío X]].<ref>[http://www.stdennis.ca Páxina de la Ilesia de Saint-Denis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180812113557/https://www.stdennis.ca/ |date=2018-08-12 }} (en francés)</ref> === Festivales === En Calgary tienen llugar distintos festivales y acontecimientos añales o ocasionales. Ente ellos destácase'l [[Festival Internacional de Cine de Calgary]], el [[Festival de Música Folk de Calgary]], [[Festival de Comedia FunnyFest de Calgary]], el [[Festival Griegu de Calgary]], el [[Carifest]], el [[Wordfest Banff-Calgary International Writers Festival]], el [[Festival Lilac (Calgary)|Festival Lilac]], el [[GlobalFest]], el [[Festival de Teatru Esperimental de Calgary]], el [[Summerstock Theatre Festival|Summerstock]], el [[Fiestaval]], l'[[Expo Llatín]], la [[Calgary Gay Pride]], y munchos otros festivales culturales. Dientro de los eventos ocasionales destácase'l [[WorldSkills International]], eventu que Calgary entamó en [[2009]].<ref>[http://www.worldskills.org/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=415 40th WorldSkills Competition - Calgary, Alberta, Canada 2009] (n'inglés) (consultáu'l 16 de mayu de 2013).</ref> Pero l'acontecimientu más importante pa la ciudá de Calgary ye la [[Calgary Stampede]], que tien llugar en xunetu. Ye unu de los festivales más importantes de [[Canadá]].<ref>{{cita web|url=http://www.stampede.coolattractions.com/history.html|títulu=History of the Stampede|fechaaccesu=8 de mayu de 2006|autor=Calgary Stampede|enllaceautor=Calgary Stampede|añu=2006|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060613054127/http://stampede.coolattractions.com/history.html|fechaarchivu=13 de xunu de 2006}}</ref> == Deportes y recreación == [[Ficheru:PengrowthSaddledomeNight.jpg|thumb|El pabellón polideportivu [[Scotiabank Saddledome]] pela nueche.]] [[Ficheru:Spruce-Meadows-Szmurlo.jpg|thumb|Ceremonia d'entrega de premios de la Copa Enbridge, un elementu del Tornéu Nacional Spruce Meadows de 2005.]] En particular gracies a la so proximidá colos [[Montes Rocosos]], Calgary foi un popular destín pa la práutica de los [[deporte d'iviernu|deportes d'iviernu]]. Desque se celebraren los [[Xuegos Olímpicos de Calgary 1988|Xuegos Olímpicos d'Iviernu]] en [[1988]], la ciudá allugó importantes acontecimientos deportivos de distintes disciplines como [[snowboard]], [[ḥoquei sobre xelu]], [[patinaxe de velocidá sobre xelu|patinaxe de velocidá]], [[saltu n'esquí]], [[esquí de fondu]], etc. Pel branu el [[Ríu Bow]] ye un bon llugar pa prauticar la pesca con mosca. El [[golf]] tamién ye una actividá desaxeradamente popular pa los ''Calgarians'' y la rexón tien un gran númberu de campos. La ciudá tamién tien un ampliu númberu de parques urbanos, incluyendo'l [[Parque Provincial Fish Creek]], [[Nose Hill Park]], [[Bowness, Calgary|Bowness Park]], [[Edworthy Park]], l'[[Inglewood, Calgary|Inglewood]] [[Animal Sanctuary|Bird Sanctuary]], [[Confederation Park, Calgary|Confederation Park]], y [[Prince's Island Park]]. Nose Hill Park ye'l mayor parque municipal de [[Canadá]]. Coneutando toos estos parques cola mayoría de barrios, atópase una de les redes de caminos más estensible d'[[América del Norte]].<ref name=pathway>{{cita web| url=http://www.calgary.ca/docgallery/BU/engineering_services/emaps/bicycle_pathways_map_2002.pdf| autor=City of Calgary| títulu=Pathway map| fechaaccesu=15 de xunu de 2006| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060622020043/http://www.calgary.ca/docgallery/BU/engineering_services/emaps/bicycle_pathways_map_2002.pdf| fechaarchivu=2006-06-22}}</ref> El trazáu puede esfrutase caminando, montando en bicicleta, patinando, etc. Calgary tamién ye reconocida como la "capital mundial de la [[llucha llibre profesional]]" pola gran cantidá de lluchadores ellí entrenaos. El principal fundador de la tradición de la llucha llibre na ciudá foi [[Stu Hart]],<ref name="hart">[http://www.wwe.com/superstars/halloffame/inductees/stuhart WWE Hall of Fame Inductees - Stu Hart] (n'inglés)</ref> patriarca d'una de les más importantes families na historia d'esi negociu, incluyendo a los fíos de Stu, [[Bret Hart]] y [[Owen Hart]], y a los sos xenros [[Jim Neidhart|Jim "The Anvil" Neidhart]] y [[Davey Boy Smith]]. La tercer xeneración de los Hart inclúi a [[Teddy Hart]], a [[David Hart Smith]], y a [[Nattie Neidhart]]. Munchos otros lluchadores fueron entrenaos polos Hart na ciudá, ente ellos [[Chris Benoit]], [[Lance Storm]], [[Adam Copeland|Edge]], [[Chris Jericho]], [[Justin Credible]], [[TJ Wilson]], o [[Brian Pillman]]. :'''Equipos Profesionales''' <!-- Table Header --> '''''Club''''' '''''Lliga''''' '''''Estadiu''''' '''''Fundáu en''''' '''''Campeonatos''''' <!-- Rows -->[[Calgary Flames]] [[National Ḥoquei League]] [[Pengrowth Saddledome]] [[1980]]* 1 [[Calgary Stampeders]] [[Canadian Football League]] [[McMahon Stadium]] [[1945]] 6 [[Calgary Roughnecks]] [[National Lacrosse League]] [[Pengrowth Saddledome]] [[2001]] 2 [[Calgary Vipers]] [[North American Baseball League]] [[Foothills Stadium]] [[2005]] 1 [[Prairie Wolf Pack]] [[Campeonatu Canadianu de Rugby]] [[Calgary Rugby Park]] [[2009]] 0 <small>''(*) Fundáu como [[Atlanta Flames]] en [[1972]].''</small> :'''Equipos xuveniles y amateurs''' <!-- Table Header --> '''''Club''''' '''''Lliga''''' '''''Estadiu''''' '''''Fundáu en''''' '''''Campeonatos''''' <!-- Rows -->[[Calgary Hitmen]] [[Western Ḥoquei League]] [[Pengrowth Saddledome]] [[1995]] 1 [[Calgary Canucks]] [[Alberta Junior Ḥoquei League]] [[Max Bell Centre]] [[1971]] 9 [[Calgary Royals]] [[Alberta Junior Ḥoquei League]] [[Father David Bauer Olympic Arena]] [[1990]] 1 [[Calgary Oval X-Treme]] [[Western Women's Ḥoquei League]] [[Olympic Oval]] [[1995]] 4 [[Calgary Mavericks]] [[Rugby Canada Super League]] [[Calgary Rugby Park]] [[1998]] 1 [[Speed Skating Canada]] [[Calgary Speed Skating Association]] [[Olympic Oval]] [[1990]] <nowiki>>10</nowiki> [[Calgary United FC]] [[Canadian Major Indoor Soccer League]] [[Stampede Corral]] [[2007]] <nowiki>0</nowiki> {{ socesión | predecesor = {{bandera|YUG}} [[Sarayevu]] | títulu = [[Ficheru:Olympic flag.svg|60px]]<br />[[Xuegos Olímpicos d'Iviernu|Ciudad Olímpica]] | periodu = [[1988]] | socesor = {{bandera|FRA}} [[Albertville]] }} == Turismu y atraiciones == [[Ficheru:CalgaryIsland.jpg|right|thumb|upright|Centro de Calgary vistu dende'l Parque Prince's Island.]] [[Ficheru:Calgary Tower-1.JPG|thumb|upright|La Torre de Calgary, reflexada nun rascacielos cercanu.]] El centru de la ciudá cunta con un amiestu ecléctico de restoranes y chigres, centros culturales, places públiques (incluyendo'l Olympic Plaza) y tiendes. Zones comerciales notables inclúin dellos llugares como ''The Core Shopping Centre'' (antes llamáu ''Calgary Eaton Centre/TD Square''), l'Avenida Stephen y el Mercáu d'Eau Claire. Les principales atraiciones turístiques del centru de la ciudá inclúin el [[Zoolóxicu de Calgary]], el Telus Spark, el Centru de Convenciones Telus, el barriu chinu, el Muséu Glenbow, la Torre de Calgary, la Galería d'Arte de Calgary (AGC), el Muséu Militar y el Centru EPCOR pa les Artes Escéniques. Con 2,5 hectárees (10.000&nbsp;[[Metru cuadráu|m²]]), el ''Devonian Gardens'' ye unu de los mayores parques urbanos interiores del mundu,<ref>{{cita web|url=http://www.calgary.ca/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_0_780_247_0_43/http%3B/content.calgary.ca/CCA/City+Living/Parks+and+Cemeteries/Parks/Devonian+Gardens/Devonian+Gardens.htm|títulu=Devonian Gardens|autor=City of Calgary|fechaaccesu=25 de setiembre de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071013191918/http://calgary.ca/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_0_780_247_0_43/http;/content.calgary.ca/CCA/City+Living/Parks+and+Cemeteries/Parks/Devonian+Gardens/Devonian+Gardens.htm|fechaarchivu=2007-10-13}}</ref> y atópase na 4ª planta del centru comercial ''The Core Shopping Centre'' (na parte cimera del centru comercial). La rexón del centru de la ciudá ye tamién el llar del Parque Prince's Island, un parque urbanu asitiáu xusto al norte del barriu d'Eau Claire.<ref>{{cita web|autor=Ciudá de Calgary|títulu=Prince's Island Park|url=http://www.calgary.ca/CSPS/Parks/Pages/Locations/Downtown-parks/Princes-Island-Park.aspx|fechaaccesu=9 de setiembre de 2013|idioma=inglés}}</ref> Direutamente al sur del centru ta Midtown y la carretera de circunvalación. Esta zona ta convirtiéndose rápido nuna de les zones d'usu mistu más trupes y más actives de la ciudá. Nel nucleu del distritu ta la popular Avenida 17, que ye conocida polos sos numberosos chigres y discoteques, restoranes, tiendes y comercios. Mientres los ''play-off'' de los Calgary Flames en 2004, l'Avenida 17 foi frecuentada por más de 50&nbsp;000 fanes y siguidores per cada nueche en qu'habíen partíos. La concentración de fanes colos sos uniformes de color coloráu llevó a que l'avenida seya bautizada como, «''Rede Mile''». El centru ye de bon accesu por aciu el sistema de tránsitu de tren llixeru C-Train de la ciudá (LRT). [[Ficheru:Stephen-Ave-West-Szmurlo.jpg|left|thumb|Avenida Stephen (''Stephen Avenue'').]] Les atraiciones nel llau oeste de la ciudá inclúin l'históricu Heritage Park Historical Village, que representa la vida en [[Alberta]] antes de 1914 y qu'amuesa vehículos históricos de trabayu, como un tren de vapor, un barcu de vapor y una tranvía llétricu. El pueblu en sí entiende un amiestu d'edificios y estructures históriques, retruque treslladáu dende'l sur d'Alberta. Otros de los principales curiosos de la ciudá inclúin el Parque Olímpicu de Canadá, que cunta con Salón de la Fama del Deporte de Canadá, y Spruce Meadows. Amás de les zones comerciales del centru de la ciudá, hai una serie de grandes centros comerciales suburbanos de la ciudá. Ente los más grandes atópense'l Chinook Centre y el Centru Comercial Southcentre nel sur, Westhills y Signal Hill, nel suroeste, South Trail Crossing y Deerfoot Meadows nel sureste, el Market Mall nel noroeste, Sunridge Mall nel nordeste, y el recién construyíu CrossIron Mills xusto al norte de les llendes de la ciudá de Calgary, y al sur de la ciudá d'[[Airdrie]]. Otres de les grandes atraiciones de Calgary son el [[Canada Olympic Park]] (y el [[Salón Olímpicu de la Fama de Canadá]]), [[Spruce Meadows]] (centru d'equitación)&thinsp;<ref>{{cita web|autor=Spruce Meadows Website|títulu=Getting Here|url=http://www.sprucemeadows.com/tournaments/getting_here.jsp|fechaaccesu=16 de mayu de 2013|idioma=Inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160819051344/http://www.sprucemeadows.com/tournaments/getting_here.jsp|fechaarchivu=2016-08-19}}</ref> y [[Race City Motorsport Park (Calgary)]]. Amás de les grandes árees de compres de la ciudá, hai un bon númberu de complexos de compres suburbanos en Calgary. Ente los mayores tán [[Chinook Centre]] y [[Southcentre Mall]] nel sur, WestHills and Signal Hill nel suroeste, South Trail Crossing y Deerfoot Meadows nel sureste, [[Market Mall]] nel noroeste, y [[Sunridge Mall]] nel nordeste. La zona del ''[[Centru de Calgary|Downtown]]'' ye fácilmente reconocible polos sos numberosos [[Rascacielos en Calgary|rascacielos]]. Dalgunes d'estes estructures, como la [[Calgary Tower]] o'l [[Pengrowth Saddledome]] son símbolos de la ciudá. Estos edificios son iconos del «''boom''» de la ciudá y pueden estremase distintes fases de desenvolvimientu que tuvieron llugar nel centru de la ciudá. Los primeros rascacielos empezar a construyir a finales de los [[años 1950]] y siguieron en crecedera hasta los [[años 1970]]. Tres la dómina de recesión cola cayida del preciu del [[petroleu]] munchos edificios en proyeutu fueron darréu anulaos. Nun foi hasta finales de los [[años 1980]] y mientres los [[años 1990]] cuando les grandes construcciones empezaron de nuevu, empecipiaes polos [[Xuegos Olímpicos de Calgary 1988|Xuegos Olímpicos d'Iviernu]] y aguiyaes por una favorable economía en crecedera. En total hai 10 edificios d'oficines de siquier 150 metros (de normal de cerca de 40 pisos). El más altu ye la [[The Bow|Torre The Bow]], que ye'l rascacielos más altu de [[Canadá]] fuera de [[Toronto]].<ref>{{cita noticia|url=http://www.cbc.ca/money/story/2006/10/12/encana-office.html|títulu=EnCana unveils plans for downtown Calgary office tower|autor=CBC Article|enllaceautor=Canadian Broadcasting Corporation|mes=ochobre|añu=2006|fechaaccesu=6 de xineru de 2006|obra=CBC News|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071012165011/http://www.cbc.ca/money/story/2006/10/12/encana-office.html|fechaarchivu=12 d'ochobre de 2007}}</ref> El segundu llugar ocupar el [[Suncor Energy Centre]].<ref name=emporis>{{cita web|url= http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=112525| títulu= Petro-Canada Centre—West Tower| autor= Emporis | enllaceautor= Emporis| añu= 2007| fechaaccesu= 12 d'abril de 2007}}</ref> Les torres del [[Bankers Hall]] son les torres ximielgues más altes del país.<ref>{{cita web|autor=Emporis|títulu=Canada's tallest buildings - Top 20|url=http://www.emporis.com/statistics/tallest-buildings-canada|fechaaccesu=9 de setiembre de 2013|idioma=inglés}}</ref> Una carauterística típica de Calgary ye que pa coneutar munchos de los edificios d'oficines del centru, la ciudá tamién cunta cola rede más estensa de ruta aérea del mundu (pontes piatonales interiores elevaos), llamaos oficialmente ''+15''. El nome deriva del fechu de que les pontes suelen ser de 15&nbsp;[[pie]]s (4,6&nbsp;[[Metru|m]]) percima del nivel.<ref>{{cita web|url=http://content.calgary.ca/CCA/City+Living/Recreation+and+Leisure/Activities/Walking/Plus+15.htm|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070821194436/http://content.calgary.ca/CCA/City+Living/Recreation+and+Leisure/Activities/Walking/Plus+15.htm|fechaarchivu=21 d'agostu de 2007|títulu=Plus 15|autor=The City of Calgary|mes=febreru|añu=2007|fechaaccesu=25 de setiembre de 2007}}</ref> Cerca d'Airdrie, nel aeropuertu de Calgary/Airdrie, cada dos años llevar a cabu la Exhibición Aeronáutica Rexonal d'Airdrie. En 2011, la exhibición de vuelu presentó a los ''Canadian Snowbirds'', un CF-18 de demostración y F-16 de la Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos.<ref>[http://calgary.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20110319/CGY_air_show_110319/20110319?hub=CalgaryHome Airdrie Regional Air Show to fly high this summer]</ref><ref>{{Cita web |url=http://www.jamesemeryphoto.com/?p=1476 |títulu=2011 Airdrie Regional Air Show Photos |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131103235432/http://www.jamesemeryphoto.com/?p=1476 |fechaarchivu=2013-11-03 }}</ref> {{wide image|Calgary panorama-2.jpg|1100px|Panorama del centru de Calgary en 2010.}} == Ciudaes hermaniaes == La ciudá de Calgary caltién programes de desenvolvimientu, cultural y educativa, en collaboración coles siguientes ciudaes hermaniaes:<ref>{{cita web| url=http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/AboutCED/CEDdetails/sisterCities.cfm| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110722120058/http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/about/initiatives/calgaryconnect| fechaarchivu=22 de xunetu de 2011| autor=Calgary Economic Development| títulu=Sister Cities| fechaaccesu=6 de xineru de 2007}}</ref><ref>{{cita web| url=http://content.calgary.ca/CCA/City+Common/Municipal+Handbook/+Welcome+to+Calgary/Welcome+to+Calgary.htm#sister| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080601181554/http://content.calgary.ca/CCA/City+Common/Municipal+Handbook/+Welcome+to+Calgary/Welcome+to+Calgary.htm#sister| fechaarchivu=1 de xunu de 2008| autor=City of Calgary| títulu=Welcome to Calgary| fechaaccesu=4 de xunetu de 2009}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! País ! Ciudá !Provincia/Estáu !Fecha |- | {{bandera2|Canadá}} | '''[[Québec (ciudá)|Québec]]''' | ''[[Québec]]'' | 1956 |- | {{bandera2|India}} | '''[[Jaipur]]''' | ''[[Rayastán]]'' | 1973 |- |{{bandera2|Méxicu}} | '''[[Naucalpan]]''' | ''[[Estáu de Méxicu]]'' | 1994 |- | {{bandera2|China}} | '''[[Daqing]]''' | ''[[Heilongjiang]]'' | 1995 |- | {{bandera2|Corea del Sur}} | '''[[Daejeon]]''' | ''[[Chungnam]]'' | 1996 |- | {{bandera2|Estaos Xuníos}} | '''[[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]'''<ref name="Phoenix sisters">{{cita web|url=http://www.phoenixsistercities.org|títulu=Phoenix Sister Cities|fechaaccesu=6 d'agostu de 2013|editorial=Phoenix Sister Cities|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130724085207/http://www.phoenixsistercities.org/|idioma=inglés|fechaarchivu=24 de xunetu de 2013}}</ref> | ''[[Arizona]]'' | 1997 |} Calgary ye igualmente una de les nueve ciudaes de Canadá, d'un total de 98 ciudaes a nivel internacional, que s'atopa na Organización New York City Global Partners, Inc.,<ref>{{cita noticia| url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml| títulu=NYC's Partner Cities| obra=Government of New York City| fechaaccesu=14 de marzu de 2013| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130201221257/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml| fechaarchivu=1 de febreru de 2013| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201221257/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml| archivedate=2013-02-01}}</ref> la cual formóse en 2006 a partir del antiguu programa «Ciudá Hermana» de la Ciudá de Nueva York, Inc.<ref>{{cita noticia| url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/scphome/home.shtml| títulu=New York City Global Partners| obra=Government of New York City|idioma=inglés | fechaaccesu=14 de marzu de 2013}}</ref> == Ver tamién == * [[Llista de les 100 ciudaes más poblaes de Canadá]] * [[Organización territorial de Canadá]] * [[Masacre en Calgary de 2014]] == Notes == {{llistaref|grupu="Nota"}} == Referencies == {{llistaref|3}} === Bibliografía === * {{cita llibru|apellíos=Baine|nome=R.P.|añu=1973|títulu=Calgary: An Urban Study|url=https://archive.org/details/calgaryurbanstud0000bain|editorial=Clarke, Irwin and Company|allugamientu=Toronto|id=ISBN 0-7720-0523-0}} * {{cita llibru|apellíos=Barr|nome=B.M.|añu=1975|títulu=Calgary, Metropolitan Structure and Influence|editorial=Dept. of Geography, University of Victoria|ubicación=Victoria, BC|id=ISBN 0-919838-01-4}} * {{cita llibru|apellíos=Foran|nome=Max L.|añu=1978|títulu=Calgary, An Illustrated History|editorial=Lorimer|id=ISBN 0-88862-224-4}} * {{cita llibru|apellíos=MacEwan|nome=J.W. Grant|añu=1975|títulu=Calgary Cavalcade. From Fort to Fortune|editorial=Western Producer|allugamientu=Saskatoon|id=ISBN 0-919306-50-0}} * {{cita llibru|apellíu=Martin|nome=James|añu=2002|títulu=Calgary: the Unknown City|url=https://archive.org/details/calgaryunknownci0000mart|editorial=Arsenal Pulp Press|allugamientu=Vancouver|id=ISBN 1-55152-111-3}} * {{cita llibru|apellíos=Ward|nome=Tom|añu=1975|títulu=Cow Town: An Album of Early Calgary|id=ISBN 0-7712-1012-4}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Calgary}} {{traducíu ref|en|Calgary|586163568|parcial}} * Artículu "[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001173 Calgary]" de ''The Canadian Encyclopedia'' * [http://www.calgary.ca/ Web oficial de la Ciudá de Calgary] * [http://www.tourismcalgary.com/ Web de la Oficina de Turismu de Calgary] * [http://www.calgary-city-maps.com/Alberta-Canada-weather.html El tiempu en Calgary] * [http://www.downtowncalgary.com/ Downtown Calgary] * [http://www.calgaryarea.com/ Asociaciones comuñales de Calgary] * [http://komshi.ca/communities/ Llista de Comunidaes en Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826065541/http://www.komshi.ca/communities/ |date=2010-08-26 }} * [http://www.calgarymapped.com/ Mapa Interactivo de Calgary] * {{enllaz rotu|1=[http://www.cervantes.es/seg_nivel/mundo/Marcos_mundo_principal.jsp Calgary alluga una sede del [[Institutu Cervantes]]] |2=http://www.cervantes.es/seg_nivel/mundo/Marcos_mundo_principal.jsp |bot=InternetArchiveBot }}. * [http://www.holacalgary.com/ Web Oficial de Llatinos ya Hispanos en Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224080430/https://holacalgary.com/ |date=2018-02-24 }} {{Tradubot|Calgary}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes de Canadá]] h8tbuwas6l4chpslepa640feufklux6 0 133034 4527479 4472764 2026-09-12T08:57:34Z Limotecariu 735 4527479 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Sarah Polley''' {{nym}} ye una [[actriz]], [[cantante]] y [[direutora de cine]] [[canadiana]]. Participó en películes como ''[[El Duce Porvenir]]'' (1997) d'[[Atom Egoyan]] (onde collaboró en dellos cantares como vocalista), ''[[Guinevere]]'' (1999), ''[[Viviendo ensin llendes]]'' (1999), ''[[Mi vida sin mí]]'' (2003) y ''[[Les aventures del barón Munchausen]]'' (1988) de [[Terry Gilliam]]. == Biografía == Sarah ye la más nueva de los trés fíos de [[Michael Polley]], un actor británicu (asistió a clases d'interpretación con [[Albert Finney]] n'[[Inglaterra]] antes de camudase a [[Canadá]]), y l'actriz y direutora de [[casting]] [[Diane Polley]], que morrió de [[cáncer]] pocu antes del oncenu cumpleaños de Sarah. Sicasí, siendo yá adulta afayó que'l so verdaderu padre biolóxicu ye'l productor cinematográficu [[Harry Gulkin]], con quien la so madre tuvo una aventura mientres trabayaba nuna obra de teatru en Montreal (como se narra en ''[[Stories We Tell]]'', un documental empobináu por Sarah). A pesar de ser una estudiante magnífica nun se graduó na Earl Haig Secondary School. La so primer apaición cinematográfica foi a los cuatro años, nel papel de Molly en [[Navidaes máxiques]] (1985) una película de [[Walt Disney Pictures|Disney]]. Más tarde fixo'l primer episodiu de la famosa serie friday the 13th (Misteriu pa trés).A los ocho años, presentar al papel del títulu na serie “Ramona” en [[televisión]], basada nos llibros de [[Beverly Cleary]]. Anque seria un añu más tarde cuando saltó al gran públicu como Sara Stanley na popular serie de televisión de la CBC “Road to Avonlea”, producida por Kevin Sullivan. La serie facer famosa y económicamente independiente, y ganóse el ciñu de la prensa de Canadá. Dempués de siete años col programa, Sarah púnxose furiosa pola americanización de la serie dempués de que fora mercada pola canal de Disney pa la so distribución nos Estaos Xuníos, polo que dexó la serie temporalmente. Poco más tarde, la serie foi atayada (por falta d'audiencia), anque ella volvió como Sara Stanley pal episodiu final. El so desencantu con Disney enraigonar nun incidente mientres la [[Guerra del Golfu]], cuando Disney convidar a qu'apaeciera nun Children's Awards Show en [[Washington DC]], la moza de doce años usó un símbolu de la paz nel acontecimientu desoyendo a los productores. Disney poner na so llista negra dende entós. Dempués del problema con Disney, Polley centró los sos esfuercios na política d'izquierdes, convirtiéndose nun miembru prominente del nuevu partíu democráticu, onde tuvo como mentor políticu a Peter Kormos. Económicamente independiente dende los catorce años, en 1993 la moza inconformista d'izquierdes empezó a vivir con un home venti años mayor qu'ella na so propia casa. (Sobre esto, ella diz que'l so padre tendría de tratar de detenela). En 1995, perdió dellos dientes nun enfrentamientu cola policía mientres protestaba contra'l gobiernu conservador de Mike Harris en Queen's Park, Toronto. Darréu implicóse cola Ontario Coalition Against Poverty. Dempués del incidente en Ontario volvió a l'actuación con “El duce porvenir” (1997) qu'atraxo una atención considerable n'USA; esti papel convertir nuna de les favorites del [[Festival de Cine de Sundance]]. Presentar pal papel de Penny Lane na mega-producción “[[Almost Famous]]”, pero abandonó'l proyeutu pa volver a Canadá y rodar una película de baxu presupuestu, “The Law of Enclosures” (2000). El papel recayó en [[Kate Hudson]]. En 2003, yera parte del equipu consultivu del re escoyíu alcalde de Toronto David Molinero, y esi setiembre casóse con David Wharnsby, col que llevaba saliendo un total de siete años. En 2004, protagonizó "[[Dawn of the dead (película de 2004)| L'Amanecer de los Muertos]]" empobinada por [[Zack Snyder]], remake de la película del [[Dawn of the dead|mesmu nome]], dirixida entós daquella por [[George A. Romero]]. Fixo'l so debú na direición cola película [[Lloñe d'ella]] (2006), basada na hestoria curtia d'[[Alice Munro]] “The Bear Came Over the Mountain”. La película, con [[Julie Christie]] como protagonista, foi estrenada nel festival internacional de Toronto del 11 de setiembre de 2006. La película gustó enforma en Variety, the Hollywood Reporter, y nos trés diarios de Toronto, que destacaron les actuaciones de Christie y del so compañeru'l canadianu Gordon Pinsent, y la direición de Polley. "Lloñe d'ella" foi adquirida por Lionsgate pal so llanzamientu nos Estaos Xuníos pola suma de $750.000. == Filmografía == *''[[Stories We Tell]]'' (2012) Direutora y guionista *''[[Trigger]]'' (2010) *''[[Splice]]'' (2009) *''[[Mr. Nobody]]'' (2009) *''[[Lloñe d'ella|Away from Her]]'' (2007) Direutora y Guionista (nomada al [[Oscar al meyor guión adautáu]]) *''[[Llamando a les puertes del cielu]]'' (2006) *''[[Beowulf & Grendel (La torna de la bestia)]]'' (2005) *''[[La vida secreta de les pallabres|The Secret Life of Words]]'' (2005) *''[[Dawn of the dead (película de 2004)|L'Amanecer de los Muertos]]'' (2004) *''[[Un día ensin mexicanos (2004)|Un día ensin mexicanos]] *''[[Mi vida sin mí|My Life Without Me]]'' (2003) *''[[No Such Thing (película)|No Such Thing]]'' (2001) *''[[El pesu de l'agua]]'' (2000) *''[[The Law of Enclosures]]'' (2000) *''[[The Claim|El perdón]]'' (2000) *''[[Love come down]]'' (2000) *''[[The life before this]]'' (1999) *''[[Guinevere]]'' (1999) *''[[ExistenZ|eXistenZ]]'' (1999) *''[[Viviendo ensin llendes|Go]]'' (1999) *''[[Last Night (película de 1998)|Last Night]]'' (1998) *''[[Jerry y Tom]]'' (1998) *''[[El duce porvenir|The Sweet Hereafter]]'' (1997) *''[[The planet of Junior Brown]]'' (1997) *''[[The Hanging Garden]]'' (1997) *''[[Joe's so mean to Josephine]]'' (1996) *''[[Children First]]'' (1996) *''[[Exótica|Exotica]]'' (1994) *''[[Babar: the movie|Babar: The Movie]]'' (1989) *''[[The Adventures of Baron Munchausen]]'' (1988) *''[[PrettyKill]]'' (1987) *''[[Blue Monkey]]'' (1987) *''[[Mano d'oru]]'' (1987) *''[[Navidaes máxiques]]'' (1985) == Premios == === [[Premiu Óscar|Oscar]] === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" |- bgcolor="#CCCCCC" ! '''Añu''' || '''Categoría''' || '''Película''' || '''Resultancia''' |- |2007|| [[Óscar al meyor guión adautáu]]||[[Lloñe d'ella]]||Candidata |- |} === Otros Premios === {| border="1" cellpadding="7" cellspacing="0" |- bgcolor="#CCCCCC" ! '''Añu''' || '''Película/Serie''' || '''Categoría''' || '''Premiu''' || '''Resultancia''' |- ||2008||''Lloñe d'ella'' (2006)||Meyor guión adautáu||Oscar||Nomada |- ||2007||''Lloñe d'ella'' (2006)||Meyor película||Espiga d'oru (Seminci)||Nomada |- ||2004||''La mio vida ensin la mio'' (2003)||Meyor actriz||Genie||Ganadora |- ||2003||''La mio vida ensin la mio'' (2003)||Meyor actriz||Goya||Nomada |- ||2001||''Law of Enclosures'' (2000)||Meyor actriz||Genie||Nomada |- ||1999||''Viviendo ensin llendes'' (1999)||Meyor actriz secundaria||Independent Spirit Award||Nomada |- ||1997||''Sweet Hereafter'' (1997)||Meyor cantar orixinal||Genie||Nomada |- ||1997||''Sweet Hereafter'' (1997)||Meyor actriz||Genie||Nomada |- ||1997||''Sweet Hereafter'' (1997)||Meyor actriz revelación||Toronto Film Critics Association||Ganadora |- |} == Direición pa fans == Sarah Polley Celia Chassels - Gary Goddard and Associates Ltd 10 St Mary Street Toronto, Ontario M4Y 1P9 Canada == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{IMDb nome|id=0001631|name=Sarah Polley}} * [http://www.sarahpolley.org/ SarahPolley.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902121438/http://www.sarahpolley.org/ |date=2011-09-02 }} {{Tradubot|Sarah Polley}} {{NF|1979||Polley, Sarah}} [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices infantiles de Canadá]] [[Categoría:Direutores de cine de Canadá]] [[Categoría:Guionistes de cine de Canadá]] [[Categoría:Paséu de la Fama de Canadá]] [[Categoría:Persones de Toronto]] 46tzmxu86yf5pn4ov6pdgr6tlibrgie 0 136925 4527321 4308872 2026-09-11T15:59:27Z ~2026-49268-22 153380 4527321 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Kazán Arena}} {{edificiu}} El '''Kazán Arena''' ({{lang-ru|Казань-арена}}, según l'informe [[FIFA]]: «Estadiu de Kazán de la Copa del Mundu de la FIFA»)<ref name="fifabid" /> ye un [[estadiu de fútbol]] de la ciudá de [[Kazán]], [[Rusia]]. L'estadiu tien una capacidá total de {{unidá|45500|espectadores}} sentaos. Les obres de construcción empezaron en mayu de 2010 y la cortil foi inauguráu en 2013, termináu nun plazu de 36 meses.<ref name="bio" /> L'estadiu ye utilizáu pol [[Rubin Kazán]], el club de fútbol de la ciudá, p'apostar los sos partíos como llocal. La [[Universiada 2013]] celebrar nesti estadiu y, tamién formó parte de les sedes del [[Campeonatu Mundial de Natación de 2015]], de la [[Copa FIFA Confederaciones 2017]] y de la [[Copa Mundial de Fútbol de 2018]] en [[Rusia]].<ref name="fifabid" /> [[Ficheru:Kazan-arena-stroitelstvo.jpg|thumb|Estáu de la construcción n'ochobre de 2012.]] [[Ficheru:Kazan Arena 2017.png|thumb|Interior del estadiu.]] ==Allugamientu== L'estadiu ta asitiáu nel distritu de Nueva Savinovsky de Kazan, ente la perspeutiva Hussain Yamasheva y Chistopolskiy, cerca de la vera derecha del [[ríu Kazanka]], cerca del parque acuáticu Riviera y el complexu deportivu Olympus. Puede llegase al estadiu en tresporte públicu: tranvía d'alta velocidá (nᵘ 5) y normal (nᵘ 6), [[trolebús]] (nᵘ 2 y 13), autobuses (nᵘ 75, 45, 33 y62). Tamién puede llegase con aparcar Estadiu y Chistopolskaya del [[metro de Kazán]]. == Especificaciones y carauterístiques == Carauterístiques xenerales del estadiu: * Estadiu: 32 ha; * Capacidá: 47.100 espectadores; * Superficie construyida: 70 300 m²; * Superficie total: 130.000 metros cuadraos, de los cualos 67 000 m² - climatizada; * Altor total del estadiu: 49,36 m; * Estadiu Arena: 4 graes nivel, 4 frente y sector angular; * El númberu d'usuarios VIP caxes: 72; * Aparcamientu: 4.500 places d'aparcamientu. Tres el zarru del estadiu "Luzhniki" pa la reconstrucción total y de la construcción d'un nuevu estadiu en San Petersburgu, el "Kazan Arena" va ser l'estadiu más grande de Rusia. L'edificiu cunta con cuatro niveles de cubiertes de techu atopar con cuatro sectores angulares delanteres y sable nel campu abierto. Nel dispositivu de vip-zona 70 palcos privaos (caxes corporatives). Cada unu de los cuatro sectores reflexar nel color del axuste y llevándolo entraes y piqueros Color: Norte - azul, al este coloráu, al sur mariellu, Western - verde. Hai cuatro entraes y grandes baxaes d'escaleres esternes de los niveles cimeros. El techu sobre les graes tien celadón, les parés llaterales son de cristal. Instalaciones Número podtribunnyh daes na rehabilitación médica (ximnasiu, piscina, spa) y compres (dellos restoranes y establecimientos de catering, sports bar, restorán, sala de conferencies, parque infantil, muséu del FC Rubin y coches retro) complexos de too l'estadiu proporcionáu deportes (con múltiples sitios en dellos deportes) y zona de parques y recreación, y l'estadiu asítiase como una "ciudá dientro d'una ciudá." Na fachada que da a la entrada principal de la cai Chistopolskaya pa emitir concursos y publicidá instalaos en grandes instalaciones deportives d'Europa y más grandes estadios de fútbol del mundu de HD media fachaes de tres pantalles de plasma con una superficie total de 4,2 metros cuadraos. m. Fachaes Medios Kazan Arena Stadium Per primer vegada nos estadios de Rusia y unu de los primeros nel mundu con conexón a Internet Wi-Fi gratuita en tol estadiu. Los grupos d'entrada, un marcu de detectores de metales en tol estadiu utilízase cerca de 400 cámares de vixilancia. En casu d'evacuación d'emerxencia de too l'estadiu en 8 minutos. Resistencia sísmica del oxetu, que foi construyíu en 19 mil piles diseñaos pa un terremotu de 7 puntos. Mientres la Universiada de Branu 2013 nel estadiu foi construyíu principal centru de prensa de medios c Universiada Centru Principal de Prensa y el Centru Internacional de Tresmisiones y un conxuntu de 12 basáu estaciones de televisión móvil, que costó $ 250 millones. Para estableciéronse l'apertura y clausura nel campu diseñar masa total de 467 tonelaes, incluyendo una escena nun círculu arrodiáu de fontes d'agua y un enorme ascensor pirámide gradiada convertibles con pantalles de video, ente l'ensame entamóse foso de la orquesta na forma d'unes enormes lletres brilloses «O», instalóse'l techu taza de 6 tonelaes Fuego Universiada y fora del estadiu rellumaba alto nel cielu faes de lluz de gran algame en movimientu. ==Arquiteutura== El conceutu arquiteutónicu del estadiu foi diseñáu por [[Populous (arquiteutos)|Populous]],<ref name="pop" /> los proyeutos conocíos tales instalaciones deportives como l'[[Emirates Stadium|estadiu Emirates]] y l'[[Estadiu Wembley (2007)|estadiu Wembley]] de [[Londres]]. L'estadiu foi sede principal de la [[Universiada 2013]]. V.V. Motorin refinó'l conceutu arquiteutónicu, lo qu'esanició cualquier incoherencia de les soluciones de diseñu cola llexislación rusa, sobremanera el marcu regulatorio. Los arquiteutos diseñaron el Kazan Arena de forma qu'a vista de páxaru l'estadiu tenga forma d'un lliriu d'agua.<ref name="inkazan">[http://www.championat.com/business/article-161213-k-chm-2018-budut-stroit-stadiony-za-15-mlrd-rublej.html "Казань-Арена" станет примером для России]</ref> El techu del estadiu basar nos 8 puntos de control. Por cuenta de este diseño solución arquitectónica paez aérea, ensin perder fiabilidá. ==Historia== ===Edificiu=== L'actu d'allugamientu de la primer piedra del estadiu'l 5 de mayu 2010 cuntó cola presencia del [[presidente del Gobiernu de Rusia]], [[Vladímir Putin]]. Según él, la construcción del estadiu diba ser la carta de trunfu na llucha pol derechu a entamar la [[Copa Mundial de la FIFA 2018]] en Rusia. El procesu de construcción del estadiu llevar a cabu so la estrecha supervisión de la [[República de Tatarstan]]. Más de 10 vegaes dende l'empiezu de la construcción del Kazan Arena a la qu'asistieron representantes de la FISU y la FIFA. Na construcción arreyóse coles mesmes hasta 3000 persones, ente elles atraíos principalmente pola meyora de los habitantes de les rexones de la república. La construcción del estadiu foi tresmitíu poles cámares web d'internet en llinia. El costu de construcción envalorar en 14,4 mil millones de rublos. ===Universiada=== L'estadiu foi l'escenariu de la inauguración y la clausura de la [[Universiada 2013]]. ===Fútbol=== El 17 d'agostu de 2014 l'estadiu foi sede del primer partíu de fútbol del campeonatu de Rusia. El [[Rubin Kazán]] xugó un empate col [[Lokomotiv Moscú]] (1:1) y el primer gol nel campeonatu de Rusia nun nuevu estadiu anotar el futbolista de 18 años de edad Alex Miranchuk, del Lokomotiv. La primer victoria nel nuevu estadiu del Rubin foi na quinta ronda del campeonatu de Rusia, al ganar al [[PFC CSKA Moscú|CSKA]] (2:1). === Copa FIFA Confederaciones 2017 === {{AP|Copa FIFA Confederaciones 2017}} El Kazán Arena foi unu de los cuatros estadios escoyíos p'allugar alcuentros de la [[Copa FIFA Confederaciones 2017]], que se va a apostar en xunu de 2017 en [[Rusia]]. Los alcuentros que se van a apostar nesti estadiu son: {| {{tablaguapa}} |-bgcolor="#EFEFEF" ! Fecha ! Fase ! Equipu ! Resultáu ! Equipu ! Espectadores |----- | [[18 de xunu]], [[2017]] | Primera fase | {{selb|Portugal}} | <center> '''2:2'''</center> | {{selb|Méxicu}} | 34 372 |----- | [[22 de xunu]], [[2017]] | Primera fase | {{selb|Alemaña}} | <center>'''1:1'''</center> | {{selb|Chile}} | 38 222 |----- | [[24 de xunu]], [[2017]] | Primera fase | {{Selb|Rusia}} | <center>'''1:2'''</center> | {{selb|Méxicu}} | 41 585 |-bgcolor="BlanchedAlmond" | [[28 de xunu]], [[2017]] | Semifinales | {{selb|Portugal}} | <center>'''0-0 (0-3 [[Tiros dende'l puntu de penalti|pen]].)'''</center> | {{selb|Chile}} | 40 855 |} === Copa Mundial de Fútbol de 2018 === {{AP|Copa Mundial de Fútbol de 2018}} L'estadiu foi sede de la Copa del Mundu de 2018. {| {{tablaguapa}} |-bgcolor="#EFEFEF" ! Fecha ! Fase ! Equipu ! Resultáu ! Equipu ! Espectadores |----- | [[16 de xunu]], [[2018]] | Primera fase | {{selb|Francia}} | <center>'''''' | {{selb|Australia}} | <center>'''''' |----- | [[20 de xunu]], [[2018]] | Primera fase | {{selb|Irán}} | <center> '''0:1''' | {{selb|España}} | <center>'''''' |----- | [[24 de xunu]], [[2018]] | Primera fase | {{selb|Polonia}} | <center>'''''' | {{selb|Colombia}} | <center>'''''' |----- | [[27 de xunu]], [[2018]] | Primera fase | {{selb|Corea del Sur}} | <center>'''''' | {{selb|Alemaña}} | <center>'''''' |-bgcolor="LightYellow" | [[30 de xunu]], [[2018]] | Octavos de final | {{bandera|}} '''C1''' | <center>'''''' | {{bandera|}} '''D2''' | <center>'''''' |-bgcolor="BlanchedAlmond" | [[6 de xunetu]], [[2018]] | Cuartos de final | {{bandera|}} '''W53''' | <center>''' | {{bandera|}} '''W54''' | <center>'''''' |} == Ver tamién == * [[Estadios de fútbol de Rusia]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20111021150534/http://kazan2013.com/legacy-folder/kazan-2013-venues/45000-seat-stadium/ Información del estadiu] {{socesión | predecesor = [[Shenzhen Bay Sports Center]]<br/>{{bandera|CHN}} [[Universiada 2011|Shenzhen 2011]] | títulu = [[Ficheru:FISU flag.svg|border|50px]]<br/>[[Universiadas|Ceremonies d'Apertura y Clausura nes Universiadas]] | periodu = {{bandera|RUS}} '''[[Universiada 2013|Kazán 2013]] | socesor = [[Estadiu Mundialista de Gwangju|Gwangju Universiade Main Stadium]]<br/>{{bandera|KOR}} [[Universiada 2015|Gwangju 2015]] | predecesor2 =[[Palau Sant Jordi]]<br />[[Campeonatu Mundial de Natación de 2013|Barcelona 2013]]<br /><small>{{ESP}}</small> | títulu2 = [[Campeonatu Mundial de Natación]] | periodu2 = '''XVI edición''' | socesor2 = ''Complexu de Natación Dagály''<br />[[Campeonatu Mundial de Natación de 2017|Budapest 2017]]<br /><small>{{HUN}}</small> }} {{control d'autoridaes}} {{ORDENAR:Kazan, Estadiu}} [[Categoría:Estadios de fútbol de Rusia]] [[Categoría:Estadios de fútbol inauguraos en 2013]] [[Categoría:Estadios de la Copa Mundial de Fútbol de 2018]] g4h6anzb3va0g2aw6jdmaktcgqkujh9 0 137027 4527482 4386665 2026-09-12T08:59:20Z Limotecariu 735 4527482 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Major League Soccer}} {{competición deportiva}} La '''Major League Soccer''' ('''MLS''') ({{lang-ast|'''Lligues Mayores de Fútbol'''}}) ye la principal lliga del [[sistema de lligues de fútbol de los Estaos Xuníos]] y [[Canadá]]. Ta supervisada pola [[Federación de Fútbol d'Estaos Xuníos]] (U.S. Soccer), que ye miembru de la [[FIFA]]. Ta integrada por 23 equipos en dos conferencies, [[Conferencia Este (MLS)|Conferencia Este]] y [[Conferencia Oeste (MLS)|Conferencia Oeste]]. La temporada empecipiar en [[marzu]] y termina n'avientu. Cada equipu xuega 34 partíos mientres la temporada regular. El campeón de la temporada regular recibe la [[MLS Supporters' Shield]]. Los 12 meyores equipos clasificaos na temporada regular clasificar pal tornéu d'[[eliminación direuta]] denomináu ''MLS Cup Playoffs'' que remata col partíu final de la [[Copa MLS]]. Ocupa'l 4ᵘ puestu como la lliga más fuerte de la [[Lligues más fuertes del mundu ente 2001 y 2010 según la IFFHS|última década del sieglu XXI d'América del Norte y Centru]].<ref>{{cita web |url= http://www.iffhs.de/?bdcdc2b90f413ecf05ffcc8129dái5005fdcdc3bfcdc0aec28d6edb8dbe8c00b |títulu= Lligues más fuertes de Norteamérica y Centroamérica de la 1ª Década del Sieglu XXI (2001-2010) |fechaaccesu=22 de payares de 2010 |editor= IFFHS}}</ref> La Major League Soccer ye la 52^a meyor lliga del mundu según el [[Clasificación mundial de lligues nacionales de la IFFHS|ranking]] oficial de la [[Federación Internacional d'Historia y Estadística de Fútbol]] (IFFHS).<ref name="IFFHS">{{cita web |url=https://iffhs.de/the-strongest-national-league-of-the-world-spains-primera-division-again/ |títulu=THE WORLD'S STRONGEST NATIONAL LEAGUE 2014 |editor=IFFHS |fecha=14 de xineru de 2018 |fechaaccesu=2 de febreru de 2018 |idioma=inglés }}</ref> == Historia == La Major League Soccer creóse'l [[17 d'avientu]] de [[1993]], en cumplimientu de la promesa d'[[Alan Rothenberg]] y de la [[Federación de Fútbol de los Estaos Xuníos]] (USSF) a la [[FIFA]] d'establecer una lliga profesional de fútbol de “primer nivel” en cuenta de la concesión de la [[Copa Mundial de Fútbol de 1994]] a los Estaos Xuníos. Enantes, solamente una lliga profesional, la [[North American Soccer League|NASL]] que s'apostó ente 1968 y 1984, tuviera un siguimientu mediáticu y d'aficionaos importante. L'oxetivu de la Major League Soccer yera convertise nuna de les grandes lligues de [[fútbol]] del mundu y nuna de les grandes lligues deportives d'[[Estaos Xuníos]]. La lliga empecipió la so primer temporada en 1996 con diez equipos y goció de cifres d'asistencia prometedores. Los númberos tornaron llevemente dempués del primer añu, pero aumentaron n'años posteriores. Estremaron a los 10 equipos orixinales en dos conferencies: la [[Conferencia Este (MLS)|Conferencia Este]] ([[Columbus Crew]], [[D.C. United]], [[New England Revolution]], [[New York Red Bulls|NY/NJ MetroStars]], [[Tampa Bay Mutiny]]), y la [[Conferencia Oeste (MLS)|Conferencia Oeste]] ([[Colorado Rapids]], [[FC Dallas|Dallas Burn]], [[Sporting Kansas City|Kansas City Wiz]], [[Los Angeles Galaxy]] y [[San Jose Earthquakes|San Jose Clash]]). === Espansión, contraición, y treslláu === [[Ficheru:Columbus crew stadium mls allstars 2005.jpg|thumb|240px|left|El [[Mapfre Stadium]], casa del [[Columbus Crew]] y el primer estadiu de fútbol específico de la MLS.]] La lliga ampliar a 12 equipos en [[1998]], añadiendo al [[Chicago Fire]] a la Conferencia Oeste y al [[Miami Fusion]] a la Conferencia Este. En [[2000]], la lliga reorganizar nes conferencies Esti, Central y Oeste; [[Chicago Fire]], [[Tampa Bay Mutiny]], [[Dallas Burn]] y [[Columbus Crew]] fueron treslladaos a la nueva División Central. Sicasí, los problemes financieros de la lliga llevaron a la salida del Comisionado [[Doug Logan]] dempués de la final de la temporada de [[1998]]. [[Don Garber]], un xefe ex [[NFL]], foi contratáu nel so llugar y el so lideralgu convertir nun preséu pa encontiar el futuru de la lliga. La construcción d'estadios de [[fútbol]] pa los equipos de la lliga, financiáu en gran parte polos financieros como [[Lamar Hunt]] y [[Phil Anschutz]], convertir nun puntu d'énfasis pa llograr la salú fiscal y garantizar la sobrevivencia de la lliga. El [[Mapfre Stadium]] de 22.000 espectadores, construyíu en 1999 como'l primer estadiu específicu de [[fútbol]] d'[[Estaos Xuníos]], cítase de cutiu como un modelu de la lliga. Siguiéron-y el [[Toyota Park]] de [[Chicago]] de 20&nbsp;000 espectadores, el [[StubHub Center]] de [[Los Angeles]] de 27&nbsp;000, l'[[Estadiu Toyota (Texas)|Estadiu Toyota]] de [[Dallas]] de 22&nbsp;000, el [[Rio Tintu Stadium]] de [[Salt Lake City]] de 20&nbsp;000, el [[BMO Field]] de [[Toronto]] de 20&nbsp;000, l'estadiu [[Dick's Sporting Goods Park]] de 18&nbsp;000 en [[Denver]], el [[Red Bull Arena (MLS)|Red Bull Arena]] de [[Nueva York]] de 25&nbsp;000, el [[Balten Energy Stadium]] de [[Filadelfia]] de 18&nbsp;000, el [[Children's Mercy Park]] de [[Kansas City]] de 18&nbsp;000 y el [[Avaya Stadium]] de [[San José (California)|San José]] de 18&nbsp;000. A pesar d'esti movimientu, pa detener el sangráu económicu por aciu la contraición de les franquicies de [[Florida]] na temporada de [[2001]], los dos equipos de Florida ([[Miami Fusion]] y [[Tampa Bay Mutiny]]) sumieron y la lliga volvió ser de diez equipos. La lliga volvió ser de namái dos conferencies, como yera orixinalmente, con [[Chicago Fire]] na Conferencia Este. La [[Copa Mundial de Fútbol de 2002]], na que {{sel|Estaos Xuníos}} inesperadamente llegó a los cuartos de final ganando contra {{sel|Portugal}} y {{sel|Méxicu}}, provocó un resurdimientu del fútbol d'Estaos Xuníos y de la MLS. La final de la [[Copa MLS]] [[2002]], que tuvo llugar cuatro meses dempués del final de la Copa del Mundu d'esi añu, estableció un récor d'asistencia nel [[Gillette Stadium]] que vio [[Los Angeles Galaxy]] ganar el so primer títulu. Na temporada de [[2004]], la lliga amplióse otra vegada, añadió'l [[Real Salt Lake]], que xuega nel nuevu [[Rio Tintu Stadium]] de 20.000 espectadores y el [[C.D. Chivas USA]], que comparte'l [[StubHub Center]] col [[Los Angeles Galaxy|Galaxy]]. Los dos equipos nuevos fueron allugaos na Conferencia Oeste, moviendo a Kansas City a la Conferencia Este. El nome de Real Salt Lake deber a que'l so propietariu ye siguidor del [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]] y estableció dellos alcuerdos col club [[España|español]]. Ente que Chivas USA fundar el propietariu del [[Club Deportivo Guadalajara|Guadalajara]] de [[Méxicu]]. Na temporada 2006 el MetroStars pasó a llamase [[New York Red Bulls]] tres la compra del equipu per parte del xigante de bébores enerxétiques [[Red Bull]]. L'equipu va ser hermanu del [[Red Bull Salzburg]] d'[[Austria]]. El [[San Jose Earthquakes]] sumieron como franquícia, pero los sos xugadores y cuerpu téunicu treslladar a a formar parte del [[Houston 1836]] qu'a les poques selmanes d'esistencia camudó'l so nome a [[Houston Dynamo]]. Sicasí, el nome de los ''Earthquakes'' y la so hestoria nun fueron treslladaos, remaneciendo [[San Jose Earthquakes]] en [[2008]] gracies a un nuevu grupu de propietarios, asina'l Houston Dynamo convertir nun equipu d'espansión. Selmanes antes d'empecipiar la temporada 2007 la lliga cerró un alcuerdu cola [[Bundesliga (Alemaña)|Bundesliga]] [[Alemaña|alemana]] de cooperación, intercambiando conocencies de construcción d'[[estadiu|estadios]] de [[fútbol]] y financiamientu.<ref>{{cita web |url=http://sports.yahoo.com/mls/news?slug=mlsbundesliga |títulu=MLS, Bundesliga announced landmark partnership |fecha=13 de marzu de 2007 |editor=sports.yahoo.com |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140307082817/http://sports.yahoo.com/mls/news?slug=mlsbundesliga |fechaarchivu=2014-03-07 }}</ref> === (2007-2009) === [[Ficheru:David Beckham Nov 11 2007.jpg|thumb|[[David Beckham]] foi'l primer [[Regla del Xugador Franquicia|Xugador Franquicia]] de la lliga en [[2007]].]] [[Ficheru:Qwest seattle sounders pregame.jpg|thumb|right|Hinches de los [[Seattle Sounders FC]] na plataforma inferior del [[CenturyLink Field]].]] La MLS ampliar con un equipu nuevu na temporada de [[2007]], el [[Toronto FC]], siendo'l primer equipu canadianu na hestoria de la MLS, y que la so alministración llocal construyó un estadiu de fútbol. Nel so primer añu escosó tolos sos abonos pol so gran acoyida. Dende [[2007]], el lideralgu de la Major League Soccer dio pasos pa internacionalizar entá más la lliga nun esfuerciu p'alzar el nivel de xuegu. Ente los primeros pasos nesti sentíu foi la regla del xugador franquicia, qu'ayudó a traer estrelles internacionales na Lliga, a pesar que los sueldos tán relativamente baxos, y la creación de la [[SuperLiga Norteamericana]], qu'enfrenta la parte cimera de los equipos de la MLS contra los meyores equipos de la [[Primer División de Méxicu]] nun esfuerciu pa exercer una competencia más significativa pa dambes lligues. La MLS camudó les normes relatives a los xugadores estranxeros na lliga pa dexar un total de 8. Asina la [[Major League Soccer 2007|temporada 2007]] foi testigu del debú na MLS de [[David Beckham]], que la so robla fuera vistu como un golpe pal fútbol d'Estaos Xuníos. El contratu de Beckham con Los Angeles Galaxy de foi posible gracies a la nueva regla del xugador de franquicia. Xugadores como [[Cuauhtémoc Blanco]] del [[Club América]], robláu col [[Chicago Fire]], y [[Juan Pablo Ángel]], proveniente d'[[Aston Villa]] a los [[New York Red Bulls]], son dalgunos de los primeros xugadores designaos que fixeron contribuciones importantes nos sos clubes. Les salíes de [[Clint Dempsey]], [[Jozy Altidore]] y la cesión de [[Landon Donovan]] a la Premier League, xunto col regresu de [[Claudio Reyna]] a los [[New York Red Bulls]] y [[Brian McBride]] al [[Chicago Fire]], respeutivamente, destaquen l'intercambiu de los meyores prospeutos a [[Europa]] pa xugadores esperimentaos a la lliga. Dellos otros xugadores estranxeros conocíos siguieron David Beckham y Cuauhtémoc Blanco a la MLS, incluyendo, [[Guillermo Barros Schelotto]] a [[Columbus Crew]], [[Fredrik Ljungberg]] a [[Seattle Sounders FC]], Juninho a [[Los Angeles Galaxy]] amás de [[Thierry Henry]] y [[Rafael Márquez Álvarez|Rafael Márquez]] a [[New York Red Bulls]]. Amás, la MLS esfórciase enforma na cantera y na formación de nuevos xugadores, tolos clubes de la MLS tienen la so academia de fútbol. Destaca pol so prestíu la Red Bull Academy de [[Nueva York]], que forma a moces en peligru d'esclusión social que viven en barrios conflictivos, amás de la David Beckham Academy de [[Los Angeles]]. Mientres la temporada [[2008]], [[San Jose Earthquakes]] volvió apaecer na lliga, colo que la lliga pasó a ser de 12 a 14 equipos. Na temporada [[2009]] creóse l'equipu d'espansión de los [[Seattle Sounders FC]], que xuega los sos partíos de llocal nel nuevu y modernu [[CenturyLink Field]], estadiu onde tamién xuega como llocal l'equipu de la [[NFL]], los [[Seattle Seahawks]]. Con un ensame de 35&nbsp;523 nel [[Qwest Field]]. Nel so primer añu, batieron tolos récores d'asistencia nun estadiu de la Major League Soccer cola mayor cantidá d'espectadores en cada partíu. === (2010-presente) === [[Ficheru:Red Bull Arena on the First Day.jpg |250px|right|thumb|[[Red Bull Arena (Nueva Jersey)|Red Bull Arena]], estadiu de los [[New York Red Bulls]].]] Na temporada [[2010]] la lliga espandir con un nuevu equipu na ciudá de [[Filadelfia]] colo que la lliga pasó a tar formada por 16 equipos. El [[Philadelphia Union]] con sede en [[Chester]] ([[Pennsylvania]]), nun nuevu estadiu específicu de [[fútbol]] con capacidá de 20&nbsp;000 llocalidaes que se construyó al oeste de Commodore Barry Bridge. Tamién en [[2010]] inauguróse'l nuevu estadiu específicu de fútbol de [[Nueva York]], el modernu [[Red Bull Arena (MLS)|Red Bull Arena]], con 25&nbsp;000 asientos cubiertos con una estructura tresllúcida. En [[2011]] la MLS ampliar a 18 equipos por cuenta de la espansión de dos nuevos equipos na [[Conferencia Oeste (MLS)|Conferencia Oeste]] nes ciudaes de [[Portland]] y [[Vancouver]], seique estos equipos vuelvan a entamar la Copa Cascadia xunto a los [[Seattle Sounders]]. Van Ser los [[Portland Timbers]] y los [[Vancouver Whitecaps]]. En [[2012]] ingresó un nuevu equipu na Conferencia Este, el [[Montreal Impact]], que xugara nel [[Estadiu Saputo]]. L'oxetivu de la MLS entós daquella yera la de cerrar la lliga con 20 equipos, 17 d'[[Estaos Xuníos]] y 3 de [[Canadá]] ([[Toronto]], [[Montreal]] y [[Vancouver]]). La ventena franquicia finalmente ve la lluz en mayu de [[2013]], cuando la MLS concede a [[Manchester City Football Club|Manchester City]] d'[[Inglaterra]] y a los [[New York Yankees]] una plaza pa un nuevu equipu llamáu [[New York City FC]].<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2013/05/21/major-league-soccer-anuncia-equipu-de-expansi%C3%B3n-en-nueva-york-new-york-city- |títulu=Major League Soccer anuncia equipu d'espansión en Nueva York: New York City Football Club |fecha=21 de mayu de 2013 |editor=Redaición de FutbolMLS.com |fechaaccesu=21 de mayu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130608050237/http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2013/05/21/major-league-soccer-anuncia-equipu-de-expansi%C3%B3n-en-nueva-york-new-york-city- |fechaarchivu=8 de xunu de 2013 }}</ref> En payares d'esi mesmu añu [[Orlando City Soccer Club|Orlando City]], tamién foi anunciada como nueva franquicia.<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2013/11/19/la-major-league-soccer-noma-orlando-city-como-21er-club-de-expansion |títulu=La Major League Soccer noma a Orlando City como 21er club d'espansión |fecha=19 de payares de 2013 |editor=Redaición de FutbolMLS.com |fechaaccesu=21 de payares |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20141007132822/http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2013/11/19/la-major-league-soccer-noma-orlando-city-como-21er-club-de-expansion |fechaarchivu=7 d'ochobre de 2014 }}</ref> Dambos clubes entraron en competición en 2015. Anguaño tase axustando la llegada d'una segunda franquicia a [[Florida]] (en [[Miami]] concretamente) con [[David Beckham]] como unu de los propietarios.<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2014/02/05/david-beckham-exerz-la%20so-opcion-de-adquirir-una%20franquicia-de-la-mls-pa-un%20t%C3%ADtulu%3DDavid%20Beckham%20exerz%20la%20so%20opci%C3%B3n%20d%27adquirir%20una%20franquicia%20de%20la%20MLS%20pa%20un%20futuru%20equipu%20en%20Miami |editor=Redaición de FutbolMLS.com |fecha=5 de febreru de 2014 |idioma=inglés |autor=FutbolMLS.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140707151826/http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2014/02/05/david-beckham-exerz-la |fechaarchivu=2014-07-07 |títulu=Archived copy }}</ref> N'abril de [[2014]] anuncióse una nueva franquicia n'[[Atlanta]], que va tener el so debú en 2017.<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2014/04/16/major-league-soccer-anuncia-atlanta-como-sede-de-22do-equipo-de-expansion-2017 |títulu=Major League Soccer anuncia a Atlanta como sede de 22do equipu d'espansión pa la temporada 2017 |editor=Redaición de FutbolMLS.com |fecha=16 d'abril de 2014 |fechaaccesu=17 d'abril de 2014 |autor=FutbolMLS.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140715004002/http://www.mlssoccer.com/es/news/article/2014/04/16/major-league-soccer-anuncia-atlanta-como-sede-de-22do-equipo-de-expansion-2017 |fechaarchivu=15 de xunetu de 2014 }}</ref> En 2017 empezaron a xugar dos nueves franquicies, [[Minnesota United FC]] y [[Atlanta United FC]]. En 2018 una nueva franquicia de [[Los Angeles]] entra na lliga en sustitución de [[Chivas USA]], [[Los Angeles Football Club|Los Angeles FC]]. La MLS anunció qu'en 2020 la lliga va tener 24 equipos, 12 pa cada conferencia. Como parte d'una serie de cambeos globales na institución a ser implementaos pa la ventena temporada de la lliga, la Major League Soccer presentó un nuevu logo que ye personalizable pa cada franquicia y entró n'usu a partir de 2015. En 2017 la MLS anunció la so futura espansión hasta los 28 equipos.<ref>{{cita web |url=http://www.foxdeportes.com/mls/story/mls-revela-nuevu-logo-pa-aniversariu-20/ |títulu=MLS revela nuevu logo pal so 20 aniversariu |fecha=18 de setiembre de 2014 |fechaaccesu=18 de setiembre de 2014 |obra=Fox Sports }}</ref> El 20 d'avientu de 2017 anúnciase una nueva franquicia d'espansión na ciudá de [[Nashville]], [[Tennesse]], que va ser el 24° n'ingresar a la Lliga.<ref>{{cita web|url=https://www.univision.com/deportes/futbol/mls/la-major-league-soccer-da-a-la-ciudad-de-nashville-un club-de-expansion|títulu=La Major League Soccer da a la ciudá de Nashville un club d'espansión|obra=Univision Deportes|fecha=20 d'avientu de 2017}}</ref> Pa entamos de [[2018]] espérase l'anunciu d'una nueva franquicia, la 25^a de la MLS ente les ciudaes de [[Cincinnati]], [[Detroit]] y [[Sacramento]].<ref>{{cita web|url=https://www.univision.com/deportes/futbol/mls/allárgase-el suspensu-de-expansion-mls-tomar hasta-el-2018-pa-escoyer-a-el so-nuevu-integrante|títulu=Allárgase'l suspensu d'espansión: MLS tomar hasta'l 2018 pa escoyer al so nuevu integrante|obra=Univision Deportes|fecha=21 d'avientu de 2017}}</ref> A principios del añu [[2018]] confirmóse la franquicia númberu 25° que va tener llugar en [[Miami]],[[Florida]] y el so dueñu va ser [[David Beckham]] pa una posible entrada na temporada [[2020]]. El 29 de mayu de [[2018]] la ciudá de [[Cincinnati]] oficializó la so franquicia de MLS col nome de [[FC Cincinnati]] y pa debutar na temporada [[2019]], convirtiendosé na franquicia númberu 26°.<ref>{{cita web |url=https://www.mlssoccer.com/post/2018/01/29/mls-awards-expansion-club-miami|títulu= MLS awards expansion club to Miami|obra= MLS Communications|fecha=29 de xineru de 2018}}</ref><ref>{{cita web|url=https://www.mlssoccer.com/post/2018/05/29/mls-da-equipu-de-expansi-n-cincinnati|2=|títulu=MLS da equipu d'espansión a Cincinnati|obra=MLS Communications|fecha=29 de mayu de 2018}}</ref> == Sistema de campeonatu == [[Ficheru:Rfkstadium.png|250px|right|thumb|Partíu de la [[Major League Soccer 2009|MLS 2009]] ente [[D.C. United]] y [[Chicago Fire]].]] El campeonatu de la Major League Soccer estremar en dos partes: la temporada regular, onde xueguen los 23 equipos estremaos en 2 conferencies: [[Conferencia Este (MLS)|Conferencia Este]] y [[Conferencia Oeste (MLS)|Conferencia Oeste]], y los playoffs, que'l so partíu final, la [[Copa MLS]], decide'l campeón de la lliga. Anque'l formatu varió al traviés de los años, l'actual establez que mientres la temporada regular tolos equipos xueguen un total de 34 partíos cada unu. D'esos 34, 10 son ante los equipos de la conferencia opuesta, y los otros 24 partir ente los 9 rivales de la conferencia propia, pudiendo enfrentase ante estos postreros en dos o tres ocasiones. A la fin de la fase regular, l'equipu con más puntos ente tolos participantes de dambes conferencies llogra la [[MLS Supporters' Shield]] y la segunda plaza a la [[Concacaf Lliga Campeones]], siendo acompañáu a dicha competición por aquel que llograra mayor cantidá de puntos na conferencia opuesta. Coles mesmes, los 6 meyores de cada conferencia apuerten a los playoffs, clasificando los 2 primeros a les semifinales de conferencia, y los 4 siguientes a la primer ronda. Na primer ronda, l'allugáu en 3ᵉʳ llugar enfrenta al 6º, y el 4º al 5º. Les cruces son a un solu partíu, actuando como locales el 3º y el 4º. Los ganadores pasen a les semifinales de conferencia. Les semifinales y final de conferencia apostar con partíos d'ida y vuelta. Na primer instancia, el 1º xuega ante'l ganador de la primer ronda que quedara en peor posición na temporada regular, y el 2º enfrenta al otru clasificáu. Los dos ganadores de conferencia van participar de la [[Copa MLS]], que s'apuesta a un solu partíu en casa d'aquel de los dos que llograra más puntos mientres la temporada regular. Quien llogre la victoria consagraráse campeón de lliga. === Clasificación a la [[Lliga de Campeones de la Concacaf]] === La MLS da trés de los cuatro cupos qu'Estaos Xuníos tien pa dicha competición: * El primeru correspuende al campeón de la [[Copa MLS]]; * El segundu, al equipu que más puntos llogró mientres la temporada regular (al cual tamién otorgar la [[MLS Supporters' Shield]]); * El terceru, al primera allugáu de la conferencia opuesta al ganador de la MLS Supporters' Shield. Los clubes canadianos que participen de la MLS queden escluyíos d'estes víes de clasificación, una y bones ellos apuerten a la competición continental dende'l [[Campeonatu Canadianu de Fútbol]]. === El tope salarial === A diferencia del restu de les lligues profesionales mundiales, los contratos y tresferencies de los xugadores nun los remanen los clubes sinón facer la lliga. Asina que tolos clubes de la lliga dáse-y un salariu equivalente a partir ente los contratos de dellos xugadores. A esto llámase-y "tope salarial" y el permediu de dichu tope yera $ 2,55 millones de dólares en [[2010]]. Dende'l [[Major League Soccer 2007|2007]], esiste una regla d'esceición llamada '''[[Llei del Xugador Franquicia (MLS)|Llei del Xugador Franquicia]]''', tamién conocida como la '''Llei Beckham'''. Esta regla dexa a cada club tener hasta trés "xugadores-franquicia" na so nómina pa lliberar a una cantidá por 335.000 [[dólares]] por xugador elegible na so nómina total. Esta manera d'operación de la MLS significa que los xugadores permediu nesta lliga son menos remunerados que los xugadores permediu nes lligues profesionales d'[[Europa]]. La regla del xugador franquicia dexa fichar delles de les grandes estrelles internacionales. === Los cambeos de regles === Nos primeros años, la MLS esperimentó cambeos de regles tratando de facer el deporte más "d'Estaos Xuníos". * El reló, que cunta a 90 minutos nel fútbol internacional, na MLS cuntaría escontra tras y pararía nes situaciones de detención del xuegu. Cuando'l reló llegara a 0:00, el tiempu terminaría. Dempués de la temporada de 1999, esta regla foi abandonada a favor d'un reló normal nel fútbol. * L'otru cambéu yera la definición por ''Shoot-Out'', pa resolver los xuegos empataos. Si'l xuegu terminaba con un empate, xugaríase una muerte súbita: ** Un xugador recibiría'l balón a 35 metros del gol con cinco segundos p'anotar. Igual que nuna tanda de penaltis, cada equipu disponía de cinco intento. Si la resultancia yera inda empate, habría otra serie de ''Shoot-Out''. L'equipu que ganaba recibía un puntu (a diferencia de tres puntos pa una victoria), l'equipu que perdía recibía cero. * Sicasí, los cambeos de regles, especialmente la de ''Shoot-Out'', nun supunxeron una meyora de los niveles d'audiencia nel públicu d'Estaos Xuníos y, pela contra, suponía l'antipatía de dellos aficionaos tradicionales. El ''Shoot-Out'' suprimióse dempués de la temporada de 1999. * La MLS fixo usu del [[gol d'oru]] dende l'añu 2000 al 2003, pero en 2004 abandonó dicha regla, al aplicase'l modelu tradicional de definición de los partíos. == Equipos == === Equipos temporada 2018 === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%" |- | bgcolor="#0000FF" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff;">[[Conferencia Este (MLS)|Conferencia Este]]</font>''' |- !Equipu !Ciudá/Área !Estadiu !Aforu<ref group=nota>Pa los estadios que orixinalmente son pa la práutica del [[béisbol]] y/o [[fútbol americanu]] (estadiu non específicu de fútbol), solamente amuésase la capacidá máxima pa partíos na MLS.</ref> |- |'''[[Atlanta United FC|Atlanta United]]''' |{{bandera|Georgia}} [[Atlanta]], [[Georgia (Estaos Xuníos)|Georgia]] |[[Mercedes-Benz Stadium]] |42.500 |- |'''[[Chicago Fire]]''' |{{bandera|Illinois}} [[Bridgeview (Illinois)|Bridgeview]], [[Illinois]] |[[Toyota Park]] |20&nbsp;000 |- |'''[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]]''' |{{bandera|Ohio}} [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] |[[Mapfre Stadium]] |20&nbsp;145 |- |'''[[D.C. United]]''' |{{bandera|Washington D. C.}} [[Washington D. C.]] |[[Audi Field]] |20&nbsp;000 |- |{{bandera|CAN}} '''[[Montreal Impact]]''' |{{bandera|Québec}} [[Montreal]], [[Québec]], [[Canadá]] |[[Estadiu Saputo]] |20&nbsp;341 |- |'''[[New England Revolution]]''' |{{bandera|Massachusetts}} [[Foxborough]], [[Massachusetts]] |[[Gillette Stadium]] |68&nbsp;700 |- |'''[[New York City Football Club|New York City]]''' |{{bandera|Nueva York}} [[Nueva York]], [[Nueva York (estáu)|Nueva York]] |[[Yankee Stadium]] |54&nbsp;251 |- |'''[[New York Red Bulls]]''' |{{bandera|Nueva Jersey}} [[Harrison (Nueva Jersey)|Harrison]], [[Nueva Jersey]] |[[Red Bull Arena (Nueva Jersey)|Red Bull Arena]] |25&nbsp;189 |- |'''[[Orlando City Soccer Club|Orlando City]]''' |{{bandera|Florida}} [[Orlando (Florida)|Orlando]], [[Florida]] |[[Orlando City Stadium]] |25&nbsp;500 |- |'''[[Philadelphia Union]]''' |{{bandera|Pennsylvania}} [[Chester (Pennsylvania)|Chester]], [[Pennsylvania]] |[[Balten Energy Stadium]] |18&nbsp;500 |- |{{bandera|CAN}} '''[[Toronto Football Club|Toronto]]''' |{{bandera|Ontario}} [[Toronto]], [[Ontario]], [[Canadá]] |[[BMO Field]] |30&nbsp;230 |- | bgcolor="#FFA812" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff;">[[Conferencia Oeste (MLS)|Conferencia Oeste]]</font>''' |- !Equipu !Ciudá/Área !Estadiu !Aforu |- |'''[[Colorado Rapids]]''' |{{bandera|Colorado}} [[Commerce City (Colorado)|Commerce City]], [[Colorado]] |[[Dick's Sporting Goods Park]] |19&nbsp;680 |- |'''[[FC Dallas|Dallas]]''' |{{bandera|Texas}} [[Frisco (Texas)|Frisco]], [[Texas]] |[[Estadiu Toyota (Texas)|Toyota Stadium]] |21&nbsp;193 |- |'''[[Houston Dynamo]]''' |{{bandera|Texas}} [[Houston]], [[Texas]] |[[BBVA Compass Stadium]] |22&nbsp;000 |- |'''[[Los Angeles Football Club|Los Angeles]]''' |{{bandera|California}} [[Los Angeles]], [[California]] |[[Banc of California Stadium]] |22&nbsp;000 |- |'''[[Los Angeles Galaxy]]''' |{{bandera|California}} [[Carson (California)|Carson]], [[California]] |[[StubHub Center]] |27&nbsp;000 |- |'''[[Minnesota United FC|Minnesota United]]''' |{{bandera|Minnesota}} [[Minneapolis]], [[Minnesota]] |[[TCF Bank Stadium]] |52&nbsp;525 |- |'''[[Portland Timbers]]''' |{{bandera|Oregón}} [[Portland (Oregón)|Portland]], [[Oregón]] |[[Providence Park]] |20&nbsp;438 |- |'''[[Real Salt Lake]]''' |{{bandera|Utah}} [[Sandy (Utah)|Sandy]], [[Utah]] |[[Rio Tintu Stadium]] |20&nbsp;213 |- |'''[[San Jose Earthquakes]]''' |{{bandera|California}} [[San José (California)|San José]], [[California]] |[[Avaya Stadium]] |18&nbsp;000 |- |'''[[Seattle Sounders FC|Seattle Sounders]]''' |{{bandera|Washington}} [[Seattle]], [[Washington (estáu)|Washington]] |[[CenturyLink Field]] |67&nbsp;000 |- |'''[[Sporting Kansas City]]''' |{{bandera|Kansas}} [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]], [[Kansas]] |[[Children's Mercy Park]] |18&nbsp;467 |- |{{bandera|CAN}} '''[[Vancouver Whitecaps FC|Vancouver Whitecaps]]''' |{{bandera|Columbia Británica}} [[Vancouver]], [[Columbia Británica]], [[Canadá]] |[[Estadiu BC Place|BC Place]] |54&nbsp;500 |- |} {| bgcolor="GhostWhite" ! width="150" |Entidá Federativa !width="30" |Nᵘ ! width="300" |Equipo |- |{{bandera|California}} [[California]]|| align="center" |3|| align="center" |[[Los Angeles Football Club|Los Angeles FC]], [[Los Angeles Galaxy]], [[San Jose Earthquakes]] |- |{{bandera|Texas}} [[Texas]]|| align="center" |2|| align="center" |[[FC Dallas]], [[Houston Dynamo]] |- |{{bandera|Georgia}} [[Georgia (Estaos Xuníos)|Georgia]] || align="center" |1|| align="center" |[[Atlanta United FC]] |- |{{bandera|Illinois}} [[Illinois]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Chicago Fire]] |- |{{bandera|Ohio}} [[Ohio]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] |- |{{bandera|Washington D. C.}} [[Washington D. C.]]||align=center|1||align=center|[[D.C. United]] |- |{{bandera|Québec}} [[Québec]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Montreal Impact]] |- |{{bandera|Massachusetts}} [[Massachusetts]]|| align="center" |1|| align="center" |[[New England Revolution]] |- |{{bandera|Nueva York}} [[Nueva York (estáu)|Nueva York]]|| align="center" |1|| align="center" |[[New York City Football Club|New York City FC]] |- |{{bandera|Nueva Jersey}} [[Nueva Jersey]]|| align="center" |1|| align="center" |[[New York Red Bulls]] |- |{{bandera|Florida}} [[Florida]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Orlando City Soccer Club|Orlando City]] |- |{{bandera|Pennsylvania}} [[Pennsylvania]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Philadelphia Union]] |- |{{bandera|Ontario}} [[Ontario]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Toronto FC]] |- |{{bandera|Colorado}} [[Colorado]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Colorado Rapids]] |- |{{bandera|Minnesota}} [[Minnesota]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Minnesota United FC]] |- |{{bandera|Oregón}} [[Oregón]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Portland Timbers]] |- |{{bandera|Utah}} [[Utah]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Real Salt Lake]] |- |{{bandera|Washington}} [[Washington (estáu)|Washington]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Seattle Sounders FC]] |- |{{bandera|Kansas}} [[Kansas]]|| align="center" |1|| align="center" |[[Sporting Kansas City]] |- |{{bandera|Columbia Británica}} [[Columbia Británica]] || align="center" |1|| align="center" |[[Vancouver Whitecaps FC]] |} === Equipos sumíos === {| class="wikitable sortable" !width=150|Equipu !width=160|Ciudá !width=120|Años |- |[[Club Deportivo Chivas USA|Chivas USA]] |{{bandera|California}} [[Carson (California)|Carson]], [[California]] |(2004-2014) |- |[[Miami Fusion Football Club|Miami Fusion]] |{{bandera|Florida}} [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] |(1998-2001) |- |[[Tampa Bay Mutiny]] |{{bandera|Florida}} [[Tampa]], [[Florida]] |(1996-2001) |} === Equipos futuros === {| class="wikitable sortable" !width=30%|Equipu !width=30%|Ciudá !width=20%|Debú |- | [[Football Club Cincinnati|FC Cincinnati]] | {{bandera|Ohio}} [[Cincinnati]], [[Ohio]] | 2019 |- |[[Miami MLS]] |{{bandera|Florida}} [[Miami]], [[Florida]] |2020 |- |[[Nashville MLS]] |{{bandera|Tennessee}} [[Nashville]], [[Tennessee]] |2020 |} == Ganadores de la Copa MLS == {{AP|Copa MLS|MLS Supporters' Shield}} {|align=center width=100% border=1 cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; text-align: center;" |- align=center bgcolor=#006699 style="color: white;" ! width=6%|Temporada !width=25%|Campeón ! width=20%|Resultáu !width=25%|Subcampeón ! width=30%|MLS Supporters' Shield |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 1996|1996]] ![[D.C. United]] ![[Copa MLS 1996|3:2]] {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[Los Angeles Galaxy]] |[[Tampa Bay Mutiny]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 1997|1997]] ![[D.C. United]] ![[Copa MLS 1997|2:1]] |[[Colorado Rapids]] |[[D.C. United]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 1998|1998]] ![[Chicago Fire]] !2:0 |[[D.C. United]] |[[Los Angeles Galaxy]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 1999|1999]] ![[D.C. United]] ![[Copa MLS 1999|2:0]] |[[Los Angeles Galaxy]] |[[D.C. United]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2000|2000]] ![[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] !1:0 |[[Chicago Fire]] |[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2001|2001]] ![[San Jose Earthquakes]] !2:1 {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[Los Angeles Galaxy]] |[[Miami Fusion Football Club|Miami Fusion]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2002|2002]] ![[Los Angeles Galaxy]] !1:0 {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[New England Revolution]] |[[Los Angeles Galaxy]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2003|2003]] ![[San Jose Earthquakes]] !4:2 |[[Chicago Fire]] |[[Chicago Fire]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2004|2004]] ![[D.C. United]] ![[Copa MLS 2004|3:2]] |[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] |[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2005|2005]] ![[Los Angeles Galaxy]] ![[Copa MLS 2005|1:0]] {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[New England Revolution]] |[[San Jose Earthquakes]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2006|2006]] ![[Houston Dynamo]] !1:1 (4:2 {{small|[[Tiros dende'l puntu de penalti|pen.]])}}''' |[[New England Revolution]] |[[D.C. United]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2007|2007]] ![[Houston Dynamo]] !2:1 |[[New England Revolution]] |[[D.C. United]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2008|2008]] ![[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] ![[Copa MLS 2008|3:1]] |[[New York Red Bulls]] |[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2009|2009]] ![[Real Salt Lake]] !1:1 (5:4 {{small|[[Tiros dende'l puntu de penalti|pen.]])}}''' |[[Los Angeles Galaxy]] |[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2010|2010]] ![[Colorado Rapids]] ![[Copa MLS 2010|2:1]] {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[FC Dallas|Dallas]] |[[Los Angeles Galaxy]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2011|2011]] ![[Los Angeles Galaxy]] ![[Copa MLS 2011|1:0]] |[[Houston Dynamo]] |[[Los Angeles Galaxy]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2012|2012]] ![[Los Angeles Galaxy]] ![[Copa MLS 2012|3:1]] |[[Houston Dynamo]] |[[San Jose Earthquakes]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2013|2013]] ![[Sporting Kansas City]] ![[Copa MLS 2013|1:1]] (7:6 {{small|[[Tiros dende'l puntu de penalti|pen.]])}}''' |[[Real Salt Lake]] |[[New York Red Bulls]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2014|2014]] ![[Los Angeles Galaxy]] ![[Copa MLS 2014|2:1]] {{small|([[Prórroga|pró.]])}}''' |[[New England Revolution]] |[[Seattle Sounders FC|Seattle Sounders]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2015|2015]] ![[Portland Timbers]] ![[Copa MLS 2015|2:1]] |[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] |[[New York Red Bulls]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2016|2016]] ![[Seattle Sounders FC|Seattle Sounders]] ![[Copa MLS 2016|0:0]] (5:4 {{small|[[Tiros dende'l puntu de penalti|pen.]])}}''' |[[Toronto Football Club|Toronto]] |[[FC Dallas|Dallas]] |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[Major League Soccer 2017|2017]] ![[Toronto Football Club|Toronto]] ![[Copa MLS 2017|2:0]] |[[Seattle Sounders FC|Seattle Sounders]] |[[Toronto Football Club|Toronto]] |- align=center bgcolor=#D0e7FF |[[Major League Soccer 2018|2018]] ! ! | | |} === Títulos per club === {| {{tablaguapa}} style="width:90%; font-size:85%" |- ! width=200|Equipu !width=90|Títulos ! width=90|Subtítulos ! width=200|Años campeón ! width=200|Año subcampeón |- | '''[[Los Angeles Galaxy]] | <center>'''5 | <center>4 | 2002, 2005, 2011, 2012, 2014 | 1996, 1999, 2001, 2009 |- | '''[[D.C. United]] | <center>'''4 | <center>1 | 1996, 1997, 1999, 2004 | 1998 |- | '''[[Houston Dynamo]] | <center>'''2 | <center>2 | 2006, 2007 | 2011, 2012 |- | '''[[Sporting Kansas City]] | <center>'''2 | <center>1 | 2000, 2013 | 2004 |- | '''[[San Jose Earthquakes]] | <center>'''2 | <center>0 | 2001, 2003 | |- | '''[[Chicago Fire]] | <center>'''1 | <center>2 | 1998 | 2000, 2003 |- | '''[[Colorado Rapids]] | <center>'''1 | <center>1 | 2010 | 1997 |- | '''[[Real Salt Lake]] | <center>'''1 | <center>1 | 2009 | 2013 |- | '''[[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] | <center>'''1 | <center>1 | 2008 | 2015 |- | '''[[Seattle Sounders FC|Seattle Sounders]] | <center>'''1 | <center>1 | 2016 | 2017 |- | '''[[Toronto Football Club|Toronto]] | <center>'''1 | <center>1 | 2017 | 2016 |- | '''[[Portland Timbers]] | <center>'''1 | <center>0 | 2015 | |- | [[New England Revolution]] | <center>0 | <center>5 | | 2002, 2005, 2006, 2007, 2014 |- | [[New York Red Bulls]] | <center>0 | <center>1 | | 2008 |- | [[FC Dallas|Dallas]] | <center>0 | <center>1 | | 2010 |} == Estadístiques == {{Columnes}} === Xugadores con más goles === [[Ficheru:WikiLando (cropped).jpg|thumb|150px|[[Landon Donovan]] ye'l goliador históricu de la MLS con 145 goles.]] * ''Actualizáu'l 30 de payares de 2017.''<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/stats/alltime?group=GOALS&op=Search&form_build_id=form-c236c6d8cf4a86fcaf1756c51d360y2d&form_id=mls_stats_alltime_form |títulu=Statistics - All Time Stats |idioma=inglés |editor=MLSsoccer.com |idioma=inglés}}</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size:100%;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="50px" |Nᵘ ! Xugador ! País ! width="50px" | Goles |-align="center" | '''1''' | align="left"| [[Landon Donovan]] | align="left"| {{USA}} | '''145''' |-align="center" | '''2''' | align="left"| [[Jeff Cunningham]] | align="left"| {{USA}} | '''134''' |-align="center" | '''3''' | align="left"| '''[[Chris Wondolowski]] | align="left"| {{USA}} | '''134''' |-align="center" | '''4''' | align="left"| [[Jaime Moreno]] | align="left"| {{BOL}} | '''133''' |-align="center" | '''5''' | align="left"| [[Ante Razov]] | align="left"| {{USA}} | '''114''' |-align="center" | '''6''' | align="left"| [[Jason Kreis]] | align="left"| {{USA}} | '''108''' |-align="center" | '''7''' | align="left"| [[Dwayne De Rosario]] | align="left"| {{CAN}} | '''104''' |-align="center" | '''8''' | align="left"| [[Taylor Twellman]] | align="left"| {{USA}} | '''101''' |-align="center" | '''9''' | align="left"| [[Edson Buddle]] | align="left"| {{USA}} | '''100''' |-align="center" | '''10''' | align="left"| '''[[Kei Kamara]] | align="left"| {{bandera2|Sierra Lleona}} | '''98''' |} En '''negrina''' xugadores activos na lliga. === Xugadores con más partíos === [[Ficheru:NickRimando 20060614.jpg|thumb|180px|[[Nick Rimando]] ye'l xugador con más partíos na hestoria de la MLS.]] * ''Actualizáu'l 30 de novembre de 2017.''<ref>{{cita web |url=http://www.mlssoccer.com/stats/alltime?sort=desc&order=GP |títulu=Statistics - Games Played |idioma=inglés |editor=MLSsoccer.com |idioma=inglés}}</ref> {| {{tablaguapa}} style="font-size:100%;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="50px" |Nᵘ ! Xugador ! País ! width="50px" | Partíos |-align="center" | '''1''' | align="left"| '''[[Nick Rimando]] | align="left"| {{USA}} | '''452''' |-align="center" | '''2''' | align="left"| '''[[Kyle Beckerman]] | align="left"| {{USA}} | '''432''' |-align="center" | '''3''' | align="left"| [[Kevin Hartman]] | align="left"| {{USA}} | '''416''' |-align="center" | '''4''' | align="left"| [[Brad Davis (futbolista)|Brad Davis]] | align="left"| {{USA}} | '''392''' |-align="center" | '''5''' | align="left"| [[Steve Ralston]] | align="left"| {{USA}} | '''378''' |-align="center" | '''6''' | align="left"| [[Brian Carroll]] | align="left"| {{USA}} | '''371''' |-align="center" | '''7''' | align="left"| '''[[Chad Marshall]] | align="left"| {{USA}} | '''371''' |-align="center" | '''8''' | align="left"| [[Bobby Boswell]] | align="left"| {{USA}} | '''366''' |-align="center" | '''9''' | align="left"| [[Jeff Cunningham]] | align="left"| {{USA}} | '''365''' |-align="center" | '''10''' | align="left"| '''[[Drew Moor]] | align="left"| {{USA}} | '''361''' |} En '''negrina''' xugadores activos na lliga. {{Final columnes}} === Arribaciones medianes === {|{{tablaguapa}} style="text-align:center; font-size:95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="50px" |Añu !Númberu d'espectadores ! Arribación media |-bgcolor="#EFEFEF" |1996 ||{{formatnum:2785001}} ||{{formatnum:17406}}<ref>{{pdf}} {{en}} [http://pressbox.mlssoccer.com/sites/g/files/g211536/f/201503/2015_FARB_web.pdf MLS 2015 fact & record book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304063218/http://pressbox.mlssoccer.com/sites/g/files/g211536/f/201503/2015_FARB_web.pdf |date=2016-03-04 }}, ''Major League Soccer''</ref> |- |1997 ||{{formatnum:2336529}} ||{{formatnum:14603}} |-bgcolor="#EFEFEF" |1998 ||{{formatnum:2747897}} ||{{formatnum:14312}} |- |1999 ||{{formatnum:2742102}} ||{{formatnum:14282}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2000 ||{{formatnum:2641086}} ||{{formatnum:13756}} |- |2001 ||{{formatnum:2363889}} ||{{formatnum:14961}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2002 ||{{formatnum:2214978}} ||{{formatnum:15821}} |- |2003 ||{{formatnum:2234747}} ||{{formatnum:14898}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2004 ||{{formatnum:2333797}} ||{{formatnum:15559}} |- |2005 ||{{formatnum:2900716}} ||{{formatnum:15108}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2006 ||{{formatnum:2976787}} ||{{formatnum:15504}} |- |2007 ||{{formatnum:3270210}} ||{{formatnum:16770}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2008 ||{{formatnum:3456641}} ||{{formatnum:16460}} |- |2009 ||{{formatnum:3609048}} ||{{formatnum:16040}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2010 ||{{formatnum:4002053}} ||{{formatnum:16675}} |- |2011 ||{{formatnum:5468849}} ||{{formatnum:17872}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2012||{{formatnum:6074729}} ||{{formatnum:18807}} |- |2013 ||{{formatnum:6005991}} ||{{formatnum:18594}} |-bgcolor="#EFEFEF" |2014 ||{{formatnum:6184350}} ||{{formatnum:19147}} |- |2015 ||{{formatnum:7335053}} ||{{formatnum:21574}} |- |2016 ||{{formatnum:7345265}} ||{{formatnum:21692}} |- |2017 ||{{formatnum:8270187}} ||{{formatnum:22113}} |} == Comisionados == * [[Doug Logan]], Comisionado dende [[1996]] hasta [[1999]]. * [[Don Garber]], Comisionado dende [[1999]]. == Reconocencies y premios == * [[Bota d'Oru de la Major League Soccer]] * [[Xugador Más Pervalible de la Major League Soccer]] * [[Porteru del añu de la Major League Soccer]] * [[Defensor del añu de la Major League Soccer]] * [[Entrenador del añu de la Major League Soccer]] * [[Contratación del añu de la Major League Soccer]] == Ver tamién == * [[Federación de Fútbol de los Estaos Xuníos]] * [[Partíu de les Estrelles de la Major League Soccer]] * [[Futbolista del Añu n'Estaos Xuníos]] * [[Lamar Hunt U.S. Open Cup]] * [[North American Soccer League (2011)]] * [[United Soccer League]] * [[MLS Acute League]] * [[SuperDraft de la MLS]] * [[Campeonatu Canadianu de Fútbol]] == Notes == {{llistaref|grupu="nota"}} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.mlssoccer.com/ Páxina oficial de la Major League Soccer] {{en}} * [http://www.univision.com/deportes/futbol/mls Major League Soccer] en [[Univision]] (n'español) * [http://www.ussoccer.com/ Páxina de la Federación de fútbol de los Estaos Xuníos] {{en}} * [http://www.mismarcadores.com/futbol/usa/mls/ Resultaos MLS] en MisMarcadores {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Major League Soccer|*]] [[Categoría:Lligues de fútbol de primer división]] m5id8q4kjnnbvjf8mz0u1atb58q14j8 0 137394 4527524 4456561 2026-09-12T09:26:55Z Limotecariu 735 4527524 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''David Paul Cronenberg''' {{nym}} ye un [[direutor de cine]] y [[guionista]] [[canadianu]]. Ye unu de los principales esponentes de lo que se denominó horror corporal, qu'esplora los mieos humanos ante'l tresformamientu físicu y la infeición. Inaugura y abandera el conceutu de la "nueva carne", esaniciando les fronteres ente lo mecánico y lo orgánico. Nes sos películes, usualmente entemezse lo psicolóxico colo físico. Na primer metá de la so carrera esploró estes temes nel xéneru fantásticu, principalmente al traviés del [[horror]] y de la [[ciencia ficción]], anque'l so trabayu va tiempu estendióse más allá d'estos xéneros. Xunto a [[John Carpenter]] y a [[Wes Craven]] llegóse-y a considerar dientro d'un grupu denomináu de "los trés C" del cine d'horror contemporáneo.<ref>{{cita web |url=http://cinescopia.com/grandes-maestros-les-3-c-del terror/2011/11/ |títulu=Grandes Maestros, les 3 "C" del terror |fechaaccesu=2 de payares de 2011 |autor= |fecha= |editorial= |idioma= |cita= }}</ref> En [[2002]], foi nomáu Oficial de la [[Orde de Canadá]]. == Biografía == Nació en [[Toronto]] nel senu d'una familia d'inmigrantes xudíos provenientes de [[Lituania]]; el so padre, Milton Cronenberg, yera escritor, editor y [[periodista]], la so madre, Esther Sumberg, yera [[pianista]]. Cronenberg creció arrodiáu de llibros, nuna familia culto y amigo de les artes. Crióse na comunidá hebrea de Toronto, onde conoció a [[Ivan Reitman]], futuru direutor y productor de les sos primeres películes. Asistió al Harbord Collegiate Institute na so mocedá y depués graduóse de la carrera de lliteratura na [[Universidá de Toronto]]. Citó a [[William S. Burroughs]] (autor que la so obra, "Naked Lunch" afixo pal cine) y a [[Vladimir Nabokov]] como les sos influencies. == Obra == Dempués de dos [[curtiumetraxe]]s, realiza dos llargumetraxes esperimentales (''[[Stereo (película)|Stereo]]'', en blancu y negru, y ''[[Crimes of the Future]]'', en color), nos cualos Cronenberg acomuñar con [[Ivan Reitman]] pa producir los sos filmes, llegando a llograr financiamiento del gobiernu canadianu. Cronenberg alternó xunto a les sos orixinales películes d'horror corporal como ''[[Shivers (película)|Shivers]]'', un peculiar proyeutu que reflexaba'l so interés poles carreres d'autos y les peaes de motociclistes ''[[Fast Company]]''. ''[[Rabid (película de 1977)|Rabia]]'' esplotó'l insospechado talentu na actuación de estrellar porno [[Marilyn Chambers]] (Cronenberg escoyera pal papel a una moza desconocida llamada [[Sissy Spacek]]). ''[[Rabid (película de 1977)|Rabia]]'' resultó una revelación tres la so distribución internacional y los sos dos siguientes películes d'horror ganaron un sofitu más sólidu. Mientres la so carrera, les sos películes siguieron una progresión definida, un movimientu del mundu social a la vida interior. Nes sos primeres cintes, esperimentos científicos modificaben cuerpos humanos, lo cual daba llugar a alteraciones nel sistema social (como en ''[[Shivers (película)|Shivers]]'', ''[[Rabid (película de 1977)|Rabia]]'' o ''[[The Brood (película)|The Brood]]''). En 1981 escribe y dirixe Scanners, cinta multipremiada en festivales de cine fantásticu, que trata de cambeos xenéticos realizaes a muyeres embarazaes por una corporación y que dan como resultáu telépatas con poderes telequinéticos. Nun periodu posterior, ye'l científicu'l que resulta alteriáu pol so esperimentu (como en ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]''). Esti periodu conclúi con ''[[Dead Ringers]]'', una de les sos meyores obres, na cual un par de xinecólogos ximielgos viven íntimamente venceyaos, a un grau onde la individualidá de cada unu esléese, metanes la so adicción a les drogues. Les sos películes recién tienden más escontra la esploración psicolóxica del individuu, de cutiu oldeando realidaes suxetives y oxetives (''[[M. Butterfly (película)|M. Butterfly]]'', ''[[eXistenZ]]'', ''[[Spider (película)|Spider]]''). Cronenberg dixo que les sos películes tendríen de ser vistes "dende'l puntu de vista de la enfermedá", lo cual se ejemplifica claramente nos personaxes de ''[[Shivers]]'' dempués de que llegaron a infestase colos parásitos anárquicos. Esta perspeutiva ta ilustrada tamién en ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]'' cuando'l protagonista afaya que foi xenéticamente fundíu con un inseutu, dempués de lo que el personaxe en llugar de pensar "El mio telepod descompúnxose" podría dicir "El mio telepod tresformóse nun empalmador xenéticu". Igualmente, en ''[[Crash (película de 1996)|Crash]]'' (1996), la xente que resultó mancada n'accidentes de tránsitu asume'l so traumatismu como "un fertilizante, en cuenta de un eventu destructivu". En 2006, Cronenberg manifestaría que taba cafiante con [[Paul Haggis]] por escoyer el mesmu nome pa la so gallardoniada película ''[[Crash (película de 2005)|Crash]]'', declarando que non yá yera éticamente incorreutu, sinón irritante tamién. Dempués de ''[[Videodrome]]'' (1983), ''[[The Dead Zone]]'' (1983) y ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]'' (1986), Cronenberg nun volvió trabayar dientro del sistema de grandes estudios y d'altos presupuestos de [[Hollywood]], anque recibió ocasionales ufiertes. Por casu, en dalgún momentu foi consideráu por [[George Lucas]] como un posible direutor pa la película ''[[Star Wars: Episode VI - Return of the Jedi]]'' (la cual primeramente foi-y ufiertada a [[David Lynch]]) pero finalmente foi tornáu. Darréu, Cronenberg trabayó por cuasi un añu nuna adautación de ''[[Total Recall]]'' pero tuvo qu'arrenunciar dempués de "diferencies creatives" colos productores [[Dino de Laurentiis]] y Ronald Shusett. La película foi realizada finalmente por [[Paul Verhoeven]]. Depués, a fines de la década de 1990, anunciar a Cronenberg como direutor de ''[[Basic Instinct 2]]'', secuela d'otra película de [[Paul Verhoeven]] pero retirar del proyeutu tres desaveniencias cola productora y protagonista [[Sharon Stone]]. El ''thriller'', ''[[A History of Violence]]'' (2005), ye una de les cintes de más alto presupuestu y de mayor receición masiva qu'hai filmado a la fecha. Él dixo que la decisión de dirixila foi motivada por haber teníu que baxar el so salariu debíu al baxu presupuestu del filme ''[[Spider]]'', que resultó una de les sos películes más aclamaes pola crítica. Cronenberg contrató a [[Howard Shore]] pa componer la banda sonora en práuticamente toles sos películes. Otru collaboradores regulares inclúin a la so hermana, la diseñadora de vestuariu Denise Cronenberg, al actor Robert Silverman, al direutor d'arte Carol Spier, al editor Ronald Sanders, al editor de soníu Bryan Day y, de 1979 a 1988, el direutor de fotografía Mark Irwin. Dende ''[[Dead Ringers]]'' ([[1988]]), Cronenberg trabayó col [[direutor de fotografía]] Peter Suschitzky en caúna de les sos películes. Cronenberg dixo repetidamente que'l trabayu de Suschitzky en ''[[L'Imperiu contraataca|Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back]]'' facer la más formosa película de ciencia ficción qu'haya vistu, lo cual foi un factor que lu motivó a convidalo a trabayar en ''[[Dead Ringers]]''. Al par de la llealtá qu'amuesa coles sos collaboradores clave, Cronenberg sigue siendo un cineasta de tierra [[canadianu]] incondicional, yá que cuasi toles sos películes –incluyendo les de grandes estudios hollywoodenses ''[[The Dead Zone]]'' y ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]''– fueron filmaes na so provincia natal d'[[Ontario]] (con esceición de ''[[M. Butterfly (película)|M. Butterfly]]'' y ''[[Spider]]'', que fueron filmaes na so mayor parte en [[China]] ya [[Inglaterra]], respeutivamente, lo mesmo que de ''[[Rabid (película de 1977)|Rabia]]'', qu'anque foi filmada en Canadá, los sos locaciones fueron pela redolada de la ciudá de [[Montreal]]). Les sos películes recién fueron financiaes, siquier parcialmente, por [[Telefilme Canada]] y Cronenberg ye un partidariu de que los proyeutos fílmicos sían sofitaos polos gobiernos, argumentando que "cada país precisa un sistema de fondos gubernamentales col fin de tener un cine nacional frente a [[Hollywood]]". Cronenberg estrenó en 2011 nel [[Festival Internacional de Cine de Venecia]] ''[[A Dangerous Method]]'', que'l so argumentu xira alredor de les rellaciones profesional y afeutivu surdíes ente [[Sabina Spielrein]], [[Carl Gustav Jung]] y [[Sigmund Freud]]. Los sos protagonistes son [[Keira Knightley]] (Spielrein), [[Michael Fassbender]] (Jung) y [[Viggo Mortensen]] (Freud).<ref>{{cita web |url=http://www.elseptimoarte.net/primer-güeyada-a-la cinta-de-cronenberg--a-dangerous-method--8586.html |títulu=Primer güeyada a la cinta de Cronenberg, 'A Dangerous Method' |fechaaccesu=6 de xunetu de 2010 |autor= |fecha= |editorial= |idioma= |cita= }}</ref> Tamién en 2011 filmó ''[[Cosmopolis (película)|Cosmopolis]]'', adautación de la novela homónima de [[Don Delillo]]. Yá en 2014 estrenó ''[[Maps to the Stars]]'', con [[Julianne Moore]], [[Robert Pattinson]] o [[John Cusack]].<ref>{{cita web |url=https://www.rtve.es/noticias/20140519/hollywood-segun-cronenberg-convence-cannes/940092.shtml |títulu=Hollywood (según Cronenberg) nun convence en Cannes |fechaaccesu=31 de mayu de 2014 |apellíu= |nome= |fecha= |obra= |idioma= |cita= }}</ref> Cronenberg tamién s'estrenó apocayá como novelista, publicando en 2016 (España), "Consumíos" (Anagrama, 2016) == Como actor == [[Ficheru:David Cronenberg 2012-03-08.jpg|thumb|En 2012.]] Cronenberg tamién apaeció como [[actor]] en películes d'otros direutores. La mayoría de los sos papeles son [[cameos]], como en ''[[Into The Night]]'' del so amigu [[John Landis]] (onde conoció a [[Jeff Goldblum]] a quien escoyó como protagonista de ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]'') y na serie televisiva ''[[Alias (serie de televisión)|Alias]]'', anque en dalguna ocasión interpretó papeles principales, como en ''[[Nightbreed]]'' o ''[[Last Night (película de 1998)|Last Night]]''. Tamién apaez nel papel d'un asesín a sueldu a la fin de la película industrial de [[Gus Van Sant]] ''[[To Die For]]'' y como sacerdote en ''[[Resurrection (película de 1999)|Resurrección]]'' de [[Russell Mulcahy]]. Nun interpretó nengún papel relevante en dalguna de les sos películes anque pue ser vistu fugazmente ente l'ensame d'obsesos sexuales en ''[[Shivers]]'', nuna curtia apaición como xinecólogu en ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]'' y una parte falada fora de cuadru como un aparcador en ''[[Crash (película de 1996)|Crash]]''. == Filmografía == === Llargumetraxes === * ''[[Stereo (película)|Stereo]]'' ([[1969]]) * ''[[Crimes of the Future]]'' ([[1970]]) * ''[[Shivers (película)|Shivers or They Came From Within]]'' ([[1975]]) * ''[[Rabid (película)|Rabid]]'' ([[1977]]) * ''[[Fast Company]]'' ([[1979]]) * ''[[The Brood (película)|The Brood]]'' ([[1979]]) * ''[[Scanners]]'' ([[1981]]) * ''[[Videodrome]]'' ([[1983]]) * ''[[The Dead Zone]]'' ([[1983]]) * ''[[The Fly (película de 1986)|The Fly]]'' ([[1986]]) * ''[[Dead Ringers]]'' ([[1988]]) * ''[[Naked Lunch (película)|Naked Lunch]]'' ([[1991]]) * ''[[M. Butterfly (película)|M. Butterfly]]'' ([[1993]]) * ''[[Crash (película de 1996)|Crash]]'' ([[1996]]) * ''[[eXistenZ]]'' ([[1999]]) * ''[[Spider (película)|Spider]]'' ([[2002]]) * ''[[A History of Violence]]'' ([[2005]]) * ''[[Eastern Promises]]'' ([[2007]]) * ''[[A Dangerous Method]]'' ([[2011]]) * ''[[Cosmopolis (película)|Cosmopolis]]'' ([[2012]]) * ''[[Maps to the Stars]]'' ([[2014]]) === Curtiumetraxes y episodios de TV === * ''[[Transfer (película)|Transfer]]'' ([[1966]], curtiumetraxe) * ''[[From the Drain]]'' ([[1967]], curtiumetraxe) * ''[[Tourettes (película)|Tourettes]]'' (TV) ([[1971]]) * ''[[Secret Weapons]]'' (TV, episodiu de la serie ''[[Programme X]]'') ([[1972]]) * ''[[Peep Show (serie de televisión)|The Victim]]'' (TV, episodiu de la serie ''[[Peep Show (serie de televisión)|Peep Show]]'' de la [[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]) ([[1975]]) * ''[[The Lie Chair (TV episode)|The Lie Chair]]'' (TV, episodiu de la serie ''[[Peep Show (serie de televisión)|Peep Show]]'' de la [[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]) ([[1975]]) * ''[[The Italian Machine]]'' (TV, episodiu de la serie ''[[Teleplay (serie de televisión)|Teleplay]]'' de la [[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]) ([[1976]]) * ''[[Camera (curtiumetraxe)|Camera]]'', episodiu de ''[[Short 6]]'' ([[2001]]) * ''[[At the Suicide of the Last Jew in the World in the Last Cinema in the World]]'', episodiu de ''[[Chacun son cinéma]]'' ([[2007]]) === Intervenciones como actor === * ''[[Into the Night]]'' ([[1985]]) * ''[[Nightbreed]]'' ([[1990]]) * ''[[To Die For]]'' ([[1995]]) * ''[[Last Night (película de 1998)|Last Night]]'' ([[1998]]) * ''[[Resurrection (película de 1999)|Resurrection]]'' ([[1999]]) * ''[[Jason X]]'' ([[2001]]) == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/cronenberg.html David Cronenberg Bibliography (via UC Berkeley)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814142433/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/cronenberg.html |date=2018-08-14 }} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1943||Cronenberg, David}} {{Tradubot|David Cronenberg}} [[Categoría:Direutores de cine de Canadá]] [[Categoría:Direutores de cine de terror]] [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Caballeros de la Lexón d'Honor]] [[Categoría:Persones de Toronto]] [[Categoría:Paséu de la Fama de Canadá]] lqhusjo94zo11uxnpxz6drvdg0pd1l1 0 138183 4527557 4518631 2026-09-12T09:49:26Z Limotecariu 735 4527557 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Río Columbia}} {{xeografía}} El '''ríu Columbia''' (tamién conocíu como '''Wimahl''' o '''Gran Ríu''' polos nativos de los [[chinook (tribus)|pueblos chinook]] que viven nel so cursu baxu) ye un [[ríu]] del suroeste de [[Canadá]] y noroeste d'[[Estaos Xuníos]] que flúi en direición norte-suroeste pola provincia de [[Columbia Británica]], en Canadá, y los estaos de [[Washington (estáu)|Washington]] y [[Oregón]] n'[[Estaos Xuníos]], desaguando nel [[océanu Pacíficu]]. Con 2044 km ye'l sestu ríu más llargu d'[[América del Norte]], por detrás del [[Ríu Missouri|Missouri]], [[Ríu Mississippi|Mississippi]], [[Ríu Bravo|Bravo]], [[Ríu Arkansas|Arkansas]] y [[ríu Colorado|Colorado]]. Toma'l nome del ''[[Columbia Rediviva]]'', el primer barcu occidental conocíu que remontara'l ríu. Naz na provincia canadiana de la [[Columbia Británica]] y en cruciando'l [[estáu de Washington]] ([[EE. XX.]]) y depués delimitar gran parte de la separación alministrativa ente los estaos de Washington y [[Oregón]], desagua nel Pacíficu. La so cuenca hidrográfica, que drena gran parte de la Columbia Británica, [[Idaho]], Oregón, Washington y pequeñes rexones de [[Montana]], [[Wyoming]], [[Utah]] y [[Nevada]], entiende {{unidá|668000|km²}}. En términos de caudal ({{unidá|7500|m³/s}} na so desaguada), el Columbia ye'l ríu de Norteamérica más caudalosu de l'aguada del Pacíficu y el cuartu más caudalosu de los Estaos Xuníos. La fuerte corriente del ríu y l'eleváu saltu o descensu d'altor nuna relativamente curtiu llargor, apúrre-y un terrible potencial de producción d'electricidá que yá foi esplotáu, siendo'l ríu que más [[Enerxía hidráulica|enerxía hidroeléctrica]] produz de Norteamérica, con catorce preses a lo llargo del so cursu —trés en Canadá y once n'Estaos Xuníos— y otres munches en dellos de los sos afluentes. El Columbia foi afayáu en 1792 pol comerciante y aventureru d'Estaos Xuníos [[Robert Gray]]. Ente 1807 y 1811, la pellitera [[Compañía del Noroeste]] esplotó tol so cursu. Dende la década de 1810 el ríu sirvió como vía de comunicación na rexón noroccidental del subcontinente.<ref>Vease en: http://www.entradagratis.com/Enciclopedia-de-Geografia/33960/COLUMBIA,-RIO.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305213225/http://entradagratis.com/enciclopedia-de-geografia/33960/columbia,-rio.htm |date=2016-03-05 }}</ref> Dempués del establecimientu de numberosos asentamientos norteamericanos y europeos nes sos veres, el ríu Columbia emprestó munchos servicios pal desenvolvimientu de los propósitos humanos, incluyendo trabayos de draga pa dexar la navegación de mayores barcos peles sos agües, la construcción de preses pa la xeneración d'electricidá, agua pal [[riego]] de cultivos y control de crecíes ya hinchentes, ya inclusive pa esfrecer instalaciones d'[[enerxía nuclear]]. Toos esos proyeutos entraron en conflictu col caltenimientu del [[medioambiente]] y el movimientu d'especies píscicolas y animales, produciendo una contaminación indeseada nes sos agües. == Historia == == Pueblos indíxenes == [[Ficheru:Chief Joseph.jpg|thumb|left|170px|[[Chief Joseph]] de los [[nez percé]]s]] Los seres humanos habitaron la cuenca del Columbia mientres más de {{unidá|15000|años}}, con una transición a un estilu de vida sedentariu basáu principalmente nel salmón qu'empezó hai unos {{unidá|3500|años}}.<ref>{{cita llibru |apellíu=National Research Council (U.S.) |títulu= Managing The Columbia River: Instream Flows, Water Withdrawals, and Salmon Survival |añu= 2004 |publicación=National Academies Press |isbn= 0-309-09155-1 |páxina=18 |url= https://books.google.com/?id=uXF5b6syTQ8C |fechaaccesu = 3 d'abril de 2008 }} URL is to the [[Google Book Search]] version.</ref> En 1962, los arqueólogos atoparon evidencies d'actividá humana que se remonta a {{unidá|11230|años}} nel [[abrigu predresu Marmes]], cerca de la confluencia de los ríos [[ríu Palouse|Palouse]] y [[ríu Snake|Snake]] nel este de Washington. En 1996 atopáronse los restos óseos d'un home prehistóricu de {{unidá|9000|años}} d'edá (moteyáu'l [[home de Kennewick]]) cerca de [[Kennewick (Washington)|Kennewick]]. El descubrimientu alicó l'alderique na comunidá científica sobre los oríxenes de la presencia humana n'América del Norte y provocó un enllargáu discutiniu sobre si la comunidá científica o los [[nativos americanos]] teníen derechu a tener y/o estudiar esos restos.<ref>{{cita publicación | títulu = Who Were The First Americans? | work = Time | publicación = Time, Inc. | fecha = 5 de marzu de 2006 | nome = Michael D. | apellíu = Lemonick | autor1 = Dorfman, Andrea | autor2 = Cray, Dan | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1169905,00.html | fechaaccesu = 3 d'abril de 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130823143721/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1169905%2C00.html | archivedate = 2013-08-23 }}</ref> Munchos distintos nativos americanos y pueblos de les [[Primeres Naciones]] tienen una presencia histórico y siguío nel Columbia. Al sur de la frontera Canadá-EE.&nbsp;UU., los [[Colville (tribu)|colvilles]], [[spokane]]s, [[Coeur d'Alene|coeur d'alêne]], [[yakama|yakames]], [[nez percé]]s, [[cayuse]], [[palus]], [[umatilla|umatilles]], [[Cowlitz (tribu)|cowlitzs]], y les [[tribus confederaes de Warm Springs]] viven a lo llargo del tramu d'Estaos Xuníos. A lo llargo del cursu cimeru del ríu Snake y del Salmón, les tribus del Bannock tán presentes. Los [[sinixt]] o pueblos de los llagos viven nel tramu inferior de la parte canadiana,<ref>{{cita llibru |apellíu=Pryce |nome=Paula|títulu=Keeping the Lakes Way |url=https://archive.org/details/bwb_W9-DEV-553 |publicación=[[University of Toronto Press]] |ubicación=Toronto|añu= 1999 |páxina=[https://archive.org/details/bwb_W9-DEV-553/page/7 7]}}</ref> ente que percima'l [[pueblu shuswap]] (''secwepemc'' nel so propiu idioma) consideren el conxuntu de la parte cimera del Columbia al este de les Predreses como parte del so territoriu.<ref>[http://shuswapwatershed.ca/pdf/Shuswap_the_Name.pdf ''Shuswap: What's in a Name'', Jim Cooperman, in ''A Shuswap Passion'' column for the ''Shuswap Market News'', shuswapwatershed.ca website] (PDF)</ref> La parte canadiana de la cuenca del Columbia delinea les tierres tradicionales de los canadianos kootenay-[[ktunaxa|ktunaxes]]. Los [[chinook (tribus)|pueblos chinook]] que viven cerca de la parte baxa del ríu Columbia, que nun son una [[tribus federalmente reconocíes|tribu federalmente reconocida]], llamar ''Wimahl'' nes [[llingües chinukanas]]<ref name="HistLinkGray">{{cita web |apellíu=Oldham |nome=Kit | títulu= Captain Robert Gray becomes the first non-Indian navigator to enter the Columbia River, which he later names, on May 11, 1792. | work = The Online Encyclopedia of Washington State History |publicación=HistoryLink.org |fecha=13 de xineru de 2003 | url = http://www.historylink.org /index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=5051 | fechaaccesu = 1 d'abril de 2008 }}</ref> y ''Nch'i-Wàna'' a los pueblos de [[idioma sahaptin|fala sahaptin]] del so cursu mediu nel actual Washington;<ref>{{cita llibru |títulu=Nch'i-Wàna: The Big River |url=https://archive.org/details/nchiwanathebigri0000hunn_i0j2 |nome=Eugene S. |apellíu=Hunn |publicación=University of Washington Press |ubicación=Seattle |añu=1990 |isbn=0-295-96851-6 |páxina=[https://archive.org/details/nchiwanathebigri0000hunn_i0j2/page/3 3] }}</ref> El ríu ye conocíu como ''swah'netk'qhu'' pol [[pueblu Sinixt]], que viven na rexón de los [[llagos Arrow]] nos tramos cimeros del ríu en Canadá.<ref>{{cita llibru |apellíu=Dove (Quintasket) |nome=Mourning (Christine)|títulu=Coyote Stories|añu=1990 (1933) |publicación=University of Nebraska Press|isbn=0-8032-8169-2 |páxines=100–101|url=http://sinixtnation.org/content/coyote-meets-wind-and-some-others}}</ref> Los trés términos esencialmente signifiquen «el gran ríu». Les hestories orales describen la formación y destrucción de la [[Ponte de los Dioses]], una ponte natural de tierra que coneutaría dambes riberes del ríu na [[gargüelu del ríu Columbia]]. La ponte, que se correspuende colos rexistros xeolóxicos del deslizamiento Bonneville, foi descritu en dellos rellatos como la resultancia d'una batalla ente dioses, representáu pol [[monte Adams (Washington)|monte Adams]] y el [[monte Hood]], na so rivalidá pol ciñu d'una diosa, representada pol [[monte St. Helens]].<ref name="CountyRoads">Archie Satterfield, ''Country Roads of Washington'' (Backinprint.com: 2003) ISBN 0-595-26863-3, page 82</ref> Les hestories de los nativos americanos sobre la ponte difieren nos detalles, pero polo xeneral tán d'alcuerdu en que la ponte dexaba una mayor interacción ente les tribus nos llaos norte y sur del ríu.<ref name=dohnal>{{cita llibru |apellíu=Dohnal |nome=Cheri | títulu= Columbia River Gorge: National Treasure on the Old Oregon Trail |publicación=Arcadia Publishing | añu= 2003 | isbn= 978-0-7385-2432-0 | url= https://books.google.com/?id=2gRZs0up0XcC | fechaaccesu= 11 de setiembre de 2009 |páxines=12–14}}</ref><ref name=ella>{{cita llibru |apellíu=Clark |nome=Ella Y. |author2=Robert Bruce Inverarity | títulu= Indian Legends of the Pacific Northwest |publicación=[[University of California Press]] | añu= 2003 | isbn= 978-0-520-23926-5 | url= https://books.google.com/?id=Z8-3KVL03UYC | fechaaccesu= 11 de setiembre de 2009 |páxines=20–25}}</ref> Los caballos, orixinalmente adquiríos de los españoles de [[Santa Fe de Nuevu Méxicu]], espublizáronse llargamente al traviés de les redes de comerciu natives, llegando a los shoshone de la [[llanura del ríu Snake]] hacia 1700. Los nez percés, cayuses y flatheads adquirieron los sos primeros caballos alredor de 1730.<ref name=greatcolumbiaplain>{{cita llibru |apellíu=Meinig |nome=D.W. |authorlink= D.W. Meinig |títulu= The Great Columbia Plain |url=https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein |origañu= 1968 |edition= Weyerhaeuser Environmental Classic |añu= 1995 |publicación=University of Washington Press |isbn= 0-295-97485-0 |páxines=[https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein/page/23 23]–25, 493, 496}}</ref><ref name=DallesPpl12>''People of the Dalles'', páx. 12–13.</ref> Xunto colos caballos llegaron aspeutos de la emerxente [[cultura de les llanures]], tales como les habilidaes ecuestres y l'[[entrenamientu de caballos]], qu'aumentaron enforma la so movilidá, la eficiencia de la caza y el comerciu a llarga distancia, anque intensificaron les guerres, venceyándose la riqueza y el prestíu colos caballos y la guerra, y surdiendo grandes y poderoses confederaciones tribales. Los nez percés y cayuses, que caltuvieron grandes menaes y faíen añalmente viaxes de llarga distancia a les [[Grandes Llanures]] pa la caza del [[bisonte]], adoptaron la cultura de les llanures nun grau significativu, y convirtiéronse na principal canal al traviés del cual los caballos y les cultura de les llanures espublizar na rexón del ríu Columbia. Otros pueblos adquirieron caballos y aspeutos d'esa cultura de les llanures de manera desigual: los yakamas, umatillas, palus, spokanes y coeur d'alenes caltuvieron considerables fataos de caballos y adoptaron dalgunes de les sos carauterístiques culturales, pero la pesca, y la economía rellacionada con ella, siguió siendo importante; grupos menos afeutaos fueron los [[Molala (tribu)|molalas]], [[Klickitat (tribu)|klickitat]], [[wenatchi]], okanagan y [[sinkiuse-columbia]], que fueron dueños d'un pequeñu númberu de caballos y adoptaron delles carauterístiques de la cultura de les llanures. Dellos grupos caltuviéronse esencialmente ensin alteriar, como les tribus [[Sanpoil (tribu)|sanpoil]] y [[Nespelem (tribu)|nespelem]], que la so cultura caltener centrada na pesca.<ref name=greatcolumbiaplain/> Los nativos de la rexón atopar colos estranxeros en dellos momentos y llugares mientres los sieglos XVIII y XIX. Los barcos europeos y norteamericanos esploraron la zona costera alredor de la desaguada del ríu nel sieglu XVIII, comerciando colos nativos locales. El contautu resultó devastador pa les tribus indíxenes y una gran parte de la so población foi aniquilada por una epidemia de [[viruela]]. L'esplorador canadianu [[Alexander Mackenzie]] crució lo que güei ye l'interior de la Columbia Británica en 1793.<ref name=DallesPpl12/> Dende 1805 a 1807, los miembros de la [[espedición de Lewis y Clark]] entraron nel país d'Oregón siguiendo los ríos Clearwater y Snake, y atopáronse con munchos pequeños asentamientos de los nativos. Los sos rexistros narren cuentos de comerciantes hospitalarios a los qu'enantes robaben pequeños oxetos y tamién señalaron la presencia de teteras de cobre mariellu, d'un mosquete británicu y otros artefautos que se llograren comerciando coles tribus costeres.<ref name=emptynets>{{cita llibru |títulu=Empty Nets: Indians, Dams, and the Columbia River |url=https://archive.org/details/emptynetsindians00ulri |nome=Roberta |apellíu=Ulrich |publicación=Oregon State University Press |ubicación=Corvallis, Oregon |añu=2007 |páxina=[https://archive.org/details/emptynetsindians00ulri/page/8 8] |isbn=0-87071-469-4 }}</ref> Na dómina del primer contautu colos occidentales los indíxenes del Mediu y So Columbia nun yeren tribales, sinón que se rexuntaben n'unidaes sociales non más grandes qu'un pobláu, y, más de cutiu, solo a nivel familiar; estes unidaes diben cambiandon cola temporada, cuando la xente, siguiendo la captura del salmón, movíase enriba y embaxo polos afluentes del ríu.<ref name=DallesPpl>{{cita llibru |títulu=People of the Dalles: The Indians of Wascopam Mission |url=https://archive.org/details/peopleofdallesin0000boyd |nome=Robert |apellíu=Boyd |publicación=University of Nebraska Press |ubicación=Lincoln |añu=1996 |isbn=0-8032-1236-4 |páxines=[https://archive.org/details/peopleofdallesin0000boyd/page/4 4]–7 }}</ref> Por causa de la [[masacre Whitman]] de 1848, llibráronse una serie de violentes batalles ente los colonos d'Estaos Xuníos y los nativos de la rexón.<ref>{{cita publicación |títulu=Review: Marcus Whitman, Pathfinder and Patriot|url=https://archive.org/details/sim_american-geographical-society-of-new-york-bulletin_1910_42_4/page/299|autor=Myron Eells|volume=42|añu=1910 |páxina=299 |publicación=American Geographical Society|jstor=199162 |publicación=Bulletin of the American Geographical Society|doi=10.2307/199162|issue=4}}</ref> Les guerres indies posteriores, notablemente la [[guerra Yakima]], abrasaron a la población nativa y esanicien gran parte del control nativu de les tierres.<ref>{{cita web |títulu=Oregon History: Indian Wars|work=[[Oregon Blue Book]]|url=http://bluebook.state.or.us/cultural/history/history14.htm|fechaaccesu=3 de setiembre de 2009}}</ref> Col pasu de los años, el derechu de los indíxenes a pescar a lo llargo del Columbia convertir na tema central de la discordia colos Estaos, los pescadores comerciales y los dueños de propiedaes privaes. La Corte Suprema de los Estaos Xuníos confirmó los derechos de pesca nos casos más importantes en 1905 y 1918,<ref>''Empty Nets'', páx. 14.</ref> según en 1974 nel [[caso Estaos Xuníos vs. Washington]], comúnmente conocida como la Decisión Boldt. [[Ficheru:Celilo Falls Lee.jpg|left|200px|thumb|Dipnet fishing nos tabayones Celilo, 1941]] La pesca foi l'actividá central na cultura de los nativos de la rexón, tanto como sustentu como fonte de les sos creencies relixoses.<ref>''Empty Nets'', páx. 6.</ref> Los nativos llograben pexe del Columbia en dellos sitios principales, que tamién sirvíen como llugares d'intercambiu comercial. Les [[tabayones Celilo]], asitiaes al este de la moderna ciudá de [[The Dalles]], fueron un centru vital pal comerciu y la interacción de los distintos grupos culturales<ref name=DallesPpl/> usaes mientres los últimos {{unidá|11000|años}}. Antes del contautu colos occidentales, los poblaos a lo llargo d'estos 14 km del ríu podíen tener dacuando una población de más de {{unidá|10000|nativos}}.<ref>{{cita llibru |títulu=Death of Celilo Falls |url=https://archive.org/details/deathofcelilofal0000barb |nome=Katrine |apellíu=Barber |publicación=University of Washington Press |ubicación=Seattle |añu=2005 |isbn=0-295-98546-1 |páxines=[https://archive.org/details/deathofcelilofal0000barb/page/20 20]–21}}</ref> y atraía a comerciantes de llugares tan alloñaos como les Grandes Llanures.<ref>Attributed to anthropologist Philip Drucker in ''Cultures of the North Pacific Coast'' in: {{cita llibru |títulu=The Columbia River Salmon and Steelhead Trout |url=https://archive.org/details/columbiariversal0000netb |nome=Anthony |apellíu=Netboy |publicación=University of Washington Press |añu=1980 |ubicación=Seattle |isbn=0-295-95768-9 |páxina=[https://archive.org/details/columbiariversal0000netb/page/14 14] }}</ref> Los rabiones Cascades (''Cascades Rapids'') de la gargante del ríu Columbia, y los tabayones Kettle y los rabiones Priest (''Priest Rapids''), nel este de Washington, fueron tamién sitios principales de pesca y de comerciu.<ref>{{cita web |títulu=Kettle Falls |nome=Cassandra |apellíu=Tate|work= HistoryLink.org |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=7577 |fecha=27 d'avientu de 2005}}</ref><ref name=OEcascade>{{cita web |apellíu=Willingham |nome=William F.|títulu=Cascade Locks|work=[[The Oregon Encyclopedia|Oregon Encyclopedia]]|url=http://www.oregonencyclopedia.org/articles/cascade_locks/|fechaaccesu= 8 de setiembre de 2009}}</ref> Na prehistoria, les carreres pa la friega del salmón y de la trucha arcu iris nel Columbia envalórense que yeren un permediu añal de {{unidá|10-16000000|peces}}. En comparanza, la mayor carrera dende l'añu 1938 dar en 1986, con 3,2 millones de pexes entrando na boca del Columbia.<ref name=fishruns>{{cita web | títulu= Columbia River Fish Runs and Fisheries |publicación=Washington Department of Fish and Wildlife, and [[Oregon Department of Fish and Wildlife]] |fecha=August 2002 |páxines=2–3, 6, 47, 62 | url= http://wdfw.wa.gov/fish/columbia/2000_status_report_text.pdf | format= PDF |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060926091324/http://wdfw.wa.gov/fish/columbia/2000_status_report_text.pdf |fechaarchivu=26 de setiembre de 2006}}</ref> La captura añal polos nativos envaloróse nunes {{unidá|19000|t}}.<ref name="bloodstruggle"/> El pescadoriu nativu más importante y granible atopábase, como yá se dichu, nos tabayones Celilo, que foi seique'l pescadoriu interior más granible n'América del Norte.<ref name=cain>{{cita publicación |apellíu=Cain |nome=Allen |fecha=September 2007 | títulu= Boils Swell & Whorl Pools |publicación=[[Oregon Historical Quarterly]] | volume= 108 | issue= 4 | jstor=20615793}}</ref> Los tabayones atopar na frontera ente los pueblos de [[llingües chinukanas|fala chinukana]] y los de fala sahaptian y fueron el centru d'una estensa rede comercial al traviés del pandu del Pacíficu.<ref name="Ronda">{{cita llibru |apellíu=Ronda |nome=James P. | títulu=Lewis & Clark Among the Indians |publicación=University of Nebraska Press | place=Lincoln, Nebraska | añu= 1984 | isbn = 0-8032-8990-1| url = https://books.google.com/?id=cz4ts0fCDssC&dq=lewis+and+clark+among+the+indians&pg=PP1&q=Lewis+and+Clark+among+the+Indians | fechaaccesu=3 d'abril de 2008}} URL is to the Google Book Search version.</ref> Celilo foi'l llugar con una comunidá habitada de forma continua y permanente más antigua del continente norteamericanu.<ref name=Dietrich>{{cita llibru |apellíu=Dietrich |nome=William | títulu= Northwest Passage: The Great Columbia River |url=https://archive.org/details/northwestpassage0000diet_j1j6 |publicación=University of Washington Press | place = Seattle, Washington | añu= 1995 |páxina=[https://archive.org/details/northwestpassage0000diet_j1j6/page/52 52] |isbn = 0-295-97546-6}}</ref> Les envasadores de salmón establecíes polos colonu blancos, qu'empiecen en 1866, tuvieron un fuerte impautu negativu na población de salmón, y en 1908 el presidente d'Estaos Xuníos [[Theodore Roosevelt]] reparó que les migraciones de salmón yá yeren namái una fracción de les que fueren 25 años antes.<ref>{{cita web |títulu=Columbia River History: Commercial Fishing |publicación=Northwest Power and Conservation Council|url=http://www.nwcouncil.org/history/commercialfishing.asp|añu= 2010 |fechaaccesu =26 de xineru de 2012}}</ref> A midida que siguió'l desenvolvimientu del ríu nel sieglu XX, cada unu d'estos importantes pescadorios foi quedando somorguiáu polos banzaos creaos poles grandes preses construyíes nél, empezando colos rápidos Cascades en 1938. El desenvolvimientu foi acompañáu d'amplies negociaciones ente los nativos y los organismos del gobiernu d'Estaos Xuníos. Les tribus confederaes de Warm Springs, una coalición de delles tribus, adoptaron una constitución ya incorporáronse dempués de la finalización en 1938 de la presa de Bonneville, qu'anubrió los rabiones Cascades.<ref name="OPB-ORstory">{{cita web | títulu= The Oregon Story | url= http://www.opb.org/programs/oregonstory/tribal_econ/timeline.html | publicación= Oregon Public Broadcasting | añu= 2001 | fechaaccesu= 19 de marzu de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20080318041442/http://www.opb.org/programs/oregonstory/tribal_econ/timeline.html | fechaarchivu= 2008-03-18 }}</ref> Sicasí, na década de 1930, entá había nativos que vivíen a lo llargo del ríu y pescaben mientres tol añu, moviéndose xunto colos patrones de migración de los pexes a lo llargo de les estaciones del añu.<ref>''Empty Nets'', páx. 5.</ref> Los yakamas fueron los postreros en faelo, entamando un gobiernu formal en 1944.<ref>''Empty Nets'', páx. 11.</ref> Nel sieglu XXI, los yakamas, nez percés, umatillas y les tribus de Warm Springs tienen tolos derechos de pesca a lo llargo del Columbia y los sos tributarios en virtú de los trataos suscritos.<ref name="bloodstruggle">{{cita llibru | títulu= Blood Struggle: The Rise of Modern Indian Nations |nome=Charles F. |apellíu=Wilkinson |publicación=W. W. Norton & Company |ubicación=New York | añu= 2005 | isbn = 0-393-05149-8 | url = https://books.google.com/?id=moDHKMJXfKwC&pg=PA165&lpg=PA165&dq=Yakama,+Nez+Perce,+Umatilla,+and+Warm+Springs+fishing+rights |páxines=159, 165 }}</ref> En 1957, los tabayones Celilo Falls quedaron somorguiaes pola construcción de la presa de The Dalles, y la comunidá pesquera nativa foi movida.<ref name=Dietrich/> Les tribus afeutaes recibieron una compensación de $26,8 millones pola perda de Celilo y otros pescadorios somorguiaos por esa presa.<ref>{{cita llibru |apellíu=Dietrich |nome=William | títulu= Northwest Passage: The Great Columbia River |url=https://archive.org/details/northwestpassage0000diet_j1j6 |publicación=University of Washington Press | place = Seattle, Washington | añu= 1995 |páxina=[https://archive.org/details/northwestpassage0000diet_j1j6/page/376 376] | isbn=0-295-97546-6}}</ref> Les tribus confederaes de Warm Springs utilizaron parte de les sos $ 4.000.000 d'indemnizaciones n'establecer el complexu turísticu y casino de [[Kah-Nee-Ta]], al sur del monte Hood. === Nueves folaes d'esploradores === {{VT|Hestoria d'Oregón|Historia de Columbia Británica|Hestoria del estáu de Washington|Oregon Country|History of the west coast of North America}} [[Ficheru:Cascade Columbia River.jpg|left|thumb|[[Multnomah Falls]], pintaes por James W. Alden, 1857]] Dellos historiadores especularon sobre si barco xaponeses o chinos esviaríense de les sos rutes y llegaríen a la Mariña Noroeste muncho primero de que los europeos, posiblemente yá en [[219 e.C.]].<ref>"It is a near certainty that Japanese or Chinese people arrived on the northwest coast long before any European."{{cita llibru | autor=Hayes |nome=Derek | títulu=Historical Atlas of the Pacific Northwest: Maps of Exploration and Discovery | url=https://archive.org/details/historicalatlaso0000haye_i1k9 | place=Seattle, Washington |publicación=Sasquatch Books | añu=1999 |páxina=[https://archive.org/details/historicalatlaso0000haye_i1k9/page/9 9] | isbn=1-57061-215-3}}</ref> Sí esisten pruebes de que dellos náufragos españoles si llegaríen a la vera en 1679 y qu'habríen comerciado colos [[clatsop]]. Estos naufrags fueron de fechu los primeros europeos en ver el Columbia, anque nun pudieron unviar noticies d'ello a España.<ref name="Hayes">{{cita llibru | autor=Hayes |nome=Derek | títulu=Historical Atlas of the Pacific Northwest: Maps of Exploration and Discovery | url=https://archive.org/details/historicalatlaso0000haye_i1k9 | place=Seattle, Washington |publicación=Sasquatch Books | añu=1999 | isbn=1-57061-215-3}}</ref> Nel sieglu XVIII, hubo un gran interés nel descubrimientu d'un [[Pasu del Noroeste]], el pasu navegable que dexaría la conexón ente l'Atlánticu (o l'interior d'América del Norte) y l'océanu Pacíficu. Munchos barcos na zona, especialmente al mandu d'españoles y británicos, buscaron na mariña noroeste un gran ríu que pudiera coneutar cola [[badea de Hudson]] o'l [[ríu Missouri]]. El primer descubrimientu européu documentáu del ríu Columbia foi'l del español [[Bruno de Heceta]], qu'en 1775 columbró la boca del ríu. Por conseyu de los sos oficiales, arrenunció a esploralo yá que tenía poca tripulación y les corrientes na boca yeren bien fuertes. Heceta consideró qu'una badea, y llamar ''Ensenada d'Asunción''. Dellos mapes españoles posteriores a esi descubrimientu amuesen un ríu col rótulu de ''Ríu de San Roque'',<ref name="HistLinkGray"/> o una entrada, llamada ''Entrada de Hezeta''.<ref name="Hayes"/> Conociendo los informes de Heceta, el capitán británicu [[John Meares]], dedicáu al [[comerciu marítimu de pieles]], buscó'l ríu en 1788 pero concluyó que nun esistía.<ref>{{cita web | títulu= Cape Disappointment State Park |url = http://www.nps.gov/lewi/planyourvisit/caped.htm |añu= 2006 |publicación=National Park Service | fechaaccesu = 4 de setiembre de 2009}}</ref> Meares nomó'l [[cabu Disappointment (Washington)|cabu Disappointment]] [Decepción] pel inesistente ríu, ensin dase cuenta de qu'esi mesmu cabu marcaba la llende norte de la desaguada del ríu.<ref>Denton, V.L. ''The Far West Coast'', páx. 174. Toronto, 1924.</ref> Lo qu'asocedió dempués va favorecer décades de cooperación y disputa ente la esploración británica y d'Estaos Xuníos de la rexón, y la reclamación de la so soberanía. El comandante de la [[Royal Navy]], [[George Vancouver]], saleó n'abril de 1792 más allá de la boca, y anque reparó un cambéu nel color de l'agua, aceptó l'informe de Meares y siguió el so viaxe escontra'l norte.<ref name="HistLinkGray"/> Más tarde, esi mesmu mes, Vancouver atopar col capitán d'Estaos Xuníos [[Robert Gray]] nel [[estrechu de Juan de Fuca]]. Gray informólu de que viera la entrada del Columbia y que pasara nueve díes tratando d'entrar nél ensin consiguilo.<ref>{{cita llibru |apellíu=Roberts |nome=John Y. |títulu= A Discovery Journal: George Vancouver's First Survey Season&nbsp;– 1792 |añu= 2005 |publicación=Trafford Publishing |isbn= 978-1-4120-7097-3 |páxina=23 |url= https://books.google.com/?id=pGvhy6X0p14C |fechaaccesu = 18 d'ochobre de 2008}} URL is to the [[Google Book Search]] version.</ref> El 12 de mayu de 1792, Gray volvió al sur y llogró cruciar la [[barra del Columbia]], convirtiéndose nel primer esplorador n'entrar nel ríu. La misión de comerciu de pieles de Gray fuera financiada polos comerciantes de Boston, que lo fornieren con una embarcación privada llamada ''[[Columbia Rediviva]]''; Gray nomó'l ríu en memoria d'esa nave'l 18 de mayu.<ref name="Hayes"/><ref>{{cita llibru |apellíu=Loy |nome=William G. |author2=Stuart Allan |author3=Aileen R. Buckley |author4=James Y. Meacham | títulu= Atlas of Oregon | edition = 2nd |publicación=University of Oregon Press |ubicación=Eugene, Oregon| añu= 2001 |origañu= 1976 |páxina=24 | isbn = 0-87114-101-9 }}</ref> Gray pasó nueve díes comerciando cerca de la desaguada del Columbia y depués partió ensin dir más allá de {{unidá|21|km}} agües enriba. El puntu más alloñáu alcanzáu foi Grays Bay na desaguada del [[ríu Grays (Washington)|ríu Grays]].<ref name=history5052>{{cita web |títulu= Captain Robert Gray explores Grays Bay and charts the mouth of Grays River in May 1792 |publicación=HistoryLink.org |url= http://www.historylink.org/index.cfm?displaypage=output.cfm&file_id=5052 |fechaaccesu= 16 de mayu de 2009}}</ref> El descubrimientu de Gray del ríu Columbia foi utilizáu más palantre polos Estaos Xuníos en sofitu de la so reclamación del [[país d'Oregón]], que tamién yera reclamáu per España, Rusia y Gran Bretaña.<ref name="WinOr">{{cita llibru |apellíu=Jacobs |nome=Melvin C. | títulu= Winning Oregon: A Study of An Expansionist Movement |publicación=The Caxton Printers | añu= 1938 |páxina=77 }}</ref> [[Ficheru:ColyerColumbia76.jpg|thumb|250px|Ríu Columbia, cordal de les Cascaes, Oregón, (1876), de [[Vincent Colyer]] (oleu sobre tela). [[Beacon Rock State Park|Beacon Rock]] ye visible a la izquierda.]] [[Ficheru:Lewis and Clark Columbia River.jpg|thumb|250px|Detalle del mapa de la [[Espedición de Lewis y Clark]]. El ríu Willamette amuésase como "Multnomah", y el Snake ye'l "Lewis's River". ([[:Image:Map of Lewis and Clark's Track, Across the Western Portion of North America, published 1814.jpg|Ver mapa completu.]])]] N'ochobre de 1792, Vancouver unvió al teniente [[William Robert Broughton]], el so segundu al mandu, hasta'l ríu. Broughton remontó'l ríu agües arriba hasta la desaguada del [[ríu Sandy (Oregón)|ríu Sandy]] nel estremu occidental de la [[gargüelu del ríu Columbia]], unes {{unidá|160|km}} agües enriba, columbrando y nomando el [[monte Hood]]. Broughton reclamó formalmente'l ríu, la so cuenca de drenaxe, y la cercana mariña pa Gran Bretaña. Sorprendentemente, Gray nun fixera nenguna reclamación formal en nome de los Estaos Xuníos.<ref name="mockford">{{cita publicación |apellíu=Mockford |nome=Jim |títulu= Before Lewis and Clark, Lt. Broughton's River of Names: The Columbia River Exploration of 1792 |jstor=20615586 |publicación=Oregon Historical Quarterly |añu= 2005 |volume=106 |issue=4 |publicación=Oregon Historical Society}}</ref><ref name="friedman">{{cita llibru |apellíu=Friedman |nome=Ralph |títulu= In Search of Western Oregon |url=https://archive.org/details/insearchofwester00frie |publicación=Caxton Press |añu= 2003 | isbn= 978-0-87004-332-1 |páxines=[https://archive.org/details/insearchofwester00frie/page/334 304]–05}}</ref> Por cuenta de que el Columbia taba na mesma llatitú que les cabeceres del [[ríu Missouri]], hubo cierta especulación sobre si Gray y Vancouver afayaren el tan buscáu Pasu del Noroeste. Un mapa británicu de 1798 amosaba una llinia de puntos que conectaba'l Columbia col Missouri.<ref name="Hayes"/> Sicasí, cuando los esploradores d'Estaos Xuníos [[Meriwether Lewis]] y [[William Clark]] reconocieron les vastes tierres ensin cartografiar del [[Oeste d'Estaos Xuníos|Oeste americanu]] na so conocida espedición per tierra, la [[espedición de Lewis y Clark]] (1803-1805), nun atoparon nengún pasaxe navegable ente dambos ríos. Dempués de cruciar los [[Montes Rocosos]], Lewis y Clark construyeron canoes y remaron agües embaxo pol [[ríu Snake]] y llograron llegar al Columbia, cerca de l'actual [[Tri-Cities (Washington)|Tri-Cities]] (Washington). Esploraron unos pocos quilómetros ríu arriba, hasta la [[isla Bateman]], antes de dirixise agües embaxo pol Columbia y concluyir el so viaxe d'ida na desaguada del ríu. Establecieron el [[Fort Clatsop]], un establecimientu de curtia duración que foi ocupáu menos de tres meses.<ref name="Hayes"/> L'esplorador anglocanadianu [[David Thompson (cartógrafu)|David Thompson]], de la [[Compañía del Noroeste]], pasó l'iviernu de 1807-1808 na [[Kootenae House]] cerca de la fonte del Columbia na actual ciudá d'[[Invermere (Columbia Británica)|Invermere]] (Columbia Británica). Nos siguientes años esploró gran parte del ríu y los sos afluentes septentrionales. En 1811 viaxó pol Columbia hasta l'océanu Pacíficu, llegando a la boca xusto dempués de que la [[Pacific Fur Company]] de [[John Jacob Astor]] fundara [[Fort Astoria]]. Al so regresu al norte, Thompson esploró la parte restante del ríu qu'entá nun había vistu, convirtiéndose nel primer occidental que viaxó tol cursu del ríu.<ref name="Hayes"/> En 1825 la [[Compañía de la Badea de Hudson]] (''Hudson's Bay Company'', o HBC) estableció [[Fort Vancouver]] na vera del Columbia, no qu'agora ye [[Vancouver (Washington)|Vancouver]] (WA), como la sede del [[Distritu de Columbia]] de la compañía, que tomaba tol oeste de los montes Rocosos. [[John McLoughlin]], un médicu, foi nomáu factor xefe del Distritu de Columbia. La HBC reorientó les sos operaciones nel Distritu de Columbia escontra l'océanu Pacíficu vía'l Columbia, que se convirtió na principal ruta troncal de la rexón.<ref>{{cita llibru |apellíu=Meinig |nome=D.W. |authorlink= D. W. Meinig |títulu= The Great Columbia Plain |url=https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein |origañu= 1968 |edition= Weyerhaeuser Environmental Classic |añu= 1995 |publicación=University of Washington Press |isbn= 0-295-97485-0 |páxines=[https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein/page/73 73]–79}}</ref> Na década de 1840 los norteamericanos empezaron a colonizar el país d'Oregón en gran númberu llegando al traviés de la [[ruta d'Oregón]], a pesar de los esfuercios de la HBC en desanimar los asentamientu d'Estaos Xuníos na rexón. Pa munchos emigrantes, el tramu final del viaxe riquía baxar agües embaxo pol Baxu Columbia hasta Fort Vancouver.<ref>{{cita llibru |apellíu=Mackie |nome=Richard Somerset |títulu= Trading Beyond the Mountains: The British Fur Trade on the Pacific 1793–1843 |añu= 1997 |publicación=University of British Columbia (UBC) Press |ubicación=Vancouver |isbn= 0-7748-0613-3 |páxina=318}}</ref> Esta parte de la ruta d'Oregón, dende The Dalles hasta Fort Vancouver, foi'l tramu más peligrosu de la sienda, lo que llevó a la construcción en 1846 de la [[carretera Barlow]].<ref name="eotot">{{cita web |url= http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa21barlowrd.html |títulu= The Final Leg of the Trail |publicación=End of the Oregon Trail Interpretive Center |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081012035621/http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa21barlowrd.html |fechaarchivu=12 d'ochobre de 2008}}</ref> Nel [[Tratáu de 1818]] los Estaos Xuníos y Gran Bretaña alcordaron que dambes naciones pudieren esfrutar de los mesmos derechos nel [[país d'Oregón]] mientres los siguientes 10 años. En 1828, cuando s'anovó la llamada «ocupación conxunta» por un periodu indefiníu, paecía probable que la parte baxa del ríu Columbia pudiera ser col tiempu la frontera. Mientres años, la Compañía de la Badea de Hudson caltuvo con ésitu'l control del ríu Columbia y los intentos d'Estaos Xuníos pa consiguir un puntu de sofitu fracasaron. Na década de 1830, sicasí, delles misiones relixoses d'Estaos Xuníos establecer en llugares de la rexón del baxu Columbia. Y en la década de 1840 una migración masiva de colonos d'Estaos Xuníos socavó el control británicu. La Compañía de la Badea de Hudson trató de caltener el dominiu moviendo les sos actividaes dende'l comerciu de pieles, que s'atopaba en francu cayente, a la esportación d'otros productos como'l salmón y la madera. Intentáronse planes de colonización, pero nun llograron igualar la escala del poblamientu d'Estaos Xuníos. Los norteamericanos, polo xeneral, establecer al sur del Columbia, principalmente nel [[valle del Willamette]]. La HBC trató d'establecer asentamientos al norte del ríu, pero casi tolos colonos británicos treslladar al sur hasta'l valle del Willamette. La esperanza de que los colonos británicos pudieren esleir el sabor d'Estaos Xuníos del valle falló dada la inmensa mayoría de colonos d'Estaos Xuníos. Estos fechos alicaron la tema de la ocupación conxunta y la disputa de llendes. Mientres dellos intereses británicos, especialmente los de la HBC, llucharon por una frontera a lo llargo del ríu Columbia, el [[Tratáu d'Oregón]] de 1846 estableció la llende nel paralelu 49ºN. El ríu Columbia convertir na frontera ente los territorios de los EE.&nbsp;UU. d'[[territoriu de Oregon|Oregón]] y de [[territoriu de Washington|Washington]].<ref>{{cita llibru |apellíu=Meinig |nome=D.W. |authorlink= D.W. Meinig |títulu= The Great Columbia Plain |url=https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein |origañu= 1968 |edition= Weyerhaeuser Environmental Classic |añu= 1995 |publicación=University of Washington Press |isbn= 0-295-97485-0 |páxines=[https://archive.org/details/greatcolumbiapla0000mein/page/72 72]–73, 75, 117, 146–47, 169–70}}</ref> Oregón convertir nun estáu de los Estaos Xuníos en 1859 y Washington facer en 1889. Nel cambéu del sieglu XX, la dificultá de navegación pol Columbia foi vista como una torga pal desenvolvimientu económicu de la rexón d'[[Inland Northwest (Estaos Xuníos)|Inland Empire]] al este de les Cascaes.<ref>{{cita publicación |apellíu=Reeder |nome=Lee B. | títulu= Open the Columbia to the Sea |publicación=Center for Columbia River History | url = http://www.ccrh.org/comm/umatilla/primary/opensea.htm | fechaaccesu = 3 d'abril de 2008 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080514041723/http://www.ccrh.org/comm/umatilla/primary/opensea.htm |fechaarchivu=14 de mayu de 2008 }} URL is to a reprint of a 1902 magacín edition of the ''Pendleton Daily Tribune'' published by Y. P. Dodd.</ref> El dragáu y la construcción de preses que siguió alterarron de forma permanente'l ríu, atayando'l so fluxu natural, pero suministrando electricidá, [[regación]], [[Navegación interior|navegación]] y otros beneficios pa la rexón. == Xeografía == [[Ficheru:Columbia drainage basin major dams map-es.svg|Mapa topográficu de la cuenca del Columbia.|miniatura|upright=1.8]] Polos valles de los montiegos montes del oeste de Canadá y el noroeste de los Estaos Xuníos escurre unu de los ríos más llargos y caudalosos y que xenera mayor cantidá d'enerxía hidroeléctrica del subcontinente norteamericanu: el Columbia. El ríu Columbia naz nos Montes Rocosos de Columbia Británica, Canadá. Nes sos {{unidá|1959|km}} de percorríu baxa en direición sur pola provincia canadiana, crucia la frontera de los Estaos Xuníos y traviesa l'estáu de Washington, bordiando la [[cordal de les Cascaes]]. Dende la pequeña ciudá de [[Pasco (Washington)|Pasco]], el ríu toma la direición oeste. Mientres un llargu trayeutu sirve de frontera ente los estaos de Washington y Oregón, darréu baña la ciudá de [[Portland]] y desagua nel océanu Pacíficu, cerca de [[Astoria (Oregón)]], Oregón. La cuenca del Columbia drena una superficie de {{unidá|668000|km²}}. Los sos principales afluentes son el [[Ríu Kootenay|Kotenay]] ({{unidá|785|km}}), el [[Ríu Snake|Snake]] ({{unidá|1674|km}}), el [[Ríu Pend Oreille|Pend Oreille]]-[[Ríu Clark Fork|Clark Fork]] ({{unidá|771|km}}), el [[Río John Day|John Day]] ({{unidá|452|km}}), el [[Ríu Deschutes|Deschutes]] ({{unidá|406|km}}), el Okanogan y el Yakima. Ye un ríu bien caudalosu, namái superáu en Norteamérica pol Mississippi, el Mackenzie y el San Llorienzo. El réxime fluvial ye de tipu pluvionival. == Cursu canadianu == El ríu Columbia naz nel sur de la [[trinchera de los Montes Rocosos]], na provincia canadiana de la [[Columbia Británica]], siendo les sos cabeceres el [[llagu Columbia]] ({{unidá|820|msnm}}) y los [[güelgues de Columbia]]. La trinchera ye un ampliu, fondu y llargu [[valle glaciar]] ente los [[Montes Peñascosos canadianos]] y los [[montes Columbia]], na Columbia Británica. Mientres les sos primeros {{unidá|320|km}}, el Columbia flúi escontra'l noroeste a lo llargo de la trinchera, travesando'l [[llagu Windermere]] (de {{unidá|14|km}} de llargor) y la ciudá d'[[Invermere (Columbia Británica)|Invermere]] ({{unidá|3002|hab.}} en 2006), una rexón conocida en BC como'l [[valle del Columbia]]. De siguío, sigue escontra'l noroeste hasta llegar a la ciudá de [[Golden (Columbia Británica)|Golden]] ({{unidá|3701|hab.}}) y el [[llagu Kinbasket]] ({{unidá|430|km²}}). N'arrodiando l'estremu norte de la [[cordal Selkirk]], el ríu xira sópito escontra'l sur pola rexón conocida como'l [[Big Bend Country]] (país de la gran curva), pasando pol [[llagu Revelstoke]] ({{unidá|115.34|km²}}) y depués llegando a la pequeña ciudá homónima de [[Revelstoke (Columbia Británica)|Revelstoke]] ({{unidá|7139|hab.}}), xusto so la presa y na confluencia col [[ríu Illecillewaet]] ({{unidá|62|km}}). Llega aína a la parte de los [[llagos Arrow]], el Upper ({{unidá|226.5|km²}}) y el Lower ({{unidá|163.9|km²}}), un llargu tramu enbalsado de más de {{unidá|230|km}} de llargor. (Revelstoke, el Big Bend, y el valle del Columbia, combinaos, denominar na xíriga de BC como'l [[Columbia Country]].) Per debaxo de los llagos Arrow, el Columbia pasa peles ciudá de [[Castlegar (Columbia Británica)|Castlegar]] ({{unidá|7816|hab.}}<ref>Los habitantes de les llocalidaes canadianes refiérense, salvo indicación espresa, al añu 2011.</ref>), allugada na confluencia pela esquierda col [[ríu Kootenay]] ({{unidá|785|km}}), el principal afluente del cursu altu, y depués por [[Trail (Columbia Británica)|Trail]] ({{unidá|7681|hab.}}), dos grandes centros de población de la rexón de [[West Kootenay]]. El [[Ríu Pend Oreille|Pend Oreille]]-[[Ríu Clark Fork|Clark Fork]] ({{unidá|771|km}}) xúnese, pela esquierda, al Columbia a unes {{unidá|300|m}} al norte de la [[frontera ente Estaos Xuníos y Canadá]].<ref name="atlas of canada">{{cita web | títulu = The Atlas of Canada: Toporama – Topographic Maps | editorial = Natural Resources Canada | añu = 2006 | fechaaccesu = 2 de setiembre de 2009 | url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/atopo/map?mapsize=428+380&scale=20000&mapxy=-1454989.00+375638.75 | urlarchivu = https://www.webcitation.org/68BqwyOqc?url=http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/atopo/map?mapsize=428+380 | fechaarchivu = 5 de xunu de 2012 }}</ref> == Cursu n'Estaos Xuníos == Alministrativamente, el ríu n'Estaos Xuníos ye siempres llende: * primero, nel estáu de Washington, ye frontera ente los condaos de [[Condáu de Ferry (Washington)|Ferry]] (d), [[Condáu de Stevens (Washington)|Stevens]] (i), [[Condáu de Lincoln (Washington)|Lincoln]] (i), [[Condáu de Okanogan (Washington)|Okanogan]] (d), [[Condáu de Grant (Washington)|Grant]] (i), [[Condáu de Douglas (Washington)|Douglas]] (i), [[Condáu de Chelan (Washington)|Chelan]] (d), [[Condáu de Kittitas (Washington)|Kittitas]] (d), [[Condáu de Franklin (Washington)|Franklin]] (i), [[Condáu de Walla Walla (Washington)|Walla Walla]] (i) y [[Condáu de Yakima (Washington)|Yakima]] (d); * depués ye la frontera interestatal ente los estaos de Washington (dcha.) —condaos de [[Condáu de Benton (Washington)|Benton]], [[Condáu de Klickitat (Washington)|Klickitat]], [[Condáu de Skamania (Washington)|Skamania]], [[Condáu de Cowlitz (Washington)|Cowlitz]], [[Condáu de Wahkiakum (Washington)|Wahkiakum]] y [[Condáu de Pacific (Washington)|Pacific]]— y d'Oregón (izqda.) —condaos d'[[Condáu de Umatilla (Oregón)|Umatilla]], [[Condáu de Morrow (Oregón)|Morrow]], [[Condáu de Gilliam (Oregón)|Gilliam]], [[Condáu de Sherman (Oregón)|Sherman]], [[Condáu de Wasco (Oregón)|Wasco]], [[Condáu de Hood River (Oregón)|Hood River]], [[Condáu de Multnomah (Oregón)|Multnomah]], [[Condáu de Columbia (Oregón)|Columbia]], [[Condáu de Clatsop (Oregón)|Clatsop]], [[Condáu de Washington (Oregón)|Washington]]—. === Cursu nel estáu de Washington === El Columbia entra nos Estaos Xuníos pol estremu nordés del [[estáu de Washington]], fluyendo en direición suroeste por un valle llindáu pol cordal kettle, al noroeste, yá na cola del gran banzáu del [[llagu Franklin D. Roosevelt]] ({{unidá|337|km²}}), creáu más de 240 km agües embaxo pola [[presa Grand Coulee]], construyida en tre 1933 y 1942. Nesti tramu embalsado se delimitó en 1946 l'[[área de recréu nacional llagu Roosevelt]], que protexe les riberes del banzáu. El ríu ye acompañáu pol ferrocarril Nortport-Waneta Railroad y pela carretera 25, dambos pola ribera esquierda, pasando peles pequeñes llocalidaes de [[Northport (Washington)|Northport]] ({{unidá|295|hab.}}<ref group="nota">Los habitantes de les llocalidaes d'Estaos Xuníos refiérense, salvo indicación espresa, al Censu del añu 2010.</ref>), [[Marcus (Washington)|Marcus]] ({{unidá|183|hab.}}) y [[Kettle Falls (Washington)|Kettle Falls]] ({{unidá|1595|hab.}}), onde recibe pela marxe derecha, llegando del norte dende Canadá, al [[ríu Kettle]] ({{unidá|282|km}}). Recibe dempués pela esquierda, al [[ríu Colville]], marcando depués pola ribera derecha les llendes este y sur de les fronteres de la [[reserva india de Colville]] y depués, de volao, pola otra ribera, la frontera occidental de la [[reserva india de Spokane]].<ref name="colvillehealth">{{cita web | apellíu = Kowalski | nome = Peter | autor2 = Kaplan, Brian | autor3 = Karus, Greg | títulu = Health consultation | url = http://www.atsdr.cdc.gov/hac/pha/colville/cct_p1.html | obra = Colville Federated Tribes | editorial = [[United States Department of Health and Human Services]] | fecha = 7 de marzu de 2001 | fechaaccesu = 8 de payares de 2007 | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20080925225323/http://www.atsdr.cdc.gov/HAC/pha/colville/cct_p1.html | fechaarchivu = 2008-09-25 }}</ref> Nesti tramu en que s'emponer yá escontra'l sur pasa por [[Rice (Washington)|Rice]], Daisy, [[Inchelium (Washington)|Inchelium]] ({{unidá|409|hab.}}), [[Gifford (Washington)|Gifford]] y [[Hunters (Washington)|Hunters]] ({{unidá|306|hab.}}), recibiendo depués pela esquierda, y llegando del este, al [[ríu Spokane]] ({{unidá|179|km}}), cerca de la pequeña llocalidá de [[Miles (Washington)|Miles]], onde taba l'históricu [[Fort Okanogan]], el puestu comercial fundáu en 1811 pola [[Pacific Fur Company]] y primer puestu d'Estaos Xuníos nel futuru estáu de Washington. Equí la I-25 abandona'l valle. El ríu xira escontra l'oeste, nun tramu nel que recibe n'unu de los brazos del banzáu, pela marxe derecha, llegando del norte dende Canadá, al [[ríu Sanpoil]] ({{unidá|113|km}}). En bombiando agua por aciu una canal, pela marxe esquierda, al banzáu del [[llagu Banks]] ({{unidá|108.8|km²}}),<ref name="basinproj">{{cita web | títulu = Columbia Basin Project | editorial = U.S. Department of the Interior, Bureau of Reclamation | añu = 2009 | fechaaccesu = 2 de setiembre de 2009 | url = http://www.usbr.gov/projects/Project.jsp?proj_Name=Columbia%20Basin%20Project | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20150215125327/http://www.usbr.gov/projects/Project.jsp?proj_Name=Columbia%20Basin%20Project | fechaarchivu = 15 de febreru de 2015 }}</ref> llega a la gran presa Grand Coulee, que con un altor de {{unidá|168|m}} y un llargor de {{unidá|1592|m}}, tien una potencia instalada de {{unidá|6809|MW}}, siendo la instalación que xenera más enerxía hidroeléctrica de los Estaos Xuníos. Xusto na marxe esquierda, antes de la presa, ta la pequeña llocalidá homónima de [[Grand Coulee (Washington)|Grand Coulee]] ({{unidá|988|hab.}} fundada pa les obres de construcción de la presa. Mientres les [[hinchentes de Missoula]], hai ente {{unidá|10-15000|años}} tras, la mayor parte de l'agua del hinchente tomó una ruta más direuta al sur, formando un antiguu llechu de ríu conocíu como la [[Grand Coulee]]. Dempués de los hinchentes, el ríu atopó'l so cursu actual, y la Grand Coulee quedóse seca. La construcción de la presa anubrió'l ríu, formando'l llagu Roosevelt, dende'l que se bombió agua al secu Coulee, formando'l banzáu del llagu Banks.<ref name="basinproj"/> Sigue'l Columbia la so meyora al oeste, pasando pola pequeña [[Elmer City (Washington)|Elmer City]] ({{unidá|238|hab.}}) y [[Bridgeport (Washington)|Bridgeport]] ({{unidá|2409|hab.}}), llegando a lo cabero d'un nuevu banzáu, el [[llagu Rufus Woods]] ({{unidá|34|km²}}), creáu pola [[presa Joseph Dam]], construyida ente 1946-1955, xusto dempués de la confluencia col [[ríu Okanogan]] (el sistema Okanogan—[[llagu Okanogan]] algama les {{unidá|320|km}}), que tamién llega dende Canadá. Na presa ta la ciudá de [[Brewster (Washington)|Brewster]] ({{unidá|2370|hab.}}). De siguío el Columbia volver escontra'l sureste, acompañáu pola [[U.S. Route 97]] pela marxe esquierda, pasando por [[Pateros (Washington)|Pateros]] ({{unidá|643|hab.}}) onde recibe pela marxe derecha al [[ríu Methow]] ({{unidá|129|km}}) y depués pela pequeña ciudá de [[Chelan (Washington)|Chelan]] ({{unidá|3870|hab.}}), onde recibe pela marxe derecha al curtiu ríu Chelan, de solu 6,6 km, l'emisariu de la llongura [[llagu Chelan]] ({{unidá|135|km²}}). Pasa por [[Entiat (Washington)|Entiat]] ({{unidá|1112|hab.}}) y [[Orondo (Washington)|Orondo]], recibiendo pela marxe derecha al [[ríu Wenatchee]], que llega del oeste pela marxe derecha, en que la so confluencia ta la ciudá de [[Wenatchee (Washington)|Wenatchee]] ({{unidá|31925|hab.}}). Esti segmentu del ríu en forma de «C», yá na parte central del estáu de Washington, tamién ye conocíu como la ''Big Bend''. Sigue'l Columbia la so meyora algamando Rock Island, onde ta la homónima [[presa Rock Island]]. Pasa dempués el ríofrente al [[The Gorge Amphitheatre]], un anfiteatru natural pa {{unidá|27500|asientos}} consideráu'l meyor escenariu al campu de los Estaos Xuníos y de los meyores del mundu,<ref name=ConcertBoom>{{cita web |nome=Ryan|títulu=Best Outdoor Concert Venues in America|url=http://www.concertboom.com/news/2013/06/best-outdoor-concert-venues-in-america/ |publicación=ConcertBoom.com|fechaaccesu=14 de xunu de 2013|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.concertboom.com/news/2013/06/best-outdoor-concert-venues-in-america/|fechaarchivu=30 de payares de 2015}}</ref><ref name="The Wall Street Journal">{{cita publicación |títulu=Live Nation Announces Inaugural JamBase Live Festival Held At The Gorge Amphitheatre July 5 & 6|url=http://online.wsj.com/article/PR-CO-20130312-912953.html|work=The Wall Street Journal|fechaaccesu=5 de xunu de 2013 |fecha=12 de marzu de 2013}}</ref> propiedá de Live Nation. Depués el ríu algama un área designada como [[parque estatal Monte Petrificado Ginkgo]], onde ta la pequeña llocalidá de [[Vantage (Washington)|Vantage]] ({{unidá|70|hab.}}), y depués recibe, pela esquierda, al [[regueru Crabs]] ({{unidá|262|km}}). Llega a la presa de Priest Rapids (rematada en 1959) y sigue dempués per una zona que foi designada [[Abellugu Selvaxe Nacional Saddle Mountain]], xusto frente a la [[Hanford Site|reserva nuclear de Hanford]] ({{unidá|1518|km²}}), establecida en 1943 como parte del [[Proyeutu Manhattan]] col fin d'apurrir el plutoniu necesariu pal desenvolvimientu de les armes nucleares. Totalmente dientro de la reserva ta [[Hanford Reach]], l'únicu tramu del ríu nos EE.&nbsp;UU. en qu'escurre llibremente, ensin torgues como preses o diques y non como una marea d'estuariu. Llega depués al área metropolitana conocida como [[Tri-Cities]] ({{unidá|253340|hab.}}) —formáu por [[Richland (Washington)|Richland]] ({{unidá|48058|hab.}}), [[Kennewick (Washington)|Kennewick]] ({{unidá|73917|hab.}}) y [[Pasco (Washington)|Pasco]] ({{unidá|59781|hab.}})—, onde recibe pela marxe derecha al [[ríu Yakima]] ({{unidá|344|km}}) y dempués, pela marxe esquierda, y llegando del este, al principal de los sos afluentes. el llargu [[ríu Snake]] ({{unidá|1674|km}}), na ciudá de [[Burbank (Washington)|Burbank]] ({{unidá|3291|km}}). A partir d'equí'l ríu ye acompañáu en dambes márxenes nuevamente pol ferrocarril, y per delles carreteres. Algama'l Columbia aína la pequeña llocalidá de [[Wallula (Washington)|Wallula]] ({{unidá|179|hab.}}), na confluencia col [[ríu Walla-Walla]] ({{unidá|98|km}}), que lu enceta pela marxe esquierda. El Columbia describe una curva escontra l'oeste, yá na frontera Washington–Oregón, que va marcar nos últimos {{unidá|497|km}} del so cursu.<ref>{{cita web | títulu = Oregon's Publicly-Owned Waterways | obra = Public Ownership of Submerged and Submersible Land | editorial = Oregon Department of State Lands | fechaaccesu = 9 de marzu de 2008 | url = http://www.oregon.gov/DSL/NAV/navigwaterways.shtml | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100527193305/http://www.oregon.gov/DSL/NAV/navigwaterways.shtml | fechaarchivu = 27 de mayu de 2010 }}</ref> === Curso frontera Washington-Oregón === El Columbia pasa pela pequeña ciudá d'[[Umatilla (Oregón)|Umatilla]] (OR, {{unidá|6906|hab.}}), onde recibe al [[ríu Umatilla]] ({{unidá|143|km}}), nuna zona onde se designó'l [[Abellugu selvaxe nacional Umatilla]], yá na cola del homónimu y llargu banzáu del [[llagu Umatilla]] (de {{unidá|177|km}} de llargor), rematáu en 1971 pola construcción de la presa John Day. Sigue por [[Irrigon (Oregón)|Irrigon]] (OR, {{unidá|1826|hab.}}) y [[Arlington (Oregón)|Arlington]] (OR, {{unidá|586|hab.}}), recibiendo dempués, pela marxe esquierda y llegando del sur, al [[río John Day]] ({{unidá|452|km}}). Darréu de la confluencia ta la [[presa John Day]] (que crea'l llagu Umatilla, de {{unidá|177|km}} llargor), y depués algama al poco [[Rufus (Oregón)|Rufus]] (OR, {{unidá|249|hab.}}), [[Biggs Junction]] (OR) y [[Maryhill (Washington)|Maryhill]] (WA, {{unidá|98|hab.}}), onde ta'l [[parque estatal Maryhill]] y l'interesáu memorial de la [[I Guerra Mundial]], Maryhill Stonehenge, un retruque de [[Stonehenge]]. [[Ficheru:ColumbiaGorge CapeHorn.jpg|thumb|left|200px|La [[gargüelu del ríu Columbia]], mirando escontra l'este escontra [[Beacon Rock]]]] Llega dempués la confluencia col [[ríu Deschutes]], que llega dende'l sur y xúnese al Columbia pola ribera esquierda, frente a la isla Miller. Pasa por [[Wishram (Washington)|Wishram]] (WA, {{unidá|213|hab.}}) y llega a [[The Dalles]] (OR, {{unidá|13620|hab.}}), onde ta la [[presa The Dalles]], que crea'l emalse del llagu Celilo. Ente The Dalles y [[Portland (Washington)|Portland]], el ríu corta al traviés de la [[cordal de les Cascaes]], que formando la espectacular [[gargüelu del ríu Columbia]], onde se designó l'Área escénica nacional Columbia River Gorge. Nengún otru ríu, sacante'l [[ríu Klamath]], devasa dafechu les Cascaes —los otros ríos que flúin al traviés del cordal tamién s'anicien n'o mui cerca de los montes. La cabecera y el cursu cimeru del [[ríu Pit]] flúin al traviés de gran parte de les Cascaes; a diferencia, el Columbia corta al traviés del cordal cerca de mil quilómetros dende la so fonte nos montes Rocosos.— El gargüelu ye conocida polos sos vientos constantes y fuertes, pola so guapura escénica y pol so papel como un venceyu de tresporte importante.<ref>{{cita web | títulu = Columbia River Gorge National Scenic Area | url = http://www.fs.fed.us/r6/columbia/ | editorial = U.S. Department of Agriculture: [[United States Forest Service|Forest Service]] | fechaaccesu = 7 d'avientu de 2007 }}</ref> El ríu sigue escontra l'oeste, pasando por [[Lyle (Washington)|Lyle]] (WA, {{unidá|530|hab.}}), [[Mosier (Oregón)|Mosier]] (OR, {{unidá|433|hab.}}), [[Bingen (Washington)|Bingen]] (WA, {{unidá|712|hab.}}) y [[Hood River (Oregón)|Hood River]] (OR, {{unidá|7167|hab.}}), onde recibe pela marxe esquierda, llegando dende'l sur, al homónimu [[ríu Hood]] ({{unidá|40|km}}). Llega dempués a [[Carson (Washington)|Carson]], [[Stevenson (Washington)|Stevenson]] (WA, {{unidá|1465|hab.}}), [[Cascade Locks]] (OR, {{unidá|1144|hab.}}) y [[North Bonneville (Washington)|North Bonneville]] (WA, {{unidá|956|hab.}}), onde ta la [[presa Bonneville]], que crea'l [[llagu Bonneville]], con 75 km de llargor. Sigue por [[Washougal (Washington)|Washougal]] (WA, {{unidá|14095|hab.}}), [[Cames (Washington)|Cames]] (WA, {{unidá|19355|hab.}}) y [[Troutdale (Oregón)|Troutdale]] (OR, {{unidá|15962|hab.}}), onde recibe dende'l sur al [[ríu Sandy]] ({{unidá|90|km}}). El Columbia llega a [[Gresham (Oregón)|Gresham]] (OR, {{unidá|105594|hab.}}), yá nel área metropolitana de Portland y [[Vancouver (Washington)]], na confluencia col [[ríu Willamette]] ({{unidá|301|km}}), que llega pola ribera esquierda dende'l sur. Equí'l Columbia vuélvese claramente escontra'l norte-noroeste y mengua considerablemente, depositando sedimentos que casi podríen formar un delta fluvial. Pasa por [[Ridgefield (Washington)|Ridgefield]] (WA, {{unidá|4763|hab.}}), [[St Helens (Oregón)|St Helens]] (OR, {{unidá|12883|hab.}}), [[Columbia City (Oregón)|Columbia City]] (OR, {{unidá|1946|hab.}}) y [[Woodland (Washington)|Woodland]] (WA, {{unidá|5509|hab.}}), na desaguada del [[ríu Lewis]] ({{unidá|153|km}}), que llega dende l'este, pola ribera derecha. Continua por [[Kalama (Washington)|Kalama]] (WA, {{unidá|2344|hab.}}) y [[Longview (Washington)|Longview]] (WA, {{unidá|36648|hab.}}), na confluencia del [[ríu Cowlitz]] ({{unidá|169|km}}). Equí'l Columbia xira escontra l'oeste de nuevu, yá nel so tramu final, nel que pasa por [[Cathlamet (Washington)|Cathlamet]] (WA, {{unidá|532|hab.}}), [[Astoria (Oregón)]] (OR, {{unidá|9477|hab.}}) y [[Warrenton (Oregón)|Warrenton]] (OR, {{unidá|4989|hab.}}) al oeste de la [[barra del Columbia]], un cambiante bancu de sable nel océanu Pacíficu que fai que la boca del ríu sía unu de los tramos más peligrosos pa navegar nel mundu.<ref>{{cita publicación | títulu = Columbia pilot pay attracts port's eye | nome = Ben | apellíu = Jacklet | url = http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=26722 | obra = [[Portland Tribune]] | fecha = 19 d'ochobre de 2004 | fechaaccesu = 14 de xunu de 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120206213802/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=26722 | archivedate = 2012-02-06 }}</ref> El Columbia drena un área de {{unidá|668000|km²}},<ref name="USGSrivers"/> qur entiende casi la totalidá del estáu [[Idaho]], una gran parte de la provincia canadiana de la Columbia Británica y de los estaos d'[[Oregón]] y [[Washington (estáu)|Washington]], y pequeñes porciones de [[Montana]], [[Wyoming]], [[Utah]] y [[Nevada]]. Alredor de {{unidá|1200|km}} del ríu y el 85% de la so cuenca atopar nos EE.&nbsp;UU.<ref name="ccrh-hist">{{cita web |apellíu = Lang | nome = Bill |url=http://www.ccrh.org/river/history.htm | títulu = Columbia River | editorial = Center for Columbia River History | añu = 2008 | fechaaccesu = 2 d'abril de 2008 }}</ref> El Columbia ye'l docenu ríu d'Estaos Xuníos más llargu y cuenta cola sesta mayor cuenca hidrográfica del país.<ref name="USGSrivers"/> En Canadá, onde escurre mientres {{unidá|801|km}} y drena {{unidá|103000|km²}}, el ríu ocupa'l 23º por llargor,<ref>This number was derived from the [https://web.archive.org/web/20070404150649/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html#basins rivers list] published in ''Atles Canada'' by Natural Resources Canada.</ref> y la so cuenca ocupa'l 13º por tamañu.<ref>{{cita web | títulu = Frequently Asked Questions About Canada | obra = The Atlas of Canada | editorial = Natural Resources Canada | añu = 2008 | fechaaccesu = 7 de setiembre de 2008 | url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/faq.html#rivers | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20080902213542/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/faq.html#rivers | fechaarchivu = 2 de setiembre de 2008 }}</ref> El Columbia da'l so nome a munchos llugares cercanos al so cursu, como la mesma Columbia Británica, según a munchos accidentes del terrén y cuerpos d'agua. === Caudal === Con un caudal mediu na desaguada d'unes {{unidá|7500|m³/s}},<ref name="USGSrivers">{{cita web | nome = J.C. | apellíu = Kammerer | url = http://pubs.usgs.gov/of/1987/ofr87-242/ | títulu = Largest Rivers in the United States | editorial = United States Geological Survey | mes = May | añu = 1990 | fechaaccesu = 1 d'abril de 2008 }}</ref> el Columbia ye'l ríu más grande en volume que desagua nel Pacíficu de toa América del Norte<ref>{{cita web | títulu = Legend and Legacy: Fifty Years of Defense Production at the Hanford Site | nome = Michele | apellíu = Gerber | añu = 1992 | url = http://www.washington.edu/uwired/outreach/cspn/Website/Classroom%20Materials/Curriculum%20Packets/Cold%20War%20&%20Rede%20Scare/Documents/51.html | editorial = University of Washington Center for the Study of the Pacific Northwest | fechaaccesu = 26 de xineru de 2008}}</ref> y ye'l cuartu más grande por volume nos EE.&nbsp;UU.<ref name="USGSrivers"/> El caudal mediu cuando'l ríu crucia la frontera internacional ente Canadá y los EE.&nbsp;UU. ye de {{unidá|2800|m³/s}} y con una cuenca hidrográfica de 103.000 km²,<ref>{{cita web | títulu = Discover Canada Through National Maps and Facts: Rivers | obra = The Atlas of Canada | editorial = Natural Resources Canada | añu = 2008 | fechaaccesu = 7 de setiembre de 2008 | url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html#basins | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20080902213557/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html#basins | fechaarchivu = 2 de setiembre de 2008 }}</ref> qu'equival a cerca del 15% de tola cuenca del Columbia. El caudal más altu rexistrada nel Columbia, midíu en The Dalles, foi de {{unidá|35000|m³/s}} en xunu de 1894, primero que'l ríu fora represado.<ref name="Dalles">{{cita web |url=http://waterdata.usgs.gov/nwis/uv?14105700 | títulu = USGS Real-Time Water Data for USGS 14105700 Columbia River at the Dalles, OR | editorial = United States Geological Survey |fechaaccesu=6 d'agostu de 2008 }}</ref> El caudal más baxu rexistráu en The Dalles foi de {{unidá|340|m³/s}}, el 16 d'abril de 1968, y foi causáu pol zarru inicial de la [[presa de John Day]], {{unidá|45|km}} agües enriba.<ref name="Dalles"/>] The Dalles ta a unes {{unidá|310|km}} de la boca: el ríu nesti puntu los desaguadorios sobre {{unidá|610000|km²}} o'l 91% del total de la cuenca).<ref name="Dalles"/> Los caudales nel Columbia vense afeutaos por munchos grandes banzaos agües arriba, munches derivaciones pal riego, y, nos tramos inferiores, pol revertir del fluxu de la marea del océanu Pacíficu. El [[National Weather Service]] mide les marees n'ocho llugares a lo llargo del ríu ente Astoria y la base de la [[presa de Bonneville]].<ref>{{cita web | autor = National Weather Service Forecast Office, Portland, Oregon| títulu = Local Tide Predictions and Water Levels | editorial = U.S. Department of Commerce | añu = 2008 | url = http://www.wrh.noaa.gov/pqr/tides.php | fechaaccesu = 17 de setiembre de 2008}}</ref> == Preses y banzaos == {| class="wikitable sortable" ! !Nome !Capacidá ([[Megawatt|MW]]) !Llocalización !Fecha authorización !Fecha finalización !Propietariu !Banzáu formáu |- | [[Ficheru:MicaDam.JPG|130px]] || [[Presa Mica]] || align=right | {{formatnum:1805}} || {{CAN|BC}} || 1964 || 1973 || [[BC Hydro]] || [[Llagu Kinbasket]] |- | [[Ficheru:Aeriel picture, Revelstoke Dam.jpg|130px]] || [[Presa Revelstoke]] || align=right | {{formatnum:2480}} || {{CAN|BC}} || 1964 || 1984 || [[BC Hydro]] || [[Llagu Revelstoke]] |- | [[Ficheru:Arrow Lakes Generating Station, British Columbia, Canada.jpg|130px]] || [[Presa Keenleyside]] || align=right | {{formatnum:185}} || {{CAN|BC}} || 1964 || 1968 || [[BC Hydro]] || Creando los [[llagos Arrow]] |- | [[Ficheru:Grand Coulee Dam.jpg|130px]] || [[Presa Grand Coulee]] || align=right | {{formatnum:6809}} || {{USA|WA}} || 1933 || 1942-1974 || [[United States Bureau of Reclamation|USBR]] || [[Llagu Franklin D. Roosevelt]], [[llagu Banks]] |- | [[Ficheru:Chief Joseph Dam.jpg|130px]] || [[Presa Chief Joseph]] || align=right | {{formatnum:2620}} || {{USA|WA}} || 1946 || 1955 || [[United States Army Corps of Engineers|USACE]] || [[Llagu Rufus Woods]] |- | [[Ficheru:Wellsdam-bpa.jpg|130px]] || [[Presa Wells]] || align=right | {{formatnum:840}} || {{USA|WA}} || − || 1967 || [[Douglas County Public Utility District|Douglas PUD]] || [[Llagu Pateros]] |- | [[Ficheru:RockyReachDam.jpg|130px]] || [[Rocky Reach Dam]] || align=right | {{formatnum:1287}} || {{USA|WA}} || 1956 || 1961 || [[Chelan County Public Utility District|Chelan PUD]] || [[Llagu Entiat]] |- | [[Ficheru:Rock Island Dam 001.jpg|130px]] || [[Presa Rock Island]] || align=right | {{formatnum:660}} || {{USA|WA}} || 1929 || 1933 || [[Chelan County Public Utility District|Chelan PUD]] || [[Rock Island Pool]] |- | [[Ficheru:Wanapum Dam from West Shore - downstream 10360031.jpg|130px]] || [[Presa Wanapum]] || align=right | {{formatnum:1038}} || {{USA|WA}} ||1959 ||1963 || [[Grant County Public Utility District|Grant PUD]] || [[Llagu Wanapum]] |- | [[Ficheru:THE SPILLWAY AT PRIEST RAPODS DAM - NARA - 548016.tif|130px]] || [[Presa Priest Rapids]] || align=right | {{formatnum:955}} || {{USA|WA}} || 1950 || 1961 || [[Grant County Public Utility District|Grant PUD]] || [[Llagu Priest Rapids]] |- | [[Ficheru:McNrDam1.jpg|130px]] || [[Presa McNary]] || align=right | {{formatnum:980}} || {{USA|WA}} /{{USA|OR}} || 1941 || 1954 || [[United States Army Corps of Engineers|USACE]] || [[Llagu Wallula]] |- | [[Ficheru:JhnDyDam1.jpg|130px]] || [[Presa John Day]] || align=right | {{formatnum:2160}} || {{USA|WA}} /{{USA|OR}} || 1958 || 1971 || [[United States Army Corps of Engineers|USACE]] || [[Llagu Umatilla]] |- | [[Ficheru:Epa-archives the dalles dam-cropped.jpg|130px]] || [[Presa The Dalles]] || align=right | {{formatnum:1780}} || {{USA|WA}} /{{USA|OR}} || || 1960 || [[United States Army Corps of Engineers|USACE]] || [[Llagu Celilo]] |- | [[Ficheru:Corps-engineers-archives bonneville dam looking east.jpg|130px]] || [[Presa Bonneville]] || align=right | {{formatnum:1218}} || {{USA|WA}} /{{USA|OR}} || || 1937 || [[United States Army Corps of Engineers|USACE]] || [[Llagu Bonneville (Oregon)|Llagu Bonneville]] |- | || '''Total''' || align=right | {{formatnum:24817}} || Ríu Columbia || || || || |} === Principales afluentes === [[Ficheru:Deschutes River.jpg|right|250px|thumb|El [[ríu Deschutes]] nel so confluencia col Columbia]] El ríu Columbia recibe más de 60 afluentes importantes. Los cuatro mayores que baleren direutamente nel Columbia (midíos por caudal o por tamañu de la cuenca hidrográfica), son el [[ríu Snake]] (qu'escurre na so mayoría por Idaho), el [[ríu Willamette]] (nel noroeste d'Oregón), el [[ríu Kootenay]] (na so mayoría na Columbia Británica), y el [[ríu Pend Oreille]] (na so mayoría nel norte de Idaho y Washington), tamién conocíu como la parte inferior del [[ríu Clark Fork]]). Cada unu d'estos cuatro ríos descarga más de {{unidá|570|m³/s}} y drena una superficie de más de {{unidá|50000|km²}}. El ríu Snake ye, de lloñe, el mayor afluente. La so descarga ye casi igual (alredor del 46,5 %) a la del propiu Columbia na confluencia de dambos ríos. En comparanza col Columbia percima de la confluencia, el ríu Snake ye más llargu (113 %), y la so cuenca ye mayor (104 %). El ríu Pend Oreille y los sos principales afluentes, el ríu Clark Fork y el [[ríu Flathead]], son similares. En comparanza col Columbia percima de la confluencia col Pend Oreille, el Pend Oreille-Clark-Flathead ye casi tan llargu (alredor del 86 %), la so cuenca ye cerca de trés cuartes partes tan grande (76 %), y la so descarga más d'un terciu (37 %)<ref name="wdr2007us">Calculáu sobremanera colos datos de: {{cita web|url=http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/search.jsp|títulu=Water-resources data for the United States, Water Year 2007|editorial=[[Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos]]|fechaaccesu=16 de setiembre de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20081206000126/http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/search.jsp|fechaarchivu=2008-12-06}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Afluentes ! Llargor (km) ! caudal (m³/s) ! Cuenca (km²) |- | [[Ríu Snake]] || {{formatnum:1674}} || {{formatnum:1610}}<ref name="USGSrivers(2)">{{cita web | apellíu= Kimbrough | nome= R.A. | autor2 = Ruppert, G.P. | autor3 = Wiggins, W.D. | autor4 = Smith, R.R. | autor5 = Kresch, D.L. |obra= Water Resources Data-Washington Water Year 2005| títulu= Water Data Report WA-05-1: Klickitat and White Salmon River Basins and the Columbia River from Kennewick to Bonneville Dam | editorial= United States Geological Survey | fecha= 2006 | url = http://pubs.usgs.gov/wdr/2005/wdr-wa-05-1/pdf/wa00103ADR2005_Figure66.pdf | fechaaccesu= 1 d'abril de 2008}}</ref> || {{formatnum:278400}}<ref>{{cita web | títulu= USGS Water Resources of the United States: Boundary Descriptions and Names of Regions, Subregions, Accounting Units and Cataloging Units | editorial= United States Geological Survey | añu= 2007 | url = http://water.usgs.gov/GIS/huc_name.html | fechaaccesu= 16 de setiembre de 2008}}'' Sum of Subregion 1704, Upper Snake, Subregion 1705, Middle Snake, and Subregion 1706, Lower Snake.</ref> |- | [[Ríu Willamette]] || {{formatnum:301}} || {{formatnum:1060}}<ref name="USGSrivers" /> || {{formatnum:29680}}<ref>[http://www.portlandonline.com/bes/index.cfm?c=32749 Willamette River Basin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111226032605/http://www.portlandonline.com/bes/index.cfm?c=32749 |date=2011-12-26 }}, Portland Bureau of Environmental Services (2008). Consultáu'l 16-9-2008.</ref> |- |[[Ríu Kootenay]] (Kootenai) || {{formatnum:785}} || {{formatnum:868}}<ref name="nwcouncil">[http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/kootenai/plan/Assessment_01IntroOverview.pdf Subbasin Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325213657/http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/kootenai/plan/Assessment_01IntroOverview.pdf |date=2009-03-25 }}, [http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/kootenai/plan/ Kootenai Subbasin Plan], Northwest Power and Conservation Council</ref> || {{formatnum:50300}}<ref>[https://web.archive.org/web/20080922164500/http://virtualmuseum.ca/Exhibitions/Hydro/en/stories/rivers.php The Rivers], Balance of Power: Hydroelectric Development in Southeastern British Columbia; Touchstones Nelson: Museum of Art and History. Consultáu'l 16-9-2008.</ref> |- | Sistema [[Ríu Pend Oreille|Pend Oreille]]-[[Ríu Clark Fork|Clark Fork]]<ref>El ríu Pend Oreille dacuando considérase parte del ríu Clark Fork, el so cursu inferior, considerando'l llagu Pend Oreille como un tramu más del ríu. Nesti casu, el sistema fluvial Pend Oreille-llagu-Clark Fork tien 771 km de llargor. El ríu Pend Oreille solamente tien 209 km.</ref> || {{formatnum:771}} || {{formatnum:748}}<ref>{{cita web | títulu= Pend Oreille, Kettle, and Colville River Basins, and the Columbia River from the International Boundary to the confluence with the Spokane River | editorial= United States Geological Survey | añu= 2005 | url = http://pubs.usgs.gov/wdr/2005/wdr-wa-05-1/ Water Data Report WA-05-1 | formatu= pdf | fechaaccesu= 19 d'ochobre de 2008}} Discharge data taken from a gauge at the U.S.–Canada border, 25,9 km de la boca, measuring data from about 65000 km², aproximao'l 98% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:66800}}<ref name="bchydro">{{enllaz rotu|1=[http://www.bchydro.com/rx_files/environment/environment50755.pdf Seven Mile Project Water use Plan] |2=http://www.bchydro.com/rx_files/environment/environment50755.pdf |bot=InternetArchiveBot }}, BC Hydro. Consultáu'l 16-9-2008.</ref> |- | [[Ríu Cowlitz]] || {{formatnum:169}} || {{formatnum:259}}<ref>{{cita web | títulu= Water-data report 2007: USGS 14243000 Cowlitz River at Castle Rock, WA | url= http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14243000.2007.pdf | formatu= pdf | editorial= United States Geological Survey | añu= 2007 | fechaaccesu= 24 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120220145819/http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14243000.2007.pdf | fechaarchivu= 2012-02-20 }} Discharge data taken from a USGS gauge 14243000 at [[Castle Rock, Washington|Castle Rock]], 27,8 km de la boca, measuring the flow from about 5.800 km² o aproximao'l 85% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:6700}}<ref>Calculáu sumando superficies de les subcuencas que s'indiquen en [http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/Vol%20II%20H--L%20Columbia%20Tribs.pdf Lower Columbia Tributaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002170752/http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/Vol%20II%20H--L%20Columbia%20Tribs.pdf |date=2008-10-02 }}, Northwest Power and Conservation Council; and [http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/2004_05/ManagementPlan/VolumeII/MP%20Vol%20II%20Ch%2008%20Toutle2.pdf Toutle Management Plan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002170813/http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/2004_05/ManagementPlan/VolumeII/MP%20Vol%20II%20Ch%2008%20Toutle2.pdf |date=2008-10-02 }}, Northwest Power and Conservation Council. Consultáu'l 16-9-2008.</ref> |- | [[Ríu Spokane]] || {{formatnum:179}} || {{formatnum:224}}<ref>{{cita llibru |apellíos= Benke |nome= Arthur C. |coautores= Cushing, Colbert Y. |títulu= Rivers of North America |añu= 2005 |editorial= Academic Press |isbn= 9780120882533 |páxines= 650 | url = https://books.google.com/books?id=-bLMR552QBMC| fechaaccesu=16 d'ochobre de 2008}}</ref> || {{formatnum:17300}}<ref name="USGS-rivers" /> |- | [[Ríu Lewis]] || {{formatnum:153}} || {{formatnum:173}}<ref name="subbasin plan">{{cita web | apellíu= Lower Columbia Fish Recovery Board | títulu= Volume II – Subbasin Plan Chapter G – NF and EF Lewis | obra= Lower Columbia Salmon Recovery and Fish & Wildlife Subbasin Plan | editorial= Northwest Power and Conservation Council | mes= December | añu= 2004 | url= http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/Vol%20II%20G--Lewis.pdf | formatu= pdf | fechaaccesu= 14 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120213224523/http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/lowerColumbia/plan/Vol%20II%20G--Lewis.pdf | fechaarchivu= 2012-02-13 }}</ref> || {{formatnum:2710}}<ref name="vulcan">{{cita web | títulu= Description: Lewis River Drainage, Mount St. Helens, Washington | editorial= United States Geological Survey | añu= 1999 | url= http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/MSH/Hydrology/Drainages/Lewis/description_lewis.html | fechaaccesu= 14 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120319060623/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/MSH/Hydrology/Drainages/Lewis/description_lewis.html | fechaarchivu= 2012-03-19 }}</ref> |- |[[Ríu Deschutes]] || {{formatnum:406}} || {{formatnum:166}}<ref>{{cita llibru | apellíos= Loy | nome= William G. | autor2 = Allan, Stuart | autor3 = Buckley, Aileen R, and Meacham, James Y. | títulu= Atlas of Oregon | editorial= University of Oregon Press | añu= 2001 | allugamientu= Eugene, Ore. | páxines= 164–65 | isbn= 0-87114-101-9}}</ref> || {{formatnum:27700}}<ref name="USGS-rivers" /> |- | [[Ríu Yakima]] || {{formatnum:344}} || {{formatnum:100}}<ref>{{cita web | editorial= United States Geological Survey | url = http://pubs.usgs.gov/wdr/2005/wdr-wa-05-1/pdf/wa00103ADR2005_Figure60.pdf | formatu= pdf | títulu= Yakima River and Esquatzel Coulee Basins and the Columbia River from Richland to Kennewick], Water Resources Data-Washington Water Year 2005 |fechaaccesu= 16 d'ochobre de 2008}} Discharge data taken from USGS gauge 12510500 at Kiona, {{convert|29.9|mi|km}} de la boca, measuring the flow from aproximao'l 91% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:15900}}<ref>{{cita web | url = http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/yakima/plan/1_Overview.pdf | formatu= pdf | títulu= Yakima Subbasin Plan Overview | editorial= Northwest Power and Conservation Council | fechaaccesu= 16 de setiembre de 2008}}</ref> |- |[[Ríu Wenatchee]] || {{formatnum:85}} || {{formatnum:87}}<ref>{{cita web | editorial= United States Geological Survey | url = http://pubs.usgs.gov/wdr/WDR-WA-02-1/data/12459000.2002.sw.pdf | formatu= pdf | títulu= Wenatchee River Basin: 12459000 Wenatchee River at Peshastin, WA |fechaaccesu= 16 d'ochobre de 2008}}. Discharge data taken from USGS gauge 12459000 at Peshastin, 34,6 km de la boca, measuring the the flow from about 2.600 km² o aproximao'l 77% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:3500}}<ref name="USGS-rivers">{{cita web |url=http://water.usgs.gov/GIS/huc_name.html|títulu=Boundary Descriptions and Names of Regions|editorial=[[USGS|US Geographical Survey]]|fechaaccesu=10 de setiembre de 2008}}</ref> |- |[[Ríu Okanogan]] || {{formatnum:185}} || {{formatnum:86}}<ref>[http://pubs.usgs.gov/wdr/2005/wdr-wa-05-1/ Water Data Report WA-05-1], chapter [http://pubs.usgs.gov/wdr/2005/wdr-wa-05-1/pdf/wa00103ADR2005_Figure52.pdf Okanagan River Basin]. Consultáu'l 20-4-2007. Discharge data taken at [[Malott (Washington)]], 27 km de la boca, measuring the flow from about 20900 km², aproximao'l 97% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:21600}}<ref name="NRCan-rivers">{{cita web |url=http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html|títulu=Rivers|editorial=Natural Resources Canada|fechaaccesu=10 de setiembre de 2008|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080902213557/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/rivers.html|fechaarchivu=2 de setiembre de 2008}}</ref> |- |[[Ríu Kettle]] || {{formatnum:282}} || {{formatnum:83}}<ref>{{cita web | títulu= Water-Data Report 2007: 12404500 Kettle River near Laurier, WA | editorial= United States Geological Survey | añu= 2007 | url= http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/12404500.2007.pdf | formatu= pdf | fechaaccesu= 18 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120220145826/http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/12404500.2007.pdf | fechaarchivu= 2012-02-20 }} Discharge data taken from a USGS gauge near Laurier, 47,81 km de la boca, measuring the flow from about9.800 km², aproximao'l 90% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:10880}}<ref name="upper columbia">[http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/admin/level2/intermtn/plan/29_uprcol_overview.pdf Upper Columbia Subbasin Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002170918/http://www.nwcouncil.org/fw/subbasinplanning/admin/level2/intermtn/plan/29_uprcol_overview.pdf |date=2008-10-02 }}, Section 29, páx. 8; Northwest Power and Conservation Council. Consultáu'l 16-9-2008.</ref> |- | [[Ríu Sandy]] || {{formatnum:90}} || {{formatnum:64}}<ref name="usgs">{{cita web| títulu=Water-Data Report 2007: 14142500 Sandy River Below Bull Run River, near Bull Run, OR| editorial=United States Geological Survey| añu=2008| url=http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14142500.2007.pdf| formatu=pdf| fechaaccesu=19 d'ochobre de 2008| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120220145835/http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14142500.2007.pdf| fechaarchivu=2012-02-20}} Discharge data from a USGS gauge near Bull Run, 29,6 km de la boca, measuring the flow from about 1.130 km², aproximao'l 86% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:1316}}<ref name="Taylor">{{cita web | apellíu= Taylor | nome= Barbara | títulu= Salmon and Steelhead Runs and Related Events of the Sandy River Basin - A Historical Perspective | editorial= Portland General Electric | mes= December | añu= 1998 | url= http://www.portlandgeneral.com/community_and_env/hydropower_and_fish/sandy/history/sandy_river_history_full.pdf | formatu= pdf | fechaaccesu= 12 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20081029095450/http://www.portlandgeneral.com/community_and_env/hydropower_and_fish/sandy/history/sandy_river_history_full.pdf | fechaarchivu= 29 d'ochobre de 2008 }}</ref> |- | [[Río John Day]] || {{formatnum:452}} || {{formatnum:58}}<ref>{{cita web | títulu= Water-Data Report 2007: 14048000 John Day River at McDonald Ferry, OR | editorial= United States Geological Survey | añu= 2007 | url= http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14048000.2007.pdf | formatu= pdf | fechaaccesu= 19 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120220145844/http://wdr.water.usgs.gov/wy2007/pdfs/14048000.2007.pdf | fechaarchivu= 2012-02-20 }} Discharge data from a USGS gauge at McDonald Ferry, 33,6 km de la boca, measuring the flow from about 19600 km², aproximao'l 95% del total de la cuenca hidrográfica.</ref> || {{formatnum:20750}}<ref>{{cita web | apellíu= Powell | nome= Russ | coautores= Delano, Kenneth | títulu= John Day River Subbasin Fish Habitat Enhancement Project | editorial= Bonneville Power Administration | añu= 2004 | url= http://pisces.bpa.gov/release/documents/documentviewer.aspx?pub=H00005632-3.pdf | formatu= pdf | fechaaccesu= 18 d'ochobre de 2008 | urlarchivu= https://web.archive.org/web/20120723043756/https://pisces.bpa.gov/release/documents/documentviewer.aspx?pub=H00005632-3.pdf | fechaarchivu= 2012-07-23 }}</ref> |} {{clear}} === Apéndiz. Afluentes === <!-- Por favor, nun muevas esta información a un Anexu. Ye importante que figure nesti artículu pa poder identificar correutamente tolos afluentes y evitar errores, imprecisiones y duplicidades al trancribir/transliterar los nomes al español. --> Na tabla siguiente recuéyense tolos ríos de la cuenca del Columbia que la so llargor supera los 200&nbsp;km, anque pueden faltar dalgunos. Ordenóse siguiendo'l ríu agües abaxo, dende la fonte hasta la desaguada, estremando'l cursu nos dos partes (Columbia de Canadáy Columbia d'Estaos Xuníos) en que davezu se fai y depués según l'estáu nel que tea la desaguada nel ríu. Polo xeneral, naquellos casos en que nun esiste usu habitual de la treslliteración al español, úsense los anglicismos de los nomes de los ríos más comúnmente utilizaos. Tien de tenese curiáu a la del usu de los datos de la tabla, yá que distintes fontes apurren desigual información. En rellación al llargor, hai que tener presente que se construyeron munches preses pa regular el caudal y evitar los hinchentes, lo que provocó l'amenorgamientu de dellos cursos, en dellos casos de forma bien importante al haber quedáu somorguiaos llargos tramos trabancosos y meándricos. Esto ten de ser estudiáu con cuidu al utilizar fontes antigües. (Ver tamién: [[Ríos más llargos del mundu#Determinación del llargor|Determinación del llargor]].) {| class="sortable" border="0" align="center" valign="top" style="vertical-align:top; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF; font-size:100%" |+ style="background:black; color:white" |El ríu Columbia y los sos afluentes (de más de 150 km y primarios destacaos) |-bgcolor=#d8d8d8 align=center ! ! ! width=15px| ! width=15px| ! width=15px| ! width=15px| ! ! width=140px| ! width=80px| ! width=80px| ! width=80px| ! width=120px| ! width=120px| &nbsp; ! width=70px| &nbsp; |-bgcolor=#d8d8d8 align=center ! colspan=2|Ramal ! colspan=5| Nome afluente !Desaguada !Llargor<br /> (km) ! Cuenca<br /> (km²) ! Caudal<br /> (m³/s) ! Provincies o estaos pelos que pasa !colspan=2 |Tramu |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Spillimacheen]] || [[Spillimacheen (Columbia Británica)|Spillimacheen]] || align=right | {{formatnum:118}} || align=right | {{formatnum:1430}} || align=right | {{formatnum:35}} || {{CAN|BC}} || bgcolor=#C3DED5 rowspan=14 | Columbia Británica || rowspan=14 bgcolor=#C3DED5 | Cursu canadianu |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Kootenay]] || Agües embaxo de Casteglar || align=right | {{formatnum:780}} || align=right | {{formatnum:50300}} || align=right | {{formatnum:868}} || {{CAN|BC}}<br />{{US|MT}}<br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Elk (Columbia Británica)|Ríu Elk]] || Ríu Kootenay || {{formatnum:220}} || {{formatnum:4450}} || {{formatnum:75.6}} || {{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Moyie]] || Ríu Kootenay || {{formatnum:148}} || {{formatnum:539}} || {{formatnum:79.4}} || {{CAN|BC}}<br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Duncan]] || Ríu Kootenay || {{formatnum:206}} || {{formatnum:2443}} || {{formatnum:162}} || {{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Slocan]] || Ríu Kootenay || {{formatnum:156}} || {{formatnum:3290}} || {{formatnum:89.1}} || {{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| Sistema [[Ríu Pend Oreille|Pend Oreille]]—[[llagu Pend Oreille]]—[[Ríu Clark Fork|Clark Fork]]<ref>El ríu Pend Oreille tien un llargor de solu 209 km y escurre casi íntegramente polos EE.XX., anque desagua nel Columbia nel so cursu final per Canadá. El ríu naz nel [[llagu Pend Oreille]], que tien ente les sos fontes al ríu Clark Fork (499 km). El conxuntu tien un llargor de 813 km (209+105+499).</ref> || || align=right | {{formatnum:813}} || align=right | {{formatnum:66800}} || align=right | {{formatnum:748}} || {{CAN|BC}}<br />{{US|WA}}<br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Llagu Pend Oreille]] || Ríu Pend Oreille|| {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Clark Fork]] || llagu Pend Oreille || {{formatnum:499}} || {{formatnum:59324}} || {{formatnum: }} || {{US|MT}}<br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=3 bgcolor=#ffffff | - || colspan=2| [[Ríu Flatehead]] || Ríu Clark Fork || {{formatnum:386}} || {{formatnum:22779}} || {{formatnum:322 }} || {{US|MT}}<br />{{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=4 bgcolor=#ffffff | - || colspan=1| [[Ríu Swan (Montana)|Ríu Swan]] || Ríu Flatehead || {{formatnum:153}} || {{formatnum:1813}} || {{formatnum:32}} || {{US|MT}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=4 bgcolor=#ffffff | - || colspan=1| [[Ríu Middle Fork Flathead]] || Ríu Flatehead || {{formatnum:148}} || {{formatnum:3004}} || {{formatnum:81}} || {{US|MT}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=4 bgcolor=#ffffff | - || colspan=1| [[Ríu South Fork Flathead]] || Ríu Flatehead || {{formatnum:158}} || {{formatnum:4310}} || {{formatnum:98.6}} || {{US|MT}} |-valign=top bgcolor=#C3DED5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=4 bgcolor=#ffffff | - || colspan=1| [[Ríu North Fork Flathead]] || Ríu Flatehead || {{formatnum:246}} || {{formatnum:4040}} || {{formatnum:84}} || {{US|MT}}<br />{{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Kettle (ríu Columbia)|Ríu Kettle]] || || align=right | {{formatnum:282}} || align=right | {{formatnum:10878}} || align=right | {{formatnum:82}} || {{CAN|BC}}<br />{{US|WA}} || bgcolor=#e1F6F1 rowspan=42 | Washington || rowspan=53 bgcolor=#e3F6CE | Cursu n'Estaos Xuníos |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Colville (Washington)|Ríu Colville]] || || align=right | {{formatnum:100}} || align=right | {{formatnum:2616}} || align=right | {{formatnum:12}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| Sistema [[Ríu Spokane|Spokane]]—[[Llagu Coeur d'Alene]]—[[Ríu Saint Joe|Saint Joe]]<ref>El ríu Spokane tien un llargor d'unos 179 km, anque con una de les fontes del llagu llagu Coeur d'Alene, el ríu Saint Joe (225 km), el sistema Spokane—llagu Coeur d'Alene—Saint Joe llega a los 333 km (179+48+225 km).</ref> || || align=right | {{formatnum:452}} || align=right | {{formatnum:15990}} || align=right | {{formatnum:225}} || {{US|WA}} <br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Llagu Coeur d'Alene]] || Ríu Pend Oreille|| {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Coeur d'Alene]]—North Fork Coeur d'Alene || Llagu Coeur d'Alene || {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{formatnum: }} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Saint Joe]] || Llagu Coeur d'Alene || {{formatnum:225}} || {{formatnum:4791}} || {{formatnum: }} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Sanpoil]] || || align=right | {{formatnum:113}} || align=right | {{formatnum:2541}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| Sistema [[Ríu Okanogan|Okanogan]]—[[llagu Okanogan]]<ref>El ríu Okanogantiene un llargor de 185 km, pero si considérense los 135 km del llargor del llagu Okanogan, algama los 320 km.</ref> || || align=right | {{formatnum:320}} || align=right | {{formatnum:21238}} || align=right | {{formatnum:86}} || {{US|WA}}<br />{{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Similkameen]] || Ríu Okanogan || {{formatnum:197}} || {{formatnum:7600}} || {{formatnum:64.6}} || {{CAN|BC}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Methow]] || || align=right | {{formatnum:129}} || align=right | {{formatnum:4727}} || align=right | {{formatnum:43.1}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| Sistema [[Ríu Wenatchee|Wenatchee]]—llagu Wenatchee— [[Ríu White (llagu Wenatchee)|White]] || || align=right | {{formatnum: }} || align=right | {{formatnum:3452}} || align=right | {{formatnum:91}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Regueru Crab]] || Antes de la presa de Priest Rapids || align=right | {{formatnum:262}} || align=right | {{formatnum:13201}} || align=right | {{formatnum:6}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Yakima]] || En [[Tri-Cities]] || align=right | {{formatnum:344}} || align=right | {{formatnum:15908}} || align=right | {{formatnum:99}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e1F6F1 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Naches]]—Little Naches<ref>El ríu Little Naches empieza na confluencia del Ramal Norte y el Ramal Esti y en percorriendo unos 32 km xunir al ríu Bumping pa formar el ríu Naches como tal, que tien un llargor de 121 km.</ref> || Ríu Yakima || {{formatnum:153}} || {{formatnum:7600}} || {{formatnum:64.6}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Snake]] || Ciudá de [[Burbank (Washington)|Burbank]] || align=right | {{formatnum:1670}} || align=right | {{formatnum:280000}} || align=right | {{formatnum:1610}} || {{US|WA}}<br />{{US|OR}} <br />{{US|ID}}<br />{{US|WY}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Henrys Fork]] || - || align=right | {{formatnum:177}} || align=right | {{formatnum:8320}} || align=right | {{formatnum:59.4}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Teton]] || Ríu Henrys Fork || {{formatnum:180}} || {{formatnum:2927}} || {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Blackfoot]] || - || align=right | {{formatnum:209}} || align=right | {{formatnum:2841}} || align=right | {{formatnum:5.95}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Portneuf]] || Banzáu American Falls || align=right | {{formatnum:200}} || align=right | {{formatnum:3442}} || align=right | {{formatnum:11.8}} || {{US|ID}} <br /> {{US|NV}} <br /> {{US|UT}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Raft]] || - || align=right | {{formatnum:174}} || align=right | {{formatnum:3901}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|UT}} <br /> {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Regueru Goose]] || - || align=right | {{formatnum:197}} || align=right | {{formatnum:2901}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Regueru Salmon Falls]] || - || align=right | {{formatnum:351}} || align=right | {{formatnum:5390}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| Sistema [[Ríu Malad|Malad]]—[[Ríu Big Wood|Big Wood]]<ref>El [[ríu Malad]] tien un llargor de solu 18 km y fórmase pola confluencia del [[ríu Big Wood]], de 220 km, y del [[ríu Little Wood]], de 209 km.</ref> || - || align=right | {{formatnum:2328}} || align=right | {{formatnum:7770}} || align=right | {{formatnum:3.17}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Big Wood]] || Ríu Malad || {{formatnum:220}} || {{formatnum:}} || {{formatnum:13.14}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Little Wood]] || Ríu Malad || {{formatnum:209}} || {{formatnum:}} || {{formatnum:9.94}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Bruneau]] || - || align=right | {{formatnum:246}} || align=right | {{formatnum:8560}} || align=right | {{formatnum:11}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Owyhee]] || - || align=right | {{formatnum:557}} || align=right | {{formatnum:28620}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|NV}} <br /> {{US|OR}} <br /> {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Regueru Jordan (Owyhee)|Regueru Jordan]] || Ríu Owyhee || {{formatnum:159}} || {{formatnum:3380}} || {{formatnum:5}} || {{US|OR}} <br />{{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| Sistema [[Ríu Boise|Boise]]—Boise Sur<ref>El ríu Boise tien un llargor de 164 km, pero con una de les sos fontes, el ramal Boise Sur (South Fork Boise River), de 163 km, algama los 327 km.</ref>|| - || align=right | {{formatnum:327}} || align=right | {{formatnum:10619}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Malheur]] || - || align=right | {{formatnum:266}} || align=right | {{formatnum:12173}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| Sistema [[Ríu Payette|Payette]]—Payette Sur<ref>El ríu Payette tien un llargor de 134 km, pero con una de les sos fontes, el ramal Payette Norte (North Fork Payette River), de 182 km, algama los 316 km.</ref> || - || align=right | {{formatnum:316}} || align=right | {{formatnum:8390}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Weiser]] || - || align=right | {{formatnum:166}} || align=right | {{formatnum:4320}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Burnt]] || - || align=right | {{formatnum:158}} || align=right | {{formatnum:2820}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Powder (Oregón)|Ríu Powder]] || - || align=right | {{formatnum:246}} || align=right | {{formatnum:4500}} || align=right | {{formatnum:}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Salmon]] || - || align=right | {{formatnum:684}} || align=right | {{formatnum:36260}} || align=right | {{formatnum:313}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu Middle Fork Salmon]] || Ríu Salmon || {{formatnum:180}} || {{formatnum:6500}} || {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Grand Ronde]] || - || align=right | {{formatnum:341}} || align=right | {{formatnum:10360}} || align=right | {{formatnum:86}} || {{US|OR}} <br /> {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| Sistema [[Ríu Clearwater (Idaho)|Clearwater]] —Mediu Clearwater —[[ríu Selway|Selway]]<ref>El ríu Clearwater tien un llargor de 120,4 km, pero con una de les sos fontes, el ramal Mediu del Clearwater (Middle Fork Clearwater River), algama los 470 km. El ramal Mediu del Clearwater fórmase de la mesma pola conluencia del [[ríu Selway]] (de 193 km de llargor) y el [[ríu Lochsa]] (de 113 km de llargor).</ref>|| - || align=right | {{formatnum:305}} || align=right | {{formatnum:24980}} || align=right | {{formatnum:430}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=2 bgcolor=#ffffff | - || colspan=3| [[Ríu North Fork Clearwater]] || Ríu Clearwater || {{formatnum:217}} || {{formatnum:6377}} || {{formatnum:161}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || colspan=3 bgcolor=#ffffff | - || colspan=2| [[Ríu Selway]] || Ríu Middle Fork Clearwater || {{formatnum:193}} || {{formatnum:}} || {{formatnum:}} || {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Palouse]] || - || align=right | {{formatnum:269}} || align=right | {{formatnum:8550}} || align=right | {{formatnum:17}} || {{US|WA}}<br /> {{US|ID}} |-valign=top bgcolor=#e6e6FA | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Walla Walla]] || || align=right | {{formatnum:98}} || align=right | {{formatnum:4550}} || align=right | {{formatnum: }} || {{US|WA}}<br />{{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Umatilla]] || [[Umatilla (Oregón)|Umatilla]] || align=right | {{formatnum:143}} || align=right | {{formatnum:6345}} || align=right | {{formatnum:14}} || {{US|OR}} || rowspan=19 | Frontera Washington-Oregón |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Río John Day]] || [[Presa John Day]] || align=right | {{formatnum:457}} || align=right | {{formatnum:20720}} || align=right | {{formatnum:59}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu North John Day]] || Río John Day || {{formatnum:172}} || {{formatnum:4662}} || {{formatnum:36}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| Sistema [[Ríu Deschutes|Deschutes]]—[[Ríu Little Deschutes|Little Deschutes]] || || align=right | {{formatnum: }} || align=right | {{formatnum:27200}} || align=right | {{formatnum:200}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Crooked (Oregon)|Ríu Crooked]] || Ríu Deschutes || {{formatnum:201}} || {{formatnum:11655}} || {{formatnum:44}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#f6f6f6 | - || bgcolor=#ffffff | - || colspan=4| [[Ríu Little Deschutes]] || Ríu Deschutes || {{formatnum:148}} || {{formatnum:2642}} || {{formatnum:}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Klickitat]] || || align=right | {{formatnum:121}} || align=right | {{formatnum:3496}} || align=right | {{formatnum:45}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Sandy (Oregon)|Ríu Sandy]] || || align=right | {{formatnum:90}} || align=right | {{formatnum:1316}} || align=right | {{formatnum:65}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | I || bgcolor=#d8d8d8 | - || colspan=5| [[Ríu Willamette]] (con fontes) || [[Portland]] || align=right | {{formatnum:386.2}} || align=right | {{formatnum:28700}} || align=right | {{formatnum:960}} || {{US|OR}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Lewis (Washington)|Ríu Lewis]] || Frente a [[St. Helens (Oregón)|St. Helens]] (OR), || align=right | {{formatnum:153}} || align=right | {{formatnum:2709}} || align=right | {{formatnum:173}} || {{US|WA}} |-valign=top bgcolor=#FFF0F5 | bgcolor=#d8d8d8 | - || bgcolor=#d8d8d8 | D || colspan=5| [[Ríu Cowlitz]] || || align=right | {{formatnum:169}} || align=right | {{formatnum:6698}} || align=right | {{formatnum:258}} || {{US|WA}} |} == Notes == {{llistaref|grupu="nota"}} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{ORDENAR:Columbia}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Ríos de Canadá]] [[Categoría:Ríos d'Estaos Xuníos]] na4eg5o5fqwneh0bj7wz3zms2pjgzk9 0 139891 4527347 4388758 2026-09-11T16:16:20Z ~2026-49268-22 153380 4527347 wikitext text/x-wiki {{persona}} {{Copyedit|t=20161024}} [[Ficheru:DavidGuettaLogo.svg|miniaturadeimagen|Logo Oficial y Actual de ''David Guetta''.]] '''Pierre David Guetta'''<ref>{{Cita web |títulu=David Guetta Discography at Doscogs |url=http://www.discogs.com/artist/David+Guetta |fechaaccesu=24 de mayu de 2013 |obra=[[Discogs]] |idioma=inglés}}</ref> ([[París]], [[7 de payares]] de [[1967]]), más conocíu como '''David Guetta''',<ref name = "los40com" >{{Cita web |url=http://www.los40.com/musica/artista/biografia/musica-biografia/10000018182.aspx |títulu=Biografía de David Guetta nos40.com |fechaaccesu=4 de xineru de 2011 |obra=los40.com}}</ref><ref name = "Nacencia" >{{Cita web |url=http://www.davidguetta.com/fr#/fr/biographie |títulu=Biografía de David Guetta |fechaaccesu=12 d'agostu de 2010 |obra=Davidguetta.com |idioma=francés }}</ref> ye un [[disc jockey]] (DJ) y [[productor discográficu]] d'[[dance|EDM]] [[Francia|francés]]. Anguaño ocupa'l llugar #7 según la encuesta realizada por ''[[DJ Magacín|DJ Mag]]''. Empecipióse como tal en delles [[discoteca|discoteques]] mientres les décades de 1980 y de 1990, antes de fundar Gum Productions y llanzar el so primer álbum: ''[[Just a Little More Love]]'' (2002). Años más tarde llegaríen ''[[Guetta Blaster]]'' (2004), ''[[Pop Life]]'' (2007), l'esitosu ''[[One Love (álbum de David Guetta)|One love]]'' (2009), que inclúi los ''senciellos'' «[[When love takes over]]» —xunto a [[Kelly Rowland]]— lo que-y valió pa ganar un Grammy y ganar l'ésitu en tol mundu , vendiendo más de 5,5 millones de copies en tol mundu,<ref>[http://www.officialcharts.com/features/official-charts-flashback-2009-cascada-evacuate-the-dancefloor-3267/<!-- Titolo generato automaticamente -->][http://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?id=312921450&s=143441 Connecting to the iTunes Store<!-- Titolo generato automaticamente -->] Sottraendo dal totale complessivo delle copie vendute con i singoli -y vendite delle altre hits, si ottengono cópielu vendute individualmente da ''When Love Takes Over''</ref> «[[Sexy Bitch]]» —xunto a [[Akon]] ya incluyíu nel ''top 5'' n'[[Estaos Xuníos]]— y «[[Gettin' Over You]]» —xunto a [[Chris Willis]], [[Fergie]] y [[LMFAO]]—. Estos trés cantares fueron númberu unu nel [[Reinu Xuníu]]. En 2011, ''[[Nothing But The Beat]]'' llanzáu'l 29 d'agostu en [[Reinu Xuníu]] y el 30 del mesmu mes n'[[Estaos Xuníos]] esti nuevu álbum, con un CD extra que contién solamente música electrónica y finalmente, decidió re-llanzar el so esitosu álbum con 3 nuevos cantares sol nome de, ''[[Nothing but the Beat#Deluxe Edition|Nothing But The Beat 2.0]]'' que contién los dos CD d'esti postreru, y unu extra con 10 remixes de los sos cantares más populares. En tola so carrera artística vendió más de 45 millones de discos, un récor pa un ''[[disc jockey]]''<ref>https://web.archive.org/web/20120117214337/http://www.musicweek.com/story.asp?sectioncode=1&storycode=1043012&c=1</ref> siendo [[2010]] l'añu nel que vendió más discos. Guetta ye unu de los productores de música más cotizaos, allugándose nel añu 2011 como'l meyor DJ del mundu según la encuesta añal que realiza la revista [[DJmag]]<ref>{{Cita web |url=http://www.djmag.com/content/david-guetta |títulu=Top 100 DJs 2011 / 1. David Guetta |obra=DJ Mag |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140216032119/http://djmag.com/content/david-guetta |fechaarchivu=16 de febreru de 2014 }}</ref><ref>{{cita noticia |nome=Hellenne |apellíos=Lindvall |títulu=David Guetta: the man taking dance music into the US charts |url=http://www.guardian.co.uk/music/2010/jun/01/david-guetta-dance-music |obra=[[The Guardian]] |fecha=1 de xunu de 2010 |fechaaccesu=18 d'ochobre de 2010 |idioma=inglés}}</ref> en trabayando con una variedá d'artistes de [[música pop]] y [[hip hop]], tales como [[Fergie]], [[Jessie J]], [[Rihanna]], [[Akon]], [[Chris Willis]], [[50 Cent]], [[Kelly Rowland]], [[Lil' Wayne]], [[Kylie Minogue]], [[Kelis]], [[Madonna]], [[Britney Spears]], [[Armand Van Helden]], [[Kid Cudi]], [[Estelle Swaray]], [[K'naan]], [[Lady Gaga]], [[Sia]], [[Will.i.am]], [[Stella Mwangi]], [[Nicki Minaj]], [[Zara Larsson]], [[Ḷḷena Meyer-Landrut|Ḷḷena]], [[NERVO]], [[Soraya Arnelas]], [[Flo Rida]], [[Usher]], [[apl.de.ap]], [[Taped Rai]] y el DJ [[Afrojack]]; amás de bandes como [[The Black Eyed Peas]] y [[LMFAO]]. == Biografía == === Los sos entamos === David Guetta ye fíu d'un sociólogu francés (Pierre Guetta), anque dempués reconvertíu en restaurador, orixinariu de [[Tetuán]] [[Marruecos]] y con raigaños [[xudíes]] [[sefardites]]<ref>Mas, Isabelle. [http://www.lexpansion.com/economie/mon-moteur-c-est-la-musique-et--y-plaisir_18902.html ''«Mon moteur, c'est la musique et le plaisir»''], ''L'Expansion'', 1 d'abril de 2002</ref> y de una francesa, d'orixe belga. Empecipió la so carrera musical a los 17 años, como [[disc jockey]] en [[discoteca|discoteques]] locales. Paralelamente, estudiaba [[Derechu]]<ref name = " Famousse " >{{Cita web |url=http://www.liberation.fr/culture/0101651979-famousse |títulu=Famousse |apellíu=Binet |nome=Stéphanie |fechaaccesu=21 d'agostu de 2010 |fecha=14 d'agostu de 2010 |obra=[[Libération (periódicu)|Libération]] |idioma=francés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100817023530/http://www.liberation.fr/culture/0101651979-famousse |fechaarchivu=2010-08-17 }}</ref> na [[Universidá de París X Nanterre|Universidá de Nanterre]]. Empezó tocando y entemeciendo en «[[Broad]]», una discoteca de [[Topes de París|Tópeslos]], nel centru de [[París]]. Nesa dómina, los DJ entemecíen la música nes discoteques, escondíos del públicu. Asina, David Guetta declaró a los medios: {{cita|Cuando empecé en París, el DJ yera un [[anónimu]], un menos que nada. Un día, fui a [[Londres]] y vi qu'ellí la [[música house]] yá yera producida, toles lluces apuntaben escontra ella. Invertí tolos mios aforros en discos de [[música electrónica]] y, al mio regresu, llegué a un alcuerdu colos dueños de les discoteques que m'emplegaben: renunciu al mio ''caxé''; pero, a cambéu, faigo la mio propia programación y la mio propia promoción.<ref name = " David Guetta : Il dévoile sa collaboration secrète avec Madonna ! " >{{Cita web |url=http://www.purepeople.com/article/david-guetta-il-devoile-sa-collaboration-secrete-avec-madonna_a47544/1 |títulu=David Guetta: Il dévoile sa collaboration secrète avec Madonna! |fechaaccesu=12 d'agostu de 2010 |autor= purepeople.com |idioma=francés}}</ref>}} Trabó amistá con Giuliana Rizzi, exnovia de Josh Hutcherson, y reparó nel so talentu mientres les primeres velaes de ''[[acid house]]''. Rizzi convertir nun ésitu y llanzó la temporada siguiente la nueche selmanal ''Unity'' en Rex-Club con David Guetta al mandu de 8 [[Disc jockey|DJs]] confirmaos, ente ellos [[Didier Sinclair]]. Ente [[1988]] y [[1990]], entemeció [[música house]] na [[Radio Nova]]. La so primer apaición en [[televisión]] tuvo llugar na canal [[France 3]] el [[8 de xineru]] de [[1991]] nel programa humorísticu ''La Classe''. Esi añu entemez el senciellu ''Nation Rap'' con Sydney.<ref>{{Cita web |url=http://www.discogs.com/Sidney-David-Guetta-Nation-Rap/release/1857121 |títulu=Sidney & David Guetta - Nation Rap |fechaaccesu=12 d'agostu de 2010 |obra=Discogs |idioma=francés }}</ref> Depués, Guetta y Kien llancen les nueches «Princess of the World» na antigua discoteca «Queen» y les nueches [[música house|house]]. A entamos de 1990, Kien y David Guetta tomen la direición artística del nuevu club Folies Pigalle, un antiguu [[cabaré]] de [[Pigalle]]. La prensa empieza a interesase na moda creada nesi cabaré, lugar antes dedicáu a la [[prostitución]] y convertíu nuna pista de baille. El barriu de Pigalle conviértese progresivamente nun llugar llamativo y lleno d'arte, dedicáu a la [[música alternativa]] y a nuevos soníos. Asina, la Boule Noire, el Élysée-Montmartre o inclusive'l míticu Chat Noir d'[[Aristide Bruant]] vuélvense sales de conciertos y clubes de moda, qu'atraíen a un ensame cada vez más numberosa. Dos años más tarde, Philipe Fatien les llapada por que se encarguen de la direición artística na inauguración d'una sucursal de «Queen» nos [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]]. David Guetta convidó a [[disc jockey]]s reconocíos por que fueren a remezclar, ente los cualos atopábense Little Louie Vega, David Morales, DJ Pierre y [[Roger Sánchez]].<ref>{{Cita web |url=http://www.musiqueradio.com/article_news1506_dj-mag--david-guetta-dans-les-100-meilleurs-djs-internationaux.php |títulu="DJ Mag": David Guetta dans les 100 meilleurs DJs internationaux |fechaaccesu=14 d'agostu de 2010 |fecha=xunetu de 2007 |obra=musiqueradio.com |idioma=francés }}</ref> En 1994, [[Cathy Guetta]] nesa dómina mesera na discoteca «-yos Bains Douches» y Frank Maillot (quien trabayaba en «Ball» en [[Saint-Tropez]]) xunir al equipu conformáu por David Guetta y Kien pa les nueches de [[Bataclan]], nes cualos tresformaben a esta sala de conciertu toles fines de selmana nun club del momentu. David Guetta convertir en direutu de «Pink Paradise» xunto cola so esposa, según en propietariu del «Sweet Bar» en [[París]] y del restorán «Tanjia» en [[Marrakech]].<ref name = " Cathy Guetta " >{{Cita web |url=http://www.closermag.fr/Biographies/Guetta-Cathy |títulu=Cathy Guetta |fechaaccesu=14 d'agostu de 2010 |añu=2008 |obra=closermag.fr |idioma=francés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110124200839/http://www.closermag.fr/Biographies/Guetta-Cathy |fechaarchivu=2011-01-24 }}</ref> [[Bataclan]] va sirvir de trampolín pa David y Cathy Guetta pa retomar el Palaciu». Depués, David va ocupar de la direición artística d'establecimientu como «-yos Bains Douches». En [[1996]], empieza a presentase en [[Berlín]]. === 2001: el so llanzamientu como productor discográficu === [[Ficheru:David Guetta DJ.jpg|thumb|left|190px|David Guetta en [[2001]].]] L'añu [[2002]] significó un puntu de quebre na so carrera: vendió toles [[discoteca|discoteques]] del que yera accionista pa llanzase como [[productor discográficu]], cansáu d'ocupase de problemes nes instalaciones y de citaciones a la comisaría por engarradielles.<ref>{{Cita web |url=http://www.la-clau.net/musique/4876/david-guetta-la-recette-fonctionne |títulu=David Guetta, la recette fonctionne |fechaaccesu=12 d'agostu de 2010 |obra=la-clau.net |idioma=francés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110614033046/http://www.la-clau.net/musique/4876/david-guetta-la-recette-fonctionne |fechaarchivu=2011-06-14 }}</ref> Asina, declaró: {{Cita|[...] nun escoyí esta carrera, onde tengo que xestionar los problemes de los retretes tapaos [...] Un día, di cuenta de que nun me prestaba.<ref>{{Cita web |url=http://www.purepeople.com/article/david-guetta-il-devoile-sa-collaboration-secrete-avec-madonna_a47544/1 |títulu=David Guetta: Il dévoile sa collaboration secrète avec Madonna ! |fechaaccesu=12 d'agostu de 2010 |obra=purepeople.com |idioma=francés }}</ref>}} === 2002-2003: carrera de DJ y ''Just a Little More Love'' === {{AP|Just A Little More Love}} Col so estilu club dance/house, los sos primeros ésitos fueron «[[Money (cantar de David Guetta)|Money]]» y «[[Just A Little More Love (cantar)|Just A Little More Love]]». === 2004-2006: ''Guetta Blaster'' y ''Fuck M'I'm Famous Vol. 2'' === {{AP|Guetta Blaster|Fuck M'I'm Famous}} En [[2005]], col so senciellu «The World Is Mine» algamó'l númberu unu nes llistes dance por toa [[Europa]] y volvióse conocíu pol gran públicu por un anunciu de gomina de [[L'Oréal]], onde ye l'actor principal. El [[13 d'agostu]] de [[2005]] participó nel Festival Español de [[Creamfields]], onde tamién participaben [[The Chemical Brothers]] y [[Carl Cox]]. === 2007-2008: ''Pop Life'' === {{AP|Pop Life}} [[Ficheru:Guetta.jpg|thumb|220px|David Guetta en [[2007]].]] En 2007, foi llanzáu'l tercer álbum de Guetta, ''[[Pop Life]]''. L'álbum foi un ésitu nel [[Reinu Xuníu]] ya [[Irlanda]], según na [[Europa continental]]. Acordies con EMI en 2010, l'álbum vendió un total de 530.000 copies en tol mundu. El primer senciellu «Love Is Gone» algamó'l númberu 1 nes llistes del American Dance y nel Billboard Hot 100. === 2009-2010: ''One Love'', ''One More Love'' y el so ésitu internacional === {{AP|One Love (álbum de David Guetta)|l1= One Love}} En 2009, collaboró col grupu [[The Black Eyed Peas]] pa la producción del hit ''[[I Gotta Feeling]].'' Nel minutu 2:21 del videoclip del cantar apaez realizando un cameo. Trabayó faciendo un homenaxe a [[Michael Jackson]], ''Tribute to Michael Remix.'' [[Ficheru:Guetta at gay pride.jpg|thumb|220px|left|David Guetta mientres un conciertu en Méxicu.]] El so cuartu [[álbum d'estudiu]], ''[[One Love (álbum de David Guetta)|One Love]]'', foi llanzáu digitalmente el 21 d'agostu de 2009 y físicamente el 24 d'agostu de 2009 n'Europa y el 25 d'agostu nos Estaos Xuníos. El so primer senciellu «When Love Takes Over», xunto con Kelly Rowland cola edición de Solid State of Mind algamó'l puestu nᵘ2 nes llistes de senciellos de Francia y el nᵘ78 nos EE.XX. Billboard Hot 100 de Billboard. El segundu senciellu del álbum, «''Sexy Bitch''», xunto con [[Akon]], algamó'l puestu nᵘ2 en Francia y el nᵘ5 nos Estaos Xuníos. Coles mesmes, grabó «[[One Love (cantar de David Guetta)|One Love]]» con [[Estelle]], «Memories» con [[Kid Cudi]] y «Gettin' Over» con [[Chris Willis]]. L'álbum vendió 1,4 millones de copies en tol mundu dende'l so llanzamientu, según Billboard. Tres l'ésitu del so cuartu álbum d'estudiu decidió re-llanzalo, «One More Love» ye'l nome d'esta producción. Contién pistes del so antecesor como'l so nuevu senciellu, [[Gettin' Over You]] que ye una nueva versión de «Gettin' Over» coles voces de [[Fergie]], l'agrupación [[LMFAO]] y l'intérprete orixinal [[Chris Willis]], siendo'l númberu 1 en Reinu Xuníu y la posición 31 en [[Billboard Hot 100]] y el so segundu senciellu del re-llanzamientu, [[Who's That Chick?]] cola cantante barbadense, [[Rihanna]], que'l so videu ta disponible en dos versiones, una de día y otra de nueche, algamando'l númberu 10 y el númberu 100 en [[Billboard Hot Dance Club Songs]] y [[Billboard Hot 100]] y tar dientro del Top 10 en Reinu Xuníu. === 2011-2013: ''Nothing But the Beat'' y Jack Back Records === {{AP|Nothing But the Beat|Jack Back Records}} En [[2011]] ye consideráu'l meyor DJ del mundu, pola revista [[DJ Magacín]] y el llistáu d'Internet [[TheDjlist]]. Coles mesmes, trabaya como DJ principal en [[Pachá (discoteca)|Pachá]] Eivissa los xueves na famosa fiesta ''F*** M'I'm Famous''. El 29 d'agostu de 2011, David Guetta llanzó l'álbum ''Nothing But The Beat,'' el so quintu y más esitosu álbum, que llogró nᵘ en ventes en distintes tiendes y la posición 7 en [[Electronic Albums]] según ''[[Billboard]]'', tien dos discos, unu vocal y otru de solo música electrónica. [[Ficheru:David Guetta 2012.jpg|thumb|right|David Guetta presentándose en direuto en Creamfields, [[Sydney]], [[Australia]] en 2012.]] El senciellu, '«[[Turn Me On]]», fechu cola collaboración de la [[rapera]] y [[cantante]] de [[Trinidá y Tobagu]] [[Nicki Minaj]], nes voces, llogra imponese en -y rede social y de videos [[YouTube]] el 31 de xineru de 2012, siendo asina, un de los cantares más esitosos y la más vista de David, cuenta con más de 244,739,072 reproducciones, devasando altamente a «[[Gettin' Over You]]», «[[Where Them Girls At]]» y «[[Titanium]]» la primera, segunda y tercer cantar respeutivamente en devasar les 100 millones de reproducciones. El 26 de marzu del 2012, llanzó por aciu descarga dixital una versión electrónica de ''Nothing But The Beat'' llamada ''[[Nothing But The Beat|Nothing But The Beat: The Electronic Album]],'' el 10 de setiembre de 2012 llanza en [[Reinu Xuníu]] la reedición del álbum, col nome de '' [[Nothing But The Beat|Nothing But The Beat 2.0]],'' con nueves collaboraciones al pie d'[[Alesso]], [[Daddy's Groove]], [[NERVO]], [[Sia]], [[Taped Rai]], [[Tegan & Sara]], [[Ne-Yo]] y [[Akon]], dos ediciones de los sos cantares con [[Nicky Romero]] y la versión n'español de «[[Titanium]]» xunto a [[Mey (cantante)|Mey]], amás d'una pista inédita llamada «What The F***». Tamién escribió, produció y presentó'l séptimu álbum d'estudiu de [[Rihanna]], ''[[Unapologetic]]'', y actuó como l'actu d'entrada na so xira mundial de conciertos, [[Diamonds World Tour]] n'[[Europa]]. Nel añu [[2012]], Guetta creó un nuevu [[sellu discográficu]] llamáu [[Jack Back Records]], onde tien la intención de centrase namái nes versiones electróniques.<ref>{{Cita web |títulu=Interview: David Guetta talks about his electronic label "Jack Back Records" |url=http://www.houseplanet.dj/index.php/Interviews/Interview-David-Guetta-talks-about-his-electronic-label-Jack-Back-Records.html |obra=Houseplanet.dj |fechaaccesu=13 d'abril de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130118112107/http://www.houseplanet.dj/index.php/Interviews/Interview-David-Guetta-talks-about-his-electronic-label-Jack-Back-Records.html |fechaarchivu=18 de xineru de 2013 }}</ref> El primer senciellu, producíu por esti nuevu sellu, ye la so collaboración con [[Nicky Romero]], «[[Metropolis (cantar de David Guetta)|Metropolis]]», que ye un [[senciellu promocional]] de ''Nothing but the beat 2.0.''<ref>{{Cita web |títulu=David Guetta announces new electronic label |url=http://www.inthemix.com.au/news/52523/David_Guetta_announces_new_electronic_label |obra=Inthemix |editorial=Katie Cunningham |fecha=27 de marzu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924042844/http://www.inthemix.com.au/news/52523/David_Guetta_announces_new_electronic_label |fechaarchivu=2015-09-24 }}</ref><ref>{{Cita web |títulu=Jack Back Records |url=http://www.beatport.com/label/jack-back-records/25854 |obra=Beatport}}</ref> El [[15 de xunu]] de [[2013]], mientres taba acompañando a [[Rihanna]], na xira mundial de conciertos, ''[[Diamonds World Tour]]'' n'[[Europa]], debutó'l so nuevu senciellu llamáu, «[[Ain't a Party]]», nel [[estadiu]] de Twickenham y dixo: {{Cita|Twickenham, espero que-yos guste esta nueva pista, ye nueva y somos los primeres nel mundu n'escuchala.{{ensin referencies}}}} Ésti, estrenóse mundialmente el 20 de xunu de 2013 y cuenta cola collaboración de [[Glowinthedark]] y [[Harrison (cantante)|Harrison]]. Guetta estrenó la portada d'esti senciellu nel so perfil d'[[Instagram]], el [[19 de xunu]] de [[2013]]. El 22 de payares de 2013 estrenó «[[One Voice]]», cola collaboración de [[Mikky Ekko]] y llanzada poles Naciones Xuníes pa sofitar a los afeutaos de [[Siria]] y [[Filipines]].<ref>{{Cita web |url=http://www.antena3.com/noticias/cultura/musica/david-guetta-naciones-unidas-llancen-video-one-voice_2013112600086.html |títulu=David Guetta y Naciones Xuníes llancen el videu 'One voice' |fechaaccesu=3 de febreru de 2014 |obra=[[Antena 3]] |fecha=26 de payares de 2013}}</ref> === 2014-presente: ''Listen'' === {{AP|Lovers On The Sun (EP)|l1=Lovers On The Sun|Listen (álbum)|l2=Listen}} El 20 de xineru de 2014, David Guetta llanzó «[[Shot Me Down]]» cola collaboración de la cantante [[Skylar Grey]].<ref>{{Cita web |url=http://www.cromosomax.com/25060-david-guetta-vuelve-con-shot-me-down-xuntu-a-skylar-grey |títulu=David Guetta vuelve con 'Shot Me Down' xunto a Skylar Grey |fechaaccesu=3 de febreru de 2014 |obra=Cromosoma X |fecha=21 de xineru de 2014}}</ref> Esti cantar marcaría l'empiezu del primer ''[[extended play]]'' de Guetta, tituláu como ''[[Lovers On The Sun (EP)|Lovers On The Sun]]'' y llanzáu oficialmente'l 30 de xunu de 2014. El 17 de marzu de 2014 llanzó un nuevu cantar en coproducción col dúu [[Showtek]] y cola collaboración de la cantante [[Vassy (cantante)|Vassy]], tituláu como «[[Bad (cantar de David Guetta)|BAD]]». El 30 de xunu de 2014, llanza'l cantar homónimu nel so EP «[[Lovers on the Sun]]», fecha cola collaboración del cantante [[Sam Martin]] y co-producida por [[Avicii]].<ref name="Avicii">{{Cita web |url= https://twitter.com/Avicii/status/483784176634585088 |títulu= Check out @davidguetta's new single Lovers on the sun that I helped produz! |obra=[[Twitter]] |autor= [[Avicii]] |fecha=30 de xunu de 2014 |fechaaccesu=1 de xunetu de 2014}}</ref> ''[[Listen (álbum)|Listen]]'' ye'l sestu [[álbum d'estudiu]] de Guetta. Foi llanzáu poles [[discográfica|discográfiques]] [[Warner Music Group]] y [[Parlophone]] el 24 de payares de 2014.<ref name="iTunes">{{Cita web |url=https://itunes.apple.com/co/album/listen-deluxe/id924035374?ign-mpt=uo%3D4 |títulu=Listen (Deluxe) - David Guetta |editorial= [[iTunes]] |fechaaccesu=7 d'ochobre de 2014}}</ref> Promocionándolo col so nuevu cantar tituláu «[[Dangerous (cantar de David Guetta)|Dangerous]]», esti álbum tamién inclúi los cantares «Shot Me Down», «BAD» y «Lovers On The Sun». En 2015, decidió rellanzar ''Listen'' sol títulu de ''[[Listen Again]]'', onde incluyó nueves pistes, como «Clap Your Hands» con Glowinthedark, «Pelican», «The Death Of The EDM» xunto a [[Showtek]], y una nueva versión del cantar «Bang My Head» cola collaboración de la cantante [[Sia]] y el raperu [[Fetty Wap]]. N'avientu de 2015, la [[UEFA]] anunció que Guetta sería l'embaxador del Euru 2016, faciendo'l cantar oficial, que sería incluyida na apertura y el zarru del tornéu.{{ensin referencies}} El 13 de mayu de 2016, estrenó'l senciellu «This One's For You» xunto a la cantante sueca [[Zara Larsson]], el cantar oficial de la [[Eurocopa 2016]] de Francia. Díes dempués, el 22 de mayu, el DJ francés ganó'l premiu a "Meyor Artista Electrónicu" nos [[Billboard Music Awards]].{{ensin referencies}}. El 3 de xunu llanzo'l so Remix para [https://www.youtube.com/watch?v=aERnRwOs7Bs ''All The Way Up''] de Fat Joe y Remy Ma el cual toco per primer vegada'l 9 de mayu de 2016 en Tomorrowland Brasil del mesmu añu. El 16 de setiembre llanzo'l so siguiente Remix para [https://www.youtube.com/watch?v=UYcnrhZMbsk ''How Else''] de Steve Aoki el cual promociono nes sos redes sociales y en Tomorrowland Belgium 2016. El 30 de setiembre de 2016, Guetta llanzó un nuevu senciellu "Would I Lie To You" xunto a Cedric Gervais y Chris Willis. Meses dempués, Guetta, [[Robin Schulz]] y [[Cheat Codes]] xúnense y llancen "Shed A Light" el 25 de payares de 2016. En marzu de 2017, Guetta tornó cola collaboración de [[Nicki Minaj]] y [[Lil Wayne]] en "Light My Body Up", que foi tamién tocada por Guetta na apertura de los [[Billboard Music Awards]]. Meses dempués, el 9 de xunu, el DJ francés presentó'l so nuevu cantar "2O" xunto a [[Justin Bieber]]. Esti cantar llogró ser númberu 1 en 78 países, incluyendo a Estaos Xuníos, en menos de 24 hores. == Discografía de David Guetta == {{AP|Discografía de David Guetta}} * 2002: ''[[Just a Little More Love]]'' * 2004: ''[[Guetta Blaster]]'' * 2007: ''[[Pop Life]]'' * 2009: ''[[One Love (álbum de David Guetta)|One Love]]'' * 2011: ''[[Nothing But the Beat]]'' * 2014: ''[[Listen (álbum)|Listen]]'' == Ranking DJmag == {|{{tablaguapa}} !DJ !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 |- |'''David Guetta''' [https://djmag.com/top-100-djs/poll-2016-david-guetta] |style="background:MistyRose;text-align:center;"| 39° |style="background:MistyRose;text-align:center;"| 31° |style="background:Lime;text-align:center;"| 10° |style="background:Lime;text-align:center;"| 5° |style="background:Chocolate;text-align:center;"| 3° |style="background:Silver;text-align:center;"| 2° |style="background:Gold;text-align:center;"| 1° |style="background:Lime;text-align:center;"| 4° |style="background:Lime;text-align:center;"| 5° |style="background:Lime;text-align:center;"| 7° |style="background:Lime;text-align:center;"| 6° |style="background:Lime;text-align:center;"| 6° |style="background:Lime;text-align:center;"| 7° |} == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{Commonscat}} {{YouTube|usuariu=davidguetta}} * {{IMDB|1615892}} {{facebook|DavidGuetta}} {{twitter|davidguetta}} {{instagram|davidguetta}} * {{spotify|1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai}} * [http://www.discogs.com/artist/David+Guetta David Guetta] en [[Discogs]] {{Myspace|davidguetta}} * [http://www.playlive.fm/ecover/mxp4/davidguetta Widget oficial.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100427015146/http://www.playlive.fm/ecover/mxp4/davidguetta/ |date=2010-04-27 }} * [http://www.billboard.com/#/artist/david-guetta/527799 David Guetta] en [[Billboard]]. * [https://web.archive.org/web/20091231151412/http://ultrarecords.com/artists/david-guetta David Guetta] Información en [[Ultra Records]]. {{NF|1967||Guetta, David}} {{Tradubot|David Guetta}} [[Categoría:Disc jockeys de música electrónica]] [[Categoría:Disc jockeys de Francia]] [[Categoría:Músicos y músiques de dance]] [[Categoría:Productores discográficos de Francia]] [[Categoría:Productores de música dance]] [[Categoría:Ganadores del premiu Grammy]] [[Categoría:Persones de París]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym]] p6g26n1po89n4t4vw156432crj0pt2p 0 140048 4527331 4391756 2026-09-11T16:04:31Z ~2026-49268-22 153380 4527331 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''Stax''' foi una de les más importantes compañíes [[discográfica|discográfiques]]s de la historia de la música [[soul]], contemporánea de la archipopular [[Motown]]. Irónicamente, ésta, una de les más importantes compañíes de música negra, foi creada por Jim Stewart y Estelle Axton, dos hermanos d'etnia blanca. == Historia == Jim Stewart llegó a [[Memphis]] cuando namái cuntaba con dieciocho años, exerció l'oficiu d'emplegáu de bancu, al empar que tocaba con una banda de música llocal. Fixo una grabación de la so propia música, daqué que nun interesó a nenguna discográfica local. Formó, cola so hermana, Estelle Axton, la so primer compañía discográfica en 1957; Satellite.<ref name=hist> (n'inglés) [http://www.history-of-rock.com/stax_records.htm "Jim Stewart and Estelle Axton's Stax Records" en history-of-rock.com] Consultáu'l 15 de mayu de 2011</ref> Equí foi onde produció les sos primeres grabaciones propies, al igual qu'una tema dientro del xéneru rockabilly; "Boppin' High School Baby" de Don Wallis. El primer ésitu Satellite foi'l single de Carla Thomas "Gee Whiz", sicasí, por cuenta de un alcuerdu anterior, la distribución corrió al cargu d'[[Atlantic Records]], de [[Jerry Wexler]]. Carla Thomas, xunto col so padre, [[Rufus Thomas]], yá consiguiera un ésitu a nivel llocal con un dueto tituláu "Cause I Love You". Una vegada más, Estelle Axton, ayudó a financiar l'estudiu de Amplex en Brunswick, col qu'empezaron a recibir unes rentes notables. El fíu de Axton tocaba nuna banda de rock and roll xunto con [[Steve Cropper]] y [[Donald "Duck" Dunn]], ente otros. En camudando de nome a los [[Mar-Keys]], en 1961 grabaron una presea pa Satellite que tamién se convirtió en ciertu ésitu. Sicasí, al enterase de qu'había otra empresa col mesmu nome, Satellite, en 1961 decidieron camudar a "STAX", xuntando la "ST" de '''St'''ewart y la "AX" de '''Ax'''ton.<ref name=hist/> ==El Soníu STAX» == Mentanto, Booker T. Jones xuntar colos miembros de los Mar-Keys y empezaron a desenvolver el «Stax Sound», al empar que grabaron como [[Booker T. & the M.G.'s]] (Memphis Group), grupu que conseguió un ésitu importante con "Green Onions" en 1962.<ref name=hist/> Con Cropper como productor pa la casa, nos años siguientes Stax empezó a faer una música con repercusiones en tol país, identificándose especialmente col southern soul. Nesos años empezar a grabar a artistes con raigaños gospel como [[Otis Redding]] o [[Sam & Dave]], al igual qu'empezó a trabayar con artistes de la compañía Atlantic ([[Wilson Pickett]] y Don Covay) a manera de collaboración cola discográfica. Tres tres éxito siguíos de Rufus Thomas,<ref>[https://web.archive.org/web/20110102122546/http://www.soulsvilleusa.com/about-stax/history/ Cronoloxía en soulsville.com] Consultáu'l 15 de mayu de 2011</ref> en 1965 Sam & Dave roblen pal sellu y saquen otra serie d'ésitos, incluyendo "Soul Man" y "Hold On, I'm Coming". La muerte d'[[Otis Redding]], tres una trunfante xira europea y la so estelar ya inolvidable apaición nel [[Monterey Pop Festival]], señaló l'empiezu de la decadencia de Stax. Coles mesmes [[Sam & Dave]] dexaron tamién la compañía, faciendo que munchos de los productores y creadores de la discográfica dexaren pasu a nueves xeneraciones. en Stax collechara ésitos como "Sittin' on the dock of the bay" y "I've Been Loving You Too Long". Na nueva era de Stax sobresalió [[Isaac Hayes]], quien fuera parte de la compañía enantes como productor, compositor y pianista xunto a David Porter. Nesti periodu creó dos de los mayores ésitos de [[Sam & Dave]] "Soul man" y "Hold On, I'm Coming". Hayes empezó a crear un estilu qu'entemecía parte de jazz, soul y easy listening. Foi unu de los primeros que sentó les bases pal [[soul]] más duce de los '70. [[Albert King]] creó'l so propiu funky, creáu a partir de la so manera de tocar blues una guitarra "flying-V"; unu de los sos mayores ésitos foi'l cover de la tema blues "Born Under A Bad Sign'" Otros de la compañía dende finales de los '60 y principios de los '70 fueron The Staple Singers, inspiradores de The Emotions y the Soul Children. Con grupos como estos empezóse a grabar fora de Memphis. Con esta nueva xeneración de productores y msuicos empezar a determinar el soníu Stax. Unu d elos más versátiles foi Don Davis, xunto al so asociáu Johnnie Taylor. Stax dio abellu al meyor batería de soul, Al Jackson Jr, que punxo la so collaboración nes grabaciones de The Staples Singer, The Emotions y Albert King ente otros. Otres de les figures importantes de la compañía fueron el guitarrista Vernon Burch, el teclista Marvell Thomas o'l creativu y alministrador Al Bell. La cooperación ente productores blancos y músicos negros foi una de les claves pal ésitu de la compañía. En xunu de 1977 la compañía pasó a formar parte de Fantasy Records, eslleiéndose asina una de les asociaciones musicales más importantes de los '60 y principios de los '70. Mientres tola so esistencia Atlantic fixo de normal como distribuidora de Stax; polo qu'a la decadencia d'esta Stax viose tamién afeutada. ==Artistes== * [[Willie Dixon]] * [[Carla Thomas]] * [[Rufus Thomas]] * [[Mar-Keys]] * [[William Bell]] * [[Booker T & The MGs]] * [[Otis Redding]] * [[Sam And Dave]] * [[Johnnie Taylor]] * [[Eddie Floyd]] * [[Albert King]] * [[Little Milton]] * [[Mable John]] * [[Bar-Kays]] * [[The Emotions]] * [[Isaac Hayes]] * [[The Dramatics]] * [[The Staple Singers]] * [[Mel & Tim]] * [[Shirley Brown]] * [[The Soul Children]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [https://web.archive.org/web/20090814004418/http://www.stax50.com/blog/ Páxina oficial del 50 Aniversariu] * [http://lnx.indajaus.com/acidjazzhispano/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=3358 Stax] en Acid Jazz Hispanu {{Tradubot|Stax Records}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Discográfiques d'Estaos Xuníos]] hm4lw6y042st5ir1h6j1r6qusxujm0i 0 140220 4527492 4499153 2026-09-12T09:04:46Z Limotecariu 735 4527492 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = '''Parulidae''' | familia_authority = [[Alexander Wetmore|Wetmore]], et al, 1947 |subdivision_ranks = [[Xéneru (bioloxía)|Xéneros]] | subdivision = * ''[[Vermivora]]'' * ''[[Parula]]'' * ''[[Dendroica]]'' * ''[[Catharopeza]]'' * ''[[Mniotilta]]'' * ''[[Setophaga]]'' * ''[[Protonotaria]]'' * ''[[Helmitheros]]'' * ''[[Limnothlypis]]'' * ''[[Seiurus]]'' * ''[[Oporornis]]'' * ''[[Geothlypis]]'' * ''[[Teretistris]]'' * ''[[Leucopeza]]'' * ''[[Wilsonia (animal)|Wilsonia]]'' * ''[[Cardellina]]'' * ''[[Ergaticus]]'' * ''[[Myioborus]]'' * ''[[Euthlypis]]'' * ''[[Basileuterus]]'' * ''[[Zeledonia]]'' * ''[[Icteria]]'' * ''[[Granatellus]]'' * ''[[Xenoligea]]'' }} Los '''parúlidos''' ('''Parulidae'''), conocíes popularmente como '''reinitas''', '''chipes''' o '''bijiritas''', son una [[familia (bioloxía)|familia]] d'[[aves]] [[paseriformes]] de pequeñu tamañu y de cutiu coloridas, acutaes al [[Nuevu Mundu]]. La mayoría son arborícoles, pero dalgunes, como les del [[xéneru (bioloxía)|xéneru]] ''[[Seiurus]]'', son más apegaes al suelu. La mayoría de los miembros d'esta familia son insectívoros. == Orixe == Ye probable qu'esti grupu aniciar nel norte d'[[América Central]], que ye onde esiste la mayor diversidá d'especies. Dende ellí tuvieron d'esvalixase escontra'l norte mientres los [[periodos interglaciales]], principalmente como migrantes, volviendo pa pasar l'iviernu na rexón ancestral. Dos xéneros, ''[[Myioborus]]'' y ''[[Basileuterus]]'', paecen colonizar [[América del Sur]] tempranamente, quiciabes primero que los dos continentes conectárense, y son la mayoría de los parúlidos residentes nesa rexón. == Dimorfismu sexual == Munches especies migratories, particularmente aquelles que se reproducen bien al norte, tienen un plumaxe distintivu nel machu a lo menos na dómina reproductiva, por cuenta de que los machos precisen reclamar territoriu y exhibise pa llograr pareya cada añu. Esti enclín ye especialmente marcada nel numberosu xéneru ''[[Setophaga]]''. En contraste, les especies típiques residentes del trópicu, que s'aparien pa tola vida, amuesen bien pocu o nengún [[dimorfismu sexual]]. Esisten de xacíu esceiciones. Les trés especies del xéneru ''[[Seiurus]]'', que siempres migren, dambos sexos tienen plumaxes idénticos, mientres les del xéneru ''[[Geothlypis]]'' son dimórficas. Nel xéneru ''[[Granatellus]]'' tamién hai dimorfismu sexual, pero por cuenta d'investigaciones filoxenétiques recién nun se consideren más como miembros d'esta familia y tendrán de ser movíos a la familia [[Cardinalidae]]. == Tamaños == Toles reinitas son bastante pequeñes. La especie más pequeña ye ''[[Vermivora luciae]]'', d'unos 6,5 gramos y 10,6 cm. Y, por enforma, la especie más grande ye ''[[Icteria virens]]'', d'unos 27 gramos y 19 cm. == Niaraes == Les especies migratories tienden a tener niaraes más grandes, típicamente hasta 6, por cuenta de que los peligros de los sos viaxes signifiquen que munchos individuos van tener namái una oportunidá de reproducise. En contraste, lo típico pa munches especies residentes nel trópicu ye dos güevos por puesta, yá que los pitucos pueden recibir meyor cuidáu, y los adultos van tener nueves oportunidaes de reproducise. == Especie tipu == El nome científicu de la familia, Parulidae, aniciar de que [[Carlos Linneo|Linneo]] en 1758 nomó a la especie ''Parus americanus'', col mesmu nome xenéricu de los paros (''[[Parus]]''), y como la [[taxonomía]] desenvolvióse, el xéneru de la especie camudóse primero a ''Parulus'' y depués al actual ''[[Parula]]''. El nome de la familia deriva d'esti últimu xéneru. == Nueves resultancies taxonómiques == Hai un númberu de nueves resultancies de les investigaciones taxonómiques en Parulidae. * Sibley y Ahlquist suxirieron que la familia xuntar con [[Emberizidae]] como una subfamilia Parulinae. Sicasí, ''[[Peucedramus taeniatus]]'' sería separáu como miembru únicu d'otra subfamila nomada Peucedramimae. * Parulidae tien rellación cercana con [[Cardinalidae]], y delles especies como les del xéneru ''[[Conirostrum]]'' y ''[[Coereba flaveola]]'' fueron allugaes nestos grupos por distintes autoridaes. Anguaño, ye común que'l xéneru ''[[Conirostrum]]'' sía asitiáu en [[Thraupidae]] y ''[[Coereba]]'' sola nuna familia propia. * ''[[Microligea palustris]]'', ''[[Icteria virens]]'', les trés especies de ''[[Granatellus]]'' y ''[[Xenoligea montana]]'', son les otres especies onde hubo cuestionamientos sobre si tienen de ser consideraes en Parulidae o en [[Cardinalidae]]. * Hai incertidume sobre l'afinidá taxonómica del parduzo (''[[Nephelornis oneilli]]''). == Llista de xéneros y especies == '''Familia: Parulidae''' * '''Xéneru ''[[Vermivora]]''''' ** ''[[Vermivora bachmanii]]'' - reinita de Bachman; ** ''[[Vermivora pinus]]'' - reinita aliazul; ** ''[[Vermivora chrysoptera]]'' - reinita alidorada; ** ''[[Vermivora peregrina]]'' - reinita de Tennessee; ** ''[[Vermivora celata]]'' - reinita coroninaranja; ** ''[[Vermivora ruficapilla]]'' - reinita de Nashville; ** ''[[Vermivora virginiae]]'' - reinita de Virginia; ** ''[[Vermivora crissalis]]'' - reinita de Colima; ** ''[[Vermivora luciae]]''- reinita de Lucy; * '''Xéneru ''[[Parula]]''''' (gutturalis y superciliosa son [[parafilética|parafilétiques]] con ''[[Vermivora]]'') ** ''[[Parula gutturalis]]'' - reinita flamíxera; ** ''[[Parula superciliosa]]'' - reinita ceyuda; ** ''[[Parula americana]]'' - reinita nortiza; ** ''[[Parula pitiayumi]]''- reinita pitiayumí; * '''Xéneru ''[[Setophaga]]''''' ** ''[[Setophaga petechia]]'' - reinita de manglar; ** ''[[Setophaga pensylvanica]]'' - reinita de Pennsylvania; ** ''[[Setophaga magnolia]]'' - reinita de magnolia; ** ''[[Setophaga tigrina]]'' - reinita atigrada; ** ''[[Setophaga caerulescens]]'' - reinita azulada; ** ''[[Setophaga coronata]]'' - reinita coronada; ** ''[[Setophaga nigrescens]]'' - reinita gris; ** ''[[Setophaga chrysoparia]]'' - reinita caridorada; ** ''[[Setophaga virens]]'' - reinita dorsiverde; ** ''[[Setophaga townsendi]]'' - reinita de Townsend; ** ''[[Setophaga occidentalis]]'' - reinita cabecigualda; ** ''[[Setophaga fusca]]'' - reinita gorjinaranja; ** ''[[Setophaga dominica]]'' - reinita gorjiamarilla; ** ''[[Setophaga pityophila]]'' - reinita coroniverde; ** ''[[Setophaga graciae]]'' - reinita de Grace; ** ''[[Setophaga adelaidae]]'' - reinita portorricana; ** ''[[Setophaga subita]]'' - reinita de Barbuda; ** ''[[Setophaga delicata]]'' - reinita de Santa Lucía; ** ''[[Setophaga pinus]]'' - reinita del pinar; ** ''[[Setophaga kirtlandii]]'' - reinita de Kirtland; ** ''[[Setophaga discolor]]'' - reinita galana; ** ''[[Setophaga vitellina]]'' - reinita de los Caimán; ** ''[[Setophaga palmarum]]'' - reinita palmera; ** ''[[Setophaga castanea]]''- reinita castaña; ** ''[[Setophaga striata]]'' - reinita estriada; ** ''[[Setophaga cerulea]]'' - reinita cerúlea; ** ''[[Setophaga plumbea]]'' - reinita plúmbea; ** ''[[Setophaga pharetra]]'' - reinita xamaicana; ** ''[[Setophaga angelae]]'' - reinita d'Ángela; ** ''[[Setophaga ruticilla]]'' - candelita nortiza; * '''Xéneru ''[[Catharopeza]]''''' ** ''[[Catharopeza bishopi]]'' - reinita de San Vicente; * '''Xéneru ''[[Mniotilta]]''''' ** ''[[Mniotilta varia]]'' - reinita trepadora; * '''Xéneru ''[[Protonotaria]]''''' ** ''[[Protonotaria citrea]]'' - reinita protonotaria; * '''Xéneru ''[[Helmitheros]]''''' ** ''[[Helmitheros vermivorus]]'' - reinita guxanera; * '''Xéneru ''[[Limnothlypis]]''''' ** ''[[Limnothlypis swainsonii]]'' - reinita de Swainson; * '''Xéneru ''[[Seiurus]]''''' (Xéneru polifilético) ** ''[[Seiurus aurocapillus]]'' - reinita fornera; ** ''[[Seiurus noveboracensis]]'' - reinita charquera nortiza; ** ''[[Seiurus motacilla]]'' – reinita charquera de Luisiana; * '''Xéneru ''[[Oporornis]]''''' ** ''[[Oporornis formosus]]'' - reinita de Kentucky; ** ''[[Oporornis agilis]]'' - reinita de Connecticut; ** ''[[Oporornis philadelphia]]'' - reinita plañidera; ** ''[[Oporornis tolmiei]]'' - reinita de Tolmie; * '''Xéneru ''[[Geothlypis]]''''' ** ''[[Geothlypis trichas]]'' - mascarita común; ** ''[[Geothlypis beldingi]]'' - mascarita de Belding; ** ''[[Geothlypis flavovelata]]'' - mascarita de Altamira; ** ''[[Geothlypis rostrata]]'' - mascarita de Les Bahames; ** ''[[Geothlypis semiflava]]'' - mascarita de coronioliva; ** ''[[Geothlypis speciosa]]'' - mascarita transvolcánica; ** ''[[Geothlypis aequinoctialis]]'' - mascarita equinoccial; ** ''[[Geothlypis poliocephala]]'' - mascarita coronigrís; ** ''[[Geothlypis nelsoni]]'' - reinita matorralera; * '''Xéneru ''[[Wilsonia]]''''' ** ''[[Wilsonia citrina]]'' - reinita encapuchada; ** ''[[Wilsonia pusilla]]'' - reinita de Wilson; ** ''[[Wilsonia canadensis]]''; * '''Xéneru ''[[Cardellina]]''''' ** ''[[Cardellina rubrifrons]]'' - reinita carirroja; * '''Xéneru ''[[Ergaticus]]''''' ** ''[[Ergaticus ruber]]'' - reinita colorada; ** ''[[Ergaticus versicolor]]'' - reinita rosada; * '''Xéneru ''[[Myioborus]]''''' ** ''[[Myioborus pictus]]'' - candelita aliblanca; ** ''[[Myioborus miniatus]]'' - candelita plomiza; ** ''[[Myioborus castaneocapillus]]'' - candelita de tepuí; ** ''[[Myioborus brunniceps]]'' - candelita de coronicastaña; ** ''[[Myioborus pariae]]'' - candelita de Paria; ** ''[[Myioborus albifacies]]''- candelita de cariblanca; ** ''[[Myioborus cardonai]]'' - candelita de Cardona; ** ''[[Myioborus torquatus]]'' - candelita collareja; ** ''[[Myioborus melanocephalus]]'' - candelita d'antioyos; ** ''[[Myioborus ornatus]]'' - candelita afatada; ** ''[[Myioborus albifrons]]'' - candelita frentiblanca; ** ''[[Myioborus flavivertex]]'' - candelita coronigualda; * '''Xéneru ''[[Euthlypis]]''''' ** ''[[Euthlypis lachrymosa]]'' - reinita roquera; * '''Xéneru ''[[Basileuterus]]''''' ** ''[[Basileuterus fraseri]]'' - reinita de Fraser; ** ''[[Basileuterus bivittatus]]'' - reinita bandiada; ** ''[[Basileuterus chrysogaster]]'' - reinita ventridorada; ** ''[[Basileuterus chlorophrys]]'' - reinita del Topetó; ** ''[[Basileuterus signatus]]'' - reinita paticlara; ** ''[[Basileuterus luteoviridis]]'' - reinita citrina; ** ''[[Basileuterus nigrocristatus]]'' - reinita crestinegra; ** ''[[Basileuterus griseiceps]]'' - reinita cabecigrís; ** ''[[Basileuterus basilicus]]'' - reinita de Santa Marta; ** ''[[Basileuterus cinereicollis]]'' - reinita gorjigrís; ** ''[[Basileuterus conspicillatus]]'' - reinita embridada; ** ''[[Basileuterus coronatus]]'' - reinita de coronirroja; ** ''[[Basileuterus culicivorus]]'' - reinita coronidorada; ** ''[[Basileuterus trifasciatus]]'' - reinita de Cajamarca; ** ''[[Basileuterus hypoleucus]]'' - reinita ventriblanca; ** ''[[Basileuterus rufifrons]]'' - reinita coronirrufa; ** ''[[Basileuterus belli]]'' - reinita cejidorada; ** ''[[Basileuterus melanogenys]]'' - reinita carinegra; ** ''[[Basileuterus ignotus]]'' - reinita del Pirre; ** ''[[Basileuterus tristriatus]]'' - reinita cabecilistada; ** ''[[Basileuterus leucoblepharus]]'' - reinita sibona; ** ''[[Basileuterus leucophrys]]'' - reinita cejiblanca; ** ''[[Basileuterus flaveolus]]'' - reinita amarellentada; ** ''[[Basileuterus fulvicauda]]'' (o ''[[Phaeothlypis]]'') - culiparda ** ''[[Basileuterus rivularis]]'' (o ''[[Phaeothlypis]]'') - reinita riberana; == ''Incertae sedis'' == ** ''[[Microligea palustris]]'' - reinita coliverde; ** ''[[Teretistris fernandinae]]'' - reinita chillina; ** ''[[Teretistris fornsi]]'' - reinita d'Oriente; ** ''[[Leucopeza semperi]]'' - reinita de Semper (posiblemente rellacionáu con ''[[Teretistris]]'' y si ye asina nun ye parúlido); ** ''[[Zeledonia coronata]]'' - reinita de Zeledón; ** ''[[Icteria virens]]'' - reinita grande; ** ''[[Granatellus venustus]]'' - reinita mexicana (''[[Granatellus]]'' nun son parúlidos pero probablemente sían [[Cardinalidae]]); ** ''[[Granatellus sallaei]]'' - reinita de Yucatán; ** ''[[Granatellus pelzelni]]'' - reinita pechirroja; ** ''[[Xenoligea montana]]'' - reinita montana. {{VT|Incertae sedis}} == Referencies == * Curson, Quinn and Beadle, 1994. New World Warblers. 252 p. ISBN 0-7136-3932-6 * Lovette, I. J. and Y. Bermingham. 2002. What is a wood-warbler? Molecular characterization of a monophyletic Parulidae. The Auk. 119(3): 695-714. [http://striweb.si.edu/publications/PDFs/Bermingham,%20Warbler%20Parulidae%20Auk02.pdf. PDF fulltext] == Bibliografía == * Dunn, Jon. 1997. A field guide to warblers of North America. Boston: Houghton Mifflin Co., x, 656 p.: ill. (some col.), col. maps; 19 cm. * Morse, Douglass H. 1989. American warblers: an ecological and behavioral perspective. Cambridge, Mass.: [[Harvard University Press]], xii, 406 p.: ill., maps. * Harrison, Hal H. 1984. Wood warblers' world. New York: Simon and Schuster, 335 p., 24 p. of plates: ill. (some col.); 25 cm. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{wikispecies}} {{commonscat}} * Les [https://web.archive.org/web/20071112100700/http://www.judysphotos.com/Warblers-and-Others-Crane-Creek-Ohio reinitas] de Crane Creek * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=198 Videos de Parulidae] na ''Internet Bird Collection'' * [http://news.nationalgeographic.com/news/2002/05/0521_020521_warblers.html Escorriendo reinitas] anéudota de ''National Geographic News'' sobre la observación de 30 especies de reinitas mientres el mes mayu. {{Tradubot|Parulidae}} {{wikispecies}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Parulidae]] [[Categoría:Families d'aves]] 6agl1lyf6y488qlr1qbycisg3bbul8e 0 140788 4527459 4490474 2026-09-12T07:33:09Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527459 wikitext text/x-wiki {{formatu de cita|t=20170521213129}} {{Xeneraciones}} La '''xeneración Y''', tamién conocida como '''xeneración del mileniu''' o '''milénica'''<ref name="39af96bf">{{Cita noticia|títulu=milénico y milenial, meyor que millennial|url=http://www.fundeu.es/recomendacion/milenico-meyor-que-millennial/|fechaaccesu=13 de xunu de 2017|idioma=es-ES}}</ref><ref name="Horovitz">{{cita noticia|apellíos=Horovitz|nome=Bruce|títulu=After Xen X, Millennials, what should next generation be?|url=http://usatoday30.usatoday.com/money/advertising/story/2012-05-03/naming-the-next-generation/54737518/1|fechaaccesu=24 de payares de 2012|periódicu=USA Today|fecha=4 de mayu de 2012}}</ref><ref name="Mileniu">{{cita noticia|apellíos=Andrades|nome=Fran|títulu=La Xeneración del Mileniu, primer y revesosa encuesta global sobre nuevos y teunoloxía|url=https://www.eldiario.es/turing/Generacion-primer-encuesta-jovenes-tecnologia_0_139636490.html|fechaaccesu=20 de xunetu de 2013|obra=eldiario.es|fecha=6 de xunu de 2013}}</ref> —del inglés ''millennial generation''—, ye la cohorte demográfica que sigue a la [[xeneración X]]. Nun hai precisión o consensu respeuto de les feches d'entamu y fin d'esta xeneración. Les comentaristes utilicen la década de 1990 como referencia al so desenllaz.<ref name="Encyclopedia of Identity">[https://books.google.com/books?id=C2WmSCOBR2IC&pg=PA307&dq=%22Generation+X%22+%22baby+bust%22&hl=en&ei=1COvTNWNIsSclgfgjMHnDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDEQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22Generation%20X%22%20%22baby%20bust%22&f=false Encyclopedia of Identity] By Ronald L. Jackson, II (n'inglés)</ref><ref name="Strauss 2000 370">{{cita llibru|títulu=Millennials Rising: The Next Great Generation|añu=2000|editorial=Vintage Orixinal|allugamientu=New York, NY|isbn=0-375-70719-0|páxines=370|url=https://books.google.com/books?id=To_Eu9HCNqIC&printsec=frontcover&dq=millennials+rising&hl=en&sa=X&ei=b3BhUs78MIquigKdvID4Dw&ved=0CEoQ6AEwAA#v=onepage&q=millennials%20rising&f=false|authors=William Strauss, Neil Howe|otros=Cartoons by R.J. Matson|fechaaccesu=17 d'ochobre de 2013}}</ref><ref>{{cita llibru|url=https://books.google.com/books?id=FTGY-uoCCCoC&printsec=frontcover&dq=generations&hl=en&sa=X&ei=x3JhUqbCF4quigKdvID4Dw&ved=0CFIQ6AEwBA#v=onepage&q=generations&f=false |títulu=Generations: The History of America's Future, 1584 to 2069 |editorial=Harper Perennial |añu=1991}}p. 335</ref> A los nacíos nesta xeneración conózse-yos como '''mileniales''' o '''milénicos''',<ref name="39af96bf" /> del inglés ''millennials''. Son persones que s'afaen fácil y rápido a los cambeos, pos ellos pasaron d'usar el [[videu]] [[Betamax]], al [[VHS]], al [[DVD]], al [[Blu-Ray]] y [[Internet|saleen]] con soltura nes aplicaciones de ''[[streaming]]''. Usaron el [[teléfonu fixu]] pa comunicase colos sos amigos y toa clase de teléfonos móviles, hasta llegar a los llamaos [[Teléfonu intelixente|teléfonos intelixentes]]. Pasaron d'usar [[disquete]]s p'almacenar la so información, a quemar [[CD]], usar [[USB]] y hasta l'almacenamientu na [[computación na nube|nube]]. Estos cambeos asocedieron en menos de 20 años y ellos aprendieron a afaese.<ref name="c5d4ad43">{{Cita web|url=https://idx.com.co/millennials-10-tips-pa entendelos-y-nun morrer-en-l'intentu-y89647a82eea|títulu=Millennials: 10 tips pa entendelos y nun morrer nel intentu|fechaaccesu=17 d'agostu de 2017|apellíu=IDx|fecha=4 d'agostu de 2017|sitiuweb=IDx Tresformamientu Dixital}}</ref> Ye una xeneración carauterizada pola hiperconexión, la necesidá d'autu espresase, la realidá financiera, l'interés pola salú, la inmediatez y la busca d'esperiencies ente otres coses.<ref>{{Cita web|url=https://ye.kantar.com/empresas/marques/2017/xineru-2017-como-los-millennials-y-los-centennials-camudaren-el mundu-que-vien/|títulu=Kantar - Asina piensen los Millennials y los Centennials|fechaaccesu=13 de febreru de 2018|sitiuweb=ye.kantar.com|idioma=es}}</ref> == Orixe de la espresión == El términu ''xeneración Y'' utilizar por primer vegada nun [[editorial]] la [[revista]] d'[[Estaos Xuníos]] ''Advertising Age''<ref>Revista [http://adage.com/ Ad Age.]</ref> coles mires de describir a los [[adolescente]]s d'aquella dómina, a quien definieron como distintes a los de la [[xeneración X]].<ref>"Generation Y" ''Ad Age'' August 30, 1993. p.{{esd}}16.</ref> De magar, na revista fíxose referencia a 1970 como l'añu nel cual nacieron los primeros miembros d'esta xeneración.<ref>{{cita publicación | títulu = Trend Ticker: Ahead of the Next Wave | journal = AdvertisingAge | date = 1 de setiembre de 2003 | first = Peter | last = Francese| id = | url = http://adage.com/article/american-demographics/trend-ticker-ahead-wave/44208/ | fechaaccesu = 31 de marzu de 2011 | quote = Today's 21-year-olds, who were born in 1979 and are part of the leading edge of Generation Y, are among the most-studied group of young adults ever.}}</ref> El términu ''xeneración Y'' fai alusión a la ''xeneración X'', de la cual sería socesora. Al igual qu'a los miembros de la xeneración X, [[cadena de televisión]] [[MTV]], a los nacíos al empiezu de la xeneración Y tamién los conoz como xeneración MTV.<ref>{{cita web|url=http://www.people.com/people/article/0,,623292,00.html|títulu=Colin Powell Joins MTV Generation – Colin Powell|fechaaccesu=24 d'agostu de 2010|apellíu=Silverman|nome=Stephen M.|fecha=15 de xineru de 2002|editorial=People.com}}</ref><ref>{{cita web|url=http://blogs.abcnews.com/politicalradar/2007/10/obama-unplugged.html|títulu=Obama Unplugged – Obama Talks With the MTV Generation – Political Radar|fechaaccesu=24 d'agostu de 2010|autor=Tahman Bradley|fecha=29 d'ochobre de 2007|editorial=Blogues.abcnews.com}}</ref><ref>{{cita noticia| url=http://www.nytimes.com/1994/04/20/us/frank-talk-by-clinton-to-mtv-generation.html | obra=The New York Times | títulu=Frank Talk by Clinton To MTV Generation | nome=Elizabeth | apellíu=Kolbert | fecha=20 d'abril de 1994 | fechaaccesu=2 d'abril de 2010}}</ref> == Rangu d'edá == Una minoría de fontes indiquen l'entamu de la xeneración Y en la década de 1970. Sicasí, nun esiste nengún tipu de consensu na fecha concreta d'entamu, indicándose rangos y feches d'entamu y final bien variaes: * Un informe de ''Synchrony Financial'' publicáu nel añu 2014 remontar al añu '''1978''' pa marcar l'entamu de la xeneración Y o xeneración milenial.<ref>{{Cita web|url=http://www.cnbc.com/2015/05/22/who-are-the-millennials-anyway.html|títulu=Who are the Millennials Anyway|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=22 de mayu de 2015|idioma=|sitiuweb=|editorial=CNBC}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.synchronyfinancial.com/8131_SYN_MultiGenWP.pdf|títulu=Balancing Multi-Generational Retail Strategies Winning over Millennials without losing Boomers (PDF) |fechaaccesu=26 de xunu de 2016|autor=|enllaceautor=|fecha=2014|idioma=|sitiuweb=|editorial=Synchrony Financial}}</ref> * En 2009, la consultora australiana McCrindle Research utilizó'l rangu entendíu '''ente los años 1980 y 1994''' como de los miembros de la xeneración Y, que s'empecipió con un aumentu na tasa de natalidá y afaíase a la so nueva definición de ''xeneración'', qu'entendía un ralu de 13 años.<ref>{{Cita web|url=http://mccrindle.com.au/resources/whitepapers/McCrindle-Research_ABC-01_Generations-Defined_Mark-McCrindle.pdf|títulu=Generations Defined. Mark McCrindle|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160616232732/http://mccrindle.com.au/resources/whitepapers/McCrindle-Research_ABC-01_Generations-Defined_Mark-McCrindle.pdf|fechaarchivu=2016-06-16}}</ref> * En 2013, un estudiu xeneracional mundial realizáu por PricewaterhouseCoopers cola Universidá del Sur de California y la Escuela de Negocios de Londres definió a la xeneración del mileniu como aquellos nacíos '''ente 1984 y 1999'''.<ref>{{Cita web|url=http://www.pwc.com/gx/en/hr-management-services/pdf/pwc-nextgen-study-2013.pdf|títulu=PwC; University of Southern California and the London Business School (2013). "PwC's NextGen: A global generational study" (PDF). PwC's NextGen: A global generational study. |fechaaccesu= 19 de marzu de 2014||autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial= PwC}}</ref> * En mayu de 2013, un artículu de la revista ''Time'' identificó a los mileniales como aquellos nacíos '''ente 1984 o 1985 y l'añu 2000'''.<ref>{{Cita web|url=http://time.com/247/millennials-the-me-me-me-generation/|títulu=The Me Me Me Generation, p. 30|fechaaccesu=8 de amyo de 2014|autor=Stein, Joel|enllaceautor=|fecha=20 de mayu de 2013|idioma=|sitiuweb=|publicación=Time|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180829014417/http://time.com/247/millennials-the-me-me-me-generation/|fechaarchivu=2018-08-29}}</ref> * En 2014, Dale Carnegie Training y RSU Research llegaron a la conclusión de que'l periodu de nacencia de los mileniales ta entendíu '''ente los años 1980 y 1996'''.<ref>{{Cita web|url=http://www.dalecarnegie.com/assets/1/7/Engage_millennials_wp_031815.pdf|títulu="Igniting Millennial Engagement: Supervising Similarities, Distinctions, and Realities" (PDF). Dale Carnegie Training. 2015. Retrieved 9 November 2015.|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20151117015418/http://www.dalecarnegie.com/assets/1/7/Engage_millennials_wp_031815.pdf|fechaarchivu=2015-11-17}}</ref> * Gallup Inc., consultora d'Estaos Xuníos de xestión de rendimientu basada na investigación, utiliza '''el periodu 1985-1993''' como ralu de nacencia d'esta cohorte.<ref>{{Cita web|url=http://www.gallup.com/businessjournal/173537/hotels-engage-xen-millennial-guests.aspx|títulu=How Hotels Can Engage Xen X and Millennial Guests|fechaaccesu=28 de febreru de 2016|autor=Gallup, Inc.|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=Gallup.com|editorial=}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.gallup.com/businessjournal/187364/millennial-banking-customers-two-myths-one-fact.aspx|títulu=Millennial Banking Customers: Two Myths, One Fact|fechaaccesu=28 de febreru de 2016|autor=Gallup, Inc.|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=Gallup.com|editorial=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170830152947/http://www.gallup.com/businessjournal/187364/millennial-banking-customers-two-myths-one-fact.aspx|fechaarchivu=2017-08-30}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.gallup.com/businessjournal/181829/insurance-companies-big-problem-millennials.aspx|títulu=Insurance Companies Have a Big Problem With Millennials|fechaaccesu=28 de febreru de 2016|autor=Gallup, Inc.|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=Gallup.com.|editorial=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170830021515/http://www.gallup.com/businessjournal/181829/insurance-companies-big-problem-millennials.aspx|fechaarchivu=2017-08-30}}</ref> * Pew Research Center considera mileniales a los nacíos '''a partir de 1981'''.<ref name="pewovertake">{{Cita web|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/04/25/millennials-overtake-baby-boomers/|títulu=Millennials overtake Baby Boomers as America's largest generation.|fechaaccesu=4 de mayu de 2016|autor=|enllaceautor=|fecha=25 d'abril de 2016|7=|idioma=|sitiuweb=|editorial=Pew Research Center|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180226205545/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/04/25/millennials-overtake-baby-boomers/|fechaarchivu=2018-02-26}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/05/16/millennials-match-baby-boomers-as-largest-generation-in-o-s-electorate-but-will-they-vote/|títulu=Millennials match Baby Boomers as largest generation in U.S. electorate, but will they vote?.|fechaaccesu=6 de xunu de 2016|autor=|enllaceautor=|fecha=16 de mayu de 2016|idioma=inglés|sitiuweb=|editorial=Pew Research Center}}</ref> Dica agora, va amestándose al grupu de los mileniales a tolos mozos que cumplen 18 años.<ref name="pewovertake" /> * Los autores Strauss y Howe utilicen '''1982 como primer añu''' de nacencia de los mileniales y '''2002 como'l postreru''',<ref>{{Cita web|url=http://usatoday30.usatoday.com/money/advertising/story/2012-05-03/naming-the-next-generation/54737518/1|títulu= After Xen X, Millennials, what should next generation be?|fechaaccesu=24 de payares de 2012|autor=Horovitz, Bruce|enllaceautor=|fecha=4 de mayu de 2012 |idioma=inglés|periódicu=USA Today|editorial=}}</ref> pero Howe considera a la llinia divisoria ente los ''millennials'' y la xeneración Z como ''tentativa'': «nun puede asegurase en qué momentu de la hestoria trazaráse la llinia divisoria hasta qu'una xeneración desenvuélvase totalmente».<ref>{{Cita web|url=http://www.forbes.com/forbes/welcome/#7420cde74fdc|títulu= Introducing the Homeland Generation (Part 1 of 2) |fechaaccesu=2 de mayu de 2016|autor=Howe, Neil|enllaceautor=|fecha=27 d'ochobre de 2014 |idioma=inglés|publicación=Forbes|editorial=}}</ref> * Nel so llibru de 2008 tituláu ''The Lucky Few: Between the Greatest Generation and the Baby Boom,'' l'autor Elwood Carlson alluga a esta cohorte '''ente 1983 y 2001''', pa lo cual básase nel aumentu de la tasa de natalidá posterior a 1983 y nos "desafíos políticos y sociales" que se producieron dempués de los actos terroristes del 11 de setiembre de 2001. * En 2016, O. S. Pirg consideraba como mileniales a los nacíos '''ente 1983 y 2000'''.<ref>{{Cita web|url=http://www.uspirg.org/reports/usp/millennials-motion|títulu="Millennials Drive Less". US PIRG. Retrieved 22 March 2016.|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial=}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.baltimoresun.com/business/bs-md-millenials-driving-report-20141014-story.html|títulu="Millennnials Shift Away from Driving". Baltimore Sun. Retrieved 22 March 2016.|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial=}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.csmonitor.com/USA/USA-Update/2016/0120/Why-are-Millennials-forgoing-driving|títulu="Why are Millennials Forgoing Driving". The Christian Science Monitor. Retrieved 22 March 2016.|fechaaccesu=|autor=|enllaceautor=|fecha=|idioma=|sitiuweb=|editorial=}}</ref> == Generación Peter Pan == La socióloga d'Estaos Xuníos Kathleen Shaputis describió a los mileniales como ''[[Baby boomer|xeneración bumerán]]'' o ''generación Peter Pan'', por cuenta de que percibióse nellos un enclín a retrasar dellos [[ritu de camín|ritos de camín]] a la edá adulta por periodos más llargos que les xeneraciones anteriores. Nesa descripción tamién se faía referencia a que los miembros d'esta xeneración tienden a vivir colos sos padres por periodos más llargos que les xeneraciones anteriores.<ref>Shaputis Kathleen. El síndrome del nial llenu: Sobreviviendo la torna de los fíos adultos. Desorden hada Publishing, 2004. ISBN 978-0-9726727-0-2.</ref> Amás, el doctor Larry Nelson señaló que dellos milénicos retrasen la transición ente la infancia y la adultez como respuesta a ciertos errores que cometieron los sos padres. «Nes xeneraciones anteriores te casabes y empezabes una carrera darréu. Güei los mozos reparen qu'esi proceder llevó a que les pareyes divórciense y a que la xente siéntase insatisfecha cola so carrera profesional».<ref>{{cita web| apellíu=Lusk| nome=Brittani| títulu=Study finds kids take longer to reach adulthood| editorial=Daily Herald| fecha=5 d'avientu de 2007| url=http://www.heraldextra.com/news/article_3db6743c-35bc-5y6a-a737-938b93f57ac3.html}}</ref> == Identidá cultural == Dalgunos argumentaron que la xeneración Y trescendió les batalles ideolóxiques niciaes pola [[contracultura]] de la década de 1960.<ref>{{cita web| url=http://essay.blogs.nytimes.com/2007/09/24/coming-of-age-in-cyberspace/| títulu=Coming of Age in Cyberspace| editorial=The New York Times| fecha=24 de setiembre de 2007| cita=la lóxica de la configuración establecida del tradicionalismu contra la contracultura colapsó cola nuesa xeneración. Pero eso nun significa que perdimos la voluntá de camudar}}</ref> Esto ta más que documentáu por Strauss & Howe nel so llibru tituláu ''Millennials Rising: The Next Great Generation'', que describe la xeneración Y como ''más'' ''cívica'', refugando l'actitú de los ''[[baby boomer]]'' y la xeneración X.<ref>{{cita llibru| apellíu=Howe| nome=Neil| apellíu2=Strauss| nome2=William| títulu=Millennials Rising: la próxima gran xeneración| páxina=352}}</ref> Esta afirmación cobra especial sentíu si considérase que l'espardimientu d'Internet contribuyó sensiblemente a la democratización del control de la información, según los procesos de toma de decisiones.<ref>{{cita web| url=https://hbr.org/2014/12/understanding-new-power| editorial=Harvard Business Review| títulu=Understanding “New Power”| nome=Jeremy| apellíu=Heimans| nome2=Henry| apellíu2=Timms}}</ref> Los pertenecientes a la xeneración Y tienen una personalidá crítica, demostrando asina la so preponderancia na cultura, cunten con un pensamientu estratéxicu, amás de ser más sociables y cuntar con una actitú d'ubicuidá, el querer tar sollertes a delles coses coles mesmes y la teunoloxía déxa-yos llogralo. Dan gran importancia a la so autonomía y a la so llibertá. Pola so ideoloxía piensen que toos tienen de tener la so propia opinión, que sía escuchada y respetada independientemente de la so edá o la so esperiencia. Acordies con una investigación llevada a cabu pol Pew Research Center,<ref>{{cita web|apellíos1=Pew Resaerch Center|títulu=Millennials in Adulthood|url=http://www.pewsocialtrends.org/2014/03/07/millennials-in-adulthood/|idioma=inglés|fechaaccesu=28 de mayu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210201201831/https://www.pewsocialtrends.org/2014/03/07/millennials-in-adulthood/|fechaarchivu=2021-02-01}}</ref> el 50{{esd}}% de los miembros de la xeneración Y descríbense a sigo mesmos como políticamente independientes, y cerca del 30{{esd}}% declara nun tar afiliáu a nenguna relixón. Sicasí, esta desafiliación nun implica apatía cívica: arreyar nos alderiques sobre les polítiques de gobiernu en cursu, espresen el so opinión comprometida y espublizar nes redes sociales y participen nes eleiciones. Nel casu de los americanos, voten na so mayoría a los demócrates, yá que tienen una perspeutiva progresista na mayor parte de cuestiones sociales y polítiques. Nos medios de comunicación soler denominar ''nativos dixitales'', ye dicir que, pa ellos, l'empléu de la teunoloxía ye parte de la so vida cotidiana dende los sos primeros años d'edá, nacieron y criáronse con siquier un dispositivu electrónicu al algame de la mano, televisiones a color, de paga, ordenadores personales, videoxuegos polo que pa ellos, l'usu de nueves teunoloxíes nun ye una práutica misterioso nin complicao a la que ye precisu afaese, sinón tou lo contrario la teunoloxía ye imprescindible pa la so esistencia. En Méxicu na esfera política esta xeneración esta carauterizada por tener una apatía escontra les temes rellacionaes. Esta apatía ye derivada por distintos aspeutos: Clase social, capacidá d'accesu a la información, usu de la teunoloxía y cultura política. D'alcuerdu al autor Armando Duarte Moller, pa poder xenerar un cambéu na participación ciudadana del país, implica realizar cambeos na esfera cultural y política d'esti mesmu, pos el procesu de democratización atopar nuna etapa na que s'avanzaron en diversos aspeutos, pero democratización na estructura política esiste un gran retrocesu. Nos Estaos Xuníos, esta xeneración ta influyida poles consecuencies de la [[crisis económica de 2008-2014]], mientres la cual dellos gobiernos implementaron planes llaborales pa baxar les tases de desemplegu xuvenil dramáticamente crecientes, anque son una xeneración bien formada con títulos universitarios na so mayoría, ellos nun busquen un trabayu d'oficina pa tola so vida, prefieren unu que-yos guste. Prefieren buscar desafíos del so esfrute o de sofitu a la comunidá. A nivel mundial, esta xeneración carauterizar pol usu continuu de teléfonos intelixentes y redes sociales, un patrón de consumu bien basáu na boca a boca y l'apegu a la teunoloxía, lo que dio orixe a los estudios sobre'l ''mieu a tar desconectáu'' o FOBO (del inglés ''fear of being offline'').<ref>{{ cita web| url=http://www.puromarketing.com/12/23609/fobo-nuevu-sindrom-tiñaza-adolescentes-tou mundu.html| títulu=FOBO, el nuevu síndrome que tiñaza a los adolescentes de tol mundu editorial=Puru Marketing| fecha=10 d'avientu de 2014}}</ref> Les empreses acaldía tienen mayores retos tocantes a la contratación de personal por cuenta de les grandes fiendes xeneracionales qu'esisten ente los distintos cargos, una d'estes fiendes ye marcada polos Millennials, nacíos ente 1980 y 1995, mozos que nesti momentu tienen ente 20 y 35 años, que fixéronse adultos col cambéu del mileniu. Esto ye daqué que realmente esixe a les empreses tresformamientos nos sos esquemáticos modelos porque trabayar con ellos ye definitivamente otra tema.<ref name="c5d4ad43" /> Munchos miembros d'esta xeneración demostraron por aciu el so espíritu entamador como puede llevase a cabu trabayu intensivu en conocencia dientro d'una organización de forma distribuyida y deslocalizada. Xeneralmente estos individuos amuesen una preferencia poles xerarquíes planes, un altu nivel de autoorganización, y un sistema de decisiones basáu nel consensu, tou ello facilitáu pola comunicación intensa al traviés d'una gran variedá de canales, incluyendo redes sociales esternes a la organización.<ref>{{Cita noticia|apellíos=Bondar|nome=Kateryna|títulu=Les Nueves Formes de Trabayar yá tán equí - InnovaCima|url=http://innovacima.com/blog/2017/12/08/nuevo-mundo-trabajar-ya-esta-aqui/|fecha=8 d'avientu de 2017|fechaaccesu=13 d'avientu de 2017|periódicu=InnovaCima|páxina=|idioma=es-ES|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027131325/http://innovacima.com/blog/2017/12/08/nuevo-mundo-trabajar-ya-esta-aqui/|archivedate=2021-10-27}}</ref> == Xeneración Y nel mundu == * [[Occupy Wall Street]] n'Estaos Xuníos 2011 * [[Manifestaciones en Guatemala de 2015|Movilizaciones polítiques y estudiantiles en Guatemala mientres el 2015]] * [[Movilización estudiantil en Chile de 2011]] * [[YoSoy132|#YoSoy132]] en Méxicu 2012 * [[Millennials N'Acción|#MillennialsEnAcción]] en H. Matamoros, Tamps. Méxicu 2017 {{Socesión | títulu = Xeneración Y | periodu = ('''1980'''-'''1995''') | predecesor = [[Xeneración X]] | socesor = [[Xeneración Z]] }} == Ver tamién == * [[Xeneraciones]] * [[Xeneración X]] * [[Xeneración Z]] * [[Xeneración Einstein]] == Referencies == {{llistaref|Moller, A. D., & Cardona, M. J. (2009). Cultura política, participación ciudadana y afitamientu democráticu en Méxicu. (Spanish). Espiral, 16(46), 137-171.}} == Bibliografía == * ''Serena, Marc.'' "[http://www.edicionesb.com/catalogo/autor/marc-sele/788/llibru/la vuelta-de-los-25_1799.html La vuelta de los 25, un atles xeneracional de Johannesburgu a Moscú]" (Ediciones B, 2011). Una semeya de moces de 25 años de 25 países. * Moller, A. D., & Cardona, M. J. (2009). Cultura política, participación ciudadana y afitamientu democráticu en Méxicu. (Spanish). ''Espiral'', ''16''(46), 137-171. == Enllaces esternos == ''[https://nekodifications.com/carta-abierta-de-un-millennial-a-un-babyboomer/ «Carta abierta a un babyboomer. Fdo: un millennial»]'' por ''Nekodificador'' {{Tradubot|Generación Y}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Antropoloxía]] [[Categoría:Mocedá]] [[Categoría:Xeneraciones]] fjvkmmh28lcld4db28yskqtvfqgczfl 0 142720 4527260 4516674 2026-09-11T13:12:19Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527260 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Ted Bundy}} {{persona}} '''Theodore Robert Cowell Bundy''' {{nym}}, conocido como '''Ted Bundy''', foi un [[asesín en serie]] de muyeres. Confirmáronse-y 36 asesinatos, pero según los analistes la cifra real posiblemente sía cimera a les 100 muertes. Foi [[pena de muerte|condergáu a muerte]] y executáu na [[siella llétrica]] el 24 de xineru de 1989.<ref>{{Cita web|url=http://realidadretorcida.blogspot.com/2017/06/un-asesino-serial-llenu-de-carisma-y.html|títulu=Un asesín en serie llenu de carisma y perversión|fechaaccesu=10 de xunu de 2017|sitiuweb=Realidá Retorcigañada}}</ref> == Infancia == Fíu biolóxicu d'un veteranu de la [[fuercia aérea]], a quien nunca conoció, y de Louise Cowell, vivió los sos primeros cuatro años en casa de los sos güelos maternos. Mientres esti tiempu creyó que los sos güelos yeren los sos padres y que la so madre yera la so hermana mayor. En [[1950]], Ted y la so madre, camudar a [[Tacoma]] ([[Estáu de Washington|Washington]]) con otros familiares. Ende, Louise conoció a Johnnie Culpepper Bundy, un cocineru del exércitu col que se casó en mayu de 1951 y del que Ted darréu adoptó l'apellíu. El matrimoniu tuvo cuatro fíos, pero Ted nunca creó un llazu afeutivu col home de la so madre. == Universidá == Foi un estudiante aplicáu y con bones notes na [[Universidá de Washington]] y na Universidá de Puget Sound ([[Tacoma]]) cola llicenciatura en psicoloxía. Trabayó en dellos llugares ensin durar enforma tiempu nellos. Mientres la primavera de [[1967]] namorar de Stephanie Brooks, una formosa ya intelixente mozu de familia acomodada. Stephanie foi'l suañu fechu realidá de Bundy, pero dos años dempués ella graduóse en [[Psicoloxía]] y remató la rellación por considerar que la so pareya yera indiscreta y escarecía d'oxetivos claros na vida. Bundy nunca superó la rotura y encegolóse con Stephanie calteniendo contautu al traviés de cartes pa, asina, intentar reconquistala. Abandonó los estudios mientres un tiempu y dempués tornó a la [[Universidá de Washington]] pa matriculase en [[Derechu]]. Foi consideráu un estudiante brillosu y envaloráu ente los sos profesores. Paralelamente empecipió una rellación de 5 años con Meg Anders (el so nome real Elizabeth Kloepfer), quien yera divorciada y tenía una fía pequeña. Sicasí, Meg desconocía que'l so noviu tuviera saliendo con una moza de [[San Francisco (California)|California]] cola que siguía escribiéndose cartes. Mientres [[1969]] y [[1972]] tou foi bien: unvió solicitúes d'almisión a escueles de Derechu y tuvo arreyáu n'actividaes comuñales. Inclusive llogró una condecoración de la policía de [[Seattle]] por salvar a un neñu de trés años de morrer afogáu. Tamién se rellacionó con figures importantes del [[Partíu Republicanu de los Estaos Xuníos]]. Tou camudó en [[1973]], cuando se realcontró con Stephanie, cola que caltuvo una rellación que duró ente'l branu ya iviernu d'esi mesmu añu. A la fin, Bundy abandonar ensin qu'ella volviera a saber nunca más d'él. == Primeros delitos y asesinatu == Antes d'empezar a asesinar perpetó una serie de [[furtu|furtos]] en cases ayenes y comercios mientres taba [[Borrachu|bebíu]]. El [[4 de xineru]] de [[1974]] entró nel cuartu de la universitaria Joni Lenz, de 18 años, cutir con una palanca metálica y violar con una pata de la cama. A otru día, la moza foi topada quebrada y sobrevivió con [[dañu cerebral]] permanente. Bundy cuntaba con 27 años. Ventisiete díes dempués atacó a la estudiante en [[Psicoloxía]] de la [[Universidá de Washington]] Lynda Ann Healy, de 21 años. Bundy entró nel so cuartu, dexar inconsciente con un golpe y sacar de la escuela. Naide notó l'ausencia de la moza hasta a otru día. La policía nun estableció nenguna conexón ente los dos agresiones y tampoco se fixeron mayores pruebes nin estudios de la escena del crime. Los restos de Lynda Ann fueron afayaos un añu dempués nun monte cercanu. == Empiecen los asesinatos en serie == Mientres la [[primavera]] y [[branu]] de [[1974]] sumieron delles universitaries y madres nueves. Calcúlase que fueron ocho víctimes a les qu'atacó de nueche hasta qu'empezó a faelo de día. La policía empecipiara una investigación y cuntaba con descripciones alrodiu de un home que solicitaba ayuda a moces qu'enxamás volvíen ser vistes. L'individuu tenía la particularidá de dir cargáu con llibros y llevar un brazu [[yelsu|enyelsadura]] o en cabestrillo. Tamién hubo testigos que repararon a un home que solía tener "problemes" p'arrincar el so [[Volkswagen]], que fuera vistu rondando'l sitiu onde sumieron dos de les nueves asesinaes. El [[9 de febreru]] de [[1974]], Carol Valenzuela, de 20 años, sumió de [[Vancouver]] ([[Canadá]]). El so cadabre nun foi afayáu hasta'l mes d'[[ochobre]] xunto a otru cuerpu ensin identificar. El [[11 de febreru]] de [[1974]] sumió Nancy Wilcox, de 16 años. El so cuerpu nunca foi topáu. El [[12 de marzu]] de [[1974]] Donna Mason, de 19 años, foi vista per última vegada mientres diba a un conciertu de [[jazz]] del campus. El [[17 d'abril]], Susan Rancourt de 18 años, caminaba polos xardinos del Central Washington State College cuando sumió. Un mes más tarde sumió Roberta Parks, de 20 años, quien quedara con unes amigues pa tomar café. Nunca llegó. Parks atopar con un home aparentemente mancáu que-y pidió ayuda pa xubir unes coses al so autu. Enxamás foi vista de nuevu. El [[1 de xunu]] de [[1974]], Brenda Ball, de 22 años, salió de la Tabierna Flame en Burien ([[Estáu de Washington|Washington]]) dempués de comentar a los sos amigos que diba buscar a daquién que la llevara a Sun City ([[California]]). La última vegada que la vieron taba falando con un home col brazu nun cabestrillo. Diecinueve díes más tarde afayóse que Brenda nunca llegó al so destín. El [[11 de xunu]] de [[1974]] Georgann Hawkins, de 18 años, perteneciente a la fraternidá Kappa Alpha Theta de [[Seattle]], sumió dempués de despidise del so noviu y dir buscar unos llibros pa un exame de castellán. La so compañera d'habitación y la encargada del cuartu reportaron la so desapaición a la mañana siguiente. El [[14 de xunetu]], la universitaria Janice Ott dexó una nota a la so compañera d'habitación avisándo-y que se diba en bicicleta al parque Lake Sammamish. Ellí vióse-y parolar con un home que tenía'l brazu enyelsadura y pidía-y ayuda pa cargar llibros nel so autu. Díes dempués volvió al mesmu parque y secuestró a Denise Naslund, que pasaba'l día col so noviu y amigos. Los restos de Janice y Denise fueron atopaos n'agostu de [[1974]] nel mesmu [[llagu Sammamish]]. Bundy despistaba a la policía porque sabía cómo alteriar el so aspeutu físicu. Camudábase'l peñáu, dexábase crecer barba y bigote o los afaitaba. Tamién camudó de residencia y camudóse a Midvale ([[Utah]]), onde'l [[30 d'agostu]] de [[1974]] matriculóse como estudiante na Facultá de Lleis na Universidá d'Utah. El [[18 d'ochobre]] de [[1974]] asesinó a Melissa Smith, la fía del [[xérif]] local. Secuestrar mientres ella diba pasar la nueche en casa d'una amiga. El so cadabre foi atopáu nueve díes dempués en Summit Park. El [[30 d'ochobre]] sumió Laura Aimee, de 17 años, cuando volvía d'una fiesta de [[Halloween]]. El so cadabre foi atopáu nos [[montes Wasatch]] amosando signos de ser cutida na cabeza con una cuña de metal y [[violación|violada]]. La policía empecipió una investigación y afayó semeyances nel [[modus operandi]] con dellos asesinatos asocedíos en Washington. Ente dambes comisaríes ellaboraron una semeya falada del posible aspeutu que tendría l'asesín. [[Ficheru:Ted_Bundy_Volkswagen.jpg|thumb|450px|El Volkswagen que solía utilizar Bundy pa secuestrar a les sos víctimes]] === Primeros nicios === Bundy cometió'l so primer erru'l 8 de payares de 1974, cuando s'averó a Carol DaRonch nel Fashion Place Mall en Murray, Utah. Faciéndose pasar por un oficial de policía, informólu qu'intentaren robar el so coche. DeRonch xubió al autu de Bundy so la creencia errónea de que diben a comisaría pa presentar un informe. Dempués de detener abruptamente el coche, Bundy sacó una pistola y -y esposó una muñeca. Ella lluchó y consiguió estremase primero que Bundy pudiera afitar l'otru estremu de les esposes. Ella cutir na cara y salió corriendo. Consiguió qu'un motorista que pasaba llevar a la policía. Na comisaría, Carol narró lo asocedío y asina se llogró la descripción del home, del vehículu y el tipu de sangre del atacante. Esa mesma nueche ([[8 de payares]]), Debby Kent, de 17 años, sumió del aparcamientu del institutu Viewmont, onde allegara xunto a los sos padres a ver una obra de teatru. Los familiares, esmolecíos pola tardanza de Debby, llamaron a la policía que tres una busca pel aparcamientu atoparon la llave d'un par d'esposes. La llave pertenecía a les esposes coles que, hores antes, presentárase Carol DeRonch na estación de policía. La direutora de la obra de teatru, Jean Graham, declaró que mientres l'actuación un home d'aspeutu paecíu al del sospechosu solicitára-y qu'acompañar al aparcamientu pa identificar un vehículu, pero ella habíase negáu porque taba ocupada cola obra. Casi un mes dempués d'asocedíos los fechos, un home llamó a la policía pa informar de que la nueche de la desapaición de Debby viera salir precipitadamente un [[Volkswagen]] de color claru del aparcamientu de la escuela. === Asesinatos en Colorado === El [[12 de xineru]] de [[1975]], Caryn Campbell, de 23 años, acompañó al so prometíu, el doctor Raymond Gadowski, a un seminariu en Aspen ([[Colorado]]). Mientres folgaben nel salón del hotel ella tornó a l'habitación pa buscar una revista. El doctor Gadowski y los sos fíos decidieron dir buscala al ver que nun tornaba, pero nun lu atoparon. A media mañana diose parte a la policía de la so desapaición. Un mes dempués un trabayador atopó'l cadabre de Caryn nun bancu de nieve a dellos quilómetros del hotel. Fuera violada y brutalmente cutida. Nun s'atopó evidencia dalguna del atacante. El [[1 de marzu]] de [[1975]] foi afayáu un craniu nuna zona montiega de los montes Taylor. Pertenecía a Brenda Ball. La policía realizó una amplia busca pola contorna y trés díes depués atoparon partes de los cuerpos de Lynda Healy, Susan Rancourt y Roberta Parks. Darréu topáronse otros restos que fueron identificaos como pertenecientes a Donna Mason. El descubrimientu de delles de les víctimes nun detuvo a Bundy. El [[15 de marzu]] d'esi mesmu añu secuestró a Julie Cunningham, de 26 años, cuando se dirixía a una tabierna en Vail ([[Colorado]]). El so cuerpu nun foi topáu. El [[6 d'abril]] de [[1975]] n'aldericando col so home, Denise Oliverson, de 25 años, decidió dir visitar a los sos padres en Grand Junction ([[Colorado]]). Denise nun tornó aquella tarde, pero tampoco llegó a casa de los sos padres. Sumió y el so cuerpu entá nun foi atopáu. Nueve díes más tarde, Melanie Cooley, de 18 años, sumió cuando tornaba del institutu. Un trabayador de caminos afayó'l so cadabre'l [[23 d'abril]]. La chica fuera cutida con una barra, les sos manes ataes al llombu mientres una funda d'almada taba fuertemente anoyada alredor del so pescuezu. El [[1 de xunetu]] de [[1975]], Shelley Robertson, de 24 años, decidió viaxar pel país practicando [[autostop]]. Los sos amigos nun s'esmolecieron demasiáu cuando pasaron dellos díes ensin vela. Hubo testigos que la vieron nuna gasolinera falando con un home que conducía un vieyu camión. El [[21 d'agostu]] el so cadabre foi afayáu por dos estudiantes nel pozu d'una mina cercana a [[Georgetown (Colorado)]]. == Identificación y posterior captura == Debíu a la semeya falada del [[asesín]], una amiga cercana de Meg Anders reconocer como Ted Bundy. Meg Anders tamién llamó de manera anónima a la policía suxiriendo que'l so noviu podría tener daqué que ver coles muertes. A pesar de que se facilitaron semeyes recién de Bundy a la policía, los testigos fallaron al faer la correspondiente identificación. La policía refugó esa pista pa enfocase n'otros informes. L'atención escontra Ted Bundy estenar hasta dellos años más tarde. Bundy adoptó la estratexa de treslladase d'un estáu a otru pa evitar que la policía afayara los sos patrones. Col pasu del tiempu los sos ataques volviéronse cada vez más erráticos y temerarios. Dalgunes de les sos víctimes convertir en testigos, lo que más tarde fadríen posible l'enxuiciamientu de Bundy. El [[16 d'agostu]] de [[1975]] un patrulleru detuvo un [[Volkswagen]] pa comprobar la so matrícula. El sospechosu dar a la fuga, pero foi deteníu pocu dempués. Nel autu atopó una palanca de metal, esposes, cinta y otros oxetos que dieron entamu a una investigación a gran escala en redol a un home: Theodore Robert Bundy. == Primer xuiciu == El [[23 de febreru]] de [[1976]] empezó'l xuiciu contra Ted Bundy por [[secuestru]] agraváu. Tenía 29 años y entró na sala col enfotu de que nun esistíen pruebes abondes contra él. Sicasí, Carol DaRonch señalar como l'home qu'intentó secuestrala y amenació con matala. Él negó conocela, pero escarecía de coartada. El [[30 de xunu]] de [[1976]] foi sentenciáu a una condena de 15 años de prisión con posibilidá de llibertá condicional. En prisión, los médicos efectuáron-y pruebes psicolóxiques y toxicológiques concluyendo que nun yera [[psicóticu]] nin drogadictu o alcohólicu y que tampoco sufría dalgún tipu de dañu cerebral. Les resultancies de les pruebes dexaron siguir preparando procesos nel so contra. Les pruebes periciales del [[Volkswagen]] determinaron que les muestres de pelo atopaes yeren de Melissa Smith y de Caryn Campbell. Exámenes posteriores revelaron que les contusiones cerebrales en dambos cuerpos podíen ser causaes pola palanca atopada nel coche de Bundy. La policía de [[Colorado]] llevantó cargos por asesinatu'l [[22 d'ochobre]] de [[1976]]. N'abril de [[1977]] foi treslladáu a la prisión del condáu de [[Garfield (desambiguación)|Garfield]]. === Fugues === Mientres los preparativos del so segundu xuiciu, Bundy despidió a los sos abogaos y decidió defendese él mesmu. Por esi motivu dexóse-y visitar la Biblioteca de la Corte d'[[Aspen]] ([[Colorado]]). El [[7 de xunu]] de [[1976]] saltó dende la ventana de la biblioteca, mancándose'l todíu. Aun así, refugó a la policía mientres 6 díes y sobrevivió robando y dormiendo nuna caravana abandonada. La policía atrapar cuando trataba de robar otru [[Volkswagen]] coles llaves puestes. Volvió escapar de nuevu en xineru de [[1977]] engatando al techu d'una de les estaciones de la cárcel, para dende ende aportar a otra parte del techu que desaguaba nel armariu d'un departamentu vacíu del penal. Esperó a que nun hubiera naide cerca y salió pela puerta delantera d'unu de los departamentos de los funcionarios de prisiones. Hasta la mañana siguiente, pasaes 15 hores, nun se dieron cuenta de la so desapaición. Esta vegada fuxó a [[Chicago]] y [[Florida]] usando'l seudónimu de Chris Hagen. == Últimos crímenes y arrestu == [[Ficheru:FBI-360-Ted Bundy FBI 10 most wanted photo.jpg|thumb|right|Bundy en 1977]] El [[14 de xineru]] de [[1977]] l'edificiu de la fraternidá Chi Omega taba mediovacíu cuando Nita Neary volvió na madrugada. Estrañó-y que la puerta tuviera abierta y decidió escondese. Vio salir del edificiu a un home con una gorra azul y una carpeta envuelta nun trapu. Creyendo qu'asaltaren la fraternidá, foi en busca de la so compañera Karen Chandler, a la qu'atopó taramellándose pol pasiellu mancada gravemente. Kathy Kleiner foi topada con vida, anque quebrada, nel so cuartu. La policía atopó'l cadabre de Lisa Levy, que fuera cutida na cabeza y brutalmente violada. Tamién taba'l cadabre de Margaret Bowman, esgañada mientres dormía, con un golpe na cabeza que-y estrozó'l craniu. El restu de les moces nun pudieron apurrir más pistes salvo'l testimoniu de Nita Neary. Non lloñe d'ellí, Bundy atacó a Cheryl Thomas, que sobrevivió a una paliza brutal. El so craniu foi quebráu en cinco llugares, tenía'l quexal rotu y un costazu disllocáu. La moza sufrió perda permanente de l'audición y problemes d'equilibriu. Na escena del crime atoparon evidencies corporales, como pelo y sangre del autor. El [[9 de febreru]] de [[1977]] secuestró a Kimberly Leach, de 12 años, en Lake City. La so amiga Priscila narró a la policía que lu había vistu xubise a una carroceta blanca con un home del que nun pudo apurrir más datos. Ocho selmanes dempués atopóse en [[Florida]] el cuerpu de Kimberly. Tres l'asesinatu de Leach, Bundy por dalguna razón tornó al so apartamentu de Tallahassee. Al paecer desfacer de la furgoneta blanca y casi foi deteníu cuando intentaba robar otru vehículu. Escapó cuando l'oficial dexar solo mientres revisaba les plaques del coche robáu. De regresu al so apartamentu llimpió'l llugar de buelgues, robó un BMW y finalmente dexó Tallahassee. Dempués de dellos alcuentros intensos colos emplegaos del hotel en rellación coles sos tarxetes de creitu (yeren robaes y fueren denunciaes), Bundy terminó en Pensacola, Florida, onde les plaques del autu robáu fueron reconocíes por un oficial de patrulla, que lo detuvo dempués d'una curtia persecución y de una curtia llucha. [[Ficheru:TedBundyincustody.JPG|thumb|250px|Bundy tenía carisma. La xente reparába-y con una amiestu d'interés y medrana]] == Xuicios == === Fraternidá Chi Omega === El [[25 de xunu]] de [[1979]] en [[Miami]] ([[Florida]]) xulgóse-y polos crímenes de la fraternidá Chi Omega. Fueron nomaos como los delitos de la década, y tuvieron tal impautu na opinión pública que fixeron que gran parte de los [[Estaos Xuníos|americanos]] consideraren a Bundy como la encarnación del Mal. Bundy exerció como'l so propiu abogáu, pero les evidencies contra él fueron aplastantes. Primero foi'l testimoniu de Nita Neary, que lo señaló cómo l'home al que vio salir con gorra de la fraternidá. Dempués xubió al estráu'l [[odontólogu]] Souviron, que determinó que les marques de dientes atopaes nel cuerpu de Levy coincidíen col dentame de Bundy. Testigos de cargu y descargu fueron llamaos per dambos llaos (incluyendo a María Luisa Bundy) pa la defensa. Bundy lloró mientres el testimoniu de la so madre (una rara amuesa d'emoción real). Al xuráu foi-y dexáu escuchar detalles del secuestru de DaRonch. El [[31 de xunetu]] de [[1979]], tres siete hores de deliberación, el xuráu declarar culpable. Él escuchó'l veredictu ensin demostrar emoción dalguna, a diferencia de la so madre, que clamió piedá. Ted afirmó ser víctima d'una farsa, d'un xuiciu inxusto y abusivo, polo que nun tenía que pidir clemencia por daqué que nun cometiera. El xuez Cowart sentenciar a la [[pena de muerte]] na [[siella llétrica]] polos asesinatos de Lisa Levy y Margaret Bowman. === Kimberly Leach === Anque Bundy yá s'atopaba nel corredor de la muerte, l'estáu de la Florida decidió xulgalo pol asesinatu de Kimberly Leach. El [[7 de xineru]] de [[1980]] empezó'l xuiciu. Tres el fracasu d'exercer como'l so propiu abogáu, Bundy contrató a Julius Africanu y Lynn Thompson. Con ellos trazó la idea d'apelar por incapacidá mental. Pero la estratexa llegal nun funcionar y foi declaráu culpable. Mientres el procedimientu penal del casu Leach, aprovechó una antigua llei de la Florida que proclamaba que toa declaración de matrimoniu nun xulgáu, fecha en presencia de funcionarios xudiciales, yera válida y llegalmente venceyante. Faciendo usu d'esi derechu propúnxo-y matrimoniu a la so novia, Carol Ann Boone. Nesi momentu, Boone convertir na esposa de Bundy. Poques hores más tarde sería condergáu a muerte pol asesinatu de Leach y unviáu a la prisión de Raiford. == Execución == Nada foi fácil con Bundy y la so execución nun sería distinta. Siguió proclamando la so inocencia y metódicamente escosó les sos apelaciones. Representándose a sigo mesmu llogró numberosos retrasos a la execución, la primera siendo'l 4 de marzu de 1986, incluyendo unos quince minutos antes de la hora programada pa morrer el 2 de xunetu de 1986, y otru el 18 de payares, a tan solo siete hores de la execución. Esti criminal usaba y abusaba del so encantu personal y nun duldar n'utilizar esta capacidá na so llucha por retrasar la so final. Resaltando tal traza, el criminólogo Robert Ressler envalora que Bundy favorecióse, pos la prensa interpretó mal aquel encantu personal. Señala que, al contrariu de la imaxe que d'él brindaben los medios d'espardimientu, esti delincuente nun yera "el [[Rodolfo Valentino]] de los asesinos en serie, sinón un home brutal, sádicu y malváu".<ref>Robert Resler, Tom Shachtman, ''[https://books.google.com.uy/books?id=XppM_ae8eScC&printsec=frontcover&dq=ressler+asesinos+en+serie&hl=es&sa=X&ei=HG1cUZG4KeXo0gGfoIGQAw&sqi=2&ved=0CCwQ6AEwAA Asesinos en serie]'', editorial Ariel S.A, Barcelona, España (2005), páxs. 103-104.</ref> Buscando aplazar el cumplimientu de la so sentencia, confesó-y al doctor Bob Keppel, xefe d'investigadores del Departamentu de Xusticia de [[Washington D. C.|Washington]], con quien collaborara tiempu tras na busca de [[Gary Ridgway]] (asesín en serie conocíu como ''The Green River Killer''), dalgunos de los llugares onde guardaba los restos d'unes cuantes de les sos víctimes. Na so casa fueron afayaes dalgunes de les cabeces de les sos víctimes. La conducta de Bundy foi catalogada como perversión y compulsión [[Necrofilia|necrofílica]]. El 17 de xineru de 1989 llogró la fecha definitiva: Diba ser executáu una selmana dempués. Bundy nun terminara la so llucha pa evitar la muerte y trató de caltener les sos confesiones como cebo para, asina, llograr más tiempu. Él y los sos abogaos pidieron una prórroga de trés años por que confesara los demás asesinatos. Tamién trató de coaccionar a los familiares de les sos víctimes por que solicitaren a la corte que-y otorgaren más tiempu pa poder confesar. A pesar de nun conocese'l paradoriu de munches de les víctimes, toles families negáronse. Mientres permaneció zarráu trató de diferir al máximu la fecha de la so execución y pretendió perpetar más cantidá d'asesinatos, inventando detalles y apurriendo datos inconexos p'asina ganar tiempu coles reconstrucciones y busques. Llegó al cuelmu de proponer ayudar a les autoridaes a detener a otros asesinos en serie, aprovechando qu'entós daquella faía estragos el llamáu ''"casu de los crímenes del ríu verde"'', otra secuencia de muertes violentes que tuvo por oxetu a prostitutes.<ref>Gabriel Pombo, ''[https://books.google.com.uy/books?id=VYaGJLQyb84C&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_gue_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Hestories d'asesinos]'', editorial Carlos Álvarez, Montevideo, Uruguái (2010), páx. 192.</ref> Considerando esta actitú, aquellos qu'estudiaron la personalidá delictiva d'esti homicida serial destacaron que se trataba d'un mentirosu compulsivu que tuvo la osadía, una vegada cercana la hora de la so execución, de tratar de retrasar el momentu de la mesma intentando engatusar a la Policía y al FBI prometiendo la confesión de tolos crímenes que cometiera.<ref>Diego Ávila, ''[https://books.google.com.uy/books?id=cfb6zPK1BsoC&dq=diego+avila+vivir+pa+matar&hl=es&sa=X&ei=dm1cUcaeO63W0gHLlYHADQ&ved=0CC8Q6AEwAA Vivir pa matar]'', Ediciones Vosa, Madrid, España (2003), páx. 116.</ref> Bundy celebró un maratón d'entrevistes y confesiones mientres los sos últimos díes, anque nunca tuvo dispuestu a almitir tou, especialmente los asesinatos de delles de les víctimes más nueves. Nel so últimu día llamó a la so madre y refugó la so última comida. Foi lletrocutáu'l 24 de xineru de 1989 y declaráu muertu a les 07:16 de la mañana. == Patoloxía == N'avientu de 1987, Bundy foi esamináu mientres siete hores por [[Dorothy Otnow Lewis]], profesora de la New York University Medical Center. Lewis diagnosticar como un [[trestornu bipolar|maniacu-depresivu]] que los sos delitos asocedíen de normal mientres los episodios depresivos.{{sfn|Nelson|1994|p=152}} Bundy esplicó-y con detalle la so infancia, cuantimás la so rellación colos sos güelos maternos, Samuel y Eleanor Cowell. Según Bundy, el so güelu Samuel Cowell yera un diáconu de la so ilesia. La descripción estableció al so güelu como un tiranu abusador, Bundy describir como un [[racista]] qu'odiaba a los negros, los italianos, los católicos y los xudíos. Amás, declaró que'l so güelu torturaba animales, cutiendo al perru de la familia y maltratando los gatos de los vecinos. Tamién-y dixo a Lewis que'l so güelu caltenía una gran coleición de pornografía nel so ivernaderu, onde, según los sos familiares, Bundy y un primu colar a mirar mientres hores. Tamién dixo que Samuel Cowell montaba en [[rabia]] violenta cuando la tema del padre del rapazu yera tocáu por familiares que solíen espresar escepticismu ante la hestoria que daba.{{sfn|Michaud|Aynesworth|1999|p=330}} Bundy describió a la so güela como una muyer cobarde y obediente, qu'ingresaba de forma esporádica a los hospitales pa sometese a tratamientu por [[depresión]].{{sfn|Nelson|1994|p=154}} Escontra'l final de la so vida, Bundy dixo que se convirtió n'[[Agorafobia|agorafóbica]].{{sfn|Rule|2000|pp=501–508}} Julia, la tía de Bundy, recordó un incidente perturbador que tuvo col so nuevu sobrín. Dempués de recostarse pa tomar un pigazu, Julia espertóse arrodiada de cuchiellos de cocina de la familia Cowell. El pequeñu Ted, de tan solo trés años d'edá, taba xunto a la cama sonriéndo-y.{{sfn|Rule|2000|p=505}} Bundy usó tarxetes de creitu robaes pa mercar más de 30 pares de calcetos, mientres s'escondió na Florida;. Él mesmu considerábase como [[Fetiche|fetichista]] de los pies.{{sfn|Michaud|Aynesworth|1999|p=241}} En xineru de 1989, Bundy foi entrevistáu por [[James Dobson]] una tarde antes de la so execución. Na entrevista Bundy dixo que la [[pornografía]] violenta desempeñó un importante papel nos sos crímenes sexuales. Según Bundy, cuando yera un neñu atopó "fora de casa, nel supermercáu local, nuna farmacia, pornografía nidia... Y de xemes en cuando atopaba llibros pornográficos con conteníu más explicito..."<ref name="PG_160" /> Bundy dixo, ''"Asocedió n'etapes, adulces, la mio esperiencia cola pornografía polo xeneral, pero cola pornografía que presenta un nivel altu de violencia sexual, una vegada que te vuelves adictu a ella, —y esto ver como una especie d'adicción igual qu'otros tipos d'adicción— empieces a buscar tou tipu de material con coses más potentes, más esplícites, más gráfiques. Hasta llegar a un puntu nel que la pornografía va tan lloñe qu'empieces a preguntar como sería faelo en realidá"''<ref name="PG_160">{{cita llibru |apellíos=Shapiro|nome=Ben |títulu=Porn Generation|url=https://archive.org/details/porngenerationho0000shap|editorial=Regnery Publishing|añu=2005|páxina=[https://archive.org/details/porngenerationho0000shap/page/160 160]|isbn=0895260166}}</ref> Dellos investigadores creen que la permanente insistencia de Bundy de que la [[pornografía]] foi un factor contribuyente nos sos crímenes foi otru intentu de manipulación. Una baldida esperanza de torgar la so execución diciéndo-y a Dobson lo que quería oyer.{{sfn|Michaud|Aynesworth|1989|p=320}}<ref name="CB1">{{cita web| url=http://criminalbrief.com/?p=412| títulu=The Objective Hoax| apellíu=Sharp| nome=Kathleen| fecha=18 d'avientu de 2007| editorial=Criminal Brief| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171204113248/http://criminalbrief.com/?p=412| fechaarchivu=2017-12-04}}</ref><ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=1817&dat=19890517&id=lzodAAAAIBAJ&sjid=Y6YEAAAAIBAJ&pg=5679,5124386 "Bundy: a study in contrast, conflict, violence"], Gregory Enns, ''[[The New York Times]]'' News Service, printed in the ''Tuscaloosa News'', May 18, 1989. Comments from Art Norman and William Hagmaier.</ref> Nuna carta escrita poco primero de la so fuga de la cárcel de Glenwood Springs, Bundy manifestó ''"Conocí a persones qu'irradien vulnerabilidá... Les sos espresiones faciales dicen: Tengo mieu de ti. Estes persones conviden al abusu... Esperando ser mancaes, ¿sutilmente fomentar?"''{{sfn|Kendall|1981|p=168}} Nuna entrevista de 1980, falando de la xustificación nes aiciones d'un [[asesín en serie]], Bundy dixo: ''"¿Que ye unu menos? ¿Qué significa una persona menos na cara del planeta?"'' {{sfn|Michaud|Aynesworth|1989|p=188}} Cuando los detectives de Florida pidieron a Bundy que-yos dixera n'ónde dexara'l cuerpu de Kimberly Leach pa da-y paz a la familia, él supuestamente retrucó: ''"Pero si soi'l fíu de puta más duru qu'enxamás conocieron."''{{sfn|Michaud|Aynesworth|1999|p=263}} == Cine == La vida y actos de Ted Bundy foi llevada al [[cine]]: * ''[[Ted Bundy (película)|Ted Bundy]]'' (2002), dirixida por [[Matthew Bright]]. * ''[[Un estrañu al mio llau]]'' (2003), dirixida por [[Paul Shapiro]] (basada nel llibru del mesmu nome por Anne Rule, que conocía a Bundy personalmente). * ''The Deliberate Stranger'' (1986), película pa televisión protagonizada por Mark Harmon. == Ver tamién == * [[Asesinos]] * [[Asesinos en serie]] * [[Misoxinia]] * [[Trestornu bipolar|Bipolaridad]] * [[Sicopatía]] * [[Spree killer]] * [[Trestornu antisocial de la personalidá|Sociopatía]] * [[Trestornos de la personalidá]] * [[Reos executaos en Florida]] == Bibliografía == *{{cita llibru | apellíos = Keppel | nome = Robert | enllaceautor = | títulu = The Riverman: Ted Bundy and I Hunt for the Green River Killer | añu = 2005 | editorial = Pocket Books | edición = Paperback | isbn = 978-0-743-46395-9 | ref = harv }} Actualizáu dempués del arrestu y confesión del Asesín del ríu Verde, [[Gary Ridgway]]. * {{cita llibru | apellíos = Kendall | nome = Elizabeth (seudónimu de Elizabeth Kloepfer) | coautor = | títulu = The Phantom Prince: My Life With Ted Bundy | fecha = setiembre de 1981 | editorial = Madrona Pub | edición = | isbn = 978-0-914-84270-5 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Larsen | nome = Richard W. | títulu = [[The Deliberate Stranger|Bundy: The Deliberate Stranger]] | añu = 1980 | editorial = Prentice Hall | edición = | isbn = 978-0-130-89185-3 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Michaud | nome = Stephen | apellíos2 = Aynesworth | nome2 = Hugh | enllaceautor2 = | títulu = The Only Living Witness | url = https://archive.org/details/onlylivingwitnes0000mich_v8w5 | fecha = agostu de 1999 | editorial = | edición = | isbn = 978-1-928-70411-9 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Michaud | nome = Stephen | apellíos2 = Aynesworth | nome2 = Hugh | enllaceautor2 = | títulu = Ted Bundy: Conversations with a Killer | url = https://archive.org/details/tedbundyconversa00mich_0 | fecha = ochobre de 1989 | editorial = Signet | edición = | isbn = 978-0-451-16355-4 | ref = harv }} Trescripción de les entrevistes con Bundy nel corredor de la muerte. * {{cita llibru | apellíos = Nelson | nome = Polly | títulu = Defending the Devil: My Story as Ted Bundy's Last Lawyer | añu = 1994 | editorial = William Morrow | edición = | isbn = 978-0-688-10823-6 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Rule | nome = Ann | enllaceautor = | títulu = The Stranger Beside Me | url = https://archive.org/details/strangerbesideme00rule | añu = 2000 | editorial = Signet | edición = | isbn = 978-0-451-20326-7 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Sullivan | nome = Kevin M. | títulu = The Bundy Murders: A Comprehensive History | url = https://archive.org/details/bundymurderscomp0000sull | añu = 2009 | editorial = McFarland and Co. | edición = | isbn = 978-0-786-44426-7 | ref = harv }} * {{cita llibru | apellíos = Winn | nome = Steven | apellíos2 = Merrill | nome2 = David | títulu = Ted Bundy: The Killer Next Door | añu = 1980 | editorial = Bantam | edición = | isbn = 978-0-553-20849-8 | ref = harv }} * Robert K. Ressler, Tom Schatman, ''El que llucha con bisarmes'', Editorial Seix Barral S.A, Barcelona (1995), ISBN 84-322-4041-9. == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{NF|1946|1989|Bundy, Ted}} [[Categoría:Sicólogos y sicólogues d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Asesinos y asesines d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Executaos n'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Caníbales]] [[Categoría:Asesinos y asesines en serie]] [[Categoría:Violadores]] 0wbapqhaj4nha1lb9eowf5saalupkdr 0 143301 4527353 4500132 2026-09-11T16:20:32Z ~2026-49268-22 153380 4527353 wikitext text/x-wiki {{Copyedit|t=20140210}} {{Referencies adicionales|t=20170518033232}} {{organización}} Los equipos '''Mar, Aire y Tierra de l'Armada de los Estaos Xuníos''' (n'[[idioma inglés|inglés]]: ''United States Navy Sea, Air and Land'') o '''SEAL''' ([[acrónimu]] de ''Sea, Air and Land''), conocíos davezu como '''Navy SEALs''', son la principal [[fuercia d'operaciones especiales]] de l'[[Armada de los Estaos Xuníos]], siendo'l componente marítimu del [[Mandu d'Operaciones Especiales de los Estaos Xuníos]] (USSOCOM).<ref>{{cita web |url= http://articles.latimes.com/1990-07-27/local/me-625_1_navy-seals|fechaaccesu=28 d'avientu de 2010 |títulu= SEALs Surface to Blow Holes in Navy Nerd Image |periódicu= The Los Angeles Times }}</ref> Los equipos SEAL, según los equipos SWCC (tripulantes de les embarcaciones d'operaciones especiales) entrénense, planien y executen les sos misiones encuadraos nel [[Mandu de Guerra Naval Especial de los Estaos Xuníos]] (NSWC o NAVSOC), el mandu de l'Armada de los Estaos Xuníos pa les operaciones especiales, y so la so direición. El acrónimu de la unidá (SEAL) fai referencia a la so capacidá pa operar en mar, aire y tierra; pero ye la so habilidá pa trabayar [[Bucéu|so l'agua]] que les diferencia de la mayoría de les demás unidaes militares del mundu. La esperiencia adquirida al operar en [[campu de batalla]] nel océanu o n'agua duce dio forma a la so identidá y, como resultancia, considérase-yos como una de les unidaes anfibies más altamente cualificaes y capacitaes del mundu.{{ensin referencies}} Los SEAL tán entrenaos y fueron esplegaos nuna amplia variedá de misiones, incluyendo operaciones d'[[aición direuta]] y de [[reconocencia especial]], [[guerra non convencional]], [[defensa interna nel estranxeru]], [[rescate de rehenes]], [[contraterrorismu]] y otres misiones. Ensin esceición, tolos SEAL son miembros masculinos de l'[[Armada de los Estaos Xuníos|Armada]],<ref>{{Cita web |url=http://coastguard.dodlive.mil/index.php/2010/05/coast-guard-graduates-first-two-seals/ |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100819071648/http://coastguard.dodlive.mil/index.php/2010/05/coast-guard-graduates-first-two-seals/ |fechaarchivu=2010-08-19 }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.navyseals.com/seal-challenge-requirements SEAL requirements |títulu=SEAL Requirements |autor=US Navy |editorial=navyseals.com }}</ref> anque'l programa de collaboración con esti últimu cuerpu foi suspendíu en 2011 por motivos presupuestarios.<ref>(n'inglés) [http://www.navytimes.com/article/20110709/NEWS/107090320/Program-letting-Coasties-train-as-SEALs-on-hold «Program letting Coasties train as SEALs on hold.»] ''Navy Times''. Consultáu'l 10 de febreru de 2014.</ref> Los primeros grupos entraron en serviciu en [[1962]], mientres el mandatu del presidente [[John Kennedy|John F. Kennedy]]. == Historia == === Oríxenes === Los SEAL de la US Navy tienen el so orixe en delles unidaes especiales creaes na [[Segunda Guerra Mundial]]: los Scout and Raiders, les Unidaes de Baltadera de Combate de l'Armada, los buzos de combate del OSS, los Equipos de Baltadera Submarina (UDT, Underwater Demolition Team) y los Escuadrones de Torpederos a Motor de la Segunda Guerra Mundial. En 1947 creóse la UDT (Underwater Demolition Team, Equipu de Baltadera Submarina). Yeren voluntarios de la US Navy y del [[Cuerpu de Marines de los Estaos Xuníos]]. Mientres la [[Guerra de Corea]] lideraron el desembarcu en [[Incheon]], llimpiaron puertos y volaron pontes y túneles en Corea del Norte. Sía comoquier los SEAL nun veríen la lluz hasta 1962. El fracasu de [[badea de Cochinos]] fixo que'l presidente Kennedy solicitara la creación d'una fuercia especial. Nesti momentu, l'Armada dio lluz verde a la creación d'un cuerpu d'operaciones especiales sol nome codificado de ''SEAL'', que la so misión sería la [[guerra de guerrilles]] y operaciones clandestines nes redolaes marítimo y fluvial. Los SEAL componer de dos equipos, y pa la so organización tomóse como modelu al [[Special Air Service|Special Air Service (SAS)]] y el SBS [[Special Boat Service|Special Boat Service (SBS)]] británicos, especialmente esti postreru. Los miembros del SEAL yeren principalmente reclutados a partir de los UDT, creándose los dos primeros equipos: * ST-1 (SEAL Team One) en Coronado (California), qu'operaba nel Pacíficu . * ST-2 (SEAL Team Two) en Little Creek (Virginia), nel Atlánticu. === Vietnam: Una guerra pa les operaciones especiales === [[Ficheru:NavySeal1967Vietnam.jpg|thumb|250px|left|SEAL patrullando'l [[delta del Ríu Mekong]], [[1967]].]] Poles carauterístiques de la [[guerra de Vietnam]] (ausencia de frentes, incursiones dende países vecinos, dificultá pa estremar a combatientes de non combatientes) esta esixó a la participación d'un nuevu tipu de fuercies más alloñaes de la estructura de combate tradicional (una seición perteneciente a una compañía, esta de la mesma a un batallón, etc.). Estaos Xuníos fundara los [[75º Reximientu Ranger|Rangers]] el [[19 de xunu]] de [[1942]] siguiendo l'esquema de los mentaos SAS británicos, esto ye, una fuercia pequeño, aisllada y formada por soldaos especialistes cada unu nun campu.<ref name="cuerposelite">Romero, Javier, Cuerpos d'élite, Misión Imposible, [[Círculu Dixital]], [[Madrid]], [[2005]], ISBN 84-32932-2005</ref> Antes de la participación direuta na guerra yá taben destinaos en Vietnam miles d'asesores y l'[[Exércitu de los Estaos Xuníos|Exércitu Americanu]] creara una de los sos más famoses unidaes, los [[Fuercies Especiales del Exércitu d'Estaos Xuníos|Boínes Verdes]]. Pela so parte l'Armada d'Estaos Xuníos tamién comprobara lo necesario que-y resultaba disponer de fuercies pequeñes y con capacidá d'actuar aisllaes pa infiltrarse en territoriu enemigu y causar daños bien alcontraos, pero bien contundentes. Asina en 1962 creóse esta fuercia a imitación del [[Special Boat Service]] británicu teniendo como primer oxetivu ampliar les funciones de la fuercia de combate de buceadores, los equipos de baltadera submarina de l'Armada (EDS). [[Ficheru:Vietnam p05.jpg|thumb|250px|SEAL en Vietnam con una ametralladora [[Stoner 63|Stoner 63A]]]] En febreru de [[1964]] los SEAL operaben dientro de [[Vietnam del Norte]], en mayu d'esi añu (1964) los Grupos de Defensa Irregulares Civiles empezaron a unviar los primeres nativos pa participar nel [[Proyeutu Delta]], en setiembre empezaron les actuaciones dientro de [[Laos]] y en [[1965]] dientro de [[Camboya]].<ref name="nam">Dellos, Nam, ''Crónica de la guerra de Vietnam'', [[1988]], [[Editorial Planeta-De Agostini]], [[Barcelona]], ISBN 84-396-0755-6.</ref> D'esta forma los SEAL fueron unviaos a Vietnam del Sur pa realizar misiones ''Sat Cong'' (''Matar Comunistes''), reconocencies, información, vixilancia, rescate de prisioneros, guerra psicolóxica y un llargu etcétera onde destacaron sobre les demás fuercies americanes, aportando a consideraos por amigos y enemigos como una de les fuercies más dures y tarrecibles. Recibiría l'encargu, ente otros, de vixilar y patrullar el delta del ríu [[Mekong]] onde les sos llanches de la [[Fuercia Fluvial Móvil]] comprobaron tolos peligros y la facilidá de los guerrilleros del [[Viet Cong]] de realizar ataques bien mortíferos contra ellos. Los SEAL desenvolvieron un duru trabayu, atropando un impresionante historial de combate y llogrando tres medayes d'Honor del Congresu. Dempués del so allugamientu inicial como unidá operativa en Da Nang, asignar a la llimpieza de guerrilleros nel área de Rung Sat, onde gracies a la so eficacia na llucha antiguerrilla consiguiríen una mística y reputación impresionantes, dándo-yos l'enemigu'l llamatu de los Demonios de cara Verde. El 28 d'ochobre de 1965 morrió'l primera SEAL en Vietnam. Dende entós hasta 1972 morrieron otros 45 SEAL. Vietnam apurrió munches lleiciones que s'integraron nel entrenamientu y procedimientos de los SEAL. Los SEAL realizaron misiones clandestines a Vietnam del Norte dende mayu de 1964 a 1971, estes incluyíen sobremanera reconocencies del Puertu de [[Hải Phòng]] y otros puntos estratéxicos. Nestes misiones yeren inxertaos dende submarinos y depués xubíen per ríos o s'averaben a la mariña por aciu botes inflables IBS. Patrullar costeres y de interdicción incluyíen control y captura de botes, busca y sabotaxe a la industria marítimo de Vietnam del Norte. Los SEAL empezaron a esplegase en Vietnam del Sur en 1966, primeramente dedicándose a operaciones d'intelixencia. Los SEAL establecíen puestos d'observación nel Delta del Mekong p'alcontrar la rede de rutes del Viet Cong. Cuando alcontraben una ruta o base enemiga establecíense emboscaes o ataques. La primer operación importante foi n'avientu de 1966, prindáronse documentos qu'indicaben la situación de los pozos d'agua del Viet Cong na Zona Especial de Rug Sat. Los SEAL volaron esos pozos y quitaron al enemigu de la mayor parte de la so agua fresco. En setiembre de 1967 y marzu de 1968 los americanos llanzaron operaciones pa destruyir los [[búnkeres]] y almacenes enemigos nel Delta del Mekong, nelles los SEAL actuaron como esploradores y guíes, alcontrando los oxetivos y dirixendo los ataques. Los SEAL tamién baltaron pontes a les llongura de la [[Ruta Ho Chi Minh]] y tuvieron una importante participación nel [[Programa Phoenix]]. === Misiones d'espionaxe === A la ''US Navy'' asocedióse-y la idea de pinchar los cables de comunicaciones somorguiaos de l'antigua URSS. Estos cables paeceríen seguros a los soviéticos, pero n'ochobre de 1971 el submarín ''[[USS Halibut (SSN-587)]]'' llegó al [[mar de Ojotsk]], y dellos buceadores del ''SEAL'' asitiaron bobines d'escucha nun cable rusu que xunía la flota del Norte con Moscú. En demostrando que podía faese, el ''USS Halibut'' volvió en 1972 pa instalar xunto al cable una cápsula de grabación de gran capacidá. Esta téunica nun estropiaba los cables y yera improbable detectala fácilmente. En 1979 añadiéronse nuevos cables como oxetivos d'esta operación, emplegando otru submarín más, el ''[[USS Parche (SSN-683)]]''. En 2005 asignóse'l ''[[USS Jimmy Carter (SSN-23)]]'', forníu pa operaciones especiales con una estensión de 30 metros conocida como MMP (Multi-Misión Platform). Ente estes misiones submarines los ''SEAL'' ayudaron a recuperar del fondu marín restos de misiles soviéticos. Coles mesmes, miembros del ''SEAL'' sofitaron al ''Special Activities Staff'' (SAS) de la CIA nel mináu de puertos nicaraguanos nos años 80, como parte de la política de desestabilización contra'l gobiernu sandinista. === Guerra Irán-Iraq === Na [[Guerra Irán-Iraq|guerra d'Iraq ya Irán]], los equipos SEAL dirixeron misiones pa compensar los barcos iraninos que minaben les agües del [[Golfu Pérsicu]]. N'agostu de 1987 empecípiase'l treslláu de dos equipos SEAL (SEAL Team 1 y Team 2), embarcaos nel {{USS|Guadalcanal|LPH-7}} y otros buques esplegaos na zona. En paralelu, dos helicópteros AH-6 y cuatro MH-6 “Little Bird” del [[160º Reximientu d'Aviación d'Operaciones Especiales]] unviar a la zona pa ser embarcaos nes Fragates {{USS|Klakring|FFG-42}} y {{USS|Jarret|FFG-33}}, constituyendo los destacamentos ''Seabat'' 1 y 2 con un MH-6 y dos AH-6 cada unu. El gobiernu americanu arrendó de dos barcaces de 132 metros de llargu y 45 metros d'anchu a la Kuwait Oil Tanker Company. Fueron tresformaes pal so usu militar, con una cubierta pa helicópteros y pudiendo agospiar hasta 161 homes. Coles mesmes en setiembre lleguen seis lancha rápides Mk.III, botes neumáticos y equipu de les Special Boat Unit (SBU) 12 y 13 pa participar na operación. Esto dexó esplegar a partir d'ochobre a los ''SEAL'', llanches y helicópteros a lo llargo de les rutes de los petroleros. En setiembre el buque iranín ''Iran Ajr'' ye afayáu en plenu mináu. El “Seabat 2” ataca al buque pa detener el mináu. Tres lancha ''Mark III'' con operadores SEAL lleguen a la zona, rescatando a los tripulantes iraninos qu'abandonaren el barcu. Mentanto más SEAL lleguen dende'l ''USS Guadalcanal (LPH-7)'' nun helicópteru CH-46D “Sea Knight” pa embarcar nuna llancha de desembarcu y formar un equipu d'abordaxe. Les reconocencies electróniques afayaron que la mayoría de les plataformes petroleres iranines sirvíen como centros de mandu y control de les xeres de mináu, amás de cumplir misiones d'intelixencia. N'ochobre de 1987 hai un enfrentamientu ente llanches rápides iranines y helicópteros americanos. Tres lancha Mk. III son espachaes a la zona con operadores SEAL , aseguraren la zona y prinden cinco marineros iraninos que s'atopaben nadando nes cercaníes. N'ochobre llánzase la operación ''Nimble Archer'', motivada pol ataque iranín contra'l petroleru ''Sea Isle City'', cuando s'atopaba fondiáu n'agües kuwaitíes. Tres el bombardéu de cuatro destructores de la US Navy, un equipu de SEAL y una unidá de baltadera averar a dos plataformes iranines utilizando botes rápidos. Volaron una d'elles, ente que la otra foi amburada pol bombardéu previu y que terminó destruyida por completu. Tres esto asaltaron una tercer plataforma a dos milles, abandonada apresuradamente polos iraninos. Nesta llograron prindar documentos y equipos de comunicaciones militares. El 14 d'abril de 1988 les fuercies SEAL participaron de la operación ''Praying Mantis''. Ye bien posible que los comandos SEAL participaren mientres tou este esplegue en munches aiciones tapaes, quiciabes inclusive infiltraciones clandestines en territoriu iranín. En 1988 los equipos SEAL esplegaos fueron reemplazaos en 1988 pola Delta Force. === Granada === [[Ficheru:CH-53D HMM-261 Grenada Okt1983.jpeg|thumb|250px|Helicópteru del USMC en Granada, puede vese una de les armes antiaéreas que tantos problemes crearon.]] Mientres la invasión a [[Granada (país)| Granada]] en 1983, codificada col nome de Roxura Urxente, unes hores antes de la invasión equipos de los SEAL desembarcaron pa marcar los puntos de desembarcu. El SEAL Team 6 empecipió la so misión nel aeropuertu de Punta Salinas. La xera consistía n'axuntar información sobre'l llugar pa facilitar l'asaltu aerotresportáu . Tamién teníen d'asitiar los faros en tierra pa dirixir a los [[C-130]] a les zones correutes del aterrizaxe. Con condiciones climátiques adverses, los SEAL saltaron en paracaíes en metá de la nueche. Cuatro de los SEAL, sobrecargados y enredaos nos sos paracaíes, afogar nel mar. Los SEAL tuvieron d'albortar la misión y dirixise col bote restante a un Puntu d'Evacuación. La nueche siguiente, otru pelotón SEAL foi esplegáu cola mesma misión. Esta vegada averar a la sablera; pero poco primero de algamar atoparon una violenta rompiente que fundió los botes y perdieron la mayor parte del so equipu, siendo forzaos otra vegada a albortar. Los SEAL acabaron ensin información dalguna del oxetivu y ensin asitiar los faros pal asaltu de los [[75º Reximientu Ranger|Rangers]]. [[Ficheru:US Navy 100107-N-0000X-003 Members of Seal Team 4 pose for a group photo before Operation Just Cause.jpg|thumb|250px|Equipu SEAL Cuatro, xustu antes de la operación en Granada]] Coles mesmes otru grupu de SEAL se infiltra por helicópteru sobre la Residencia del gobernador, pa llevalo a un llugar seguru, pero atopar con fuerte fueu antiaéreo. Cuatro helicóptero americanos fueron baltaos y los SEAL fueron rápido arrodiaos por soldaos locales y trés [[BTR-60]] que bloquiaron les salíes de la casa. Los SEAL viéronse obligaos a aguantar na residencia hasta la llegada del restu de les fuercies americanes. El tirador especial del pelotón SEAL neutralizó a más de 21 soldaos, tresformándose nun elementu clave na defensa. Tuvo d'unviase un [[AC-130]] de sofitu, amás d'un ataque con aviones [[LTV A-7 Corsair II|A-7]] que destruyó les pieces antiaéreas. Gracies a ello, los SEAL pudieron sostener la posición mientres 24 hores. El 26 d'ochobre conectaron cola [[22ª Unidá Espedicionaria d'Infantería de Marina (Estaos Xuníos)|22a Unidá Anfibia de Marines]]. Los SEAL tuvieron un solu mancáu nesta aición y al llegar los Marines quedáben-yos un permediu de 5 cartuchos per home. Tamién s'encarga a un equipu de 22 homes del SEAL Team SIX la captura de la estación de Radio Grenada Llibre. Taba nel visu d'una llomba qu'apoderaba la vista escontra l'océanu y yera fácilmente identificable poles antenes de radio. Sostuvieron la posición por dos hores, teniendo cuatro mancaos. Finalmente, pa evitar más perdes destruyeron el tresmisor y evacuaron l'edificiu. Antes d'abandonar l'edificiu solicitaron sofitu de fueu naval al USS CARON. Los SEAL consumieron tola dotación de munición na fuxida escontra'l mar. === Guerra del Golfu === Miembros del equipu SEAL Cinco participaron na guerra del Golfu, en 1991. N'agostu de 1990 cuando Iraq invadió Kuwait, l'equipu SEAL Trés foi unviáu a la zona. Mientres la invasión terrestre miembros del Equipu SEAL Unu tuvieron encargaos de crear maniobres de distraición. Fixeron que dos divisiones iraquinos mover escontra la mariña pa repeler un supuestu asaltu anfibiu que nunca tuvo llugar. El SEAL entrenó a trelce Kuwaitís pa cualificalos n'infiltración marítima, y asina poder introducise en Kuwait y collaborar n'establecer una resistencia entamada dientro de Kuwait. === Panamá === N'avientu de 1989, en Panamá, miembros del Grupu 2 del NSW, qu'incluyíen los ST-2 y ST-4 de la Unidá 8 de Guerra Naval Especial y de la 26 de Botes Especiales, participaron nes operaciones contra'l réxime de Manuel Noriega. Estaos Xuníos empecipió la invasión a Panamá cola operación denominada Causa Xusta, na qu'asignaron a les Fuercies Especiales SEAL que formaben la Task Force pa tomar l'aeródromu Paitilla y prindar a [[Manuel Antonio Noriega]] o neutralizar el so avión pa evitar qu'escapara. Asina mesmu, la otra misión asignada yera que la Task Force Güisqui neutralizara les patrulleras navales panamiegues. Los problemes que tuvieron fueron debíos a la perda del factor sorpresa, les órdenes dictaben un aproximamientu discretu que retrasó demasiao la llegada al oxetivu. Una serie de decisiones polítiques desacertaes dende'l puntu de vista militar, supunxo unviar a los SEAL a una misión que nun yera la suya, y qu'acabó en fracasu. La misión de prindar a Manuel Antonio Noriega nel aeródromu Paitilla foi un fracasu. El motivu d'esti fracasu foi qu'anque los SEAL nun taben entrenaos nin forníos pa tomar l'aeródromu asignóse-yos la misión. Tres seiciones de 16 SEAL, en 16 botes, tomaron parte na aición, asaltando l'aeródromu dende la canal. El grupu de SEAL que trató de neutralizar l'avión de Noriega pa evitar qu'escapara foi afayáu polos panamiegos, ensin proteición y allumaos poles lluces de la pista y del perímetru. Nel intercambiu de fueu cuatro SEAL resultaron muertos y nueve mancaos. Na otra misión asignada a los SEAL previóse inxertar nadadores, p'asitiar esplosivos nes patrulleras. Sicasí, llegáu'l momentu nengunu de los trés barcos designaos como oxetivos taba na so base de Puertu Balboa. Solo unu d'ellos, Presidente Porras, taba alcontráu cerca de la base americana de la que partió l'ataque. Cuando los buzos SEAL algamaron l'oxetivu fueron descubiertos, pero aun así asitiaron los sos esplosivos y retiráronse. El barcu foi destruyíu. === Invasión Iraq === [[Ficheru:GROM with Navy SEALs 02.jpg|200px|thumb|Equipu polacu [[GROM]] xunto a Navy SEAL]] L'esplegue más grande del SEAL hasta la fecha dar mientres la invasión d'Iraq. Les misiones del SEAL dirixir a asegurar toles infraestructures petroleres del sur de la península Al-Faw, según les terminales de gas y petroleu de frente a les mariñes, estenando canales fluviales críticos por que los suministros pudieren llegar al país. Nestes misiones los SEAL integrar nel NTG (Grupu Operativu Naval), formáu polos equipos 8 y 10 xunto a miembros del grupu especial polacu [[GROM]] [[Polonia|polacu]]y los comandos 40 y 42 de los Royal Marines xunto al escuadrón M del SBS.<ref>[http://www.elgrancapitan.org/foru/viewtopic.php?f=43&t=19129]</ref> Nel segundu día d'hostilidaes en marzu de 2003, empecipióse una operación conxunta SEAL y [[GROM]], cuntando coles embarcaciones rápides Mk.V del Special Boat Team americanu. Comandos SEAL y [[GROM]] apoderar de plataformes petrolíferes frente a la península d'Al Faw. Les estaciones de bombéu de la mariña fueron ocupaes por una unidá mista de SEAL y Royal Marines. En Um Qasr aviones americanos atacaron instalaciones y una unidá mecanizada iraquina y los SEAL y Royal Marines llimpiaron bunkers iraquinos y aseguraron les instalaciones. Los SEAL realizaron darréu operaciones anti-francotiradores ya incursiones en Bagdag. Xunto al SBS aseguraron les rutes fluviales en redol a Umm Qasr. Otra operación foi tomar de la presa de Mukarayin, 92 km al nordeste de Bagdag. Seis MH-53J Pave Low de la USAF llevaron a los SEAL: * El de vanguardia llevaría l'equipu de control y de mandu xunto con seis francotiradores * El segundu 20 SEAL y dos operadores del EOD; * El terceru llevaba a 35 GROM; * El cuartu y el quintu llevaben cada unu un Desert Patrol Vehicle del SEAL, * El sestu acutar a misiones SAR. La unidá mista de SEAL y GROM defendieron la presa mientres cinco díes hasta que fueron relevaos polos Marines. Los SEAL tamién realizaron misiones de rescate xunto a la USAF. De xuru que'l más dramáticu acontecimientu d'esti tipu de misión foi la operación del 2 d'abril pa rescatar a Jessica Lynch, soldáu que cayera prisionera unos díes antes cuando les fuercies iraquines habíen emboscado a la so unidá (una compañía de caltenimientu) na Ciudá de An Nasiriyah, matando a dellos de los sos compañeros y prindando a otros cinco. Los SEAL apurrieron el sofitu direutu por que los Comandos pudieren realizar esa misión, qu'incluyía una aición disuasiva per parte de la Infantería de Marina llevada a cabu pola Fuercia de Xera Tarawa, que s'atopaba nes cercaníes, y por un ataque aereu de Harriers AV-8 contra una oficina del Partíu Baath. Coles mesmes, francotiradores de la Infantería de Marina y equipos de fuercies especiales entraron a la ciudá p'aniquilar miembros del partíu Baath y arrexuntar intelixencia. Helicópteros CH-53 y CH-46 de la Infantería de Marina ensertaron l'elementu terrestre de la fuercia conxunto ente qu'aviones AC-130 de la Fuercia Aérea, helicópteros d'ataque AH-1W de la Infantería de Marina, y MH-6 Little Birds del Exércitu esplegar p'aprovir sofitu de fueu inmediato. L'equipu neutralizó l'área, entró nel hospital de la ciudá sol control del enemigu, y rescató a Lynch. Na posterior ocupación dellos terroristes d'altu perfil fueron prindaos o esaniciaos polos SEAL, incluyendo a Ahmed Hashim Abed, la supuesta mente maestra del homicidiu de cuatro mercenarios de Blackwater en Fallujah, nel añu 2004. === Afganistán === El primer oficial d'altu rangu de la marina en poner pie n'Afganistán tres los ataques de 11 de setiembre de 2001, foi un SEAL encargáu de toles operaciones especiales pa la Central de Mandu, según el so sitiu web. Darréu dempués de los ataques del 11 de setiembre, equipos de SEAL fueron unviaos rápido a Camp Doha, y los que yá tán a bordu de los buques de guerra d'Estaos Xuníos nel golfu Pérsicu y les agües circundantes empezaron a realizar operaciones de VBSS contra los buques sospechosos de tener venceyos con o inclusive llevar a miembros d'Al Qaeda. Los equipos SEAL 3 y 8 tamién s'esplegaron en Omán, estableciendo la so base na isla de Masirah pa les operaciones n'Afganistán. Una de les esmoliciones inmediates yera la so falta de vehículos fayadizos pa llevar a cabo misiones especiales de reconocencia nel terrén afganistanu. Dempués de pidir emprestaos dellos Humvees a los Rangers del Exércitu, tamién basaos en Masirah, los SEAL inxertar n'Afganistán pa llevar a cabu la SR de lo que sería'l campamentu de Rhino, nel marcu de la Operación Llibertá Duradera. Estes primeres etapes de OEF fueron ordenaos por un compañeru SEAL, el contralmirante Albert Calland. La misión de la RS na contorna del Camp Rhino duró cuatro díes, dempués de que dos equipos de control de la Fuercia Aérea fixeron un saltu HALO nueche p'asistir a los SEAL na orientación de Marines del 15 MEU, que tomó'l control de la zona y estableció una base d'operaciones. Ente que dende'l Camp Rhino, la CIA probó la intelixencia d'un avión ensin tripular Predator que detecta al xefe talibán Mullah Khirullah saliendo d'un edificiu nun convói de vehículos. Los SEAL y comandos Jgerkorpset daneses asalten un campamentu de Khairkhwa menos de dos hores dempués. Los SEALs siguieron realizando operaciones de reconocencia de los marines hasta salir dempués de pasar 45 díes na tierra. Les operaciones posteriores mientres la invasión d'Afganistán llevar a cabu dientro de Grupu K-Bar, una unidá d'operaciones especiales conxuntes de Fuercies Especiales del Exércitu, la Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos y fuercies d'operaciones especiales d'Alemaña, Australia, Nueva Zelanda, Canadá, Dinamarca , Noruega y Turquía, sol mandu del SEAL capitán Robert Harward. El Grupu K-Bar llevó a cabo operaciones de combate nos grandes complexos rupestres de Zhawar Kili, la ciudá de Kandahar y el territoriu circundante, la ciudá de Prata Ghar y cientos de quilómetros de terrén difícil nel sur y l'este d'Afganistán. Nel intre de seis meses Grupu K-Bar muertu o prindáu más de 200 combatientes talibanes y de Al Qaeda, y destruyó decenes de miles de llibres d'armes y municiones. Los Navy SEAL participaron llargamente na Operación Anaconda. Mientres l'insertamientu, AB1 Neil Roberts foi refundiáu del so helicópteru cuando tomó fueu de los combatientes d'Al Qaeda atrincheraos. Roberts foi asesináu dempués de participar y lluchar contra decenes d'enemigos mientres casi una hora. Dellos SEALs fueron mancaos nun intentu de rescate y la so fuercia Controlador Aereu de Combate, Sarxentu Téunicu John Chapman foi asesináu. Los intentos por rescatar a la cadena SEAL tamién conducieron a la muerte de dellos [[Rangers]] [[Exércitu d'EE.XX.]] y de la Fuercia Aérea Pararescueman actuando como Fuercia de Reaición Rápida. SEALs tuvieron presentes na batalla de Qala-i-Jangi xunto a los sos homólogos de la Special Boat Service británicu. Suboficial Stephen Bass recibió la Cruz de la Marina poles sos aiciones mientres la batalla. El 28 de xunu del 2005, una patrulla SEAL que participaba de la Operación Rede Wing foi sorprendida polos talibanes. Na cruenta batalla que se desencadenó, los cuatro comandos, xunto colos sos refuerzos, enfrentar a más de 150 insurxentes. La perda sería d'once comando SEAL. El teniente Michael P. Murphy recibió póstumamente la Medaya d'Honor dempués de que'l so equipu de contrainsurgencia de cuatro homes foi casi aniquilada mientres la operación Rede Wing. N'avientu de 2012, la unidá rescató a un médicu EE.&nbsp;UU. que fuera secuestráu unos díes antes. Sicasí, mientres la operación de la unidá sufrió un accidente mortal, suboficial de primer clase Nicolás D. checque. === Guerra contra l'Estáu Islámicu === Estaos Xuníos esplegó dellos equipos de Navy Seals pa entrenar a los militares iraquinos y combatir a los estremistes del Isis n'ocasiones especiales amás de rescate de rehenes. Un Seal morrió al norte d'Iraq mientres un grupu d'asaltantes yihadistes del Isis atacaben a un grupu de curdos iraquinos y Seals.<ref>[http://www.periodistadigital.com/america/legislacion-y-documentos/2016/05/05/video-la batalla-a-tiros-contra-el-isis-onde-muerre-un-navy-seal.shtml «El videu de la brutal batalla a tiros contra'l ISIS onde muerre un Navy SEAL.»] Periodista Digital.Consultáu'l 15 de xunetu de 2016.</ref> === Otres intervenciones === [[Ficheru:US Navy SEALs in Khawar Kili.jpg|thumb|250px|Seals nun complexu de cueves de los talibán nos montes d'Afganistán en 2002.]] Anque fueron creaes casi a costa fecha pa lluchar mientres la guerra de Vietnam, los Seal participaron en casi toles aiciones importantes onde l'Armada d'Estaos Xuníos tuvo comprometida. Pueden citase ente otres: * El rescate del barcu [[Aquile Lauro]] secuestráu por terroristes palestinos. * Na [[Batalla de Mogadixu]] llibrada en [[Somalia]] mientres la [[Operación Devolver la Esperanza]]. Inclusive unu de los veteranos nesa batalla comentó qu'una de les ausencies atopaes na película [[Black Hawk Down]] yera la non apaición de los Seal nella. * Na [[Guerra del Golfu]]. * En Colombia na llucha contra la guerrillay el narcu. * [[Guerra n'Afganistán (2001-presente)|Invasión d'Afganistán]] ente otros llugares. * Na [[Invasión d'Iraq]]. * N'abril de 2009, lliberaron al capitán Phillips de nacionalidá d'Estaos Xuníos d'un navío secuestráu por pirates somalinos. Trés francotiradores del SEAL tuvieron na cubierta del barcu y un destructor de la US Navy, y dispararon simultáneamente, matando a los trés pirates que curiaben al capitán. * Lliberación de rehenes n'Iraq (avientu de 2010). * [[Muerte d'Osama bin Laden]] (mayu de 2011) en [[Abbottabad]], [[Paquistán]] Xeneralmente en misiones d'operaciones especiales, pero tamién con funciones de simple vixilancia d'instalaciones varies. Fueron los SEALs los encargaos de la seguridá del puertu d'[[Umm Qasar]] hasta la llegada del contingente español destináu a Iraq en [[2003]].<ref name="irak">[[Luis Miguel Francisco]] y [[Lorenzo Silva]], Y a la fin, la guerra, [[La esfera de los llibros]], [[Madrid]], [[2006]], ISBN 84-9734-551-2006</ref> La mayoría de les operaciones realizaes por esti cuerpu son puramente confidenciales, por cuenta de que la conocencia d'información referente a ciertes operaciones per parte de grupos de riesgu civil, oxetivos de la operación...— puede ser perxudicial pa la seguridá de los miembros del SEAL. == Organización == Los SEAL pertenecen a la US Navy, y formen parte del NSWC, que ye un componente del USSOCOM (United States Special Operations Command). Los Seal estremar n'equipos (SEAL Team), unidá básica táctica, teniendo cada unu un númberu y tando basaos los impares na mariña Oeste (formando'l Grupu Especial Naval Warfare 1) y los pares nel Este (Grupu Especial Naval Warfare 2). Cada unu de los ocho equipos ST compónse teóricamente de seis pelotones de comandos. Nos sos entamos cuntábase solo con dos equipos, que fueron creciendo hasta formar seis equipos. Cada unu tien asignada una zona xeográfica d'operaciones. Nestos equipos habría que sorrayar el Naval Special Warfare Development Group. En 1983 tolos Equipos de Baltadera Submarina (UDT) pasaron a denominase SEAL Swimmer Delivery Vehicle Team(SDVT), darréu'l SDVT pasó a llamase Seal Delivery Vehicle Team, formando'l Naval Special Warfare Group 3. Les unidaes de combate especial, los equipos Seal, entamar n'equipos de 1 a 5 y de 7 a 10. Los equipos impares tán basaos en Coronado y los pares en Virginia Beach. Dientro de los Seal esiste amás el Seal Team 6 o Devgru, consideráu la elite de la elite. * Equipu SEAL Unu (ST-1): Tien la so base en Coronado. El so ámbitu xeográficu d'operaciones ye'l Pacíficu occidental. Ta entrenáu n'ambientes de xungla, desiertu y urbanos. * Equipu SEAL Dos (ST-2: Little Creek. Ámbitu xeográficu: Europa. Entrenáu en redolada urbana y desiertu. * Equipu SEAL Trés (ST-3): Coronado. Ámbitu xeográficu: Oriente Mediu. Ámbitu urbanu y desiertu. * Equipu SEAL Cuatro (ST-4): Little Creek. Ámbitu xeográficu: Llatinoamérica. Por ello ye l'únicu equipu en que s'esixe desendolcase n'idioma español. Ámbitu urbanu y desiertu. Esti equipu tuvo bien arreyáu na llucha contra la guerrilla y narcotráficu en Llatinoamérica (Colombia, Bolivia, Ecuador, Méxicu, Arxentina, etc). * Equipu SEAL Cinco (ST-5): Coronado. Ámbitu xeográficu: Pacíficu norte y Corea. Ta entrenáu n'ambientes árticos, desiertu y urbanos. * [[Grupu de Desenvolvimientu de Guerra Especial Naval]] (DEVGRU): D'antiguo denomináu Equipu SEAL Seis. Ye la unidá antiterrorista de l'Armada Equipu SEAL nᵘ6 (ST-6) creada n'ochobre de 1980. Esti grupu ye la élite del SEAL, yá que escueye a los sos miembros ente'l restu d'equipos SEAL y UDT. Los miembros d'esti equipu tienen un entrenamientu cimeru al restu del SEAL. * Equipu SEAL Siete (ST-7): Tien la so base en Coronado. El so ámbitu xeográficu d'operaciones ye'l Pacíficu occidental. Ta entrenáu n'ambientes de xungla, desiertu y urbanos. * Equipu SEAL Ocho (ST-8): Little Creek. Ámbitu xeográficu: África y Mediterraneu. Ámbitu urbanu y desiertu. * Equipu SEAL diez (ST-10): Little Creek. Ámbitu xeográficu: África y Mediterraneu. Ámbitu urbanu y desiertu. * Equipos SEAL Delivery Vehicle Teams(SDV): La so base ye Coronado. Esta unidá encargar del tresporte y suministru de los equipos SEAL si'l so misiones asina la riquen. Especializar n'operaciones so l'agua y operen minisubmarinos Mk.VIII Mod 1. Este ye un minisubmarino de propulsión llétrica que puede tresportar hasta a seis SEALs n'operaciones d'insertamientu/Estraición submarines. Dellos tubos lanzatorpedos de submarinos SSBN de la US Navy tresformar pa la entrada y salíes a superficie de comandos SEAL, yá que pueden tresportase en cada submarín hasta 66 SEAL y los sos equipamientos. [[Ficheru:SEAL Delivery Vehicle Team (SDV) 2.jpg|thumb|350px|SEAL Delivery Vehicle Team (SDV).|Entrenando col submarín nuclear USS Hawaii.]] [[Ficheru:SBT 22 on SOC-R boats.jpg|thumb|350px|SEAL en llanches rápides.]] El Naval Special Warfare Group Trés engloba a los SDV, que taben entamaos en dos equipos fundíos anguaño nun únicu euipo: * SDVT-1: Pacíficu. Basáu en Pearl Harbour. * SDVT-2: Atlánticu y Mediterraneu. D'últimes el Naval Special Warfare Group Cuatro xestiona los equipos SBT (Special Boat Team), qu'operen medios especializaos de sofitu n'operaciones fluviales, marítimes y costeres. * SBT-12: Pacíficu y Oriente Mediu * SBT-20: Europa, Mediterraneu y Oriente Mediu. * SBT-22: Especializáu n'operaciones fluviales. Per tanto'l so área xeográfica pue ser cualesquier. Basáu en Stennis. === Equipos SEAL ST === La organización dexa ver como se siguió'l modelu del SAS/SBS al crear los SEAL. Anque col tiempu la estructura modificóse d'alcuerdu a los nuevos requerimientos, pero siempres se busca que cada seición sía capaz de montar les sos propies operaciones de manera autónoma. * Cada equipu ST Seal ta compuestu por seis pelotones y una unidá de Mandu. * Cada pelotón cunta con 16 comandos SEAL (dos oficiales, un xefe y trelce especialistes) y puede estremase en dos escuadres o cuatro elemento. * Cada equipu SEAL completu cuenta con 27 oficiales y 156 homes, cuntando pal combate con unos 96 miembros o operadores. De normal cada equipu del SEAL estremar pal combate en pelotones o escuadres, compuestos por 8 miembros, anque dependiendo de la operación los SEAL pueden operar dende pareyes hasta l'equipu enteru. Siguiendo'l modelu del SAS/SBS cada miembru de patrullar ye un especialista: unu en baltaderes, otru n'electrónica, unu en navegación cartógrafu y un pa-sanitarios. La infiltración en territorios contrariu rique discreción, por eso los miembros son pocos prefier la comunicación por aciu xestos, d'alcuerdu a les enseñances aprendíes en Vietnam. Nel equipu los miembros suelen llevar equipos de visión nocherniega y GPS. La visión nocherniega ye vital yá que por regla xeneral les operaciones suélense faer pela nueche. Un Equipu Seal de normal lleva un [[Francotirador]] y ente 2 y 4 ametralladores llixeres de sofitu y el restu de miembros va armáu con fusiles d'asaltu [[M4]] o la so variante [[HK416]]. El fusil qu'utilicen en combate urbanu ye'l [[MP5]] yá que este emplega munición con menor algame y capacidá penetradora que'l M4, asina les bales nun traviesen les parés pudiendo mancar a otros componentes del pelotón, anque anguaño tán camudándolo pol [[MP7]]. L'arma de mano ye bien al gustu de cada operador (pudiendo modificar al so gustu o a situaciones que rican d'otru armamentu, anque l'armada dota a cada unu con una pistola [[SIG-Sauer P226]]. Les infiltraciones aérees facer por aciu saltos HALO/HAHO, lo cual rique un entrenamientu duru pa llograr saltos de precisión que faigan que los ocho miembros cayan nun mesmu puntu. La infiltración dende'l mar bien pue ser por aciu minisubmarinos, buciando hasta la mariña o aprovechando ríos, per mediu d'una [[Groupe Zodiac|zodiac]]. Pa operar nel desiertu los SEAL cunten con un coche especial, [[Desert Patrol Vehicle]], diseñáu pa llevar a 3 persones más un pasaxeru o combustible. === Equipos de Sofitu SEAL === Cada pelotón de SDV componer de dolce a quince comando SEAL. Hasta apocayá esistíen dos equipos de SDV, pero agora solo funciona unu. Otros comandos son asignaos a cualesquier de los trés SBT (Special Boats Team) esistentes, qu'hasta apocayá se denominaben SBU (Special Boats Unit) . Sicasí, esiste una diferenciación ente los ST y los SBT, pos el so entrenamientu diverxe y especializa a partir d'un puntu común. Los SBU operen colos SWCC (Special Warfare Combatant-craft Crewmen), que concentren les sos habilidaes na guerra de mariña y grandes ríos. Básicamente sofiten les operaciones de los ST. === El DEVGRU (Naval Special Warfare Development Group, conocíu tamién como Seal Team Six) === {{AP|DEVGRU}} Esti equipu considérase la grana del SEAL. Respuende direutamente al Mandu Conxuntu d'Operaciones Especiales, [[JSOC]] (Joint Special Operations Command) y los sos oríxenes remontar a la [[Operación Eagle Claw]] de 1980, que pretendía'l rescate de rehenes d'Estaos Xuníos na Embaxada en Teḥrán. Los miembros del Equipu seis aprienden a saltar en paracaíes en toles modalidaes de saltu y especialícense en combate cuerpu a cuerpu, pero tán igualmente preparaos pa toa clase d'escenarios, armes, y condiciones. Créese que se compón d'unos 300 comandos. Tien la so base en Dam Neck, na Estación Aeronaval d'Oceanía, en Virginia. Al pie de los [[Delta Force|Equipos Delta]] del Exércitu de los Estaos Xuníos formen la fuercia de choque más especializada y entrenada de los EE.XX. El Seal Team Six foi creáu por Richard Marcinko y el so númberu pretendía confundir, pos nesi tiempu solo esistíen dos equipos SEAL. Marcinko escoyó los sos miembros ente los comandos SEAL, pero la nueva organización tuvo problemes por cuenta de la falta de definición clara de les sos competencies. El ST-1 empezó a entrenar a los dolce pelotones qu'entós lo formaben en táctiques contraterroristas (CT), estableciendo'l so propiu elementu especializáu. Col tiempu, el ST-6 convertir nel equipu CT de referencia y constituyóse oficialmente n'ochobre de 1980 y pasó a llamase DEVGRU en 1987, cuando s'establez el Naval Special Warfare Command. Sicasí, coloquialmente inda se fala del ST-6 cuando se refier al DEVGRU, o a cencielles Equipu-6. Poco se sabe de la composición de DEVGRU, anque sí hai consensu en que se trata d'una de les más preparaes fuercies especiales d'Estaos Xuníos y del Mundu. == Selección y entrenamientu == Los requerimientos pa entrar nel cursu de selección del SEAL son: * El candidatu tien de ser un varón militar activu de la marina de guerra d'Estaos Xuníos o del Serviciu de Guardacostes. * L'aspirante nun puede cumplir los 28 años a la fecha d'empezar el cursu. [[Ficheru:US Navy 071019-N-6552M-190 SEAL trainees scan the room for possible threats as part of a SEAL qualification training exercise.jpg|thumb|250px|Alumnos practiquen exercicios [[CQB]] mientres un entrenamientu de cualificación SEALs.]] L'entrenamientu y selección de los SEALs trata de llevar a los sos miembros hasta la llende físico y psicolóxico. Na selección del SEALs llevar a los candidatos hasta la galdidura social, física y psicolóxica, poniendo a prueba lo bien que puede un home trabayar n'equipu baxu intensa presión mental y dolor físicu. La selección de los SEAL se engloba na primer fase del cursu de seis meses, llegando al puntu cume del entrenamientu na Selmana del Infiernu, cinco díes nos que los reclutes pasen por constante fríu, fame y quítase-yos de suañu. El porcentaxe d'abandonu de los candidatos na selección ye cercanu al 90%. La mayoría de los reclutes retírase muncho primero de la Selmana del Infiernu al nun aguantar l'entrenamientu, qu'implica correr 15 milles, amás de nadar 2 milles n'agües abiertes ya intenses pruebes físiques. les fases del cursu inicial de selección son: * '''Fase 1 - Acondicionamientu básicu'''. Dura ocho selmanes. Basar na condición física, habilidaes na agua, trabayu n'equipu y resistencia. Les primeres trés selmanes preparen escontra la cuarta selmana, conocida como la "selmana del infiernu". Les 4 selmanes restantes tán dedicaes a métodos de reconocencia acuática y navegación. * '''Fase 2 - Bucéu'''. Dura ocho selmanes. Entrénase y califica a los candidatos en bucéu de combate. L'entrenamientu físicu ye continuu y faise cada vez más intensu. * '''Fase 3 - Guerra terrestre'''. Dura nueve selmanes. Centrar n'orientación, táctiques de guerrilla, téuniques de patrulla, rappel, tiru y baltadera. Les postreres 3 selmanes y media pasar na Isla de San Clemente, onde los candidatos apliquen les téunica aprendíes. Pa completar l'entrenamientu sigue un cursu de tres selmanes de paracaidismu. Ente l'entamu de la instrucción y el momentu final en que'l voluntariu ye almitíu y puede ingresar nos SEALs pasa un añu y mediu d'entrenamientu, al qu'hai que sumar un añu más d'entrenamientu hasta'l primera esplegue en combate. == Galería d'imáxenes == <gallery> SEALS wearing diving gear.JPG|SEALs con traxes de buzu remaneciendo del océanu. Navy Seals Training by Andrew McKaskle, USN, May 2005 (DOD 050505-N-3093M-001) (589158160).jpg |Un SEAL saliendo d'un [[submarín]]. Combat Rubber Raiding Craft manned by SEAL-Team 5.jpg | Un grupu de SEALs nuna llancha semirrígida. US Navy SEALs in from water.jpg | SEALs llegando a tierra dende'l mar. SEALs train with Army pilots in Northern Edge.jpg | SEALs saliendo d'un [[CH-47D Chinook]]. SEAL Team Two (Echo Platoon).JPG |SEALs aerotresportaos a la cubierta d'un buque. US Navy 070721-N-8949D-002 Navy SEALs exit a helicopter before securing the beach during a capabilities demonstration at the annual East Coast SEAL reunion.jpg | SEALs saltando al mar dende un helicópteru [[UH-60 Black Hawk]] US Navy SEALs hoisted into AF CV-22.jpg | Dos buzos SEAL siendo izados por un [[convertiplano]] [[CV-22 Osprey]]. US Navy 100717-N-0683T-292 A U.S. Navy SEAL sniper waves to the crowd during a capabilities demonstration at Joint Expeditionary Base Little Creek, Va.jpg |SEAL [[francotirador]] con un fusil [[M110 SASS]]. US Navy SEAL in Dune Buggy.jpg |Vehículu d'alta movilidá [[Desert Patrol Vehicle|DPV]] utilizáu polos SEALs en zones desérticas. US Navy SEAL team member in Afghanistan 2002.jpg |Un SEAL nuna operación antitalibán en 2002 mientres la [[Guerra d'Afganistán]]. SEAL team training.jpg | SEALs mientres un entrenamientu de combate direutu en desiertu. </gallery> == SEALs famosos == * [[Chris Kyle|Christopher Scott Kyle]], francotirador: el francotirador más letal de la historia militar d'Estaos Xuníos (Odessa, Texas, Estaos Xuníos; 8 d'abril de 1974 - Glen Rose, Texas, Estaos Xuníos; 2 de febreru de 2013)], en que la so hestoria basar la película [[American Sniper (película)]]. * [[Christopher Cassidy]], astronauta. Ta prevista la so participación na misión [[STS-127]]. * [[Bob Kerrey]], gobernador de [[Nebraska]] de 1983 a 1987 y senador por Nebraska de 1989 a 2001. Foi condecoráu cola [[Medaya d'Honor]] por aiciones mientres la Guerra de Vietnam. * [[Richard Machowicz]], presentador del programa ''Armes del Futuru'' de [[Discovery Channel]]. * [[Michael A. Monsoor]], premiáu cola [[Medaya d'Honor]] a títulu póstumu por aiciones na [[Guerra d'Iraq]]. * [[Erik Prince]], fundador de [[Blackwater Worldwide]]. * [[Theodore Roosevelt IV]], bisnietu del presidente de los Estaos Xuníos [[Theodore Roosevelt]]. * [[William Shepherd]], comandante de la [[Espedición 1 (ISS)|Espedición 1]] de la [[Estación Espacial Internacional]]. * [[Neil Roberts]] Oficial de primer clase, fináu n'Afganistán en 2002 mientres la [[Operación Anaconda]], y el primer Seal fináu (oficialmente) en serviciu dende 1989. * [[Marcus Luttrell]], únicu sobreviviente de la [[Operación Ales Rojas]] na [[Guerra d'Afganistán]]. == Ver tamién == * [[Operación Ales Rojas]] * [[Grupu de Desenvolvimientu de Guerra Naval Especial de los Estaos Xuníos]] (DEVGRU o 6º Equipu SEAL) * [[Mandu d'Operaciones Especiales de los Estaos Xuníos]] (USSOCOM o SOCOM) * [[Fuercies d'Operaciones Especiales d'Estaos Xuníos]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons|United States Navy Seals}} * [https://web.archive.org/web/20061215083351/http://www.seal.navy.mil/seal/ Páxina oficial] {{Tradubot|SEAL}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Unidaes de l'Armada d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Unidaes d'operaciones especiales de los Estaos Xuníos]] qdaf151ttfrbewhjveq04ecicpylmrr 0 144585 4527537 4320926 2026-09-12T09:35:43Z Limotecariu 735 4527537 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Natasha Calis''' {{nym}} ye una actriz infantil [[Canadá|canadiana]] conocida pol so papel na película de terror [[The Possession (película de 2012)|The Possession]], onde interpretó a la neña tenida Emily Brenek, y pola so participación na serie de televisión [[La Tapadoria (serie)|La Tapadoria]].<ref name=nydl_1>{{cita web |url= http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/natasha-calis-13-conquers-creepy-demons-demanding-role-possession-article-1.1147949 |títulu= Natasha Calis, 13, conquers own «creepy» demons for demanding role in ''The Possession'' |fechaaccesu=8 d'abril de 2013 |editorial = [[New York Daily News]] |fecha= 31 d'agostu de 2012 |idioma= inglés }}</ref> == Biografía == Nació y creció en Vancouver, [[Columbia Británica]], y empezó la so carrera actoral a los siete años. Calis debutó na película pa televisión [[Christmas Caper]] (2007). Tuvo'l so primer papel principal en [[Donovan's Echo]] (2011) y depués en [[The Possession (película de 2012)|The Possession]] (2012).<ref name=nydl_1 /> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{IMDb nome|2828435|Natasha Calis}} {{NF|1999||Calis, Natasha}} {{Tradubot|Natasha Calis}} [[Categoría:Actores y actrices infantiles de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Persones de Vancouver]] ld6s8uo817vm5labscqe43lj8429626 0 144808 4527513 4330654 2026-09-12T09:20:45Z Limotecariu 735 4527513 wikitext text/x-wiki {{persona|pie=|medaya= {{Medaya deportiva|[[Atletismu]]}} {{PaísMedaya|{{CAN}}}} {{CompeticionDeMedaya|[[Campeonatu Mundial d'Atletismu en Pista Cubierta|Mundial Pista Cubierta]]}} {{MedayaBronce|[[Campeonatu Mundial d'Atletismu en Pista Cubierta de 2014|Sopot 2014]]|[[1500 m]]}} }} '''Nicole Sifuentes''' {{nym}} ye una [[atleta]] canadiana especializada na prueba de [[1500 m]], na que consiguió ser [[Campeonatu Mundial d'Atletismu en Pista Cubierta de 2014|medayista de bronce mundial en pista cubierta en 2014]].<ref>[https://www.iaaf.org/athletes/canada/nicole-sifuentes-196472 Ficha.] [[Asociación Internacional de Federaciones d'Atletismu]] (IAAF). Consultáu'l 6 de xineru de 2018.</ref> ==Carrera deportiva== Nel [[Campeonatu Mundial d'Atletismu en Pista Cubierta de 2014]] ganó la medaya de bronce nos 1500 metros, llegando a meta nun tiempu de 4:07.61 segundos que foi récor nacional, tres la sueca [[Abeba Aregawi]] (oru con 4:00.61 segundos) y l'etíope [[Axumawit Embaye]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{commonscat|Nicole Sifuentes}} {{NF|1986||Sifuentes, Nicole}} {{Tradubot|Nicole Sifuentes}} [[Categoría:Atletes de Canadá]] [[Categoría:Persones de Winnipeg]] pftf7zo6g4plpuqapcgvufnby7eucks 0 144959 4527305 4288936 2026-09-11T15:47:34Z ~2026-49268-22 153380 4527305 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Nina Bawden''' [[Orde del Imperiu Británicu|CBE]] {{nym}}<ref>{{cita web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article5484753.ece|obra=The Times|allugamientu=UK|4=|fecha=10 de xineru 20|fechaaccesu=12 d'abril de 2010|títulu=Birthdays: 10 Jan|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110629132544/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/court_and_social/article5484753.ece|fechaarchivu=2011-06-29}}</ref> foi una novelista y [[Lliteratura infantil|escritora infantil]] [[Inglaterra|inglesa]]. N'Inglaterra asistió al [[Somerville College]] en [[Oxford]]. Foi nomada pal [[Premiu Booker]] en 1987 y el premiu [[Lost Man Booker]] en 2010. Bawden nació y crióse en Ilford, Essex, en "una urbanización bastante desagradable que [la so] madre despreciada".<ref>{{cita web|url=http://www.guardian.co.uk/books/2003/nov/22/featuresreviews.guardianreview5|obra=The Guardian |allugamientu=UK ||fecha=22 de payares de 2003|títulu=Nina's wars|fechaaccesu=12 d'abril de 2010|autor=Rustin, Susanna}}</ref> Bawden morrió na so casa nel norte de Londres, n'agostu de 2012. La so familia anunció la muerte'l 22 d'agostu. Dalgunos de los 55 llibros de Bawden fueron dramatizados per televisión na [[BBC]] pal públicu infantil. Munchos fueron publicaos con traducción.<ref>[https://www.worldcat.org/identities/lccn-n79-022268 Bawden, Nina]. WorldCat.</ref> Les sos noveles inclúin On the Run (1964), The Witch's Daughter (1966), The Birds on the Trees (1970), Carrie's War (1973), y The Peppermint Pig (1975). Pa esti postreru ganó'l Premiu Tutor de Ficción Infantil 1976.<ref name=relaunch> [http://www.guardian.co.uk/books/2001/mar/12/guardianchildrensfictionprize2001.guardianchildrensfictionprize "Guardian children's fiction prize relaunched: Entry details and list of past winners"]. ''guardian.co.uk'' 12 March 2001. Retrieved 6 August 2012.</ref> ==Llista d'obres== * ''Who Calls the Tune?'' (1953) * ''The Old Flamingo'' (1954) * ''Change Here for Babylon'' (1955) * ''The Solitary Child'' (1956) * ''Devil by the Sea'' (1958) * ''Just Like a Lady'' (1960) * ''In Honour Bound'' (1961) * ''The Secret Passage'' (1963) * ''Tortoise by Candlelight'' (1963) * ''The House of Secrets'' (1963) * ''[[On the Run (novel)|On the Run]]'' (1964); EE.XX. título'' Three on the Run'' * ''Under the Skin'' (1964) * ''A Little Love, A Little Learning'' (1965) * ''The White Horse Gang'' (1966) * ''[[The Witch's Daughter]]'' (1966) * ''A Handful of Thieves'' (1967) * ''A Woman of My Age'' (1967) * ''The Grain of Truth'' (1969) * ''The Runaway Summer'' (1969) * ''[[The Birds on the Trees]]'' (1970) * ''Squib (novel)|Squib]]'' (1971) * ''Anna Apparent'' (1972) * ''[[Carrie's War]]'' (1973) —anador del Premiu Fénix 1993 * ''George Beneath a Paper Moon'' (1974) * ''[[The Peppermint Pig]]'' (1975) —ganador del Premiu Guardián 1976<ref name=relaunch/> * ''Afternoon of a Good Woman'' (1976) * ''Solitary Child'' (1976) * ''Rebel on a Rock'' (1978) * ''Familiar Passions'' (1979) * ''The Robbers'' (1979) * ''Walking Naked'' (1981) * ''William Tell'' (1981), un llibru d'imáxenes * ''Kept in the Dark'' (1982) * ''The Ice House'' (1983) * ''Saint Francis of Assisi'' (1983), un llibru d'imáxenes * ''The Finding'' (1985) * ''On the Edge'' (1985) * ''Princess Alice'' (1986) * ''[[Circles of Deceit]]'' (1987) * ''Henry'' (1988) * ''Keeping Henry'' (1988) * ''The Outside Child'' (1989) * ''Family Money'' (1991) * ''Humbug'' (1992) * ''[[The Real Platu Jones]]'' (1993) * ''In My Own Time: Almost an Autobiography'' (1994) * ''Granny the Pag'' (1995) * ''A Nice Change'' (1997) * ''Off the Road'' (1998) * ''The Ruffian on the Stair'' (2001) * ''Dear Austen'' (2005) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == *[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1393950/Novelist-is-injured-and-husband-killed-at-Potters-Bar.html Daily Telegraph, 12 May 2002 by Jonathan Petre. "Novelist is injured and husband killed at Potters Bar"] *[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1417139/Potters-Bar-widow-calls-for-death-charges.html Daily Telegraph, 27 December 2002, by Richard Alleyne. "Potters Bar widow calls for death charges"] *{{cita web|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2005/04/10/bobaw10.xml|obra=Daily Telegraph |allugamientu=UK ||fecha=10 d'abril de 2005|autor=Mann, Jessica|títulu=Sorry seems to be the hardest word|fechaaccesu=12 d'abril de 2010}} {{NF|1925|2012|Bawden, Nina}} {{Tradubot|Nina Bawden}} [[Categoría:Novelistes d'Inglaterra]] [[Categoría:Escritores d'Inglaterra]] [[Categoría:Escritores de lliteratura infantil d'Inglaterra]] [[Categoría:Comendadores de la Orde del Imperiu Británicu]] n0azq9gplvnz948331cjr04r0f3symn 0 145019 4527301 4364227 2026-09-11T15:45:30Z ~2026-49268-22 153380 4527301 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Nina Pinto-Abecasis''' {{nym}} foi una investigadora académica de folclor y d'humor, docente nel Centru de Ladín de la Universidá de Bar-Ilan, en Ramat Gan, Israel. La so investigación centrar na jaquetía, l'idioma y la cultura de los xudíos del norte de Marruecos, o del Marruecos español. Ganadora del premiu Institutu Ben Zvi 2015 pola investigación de comunidaes xudíes del norte d'África. == Biografía == Nina Pinto-Abecasis nació y crióse n'Ashkelón nuna familia falante de jaquetía procedente de [[Tetuán]] ([[Marruecos]]). Llicenciada y con una maestría en lliteratura hebrea na Universidá Hebrea de Xerusalén, Israel. Al empar qu'estudiaba, trabayó na radio los años 1995 y 1996 onde escribió y presentó distintos aspeutos lliterarios nel programa de radio, «lleí un llibru» de la cadena Reshet Alef de Kol Israel pa siguir como reportera policial nel periódicu israelín Haaretz. Ente los años 2001-2008 foi profesora de lliteratura israelina y d'espresión hebrea nel ''Ashkelon Academic College''. Escribió la so tesis doctoral nel Departamentu de lliteratura hebrea y folclor xudíu comparaos de la Universidá Hebrea de Xerusalén empobinada pola Catedrática Galit Hasan-Rokem y pol Catedráticu Yaacov Bentolila, titulada «Humor y llamatos ente los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía: identidá privada frente a identidá coleutiva». Esta tesis recibió'l Premiu Raphael Patai de la Universidá Hebrea y el Premiu Institutu Ben-Zvi. Dende 2009, la Dra. Pinto-Abecasis ye docente nel centru d'investigación del ladín «Salti» que pertenez al departamentu de lliteratura israelina de la Universidá de Bar-Ilan onde imparte asignatures sobre folclor. Dende 2012, amás, ye investigadora d'esti centru. De la mesma, ye docente y coordina les asignatures de lliteratura hebrea nel Grau y los estudios culturales del Máster na Universidá a Distancia d'Israel. La principal área d'especialización de la Dra.Pinto-Abecasis ye l'estudiu del folclor y el llinguaxe de los xudíos sefardinos del norte de Marruecos, esaminando les sos vides nos países d'orixe, la so crisis d'identidá y la emigración dende'l so llugar d'orixe hasta Israel. Contribuyó a dar a conocer y a introducir na academia la jaquetía, siendo anguaño la única investigadora nesti campu nel país y una de les poques nel mundu. Otres árees d'investigación nes qu'opera son el folclor humorísticu ente los árabes israelinos y los rellatos de sobrevivientes del Holocaustu falantes de ladín, lo qu'inclúi a los sobrevivientes de Grecia. Dende 2015 desempeña la función de consultora nel conseyu de l'Autoridá Nacional pa la Cultura del Ladín. En 2014, publicó'l so llibru, «El pavu, el plancháu y la media: llamatos , humor y folclor na fala cotidiana de los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía». El llibru ye un estudiu refechu de los xudíos del norte de Marruecos, y amuesa les circunstancies na que se xeneró l'humor étnico, les carauterístiques locales úniques, según les carauterístiques universales, centrándose nel idioma y la cultura de los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía. La jaquetía ye la fala proveniente del ladín entemecíu con árabe marroquín y otres llingües locales que falaben nel norte de Marruecos los descendientes de los xudíos espulsaos d'España. Na actualidá, siguen falando jaquetía dellos miles de xudíos esvalixaos principalmente per Israel, España y Suramérica. Nel marcu de la investigación estudió y documentó la Dra. Pinto Abecasis tradiciones orales por aciu un importante númberu d'informantes, contribuyendo asina a la preservación de la jaquetía y la so cultura, que tán en procesu de desapaición por cuenta de la dispersión de los sos falantes y al procesu de re-hispanización qu'empezó a la fin del S.XIX (momentu nel que munchos xudíos sefardinos abandonaron o escondieron l'el so usu de la jaquetía a favor del español modernu). El llibru mentáu contribuyó a l'axudicación a favor de la Dra. Pinto-Abecasis del premiu Institutu Ben Zvi 2015 como se mentó enantes . Casada, madre de dos fíos y residente en Tel Aviv, Israel. == Publicaciones == === Llibros === «El pavu, el plancháu y la media: llamatos , humor y folclor na fala cotidiana de los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía» Xerusalén: Institutu Ben Zvi, 2014. === Artículos === * «Pesaj en Tetuán, Purim en Xibraltar y Tishaveav n'Alcázar: mecanismos de diferenciación ente les comunidaes marroquines sefardines que reflexen los productos folclóricos» Machan El prezente 8 (2015), Universidá Ben-Gurion del Negev, páx. 521-495. * «Identidá de reflexón de los árabes israelinos pa llamatos individuales con base nel hebréu» (col Dr. Hani Musa), Investigaciones de Xerusalén en lliteratura y folclor xudíu, Volume II (2013), 2, páx. 753-737. * Humor y llamatos ente los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía, «Humor ve mikvan 2» (2013), l'Asociación pal Estudiu del humor. * «Llamatos como casu-únicu en folclor: los falantes de jaquetía de Tetuán» El Presente 4 (2010), Universidá Ben-Gurion del Negev, páx. 50-31. * «Nominación de llamatos y patrones ente los xudíos de Tetuán falantes de jaquetía», Ladinar 5 (2009), Bar-Ilan University, páx. 137-89. * «El proverbiu xudeo-español del norte de Marruecos - la pallabra na dómina dorada»,Peamim 117. páx.154-145. * «Ja, ja, ja y la europea», diferencies de xéneru nel usu de llamatos ente los xudíos de Tetuán, * «Estudios de Xerusalén nel folclor xudíu, etc.». (2008), la Universidá Hebrea de Xerusalén, páx. 110-87. <span style="line-height: 1.5em;"> * «Ente l'español y la jaquetía: burlles y chancies ente los trés cultures de Tetuán , Marruecos» Patrimoniu xudíu y estudios humanísticos 1 (xineru-xunu 2015), páx. 55-54. </span> <span style="line-height: 1.5em;"> * «El treme de les rellaciones ente les Comunidaes xudíes del Marruecos español nel espeyu del chiste y el llamátigu», El Presente 2 (2008), páx. 283-290. * «Towards the Inclusion of Nicknames in the Genres of Folclor: The Case of Tetuan's Jewish Community», Folclor (2013), páx.135-154. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{Tradubot|Nina Pinto-Abecasis}} {{NF|1971|2019|Pinto Abecasis, Nina}} [[Categoría:Profesores d'universidaes d'Israel]] ezzvrm6nkpbtk2bvdndustd5u4ownla 0 145049 4527335 4043950 2026-09-11T16:07:12Z ~2026-49268-22 153380 4527335 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''María Chiara Fraschetta''' {{nym}}, conocida como '''Nina Zilli''', ye una [[cantautora]] [[italia]]na. == Biografía == Criada en Gossolengo pela rodiada de Piacenza, empezó a actuar a los 13 años, influyida poles músiques ''punk'' y ''rock'' de los años setenta. Estudió cantar llírico (como sopranu) y pianu nel conservatoriu y pasó la so infancia n'Irlanda, onde se fixo billingüe (italianu ya inglés). En 1997 fundó una banda llamada The Jerks. Dempués de la secundaria cursada nel llicéu científicu Respighi Piacenza, vivió mientres dos años nos EE.XX. (Chicago y Nueva York), onde maurez la so identidá musical, enchida de xéneros como'l ''R & B'', ''reggae'', soul, ''Motown'' y música italiana de los años sesenta. Debuta en televisión como [[Videojockey]] para [[MTV]] y depués como co-anfitrión xunto a [[Red Ronnie]]cola última edición de [[Roxy Bat]] en [[TMC2]]. En 2001, con un nuevu grupu, Chiara y Gliscuri, publica pa Sony el senciellu “Toos al mar”. A ésti siguieron collaboraciones con artistes y bandes de ''rocksteady/reggae'', tales como Africa Unite (BOMBOCLAAT Crazy) y Franziska, con quien llevó a cabu una xira europea. Nel añu 2009 col nome d'Arte, que combina'l nome de la so cantante favorita, Nina Simone, col apellíu de la madre, robla un contratu con Universal y llanza asina'l so primer EP homónimu: ''Nina Zilli''. El senciellu “50.000”, realizáu en xunto con Giuliano Palma, llogra un bon ésitu de radiu y dempués incluyóse na banda sonora de la película de Ferzan Ozpetek ''Mine vaganti'' (''Tengo daqué que dici-yos'') y nel videoxuegu ''Pro Evolution Soccer 2011'' xunto a otru senciellu llamáu “L'infiernu”. En ''Nina Zilli'' figuren autógrafos musicales de soníos soul y ''R & B'', un recordatoriu de los años sesenta, como nel cantar “L'amor va venir”, ''cover'' n'italianu del cantar “[[You Can't Hurry Love]]” (col testu escritu por Pinu Cassia), un cantar lleváu al ésitu por [[The Supremes]] en 1966. [[Ficheru:Nina Zilli 2.jpg|thumb|left|200px|Nina Zilli]] Compitiendo na categoría de «Sanremo Nueva Xeneración» pal 60 º Festival del Cantar (2010) col cantar “L'uomo che amava le donne” (“L'home qu'amaba a les muyeres”), Nina Zilli llegó a la final a cuatro y ganó'l premiu de la crítica «Mia Martini» Premiu de la Prensa Radio TV [8] y el Premiu Assomusica 2010 [9], esti postreru a la meyor actuación en vivu. El 19 de febreru de 2010 sale'l so álbum ''Sempre Lontano'' (''Siempres Lloñe''), que llega al puestu númberu 12 del top álbum FIMI, pa permanecer nel top 20 nes selmanes siguientes y algamó el puestu 5 a la quinta selmana de salir l'álbum declarándola d'esta forma la revelación del Festival. Non yá como un ésitu en ventes sinón tamién de radio comercial: “L'home qu'amaba a les muyeres” llantar nel puestu 19 nel Airplay ranking, pa depués baxar hasta'l puestu 14 y asina ser un de los cantares más espublizaos poles emisores de radio italianes. A finales d'abril, l'álbum ''Siempres Lloñe'' ye consagráu discu d'oru, lo que confirma l'ésitu del álbum y del senciellu cantáu en Sanremo. En 2010 participa nel conciertu añal de mayu na Plaza de San Giovanni, en Roma. En mayu de 2010 participa nos [[Wind Music Awards]]nel sable de Verona y ye escoyida como «Artista Revelación». El 5 de payares llanzó'l so nuevu senciellu “Bacio d'a(d)dio” (“Un besu d'adiós”), el primer senciellu del álbum ''Siempres Lloñe edición Especial'', que va incluyir un DVD col conciertu completu celebráu na Notes Azul de Milán. En 2012, vuelve participar nel [[Festival de Sanremo]], na categoría principal «Artisti»,<ref>[https://web.archive.org/web/20130416090308/http://www.sorrisi.com/2012/02/11/sanremo-2012-gli-artisti/roma-62a%C2%B0festival-della-canzone-italiana-30/ Sanremo 2012, gli Artisti: Nina-Zilli]</ref> col cantar “Per sempre”. Nel intre del festival ye escoyida pa representar a Italia nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2012]] en [[Bakú]], [[Azerbaixán]].<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=46893&_t=italy_nina_zilli_to_baku|títulu=Italy: Nina Zilli to Baku!|editorial=''Eurovision.tv''|idioma=inglés|fecha=19 de febreru de 2012|nome=Victor M.|apellíu=Escuderu}}</ref> Participó col cantar “L'amore è femmina”, que da títulu al so segundu álbum, consiguiendo'l novenu puestu, con 101 puntos. == Discografía == * 2010 - ''Sempre lontano'' * 2012 - ''L'amore è femmina'' * 2015 - ''Frasi & fumo'' * 2017 - ''Modern Art'' === EP === * 2009 - ''Nina Zilli'' === Senciellos === * 2009 - 50mila (con Giuliano Palma) * 2009 - L'inferno * 2009 - L'amore verrà * 2010 - L'uomo che amava le donne * 2010 - Bacio D'a(d)dio * 2012 - Per Sempre * 2012 - L'amore è femmina * 2012 - Per le strade * 2012 - Una notte * 2015 - Sola * 2015 - #RLL (Riprenditi le lacrime) * 2016 - Unu Di Quei Giorni (feat. J-Ax) * 2017 - El mio Hai Fatto Fare Tardi * 2017 - Domani Arrivera (Modern Art) * 2018 - Senza Appartenere * 2018 - 1xUnAttimo == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Nina Zilli}} * [http://www.rockol.it/artista/Nina-Zilli Nina Zilli], biografía sobre'l sitiu web [http://www.rockol.it Rockol.it] {{Socesión |predecesor = [[Raphael Gualazzi]]<br />con «[[Follia d'amore|Madness of love]]» |títulu = [[Ficheru:EuroItalia.svg|50px]]<br />[[Italia nel Festival del Cantar d'Eurovisión|Italia nel Festival d'Eurovisión]] |periodu = [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2012|2012]] |socesor = [[Marco Mengoni]]<br />con «L'essenziale» }} {{NF|1980||Zilli, Nina}} {{Tradubot|Nina Zilli}} [[Categoría:Cantantes d'Italia]] [[Categoría:Cantantes de pop d'Italia]] [[Categoría:Cantautores d'Italia]] [[Categoría:Participantes n'Eurovisión 2012]] [[Categoría:Representantes d'Italia n'Eurovisión]] [[Categoría:Persones d'Emilia-Romaña]] rkck9cz8n12lwg5lwaab9jm8bbjh7re 0 145216 4527490 3902052 2026-09-12T09:03:24Z Limotecariu 735 4527490 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Noot Seear''' {{nym}} ye una modelu y actriz [[Canadá|canadiana]] d'[[Etnia|ascendencia]] [[Países Baxos|neerlandesa]]. == Biografía == Nació en [[Canadá]] y los sos padres son [[Países Baxos|neerlandeses]] ella apaeció en campañes publicitaries como [[Chanel]], Georgio Armani, Kenzo, Pantene Pro-V, Polo Jeans, Ralph Laurent, Kenneth Cole, Neiman Marcus, Alberta Ferreti, Rolex y Yves Saint Laurent y foi la imaxe publicitaria de [[Calvin Klein]] == Filmografía == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Añu !Títulu !Personaxe !Notes |- |[[2009]] |''[[The Twilight Saga: New Moon|Lluna nueva]]'' |Heidi |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == *https://www.imdb.com/name/nm0781441/ ''Noot Seear'' {{NF|1983||Seear, Noot}} {{Tradubot|Noot Seear}} [[Categoría:Modelos de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Persones de Vancouver]] kvdi623z5be014ec9vbqfgja1fcn0z7 0 146053 4527548 4488433 2026-09-12T09:43:17Z Limotecariu 735 4527548 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Julie Dickson''', [[Orde de Canadá|OC]] {{nym}} ye una funcionaria y banquera canadiana. Foi superintendente de la {{ill|en|Oficina de la Superintendencia d'Entidaes Financieres|Office of the Superintendent of Financial Institutions}}, del 4 de xunetu de 2007 a xunu de 2014. Na actualidá ye un representante nel [[Bancu Central Européu|Conseyu de Supervisión del BCE]] dientro del [[Mecanismu Únicu de Supervisión]]. Como superintendente, Dickson forma parte del Conseyu de Gobernadores de la [[:en:Canadian_Public_Accountability_Board|Conseyu canadianu de rindición de cuentes públcias]], y del [[conseyu d'alministración]] de la Canada Deposit Insurance Corporation y el Toronto Leadership Centre. Dickson tamién representa la OSIF nel [[Conseyu d'Estabilidá Financiera]] y foi miembru del [[Comité de Basilea|Comité de Basilea de Supervisión Bancaria]] de 2002 a 2006. Dickson llicenciar n'Economía pola [[Universidá de Queen|Queen's University]] y llogró el so [[Bachelor of Arts]] (con Honores n'Economía) de la [[Universidá de New Brunswick]].<ref>{{cita web |url=http://www.osfi-bsif.gc.ca/app/DocRepository/1/eng/osfi/BIO_02_Julie_Dickson_y.pdf |títulu=Office of the Superintendent of Financial Institutions |publicación=Office of the Superintendent of Financial Institutions |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 }}</ref> Dickson ye natural de Saint John, New Brunswick, y graduóse na escuela secundaria Saint John en 1975. <ref>{{cita publicación |títulu=Alumni in the news! |publicación=Saint John High School Alumni News|añu=2013 |páxina=4}}</ref> Recibió la [[Orde de Canadá]], col grau d'oficial.<ref>{{cita web|títulu=Order of Canada Appointments|url=http://www.gg.ca/document.aspx?id=16283&lan=eng|website=The Governor General of Canada His Excellency the Right Honourable David Johnston|publicación=[[Governor General of Canada]]|fechaaccesu=31 d'avientu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180905141011/https://www.gg.ca/document.aspx?id=16283&lan=eng|fechaarchivu=2018-09-05}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Julie Dickson}} {{NF|década de 1950||Dickson, Julie}} [[Categoría:Persones nacíes nos años 1950]] [[Categoría:Banqueros de Canadá]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] nset9nhwg00lwf4gdqb5jzqx3eq5p80 0 146075 4527523 4363123 2026-09-12T09:26:24Z Limotecariu 735 4527523 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Julie Lemieux''' {{nym}} ye una actriz de doblaxe canadiana. ==Filmografía== === Series Animaes === * Evu – 2007 ''Magi-Nation'' * [[Michael]] - 1999 ''[[Little People: Big Discoveries]]'' * '''Hunter Steele''' ([[Motoko Kumai]]) - 2006-2007 ''[[Spider Riders]]'' * Julie Smockford - 2000-2002 ''[[Pelswick]]'' * Louise - 2002 ''[[Max y Ruby]]'' * Cocori - 2009-2011 ''[[Poppets Town]]'' * Renee - 2003 ''[[Jacobo Dos Dos]]'' * Sra. Gorf and Srta. Mush - 2007-2008 ''[[Escuela Wayside]]'' * Mitzi y Alicia - 2004-2006 ''[[Los hermanos Coala]]'' * Zoe - 2005 ''[[Rotting Hills]]'' * Wilbur - 2007 ''[[Wilbur (serie de televisión)|Wilbur]]'' * Rupert l'Osu - 1992-1997 ''[[Rupert (serie de televisión)|Rupert]]'' * Fuzzy Snuggums - 2009 ''[[Isla de mutantes]]'' * Tony Clark- 2009-2012 ''[[The Amazing Spiez!]]'' * Robin - 2007 Clang Invasion * Antique Annie - 2009–presente ''[[Producing Parker]]'' * Pig Will - 2007-2010 ''[[Busytown Mysteries]]'' * Batty - 2011-2013 ''[[Almost Naked Animals]]'' * Bud Compson - 2012–presente ''[[Arthur (serie animada)|Arthur]]'' * Chance Happening - 2013–2014 ''[[Grojband]]'' * Rita the R.A. - 2001 '''Undergrads''' * Cali - 2013–presente ''[[Patrulla de Cachorros]]'' * Clancy - 2013–presente ''[[Julius Jr.]]'' * Güela Butternut - 2014-2015 ''[[Numb Chucks]]'' * La madre de Heather - 2007/8 ''[[Isla del drama]]'' * Josee (26 episodios), Kelly (10 episodios) - 2015 ''[[Drama Total Presenta: Carrera Allucinante]]'' * Girl Scout - 2014 ''[[The Nut Job]]'' == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{IMDb nome|0501306|Julie Lemieux}} {{NF|1962||Lemieux, Julie}} {{Tradubot|Julie Lemieux}} [[Categoría:Actores y actrices de voz de Canadá]] [[Categoría:Franco-ontarianos]] 4r6tp7py9fw7qsf7cc0tajope46ngg3 0 146777 4527535 4469969 2026-09-12T09:34:53Z Limotecariu 735 4527535 wikitext text/x-wiki {{Nome coreanu}} {{persona}} '''Choi Yeo Jin''' ({{coreanu|hangul=최여진}}; {{nym|paréntesis=non}}) ye una actriz surcoreano-canadiana. == Carrera == Choi Yeo Jin nació en [[Corea del Sur]], pero depués del divorciu de los sos padres, emigró a [[Canadá]] cuando taba nel primer añu de primaria. Suañaba con convertise en baillarina, pero nun pudo cumplilo por cuenta de los problemes financieros de los sos padres. Debutó na industria d'entretenimientu al traviés del concursu [[Elite Model Management|Super Elite Model]] celebráu en Canadá en 2001. Yeo Jin taba estudiando alministración hotelera en George Brown College, cuando decidió abandonalo pa escorrer una carrera na industria d'entretenimientu en Corea del Sur, depués d'eso, apaeció en delles series y películes surcoreanas, siendo los sos trabayos notables en ''Surgeon Bong Dal-hee'', ''Golden Bride'', ''My Woman'', ''More Charming by the Day'' y ''I Need Romance''. Nel añu 2012, ganó popularidá al ingresar al programa concursu ''[[Baillando coles estrelles|Dancing with the Stars 2]]'' na versión coreana, onde llogró llevase'l primer llugar.<ref>{{cita web |títulu=Choi Yeo-jin in Seventh Heaven as 'Dancing with the Stars' Final Approaches|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/07/20/2012072000742.html|editorial=Chosun Media|idioma=inglés|fecha=20 de xunetu de 2012|fechaaccesu=30 de marzu de 2016}}</ref> == Filmografía == === Películes === {| {{tablaguapa}} ! Añu !Títulu !Rol |- |rowspan=2|2005 || ''Seoul Raiders'' || Choi Sun Ah |- |''Love in Magic'' || |- |rowspan=2|2006 || ''Art of Fighting'' || Young Ae |- |''Detective Mr. Gong'' || cameo |- |2008 || ''Boy Direutor'' || Asistente |- |2015 || ''My Sister, the Pig Lady'' || Yoo Ja |- |} === Series de televisión === {| {{tablaguapa}} ! Añu !Títulu !Rol ! Canal |- |rowspan=2|2002 || ''Love Without Obstacle'' || || [[KBS 2TV]] |- |''Honest Living'' || Choi Yeo Jin || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |2004 || ''I'm Sorry, I Love You'' || Moon Ji Young || [[KBS 2TV]] |- |rowspan=2|2005 || ''Biscuit Teacher and Star Candy'' || Noh Jem Ma || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |''Lawyers'' || Deborah Hong || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- |2006 || ''The Invisible Man'' || Jo Hyun Soo || [[KBS 2TV]] |- |rowspan=2|2007 || ''Surgeon Bong Dal-hee'' || Jo A Ra ||rowspan=2|[[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |''Golden Bride'' || Ok Ji Young |- |2008 || ''My Woman'' || Jang Tae Hee || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- |2009 || ''Dream'' || Jang Soo Jin || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |2010 || ''More Charming by the Day'' || Im Yeo Jin || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |- |2011 || ''I Need Romance'' || Park Seo Yeon || [[TVN (Corea del Sur)|tvN]] |- |rowspan=2|2012 || ''[[Dream High 2]]'' || Ahn Tae Yeon || [[KBS 2TV]] |- |''Dear You'' || Baek In Kyung || [[jTBC]] |- |2013 || ''Incarnation of Money'' || Jeon Ji Hoo || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |rowspan=2|2014 || ''[[Emergency Couple]]''&thinsp;<ref>{{cita web|títulu=Clara, Lee Pil Mo y Choi Yeo Jin xunir al drama de Song Ji Hyo y Choi Jin Hyuk|url=http://www.soompi.com/es/2013/12/15/clara-llee-pil-mo-y-choi-yeo-jin-xunir al drama-de-song-ji-hyo-y-choi-jin-hyuk/|editorial=Soompi|fecha=15 d'avientu de 2013|fechaaccesu=30 de marzu de 2016}}</ref> || Shim Ji Hye ||rowspan=2|[[TVN (Corea del Sur)|tvN]] |- |''Valid Love'' || Jang Hee Soo |- |2015 || ''[[The Lover (serie de televisión)|The Lover]]''&thinsp;<ref>{{cita web|títulu=Jung Joon Young y Choi Yeo Jin van ser pareya nel nuevu drama de Mnet|url=http://www.soompi.com/es/2015/02/24/jung-joon-young-y-choi-yeo-jin-seran-pareya-en-el-nuevu-drama-de-mnet/|editorial=Soompi|fecha=24 de febreru de 2015|fechaaccesu=30 de marzu de 2016}}</ref> || Choi Jin Nyeo || [[Mnet]] |- | 2017 || ''[[Jugglers]]'' || Secretaria del CEO || KBS2 |- | 2018 |''[[Lovely Horribly]]''<ref>{{cita web |url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201806011527381910|títulu=[단독]최여진도 ‘러블리 호러블리’ 합류, 라인업 윤곽 드러났다|fecha=1 de xunu de 2018|website=Newsen|idioma=ko}}</ref> |Ki Eun-hyung |[[KBS2]] |} === Programes de televisión === {| {{tablaguapa}} ! Añu !Títulu !Canal ! Notes |- |2003 ||''Yá Shim Man Man'' || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || Panelista |- |2005-2006 || ''Heroine 6'' || [[KBS 2TV]] || Repartu principal |- |2007-2009 || ''Trend Report Feel: Season 2'' || [[Mnet]] ||rowspan=3|Presentadora |- |rowspan=2|2011 || ''Absolute Man: Season 1'' ||rowspan=2|XTM |- |''Racing Queen: Season 2'' |- |2012 || ''[[Baillando coles estrelles|Dancing with the Stars 2]]'' || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] || Concursante |- |2012-2013 || ''Follow 美'' || FashionN || Presentadora |- |rowspan=3|2013 || ''[[Saturday Night Live Korea]]'' || [[TVN (Corea del Sur)|tvN]] || Presentadora, episodiu 38 |- |''I'm a Super Model'' || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || |- |''Super Dog'' || [[KBS 2TV]] || |- |rowspan=3|2014 || ''A Celebrity Lives in My House'' || [[MBC Every 1]] || |- |''[[Running Man]]'' || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || Convidada (Episode 213) |- |''Chuseok Special'': "Mirror of Health Returns" || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] ||rowspan=2|Presentadora |- |rowspan=3|2015 || ''The Body Show'' || [[OnStyle]] |- |''Lady Action'' || [[KBS 2TV]] || Repartu principal&thinsp;<ref>{{cita web|títulu=Lee Si Young, Choi Yeo Jin, Kim Hyun Joo confirmaes pal nuevu programa de variedaes y acrobacies “Lady Action”|url=http://www.soompi.com/es/2015/03/31/llee-si-young-choi-yeo-jin-kim-hyun-joo-confirmaes-pa-el-nuevo-programa-de-variedades-y-acrobacies-lady-action/|editorial=Soompi|fecha=31 de marzu de 2015|fechaaccesu=30 de marzu de 2016}}</ref> |- |''Headliner'' || [[Mnet]] || |- | 2016 || ''[[Law of the Jungle|Law of the Jungle in New Caledonia]]'' || SBS || miembru (ep. 225 - 228) |- |} === Apaición en videos musicales === {| {{tablaguapa}} ! Añu !Cantar ! Artista |- |rowspan=2|2004 || «Don't Be Happy» ||rowspan=2|MC the Max |- |«A Name Called Parting» |- |2006 || «Love Effect» || Placebo Effect |- |rowspan=2|2009 || «Not Even a Call» || Wax |- |«My Girl» || Brian Joo feat. Supreme Team |- |} == Llibros == {| {{tablaguapa}} ! Añu !Títulu !Editorial ! ISBN |- |2009 || ''Trendsetter Choi Yeo-jin's Visual UP Project'' || [[Penguin Random House Grupu Editorial|Random House Korea]] || ISBN 9788925535258 |- |2011 || ''Choi Yeo-jin's Aloha Hawaii'' || Paper Book || ISBN 9788996497301 |- |} == Premios y nomamientos == {| {{tablaguapa}} ! Añu !Premiación ! Categoría !Trabayu nomáu !Resultáu |- |2001 || Supermodel Contest Canada <br />(entamáu por [[Elite Model Management|Elite]] y JoongAng Ilbo) || {{celda|non disponible}} || {{celda|non disponible}} || {{celda|Ganadora}} |- |2007 || SBS Drama Awards || Meyor nueva estrella || ''Surgeon Bong Dal-hee'' || {{celda|Ganadora}} |- |rowspan=2|2008 || 44th Baeksang Arts Awards || Meyor nueva actriz (TV) || ''Golden Bride'' || {{celda|Nomada}} |- |1st Korea Jewelry Awards || Premiu de Záfiro || {{celda|non disponible}} || {{celda|Ganadora}} |- |2010 || MBC Entertainment Awards || Premiu a la excelencia, Actriz en Sitcom || ''More Charming by the Day'' || {{celda|Ganadora}} |- |2012 || ''[[Baillando coles estrelles|Dancing with the Stars 2]]'' || {{celda|non disponible}} || {{celda|non disponible}} || {{celda|Ganadora}} |- |2015 || 4th APAN Star Awards || Meyor vistida || {{celda|non disponible}} || {{celda|Ganadora}} |- |} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Choi Yeo-Jin}} *{{instagram|crazyyeojin|Choi Yeo Jin}} *[http://www.hancinema.net/korean_Choi_Yeo-jin.php Choi Yeo Jin] en HanCinema *{{Enllaz rotu|1=Choi Yeo Jin |2=http://www.cyworld.com/insideyeojin |date=agostu de 2024 |bot=InternetArchiveBot }} en [[Cyworld]] *[http://www.kmdb.or.kr/eng/vod/mm_basic.asp?person_id=00018065 Choi Yeo Jin] en Korean Movie Database *{{IMDb nome|1973925|Choi Yeo-jin}} {{Tradubot|Choi Yeo Jin}} {{NF|1983||Yeo Jin, Choi}} [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Corea del Sur]] [[Categoría:Modelos de Corea del Sur]] fvdvp70dnx8ar9mvie2wfp4ogz4syo8 0 147006 4527509 4183878 2026-09-12T09:19:19Z Limotecariu 735 4527509 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Christine Larsen''' {{nym}} ye una [[nadadora]] canadiana de [[natación sincronizada]] retirada que aportó a [[Natación sincronizada nos Xuegos Olímpicos de Atlanta 1996|subcampeona olímpica en Atlanta 1996]] nel concursu por equipos.<ref>[https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/la/christine-larsen-1.html Ficha.] [[Sports Reference]]. Consultáu'l 20 d'abril de 2018.</ref> ==Carrera deportiva== Nos [[Natación sincronizada nos Xuegos Olímpicos de Atlanta 1996|Xuegos Olímpicos de 1996]] celebraos en [[Atlanta]] ([[Estaos Xuníos]]) ganó la medaya de plata nel concursu por equipos, tres Estaos Xuníos (oru) y per delantre de Xapón (bronce), xunto a les sos compañeres d'equipu que fueron: [[Karen Clark]], [[Sylvie Frechette]], [[Janice Bremner]], [[Karen Fonteyne]], [[Erin Woodley]], [[Cari Read]], [[Lisa Alexander]], [[Valerie Hould-Marchand]] y [[Kasia Kulesza]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} {{NF|1967||Larsen, Christine}} {{Tradubot|Christine Larsen}} [[Categoría:Nadadores sincronizaes de Canadá]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'Atlanta 1996]] 7lkjqb7p4i0ufgox8ivek4ob9xhpk20 0 147095 4527565 3840564 2026-09-12T09:53:43Z Limotecariu 735 4527565 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Cynthia Jean Cameron Breakspeare''' {{nym}}, más conocida como '''Cindy Breakspeare''', foi coronada como [[Miss Mundu]] en [[1976]]. Dedicar al [[jazz]]. Ye la madre del ganador del Grammy y músicu de reggae, [[Damian Marley]]. Fía de padre [[Xamaica|xamaicanu]] y madre canadiana, treslladar a [[Xamaica]] cuando tenía la edá de 4 años. Yá dende bien pequeña empezó a participar en concursos de guapura como Miss Xamaica Body Beautiful y Miss Universe Bikini. En 1976 foi convidada a participar nel concursu de guapura [[Miss Mundu]], nel cual participó y ganó. Ye la segunda xamaicana en llograr la victoria nel certame. Tuvo una rellación con [[Robert Nesta Marley]] (Bob Marley), de la cual nació [[Damian Marley]] en 1978. Marley escribió "Turn Your Lights Down Low" alrodiu de la so rellación con ella. Casar en [[1981]] col senador y fiscal Tom Tavares-Finson, con quien tuvo dos fíos: Christian y Leah. Breakspeare y Tavares-Finson divorciar en [[1995]]. Christian estudia derechu en [[Gran Bretaña]] y la so hermana Leah estudia nuna universidá de Canadá. Anguaño ta casada con Rupert Bent II, pilotu y guitarrista de [[Byron Lee & the Dragonaires]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Socesión | títulu=Miss World | periodu=1976 | predecesor={{bandera|PUR}} Wilnelia Merced Cruz | socesor={{bandera|SWE}} Mary Ann-Catrin Stävin }} {{NF|1954||Breakspeare, Cindy}} {{Tradubot|Cindy Breakspeare}} [[Categoría:Persones de Kingston (Xamaica)]] [[Categoría:Miss Mundu]] [[Categoría:Persones de Toronto]] 4zh8ieqaguzsyq7f6b2okmylrqndboq 0 147183 4527334 4105974 2026-09-11T16:06:32Z ~2026-49268-22 153380 4527334 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Claire Windsor''' {{nym}}<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0934780/ Claire Windsor at IMBD.com]</ref> foi una notable actriz cinematográfica de la primer era del [[cine mudu]]. [[Ficheru:Claire Windsor in The Blot.jpg|thumb|right|350px|En ''The Blot'' (1921).]] == Entamos == El so verdaderu nome yera '''Clara Viola Cronk''' (el so llamátigu yera "Fola"), y nació en Cawker City, [[Kansas]], nel senu d'una familia d'ascendencia escandinava. Tuvo una boda precoz con un home llamáu William Bowes, del cual tuvo un fíu, rematando llueu'l matrimoniu en divorciu. Claire treslladar a [[Seattle]], [[Washington (estáu)|Washington]], colos sos padres, y ellí ganó un concursu de guapura. [[Ficheru:Claire Windsor in The Blot 2.jpg|thumb|left|350px|'''<small><center>En ''The Blot''.</center></small>''']] Siguiendo'l conseyu d'un amigu, Claire foi a [[California]] cola esperanza de trabayar como actriz na naciente industria cinematográfica. Primeramente solo recibía pequeños papeles, pero puestu foi afayada por [[Lois Weber]], una direutora y productora de prestíu de los estudios [[Paramount Pictures]]. Weber darréu robló un contratu con Windsor, que trabayó xunto a [[Louis Calhern]] en ''The Blot'' ([[Añu 1921|1921]]), filme de Weber.<ref name=autogenerated1>[http://www.silentera.com/people/actresses/Windsor-Claire.html Silent Yera People]</ref> == Los sos meyores años == El debú cinematográficu de Claire Windsor foi na película estrenada en [[1920]] ''To Please One Woman'', que tuvo un ésitu modestu. Pa promover a la naciente estrella, Paramount Pictures de cutiu empareyó a Windsor col llexendariu actor [[Charlie Chaplin]] en fotografíes publicitaries. La publicidá funcionó; en [[1922]] l'acabante formar Western Association of Motion Picture Advertisers (WAMPAS) empezó a dar los sos gallardones añales [[WAMPAS Baby Stars]] y nomó a Claire Windsor, xunto a [[Bessie Love]], [[Lila Lee]], [[Mary Philbin]] y [[Colleen Moore]], como les estrelles más prometedores.<ref>''An Encyclopedic Dictionary of Women in Early American Films: 1895-1930'' by Denise Lowe. Haworth Press. 2005. ISBN 0-7890-1843-8]</ref> Esi mesmu añu Claire robló un contratu con [[Goldwyn Pictures Corporation]].<ref name=autogenerated1 /> En [[1923]], la enantes llamada Fola Cronk empezó a usar oficialmente'l llamatu ''Claire Windsor'', más fayadizu pa la so actividá. A lo llargo de los años venti, Windsor consolidóse como una bien reconocida actriz cinematográfica. Foi escoyida de cutiu pa interpretar la figura d'una "esclusiva moza de sociedá", papeles de princesa, o de riques muyeres de l'alta sociedá. Los críticos allababen el so elegante sentíu nel vistir, y Windsor marcó enclín na moda de la dómina.<ref>''An Encyclopedic Dictionary of Women in Early American Films: 1895-1930'' by Denise Lowe. Haworth Press. 2005. ISBN 0-7890-1843-8</ref> Windsor foi darréu una de les estrelles de la nueva [[Metro-Goldwyn-Mayer]]. Más palantre, colos estudios Tiffany, la película de [[1925]] ''Souls for Sables'' foi un ésitu de taquilla pa ella.<ref name=autogenerated1 /> == Vida personal y cine sonoru == Windsor foi amestada románticamente con frecuencia a los sos compañeros actores. Tuvo una aventura bien espublizada col actor [[Charles Rogers|Charles "Buddy" Rogers]], y en [[1924]] casóse col ídolu de matiné [[Bert Lytell]]. La pareya divorciar en [[1927]]. Anque Windsor nunca volvió casase, tuvo unes poques aventures amoroses que causaron ciertu escándalu na prensa, incluyendo la demanda presentada contra ella pola nuevu esposa de corredor de [[Boston]] que la acusaba de robalu'l so home.<ref name=autogenerated2>[https://web.archive.org/web/20050208215655/http://www.classicimages.com/1999/august99/windsor.html ''Claire Windsor: One Fan's Fond Remembrance'' by Al Bohrer. ''Classic Images''.]</ref> A finales de los años venti, Claire Windsor (al igual qu'otros actores de la dómina) tuvo dificultá pa faer la transición al cine sonoru. Fixo delles películes falaes nos años trenta pero yá nun consiguió algamar l'ésitu llográu años antes como actriz del cine mudu. Tuvo mientres un curtiu periodu de xira con [[Al Jolson]] trabayando na producción de ''The Wonder Bar''. Nos sos últimos años, Windsor dedicar a la pintura.<ref name=autogenerated2 /> Claire Windsor finó por causa de un [[infartu agudu de miocardiu]] en 1972, a los 75 años d'edá, en [[Los Angeles]], [[California]]. Foi soterrada nel campusantu Forest Lawn Memorial Park en Glendale, California.<ref name=autogenerated2 /> Pola so contribución a la industria cinematográfica, Claire Windsor recibió una estrella nel llexendariu [[Paséu de la Fama de Hollywood]], nel 7021 de [[Hollywood Boulevard]], en Hollywood, [[California]].<ref>[https://web.archive.org/web/20071012234540/http://www.hollywoodchamber.net/icons/walk_fame.asp Hollywood Walk of Fame]</ref> == Filmografía == * ''To Please One Woman'' (1920) * ''What Do Men Want?'' (1921) * ''What's Worth While?'' (1921) * ''The Blot'' ([[1921]]) * ''Too Wise Wives'' (1921) * ''Dr. Jim'' (1921) * ''The Raiders'' (1921) * ''Grand Larceny'' (1922) * ''One Clear Call'' (1922) * ''Fools First'' (1922) * ''Rich Men's Wives'' (1922) * ''Brothers Under The Skin'' (1922) * ''The Strangers' Banquet'' (1922) * ''Broken Chains'' (1922) * ''The Eternal Three'' (1923) * ''The Little Church Around The Corner'' (1923) * ''Rupert of Hentzau'' (1923) * ''The Acquittal (Veredictu de culpabilidá)'' (1923) * ''Nellie, The Beautiful Cloak Model'' (1924) * ''A Son of the Sahara'' (1924) * ''For Sale'' (1924) * ''Souls For Sale'' (1924) * ''The Dixie Handicap'' (1924) * ''Born Rich'' (1924) * ''The Denial'' (1925) * ''Just A Woman'' (1925) * ''The White Desert'' (1925) * ''Souls For Sables'' (1925) * ''Dance Madness'' (1926} * ''Money Talks'' (1926) * ''Tin Hats'' (1926) * ''[[A Little Journey]]'' (1927) * ''The Claw'' (1927) * ''The Bugle Call'' (1927) * ''Foreign Devils'' (1927) * ''The Frontiersman'' (1927) * ''Nameless Men'' (1928) * ''Fashion Madness'' (1928) * ''Satan and The Woman'' (1928) * ''Blondes By Choice'' (1928) * ''Grain of Dust'' (1928) * ''Opening Night'' (1928) * ''Domestic Meddlers'' (1928) * ''Captain Lash'' (1929) * ''Midstream'' (1929) * ''Sister To Judas'' (1933) * ''The Constant Woman'' (1933) * ''Self Defense'' (1933) * ''Cross Streets'' (1934) * ''Kiss of Araby'' (1938) * ''Barefoot Boy'' (1938) * ''How Doooo You Do?'' (1946) == Referencies == {{traducíu ref|en|Claire Windsor}} {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{IMDb nome|0934780}} *{{IBDB nome|65305}} * [http://www.silentera.com/people/actresses/Windsor-Claire.html Silent Yera People - Claire Windsor] * [https://web.archive.org/web/20051031230814/http://silent-movies.org/Ladies/PWindsor.html Silent Ladies & Gents - Claire Windsor Gallery] * [https://web.archive.org/web/20050208215655/http://www.classicimages.com/1999/august99/windsor.html Classic Images - Claire Windsor] * [http://findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=3737&pt=Claire%20Windsor Sobre Claire Windsor] nel [http://findagrave.com/ sitio] [[Find a Grave]]. {{NF|1892|1972|Windsor, Claire}} {{Tradubot|Claire Windsor}} [[Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Paséu de la Fama de Hollywood]] [[Categoría:Actores y actrices de cine mudu]] hvzc0e27yrrxv3wir5h6lmr9jhhgedh 0 147265 4527350 4499661 2026-09-11T16:17:35Z ~2026-49268-22 153380 4527350 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Clara Reeve}} {{persona}} '''Clara Reeve''' {{nym}} foi una novelista [[Inglaterra|inglesa]] del [[sieglu XVIII]], conocida principalmente pola so [[novela gótica]] [[The Old English Baron]] ({{lang-ast|El vieyu barón inglés}}), publicada en [[1777]]. == Biografía == Reeve nació en [[Ipswich]], [[Inglaterra]], unu de los ocho fíos del reverendu Willian Reeve, Master of Arts, Rector de Freston y de Kreson en [[Suffolk]], y vicariu perpetuu de la ilesia de St. Nicholas. L'apellíu de soltera de la so madre yera Smithies, fía d'un Smithies que foi orfebre y xoyeru del rei [[Xurde I de Gran Bretaña|Xurde I]]. Nuna carta a unu de los sos amigos, Reeve afirmó lo siguiente alrodiu del so padre y de los sos primeros años: {{cita|El mio padre yera un vieyu [[Whig]]; d'él aprendí tou lo que sé; yera'l mio oráculu; faíame lleer los alderiques parllamentarios, mientres fumaba la so pipa dempués de la cena. Yo quedábame estelada y bocexaba con eses llectures, pero, ensin sabelo, asina se forxaron los mios principios, d'una vegada por toes. Él fíxome lleer la ''Historia d'Inglaterra'', de Rapin; la información que recibí d'esti llibru enmendó el so secañu. Lleí les ''[[Cartes de Catón]]'', por Trenchard y Gordon; lleí hestories griegues y romanes y les ''[[Vides paraleles|Vides]]'' de [[Plutarcu]], y tou esto nuna dómina en que poques persones de dambos sexos sabíen lleer los sos propios nomes.<ref name="Scott_1">Scott (1870) p. 545</ref>|}} Dempués de la muerte del so padre, Clara vivió cola so madre y hermanes en [[Colchester]]. Foi ellí onde empezó a escribir, y publicó una traducción d'una obra en [[llatín]] del satirista escocés [[John Barclay]] (1582-1621), sol títulu de ''The Phoenix, or The History of Polyarchus and Argenis'' (1772).<ref name="Scott_1">Scott (1870) p. 545</ref> Darréu escribió delles noveles, de les cualos solo una ye recordada: ''The Champion of Virtue'', conocida más tarde como ''The Old English Baron'' [''El vieyu barón inglés'', 1778], escrita a imitación de, o andando a la tema con, ''[[El castiellu de Otranto]]'', de [[Horace Walpole]], xunto cola que de cutiu s'editó. La primer edición yá col títulu de ''The Old English Baron'' foi dedicada a la fía de [[Samuel Richardson]], quien se diz qu'ayudara a Reeve a revisar y correxir la novela.<ref name="Scott_2">Scott (1870) p. 546</ref> [[Ficheru:The Old English Baron, 1778, frontispiece illustration.jpg|miniaturadeimagen|Ilustración de ''The Old English Baron'' na so edición de 1778.]] Reeve declara nel prólogu de 1778: {{cita|Esta hestoria parte direutamente de ''El castiellu de Otranto'', ta escrita sobre'l mesmu plan y diseñada pa enllazar les circunstancies más curioses ya interesantes de la novela antigua y la moderna, al empar qu'asume un calter y forma propios, que la estremen de dambes; conocer pola denominación de rellatu góticu, constituyendo una imaxe de los tiempos y les costumes gótiques.<ref name="Guttext"> {{cita web|url=http://digital.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=5182|títulu=Project Gutenberg Presents: The Old English Baron|fechaaccesu=2009-03-318}}</ref>|}} La hestoria narra les aventures de Sir Philip Harclay, que torna a la Inglaterra medieval p'afayar que'l castiellu y les tierres del so amigu Lord Lovel fueron usurpaos. Una serie de revelaciones, horrores y traiciones algamen el [[clímax]] nuna escena de combate singular en que'l Bien batalla col Mal pola restitución de la xusticia. [[H. P. Lovecraft]] comentó sobre la obra: «Abondo veraz, esta novela escarez sicasí de l'auténtica vibración de la cuerda del misteriu sobrenatural qu'estrema a los rellatos de [[Anna Laetitia Barbauld|mistress Barbauld]], y anque menos toscu que la novela de [[Horace Walpole|Walpole]] y más artísticamente ellaboráu al remanar l'elementu horrorífico al traviés d'una sola figura espectral, esti cuentu nun dexa de ser difinitivamente insípido pola so grandiosidá. Una vegada más volvemos tener al virtuosu herederu del castiellu amarutáu de llabrador y restauráu nos sos llexítimos derechos pol espectru del so padre; y nuevamente topamos ante'l casu d'una gran popularidá que conduz a repitíes ediciones [...] y la so traducción al idioma francés».<ref>Lovecraft, H. P.: ''[[L'horror sobrenatural na lliteratura]]'', dientro de ''Necronomicon II''. Barral, 1976. ISBN 84-211-7376-6, pp. 173-4</ref> Na edición de ''Oxford World's Classics'' señálase que la obra foi de gran influencia nel desenvolvimientu de la ficción gótica.<ref name="OxWC"> {{cita web|url=http://www.oup.com/uk/catalogue/?ci=9780192803276|títulu=Oxford University Press Book Catalog|fechaaccesu=2009-03-318}}</ref> Podría influyir nel ''[[Frankenstein (novela)|Frankenstein]]'' de [[Mary Shelley]].<ref>Según Alex Kurtagic, en {{cita web|autor=H. P. Lovecraft|títulu=Supernatural Horror in Literature|url=https://books.google.es/books?id=FYmTAwAAQBAJ&pg=PA24&lpg=PA24&dq=clara+reeve+influenced+mary+shelley&source=bl&ots=9ioRgZnJDj&sig=znMCs_NJfArfsOWvjVcFofLVggk&hl=es&sa=X&ei=gkApVJ2xCZTdat6dgYgK&ved=0CEAQ6AEwBA#v=onepage&q=clara%20reeve%20influenced%20mary%20shelley&f=false|fechaaccesu=29 de setiembre de 2014|obra=Google Books|idioma=inglés|páxina=24}}</ref> Foi dramatizada en 1799 col títulu de ''Edmond, Orphan of the Castle'' [''Edmond, el güérfanu del castiellu''].<ref name="litgothic">{{cita web|url=http://www.litgothic.com/Authors/reeve.html|títulu=The Literary Gothic: Clara Reeve|fechaaccesu=2009-03-318|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071225220830/http://www.litgothic.com/Authors/reeve.html|fechaarchivu=25 d'avientu de 2007}}</ref> La novela foi publicada n'español pola [[Universidá de Málaga]] en 2006, col títulu de ''El barón inglés o El campeón de la virtú: Novela gótica''.<ref>{{cita web|autor=Reeve, Clara|títulu=El barón inglés o El campeón de la virtú: Novela gótica|url=http://www.publicacionesydivulgacion.uma.es/clasicos-universidad-de-malaga/product/8090-el-bar%C3%B3n-ingl%C3%A9s-o-el-riole%C3%B3n-de-la virtud-novela-g%C3%B3tica.html|fechaaccesu=6 d'ochobre de 2014|fecha=2006|editorial=Universidá de Málaga}}</ref><ref>{{Enllaz rotu|1={{cita web|autor=Clara Reeve|títulu=El campeón de la virtú o'l barón inglés|url=http://www.ttle.satd.uma.es/files_obras/EL_CAMPEON_DE_LA VIRTÚ.PDF|fechaaccesu=22 d'ochobre de 2014|fecha=2007|idioma=castellanu|nome=Nieve Jiménez Carra, introducción|coautor=Micaela Nesbitt de Percebal, traducción (1854)|editorial=Universidá de Málaga}} |2=http://www.ttle.satd.uma.es/files_obras/EL_CAMPEON_DE_LA VIRTÚ.PDF |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Reeve tamién escribió la novela epistolar ''The School for Widows'' [''Escuela pa vilbes''] (1791). Escribió coles mesmes una innovadora hestoria de la ficción en [[prosa]], titulada ''The Progress of Romance'' [''El progresu de la novela''] (1785), obra que polo xeneral se considera precursora de la historia moderna del xéneru y, específicamente, como una defensa de la tradición histórica de la lliteratura femenina, yá anunciada por Elizabeth Rowe (1674-1737) y Susannah Dobson († 1795). Una de les hestories que recueye esti trabayu, "The History of Charoba, Queen of Egypt" ["La hestoria de Charoba, reina d'Exiptu"], foi la inspiración pa la primera gran obra, el poema tituláu ''Gebir'', del poeta y escritor inglés de la [[escuela lakista]] [[Walter Savage Landor]]. Clara Reeve llevó una vida retirada, dexando bien pocu material biográfico. Morrió en [[Ipswich]] y foi soterrada, conforme a la so voluntá, nel campusantu de St. Stephens, xunto al so amigu'l reverendu Derby.<ref name="Scott_2">Scott (1870) p. 546</ref> == Ver tamién == * [[Novela gótica]] == Bibliografía == * {{cita llibru|apellíu=Scott|nome=Walter|añu=1870|títulu=Clara Reeve ''from'' Lives of the Eminent Novelists and Dramatists|páxines=545–550|allugamientu=London|editorial=Frederick Warne|fechaaccesu=12 de marzu de 2012}} * ''The Phoenix, or The History of Polyarchus and Argenis'', de [[John Barclay]] (traducción del llatín, 1772) * ''The Champion of Virtue'' (apaecía anónimamente en 1777) * ''The Old English Baron'' (1778, retitulado de ''The Champion of Virtue'') * ''The Two Mentors'' (1783) * ''The Progress of Romance Through Times, Countries, and Manners'' (1785) * ''The Exiles'' (1788) * ''The School for Widows'' (1791) * ''The Memoirs of Sir Roger de Clarendon'' (1793) * ''Destination or Memoirs of a Private Family'' (1799) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Traducíu ref|en|Clara Reeve|Inglés|trad=total}} * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/r#a1726 Works by Clara Reeve] at [[Project Gutenberg]] (plain text and HTML) * [https://archive.org/search.php?query=mediatype%3A(texts)%20-contributor%3Agutenberg%20AND%20(subject%3A%22Reeve%2C%20Clara%2C%201729-1807%22%20OR%20creator%3A%22Reeve%2C%20Clara%2C%201729-1807%22%20OR%20creator%3A%22Clara%20Reeve%22%20OR%20title%3A%22Clara%20Reeve%22%20OR%20description%3A%22Clara%20Reeve%22) Works by or about Clara Reeve] at [[Internet Archive]] (scanned books orixinal editions color illustrated) {{NF||1807|Reeve, Clara}} [[Categoría:Escritores d'Inglaterra]] [[Categoría:Escritores de terror]] [[Categoría:Novelistes d'Inglaterra]] [[Categoría:Ensayistes del Reinu Xuníu]] pst74d9w18ga100r71osixwfz0om2kq 0 147352 4527346 4425774 2026-09-11T16:15:43Z ~2026-49268-22 153380 4527346 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Claudene Christian''' {{nym}}<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/adn/obituary.aspx?pid=160911064 Claudene Christian Obituary] Anchorage Daily News</ref> foi una empresaria, marinera, ximnasta, cantante y reina de guapura.<ref name=CLD>{{cita publicación| url =http://www.cheerleaderdollcompany.com/about/my-story| títulu =Cheerleader doll: my story| publicación =| author =| fecha =| páxina =| fechaarchivu =30 d'ochobre de 2012| urlarchivu =https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.cheerleaderdollcompany.com%2Fabout%2Fmy-story&date=2012-10-30| deadurl =No| quote =| archiveurl =https://web.archive.org/web/20121102054514/http://www.cheerleaderdollcompany.com/about/my-story| archivedate =2012-11-02| fechaaccesu =2018-07-20}}</ref><!-- triggered the spamlist... ref name=Examiner2012-10-29> {{cita publicación | url = http://www.examiner.com/article/bounty-crew-member-who-died-hospital-was-fletcher-christian-descendant?cid=rss | títulu = Bounty crew member who died in hospital was Fletcher Christian descendant |publicación=[[The Examiner]] | author = Rhonda Parker |fecha=29 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu=31 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.examiner.com%2Farticle%2Fbounty-crew-member-who-died-hospital-was-fletcher-christian-descendant%3Fcid%3Drss&date=2012-10-31 | deadurl = No | quote = A Coast Guard spokesman has confirmed that Bounty crew member Claudene Christian, was pulled from the ocean unresponsive, and pronounced dead tonight at a North Carolina hospital Monday night after the historic tall ship went down early Monday morning. }} </ref--><ref name=Anchorage1987-06-25>{{cita publicación | url = https://news.google.com/newspapers?id=RIMfAAAAIBAJ&sjid=k6cEAAAAIBAJ&pg=2813,4315727&dq=claudene-christian+cheerleader&hl=en | títulu = West senior wins pageant | publicación = [[Anchorage Daily News]] | fecha = 25 de xunu de 1987 | páxina = 22 | fechaaccesu = 1 de payares de 2012 | quote = Claudene Christian of Anchorage was crowned Miss Alaska National Teen-ager for 1987 at a recent pageant in Anchorage. Claudene, 16, a lifelong Alaska, is the daughter of Claudene and Harry Christian. She is a student at West Anchorage High School, where she is involved in gymnastics, acting, choir, cheerleading, student government and women's pole vaulting. Her hobbies include singing, dancing, acting, skiing, writing poetry and collecting stuffed animals. }}</ref><ref name=TheBeachReporter> {{cita publicación |url = http://tbrnews.com/news/formosa_beach/body-of-former-resident-one-of-two-missing-crew-members/article_64dd2c30-22b0-11e2-a891-001a4bcf887a.html |títulu = Body of former resident, one of two missing crew members from HMS Bounty, recovered |publicación=[[The Beach Reporter]] |author = Donna Littlejohn |fecha=30 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu=1 de payares de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Ftbrnews.com%2Fnews%2Fhermosa_beach%2Fbody-of-former-resident-one-of-two-missing-crew-members%2Farticle_64dd2c30-22b0-11e2-a891-001a4bcf887a.html&date=2012-11-01 |deadurl = No |quote = According to public records and information from Linkedin and her on Facebook page, Christian was a limited LTD partner of the Dragon Bar in Formosa Beach, which is now closed. She also previously was promotions manager at Church Hill Downs Inc./Hollywood Park Racetrack. }} </ref><ref name=AlaskaDispatch2012-10-29>{{cita publicación |url = http://www.alaskadispatch.com/article/former-alaskan-swept-hms-bounty-becomes-victim-hurricane-sandy |títulu = Former Alaskan swept from HMS Bounty becomes victim of Hurricane Sandy |publicación = [[Alaska Dispatch]] |author = Ben Anderson |fecha = 29 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu = 1 de payares de 2012 |urlarchivu = https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.alaskadispatch.com%2Farticle%2Fformer-alaskan-swept-hms-bounty-becomes-victim-hurricane-sandy&date=2012-11-01 |deadurl = No |quote = In 1987, Christian, then 16, was crowned Miss Alaska National Teen-ager in a beauty pageant held in Anchorage. She was a senior at West Anchorage High School at the time, according to an Anchorage Daily News article, and was involved in gymnastics, cheerleading and student government. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121102190819/http://www.alaskadispatch.com/article/former-alaskan-swept-hms-bounty-becomes-victim-hurricane-sandy |archivedate = 2012-11-02 |fechaaccesu = 2018-07-20 }}</ref><ref name=EasyReader2012-10-30>{{cita publicación |url = http://www.easyreadernews.com/59820/sandy-claims-life-of-formosa-beach-singer-and-entrepreneur/ |títulu = Hurricane Sandy claims life of former Formosa Beach singer and entrepreneur |publicación = [[Easy Reader]] |author = Ed Pilolla |fecha = 30 d'ochobre de 2012 |páxina = |fechaaccesu = 2 de payares de 2012 |fechaarchivu = 2 de payares de 2012 |urlarchivu = https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.easyreadernews.com%2F59820%2Fsandy-claims-life-of-formosa-beach-singer-and-entrepreneur%2F&date=2012-11-02 |deadurl = No |quote = My singer ended up leaving the band and she came in and auditioned for me,” [Joe] Middler said. “She was really terrific, a great performer and personality. We had a lot of great times. }}</ref> Christian afirmaba ser una descendiente direuta de [[Fletcher Christian]], el líder del motín de la [[Bounty]], y unu de los fundadores de la ocupación de la [[islla Pitcairn]].<ref name=HalifaxChronicleHerald> {{cita publicación |url = http://thechronicleherald.ca/novascotia/156986-bounty-victim-was-mutineer-s-relative |títulu = Bounty victim was mutineer’s relative |publicación=[[Halifax Chronicle Herald]] |author = Ian Fairclough |fecha=29 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu=31 d'ochobre de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fthechronicleherald.ca%2Fnovascotia%2F156986-bounty-victim-was-mutineer-s-relative&date=2012-10-31 |deadurl = No |quote = The great-great-great-great-great granddaughter of Fletcher Christian, the master’s mate who took command of the original Bounty from William Bligh in the mutiny of 1789, said in an interview while here that she had wanted to get taken on as a crew member on the retruca Bounty for a long time. }} </ref> N'agostu de 2012 Christian foi entrevistada pol ''Halifax Chronicle Herald'', dempués de qu'ella se xunió a la tripulación de voluntarios d'un retruque del orixinal [[HMS Bounty]], construyíu por [[MGM]] pa una película sobre'l motín. El buque foi atrapáu pol [[Furacán Sandy]] el 29 d'ochobre de 2012.<ref name=NationalPost2012-10-30> {{cita publicación |url = http://news.nationalpost.com/2012/10/30/hms-bounty-captain-missing-after-hurricane-sandy-sinks-ship-42-year-old-woman-identified-as-dead-crewman/ |títulu = HMS Bounty: Captain missing after Hurricane Sandy sinks ship, 42-year-old woman identified as dead crewman |publicación=[[National Post]] |fecha=30 d'ochobre de 2012 |páxina= |fechaarchivu=1 de payares de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fnews.nationalpost.com%2F2012%2F10%2F30%2Fhms-bounty-captain-missing-after-hurricane-sandy-sinks-ship-42-year-old-woman-identified-as-dead-crewman%2F&date=2012-11-01 |deadurl = No |quote = Christian lived in California and joined the Bounty’s crew in May, according to her Twitter account. }} </ref><ref name=HuffPo> {{cita publicación |url = http://www.huffingtonpost.com/2012/10/30/claudene-christian-dead-hms-bounty_n_2044455.html |títulu = Claudene Christian Dead: HMS Bounty Crew Member Found Unresponsive In Atlantic Ocean |publicación=[[Huffington Post]] |author = Anna Almendrala |fecha=30 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu=1 de payares de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.huffingtonpost.com%2F2012%2F10%2F30%2Fclaudene-christian-dead-hms-bounty_n_2044455.html&date=2012-11-01 |deadurl = No |quote = }} </ref> Catorce miembros de la dotación del buque fueron capaces de xubir a un bote salvavides y salváronse. ''The Virginian-Pilot'' citó a la [[Guardia Costera de los Estaos Xuníos]] del capitán Joe Kelly, quien describió cómo Christian y el capitán del barcu Robin Walbridge taben a puntu de xunise al restu de la tripulación del buque na balsa salvavides, cuando'l Bounty entornó, somorguiándolos nel océanu.<ref name=VirgianPilot2012-10-30> {{cita publicación |url = http://hamptonroads.com/2012/10/missing-crew-member-critical-after-hms-bounty-rescue |títulu = Bounty crew member dies; search continues for captain |publicación=[[Virginian-Pilot]] |author = Aaron Applegate, Dianna Cahn, Jeff Hampton |fecha=30 d'ochobre de 2012 |fechaarchivu=1 de payares de 2012 |urlarchivu=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fhamptonroads.com%2F2012%2F10%2Fmissing-crew-member-critical-after-hms-bounty-rescue&date=2012-11-01 |deadurl = No |quote = Walbridge and Christian were in the process of getting aboard the life rafts when the ship rolled, throwing them overboard, Kelly said. }} </ref> La busca y rescate de tripulantes foi efectuada por [[helicópteru|helicópteros]] de la Guardia Costera rescatando a los tripulantes de la balsa salvavides. Cuando s'atopó a Christian diez hores más tarde, ella "nun respondía". Intentóse reanimación, pero foi declarada muerta nun hospital en tierra. == Referencies == {{llistaref}} {{NF|1970|2012|Christian, Claudene}} {{Tradubot|Claudene Christian}} [[Categoría:Persones finaes por naufraxu]] [[Categoría:Deportistes d'Alaska]] qgnf0vkqkj11x7uibk7mzwtrpqjoxzc 0 147741 4527308 4283123 2026-09-11T15:51:58Z ~2026-49268-22 153380 4527308 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''María Concepción Regueiro Digón''',​ más conocida como '''Conchi Regueiro''', {{nym}} ye una [[escritora]] de ciencia ficción [[España|española]].<ref name=":1">{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.com.es/2008/10/sobre-conchi-regueiro.html|títulu=FANTÁSTIKAS: Sobre Conchi Regueiro|fechaaccesu=27 de payares de 2017|apellíu=Robles|nome=Lola|fecha=2 d'ochobre de 2008|sitiuweb=FANTÁSTIKAS}}</ref> == Trayeutoria == Regueiro ye diplomada en [[trabayu social]] y [[Pedagoxía|pedagoga]],<ref name=":0" /> de la que se dedicó a la docencia en cursos de formación ocupacional permanente.<ref name=":5">{{cita publicación |url=https://ye.slideshare.net/lolicid77/conchi-regueiro?smtNoRedir=1|títulu=Conchi Regueiro|apellíos=Cid|nome=Loli|fecha=9 de mayu de 2011|publicación=|fechaaccesu=27 de payares de 2017|doi=|pmid=}}</ref> La so obra tien perspeutiva feminista y subvierte los estereotipos de xéneru conservadores, entrepolando obres en gallegu y en castellán.<ref name=":2">{{cita web |url=http://www.barcelonareview.com/91/s_lr.html|títulu=Lola Carbayos: Un mundu per delantre del so llastre: escritores españoles de ciencia ficción|fechaaccesu=28 de payares de 2017|sitiuweb=www.barcelonareview.com}}</ref> En gallegu, la so primer publicación, en 2002, foi una novela p'adultos, ''Tempos prestosos'', pero siguió escribiendo llibros de lliteratura non realista, de ciencia ficción y fantasía pa públicu infantil y xuvenil como ''Un marcianu neste mundu'' (2004), ''O tesouro das ánimes'' (2011), y con incursiones nel terror como en ''A herdanza do marqués'' (2009), y la so continuación ''A cerna do segredo'' (2014).<ref name=":3">{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.com.es/2010/04/entrevista-conchi-regueiro-sobre-la so.html|títulu=FANTÁSTIKAS: ENTREVISTA A CONCHI REGUEIRO SOBRE LA SO NOVELA "LA MODERNA ATENEA"|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|apellíu=Robles|nome=Lola|fecha=4 d'abril de 2010|sitiuweb=FANTÁSTIKAS}}</ref> En castellán publicó narrativa p'adultos, la escoyeta ''El fonduxe de Tordón'' (2005), que recueye dos noveles curties y dos rellatos; y noveles de ciencia ficción, como ''Reclutes de guerres invisibles'' (2006) en formato web,<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{cita web|url=http://www.abretelibro.com/foru/viewtopic.php?t=23080|títulu=¡¡Abrir llibru!! - Foru sobre llibros y autores • Ver Tema - LA MODERNA ATENEA, de Conchi Regueiro, en FOLIE|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|sitiuweb=www.abretelibro.com|idioma=es}}</ref> escrita en forma de ucronia, estilu al que tamién s'avera nos cuentos «Erundina Salvadora», na edición de 2008 del ''Fabricantes de suaños'' y «L'enemigu en casa» en ''Hestories del Crazy Chigre''.<ref>{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.co.uk/2014/10/sesion-especial-del taller-de.html|títulu=Sesión Especial del Taller de Lliteratura “Fantástikas”|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|sitiuweb=escritorasfantastikas.blogspot.co.uk}}</ref> Publica la so novela ''Vistes al ríu'' (2007) na Coleición Mitilene d'Elles Editorial,<ref name=":4">{{cita publicación|títulu=Convidada: María Concepción Regueiro Digón - Hispacón 2013|url=https://www.archerphoto.eu/hispacon/convidada-maria-concepcion-regueiro-digon/|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|periódicu=Hispacón 2013|idioma=es-ES}}</ref> melodrama con tintes sociales, siguíu de ''La moderna Atenea'' (2008), y ''Los espíritus del humo'' (2017). Estos dos últimes obres tienen de mancomún la combinación d'una ciencia ficción clásica de raigañu anglosaxón, per un sitiu, y por otru, la temática social de la España de finales del sieglu XIX,<ref name=":2" /> En ''Los espíritus del humo'', esperimenta con formes narratives pocu habituales, como l'usu de la [[Técnica narrativa|segunda persona na voz del narrador]] o coles anticipaciones que sirven d'introducción a cada capítulu.<ref name=":0">{{cita publicación|títulu=Crítica a ‘Los espíritus del humo', de Conchi Regueiro|url=https://alibreria.com/2017/09/06/critica-a-los-espiritus-del fumu-de-conchi-regueiro/|fecha=6 de setiembre de 2017|fechaaccesu=4 d'avientu de 2017|periódicu=A Librería|idioma=es-ES}}</ref><ref>{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.co.uk/2017/08/los-espiritus-del fumu-de-conchi.html|títulu="LOS ESPÍRITUS DEL HUMO", DE CONCHI REGUEIRO|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|sitiuweb=escritorasfantastikas.blogspot.co.uk}}</ref> Introduz innovaciones nes sos narraciones, como por casu l'insertamientu de llexislación ficticia o rexistros d'entrevistes de ''Tempos prestosos'', o editoriales de revistes y correos electrónicos na ''La moderna Atenea'' o, inclusive, una narración marcha tras, dende'l final escontra'l principiu, como ye'l casu del cuentu «El puntu canalla» incluyíu en ''Postales dende L'Habana y otros rellatos, III Antoloxía de rellatos El Piescu Mecánicu''. <ref name=":3" /> Amás participó n'antoloxíes coleutives como la ''Antoloxía de Rellatos “El Piescu Mecánicu”''; el Llibru Andrómeda, revistir Parnasu, el Fabricantes de Suaños o les antoloxíes de la editorial Stonewall, según na antoloxía de temática queer ''Dos orielles. Voces de la narrativa lésbica'' de la Editorial EGALES, xéneru nel que va publicar tamién, en collaboración con [[Lola Carbayos]], ''Hestories del Crazy Chigre y otros rellatos de lo imposible'' (2012), publicáu pola editorial LGTB [[Stonewall (editorial)|Stonewall]], que contién rellatos protagonizaos por muyeres que tienen rellaciones con otres muyeres,<ref name=":4" /><ref name=":2" /><ref>{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.com.es/2013/06/presentacion-del libro-historias-del.html|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|apellíu=Robles|nome=Lola|fecha=4 de xunu de 2013|sitiuweb=ESCRITORASFANTÁSTIKAS}}</ref> y enllacen la ciencia ficción col feminismu.<ref>{{cita web |url=http://agorasolradio.blogspot.com//2013/06/sangre-fucsia-7-de-junio-de-2013.html|títulu=Ágora Sol Radio|fechaaccesu=15 de xineru de 2018}}</ref><ref>{{cita web|url=https://www.agorasolradio.org/podcast/episodiu/sangre-fucsia-7-de-junio-de-2013/|títulu=Sangre Fucsia – 7 de junio de 2013 {{!}} Ágora Sol Radio|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|apellíu=Fucsia|nome=Sangre|sitiuweb=Ágora Sol Radio|idioma=es-ES}}</ref> Xunto con [[Lola Carbayos]], realizó la selección de rellatos pa la edición del 2016 de l'antoloxía ''Visiones'', que auspicia añalmente l'[[Asociación Española de Fantasía, Ciencia Ficción y Terror]].<ref>{{cita web |url=http://www.aefcft.com/comunicado-de-lola-carbayos-y-conchi-regueiro-sobre-la-visiones-2016/|títulu=Comunicado de Lola Carbayos y Conchi Regueiro sobre la Visiones 2016 {{!}} Asociación Española de Fantasía, Ciencia Ficción y Terror|fechaaccesu=4 d'avientu de 2017|sitiuweb=www.aefcft.com|idioma=es-ES}}</ref> Regueiro foi xuráu nos 6º y 7º [[Premios Meiga Moira]], de Lliteratura Infantil-Xuvenil convocáu por Baía Edicións en  2014 y 2016 respeutivamente.<ref>{{cita web |url=http://axendaaelg.blogaliza.org/2016/10/13/hector-cajaraville-araujo-gana-o-7-o-premiu-meiga-moira-2016-de literatura infantil-xuvenil-convocáu-por-baia-edicions/|títulu=Héctor Cajaraville Araujo gaña o 7º Premiu Meiga Moira 2016 de Lliteratura Infantil-Xuvenil convocáu por Baía Edicións {{!}} ::Axenda cultural AELG::|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|sitiuweb=axendaaelg.blogaliza.org|idioma=gl-ES}}</ref><ref>{{cita web |url=http://axendaaelg.blogaliza.org/2014/09/19/andrea-maceiras-gana-o-6-o-premiu-meiga-moira-de-2014/|títulu=Andrea Maceiras gaña o 6º Premiu Meiga Moira, de 2014 {{!}} ::Axenda cultural AELG::|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|sitiuweb=axendaaelg.blogaliza.org|idioma=gl-ES}}</ref> == Premios y reconocencies == A lo llargo de la so carrera, la obra de Regueiro foi reconocida colos siguientes premios en certámenes nacionales:<ref>{{cita web |url=http://escritorasfantastikas.blogspot.com.es/2010/04/bibliografia-de-conchi-regueiro.html|títulu=ESCRITORAS FANTÁSTIKAS: BIBLIOGRAFÍA DE CONCHI REGUEIRO|fechaaccesu=15 de xineru de 2018|apellíu=Robles|nome=Lola|fecha=4 d'abril de 2010|sitiuweb=ESCRITORAS FANTÁSTIKAS}}</ref><ref name=":5" /> * 1º Premiu de rellatu Festa da Rosa do Concello de Mos, 1993 pol rellatu ''Un burato non aire''.<ref>{{cita web|url=http://www.bvg.udc.es/ficha_obra.jsp?id=Unbunoai1&alies=Conchi+Regueiro|títulu=Ficha da obra na Biblioteca Virtual Galega|fechaaccesu=24 de xineru de 2018|autor=|enllaceautor=|fecha=|sitiuweb=www.bvg.udc.es|editorial=|idioma=}}</ref> * III Premiu de Novela Mulleres Progresistes, en 2002 pola novela ''Tempos prestosos''. * 2º Premiu nel Certame Noite Meiga de Sarria en 2002. * 3º Premiu non Cultura Ouente de Caldas de Reis en 2004. * Finalista I Premiu Meiga Moira de Lliteratura Infantil y Xuvenil de Baía Edicións en 2004 por ''Un marcianu neste mundu''. * Finalista a meyor novela en llingua española nos [[Premios Ignotus]] 2009 por ''La moderna Atenea'', == Obres == ; En gallegu: * ''{{lang|gl|Tempos agradables}}'' (2002) * ''{{lang|gl|Un marciano neste mundo}}'' (2004) * ''{{lang|gl|A herdanza do marqués}}'' (2009) * ''{{lang|gl|O tesouro das ánimas}}'' (2011) * ''{{lang|gl|A cerna do segredo}}'' (2014) ;En castellanu: * ''{{lang|es|La estirpe de Tordón}}'' (2005) * ''{{lang|es|Vistas al río}}'' (2007) * ''{{lang|es|La moderna Atenea}}'' (2007) * ''{{lang|es|Reclutas de guerras invisibles}}'' (2011) * ''{{lang|es|Historias del Crazy Bar y otros relatos de lo imposible}}'' (2012) * ''{{lang|es|Visiones 2016}}'' (2016) * ''{{lang|es|Los espíritus del humo}}'' (2017) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1968||Regueiro, Conchi}} {{Tradubot|Conchi Regueiro}} [[Categoría:Escritores de Galicia]] [[Categoría:Escritores de ciencia ficción d'España]] [[Categoría:Persones de Lugo]] [[Categoría:Escritores en gallegu]] mtltt74s4g6kyev7aqn0ewt4tkhz66u 0 147747 4527559 4479969 2026-09-12T09:51:03Z Limotecariu 735 4527559 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Conchita Campbell''' {{nym}} ye una [[actuación|actriz]] [[canadiana]]. Ye especialmente conocida pol so papel na serie de televisión ''[[The 4400]]'', onde interpreta a [[Maia Skouris]], una neña cola habilidá de la [[precognición]] a la qu'adopta una trabayadora del NTAC. == Filmografía == * ''[[Supernatural (serie)|Supernatural]]'' (1 episodiu, 2007) - Maggie * ''[[The 4400]]'' (42 episodios, 2004-2007) - Maia Skouris. * ''[[Scary Movie 4]]'' (2006) - Rachel * ''[[Bob the Butler]]'' (2005) * ''[[Cold Squad]]'' (2 episodios, 2005) - April * ''[[Zixx: Level Two]]'' (1 episodiu, 2005) - Freeda * ''[[Pursued]]'' (2004) - Alison Keats * ''[[Wilder Days]]'' (2003) - Lexy Morse * ''[[Just Cause]]'' (1 episodiu, 2003) - Abigail == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} * [http://www.conchitacampbell.com/ Web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827094111/http://www.conchitacampbell.com/ |date=2018-08-27 }} {{NF|1995||Campbell Conchita}} [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Persones de Vancouver]] 2355m7x6ptu08qbl5yg564pkhxbxvrw 0 148052 4527555 3967225 2026-09-12T09:46:17Z Limotecariu 735 4527555 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Cory Lee Urhahn''' {{nym}} ye una cantante [[Canadá|canadiana]], conocida sobremanera pol so papel de Karma na serie televisiva [[Instant Star]] ([[Estrella Instantánea]]). == Música == Cory Lee, formó parte del grupu infantil oriental Ris - K, a los 15 años. En 2005, de la mano de la discográfica [[WideAwake]], salió al mercáu'l so primer [[álbum]] en solitariu: "What a Difference day makes". El so estilu varia ente'l R&B, el [[Tecno Pop]] y [[Hip Hop]]. El so primer single "The Naughty Song" foi nomáu a un [[Juno Award]], amás de formar parte de la banda sonora de la película [[The L Word]]. El so segundu álbum llegaría dos años más tarde, en [[2007]], tituláu "Sinful Innocence". Como primer single escoyó'l cantar [[R&B]] "Ovaload". El so últimu álbum narra les sos vivencies y la so manera lliberal de ver la vida. == Singles == * 2005 - "What a Different day makes" - The naughty song - Goodbye - Non Shoes, non shirt, non service. * 2007 - "Sinful Innocence" - Ovaload - Lovers Holiday - Games (ft. Michael Sun) - Cold Decemer (ft. Ish) == Intereses == * Versionó el cantar d'[[Alexz Johnson]] "Waste my time" y "Love to burn" para [[Estrella Instantánea]]. * El so videoclip de Ovaload foi polémicu por motivos relixosos. * Cold December ye la única balada qu'usó como single. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1984||Lee, Cory}} {{Tradubot|Cory Lee}} [[Categoría:Persones de Vancouver]] [[Categoría:Cantantes de Canadá]] dog6e6czs6c47zlfyggkvrbbwy8jxkx 0 149009 4527542 3844782 2026-09-12T09:37:48Z Limotecariu 735 4527542 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Jennifer Chantal Kreviazuk'''<ref>{{cita web|url=http://www.youtube.com/watch?v=2GfPpIg29ZU|títulu=Chantal Kreviazuk- "Surrounded" Live on Songwriter's Circle|fechaaccesu=9 de marzu de 2011|editorial=YouTube}}</ref> ([[18 de mayu]] de [[1973]] en [[Winnipeg]], [[Manitoba]]) ye una cantante y compositora canadiana. == Biografía == Kreviazuk recibió formaciónen pianu clásicu. El so primer álbum, ''Under These Rocks and Stones'', salió en paraît au Canada (1996) y nos EEXX (1997) con bien bona crítica, y vendió 200 mil y 100 mil copies respeutivamente. Llogró doble platín en Canadá y la nomin. Nel 1997, Chantal foi nomada a los Premios Juno na categoría d'artista novel. El so llanzamientu internacional deber a la so participación na banda sonora de la película ''[[Armageddon (filme, 1998)|Armageddon]]'', na qu'interpreta la tema ''Leaving on a Jet Plane'', cantar de [[John Denver]] popularizada pol grupu [[Peter, Paul & Mary]] qu'algamó gran ésitu. Ta casada dende 1999 col tamién cantante [[Raine Maida]], líder del grupu [[Our Lady Peace]] y tienen trés fíos. En 1999, produció'l so segundu álbum, ''Colour Moving and Still'', en compañía del so home, álbum que llogró gran ésitu y procuró-y llograr dos Premios Juno del 2000 pol meyor álbum pop y como meyor artista femenina. Al pie de Maiden collabora dende 2003 n'álbumes d'otros cantantes como [[Avril Lavigne]], [[Kelly Clarkson]], etc, según en bandes sonores de delles películes. == Discografía == [[Ficheru:Chantal Kreviazuk.jpg|thumb]] === Álbumes === * ''Under These Rocks and Stones'' ([[1997]]) * ''Colour Moving and Still'' (#9 CAN) ([[1999]]) * ''What If It All Means Something'' (#29 CAN) (#119 US) ([[2002]]) * ''Ghost Stories'' (#2 CAN) ([[2006 en musique|2006]]) * ''Plain Jane'' ([[2009 en musique|2009]]) === Senciellos === * "God Made Me" * "Believer" * "Wayne" * "Surrounded" * "Hands" * "Leaving on a Jet Plane" (reprise de [[John Denver]]) * "Feels Like Home" * "Before You" * "Dear Life" * "Souls" * "Far Away" * "In This Life" * "Time" * "Julia" * "What If It All Means Something" * "All I Can Do" * "Wonderful" == Premios Juno == * Nomada, 1997, Meyor Artista Nóvel * Ganadora, 2000, Meyor álbum pop * Ganadora, 2000, Meyor artista femenina == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.chantalkreviazuk.com/ Sitiu web oficial] {{NF|1973||Kreviazuk, Chantal}} {{Tradubot|Chantal Kreviazuk}} [[Categoría:Persones de Winnipeg|Kreviazuk]] [[Categoría:Cantantes de Canadá|Kreviazuk]] [[Categoría:Pianistes de Canadá|Kreviazuk]] [[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym]] h7a1hpagg4pyqym3nspawbbcqqnnhx0 0 149018 4527504 4422944 2026-09-12T09:14:05Z Limotecariu 735 4527504 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Chantal Sutherland}} {{persona}} '''Chantal Sutherland''' {{nym}} ye una [[modelu (moda)|modelu]], [[actriz]], [[celebridá]] y [[caballeru]] en carrera de caballos pura sangre [[canadiana]]. == Biografía == Fía d'Hugo Sutherland. Nos sos empiezos integró l'equipu nacional xuvenil de ḥoquei sobre verde en Canadá. Ye graduada en comunicación y psicoloxía pola [[Universidá de York]]. Llogró más de 124 ésitos y foi votada en 2001 como'l meyor jockey aprendiz de Canadá, daqué que se repitió en 2002, cuando foi una de les deportistes femenines meyor pagues del so país.<ref>{{cita web|url = http://canchallena.lanacion.com.ar/1460314-chantal-sutherland-una-jockey-modelo|títulu = Chantal Sutherland una jockey|autor = La Nación|allugamientu = Arxentina|fecha = 28 de marzu de 2012|fechaaccesu = 14 d'agostu de 2014|urlarchivu = https://web.archive.org/web/20160304120508/http://canchallena.lanacion.com.ar/1460314-chantal-sutherland-una-jockey-modelo|fechaarchivu = 2016-03-04}}</ref> Ye conocida poles sos apaiciones nel programa de [[telerrealidad]] Jockeys en [[Animal Planet]]. Participó na serie de [[HBO]], ''Luck''.<ref>{{cita web |url = https://www.imdb.com/name/nm3307846/?ref_=ttfc_fc_cl_t19|títulu =Chantal Sutherland |autor = imbd |fechaaccesu = 14 d'agostu de 2014}}</ref> Modeló pa distintes marques, amás de ser la moza del cartelu pa la pista de carreres del [[Hipódromu del Mar]] en [[California]]. Primer muyer en correr la [[Copa mundial de Dubái]].<ref>{{cita web |url = http://www.teinteresa.es/deportes/Chantal-Sutherland-historia-millones-forgares_0_673733617.html|títulu = Chantal Sutherland fixo historia pero quedar ensin 10 millones de dólares|autor=teinteresa |ubicación = España|fecha= 31 de marzu de 2012 |fechaaccesu = 14 d'agostu de 2014}}</ref> Participó de más de 900 carreres hípiques. Escoyida pola revista ''[[People]]'' como una de les cien persones más belles. En 2012, casóse col empresariu Dan Kruse. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{NF|1976||Sutherland, Chantal}} [[Categoría:Jockeys]] [[Categoría:Deportistes de Canadá]] [[Categoría:Modelos de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de Canadá]] [[Categoría:Persones de Winnipeg]] dgr9mic9ikgpayoz0uxvep7u0s8up9i 0 149109 4527322 4242233 2026-09-11T15:59:57Z ~2026-49268-22 153380 4527322 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Charlotte Mary Mew''' {{nym}} foi una [[poesía|poeta]] y [[cuentu|cuenteru]] [[Inglaterra|inglesa]], que la so obra atopar a caballu ente la poesía [[dómina victoriana|victoriana]] y el [[Movimientu Modernu|Modernismu]]. == Vida == Charlotte Mary Mew yera fía del arquiteutu Frederick Mew, que diseñó'l [[conceyu]] d'[[Hampstead (Inglaterra)|Hampstead]].<ref>[http://www.british-history.ac.uk/report.asp?compid=22648 Hampstead - Local Government | British History Online<!-- Bot generated title -->]</ref> El so padre morrió en [[1898]] ensin faer previsiones fayadices pa la so familia; dos de los sos hermanos carecieron [[enfermedá mental]] y fueron recluyíos n'[[Hospital psiquiátricu|instituciones]] y otros trés morrieron na so primer infancia, colo que quedaron Charlotte, la so madre y la so hermana Anne. Charlotte y Anne fixeron el pactu de nun casase, por mieu a tresmitir la llocura a los sos fíos. Un autor considera a Charlotte «castamente [[lesbiana]]».<ref name="rice">{{Obra citada |títulu=A New Matrix for Modernism: A Study of the Lives and Poetry of Charlotte Mew and Anna Wikham |first=Nelljean McConeghey |last=Rice |añu=2003 |publisher=Routledge |isbn=0415941407 |page=35}}</ref>) En 1894, Mew llogró que-y publicaren un [[cuentu]] en ''[[The Yellow Book]]'', pero escribió bien poca poesía daquella. La so primer coleición de poesía, ''La novia del granxeru (The Farmer's Bride)'', publicar en 1916, en formatu ''[[chapbook]],'' pola [[Poetry Bookshop]]; nos [[Estaos Xuníos]] foi titulada ''Saturday Market'' y publicada en 1921. Consiguió con ella l'almiración de [[Sydney Cockerell]]. Los sos poemes son variaos. Dalgunos, como «Madeleine in Church», son apasionaos alderiques sobre la fe y la posibilidá de creer en [[Dios]]; otros son [[Postromanticismo|protomodernistas]] na forma y atmósfera («[[In Nunhead Cemetery]]»). Mew llogró'l mecenalgu de delles figures lliteraries, destacadamente [[Thomas Hardy]], quien la llamó la meyor poeta de la so dómina; [[Virginia Woolf]], quien dixo que yera «bien bona y distinta del restu» y [[Siegfried Sassoon]]. Llogró una pequeña [[pensión]] al cargu de la [[Civil List]] cola ayuda de Cockerell, Hardy, [[John Masefield]] y [[Walter de la Mare]]. Esto ayudó-y n'el so dificultaes financieres. Tres la muerte de la so hermana, cayó nuna fonda [[depresión]] y almitir nuna [[Residencia de persones mayores|residencia]] onde acabó [[suicidiu|suicidándose]]<ref>{{cita web|url=http://www.poetrymagazines.org.uk/magazine/record.asp?id=5932|títulu=Mary Magdalene and the Bride: The Work of Charlotte Mew|apellíu=Warner|nome=Val|fechaaccesu=2 de xunu de 2009|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120222045834/http://www.poetrymagazines.org.uk/magazine/record.asp?id=5932|fechaarchivu=2012-02-22}}</ref> bebiendo [[desinfestante]] «Lysol». Mew ta soterrada na parte septentrional del [[campusantu de Hampstead]], Londres NW6. == Referencies == {{llistaref}} * [[Penelope Fitzgerald]] (2002) ''Charlotte Mew and Her Friends'', Flamingo. * ''Dictionary of Literary Biography, Vol. 19: British Poets, 1880-1914.'' Londres, 1983 * ''Charlotte Mew: Collected Poems and Prose'', editáu con una introducción de Val Warner. Londres, 1981 * Curtia biografía nes pp. 309-310 de l'[[antoloxía]] ''Fin de siècle: rellatos de muyeres en llingua inglesa'', edición de María Luisa Venegas, Juan Ignacio Guijarro y María Isabel Porcel, Cátedra, Lletres Universales, 2009, ISBN 978-84-376-2516-4. Inclúi un [[rellatu góticu]] ambientáu n'[[España]] tituláu «Una nueche blanca», rellatu apaecíu en ''Temple Bar'' (nᵘ CXXVII, mayu de 1903). * Otra nota biográfica na páx. 65 de l'antoloxía ''Cuando s'abrir la puerta. Cuentos de la Nueva Muyer (1882-1914)'', Editorial Alba Editorial, Coleición Clasica maior, 2008, ISBN 978-84-8428-418-5. Inclúi'l so rellatu «Elinor», inspiráu na figura de Emily Brontë y qu'apaeció en ''Collected Poems & Prose''. == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://studymore.org.uk/ymew.htm Cronoloxía de Charlotte Mew] (n'inglés) * [http://studymore.org.uk/xmew.htm Charlotte Mew nes sos propies pallabres] (n'inglés) {{traducíu ref|en|Charlotte Mew}} {{traducíu ref|en|Constance Fenimore Woolson}} {{NF|1869|1928|Mew, Charlotte}} {{Tradubot|Charlotte Mew}} [[Categoría:Escritores de Londres]] [[Categoría:Poetes d'Inglaterra]] [[Categoría:Escritores de cuentos del Reinu Xuníu]] [[Categoría:Poetes victorianos]] [[Categoría:Escritores del Modernismu]] [[Categoría:Escritores de cuentos del Reinu Xuníu]] [[Categoría:Poetes del Reinu Xuníu]] rjabrvdible9l9qbe1el6bv7rszvo00 0 149175 4527336 4514131 2026-09-11T16:08:53Z ~2026-49268-22 153380 4527336 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Chava Alberstein''' ({{lang-he|''חוה אלברשטיין''}}; {{nym|paréntesis=non}}) ye una conocida [[cantante]], [[compositora]], lletrista, arreglista musical y [[actriz]] [[Israel|israelina]]. Ye una de les más destacaes cantantes israelines, con una carrera que se dilató a lo llargo de más de cuarenta años.<ref>{{cita web |url=http://aviv2.com/chava/ |títulu=Chava Alberstein |editorial=Aviv Productions, Ltd |fecha= 11 d'avientu de 2001 |fechaaccesu= 22 d'agostu de 2011}}</ref> Anque'l so estilu más característicu ye'l folclor [[yiddish]], fixo incursiones en munchos otros xéneros musicales. Nació na ciudá de Szczecin, nel norte de Polonia, pero emigró a Israel cola so familia a los cuatro años d'edá, y pasó la so infancia y mocedá en Kiryat Chaim.<ref name="World music: The basics">{{cita llibru |autor=Richard Nidel |editorial=Routledge |añu=2005 |url=https://books.google.com/books?id=ZU7CKISitZsC&pg=PA197&lpg=PA197&dq=chava+alberstein+arabic&source=bl&ots=3yUCW8rH_3&sig=Hu9-XgsUHIj1BIl93I559WC2Fj0&hl=en&ei=K6vBSsmFDsr14Abl9vWKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CCAQ6AEwCQ#v=onepage&q=chava%20alberstein%20arabic&f=false |títulu=World music: The basics}}</ref> En 1964, cuando cuntaba diecisiete años, la so actuación nun club nocherniegu de [[Jaffa]] abrió-y les puertes pa roblar el so primer contratu discográficu, con [[CBS]].<ref name=jafi>{{Cita web |url=http://www.jafi.org.il/education/100/PEOPLE/BIOS/alberstein.html |títulu=Chava Alberstein bio |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080905215717/http://www.jafi.org.il/education/100/people/BIOS/alberstein.html |fechaarchivu=2008-09-05 }}</ref> Cuando foi llamada a files poles [[Fuercies de Defensa Israelines]], dedicar a entretener les tropes coles sos actuaciones musicales, lo que resultó determinante pal so llanzamientu al estrellalgu. A partir de la [[años 1980|década de 1980]], empezó a escribir los sos propios cantares. El so discu ''Mehagrim'' ("Inmigrantes") compónse fundamentalmente de temes de la so propia autoría. Cuestionó públicamente la política del gobiernu israelín mientres la [[Primer Intifada]], y una versión del cantar tradicional de [[Pésaj]], "Jad Gadya", incluyida nel Álbum "London" (1989), foi prohibida momentáneamente la so emisión nes radios oficiales israelines. Magar a posterior el Fiscal xeneral Yosef Harish declaró que la prohibición foi "una inxustificable violación de la llibertá d'espresión", ye raramente espublizada dende entós. La tema foi utilizáu na banda musical de la película '''Free Zone''' (2005) dirixida por [[Amos Gitai]]. Grabó más de 60 discos, munchos de los cualos fueron discos d'oru o de platín. Seis d'ellos recibieron el premiu Kinor David (''Arpa de David''). Ye una de les más famoses cantantes israelines en [[yiddish]], anque cantó tamién n'hebréu, [[idioma inglés|inglés]] y [[idioma árabe|árabe]]. Como actriz, intervieno na película ''Intimate Story''. Ta casada col cineasta [[Nadav Levitan]], quien en 1995 realizó un documental sobre Alberstein, tituláu ''Too Early to Be Quiet, Too Late to Sing'', y ye tamién l'autor de les lletres del so discu "End of the Holiday". Chava Alberstein ye l'autora de la música de dos de les películes del so maríu, ''Stalin's Children'' y ''Groupie''. == Discografía == {{llista de columnes|3| # ''Hine Lanu Nengún'' (1967) # ''Perach haLilach'' (1967) # ''Tza'atzueiah shel Osnat'' (1967) # ''Mirdaf'' (1968) # ''Mot haParpar'' (1968) # ''Chava Alberstein beShirei Rachel'' (1968) # ''Margaritkalach'' (1969) # ''Mishirei eretz ahavati'' # ''Chava beTochnit Yachid 1'' (1971) # ''Chava beTochnit Yachid 2'' (1971) # ''Isha ba'Avatiach'' (1971) # ''Chava vehaPlatina'' (1972) # ''Chava veOded be'Eretz haKsamim'' (1972) # ''Lu Yehi'' (1973) # ''K'mo Tzemach bar'' (1975) # ''Lehitei haZahav'' (1975) # ''Tzolelet Tzabarit'' # ''Elik Belik Bom'' (1976) # ''Halaila hu shirim'' (1977) # ''Karusella 1'' (1977) # ''Kkarusella 2'' (1977) # ''Karusella 3'' (1977) # ''Shirei Am beYiddish'' (1977) # ''Hitbaharut'' (1978) # ''Chava vehaGitara'' (1978) # ''Ma Kara ba'Eretz El mio'' (1979) # ''Ani Holechet Elai'' (1980) # ''Shir beMatana'' (1980) # ''Kolot'' (1982) # ''Shiru Shir im Chava'' (1982) # ''Nemal Bayit'' (1983) # ''Avak shel kochavim'' (1984) # ''Mehagrim'' (1986) # ''Od Shirim beYiddish'' (1987) # ''HaTzorech baMilah, haTzorech baShtika'' (1988) # ''Chava Zingt Yiddish'' (1989) # ''London'' (1989) # ''MiShirei Eretz Ahavati'' (1990) # ''Ahava Mealteret'' (1991) # ''''HaChita Zomachat Shuv'' (1992) # ''The Man I Love''- 1992 # ''Margaritkalach'' (1994) # ''Derech Achat'' (1995) # ''London beHofaah'' (1995) # ''Yonat hai'Ahava'' (1996) # ''Adaber Itcha'' (1997) # ''Chava Alberstein - The Collection'' (''box set'', 1998) # ''Crazy Flower'' (1998) # ''The Well'', colos [[Klezmatics]] (1998) # ''Chava Alberstein - Yiddish Songs'' (1999) # ''Tekhef Ashuv'' (1999) # ''Children's songs -The Collection Box Set'' (2000) # ''Foreign Letters'' # ''The Early Years-The Box Set''. Coleición de 16 CD (2003) # ''End of the Holiday'' # ''Coconut'' (2005) # ''Like A Wild Flower'', nueva versión. # ''Lemele'', Yiddish Album, (2006) # ''The Milky Way'', Cantares pa neños, (2007) # ''Human Nature'', (2008) # ''live'', (2008) # ''Chava Alberstein - the original albums'', (2008)}} Apaeció tamién en delles antoloxíes, tales como ''Songs of The Vilnius Ghetto'' y ''The Hidden Gate - Jewish Music Around the World''. == Filmografía == * ''Too Early to Be Quiet, Too Late to Sing'' (Nadav Levitan, 1995). == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == *{{IMDb nome|0016455}} *[http://www.aviv2.com/chava/index.html Chava en [[Aviv Productions]]] *[http://www.npr.org/programs/morning/features/2002/apr/alberstein/ Chava Albertstein, Israeli Singer and Peace Activist] (NPR Interview) * [http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5480/Alberstein-Chava-1947.html Alberstein, Chava (1947–) – Personal history, Influences and contributions, The first years (1967–69, Biographical highlights, Personal chronology, The 1970s)] * Nathan Shahar, [http://jwa.org/encyclopedia/article/alberstein-chava Chava Alberstein], Jewish Women Encyclopedia * https://archive.today/20130415103052/http://www.natureculture.org/wiki/index.php?title=Chava_Alberstein * [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll Curtia biografía en ''All Musics Guide''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021119052725/http://www.allmusic.com/cg/AMG.dll |date=2002-11-19 }} * https://archive.today/20130415103052/http://www.natureculture.org/wiki/index.php?title=Chava_Alberstein {{NF|1947||Alberstein, Chava}} {{Tradubot|Chava Alberstein}} [[Categoría:Escritores d'Israel]] [[Categoría:Cantantes n'hebréu]] [[Categoría:Cantantes en yidis]] [[Categoría:Cantantes d'Israel]] [[Categoría:Actores y actrices d'Israel]] 64d90oved62twannxug100ooilkoyqb 0 150690 4527283 4500971 2026-09-11T15:36:28Z ~2026-49268-22 153380 4527283 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Elizabeth Gilbert}} {{persona}} '''Elizabeth M. Gilbert''' {{nym}} ye una escritora d'[[Estaos Xuníos]] qu'escribió noveles, ensayos, hestories curties, biografíes y memories. == Biografía == Fía d'un inxenieru químicu y una enfermera, Elizabeth creció xunto a la so hermana Catherine Gilbert Murdock nuna granxa dedicada al plantíu d'árboles de Navidá en [[Lichtfield]] ([[Connecticut]]). La familia vivió nel campu ensin televisión nin tocadiscos, polo que tolos miembros lleíen enforma y escribíen pequeñes hestories y obres de teatru pa prestase. Elizabeth asistió a la [[Universidá de Nueva York|NYU]], onde se graduó en [[1991]] con un doctoráu en Ciencies polítiques. A partir d'entós llevó una vida medianamente vagamunda: foi cocinera, camarera y cadete nuna revista col fin d'escribir sobre diches esperiencies. Por casu, la so etapa como cocinera dio pie a delles hestories curties y al so llibru ''L'últimu home americanu''. Elizabeth Gilbert [[ensin fíos por eleición|nun tien fíos por eleición]].<ref>{{cita web|fechaaccesu=19 de mayu de 2017|url=https://www.eomega.org/article/the-courage-to-choose|idioma=en|títulu=The Courage to Choose|títulu-trad=El valor pa escoyer|fecha-publicación=22 de febreru de 2016|editorial=[[Omega Institute for Holistic Studies]]|sitiuweb=eOmega.org|deadurl=no|fechaarchivu=18 d'agostu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150818021519/https://www.eomega.org/article/the-courage-to-choose}}</ref> === Periodista === [[Esquire]] publicó'l so cuentu ''[[Pilgrims (short story collection)|Pelegrinos]]'' en [[1993]], sol títulu ''El debú d'una escritora norteamericana''. Foi la primer escritora de cuentos inéditos en debutar en [[Esquire]] dende [[Norman Mailer]]. Esto llevar a un trabayu estable como periodista pa una variedá de revistes como [[SPIN Magazine]], [[GQ]], [[New York Times Magazine]], [[Allure]], [[Real Simpl]]y y [[Travel + Leisure]]. El so artículu de [[1997]] de la revista [[GQ]], ''The Muse of the Coyote Ugly Saloon'', basáu n'anécdotes mientres trabayaba de camarera en Manhattan, sirvieron como guía pa la película [[Coyote Ugly]]. Recibió una nominación pal Premiu Nacional del Llibru pola non ficción ''[[The Ghost]]'', un perfil de [[Hank Williams III]] publicáu por [[GQ]] nel [[2000]], que foi incluyíu en [[Best American Magazine Writing]] en [[2001]]. === Llibros === El so primer llibru, Pilgrims (Houghton-Mifflin 1997), una coleición d'hestories curties, recibió'l premiu Pushcart y foi finalista del PEN / Hemingway Award. Esto foi siguíu pola so novela Stern Men (Houghton-Mifflin, 2000), escoyida por The New York Times como "Notable Book". En [[2006]] publicó ''Eat, Pray, Love: One Woman's Search for Everything Across Italy, India ya Indonesia'' cola editorial Viking, una crónica añal de l'autora alrodiu de la esploración espiritual y personal, realizada mientres viaxaba pol estranxeru. El llibru taba na llista del New York Times Best Seller de non-ficción na primavera de 2006, y n'ochobre de 2008, dempués de 88 selmanes, el llibru inda taba nel puestu númberu 2. Darréu apaeció nel [[Oprah Winfrey]] Show. Los derechos del llibru fueron adquiríos por [[Columbia Pictures]], y programóse la filmación del mesmu, con [[Julia Roberts]] como actriz protagonista. La película, ''[[Eat, Pray, Love]]'' n'español, estrenar n'agostu de 2010 con una aceptación variante. L'añu 2013 escribió ''[[The Signature of All Things]]'', ye español ''La firma de toles coses''. Algamando'l puestu númberu 5 de los 10 meyores llibros de ficción del añu 2013 según la revista ''Times''.<ref>{{cita web |url=http://entertainment.time.com/2013/12/04/arts-and-entertainment/slide/top-10-best-fiction-books/ |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180723105759/http://entertainment.time.com/2013/12/04/arts-and-entertainment/slide/top-10-best-fiction-books/ |títulu=Top 10 Fiction Books of 2013 |autor=Lev Grossman |fechaaccesu=5 de marzu de 2014 |apellíu=Grossman |nome=Lev |fecha=4 d'avientu de 2013 |editorial=Time |idioma=inglés |fechaarchivu=2018-07-23 }}</ref> == Bibliografía == === Histories curties === * ''[[Pilgrims (short story collection)|Pilgrims]]'', (1997) ([[Pushcart Prize]], finalista del [[PEN/Hemingway Award]]) === Noveles === * ''Stern Men'', (2000) * ''[[The Signature of All Things]]'' (''La firma de toles coses'') (2013) === Biografía === * ''The Last American Man'', (2002) (finalista del [[National Book Award]] and National Book Critic's Circle Award) === Memories === * ''[[Eat Pray Love|Comer, Rezar, Amar]]'', (Aguilar, 2007) * ''Nun preciso lo fácil agora pero tampoco lo difícil'', (Aguilar, 2007) * ''Dacuando, perder l'equilibriu por amor ye parte de vivir una vida equilibrada'', (L.V.B.A.2010) * ''Comprometida'', (A.B.F. 2010) * ''Trabaya la mente, ye daqué que deberíes de controlar, porque si nun puedes controlar los tos pensamientos vas tar en problemes per siempres, (L.V.B.A.2010) * ''Ye importante saber ónde tas en cada momentu; l'alcuentru de cielu y tierra; non demasiáu dios, non demasiáu egoísta; si pierdes equilibriu, pierdes el to ser'', (A.B.F. 2010) === Como collaboradora === * ''The KGB Bar Reader: Buckle Bunnies'' (1998) * ''Why I Write: Thoughts on the Craft of Fiction'' (1999) * ''A Writer's Workbook: Daily Exercises for the Writing Life'' (prólogu) (2000) * ''The Best American Magazine Writing 2001: The Ghost'' (2001) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1969||Gilbert, Elizabeth}} [[Categoría:Escritores de cuentos d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Ensayistes d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Connecticut]] gyc481pgcou81nyqaxdxtmxild85bpz 0 152063 4527304 4503249 2026-09-11T15:47:10Z ~2026-49268-22 153380 4527304 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Teatros del West End}} [[Ficheru:StMartins theatre London2.jpg|thumb|El Teatru St Martin's, escenariu de ''[[La ratonera]]'', la [[obra de teatru]] que permaneció por más tiempu en cartelera (dende [[1952]] hasta l'actualidá).<ref>{{Cita web |url=http://www.thisistheatre.com/londonshows/mousetrap.html |títulu=The Mousetrap London theatre information |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100221210605/http://www.thisistheatre.com/londonshows/mousetrap.html |fechaarchivu=2010-02-21 }}</ref>]] '''Teatros del West End''' ye un términu popular que se refier al [[teatru]] profesional representáu en grandes escenarios del "Theatreland", del barriu [[West End (Londres)|West End]], asitiáu nel centru de [[Londres]], [[Inglaterra]].<ref name="cgt">Christopher Innes, "West End". En: ''The Cambridge Guide to Theatre'' (Cambridge: [[Cambridge University Press]], 1998), páxs. 1194–1195. ISBN 0-521-43437-8.</ref> Xunto con [[Broadway]] en [[Nueva York]], suel considerase que'l teatru del West End representa'l máximu nivel del [[teatru]] comercial nel mundu de fala inglesa. Coles mesmes, los espectáculos de West End son una [[Turismu|actividá turística]] común en [[Londres]].<ref name="cgt" /> En [[2002]], l'asistencia total a los teatros del [[West End (Londres)|West End]] superó per primer vegada los 12 millones; y, en xunu de [[2005]], ''[[The Times]]'' informó qu'esti récor podría ser superáu en 2005. En [[2007]], la cantidá total de boletos vendíos superó los 13 millones,<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2268735/TV-talent-shows-help-West-End-shows-to-record-audience.html TV talent shows help West End shows to record audience - Telegraph]</ref> colo cual establecióse una nueva marca pa West End. Ente los factores qu'espliquen les grandes ventes na primer metá de 2005 inclúyense l'estrenu de nuevos [[musical]]es esitosos, tales como ''[[Billy Elliot (musical)|Billy Elliot]]'', ''[[The Producers (musical)|The Producers]]'' y ''[[Mary Poppins (musical)|Mary Poppins]]'', según la gran cantidá d'estrelles de [[cine]] qu'actuaron nellos. Dende fines de los [[años 1990]], hubo una medría nel númberu d'[[actor|actores]] de cine d'[[Estaos Xuníos]]s nos escenarios londinenses. Asina, en 2005, incluyó la presencia de [[Brooke Shields]], [[Val Kilmer]], [[Rob Lowe]], [[David Schwimmer]] y [[Kevin Spacey]]. == Historia == El primer teatru públicu de Londres, conocíu a cencielles como [[The Theatre]], foi construyíu en [[1576]] nel área anguaño conocida como [[Shoreditch]]. El primer teatru de West End, conocíu como'l Teatru Real na cai Bridges, foi diseñáu por [[Thomas Killigrew]] y construyíu nel allugamientu del actual [[Theatre Royal, Drury Lane]]. Foi inauguráu'l [[7 de mayu]] de [[1663]] y foi destruyíu por una quema nueve años dempués. Foi reemplazáu por un nuevu edificiu diseñáu por [[Christopher Wren]] y renomáu Theatre Royal in Drury Lane.<ref>[http://www.theatrehistory.com/british/londons_vibrant_west_end.html TheatreHistory.com]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120726042023/http://www.helium.com/items/350552-the-history-of-londons-west-end-theater-district Helium.com]</ref><ref name=TO>{{Cita web |url=http://www.timeout.com/london/features/2367/6.html |títulu=''Time Out London'' |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120103173229/http://www.timeout.com/london/features/2367/6.html |fechaarchivu=2012-01-03 }}</ref> El [[Sadler's Wells Theatre]] orixinal abrió les sos puertes en [[Islington]] el [[3 de xunu]] de [[1683]]. Tomando'l so nome del fundador [[Richard Sadler]],<ref>{{Cita web |url=http://www.storyoflondon.com/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=442 |títulu=StoryOfLondon.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090827083501/http://www.storyoflondon.com/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=442 |fechaarchivu=2009-08-27 }}</ref><ref>[http://www.londontown.com/LondonInformation/Entertainment/Sadlers_Wells_Theatre/f2dc/ Londontown.com]</ref> operó primero como una ópera. El [[Teatru Haymarket]] foi inauguráu'l [[29 d'avientu]] de [[1720]] nun sitiu un pocu más al norte del so allugamientu actual, ente que la [[Royal Opera House]] abrió les sos puertes en [[Covent Garden]] el [[7 d'avientu]] de [[1732]]. El distritu de teatros del West End siguió espandió les sos llendes cola inauguración del [[Adelphi Theatre|Adelphi]] en [[The Strand]] el [[17 de payares]] de [[1806]] y el [[Old Vic]], allugáu al sur del [[ríu Támesis]] en Waterloo Road, el [[11 de mayu]] de [[1818]]. Depués, el [[16 d'abril]] de [[1870]], abrió'l [[Vaudeville Theatre|Vaudeville]]. El [[Criterion Theatre]] abrió en [[Piccadilly Circus]] el [[21 de marzu]] de [[1874]], ente qu'en [[1881]] inauguráronse dos teatros nuevos: el [[teatru Savoy]] en The Strand, construyíu por [[Richard D'Oyly Carte]] específicamente pa representar óperes risibles de [[Gilbert y Sullivan]], abrió'l [[10 d'ochobre]]; y cinco díes dempués, el [[Comedy Theatre]] inauguróse como'l Royal Comedy Theatre na cai Panton en [[Leicester Square]]. Tres años dempués, embrivió'l so nome.<ref name=TO></ref> Nos años iniciales de los teatros del West End, empezaron les sos carreres notables homes de teatru, tales como [[Robert William Elliston]], [[John Liston]], [[Nell Gwynne]], [[Henry Irving]], [[John Lawrence Toole]], [[Louie Pounds]], [[Seymour Hicks]], [[Ellaline Terriss]] y [[Marie Brema]]. == Llista de teatros del West End == * Si nenguna obra ta siendo presentada, se llista'l siguiente espectáculu planiáu (feches marcaes con un *). * Si'l siguiente espectáculu planiáu nun ta anunciáu, les columnes son dexaes en blancu. {| {{tablaguapa}} class="sortable wikitable" ! Teatru || Espectáculu actual || Capacidá || Fecha de<br />entamu || Fecha de<br />cierre |- | Teatru Adelphi || ''Kinky Boots'' || 1436 || <span style="display:none">2015-09-15</span>15 de setiembre de 2015 || <span style="display:none"></span>Abiertu |- | Teatru Aldwych || ''Beautiful: The Carole King Musical'' || 1176 || <span style="display:none">2015-02-24</span>24 de febreru de 2015 || Abiertu |- | Teatru Ambassadors || ''Stomp'' || 330 || <span style="display:none">2007-10-04</span>4 d'ochobre de 2007 || Abiertu |- | [[Teatru Apollo (Londres)|Teatru Apollo]] || ''Love in Idleness'' || 658 || <span style="display:none">2015-05-11</span>11 de mayu de 2017* ||<span style="display:none">2017-07-01</span>1 de xunetu de 2017 |- | Teatru Apollo Victoria || ''[[Wicked (musical)|Wicked]]'' || 2208 || <span style="display:none">2006-09-27</span>27 de setiembre de 2006 || Abiertu |- | Arts Theatre || ''The Wipers Times'' || 350 || <span style="display:none">2017-03-27</span>27 de marzu de 2017 ||<span style="display:none">2017-05-15</span> 15 de mayu de 2017 |- | Cambridge Theatre || ''Matilda the Musical'' || 1283 || <span style="display:none">2011-11-24</span>24 de payares de 2011 || Abiertu |- | Criterion Theatre || ''The Comedy About a Bank Robbery'' || 591 || <span style="display:none">2016-04-21</span>21 d'abril de 2016 || Abiertu |- | Dominion Theatre || ''An American in Paris'' || 2001 || <span style="display:none">2017-03-21</span>21 de marzu de 2017 || Abiertu |- | Duchess Theatre || ''The Play That Goes Wrong'' || 494 || <span style="display:none">2014-09-14</span>14 de setiembre de 2014 || Abiertu |- | [[Duke of York's Theatre]] || ''Our Ladies of Perpetual Succour'' || 650 || <span style="display:none">2017-05-15</span>15 de mayu de 2017* ||<span style="display:none">2017-09-02</span>2 de setiembre de 2017 |- | [[Fortune Theatre]] || ''The Woman in Black'' || 440 || <span style="display:none">1989-06-07</span>7 de xunu de 1989 || Abiertu |- | Garrick Theatre || ''[[El avaro|The Miser]]''|| 718 || <span style="display:none">2017-03-13</span>13 de marzu de 2017 || <span style="display:none">2017-06-03</span>3 de xunu de 2017 |-| [[Teatru Gielgud]] || ''The Curious Incident of the Dog in the Night-Time'' || 889 || <span style="display:none">2014-07-08</span>8 de xunetu de 2014 || <span style="display:none">2017-06-03</span> 3 de xunu de 2017 |- | Harold Pinter Theatre || ''[[Who's Afraid of Virginia Woolf?]]'' || 796 || <span style="display:none">2017-03-09</span>9 de marzu de 2017 || <span style="display:none">2017-05-27</span>27 de mayu de 2017 |- | [[Her Majesty's Theatre]] || ''[[The Phantom of the Opera (musical 1986)|The Phantom of the Opera]]'' || 1216 || <span style="display:none">1986-10-09</span>9 d'ochobre de 1986 || Abiertu |- | [[London Palladium]] || ''The Wind in the Willows'' || 2286 || <span style="display:none">2017-06-29</span>29 de xunu de 2017* || <span style="display:none">2017-09-09</span> 9 de setiembre de 2017 |- | Lyceum Theatre, London|Lyceum Theatre || ''[[The Lion King (musical)|The Lion King]]'' || 2100 || <span style="display:none">1999-09-24</span>24 de setiembre de 1999 || Abiertu |- | Lyric Theatre || ''Thriller - Live'' || 967 || <span style="display:none">2009-02-01</span>1 de febreru de 2009 || <span style="display:none"></span> Abiertu |- | New London Theatre || ''School of Rock (musical)|School of Rock'' || 1108 || <span style="display:none">2016-11-14</span>14 de payares de 2014|| <span style="display:none"></span> Abiertu |- | Noël Coward Theatre || ''Half a Sixpence'' || 872 || <span style="display:none">2016-11-17</span>17 de payares de 2017||<span style="display:none"></span> Abiertu |- | Novello Theatre || ''[[Mamma Mia!]]'' || 1143 || <span style="display:none">2012-09-06</span>6 de setiembre de 2012 ||<span style="display:none"></span>Abiertu |- | Palace Theatre || ''Harry Potter and the Cursed Child'' || 1400 || <span style="display:none">2016-07-30</span>30 de xunetu de 2016 || Abiertu |- | Phoenix Theatre || ''The Girls (musical)|The Girls'' || 1000 || <span style="display:none">1991-11-21</span>21 de febreru de 2017 || Abiertu |- | Piccadilly Theatre || ''[[Annie (musical)|Annie]]'' || 1200 || <span style="display:none">2014-06-5</span>5 de xunu de 2017* || <span style="display:none"></span>Abiertu |- | Playhouse Theatre || ''My Family: Not the Sitcom'' || 786 || <span style="display:none"> 2017-03-28</span>28 de marzu de 2017 || <span style="display:none"> 2017-06-03</span>3 de xunu de 2017 |- | Prince Edward Theatre || ''Aladdin'' || 1618 || <span style="display:none">2016-06-15</span>15 de xunu de 2016 || Abiertu |- | Prince of Wales Theatre || ''The Book of Mormon'' || 1160 || <span style="display:none">2013-03-21</span>21 de marzu de 2013 || Abiertu |- | [[Queen's Theatre, Haymarket|Queen's Theatre]] || ''[[Les Misérables (musical)|Les Misérables]]'' || 1099 || <span style="display:none">2004-04-03</span>3 d'abril de 2004 || Abiertu |- | [[Teatru Savoy]] || ''[[Dreamgirls]]'' || 1158 || <span style="display:none">2016-12-14</span>14 d'avientu de 2016 ||<span style="display:none"></span> Abiertu |- | Shaftesbury Theatre || ''Motown: The Musical'' || 1400 || <span style="display:none">2016-03-08</span>8 de marzu de 2016 || Abiertu |- | [[St Martin's Theatre]] || ''La Ratonera'' || 550 || <span style="display:none">1974-03-25</span>25 de marzu de 1974 || Abiertu |- | [[Teatru Haymarket]] || ''The Goat, or Who Is Sylvia?'' || 888 || <span style="display:none">2017-04-05</span>5 d'abril de 2017 || <span style="display:none">2017-06-24</span>24 de xunu de 2017 |- | [[Theatre Royal, Drury Lane]] || ''42nd Street (musical)|42nd Street'' || 2196 || <span style="display:none">2017-04-04</span>4 d'abril de 2017 ||Abiertu |- | [[Estudios Trafalgar|Trafalgar Studios]] || ''The Philanthropist'' || 380 || <span style="display:none">2017-04-20</span>20 d'abril de 2017* ||<span style="display:none">2017-07-22</span>22 de xunetu de 2017 |- | Vaudeville Theatre || ''Stepping Out'' || 681 || <span style="display:none">2017-03-14</span>14 de marzu de 2017 || <span style="display:none">2017-06-17</span>17 de xunu de 2017 |- | Victoria Palace Theatre || ''[[Hamilton (musical)|Hamilton]]'' || 1517 || <span style="display:none">2017-12-07</span>7 d'avientu de 2017* || Abiertu |- | ''Wyndhams Theatre'' || ''Don Juan in Soho'' || 750 || <span style="display:none">2017-03-28</span>28 de marzu de 2017|| <span style="display:none">2017-06-10</span>10 de xunu de 2017 |} === Próximes producciones === Les siguientes obres fueron anunciaes como futures producciones nel West End. Los teatros nos que van ser representaos podríen entá nun ser conocíos o tán anguaño ocupaos por otra obra. ==== Musicales ==== <!-- Tolos siguientes shows fueron confirmaos. --> * ''Young Frankenstein'', Garrick Theatre. ==== Pantomima ==== <!-- Tolos siguientes shows fueron confirmaos. --> * ''Dick Whittington'', London Palladium. ==== Teatru ==== <!-- Tolos siguientes shows fueron confirmaos --> * ''[[Cat on a Hot Tin Roof]]'', Apollo Theatre. * ''[[Hamlet]]'', Apollo Theatre. * ''Judy!'', Arts Theatre. * ''The Kite Runner'', Playhouse Theatre. * ''Lady Day at Emerson's Bar and Grill'', Wyndham's Theatre. * ''Oslo'', Harold Pinter Theatre * ''Queen Anne'', Theatre Royal, Haymarket. * ''Rotterdam'', Arts Theatre. * ''The Ferryman'', Gielgud Theatre. ==== Especiales ==== <!-- Tolos siguientes shows fueron confirmaos. --> * ''Tape Face'', Garrick Theatre. == Premios == Esisten dellos premios añales pa llogros escepcionales nel teatru londinense: * [[Premios Laurence Olivier]] * [[Premios Evening Standard]] * [[Premios del círculu de críticos de teatru de Londres]] * [[Premios West End Cares]] == Ver tamién == * [[Teatru musical]] * [[Broadway]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.whatsonintheatre.com/ What's On in Theatre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802093209/http://www.whatsonintheatre.com/ |date=2009-08-02 }} – Noticies diaries sobre'l West End de Londres * [http://www.officiallondontheatre.co.uk/ Society of London Theatre] – gremiu de la industria de teatru en Londres * [http://www.arthurlloyd.co.uk/LondonWestEndTheatres.htm Historia de los teatros del West End de Londres] * [http://westendwhingers.wordpress.com/ West End Whingers], reseñes satíriques de les producciones de teatru del West End * [http://www.london-theatreland.co.uk Guía del Teatru del West End] {{coord|51|30|41|N|0|07|41|W|region:GB_type:landmark|display=title}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Teatros d'Inglaterra]] 2z4wproguc3q0rm7pgc8i5cz45u6vyx 0 152095 4527339 4518011 2026-09-11T16:10:32Z ~2026-49268-22 153380 4527339 wikitext text/x-wiki {{correxir|t=20250802071843}} {{otros usos|Guerra de gastadura|el tipu de conflictu bélicu}} {{Ficha de conflictu militar |nome_batalla = Guerra de Desgaste |imagen = Suez canal map.jpg |descripción_imaxe =La guerra de gastadura ente Israel y Exiptu centrar en gran parte nel control de la [[Canal de Suez]]. |conflictu = Parte del [[Conflictu árabe-israelín]] y de la [[Guerra Fría]] |fecha = [[1 de xunetu]] de [[1967]]–[[7 d'agostu]] de [[1970]]<br/>({{edá n'años, meses y díes |1|7|1967|7|8|1970|}}) |llugar = [[Península del Sinaí]] (control israelín, territoriu apostáu) |resultáu = '''Frente exipciu:''' * Inconcluso, dambos llaos axudíquense la victoria. * [[Israel]] caltién el control sobre'l Sinaí. * [[Exiptu]] realiza un esplegue estratéxicu de misiles. '''Frente xordanu:''' * Inconcluso, dambos llaos axudíquense la victoria. * [[Setiembre Negru (hestoria)|Setiembre Negru]] |descripción = |casus = Intentu exipciu de recuperar el [[Península del Sinaí|Sinaí]] |territoriu = |combatientes1 = {{bandera2|Israel}} |combatientes2 = {{bandera|Siria}} [[Exiptu]]<br/>{{bandera2|XRSS}}<br/>{{bandera2|Cuba}} ---- {{bandera2|Xordania}}<br/>{{bandera|Palestina}} [[OLP]] ---- {{bandera2|Siria|1963}} |comandante1 = {{bandera|Israel}} [[Levi Eshkol]]<br/>{{bandera|Israel}} [[Yigal Allon]]<br/>{{bandera|Israel}} [[Zalman Shazar]]<br/>{{bandera|Israel}} [[Haim Bar-Lev]]<br/>{{bandera|Israel}} [[Mordechai Hod]]<br/>{{bandera|Israel}} [[Uzi Narkiss]] |comandante2 = {{bandera|Siria}} [[Gamal Abdel Nasser]]<br/>{{bandera|Siria}} [[Ahmad Ismail Ali]]<br/>{{bandera|Siria}} [[Anwar El Sadat]]<br/>{{bandera|Siria}} [[Saad El Shazly]]<br/>{{bandera|Siria}} [[Abdul Munim Riad]]{{MEC}}<br/>{{bandera|XRSS}} [[Nikolai Yurchenko]]{{MEC}} |soldaos1 = {{bandera|Israel}} 275&nbsp;000 (incluyendo reservistas) |soldaos2 = {{bandera|Siria}} 200&nbsp;000<br/>{{bandera|XRSS}} 10&nbsp;700-12&nbsp;300<br/>{{bandera|Xordania}} 15&nbsp;000<br/>{{bandera|Palestina}} 900-1000 |baxes1 = 1424 muertos<br/>2000 soldaos y 700 civiles mancaos<ref name=JewishVirtualLibrary>{{cita web |url = http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/myths/mf8.html |títulu = Myths & Facts Online: The War of Attrition, 1967-1970 |fechaaccesu= 1 d'avientu de 2007 |autor=Mitchell Gard |editorial= Jewish Virtual Library |idioma=inglés}}</ref><ref name=MFA>{{cita web |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/The+Arab-Israeli+Wars.htm|títulu = The Arab-Israeli Wars|fechaaccesu= 1 d'avientu de 2007 |fecha= 2 de setiembre de 2003|autor=Netanel Lorch |editorial= Israeli Ministry of Foreign Affairs |idioma=inglés}}</ref><br/>14-30 aviones |baxes2 = '''{{bandera|Siria}} Exiptu:''' * 2882–10&nbsp;000 muertos <small>(incluyendo civiles)</small>{{harvnp|El Shazly|p=195}}<ref name=JewishVirtualLibrary/><br/>5.500 prisioneros<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/egypt4.htm Global security - War of Attrition]</ref> * '''{{bandera3|XRSS}}:'''<br/>58 muertos<br/>4–5 aviones baltaos<ref>{{cita web |url=http://www.hubara-rus.ru/heroes.html |títulu=СОВЕТСКИЕ ВОЕННОСЛУЖАЩИЕ, ПОГИБШИЕ В ЕГИПТЕ |editorial=Hubara |idioma=rusu}}</ref> * '''{{bandera3|Cuba}}:'''<br/>180 muertos<br/>250 mancaos{{harvnp|Karsh|1985}} ---- * '''{{bandera3|Xordania}}:'''<br/>84 muertos<br/>250 mancaos<br/>4 prindaos<br/>30 tanques destruyíos<br/>2 aviones baltaos * '''{{bandera|Palestina}} OLP:''' * 1828 muertos<br/>2000 prisioneros{{harvnp|Schiff|1974|p=246}} ---- * '''{{bandera|Siria|1963}} Siria:'''<br/>«Cientos» de muertos |campaña = Conflictu árabe-israelín }} {{Guerra de Desgaste}} La '''Guerra de Desgaste''' (n'[[idioma árabe|árabe]]: حرب الاستنزاف ''Ḥarb al-Istinzāf''; n'[[idioma hebréu|hebréu]]: מלחמת ההתשה ''Milhemet haHatashah'') foi una guerra llindada ente [[Exiptu]] ya [[Israel]] que tuvo llugar ente los años 1967 y 1970. Foi continuación de la [[guerra de los Seis Díes]], empecipiada por aciu intercambios d'artillería y pequeñes incursiones ente dambos contendentes a lo llargo de la llinia d'armisticiu, magar en 1969 les fuercies exipcies amontaron la presión contra les posiciones israelines. La guerra terminó con un [[alto'l fueu]] robláu ente dambos países n'agostu de 1970, que caltuvieron les mesmes posiciones que cuando la guerra empezó. == Antecedentes == El razonamientu del presidente exipciu [[Gamal Abdel Nasser]] foi esplicáu pol periodista [[Mohamed Hassanein Heikal]]:{{ensin referencies}} {{cita|«Si l'enemigu tien ésitu en infligir 50&nbsp;000 muertes nesta campaña, vamos poder dir lluchar, porque tenemos reservistas abondes. Si tenemos ésitu en infligir 10&nbsp;000 muertes, inevitablemente van atopase obligaos a parar de lluchar, porque ellos nun tienen reservistas.»}} Les [[Fuercies de Defensa d'Israel]] (FDI) llograron una victoria ensin precedente ganando al exércitu exipciu en 1967 na [[guerra de los Seis Díes]], prindando la [[península del Sinaí]], hasta la [[canal de Suez]], quedando en manes d'[[Israel]]. L'exércitu d'[[Exiptu]], el más poderosu del [[mundu árabe]], fuera derrotáu, pero tamién fuera humildáu. Una fuerte sensación d'humildación y de pruyimientu de vengación taba presente. Los choques esporádicos asocedíen a lo llargo de la llinia d'alto'l fueu y el destructor israelín "Eilat" foi fundíu polos barcos exipcios con un misil, n'ochobre de 1967. La [[ONX]] y dambos países intentaron atopar una solución diplomática cola [[Jarring Mission]] y el [[Plan Rogers]] al conflictu en devanéu. La [[Resolvimientu 242 del Conseyu de Seguridá de la ONX]] foi creada'l [[22 de payares]] de [[1967]] solicitando'l retiru israelín en cuenta de [[paz]]. Sicasí, los esfuercios diplomáticos nun pudieron producir nenguna resultancia. El presidente Nasser, tenía claro que "lo que foi tomáu pola fuercia tien de restaurase pola fuercia." Gracies al significativu sofitu d'armamentu del so aliáu, la [[Xunión Soviética]], Exiptu pudo recuperase de les sos perdes materiales de la [[guerra de los Seis Díes]] más rápido de lo qu'Israel esperaba. Tamién, centenares de conseyeros militares soviéticos ingresaron nel país. La so presencia, xunto con pilotos y naves soviétiques, amenació estender el conflictu nuna confrontación este-oeste. == Cronoloxía == La guerra empezó'l 1 de xunetu de 1967, cuando un comandu exipciu partió de Puertu Fuad escontra'l sur y tomó una posición en Ras el'Ish, a 16&nbsp;km de [[Port Said]], na ribera oriental de la [[Canal de Suez]], un área que se encotraba en manes israelines dende'l [[alto al fueu]] del [[9 de xunu]]. Una compañía israelina espulsó a los exipcios, pero sufriendo 1 muertu y 13 mancaos. Sicasí, otres fontes señalen que l'ataque de la compañía hebrea foi repelido.{{harvnp|Herzog|1982|p=196}} Sicasí, suelse afirmar que la guerra empezó ''oficialmente'' en xunu de 1968, col bombardéu esporádicu per parte de l'[[artillería]] exipcia a les llinies del frente israelín. Otros bombardeos d'artillería nos meses siguientes mataron a dellos soldaos israelinos. La vengación de la [[Fuercies de Defensa d'Israel|FDI]] llegó na nueche del [[30 d'ochobre]], día en que los [[Comandu (fuercies especiales)|comandos]] helitransportados (Sayeret Matkal) destruyeron la fonte principal d'electricidá d'[[Exiptu]]. L'apagón obligó a Nasser a cesar les hostilidaes mientres dellos meses, pa fortificar centenares de blancos importantes. [[Israel]] reforzó simultáneamente la so posición na marxe esti de la Canal de Suez construyendo la [[llinia Bar Lev]], un sistema de trenta y cinco pequeñes fortaleces corriendo de norte a sur a lo llargo de la canal protexida pola [[infantería]]. En febreru de [[1969]], Exiptu taba llistu pal siguiente ''round''. El Presidente Nasser declaró'l [[alto'l fueu]] a partir de payares l'añu anterior p'anulalo y dexalo ensin efeutu. El [[8 de marzu]], l'artillería exipcio empezó a atacar masivamente la Llinia Bar Lev, causando munches baxes israelines. Los [[MiG-21]] soviéticos tamién fueron emplegaos nel ataque. La FDI tomó represalies con incursiones fondes en territoriu exipciu que causaron severos daños. En mayu, xunu y xunetu de 1969 fueron muertos 47 soldaos de la FDI y otros 157 resultaron mancaos. Anque Exiptu sufrió munches más baxes que [[Israel]], siguió cola so postura agresiva. Israel intentó sostener l'altu preciu de les muertes pero yera necesariu atopar una solución definitiva al conflictu. En xunetu, Israel respondió col so [[Fuercia Aérea Israelín|poder aereu]]. El [[20 de xunetu|20]] y el [[24 de xunetu]], casi la totalidá de l'aviación israelina participó nel bombardéu y destrucción de les posiciones antiaéreas, los tanques y l'artillería del sector nortizu de la canal. La ofensiva aérea siguió hasta avientu y amenorgó descomanadamente la defensa antiaérea d'Exiptu. Ensin un sistema de defensa aérea que-y fixera frente, la Fuercia Aérea Israelina podía funcionar nel territoriu del exipciu a voluntá. El [[17 d'ochobre]] de [[1969]], les negociaciones ente les superpotencies empezaron. El [[Plan Rogers]] foi dau a conocer el [[9 d'avientu]]. Llamó a los exipcios pa la comisión pola paz» en cuenta de retiru israelín del Sinaí. Dambes partes refugaron fuertemente'l plan. El Presidente Nasser optó abogar por armamentu más sofisticáu de la Xunión Soviética pa soportar los bombardeos de la FAI. Los soviéticos refugaron primeramente apurrir les armes solicitaes. El [[22 de xineru]] de [[1970]], Nasser voló secretamente a [[Moscú]] p'aldericar la situación. Solicitó [[misil|misiles SAM]], tierra-aire, bateríes nueves (incluyendo [[SA-6 Gainful|3M9 Kub]] y [[SA-7 Grail|Strela-2]]), lo que foi aprobáu. El so esplegue riquiría a personal cualificáu xunto a les escuadrillas aérees pa protexeles contra ataques israelinos. N'efeutu, solicitó un gran númberu de tropes soviétiques, daqué que Moscú nun podía dexase. Entós amenació con dimitir, argumentando qu'Exiptu diría a Washington pa solicitar ayuda nel futuru. Los soviéticos invirtieren enforma nel gobiernu del presidente Nasser, asina que'l líder soviéticu [[Leonid Brézhnev]] finalmente venció. El [[30 de xunu]], el númberu de personal soviético aumentara de 2500 a 4000 y en xineru a 10&nbsp;600 a 12&nbsp;150, más ente 100 y 150 pilotos. Los soviéticos dirixeron la intervención, conocida como [[Operación Kavkaz]], demostrando ser cafiantes pa Israel. Washington tarreció una esguilada y desaprobó la campaña de bombardeos per parte d'Israel. El [[8 d'abril]], mientres un bombardéu israelín, morrieron 47 alumnos exipcios d'una escuela primaria dientro d'un campamentu militar, poniendo fin a los ataques. Esto dio un respiru a los exipcios pa reorganizar les sos fuercies y reconstruyir les sos bateríes SAM más cerca de la canal. Los bombarderos MiG pilotaos polos soviéticos apurrieron la cobertoria aérea necesaria. Los pilotos soviéticos tamién empezaron a averase a los aviones de la FAI mientres abril de 1970, pero los pilotos israelinos teníen órdenes de nun responder a les prevocaciones. La política inicial israelina yera evitar la confrontación direuta colos soviéticos. El [[25 de xunu]] un avión israelín [[A-4 Skyhawk]], nun ataque contra fuercies exipcies na Canal, foi escorríu por un par de MiG-21 pilotaos por soviéticos nel Sinaí. El Skyhawk foi estropiáu y forzáu a aterrizar nuna base aérea próxima. En respuesta, [[Israel]] baltó un MiG pilotáu por un soviéticu. El [[30 de xunetu]], un combate a gran escala ente 20 MiG-21, ocho [[Mirage III]] y cuatro [[F-4 Phantom II]] asocedió al oeste de la Canal de Suez. Los israelinos baltaron cuatro MiG pilotaos por soviéticos, y un quintu foi estropiáu y estrellóse nel camín de regresu a la so base. Morrieron tres piloto soviéticos, ente que la FAI nun sufrió nenguna baxa. A pesar d'estes baxes los soviéticos y los exipcios remanaron los recursos de defensa aérea cada vez más cerca de la canal. Los SAM soviéticos funcionaron baltando aviones israelinos. [[Israel]] nun podía responder con eficacia. Les bateríes SAM dexaríen qu'Exiptu moviera l'artillería que alternadamente podría amenaciar la Llinia Bar Lev. N'abril de 1970, les negociaciones volver# a entamar, esta vegada colos EE.&nbsp;UU. como negociador principal. Un alcuerdu d'altu al fueu foi algamáu'l 7 d'agostu. Ésti duró tres meses y a nengún de los dos llaos foi-y dexáu camudar «''el statu quo militar dientro de les zones que s'estiendan 50&nbsp;quilómetros al este y al oeste de la llinia del altu'l fueu.''» Minutos dempués de que l'altu el fueu entrara a valir, Exiptu empezó a treslladar bateríes SAM a la zona entá cuando nel alcuerdu prohibiérense explícitamente nueves instalaciones militares. Pa ochobre esistíen cerca de 100 allugamientos SAM na zona. El presidente exipciu Nasser, que se punxo en mente crear una guerra de lliberación» de la canal, morrió d'un ataque del corazón el [[28 de setiembre]], siendo reemplazáu l'hasta entós vicepresidente [[Anwar Sadat]]. Mientres la guerra morrieron 1424 soldaos israelinos y otros 3000 fueron mancaos. La Fuercia Aérea Israelina perdió 14 aviones. Extraoficialmente les baxes publicaes del llau exipciu, pero l'historiador israelín [[Benny Morris]] sostién que morrieron cerca de 10&nbsp;000 soldaos y civiles exipcios, y que 98 aviones fueren destruyíos, según estadístiques de les FDI. Dambos llaos consideraben el final de la Guerra de Gastadura como una victoria. N'Exiptu ver asina porque en tres guerres anteriores —en 1948, [[Guerra de Suez|1956]] y [[Guerra de los Seis Díes|1967]]— fuera derrotáu frente a Israel. Esta vegada'l so exércitu quedara onde taba. Del llau israelín considerábase que sostuvieren la ofensiva exipcia y pensaron qu'Exiptu demostrara la so incapacidá de bater Israel nuna guerra convencional. Anwar El Sadat empezó casi darréu a entamar la [[guerra de Yom Kippur]], que tendría llugar trés años dempués. == Ver tamién == * [[Guerra árabe-israelina de 1948]] * [[Guerra de los Seis Díes]] * [[Guerra de Yom Kippur]] * [[Alcuerdos de Camp David]] * [[Tratáu de Paz Exiptu-Israel]] * [[Conflictu árabe-israelín]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * {{cita llibru |autor=Benny Morris |títulu=Righteous Victims: A History of the Zionist-Arab Conflict, 1881-1999 |editorial=Knopf |añu=1999}} * {{cita llibru |apellíu=Bar-Simon Tov |nome=Yaacov |títulu=The Israeli-Egyptian War of Attrition, 1969-70 |allugamientu=Nueva York |editorial=[[Columbia University Press]] |añu=1980}} * {{cita llibru |apellíu=El Shazly |nome=Saad |añu=1980 |títulu=The Crossing of Suez |url=https://archive.org/details/crossingofsuez0000shaz |idioma=inglés |isbn=978-0-9604562-2-2}} * {{cita llibru |autor=Zeev Schiff |títulu=History of the Israeli Army 1870–1974 |url=https://archive.org/details/historyofisraeli0000schi |editorial=Straight Arrow Books |añu=1974 |isbn=0-87932-077-X |idioma=inglés}} * {{cita llibru |apellíu=Karsh |nome=Efraim |añu=1985 |títulu=The cautious bear: Soviet military engagement in Middle East wars in the post-1967 yera |idioma=inglés}} * {{cita llibru |apellíu=Herzog |nome=Chaim |títulu=The Arab-Israeli Wars |url=https://archive.org/details/arabisraeliwarsw0000herz_v3v5 |editorial=Random House |allugamientu=Nueva York |añu=1982 |idioma=inglés}} == Enllaces esternos == * [http://www.us-israel.org/jsource/Society_&_Culture/69iaf.html Jewish Virtual Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021212134627/http://www.us-israel.org/jsource/Society_%26_Culture/69iaf.html |date=2002-12-12 }} * [https://web.archive.org/web/20060629235830/http://weekly.ahram.org.eg/archives/67-97/sup8.htm The Three Year War, Xeneral Mohamed Fawzi] {{Tradubot|Guerra de Desgaste}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Guerres d'Oriente Mediu|Gastadura]] [[Categoría:Conflictu árabe-israelín]] [[Categoría:Historia d'Israel]] [[Categoría:Guerres d'Exiptu|Folie]] [[Categoría:Guerra Fría]] [[Categoría:Guerres del sieglu XX|Gastadura]] [[Categoría:Canal de Suez]] [[Categoría:Conflictu israelino-palestín]] [[Categoría:Guerres d'Israel]] [[Categoría:Guerres de Siria]] [[Categoría:Guerres de Xordania]] [[Categoría:Guerres de la Xunión Soviética]] [[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]] 4ww3oqu1eun89yg93mzvuddgktuuaeu 0 152115 4527332 4518082 2026-09-11T16:05:34Z ~2026-49268-22 153380 4527332 wikitext text/x-wiki {{correxir|t=20250802072040}} {{Ficha de conflictu militar |nome_batalla = Operación Ópera |imaxe = OsirakLocation.gif |descripción_imaxe = Plan de vuelu del ataque al reactor de Osirak. |conflictu = [[conflictu árabe-israelín]] |fecha = [[7 de xunu]] de [[1981]] |llugar = Reactor nuclear d'Osirak, a 17&nbsp;quilómetros al sureste de [[Bagdag]], [[Iraq]] |casus = Presuntu usu iraquín d'instalaciones nucleares con fines militares. |resultáu = Destrucción del reactor nuclear iraquín |combatientes1 = {{bandera2|Israel}} |combatientes2 = {{bandera imaxe|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} Iraq |comandante1 = {{bandera|Israel}} Menájem Beguín <br /> {{bandera|Israel}} David Ivry |comandante2 = {{bandera imaxe|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} [[Sadam Husein]] |soldaos1 = 6 caces F-15 ''Baz''<br />8 caces F-16 ''Netz'' |soldaos2 = Desconocíu |baxes1 = {{bandera imaxe|Flag of Israel.svg}} Three in simulation exercises. |campaña = |baxes2={{bandera imaxe|Flag of Iraq (1963–1991).svg}} 10 soldaos muertos|baxes3={{bandera imaxe|Flag of France.svg}} 1 trabayador francés}} La '''Operación Ópera''' ({{lang-he| מבצע אופרה}}),<ref>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=172|idioma=inglés}}</ref> tamién conocida como '''Operación Babilonia''' o '''Operación Ofra''',<ref>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=120|idioma=inglés}}</ref> foi un ataque aereu preventivu realizáu por sorpresa per parte d'[[Israel]], el día [[7 de xunu]] de [[1981]], contra un [[reactor nuclear]] en construcción asitiáu a 17 quilómetros al sureste de [[Bagdag]], capital d'[[Iraq]].<ref name=bbc1>{{cita web |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/7/newsid_3014000/3014623.stm |títulu=1981: Israel bombs Baghdad nuclear reactor |autor= |fecha=7 de xunu de 1981 |obra=BBC News |editorial=British Broadcasting Corporation |fechaaccesu=10 de xineru de 2011|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita publicación |autor=Donald Neff |añu=1995 |títulu=Israel Bombs Iraq's Osirak Nuclear Research Facility |publicación=Washington Report on Middle East Affairs |volume= |númberu= |páxines=81-82 |editor=Andrew I. Kilgore |url=http://www.washington-report.org/backissues/0695/9506081.htm |fechaaccesu=30 de payares de 2010|idioma=inglés}}</ref> En [[1976]], Iraq mercó un [[reactor nuclear]] de la clase Osiris a [[Francia]].<ref name=osiris>{{cita publicación |autor=Bennett Ramberg |añu=1985 |títulu=Nuclear Power Plants as Weapons for the Enemy: An Unrecognized Military Peril |publicación= |volumen= |número= |páxina=xvii |editor= [[University of California Press]] |url=https://archive.org/details/nuclearpowerplan00ramb|fechaaccesu=30 de payares de 2010|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Cordesman|nome=Anthony H.|títulu=Iraq and the War of Sanctions: Conventional Threats and Weapons of Mass Destruction|url=https://archive.org/details/iraqwarofsanctio00cord|añu=1999|editorial=Praeger|isbn=978-0275965280|páxina=605|idioma=inglés}}</ref> Dambos países afirmaron que'l reactor nuclear, conocíu como Osirak pelos medios franceses y como Tammuz (n'[[idioma árabe|árabe]]: اوسيراك) polos medios oficiales iraquinos, taba siendo fabricáu con fines pacíficos, como la investigación de la [[enerxía nuclear]].<ref name=worldbook/> Sicasí, el gobiernu israelín vía al reactor como un peligru, argumentando que taba diseñáu pa la fabricación d'armamentu nuclear.<ref name=bbc1/> El [[7 de xunu]] de [[1981]], una escuadrilla de la Fuercia Aérea Israelina, compuesta por aviones cazabombarderos F-16A Netz, siendo escoltaos por caces F-15A Baz, bombardiaron y estropiaron severamente el reactor nuclear de Osirak.<ref name="scott">{{cita llibru|apellíu=Scott|nome=Shirley V.|apellíu2=Billingsley|nome2=Anthony I.|apellíu3=Michaelsen|nome3=Christopher|títulu=International Law and the Use of Force: A Documentary and Reference Guide|añu=2009|editorial=Praeger|isbn=978-0313362590|páxina=182|idioma=inglés}}</ref> Israel defendió la so actuación argumentando que procedió en defensa propia, y que quedaba menos d'un mes primero que la situación volviérase crítica.<ref name=scott132>{{cita llibru|apellíu=Scott|nome=Shirley V.|apellíu2=Billingsley|nome2=Anthony I.|apellíu3=Michaelsen|nome3=Christopher|títulu=International Law and the Use of Force: A Documentary and Reference Guide|añu=2009|editorial=Praeger|isbn=978-0313362590|páxina=132|idioma=inglés}}</ref> Sicasí, otres fontes citen un componente políticu nel ataque, yá que tuvo llugar trés selmanes antes de les eleiciones llexislatives de 1981 pa la formación del nuevu [[Knesset]].<ref name=perry/> Nel ataque morrieron diez soldaos iraquinos y un inxenieru civil francés.<ref name=polakow>{{cita llibru|apellíu=Polakow-Suransky|nome=Sasha|títulu=The Unspoken Alliance: Israel's Secret Relationship with Apartheid South Africa|url=https://archive.org/details/unspokenalliance0000pola|añu=2010|editorial=Pantheon|isbn=978-0375425462|páxina=[https://archive.org/details/unspokenalliance0000pola/page/145 145]|idioma=inglés}}</ref> L'ataque foi duramente criticáu pola comunidá internacional, ya Israel foi reprendíu pol [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Conseyu Xeneral]] y l'[[Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes|Asamblea Xeneral]] de les [[Naciones Xuníes]], en dos resoluciones separaes.<ref name="steele"/><ref name="scres"/> La destrucción del reactor nuclear de Osirak convirtióse n'obligada cita de los efeutos d'un ataque preventivu nel estudiu contemporaneu del [[derechu internacional]].<ref name=shue>{{cita llibru|apellíu=Shue|nome=Henry|apellíu2=Rhodin|nome2=David|títulu=Preemption: Military Action and Moral Justification|url=https://archive.org/details/preemptionmilita0000shue|añu=2007|editorial=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0199565993|páxina=[https://archive.org/details/preemptionmilita0000shue/page/215 215]|idioma=inglés}}</ref><ref name=council></ref><ref name=reiter/> == Programa nuclear iraquín == {{AP|Armes de destrucción masiva n'Iraq}} Iraq estableció'l so propiu [[Programa nuclear iraquín|programa nuclear]] mientres la década de 1960, y yá a mediaos de la década de 1970 buscaba espandilo al traviés de l'alquisición d'un reactor nuclear.<ref name=perl40>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=40|idioma=inglés}}</ref> Dempués de nun llograr convencer al gobiernu francés pa vende-yos un reactor productor de [[plutoniu]] con reflectores de gas [[grafitu]], y de tampoco consiguir un alcuerdu col gobiernu italianu pa vende-yos un reactor Cirene, el gobiernu iraquín convenció al gobiernu francés de vende-yos un [[reactor d'investigación nuclear]] de la Clase Osiris.<ref name=perl4142>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=41-42|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita publicación |autor=Lucien S. Vandenborucke |añu=1984 |títulu=The Israeli Strike Against Osiraq: the dynamics of fear and proliferation in the Middle East |publicación=Air University Review |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/library/report/1984/vanden.htm|idioma=inglés}}</ref> La compra tamién incluyía un [[reactor nuclear]] de menor tamañu de la Clase Isis, la venta de 72 kilogramos d'[[uraniu arriquecíu]] al 93% y la formación de personal.<ref>{{cita llibru|apellíu=Stockman-Shomron|nome=Israel|títulu=Israel, the Middle East, and the great powers|añu=1985|editorial=Transaction Books|isbn=965-2870005|páxina=334|idioma=inglés|url=https://books.google.com/books?id=AgrbCtWpV58C&lpg=PP1&ots=qxRbOtq7Et&dq=Israel%2C%20the%20Middle%20East%2C%20and%20the%20great%20powers&pg=PP1#v=onepage&q&f=false}}</ref> Envalorábase que'l costu total del programa nuclear iraquín rondaba los 300 millones de [[dólar d'Estaos Xuníos|dólares]].<ref>{{cita web|títulu=Iraq Profile: Nuclear Overview|url=http://www.nti.org/y_research/profiles/iraq/nuclear/index.html|obra=Research Library|editorial=Nuclear Threat Initiative (NPT)|fechaaccesu=8 d'avientu de 2010|autor=James Martin Center for Nonproliferation Studies|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101105143118/http://www.nti.org/y_research/profiles/Iraq/Nuclear/index.html|fechaarchivu=5 de payares de 2010}}</ref> En payares de [[1975]], dambes naciones roblaron un alcuerdu de cooperación nuclear, siendo ratificáu l'alcuerdu global pa la venta del reactor en [[1976]].<ref name=perl4142/> La construcción del reactor nuclear d'[[agua llixero]] de 40 [[megavatiu|megavatios]] de potencia empezó en [[1979]], nel [[Al Tuwaitha|Centru Nuclear d'Al Tuwaitha]], asitiáu 17 quilómetros al sureste de [[Bagdag]]<ref name=shlomo>{{cita llibru|apellíu=Shlomo|nome=Aloni|títulu=Israeli F-15 Eagle Units in Combat|url=https://archive.org/details/israelif15eagleu0000alon|añu=2006|editorial=Osprey Publishing|isbn=978-1846030475|páxina=[https://archive.org/details/israelif15eagleu0000alon/page/n36 35]|idioma=inglés}}</ref> El reactor principal foi moteyáu ''Osirak'' polos franceses, faciendo un xuegu de pallabres col nome del reactor, Osiris, y el nome del país. Pela so parte, Iraq bautizó al reactor principal como Tammuz I (n'[[idioma árabe|árabe]]: اوسيراك) y al pequeñu como Tammuz II.<ref>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=46|idioma=inglés}}</ref> ''[[Tamuz (calendariu babilónicu)|Tamuz]]'' foi'l mes del [[calendariu sumeriu]] en que'l [[Partíu Árabe Socialista Baaz]] llegó al poder d'Iraq en [[1968]].<ref>{{cita publicación |autor=Jed C. Snyder |añu=1983 |títulu=The Road To Osiraq: Baghdad's Quest for the Bomb |publicación=The Middle East Journal |editorial=Middle East Institute |volume= |númberu= |páxines=565–593 |url=http://www.jstor.org/pss/4326666|idioma=inglés}}</ref> En xunetu de [[1980]], Iraq recibió de Francia una unviada con aproximao 12,5&nbsp;kilogramos d'uraniu altamente arriquecíu pa ser emplegáu nel reactor. Esta unviada foi'l primeru d'un total de 6 previstos pa completar los 72&nbsp;kg mercaos.<ref name=holroyd>{{cita llibru|apellíu=Holroyd|nome=Fred|títulu=Thinking about nuclear weapons: analyses and prescriptions|añu=1985|editorial=Routledge|isbn=978-0709937753|páxina=147|idioma=inglés|url=https://books.google.com/books?id=bLwOAAAAQAAJ&lpg=PA412&ots=lmO9bZQop7&dq=Thinking%20about%20nuclear%20weapons%3A%20analyses%20and%20prescriptions&pg=PP1#v=onepage&q&f=false}}</ref> Sicasí, taba axustáu nel contratu de compra que nun podíen haber más de dos cargues de combustible nuclear en suelu iraquín coles mesmes.<ref>Holroyd, p. 151.</ref> Iraq y Francia afirmaron que'l reactor iraquín taba siendo construyíu con fines pacíficos, como la investigación de la [[enerxía nuclear]].<ref name=worldbook>{{cita llibru|apellíu=|nome=|títulu=The 1982 World Book Year Book|url=https://archive.org/details/1982worldbookyea00chic|añu=1983|editorial=World Book Inc.|isbn=978-0716604822|páxina=[https://archive.org/details/1982worldbookyea00chic/page/350 350]|idioma=inglés}}</ref> Los alcuerdos ente Francia ya Iraq escluyíen explícitamente el so usu militar.<ref name=un277>{{cita llibru|apellíu=|nome=Naciones Xuníes|títulu=Yearbook of the Unted Nations 1981|añu=1984|editorial=United Nations Pubns|isbn=978-0800237561|páxina=277|idioma=inglés}}</ref> Hai fontes que punxeron en dulda'l propósitu d'esti alcuerdu, como l'axencia privada d'intelixencia d'Estaos Xuníos [[STRATFOR]], qu'escribió en [[2007]] que se cree que [el reactor Osirak] taba a puntu de producir plutoniu pa un programa d'armes».<ref name="stratfor">{{cita web| url = http://www.stratfor.com/memberships/31570/geopolitical_diary_israeli_covert_operations_iran| títulu = Geopolitical Diary: Israeli Covert Operations in Iran| fechaaccesu = 9 d'avientu de 2010| fecha = 2 de febreru de 2007| editorial = [[STRATFOR]]| idioma = inglés| urlarchivu = https://web.archive.org/web/20101207082154/http://www.stratfor.com/memberships/31570/geopolitical_diary_israeli_covert_operations_iran| fechaarchivu = 7 d'avientu de 2010}}</ref> Otres fontes, sicasí, dan veracidá al alcuerdu, como [[Richard Wilson (físicu)|Richard Wilson]], un profesor de física de la [[Universidá Harvard]] qu'inspeccionó visualmente el reactor estropiáu n'avientu de [[1982]] y afirmó que «pa consiguir abondu plutoniu [pa una arma nuclear] de Osirak, fuera necesariu esperar décades, non años».<ref>{{cita publicación|apellíu=Ragaini|nome=Richard C.|títulu=International Seminar on Nuclear War and Planetary Emergencies: 29th session|publicación=World Scientific Publishing|añu=2003|páxina=33|idioma=inglés}}</ref> En [[2005]], Wilson añadió nuna publicación a ''[[The Atlantic Magacín]]'': {{Cita|«El reactor de Osirak, que foi bombardiáu per Israel en xunu de 1981, foi explícitamente diseñáu pol inxenieru francés Yves Girard pa ser incapaz de fabricar bombes. Paecióme obviu mientres la mio visita en 1982».|[[Richard Wilson (físicu)|Richard Wilson]]<ref>{{cita noticia| url=http://www.theatlantic.com/doc/200503/letters | obra=The Atlantic Magacín | títulu=Letters to the Editor |fecha = marzu de 2005| fechaaccesu=29 d'avientu de 2010|idioma=inglés}}</ref>}} Wilson tamién señaló que: {{Cita|«Muncha xente afirma que'l bombardéu al reactor iraquín de Osirak retrasó'l programa d'armamentu nuclear d'Iraq. Sicasí, el programa nuclear iraquín antes de 1981 yera pacíficu, y el reactor de Osirak nun taba solu incapacitado pa la fabricación d'armes, sinón que tamién taba baxu estrictes midíes de seguridá».|[[Richard Wilson (físicu)|Richard Wilson]]<ref>{{cita web | url = http://www.accuracy.org/newsrelease.php?articleId=1242 | títulu = Myth: Israel's Strike on Iraqi Reactor Hindered Iraqi Nukes | fechaaccesu = 29 d'avientu de 2010 | fecha = 16 de marzu de 2006 | editorial = [[Institute for Public Accuracy]] | idioma = inglés | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20100613055148/http://accuracy.org/newsrelease.php?articleId=1242 | fechaarchivu = 2010-06-13 }}</ref>}} Iraq foi un firmante del [[Tratáu de Non Proliferación Nuclear]], aceptando les normes y revisiones periódiques del [[Organismu Internacional d'Enerxía Atómica]] (OIEA).<ref name=perl40/> N'ochobre de 1981, el ''[[Bulletin of the Atomic Scientists]]'' publicó estractos del testimoniu de Roger Richter, un antiguu inspector del OIEA, quien describió les debilidaes en materia de vixilancia de l'[[Axencia Nuclear Iraquina]] al [[Comité d'Asuntos Estranxeros del Senáu de los Estaos Xuníos]]. Richter testificó que tan solo una parte de la instalación nuclear d'Iraq taba baxu correutes midíes de vixilancia, ente que les instalaciones más sensibles nun fueren inspeccionaes por observadores.<ref name=bulletin1>{{cita publicación |añu=1991 |títulu=10 years ago in the Bulletin |publicación=The Bulletin of the Atomic Scientists |volume=47 |númberu=8 |páxines=5 |editorial=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |url=https://books.googlese/books?id=jQwAAAAAMBAJ&pg=PA5&dq=osirak+safeguards+npt&hl=sv&ei=nSb1TLzCH4nvsgaa4ujYBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CD8Q6AEwBQ#v=onepage&q&f=false|fechaaccesu=30 d'avientu de 2010 |idioma=inglés }}</ref> Sicasí, el direutor xeneral del OIEA, [[Sigvard Eklund]], emitió un retruque diciendo que Richter nunca inspeccionara Osirak y que nunca se -y asignó inspeicionar instalaciones nucleares n'[[Oriente Mediu]].<ref name=bulletin1/> Eklund afirmó que los procedimientos d'inspeición fueron efeutivos y que se complementaben con midíes cautelares adoptaes polos provisores nucleares franceses.<ref name=bulletin1/> Anthony Fainberg, un físicu del [[Brookhaven National Laboratory]], tamién impugnó l'afirmación de Richter de qu'un programa de procesáu de combustible pa la fabricación d'armes nucleares podría habese lleváu a cabu de callao.<ref name=bulletin1/> Fainberg escribió qu'apenes nun había combustible abondu nes instalaciones pa faer una bomba y que la presencia de cientos de téunicos estranxeros faía imposible al gobiernu d'Iraq entamar les midíes necesaries ensin ser descubiertos.<ref name=fainberg>{{cita publicación|autor=Anthony Fainberg |añu=1981 |títulu=Osirak and international security |publicación=The Bulletin of the Atomic Scientists |volume=37 |númberu=8 |páxines=33-36|editorial=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |url=https://books.googlese/books?id=PQsAAAAAMBAJ&pg=PA33&dq=nuclear+fuel+osirak&hl=sv&ei=tK_0TKaPFY7oOdP-iKsI&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=nuclear%20fuel%20osirak&f=false|fechaaccesu=30 d'avientu de 2010 |idioma=inglés}}</ref> == Estratexa y diplomacia == [[Ficheru:Menachem Begin and Moshe Dayan exits from an aircraft.JPEG|thumb|[[Menájem Beguín]], primer ministru d'Israel y persona al cargu de la operación, desembarca d'una aeronave a la so llegada a los [[Estaos Xuníos]], acompañáu pol ministru d'Asuntos Esteriores israelín [[Moshé Dayán]]. La llegada de Beguín al poder supunxo l'aceleración de los preparativos de la Operación Ópera.]] N'Israel, l'alderique sobre la estratexa a adoptar en respuesta al desenvolvimientu del reactor iraquín empezó a llevase a cabu mientres el [[Decimoséptimu gobiernu d'Israel|primer mandatu]] de [[Yitzhak Rabin]] ([[1974]]-[[1977]]).<ref name=perl67>{{cita llibru|apellíu=Perlmutter|nome=Amo|apellíu2=Handel|nome2=Michael I.|apellíu3=Uri|nome3=Bar-Joseph|títulu=Two Minutes over Baghdad|añu=2008|editorial=Routledge|isbn=978-0-7146-8347-8|páxina=67|idioma=inglés}}</ref> Según llegóse esto ye, la planificación y l'entrenamientu pa la operación empecipiar mientres esti tiempu.<ref name=perl67/> Dempués del cambéu de gobiernu, y tres l'asunción de [[Menájem Beguín]] como [[Primer Ministru d'Israel|Primer Ministru]] en [[1977]], los preparativos intensificáronse. Beguín autorizó la fabricación d'un edificiu a escala real del reactor iraquín nel que los pilotos de la [[Fuercia Aérea Israelina]] pudieren prauticar el [[bombardéu]].<ref name=simons>{{cita llibru|apellíu=Simons|nome=Geoff|títulu=Iraq: From Sumer to Saddam|url=https://archive.org/details/iraqfromsumertos0002simo|añu=1996|editorial=St. Martin's Press|isbn=978-1403917706|páxina=[https://archive.org/details/iraqfromsumertos0002simo/page/320 320]|idioma=inglés}}</ref> Mientres estes misiones d'entrenamientu finaron n'accidentes tres pilotos israelinos.<ref name=solis></ref> El ministru d'Asuntos Esteriores israelín, [[Moshé Dayán]], empecipió negociaciones diplomátiques con [[Francia]], [[Italia]] y los [[Estaos Xuníos]] sobre l'asuntu, pero nun pudo llograr garantíes de que'l programa de reactores detuviérase, y nun foi capaz de convencer a los gobiernos franceses de [[Valéry Giscard d'Estaing]] y [[François Mitterrand]] del cese d'ayudes al programa nuclear iraquín.<ref>{{cita publicación|apellíu=Arye|nome=Naor|coautores=Menachem Begin Heritage Center|títulu=Israel's Strike Against the Iraqi Nuclear Reactor 7 June 1981|publicación=Analysis of the Decision-Making Process|añu=2003|páxines=26}}</ref> [[Sadam Husein]] permanentemente argumentaba que Osirak taba siendo construyíu pa fines pacíficos.<ref>{{cita llibru|apellíu=Sciolino|nome= Elaine|títulu=The Outlaw State: Sadam Husein's Quest for Power and the War in the Gulf|url=https://archive.org/details/outlawstate00elai|añu=1991|editorial=John Wiley & Sons Inc|isbn=978-0471542995|páxina=[https://archive.org/details/outlawstate00elai/page/152 152]|idioma=inglés}}</ref> Israel empezó a considerar que les opciones diplomátiques yeren infructuoses, y esmolecía-y, que la dilación de la decisión d'atacar, diera llugar a una incapacidá grave, pa poder actuar en respuesta a l'amenaza que percibíen.<ref name=council></ref> [[Anthony Cordesman]] afirmó qu'Israel llevó a cabu una serie d'operaciones clandestines pa detener la construcción o destruyir el reactor.<ref name=cordes606>{{cita llibru|apellíu=Cordesman|nome=Anthony|títulu=Iraq and the War of Sanctions: Conventional Threats and Weapons of Mass Destruction|añu=1999|url=https://archive.org/details/iraqwarofsanctio00cord|editorial=|isbn=978-0275965280|páxina=606|idioma=inglés}}</ref> N'abril de [[1979]], axentes israelinos del [[Mossad]] en Francia presuntamente asitiaron una bomba que destruyó'l primera set d'estructures fundamentales pal reactor, mientres esperaba a ser unviáu a Iraq.<ref name=cordes606/> En xunu de [[1980]], axentes del Mossad presuntamente asesinaron a [[Yehia El-Mashad]], un científicu nuclear [[Exiptu|exipciu]] que trabayaba nel programa nuclear iraquín.<ref name=JG>{{cita llibru|apellíu=Guisnel|nome=Jean|títulu=Histoire secrète de la V^ème République|añu=2006|editorial=La Découverte|isbn=978-2707149022|páxines=242-255|idioma=francés}}</ref><ref>{{cita publicación|apellíu=Hammoudy|nome=Saad Qassem|títulu=The sacrifices of war|publicación=[[Al-Ahram Weekly]]|añu=2002|volume=618|url=http://weekly.ahram.org.eg/2002/618/sc4.htm|fechaaccesu=12 de xineru de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110122183305/http://weekly.ahram.org.eg/2002/618/sc4.htm|fechaarchivu=22 de xineru de 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110122183305/http://weekly.ahram.org.eg/2002/618/sc4.htm|archivedate=2011-01-22}}</ref><ref name=styan>{{cita llibru|apellíu=Styan|nome=David|títulu=France and Iraq: Oil, Arms and French Policy Making in the Middle East|url=https://archive.org/details/franceiraqoilarm0000stya|añu=2006|editorial=I.B. Tauris|isbn=978-1845110451|páxina=[https://archive.org/details/franceiraqoilarm0000stya/page/134 134]|idioma=inglés}}</ref><ref name=hurst/> Tamién s'abarrunta qu'Israel asitió bombes a numberoses compañíes franceses ya italianes de les que se creía trabayaben nel proyeutu, y unvió cartes amenazantes a los altos funcionarios y téunicos.<ref name=cordes606/><ref name=hurst>{{cita llibru|apellíu=Hurst|nome=Steven|títulu=United States and Iraq Since 1979: Hegemony, Oil and War|añu=2009|editorial=Edinburgh University Press|isbn=978-0748627684|páxina=55|idioma=inglés|url=https://books.google.com/books?id=g95cU17LoHcC&lpg=PP1&ots=65o1ZDHmCQ&dq=United%20States%20and%20Iraq%20Since%201979%3A%20Hegemony%2C%20Oil%20and%20War&pg=PP1#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Spector|nome=Leonard|títulu=Proliferation Today|url=https://archive.org/details/nuclearprolifera00spec|añu=1984|editorial=Vintage Books|isbn=978-0394729015|páxines=[https://archive.org/details/nuclearprolifera00spec/page/175 175]-178|idioma=inglés}}</ref> Tres l'ataque d'abril de 1979, Francia amestó una cláusula nel so alcuerdu con Iraq, diciendo qu'una delegación permanente compuesta por personal francés tendría que supervisar el reactor de Osirak mientres un periodu de diez años.<ref name=styan></ref> === Ataque iranín === [[Ficheru:IIAF F-4D Phantom II-brake chute.jpg|thumb|[[Irán]] realizó un ataque fallíu contra les instalaciones de Osirak con aviones [[F-4 Phantom II]] como'l que s'amuesa na imaxe, diez meses primero que lo fixera la [[Fuercia Aérea Israelina]].<ref name=airenthusiast></ref>]] Mientres la [[Guerra Irán-Iraq]], la [[Fuercia Aérea de la República Islámica d'Irán]] realizó un ataque contra les instalaciones, el [[30 de setiembre]] de [[1980]], con dos cazabombarderos [[F-4 Phantom II]].<ref name=airenthusiast></ref> Al entamu de la guerra, [[Yehoshua Saguy]], xefe de la [[Amen (FDI)|Direición d'Intelixencia Militar]] d'Israel, afaló públicamente a los iraninos a bombardiar el reactor.<ref name=airenthusiast>{{cita publicación |autor=Tom Cooper and Farzad Bishop|añu=2004 |títulu=Target: Saddam's Reactor; Israeli and Iranian Operations against Iraqi Plans to Develop Nuclear Weapons |publicación=Air Enthusiast |editorial=Key Publishing|númberu=110|url=http://www.angelfire.com/art2/narod/opera/|idioma=inglés}}</ref><ref name=note39>{{cita publicación|autor=McNair|añu=1995|títulu=McNair Paper 41, Radical Responses to Radical Regimes: Evaluating Preemptive Counter-Proliferation, May 1995, nota 39|publicación=|editorial=[[Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos]]|númberu=|url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/mcnair41/41not.htm#39|idioma=inglés|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180822045659/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/mcnair41/41not.htm#39|archivedate=2018-08-22|fechaaccesu=2018-09-05}}</ref> Este foi'l primer ataque a un [[reactor nuclear]] y el terceru nuna instalación nuclear na hestoria.<ref name=note39/><ref name=mcnair41/> Tamién foi'l primer [[ataque preventivu]] sobre un reactor nuclear que tenía por oxetu torgar el desenvolvimientu d'una arma nuclear, anque finalmente nun llogró'l so oxetivu y los inxenieros franceses fueron capaces de reparar el reactor.<ref name=note39></ref><ref name=mcnair41>{{cita publicación|autor=McNair|añu=1995|títulu=Iran Attacks an Iraqi Nuclear Reactor|publicación=|editorial=[[Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos]]|númberu=|url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/mcnair41/41irq.htm|idioma=inglés|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629221406/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/mcnair41/41irq.htm|archivedate=2019-06-29|fechaaccesu=2018-09-05}}</ref><ref name=reiter>{{cita web |url= http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/IMG/pdf/Osirak.pdf |títulu = Preventive Attacks against Nuclear Programs and the "Success" at Osiraq|autor=Dan Reiter |fecha = xunetu de 2005|obra=Nonproliferation Review |fechaaccesu=29 de payares de 2010|idioma=inglés}}</ref> [[Trita Parsi]] afirmó, qu'un funcionariu israelín d'altu rangu, supuestamente axuntóse con un representante del réxime del [[Ruhollah Jomeini|Ayatolá Ruhollah Jomeini]] en Francia, un mes antes del ataque israelín al reactor.<ref name=parsi>{{cita llibru|apellíu=Parsi|nome=Trita|títulu=Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran, and the United States|url=https://archive.org/details/treacherousallia00pars_0|añu=2007|editorial=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300120578|páxina=[https://archive.org/details/treacherousallia00pars_0/page/108 107]|idioma=inglés}}</ref> La fonte de l'afirmación yera [[Ari Ben-Menashe]], un antiguu emplegáu del gobiernu israelín.<ref name=parsi/> Na supuesta xunta, los iraninos esplicaron detalles del so ataque de 1980 al reactor, y aportaron a que los aviones israelinos pudieren aterrizar nun [[aeródromu]] iranín asitiáu en [[Tabriz]] nel casu d'una emerxencia.<ref name=parsi/> === Planificación operativa === [[Ficheru:F-16netz003.jpg|thumb|[[Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon|F-16A]] Netz 107 con marques de 6,5 victories sobre aviones sirios y cola insinia triangular de qu'indica que foi unu de los ocho F-16 que participaron nel bombardéu del reactor nuclear de Osirak.]] La distancia ente les bases militares israelines y el reactor yera cimeru a los 1 600 quilómetros.<ref>{{cita llibru|apellíu=Seale|nome=Patrick|títulu=Asad: The Struggle for the Middle East|url=https://archive.org/details/asadofsyriastrug00seal|añu=1990|editorial=University of California Press|isbn=978-0520069763|páxina=[https://archive.org/details/asadofsyriastrug00seal/page/370 370]|idioma=inglés}}</ref> Por ello, los aviones israelinos teníen de violar l'[[espaciu aereu]] de [[Xordania]] y d'[[Arabia Saudita]] nun vuelu secretu escontra territoriu estranxeru, polo que l'emplegu de medios de [[reabastecimiento en vuelu]] yera invidable.<ref name=solis/><ref name=rayas></ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Abbey|nome=Alan D.|títulu=Journey of Hope: The Story of Ilan Ramon, Israel's First Astonaut|url=https://archive.org/details/journeyofhopesto0000abbe|añu=2003|editorial=Geffen Publishing House|isbn=978-9652293169|páxina=11|idioma=inglés}}</ref> Los israelinos finalmente llegaron a la conclusión, de qu'un escuadrón cargáu a la so máxima capacidá de combustible y bien fuertemente armáu, compuestu por cazabombarderos [[F-16 Fighting Falcon|F-16A Netz]] en misión d'ataque fondu, acompañaos por un grupu de [[F-15 Eagle|F-15A Baz]] de llargu algame, p'apurrir cobertoria aérea y de sofitu de combate, contra otros aviones caza, podría realizar un [[bombardéu de precisión]] pa esaniciar l'allugamientu del reactor ensin necesidá de realizar repostaxes.<ref name=eitan></ref> La decisión de siguir alantre cola operación foi bien reñida nel senu del gobiernu de Beguín.<ref name=options/> [[Ariel Sharón]], entós miembru del [[Gabinete de Seguridá d'Israel|Gabinete de Seguridá]], dixo años más tarde qu'él taba ente los qu'abogaben por bombardiar el reactor.<ref>{{cita llibru|apellíu=Dan|nome=Uri|títulu=Ariel Sharon: An Intimate Portrait|url=https://archive.org/details/arielsharonintim0000danu|añu=2007|editorial=Palgrave McMillan|isbn=978-1403977908|páxina=[https://archive.org/details/arielsharonintim0000danu/page/81 81]|idioma=inglés}}</ref> [[Yehoshua Saguy]], sicasí, apostaba por siguir colos esfuercios pa tratar d'atopar una solución non militar, yá que a los iraquinos llevaría-yos ente cinco y diez años en producir el material necesario pa una arma nuclear.<ref name=options>{{cita web |url=http://www.carnegieendowment.org/npp/publications/index.cfm?fa=view&id=17922 |títulu=Non Military Options |autor=[[Joseph Cirincione]] |fecha=19 de xineru de 2006 |obra=Proliferation Analysis |editorial=[[Carnegie Endowment for International Peace]] |fechaaccesu=12 de xineru de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100412074150/http://www.carnegieendowment.org/npp/publications/index.cfm?fa=view&id=17922 |fechaarchivu=2010-04-12 }}</ref> Finalmente, ''Beguín'' optó por ordenar l'ataque, basándose nuna estimación del peor de los casos, nel qu'una arma podía ser creada n'unu o dos años.<ref name=options/> Argumentóse qu'Israel consideraba que yera necesaria la destrucción del reactor primero que tuviera cargáu col [[combustible nuclear]], col fin d'evitar la [[contaminación radiactiva]] na rexón.<ref name=shlomo/> Sicasí, un analís realizáu por [[Warren Donnelly]], miembru del [[Serviciu d'Investigación del Congresu de los Estaos Xuníos]], llegó a la conclusión de que «sería bien pocu probable que, por aciu un ataque con bombes convencionales nel reactor cuando tuviera funcionando, causara una esposición radioactiva letal en [[Bagdag]], anque delles persones nel allugamientu del reactor sí podríen recibir un pocu d'esposición radioactiva».<ref>{{cita publicación|autor=Anthony Fainberg |añu=1981 |títulu=Osirak and international security |publicación=The Bulletin of the Atomic Scientists |volume=37 |númberu=7 |páxines=12|editorial=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |url=https://books.googlese/books?id=TAoAAAAAMBAJ&pg=PA11&dq=osirak+radioactivity&hl=sv&ei=8nD2TLIzivayBtCT3OME&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&sqi=2&ved=0CDEQ6AEwAg#v=onepage&q=osirak%20radioactivity&f=false|fechaaccesu=30 d'avientu de 2010|idioma=inglés}}</ref> N'ochobre de [[1980]], el [[Mossad]] informó a ''Beguín'' que'l reactor de ''Osirak'' podría tar dotáu y en funcionamientu en xunu de [[1981]].<ref name=rayas>{{cita publicación|autor=Whitney Rayas and Austin Long|añu=2007|títulu=Osirak Redux? Assessing Israeli Capabilities to Destroy Iranian Nuclear Facilities |publicación=[[International Security]] |volume=34 |númberu=4 |páxines=7-32|editorial= [[Belfer Center for Science and International Affairs]]|url=http://muse.jhu.edu/journals/ins/summary/v031/31.4rayas.html |fechaaccesu=1 d'avientu de 2010 |idioma=inglés}}</ref> Esta evaluación foi sofitada de manera significativa poles fotografíes de reconocencia facilitaes polos Estaos Xuníos, específicamente col emplegu del satélite [[KH-11 KENNAN]].<ref name=solis>{{cita llibru|apellíu=Solis|nome=Gary D.|títulu=The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War|url=https://archive.org/details/lawofarmedconfli0000soli|añu=2010|editorial=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0521870887 |páxina=[https://archive.org/details/lawofarmedconfli0000soli/page/182 182] |idioma=inglés}}</ref> Téunicos franceses que s'encargaben de la instalación del reactor, nun contratu col gobiernu d'Iraq, darréu dixeron que nun taba programáu pa entrar en funcionamientu hasta finales de 1981.<ref name=solis/> Sicasí, n'ochobre de [[1980]], Beguín ordenó l'ataque.<ref name=solis/> == L'ataque == [[Ficheru:IAF F-16A Netz 243 CIAF 2004.jpg|thumb|[[F-16 Fighting Falcon|F-16A]] Netz 243, de la [[Fuercia Aérea Israelina]]. Esta aeronave foi pilotada pol coronel [[Ilan Ramon]] mientres la operación.]] [[Ficheru:IAF F-16A Netz 243 kill marks.jpg|thumb|Morru del [[F-16 Fighting Falcon|F-16A]] Netz 243 pilotáu por [[Ilan Ramon]], amosando l'emblema triangular de la so participación nel ataque.]] [[Ficheru:Ilan Ramon, NASA photo portrait in orange suit.jpg|thumb|left|El coronel [[Ilan Ramon]] foi unu de los pilotos que participó na Operación Ópera. En [[2003]] tamién se convirtió nel primer israelín nel espaciu al participar na misión [[STS-107]] de la [[NASA]], finando na reentrada a l'atmósfera terrestre.<ref>{{cita web|títulu=Israel Air Force Colonel Ilan Ramon - Payload Specialist - STS-107|url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/ramon.html|editorial=NASA|fechaaccesu=8 de xineru de 2011|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080115070313/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/ramon.html|fechaarchivu=2008-01-15}}</ref>]] [[Yehuda Blum]], que naquella dómina yera'l Representante Permanente d'Israel ante les Naciones Xuníes, afirmó nuna intervención ante'l [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Conseyu de Seguridá de la ONX]] que s'escoyó como hora pa executar la operación el domingu pela tarde sol supuestu de que los trabayadores presentes nel llugar, incluyíos los espertos estranxeros emplegaos nel reactor, abandonaríen les instalaciones.<ref name=scott132/> Entá a pesar de tomar estos procuros, había cientos de trabayadores franceses y d'otres nacionalidaes na planta nel momentu del ataque.<ref name=simons></ref> L'escuadrón d'ataque taba formáu por ocho [[F-16 Fighting Falcon|F-16 Netz]], cada unu d'ellos cargaos con dos bombes [[Mark 84]].<ref name=rayas></ref> Acompañar seis [[F-15 Eagle|F-15 Baz]] que fueron asignaos a la operación pa dar sofitu aereu.<ref name=solis></ref> Los pilotos a bordu de los cazabombaderos F-16 yeren [[Ze'ev Raz]], [[Amos Yadlin]], [[Dobbi Yaffe]], [[Hagai Katz]], [[Amir Nachumi]], [[Iftach Spector]], [[Relik Shafir]] y [[Ilan Ramon]].<ref>{{cita web|url=http://www.iafe.net/ma/pdf/opera.pdf|títulu=Operación Ópera|nome=Tzahi|apellíu=Ben-Ami|idioma=hebréu|fechaaccesu=11 de xineru de 2011|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110723151144/http://www.iafe.net/ma/pdf/opera.pdf|fechaarchivu=23 de xunetu de 2011}}</ref> El [[7 de xunu]] de [[1981]], a les 15:55 hora llocal (12:55 [[GMT]]), empecipióse la operación. Los aviones de la [[Fuercia Aérea Israelina]] desapegaron de la [[Aeropuertu Internacional de Taba|Base Aérea de Etzion]], volando ensin ser detectaos nel [[espaciu aereu]] [[Xordania|xordanu]] y [[Arabia Saudita|saudín]].<ref name=eitan>{{cita publicación|apellíu=Eitan|nome=Rafael|títulu=Israel's Strike Against the Iraqi Nuclear Reactor 7 June 1981|publicación=The Raid on the Reactor from the Point of View of the Chief of Staff|añu=2003|editorial=Menachem Begin Heritage Center |allugamientu=Xerusalén|idioma=inglés}}</ref> Col fin d'evitar ser detectaos, los pilotos israelinos falaron n'árabe con acentu saudín, mientres sobrevolaben dientro del espaciu aereu xordanu, comunicando a los [[Control aereu|controladores aéreos]] xordanos que formaben parte d'una patrulla saudín que perdiera'l so aldu.<ref name=simons></ref> Sicasí, mientres volaben dientro del espaciu aereu d'Arabia Saudita, fixéronse pasar por pilotos xordanos, con señales de radio y formaciones similares a les emplegaes pola [[Fuercia Aérea Xordana]].<ref name=simons></ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Dupuy|nome=Trevor|títulu=Flawed Victory: Arab-Israeli Conflict and the 1982 War in Lebanon|añu=1986|editorial=Hero Books|isbn=978-0915979073|páxines=69|idioma=inglés}}</ref> Los tanques de combustible esternos que fueren montaos nos aviones escosárense mientres el vuelu d'ida, polo que los pilotos llanzar sobre'l desiertu de la [[península arábiga]].<ref name=eitan></ref> De camín al oxetivu, los aviones israelinos sobrevolaron el [[Golfu de Aqaba]]. Ensin sabelo, l'escuadrón pasó percima del yate del rei [[Hussein de Xordania]], que taba pasando unes vacaciones nel golfu nesi momentu.<ref name=zeev></ref> Teniendo en cuenta l'allugamientu, l'aldu, y l'armamentu de los aviones israelinos, Hussein rápido dedució que'l reactor iraquín yera'l blancu más probable d'aquel escuadrón. Sicasí, por cuenta de un error de comunicación, el mensaxe nunca se recibió y los aviones israelinos entraron nel espaciu aereu iraquín ensin ser detectaos.<ref name=eitan></ref> Al llegar al espaciu aereu iraquín, l'escuadrón dixebróse. Per una parte dos de los F-15 d'escolta xunir a los F-16, ente que'l restu de F-15 esvalixar nel espaciu aereu iraquín tando a la espera. L'escuadrón d'ataque baxó a 30 m sobre'l desiertu, nun intentu de volar per debaxo de la [[señal de radar]] de les defenses iraquines.<ref name=eitan></ref> A les 18:35, hora llocal (14:35 [[GMT]]), asitiaos a 20 quilómetros de les instalaciones de Osirak, la formación de F-16 xubió hasta los 2100 metros d'altitú y darréu baxó aldu al reactor, a una velocidá de 1100 km/h. A 1100 m, los F-16 empezaron a soltar les bombes [[Mark 84]] de dos en dos, n'intervalos de 5 segundos.<ref name=eitan></ref> Siquier ocho de los dieciséis bombes llanzaes impactaron na cúpula de recubrimientu del reactor.<ref name=rayas></ref> Naquel momentu, los aviones israelinos fueron interceptaos polos radares iraquinos, sicasí llograron safar les [[defensa antiaérea|defenses antiaéreas]].<ref name=solis></ref> Más tarde afayóse qu'una hora y media primero que los aviones israelinos llegaren, un grupu de soldaos pertenecientes a una dotación de defenses antiaéreas abandonara los sos puestos pa xintar, apagando los sos radares.<ref name=solis></ref> L'escuadrón xubió a gran altitú y entamó la so torna a [[Israel]].<ref name=rayas></ref> La maniobra d'ataque foi esitosa, con una duración inferior a los dos minutos.<ref name=reiter/> D'alcuerdu a [[Ze'ev Raz]], líder del escuadrón d'ataque, los pilotos israelinos comunicar por radiu ente ellos, y pa celebrar l'ésitu de la misión recitaron el versículu bíblicu Josué 10:12, del [[Llibru de Josué]] mientres retornaben a la base.<ref name=zeev>{{cita web |url=http://archive.frontpagemag.com/readArticle.aspx?ARTID=29258 |títulu=Osirak Revisited |autor=Avraham Shmuel Lewin |fecha=18 d'avientu de 2007 |obra=FrontPage Magacín |editorial=The Jewish Press |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |idioma=inglés |urlarchivu=https://archive.today/20130123132810/http://archive.frontpagemag.com/readArticle.aspx?ARTID=29258 |fechaarchivu=2013-01-23 }}</ref> == Reaición internacional == {{AP|Resolvimientu 487 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes}} [[Ficheru:United Nations Security Council.jpg|thumb|right|El Resolvimientu 487 del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]] foi votada unánimemente a favor, refugando l'actuación israelina.]] La respuesta internacional al ataque realizar por aciu dos víes distintes nel senu de les [[Naciones Xuníes]]. El [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Conseyu de Seguridá]] del organismu emitió una respuesta unánime y casi inmediata'l [[19 de xunu]] de [[1981]], dempués d'ocho reunión y declaraciones d'[[Iraq]] y del [[Organismu Internacional d'Enerxía Atómica]], por aciu la [[Resolvimientu 487 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|Resolvimientu 487]] del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes.<ref name=scres>{{cita web|url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/0/6c57312cc8bd93ca852560df00653995?OpenDocument|títulu=S/RES/487 (1981, 19 June 1981: Resolution 487 (1981) Adopted by the Security Council at its 2288th meeting on 19 June 1981|autor=Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes|fecha=19 de xunu de 1981|fechaaccesu=16 de xineru de 2011|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110526020733/http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/0/6c57312cc8bd93ca852560df00653995?OpenDocument|fechaarchivu=26 de mayu de 2011}}</ref> El Resolvimientu 487 condergaba enérxicamente l'ataque, alegando que yera una clara violación de la [[Carta de les Naciones Xuníes]] y de les normes de conducta internacional, y encamentó a Israel a abstenese de tales ataques nel futuru.<ref name="UN_SRES4871981"/> El Conseyu reconoció tamién el derechu d'Iraq a establecer programes de desenvolvimientu teunolóxicu y nuclear y pidió a Israel xunise a Iraq nel réxime de seguridá del OIEA dientro del [[Tratáu de Non Proliferación Nuclear]].<ref name="UN_SRES4871981">{{cita web|url=http://www.undemocracy.com/S-RES-487%281981%29|títulu=S-RES-487(1981) Security Council Resolution 487 (1981)|autor=UNdemocracy.com|fechaaccesu=16 de xineru de 2011|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110522120602/http://www.undemocracy.com/S-RES-487(1981)|fechaarchivu=22 de mayu de 2011}}</ref> El Conseyu de Seguridá tamién manifestó la so considerancia de qu'Iraq tenía derechu a «un arreglu fayadizu pa la destrucción que sufrió».<ref name="UN_SRES4871981"/> Los [[Estaos Xuníos]] votaron a favor de la resolución y suspendieron la entrega de cuatro aviones [[F-16 Fighting Falcon]] a Israel, anque bloquiaron les aiciones punitives contra esi país per parte de les Naciones Xuníes.<ref name=seliktar>{{cita llibru|apellíu=Seliktar|nome=Ofira|títulu=Divided We Stand: American Jews, Israel, and the Peace Process|añu=|editorial=Praeger|isbn=978-0275974084|páxines=66|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Clausen|nome=Peter A.|títulu=Nonproliferation and the National Interest: America's Response to the Spread of Nuclear Weapons|url=https://archive.org/details/nonproliferation0000clau|añu=1992|editorial=Longman|isbn=978-0065013955|páxines=[https://archive.org/details/nonproliferation0000clau/page/178 178]|idioma=inglés}}</ref> La suspensión na entrega de les aeronaves foi esaniciada dos meses más tarde.<ref>{{cita llibru|apellíu=Krieger|nome=David|títulu=The challenge of abolishing nuclear weapons|url=https://archive.org/details/challengeofaboli0000unse|añu=2009|editorial=Transaction Publishers|isbn=978-1412810364|páxines=[https://archive.org/details/challengeofaboli0000unse/page/161 161]|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Hersh|nome=Seymour|títulu=The Samson Option: Israel's Nuclear Arsenal and American Foreign Policy|añu=1991|editorial=Random House Inc.|isbn=978-0679743316|páxines=6|idioma=inglés|url=https://www.scribd.com/doc/29073753/The-Samson-Option-by-Seymour-Hersh}}</ref> [[Ficheru:UN General Assembly hall.jpg|thumb|right|El Resolvimientu N º 36/27 de l'[[Asamblea Xeneral de la ONX]] condergó l'ataque al reactor iraquín.]] L'[[Asamblea Xeneral de la ONX]] siguió coles condenes oficiales al ataque israelín por aciu el Resolvimientu N º 36/27 de [[13 de payares]] de [[1981]], espresando'l so alarma por asoceder y condergando a Israel pol actu d'agresión antemanáu y ensin precedentes» y esixendo qu'Israel pagara una indemnización puesto y fayadizo pol dañu y la perda de vides humanes que causara».<ref name="United Nations, p. 283">{{cita llibru|apellíu=|nome=|títulu=Yearbook of the United Nations 1981|añu=1981|editorial=Naciones Xuníes|isbn=978-0800237561|páxines=283|idioma=inglés|url=}}</ref> La resolución tamién alvirtió solemnemente a Israel a abstenese d'adoptar midíes similares nel futuru.<ref name="United Nations, p. 283"/> L'alderique previu a l'aprobación de la resolución de la ONX reflexó les distintes posiciones de los Estaos Miembros en cuestiones como la [[proliferación nuclear]] na rexón y de la conveniencia y xustificación de les aiciones d'[[Israel]]. El representante iraquín afirmó que «el motivu detrás del ataque israelín yera'l encubrimiento de la posesión d'armes nucleares per parte d'Israel y, más importante entá, la determinación de nun dexar que la nación árabe pueda adquirir conocencies científiques o téunicos».<ref name=un277/> [[Siria]] solicitó la condena non yá d'Israel, por terrorismu contra los pueblos árabes», sinón tamién de los Estaos Xuníos, «que siguen suministrando a Israel preseos de destrucción como parte de la so alianza estratéxica».<ref>{{cita llibru|apellíu=|nome=|títulu=Yearbook of the United Nations 1981|añu=1981|editorial=Naciones Xuníes|isbn=978-0800237561|páxines=281|idioma=inglés|url=}}</ref> El representante de [[Francia]] afirmó que l'únicu propósitu del reactor yera la investigación científica.<ref name=un277/> Los alcuerdos roblaos ente Francia ya Iraq escluyíen el so usu militar.<ref name=un277/> El representante del [[Reinu Xuníu]] dixo que nun creía qu'Iraq tuviera la capacidá pa la fabricación de materiales fisionables colos que pudiera fabricar armes nucleares.<ref name=un277/> El direutor xeneral del OIEA confirmó que les inspeiciones de los reactores d'investigación nuclear cerca de Bagdag nun revelaron que se tuviera incumpliendo de los alcuerdos de seguridá.<ref name=un277/> La [[Xunta de Gobernadores del Organismu Internacional d'Enerxía Atómica]] tuvo axuntada del 9 al 12 de xunu de 1981 y condergó l'aición d'Israel.<ref name=louka>{{cita web |url=https://www.scribd.com/doc/23531554/Elli-Louka-Nuclear-Weapons-Proliferation |títulu=Precautionary Self-Defense: Preempting Nuclear Proliferation |autor=Eli Louka |fecha=2009 |obra=Nuclear weapons non-proliferation |páxina=9 |fechaaccesu=16 de xineru de 2011}}</ref> La Xunta tamién pidió que s'esaminara la posibilidá de suspender los privilexos y derechos d'Israel como miembru del OIEA na siguiente Conferencia Xeneral celebrada pola organización.<ref name=louka/> El [[26 de setiembre]] de [[1981]], la Conferencia Xeneral del OIEA condergó l'ataqué y votó a favor de suspender tou tipu d'asistencia téunica a Israel per parte del Organismu.<ref name=louka/> Presentóse un proyeutu de resolución pa espulsar a Israel de la OIEA, pero la propuesta foi refugada.<ref name=louka/> Los [[Estaos Xuníos]] alegaron que l'ataque nun foi una violación del Estatutu del OIEA y que l'aición punitiva en contra d'Israel fadría un gran dañu a la OIEA, según al réxime de non proliferación.<ref name=louka/> L'ataque foi criticáu fuertemente en tol mundu, inclusive nos Estaos Xuníos.<ref name=seliktar/><ref>{{cita llibru|apellíu=Nyamuya Maogoto|nome=Jackson|títulu=Battling Terrorism: Llegal Perspectives On The Use Of Force And The War On Terror|url=https://archive.org/details/battlingterroris0000maog|añu=2005|editorial=Ashgate Publishing|isbn=978-0754644071|páxines=[https://archive.org/details/battlingterroris0000maog/page/35 35]|idioma=inglés}}</ref> [[Jonathan Steele]], escribiendo nel diariu británicu ''[[The Guardian]]'', describió la reaición internacional d'esta miente: {{Cita|«El mundu indignar pol ataque d'Israel el 7 de xunu de 1981. ''L'ataque armáu en tales circunstancies nun puede xustificase. Representa una grave violación del derechu internacional'', espetó [[Margaret Thatcher]]. [[Jeane Kirkpatrick]], la embaxadora d'EE.UU. ante la ONX y amás profesora como la entós Primer Ministra de Gran Bretaña, describir como "atanante" y comparar cola [[Guerra d'Afganistán (1978-1992)|invasión Soviética d'Afganistán]]. Los periódicos d'Estaos Xuníos fueron igual d'esaxeraos. «L'ataque sorpresa d'Israel ... foi un actu d'agresión inexcusable y faltu de visión», dixo'l [[New York Times]]. El diariu [[Los Angeles Times]] calificar como "terrorismu d'Estáu".»|[[Jonathan Steele]]<ref name=steele>{{cita web |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2002/jun/07/britainand911.usa |títulu=The Bush doctrine makes nonsense of the UN charter |autor=Jonathan Steele |fecha=7 de xunu de 2002 |editorial=''The Guardian'' |fechaaccesu=17 de xineru de 2011}}</ref>}} === Consecuencies === Diez soldaos iraquinos y un civil francés morrieron nel ataque.<ref name=polakow/> Esti postreru foi l'inxenieru [[Damien Chaussepied]], emplegáu d'[[Air Liquide]] trabayando pa la [[Commissariat à l'énergie atomique|CEA]], axencia gubernamental francesa pa la enerxía atómica.<ref>{{cita llibru|apellíu=Styan|nome=David|títulu=France and Iraq: Oil, Arms and French Policy Making in the Middle East|añu=2006|editorial=St. Martins Press|isbn=978-1845110451|páxina=137|idioma=inglés|url=https://books.google.com/books?id=8O_sWfvgToQC&lpg=PA2&ots=15ccenauZp&dq=France%20and%20Iraq%3A%20Oil%2C%20Arms%20and%20French%20Policy%20Making%20in%20the%20Middle%20East&pg=PR4#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cita llibru|apellíu=Cooper|nome=H. H. A.|títulu=Terrorism and espionage in the Middle East: deception, displacement and denial|añu=2006|editorial=Edwin Mellen Press|isbn=978-0773458666|páxina=[https://archive.org/details/terrorismespiona0000coop/page/382 382]|idioma=inglés|url=https://archive.org/details/terrorismespiona0000coop}}</ref><ref name=newsweek>{{cita publicación |añu=1981|títulu=Israel Pays a Raid Victim's Family |publicación=Newsweek |volume=152 |númberu=19 |url=https://books.googlese/books?id=1mDuAAAAMAAJ&q=damien+chaussepied&dq=damien+chaussepied&hl=sv&ei=Omz3TNC8Y4-PswaL5ZCpDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDUQ6AEwAw |fechaaccesu=24 de xineru de 2011|idioma=inglés }}</ref> Nel añu [[1981]], Israel alcordó pagar una indemnización a la familia de Chaussepied.<ref name=newsweek/> Tres l'ataque, Iraq declaró que pretendía reconstruyir les instalaciones, y el gobiernu francés tuvo d'alcuerdu, en principiu, n'ayudar na reconstrucción.<ref>{{cita llibru|apellíu=Leonard|nome=Barry|títulu=Technology Transfer to the Middle East|añu=1984|editorial=DIANE Publishing|isbn=|páxina=387|idioma=inglés|url=http://worid-of-books.com/?id=3b_8bcJHxB4C}}</ref> Por cuenta de numberosos factores, ente ellos la [[Guerra Irán-Iraq]], la presión diplomática internacional y los problemes financieros d'Iraq, les negociaciones romper en [[1984]] y Francia abandonó'l proyeutu.<ref name=cordes606/><ref>{{cita llibru|apellíu=Chauhan|nome=Sharad S.|títulu=War on Iraq|añu=2003|editorial=New Delphi|isbn=978-8176484787|páxina=183|idioma=inglés|url=}}</ref> Les instalaciones de Osirak permanecieron de pies y estropiaes hasta'l fin de la [[Guerra del Golfu]], cuando fueron totalmente destruyíes pola [[Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos]] nel ataque aereu ''[[Package Q]]''.<ref name=murray>{{cita llibru|apellíu=Murray|nome=Williamson|títulu=Air war in the Persian Gulf|añu=1995|editorial=Nautical & Aviation Pub. Co. of America|isbn=1877853364|páxina=[https://archive.org/details/airwarinpersiang0000murr/page/161 161]|idioma=inglés|url=https://archive.org/details/airwarinpersiang0000murr}}</ref> Mientres la guerra, 100 d'un total de 120 miembros del [[Knesset]] roblaron una carta d'agradecimientu a [[Menájem Beguín]] por ordenar l'ataque al reactor de Osirak.<ref>{{cita publicación|apellíu=Cohen|nome=Avner|coautores=Marvin Miller|títulu=Iraq and the Rules of the Nuclear Game|publicación=Bulletin of the Atomic Scientists|añu=1991|mes=Xunetu - Agostu|volume=47|númberu=6|páxines=10-11 y 43|url=http://www.iraqwatch.org/perspectives/bas-iraq-rules-nuke-8-91.htm|fechaaccesu=24 de xineru de 2011|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110720065734/http://www.iraqwatch.org/perspectives/bas-iraq-rules-nuke-8-91.htm|fechaarchivu=20 de xunetu de 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720065734/http://www.iraqwatch.org/perspectives/bas-iraq-rules-nuke-8-91.htm|archivedate=2011-07-20}}</ref> L'ataque tuvo llugar trés selmanes antes de les [[Eleiciones llexislatives d'Israel de 1981|eleiciones llexislatives de 1981]]. El que naquel momentu yera líder de la oposición, [[Shimon Peres]], criticó la operación como una maniobra política, que nun yera d'interés del eleutoráu.<ref name=perry>{{cita llibru|apellíu=Perry|nome=Dan|títulu=Israel and the Quest for Permanence|añu=1999|editorial=McFarland & Co Inc|isbn=978-0786406456|páxina=46|idioma=inglés|url=https://books.google.com/books?id=XGMdvFDJByEC&lpg=PP1&ots=accKaBV5PC&dq=Israel%20and%20the%20Quest%20for%20Permanence&pg=PP1#v=onepage&q&f=false}}</ref> Dan Perry escribió que «el bombardéu de Osirak —xunto al probe xuiciu políticu de Peres al criticalo— fueron cruciales pa camudar el cursu de lo que, primeramente, paecía ser una campaña eleutoral ensin esperances pal [[Likud]]».<ref name=perry/> El [[30 de xunu]] de [[1981]], el Likud llogró la reelección frente a l'alianza política [[Alliniación (partíu políticu)|Alliniación]], de Shimon Peres, ganando por namái un escañu de diferencia nel [[Knesset]].<ref name=perry/> [[Ficheru:Al-Maliki, Nouri (2008).jpg|thumb|right|El primer ministru iraquín, [[Nouri al-Maliki]], reclamó en 2009 qu'Israel compensara al so país pol ataque realizáu 28 años antes.]] En [[2009]], el [[Primer Ministru d'Iraq|primer ministru]] iraquín, [[Nouri al-Maliki]], esixó a Israel compensar a Iraq pola destrucción del reactor.<ref name=alalam>{{cita web|títulu=Iraq demands compensation from Israel |url=http://www.youtube.com/watch?v=zULTV7MD-UI&feature=player_embedded|obra=Al-Alam TV|editorial=Al-Alam News Network|fechaaccesu=24 de xineru de 2011|fecha=6 de xunu de 2009|idioma=inglés}}</ref> Un miembru del gobiernu iraquín defendió'l derechu d'Iraq al arreglu, sofitándose nel Resolvimientu 487, adoptada pol [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]], en respuesta al ataque.<ref name=alalam/> Al entamu del añu [[2010]], el periódicu ''[[The Siasat Daily]]'' informó que'l gobiernu iraquín recibiera respuesta de les [[Naciones Xuníes]], afirmando que tien derechu a reclamar una compensación a Israel polos daños causaos pol ataque.<ref>{{cita web|títulu=Iraq pursuing compensation for Israel nuke attack|url=http://www.siasat.com/english/news/iraq-pursuing-compensation-israel-nuke-attack|obra=The Siasat Daily|fechaaccesu=24 de xineru de 2011|fecha=6 de xineru de 2010|idioma=inglés}}</ref> === Alderique posterior al ataque === Les causes del ataque y les sos consecuencies al llargu plazu fueron oxetu d'alderique. Yá na seronda de [[1981]], [[Kenneth Waltz]] aldericó sobre les consecuencies del ataque: {{Cita|«Nel ataque a Iraq, Israel demostró que puede llevase a cabu un ataque preventivu, daqué que nun tenía nengún tipu de dulda. L'actuación d'Israel y les sos consecuencies sicasí, dexen claro que la utilidá d'esti tipu d'ataque ye baxa. L'ataque d'Israel aumentó la determinación de los árabes pa producir armes nucleares. Los estaos árabes que pueden intentar llevalo a cabu, agora van ser entá más reservaos y alvertíos. L'ataque d'Israel, lloñe d'acabar col futuru nuclear d'Iraq, favoreció'l sofitu d'otros estaos árabes pa la so consecución. Y a pesar de que'l primer ministru Beguin apueste por emplegar esti tipu d'ataque tan de cutiu como fuera necesariu, los riesgos que s'asumiríen aumentaríen en cada ocasión».|[[Kenneth Waltz]]<ref>{{cita publicación|apellíu=Waltz|nome=Kenneth|títulu=The Spread of Nuclear Weapons: More May Be Better|publicación=[[Adelphi Papers]]|fecha=Autumn|añu=1981|volume=21|númberu=171|url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/waltz1.htm|fechaaccesu=10 de xineru de 2011|editorial=[[International Institute for Strategic Studies]]|ubicación=Londres|idioma=inglés|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201053554/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/waltz1.htm|archivedate=2010-12-01}}</ref>}} [[Charles R. H. Tripp]], nuna entrevista concedida nel 25º aniversariu tres l'ataque, describió'l bombardéu del reactor de Osirak como un cambéu na doctrina militar israelina, qu'empezó col primer ministru [[David Ben-Gurión]], al «abogar pola realización de devastadores [[guerra preventiva|ataques preventivos]] sobre los enemigos árabes».<ref name=bbc2>{{cita noticia|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5009212.stm | obra=BBC News | títulu=Osirak: Threats real and imagined| fecha=5 de xunu de 2006 |fechaaccesu=10 de xineru de 2011|idioma=inglés}}</ref> Tripp afirmó que «l'ataque a Osirak ye una manera illegal de portase —el Resolvimientu 487 asina lo estableció—, pero ye una manera comprensible de portase si yes la "organización militar israelina"».<ref name=bbc2/> Tom Moriarty, un analista d'intelixencia militar pa la [[Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos]], escribió en [[2004]] qu'Israel apostara « por que el ataque tuviera dientro del estragal de tolerancia d'Iraq».<ref name="moriarty"/> Moriarty sostuvo qu'Iraq, yá envolubrada metanes una [[Guerra Irán-Iraq|guerra contra Irán]], nun empecipiaría una guerra contra Israel coles mesmes, y que'l so «estragal de tolerancia yera mayor de lo normal».<ref name="moriarty">{{cita publicación|apellíu=Moriarty |nome=Tom|títulu=Entering the Valley of Uncertainty: The Future of Preemptive Attack|publicación=World Affairs|fecha=Fall 2004|volume=167|númberu=2|páxines=71-77|url=http://www.jstor.org/pss/20672710|fechaaccesu=12 de xineru de 2010|editorial=World Affairs Institute|idioma=inglés}}</ref> [[Joseph Cirincione]], mientres la so estancia al frente del [[Carnegie Endowment for International Peace]], escribió en [[2006]]: {{Cita|«Israel llograra llevar a cabu un ataque militar esitosu, atacando un blancu con gran precisión a una llarga distancia. Sicasí, el bombardéu perxudicó más a Israel qu'a Iraq. Amás d'estropiar la reputación internacional d'Israel, que darréu empeoró entá más pola nefasta invasión d'El Líbanu en 1982, tamién fixo qu'Iraq paeciera una víctima de l'agresión israelina.»|[[Joseph Cirincione]]<ref name=options/>}} [[Ficheru:Bobwoodwardatgmu.jpg|thumb|right|[[Bob Woodward]], periodista conocíu por desatapar l'escándalu del ''[[Escándalu Watergate|Watergate]]'', afirmó que l'ataque israelín nun terminó col programa nuclear iraquín.]] Israel afirma que l'ataque frenó les ambiciones nucleares d'Iraq a lo menos mientres diez años.<ref name=council>{{cita publicación|apellíu= |nome=|títulu=Asamblea Parllamentaria - Papeles de trabajo - Sesión ordinaria 2007 (Tercer parte) 25-29 de xunu de 2007|publicación=World Affairs|fecha=2008|volume=V|númberu=2|páxina=178|url=|fechaaccesu=|editorial=Conseyu d'Europa|idioma=inglés}}</ref> Sicasí, [[Dan Reiter]] envaloró que l'ataque pudo acelerar el programa d'armamentu nuclear d'Iraq, una postura que tamién compartió [[Richard K. Betts]].<ref name=reiter2>{{cita publicación|apellíu=Reiter|nome=Dan|títulu=The Osiraq Myth and the Track Record of Preventive Military Attacks |publicación=Policy Brief|añu=2004|mes=ochobre|númberu=2|páxines=1-4|url=http://www.pitt.edu/~gordonm/RW/ReiterPB.pdf|fechaaccesu=27 d'avientu de 2010|editorial=Pittsburgh's Ridgway Center}}</ref><ref>{{cita publicación|apellíu=Betts|nome=Richard|títulu=The Osirak fallacy|publicación=[[The National Interest]]|fecha=1 de marzu de 2006|añu=2006|mes=marzu|númberu=83|páxines=22-25|url=http://nationalinterest.org/article/the-osirak-fallacy-1093|fechaaccesu=29 d'avientu de 2010}}</ref> [[Bob Woodward]], nel llibru ''State of Denial'', escribió: {{Cita|«Los servicios d'intelixencia israelines taben convencíos de que'l so ataque en 1981 sobre'l reactor nuclear de Osirak, asitiáu a 10 milles pela rodiada de Bagdag, terminara col programa de Saddam. Nel so llugar, supunxo l'entamu pa financiar un programa nuclear tapáu, con nome en clave "PC3", nel que participaron 5 000 persones nes pruebes y fabricación de los elementos d'una arma nuclear».|[[Bob Woodward]]}}<ref>{{cita llibru|apellíu=Woodward|nome=Bob|títulu=State of Denial|añu=2006|editorial=Simon & Schuster|isbn=978-0743272230|páxina=[https://archive.org/details/stateofdenial0000wood_x9a7/page/215 215]|idioma=inglés|url=https://archive.org/details/stateofdenial0000wood_x9a7}}</ref> Estes afirmaciones fueron sofitaes polos investigadores iraquinos, que declararon que, dempués del ataque a Osirak, el [[Armes de destrucción masiva n'Iraq|programa nuclear iraquín]] pasó a la clandestinidá.<ref name=salama>{{cita web |url=http://cns.miis.edu/stories/040812.htm |títulu=A Preemptive Attack on Iran's Nuclear Facilities: Possible Consequences |autor=Sammy Salama and Karen Ruster |fecha=agostu de 2004 |editorial=James Martin Center for Nonproliferation Studies |fechaaccesu=29 d'avientu de 2010 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101110092942/http://cns.miis.edu//stories/040812.htm |fechaarchivu=10 de payares de 2010 }}</ref> [[Khidir Hamza]], un científicu nuclear iraquín, fixo la siguiente declaración nuna entrevista nel programa de televisión ''[[Crossfire (programa)|Crossfire]]'' de la [[CNN]] nel añu [[2003]]: {{Cita|«...en realidá, lo qu'Israel fixo foi acabar col peligru inminente. Pero crearon un peligru enforma mayor al llargu plazu. Lo qu'asocedió ye que Saddam ordenónos a 400 (...) científicos y tecnólogos siguir col programa. Cuando bombardiaron el reactor, yá s'invirtieren cuatrocientos millones de dólares. El reactor yera francés y los planes asociaos yeren d'Italia. Dempués de ser bombardiaos, pasamos a ser 7 000 con una inversión de diez mil millones de dólares de callao, nun programa tapáu pa fabricar uraniu arriquecíu pa una bomba nuclear. Abandonamos el proyeutu del reactor, nel que s'emplegaría plutoniu pa fabricar armes nucleares, pasamos direutamente al arriquecimientu d'uraniu (...) Ellos [Israel] envaloraben que fadríamos 7 kilogramos de plutoniu al añu, lo cual ye abondu pa una fabricar una bomba. Y asustáronse y nos bombardiaron. En realidá yera muncho menos qu'esto, y tardáramos muncho más tiempu. Pero col programa que creamos darréu de callao podríamos fabricar seis bombes al añu».|[[Khidir Hamza]]<ref name=salama/>}} De la mesma, el científicu nuclear iraquín Imad Khadurri escribió en 2003 que'l bombardéu de Osirak sirvió pa sacar de duldes a los líderes iraquinos de la necesidá d'empecipiar un ambiciosu programa d'armamentu nuclear.<ref>{{cita llibru|apellíu=Khadurri|nome=Imad|títulu=Iraq's Nuclear Mirage, Memoirs and Delusions|añu=2003|editorial=Springhead Publishers|isbn=978-0973379006|páxina=82|idioma=inglés|url=https://archive.org/details/iraqsnuclearmira0000khad}}</ref> El secretariu de Defensa de los Estaos Xuníos, [[William Perry]], declaró en 1997 qu'Iraq pasó a centrar los sos esfuercios na producción d'armes nucleares d'uraniu altamente arriquecíu dempués del ataque.<ref name=perry/> L'interés iraquín p'adquirir plutoniu como material fisible pa estes armes siguió, pero convirtiéndose nuna prioridá más baxa.<ref name=perry2>{{cita llibru|apellíu=Perry|nome=William J.|títulu=Proliferation: Threat and Response|añu=1996|editorial=DIANE Publishing|isbn=|páxina=19|idioma=inglés|url=}}</ref> [[Louis René Beres]] escribió en 1995 que «si nun fuera pola brillosa incursión en Osirak, les fuercies de Sadam Husein podríen tar forníes con cabeces nucleares en 1991».<ref>{{cita publicación|apellíu=Beres|nome=Louis Rene|coautores=Yoash Tsiddon-Chatto|títulu=Reconsidering Israel's Destruction of Iraq's Osiraq Nuclear Reactor|publicación=Israel's Strike Against the Iraqi Nuclear Reactor 7 June 1981|añu=1995|editorial=Menachem Begin Heritage Center|allugamientu=Xerusalén|idioma=inglés}}</ref> Nel Informe Duelfer, publicáu pola [[Comisión Baker]] en [[2004]], afírmase que'l programa nuclear iraquín «espandióse considerablemente» cola alquisición del reactor francés en [[1976]], y que «el bombardéu israelín al reactor nuclear iraquín de Osirak llevó a Saddam a reforzar les defenses militares d'Iraq pa faer frente a Israel na década de 1980».<ref>{{cita llibru|apellíos=Duelfer|nome=Charles|títulu=Comprehensive Report of the Special Advisor to the DCI on Iraq's WMD (The Duelfer Report)|añu=2004|páxines= 28-31|url=https://www.cia.gov/library/reports/xeneral-reports-1/iraq_wmd_2004/chap1.html|fechaaccesu=28 d'avientu de 2010|capítulu=Regime Strategic Incident|fecha=30 de setiembre de 2004|idioma=inglés}}</ref> Nuna entrevista concedida en [[2005]], l'antiguu presidente de los Estaos Xuníos [[Bill Clinton]] espresó'l so sofitu retroactivu al ataque: «Tol mundu fala sobre lo que los israelinos fixeron en Osirak en 1981, que yo creo que, dende un puntu de vista retrospectivu, foi daqué bien bonu».<ref>{{cita web|apellíu=Rose|nome=Charlie|títulu=President Clinton Tells Some Useful Truths|url=http://www.larouchepub.com/other/interviews/2005/3206clinton_rose.html|obra=Executive Intelligence Review|editorial=EIR News Service Inc|fecha=11 de febreru de 2005 |fechaaccesu=27 d'avientu de 2010|idioma=inglés}}</ref> == Ver tamién == * [[Operación Orchard]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [https://web.archive.org/web/20060720165657/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/osirak1.html The Raid on the Osirak Nuclear Reactor - ''Jewish Virtual Library''] * [http://www.f-16.net/varia_article12.html Operation Opera (Ofra)- ''F-16.net''], 2006 * [http://www.youtube.com/watch?v=LbMeaKTjGjE Grabación del HUD de dos F-16, con imapcto de dos bombes nel minutu 1:07] * [https://web.archive.org/web/20070607210648/http://www.americanheritage.com/places/articles/web/20060607-israel-iraq-nuclear-weapons-baghdad-saddam-hussein-alexander-haig-menachem-begin-osirak-preemptive-strike.shtml Attack on Iraq's Nuke Plant] * [http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/facility/osiraq.htm Osiraq / Tammuz I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412192212/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/facility/osiraq.htm |date=2019-04-12 }} * [http://anthonydamato.law.northwestern.edu/Adobefiles/A961-Isr.pdf Israel's Air Strike Against The Osiraq Reactor: A Retrospective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060214200101/http://anthonydamato.law.northwestern.edu/Adobefiles/A961-Isr.pdf |date=2006-02-14 }}, Temple International and Comparative Law Journal * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4774733.stm BBC News - Osirak: Over the reactor] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5020778.stm BBC News - Factfile: How Osirak was bombed] * [http://scholarcommons.usf.edu/jss/vol3/iss4/8 Journal of Strategic Studies - Operation Opera: An Ambiguous Success] <br> ---- {{Traducíu ref|en|Operation Opera}} {{Tradubot|Operación Ópera}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Batalles del conflictu árabe-israelín]] [[Categoría:Batalles d'Israel]] [[Categoría:Historia d'Iraq]] [[Categoría:Guerra Fría]] j05khzty6dtra8abrs1qlb42wivpimo 0 152954 4527340 4527101 2026-09-11T16:11:03Z ~2026-49268-22 153380 4527340 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20120221|música}} {{persona}} '''Patricia Barber''' {{nym}} ye una cantante, pianista y compositora d'Estaos Xuníos de [[jazz]]. Trátase d'una de les voces jazzísticas más aclamaes pola crítica dende finales del sieglu XX. == Trayeutoria == Ye fía de músicos: un antiguu componente de la orquesta de [[Glenn Miller]], Floyd 'Shim' Barber, y una cantante de blues. Estudia [[pianu]] clásicu y [[psicoloxía]] na Universidá d'[[Iowa]]. Dempués d'un periodu de deprendimientu en locales de [[Chicago]], en 1984 consigue actuar cinco nueches mientres la selmana nuna afamada sala de Chicago, el ''Gold Star Sardine Bar''. En 1988 foi convidada a tocar nel Chicago Jazz Festival y nel North Sea Jazz Festival, en 1989. En 1992 empezó a grabar pal sellu [[Blue Note Records|Blue Note]]. Ente les sos grabaciones habría que destacar Split (1989), Distortion of Love (1992), Cafe Blue (1994 ), Modern Cool (1998), Companion (1999) el so primer álbum grabáu en vivu, nel Club Green Hill de Chicago y Night Club (2000). Depués siguiéronlu Trate (2002) y Live: A Fortnight In France (2004). El discu "''Café Blue''" (1994), supón-y el premiu a la meyor vocalista femenina del añu dau pola revista de jazz:<ref>{{cita web|url=http://www.apoloybaco.com/jazz/index.php?option=com_content&view=article&id=1651&Itemid=277|títulu=Patricia Barber|fechaaccesu=20 d'abril de 2017|idioma=es-es|sitiuweb=Apolo y Baco El Jazz|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190921193939/http://www.apoloybaco.com/jazz/index.php?option=com_content&view=article&id=1651&Itemid=277|fechaarchivu=2019-09-21}}</ref> "[[Down Beat]]". En 1998 graba'l so discu ''Modern Cool'', col que s'asitia en top 10 de les llistes de [[Billboard Hot 100|Billboard]], y la revista de jazz Down Beat, concéde-y cinco estrelles. ''Mythologies'' (2006) ta inspiráu nes ''Metamorfosis'' d'Ovidio. El so proyeutu, ''The Cole Porter Mix'' (2008) ye un discu nel cual alterna les adautaciones d'unu de los sos compositores de referencia con composiciones propies qu'aguanten perfectamente la comparanza con unu de los nomes esenciales del ''american songbook''. L'estilu de Patricia Barber alloñar de la corriente convencional d'aproximamientu ente [[jazz]] y [[pop]] (anque gusta d'afaer al [[jazz]] composiciones del [[pop]]), y apueste pol riesgu y la innovación al traviés de la improvisación y de la ellaboración del so propiu material. La so carauterística más definitoria ye la so voz: escura, grave, y cercana a la d'un altu. La so música carauterizar por presentar una atmósfera introspectiva, pausada, minimalista, y bien atenta al [[ritmu]] y a la [[melodía]]. De la so voz, escura y grave, corresponder a la d'una cantante de cabaré,<ref>{{cita web|url=http://www.theproject.es/es/c-413/PATRICIA-BARBER-QUARTET|títulu=TheProject {{!}} PATRICIA BARBER QUARTET|fechaaccesu=20 d'abril de 2017|apellíu=http://www.theproject.es|nome=TheProject -|sitiuweb=www.theproject.es|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20200923160314/https://www.theproject.es/es/c-413/PATRICIA-BARBER-QUARTET|fechaarchivu=2020-09-23}}</ref> y los sos testos son d'una gran valía lliteraria, na llinia d'un poeta beat. == Discografía == * En 1989 grabó un discu autoeditáu llamáu ''Split''. * En 1992 graba'l so primer discu, ''A Distortion of Love'', para [[Verve]]. * En 1994, tres camudase al club ''Glenn Mill'', edita ''Café Blue'', que se ve compensáu col premiu a la meyor vocalista del añu pa la revista ''Donwbeat''. El discu presenta toles carauterístiques de la obra de Patricia Barber: una atmósfera musical introspectiva, estraña poles sos lletres, y de tempo lentu, pausáu; y una combinación de temes sofisticadamente accesibles y temes claramente vanguardistas, con numberosos instrumentos de percusión sutilmente tocaos pa crear un ambiente minimalista y nada convencional. * El so afitamientu definitivu producir en 1998 con ''Modern Cool'': entra nel Top Ten de ''Billboard'' y llogra les meyores crítiques. * ''Companion'', de 1999, ye'l so primer discu grabáu en direutu, na so propia ciudá. * ''Night Club'' (2000). * ''Trate'' (2003). * ''Live: A Fortnight In France'': segundu discu grabáu en direutu (2004). * ''Mythologies'' (2006). * ''The Cole Porter Mix'' (2008). * ''Smash'' (2013). == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1955||Barber, Patricia}} {{Tradubot|Patricia Barber}} [[Categoría:Músicos y músiques de jazz d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Cantantes de jazz d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Chicago]] a8h920zr21ahoqexw09wf1vi86enhh1 0 153042 4527533 4183783 2026-09-12T09:34:05Z Limotecariu 735 4527533 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Patricia Jones''' {{nym}} foi una [[atleta]] canadiana, especialista na prueba de [[4x100 m]] na que aportó a [[atletismu Londres 1948|medayista de bronce olímpico en 1948]].<ref>{{Cita web|url=https://www.olympic.org/Patricia-Jones|títulu=Patricia Jones|editorial=[[Comité Olímpicu Internacional]] (IOC)|fechaaccesu=14 d'avientu de 2017}}</ref> ==Carrera deportiva== Nos [[atletismu Londres 1948|XX. OO. de Londres 1948]] ganó la medaya de bronce nos relevos de 4x100 metros, con un tiempu de 47.8 segundos, llegando a meta por detrás de Países Baxos y Australia, siendo les sos compañeres d'equipu: [[Nancy MacKay]], [[Diane Foster]] y [[Viola Myers]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} {{NF|1930||Jones, Patricia}} {{Tradubot|Patricia Jones}} [[Categoría:Atletes de Canadá]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'atletismu]] [[Categoría:Medayistes olímpicos de bronce]] i71uq7v572opogngr2erdc818tnmgs2 0 153044 4527274 4494953 2026-09-11T15:28:23Z ~2026-49268-22 153380 /* */ 4527274 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Patricia Kaas}} {{persona}} '''Patricia Kaas'''{{nym}} ye una cantante [[Francia|francesa]] que representó al so país nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión]] en [[2009]]<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5193|títulu=La Televisión francesa confirma que Patricia Kaas representarálos n'Eurovisión|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=30 de xineru de 2009}}</ref> y foi candidata a [[Marianne]] (personificación de la [[Francia|República]]) en [[2000]]. Creció en [[Stiring-Wendel]] nuna familia de siete hermanos, de madre alemana y padre mineru francés. Cola ayuda de los sos padres, Patricia empieza a dar conciertos a la edá de 8 años. Cantaba los cantares de [[Sylvie Vartan]], [[Claude François]] y [[Mireille Mathieu]], y tamién cantares d'Estaos Xuníos como "New York, New York". A los 13 años robla un contratu col [[Cabaré|cabaré]] alemán Rumpelkammer de [[Sarrebruck]], onde va cantar toles nueches de sábadu mientres 7 años. En 1985 ye "descubierta" pol actor [[Gérard Depardieu]], quien decide producir el primer cantar de Kaas, "Jalouse", que resulta un medianu fracasu. Dos años dempués va atopase con Didier Barbelivien, que-y escribirá la cantar "Mademoiselle chante le blues", que se graba en 1988. A partir d'ende Patricia va vender millones de discos ente 1988 y 1999 gracies al so carisma, la so voz escepcional y los sos bonos compositores (en particular [[Jean-Jacques Goldman]] y [[Pascal Obispo]]). En 1993 y 1994 realizó una gran xira pel mundu ''Tour de Charme'' de la cual editóse un CD. En 2002 partició xunto a [[Jeremy Irons]] nun filme de [[Claude Lelouch]] (''And Now... Ladies and Gentlemen''), la so primer esperiencia na gran pantalla y que la so banda sonora ta incluyida nel so álbum ''Piano Bar by Patricia Kaas'', un homenaxe a la [[cantar francés]]. Patricia foi la representante de Francia nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009]] en [[Moscú]] col cantar "[[Et s'il fallait le faire]]".<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5215|títulu=Patricia Kaas va cantar "Et sil fallait le faire en Moscú|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=7 de xineru de 2009}}</ref> La gala del Festival celebró'l 16 de mayu d'aquel añu, día nel que Kaas nunca canta por ser n'aniversariu del fallecimientu de la so madre.<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5652|títulu=Patricia Kaas y la fecha de 16 de mayu|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=11 de mayu de 2009}}</ref> La so actuación foi una de les más ovacionadas de la nueche y quedó clasificada na 8ª posición de la Final del concursu con 107 puntos. == Álbumes == * 1988: ''Mademoiselle chante...'' * 1990: ''Scène de vie'' * 1991: ''Carnés de scène'' ¹ * 1993: ''Je te dis vous'' * 1995: ''Tour de charme'' ¹ * 1997: ''Dans ma chair'' * 1997: ''Black Coffee'' * 1998: ''Rendez-vous'' ¹ * 1999: ''Le mot de passe'' * 1999: ''[[Christmas in Vienna VI]]'' (con [[Plácido Domingo]] y [[Alejandro Fernández]]). * 2000: ''Long Box'' (los álbumes ''Scène de vie'', ''Je te dis vous'', ''Dans ma chair'' y ''Le mot de passe)''. * 2000: ''Ce sera nous'' ¹ * 2001: ''Les indispensables de Patricia Kaas'' ¹ * 2001: ''Rien ne s'arrête/Best Of 1987–2001'' ² * 2002: ''Pianu Chigre (album)'' * 2003: ''Sexe fort'' * 2005: ''Toute la musique...'' ¹ * 2007: ''Ma Lliberté contre la tienne'' ² * 2008: ''Kabaret'' * 2009: ''Kabaret sur scène'' ¹ * 2011: ''Kaas chante Piaf'' ¹ Live álbumes<br /> ² Compilaciones === Live DVD === * 1998: ''Rendez-vous'' * 2000: ''Ce sera nous'' * 2004: ''Carnés de scène'' * 2004: ''Tour de charme'' * 2005: ''Toute la musique…'' == Filmografía == === Como actriz === * 2001: ''[[And now... Ladies and Gentlemen]]'' de [[Claude Lelouch]] * 2012: ''Assassinée'' (telefilme) de Thierry Binisti == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{IMDb nome}} {{socesión |predecesor = [[Sébastien Tellier]]<br />con ''"[[Divine (cantar)|Divine]]"'' |títulu = [[Ficheru:EuroFrancia (1794-1815, 1830-1974).svg|50px]]<br />[[Francia nel Festival del Cantar d'Eurovisión|Francia nel Festival d'Eurovisión]] |periodu = [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009|2009]] |socesor = [[Jessy Matador]]<br />con ''"[[Allez! Fola! Olé!]]"'' }} {{NF|1966||Kaas, patricia}} [[Categoría:Actores y actrices de Francia]] [[Categoría:Cantantes de Francia]] [[Categoría:Cantantes n'alemán]] [[Categoría:Cantantes en francés]] [[Categoría:Participantes n'Eurovisión 2009]] [[Categoría:Representantes de Francia n'Eurovisión]] [[Categoría:Persones de Moselle]] per7j00g8z13fpg7ckc9zqfocnrwa8o 4527275 4527274 2026-09-11T15:28:55Z ~2026-49268-22 153380 4527275 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Patricia Kaas}} {{persona}} '''Patricia Kaas'''{{nym}} ye una cantante [[Francia|francesa]] que representó al so país nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión]] en [[2009]]<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5193|títulu=La Televisión francesa confirma que Patricia Kaas representarálos n'Eurovisión|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=30 de xineru de 2009}}</ref> y foi candidata a [[Marianne]] (personificación de la [[Francia|República]]) en [[2000]]. Creció en [[Stiring-Wendel]] nuna familia de siete hermanos, de madre alemana y padre mineru francés. Cola ayuda de los sos padres, Patricia empieza a dar conciertos a la edá de 8 años. Cantaba los cantares de [[Sylvie Vartan]], [[Claude François]] y [[Mireille Mathieu]], y tamién cantares d'Estaos Xuníos como "New York, New York". A los 13 años robla un contratu col [[Cabaré|cabaré]] alemán Rumpelkammer de [[Sarrebruck]], onde va cantar toles nueches de sábadu mientres 7 años. En 1985 ye "descubierta" pol actor [[Gérard Depardieu]], quien decide producir el primer cantar de Kaas, "Jalouse", que resulta un medianu fracasu. Dos años dempués va atopase con Didier Barbelivien, que-y escribirá la cantar "Mademoiselle chante le blues", que se graba en 1988. A partir d'ende Patricia va vender millones de discos ente 1988 y 1999 gracies al so carisma, la so voz escepcional y los sos bonos compositores (en particular [[Jean-Jacques Goldman]] y [[Pascal Obispo]]). En 1993 y 1994 realizó una gran xira pel mundu ''Tour de Charme'' de la cual editóse un CD. En 2002 partició xunto a [[Jeremy Irons]] nun filme de [[Claude Lelouch]] (''And Now... Ladies and Gentlemen''), la so primer esperiencia na gran pantalla y que la so banda sonora ta incluyida nel so álbum ''Piano Bar by Patricia Kaas'', un homenaxe a la [[cantar francés]]. Patricia foi la representante de Francia nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009]] en [[Moscú]] col cantar "[[Et s'il fallait le faire]]".<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5215|títulu=Patricia Kaas va cantar "Et sil fallait le faire en Moscú|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=7 de xineru de 2009}}</ref> La gala del Festival celebró'l 16 de mayu d'aquel añu, día nel que Kaas nunca canta por ser n'aniversariu del fallecimientu de la so madre.<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5652|títulu=Patricia Kaas y la fecha de 16 de mayu|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=11 de mayu de 2009}}</ref> La so actuación foi una de les más ovacionadas de la nueche y quedó clasificada na 8ª posición de la Final del concursu con 107 puntos. == Álbumes == * 1988: ''Mademoiselle chante...'' * 1990: ''Scène de vie'' * 1991: ''Carnés de scène'' ¹ * 1993: ''Je te dis vous'' * 1995: ''Tour de charme'' ¹ * 1997: ''Dans ma chair'' * 1997: ''Black Coffee'' * 1998: ''Rendez-vous'' ¹ * 1999: ''Le mot de passe'' * 1999: ''[[Christmas in Vienna VI]]'' (con [[Plácido Domingo]] y [[Alejandro Fernández]]). * 2000: ''Long Box'' (los álbumes ''Scène de vie'', ''Je te dis vous'', ''Dans ma chair'' y ''Le mot de passe)''. * 2000: ''Ce sera nous'' ¹ * 2001: ''Les indispensables de Patricia Kaas'' ¹ * 2001: ''Rien ne s'arrête/Best Of 1987–2001'' ² * 2002: ''Piano Bar (album)'' * 2003: ''Sexe fort'' * 2005: ''Toute la musique...'' ¹ * 2007: ''Ma liberté contre la tienne'' ² * 2008: ''Kabaret'' * 2009: ''Kabaret sur scène'' ¹ * 2011: ''Kaas chante Piaf'' ¹ Live álbumes<br /> ² Compilaciones === Live DVD === * 1998: ''Rendez-vous'' * 2000: ''Ce sera nous'' * 2004: ''Carnés de scène'' * 2004: ''Tour de charme'' * 2005: ''Toute la musique…'' == Filmografía == === Como actriz === * 2001: ''[[And now... Ladies and Gentlemen]]'' de [[Claude Lelouch]] * 2012: ''Assassinée'' (telefilme) de Thierry Binisti == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{IMDb nome}} {{socesión |predecesor = [[Sébastien Tellier]]<br />con ''"[[Divine (cantar)|Divine]]"'' |títulu = [[Ficheru:EuroFrancia (1794-1815, 1830-1974).svg|50px]]<br />[[Francia nel Festival del Cantar d'Eurovisión|Francia nel Festival d'Eurovisión]] |periodu = [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009|2009]] |socesor = [[Jessy Matador]]<br />con ''"[[Allez! Fola! Olé!]]"'' }} {{NF|1966||Kaas, patricia}} [[Categoría:Actores y actrices de Francia]] [[Categoría:Cantantes de Francia]] [[Categoría:Cantantes n'alemán]] [[Categoría:Cantantes en francés]] [[Categoría:Participantes n'Eurovisión 2009]] [[Categoría:Representantes de Francia n'Eurovisión]] [[Categoría:Persones de Moselle]] c0q3w3gu7r2040xd9foymd1d1s0lrl7 4527276 4527275 2026-09-11T15:29:50Z ~2026-49268-22 153380 4527276 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Patricia Kaas}} {{persona}} '''Patricia Kaas'''{{nym}} ye una cantante [[Francia|francesa]] que representó al so país nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión]] en [[2009]]<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5193|títulu=La Televisión francesa confirma que Patricia Kaas representarálos n'Eurovisión|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=30 de xineru de 2009}}</ref> y foi candidata a [[Marianne]] (personificación de la [[Francia|República]]) en [[2000]]. Creció en [[Stiring-Wendel]] nuna familia de siete hermanos, de madre alemana y padre mineru francés. Cola ayuda de los sos padres, Patricia empieza a dar conciertos a la edá de 8 años. Cantaba los cantares de [[Sylvie Vartan]], [[Claude François]] y [[Mireille Mathieu]], y tamién cantares d'Estaos Xuníos como "New York, New York". A los 13 años robla un contratu col [[Cabaré|cabaré]] alemán Rumpelkammer de [[Sarrebruck]], onde va cantar toles nueches de sábadu mientres 7 años. En 1985 ye "descubierta" pol actor [[Gérard Depardieu]], quien decide producir el primer cantar de Kaas, "Jalouse", que resulta un medianu fracasu. Dos años dempués va atopase con Didier Barbelivien, que-y escribirá la cantar "Mademoiselle chante le blues", que se graba en 1988. A partir d'ende Patricia va vender millones de discos ente 1988 y 1999 gracies al so carisma, la so voz escepcional y los sos bonos compositores (en particular [[Jean-Jacques Goldman]] y [[Pascal Obispo]]). En 1993 y 1994 realizó una gran xira pel mundu ''Tour de Charme'' de la cual editóse un CD. En 2002 partició xunto a [[Jeremy Irons]] nun filme de [[Claude Lelouch]] (''And Now... Ladies and Gentlemen''), la so primer esperiencia na gran pantalla y que la so banda sonora ta incluyida nel so álbum ''Piano Bar by Patricia Kaas'', un homenaxe a la [[cantar francés]]. Patricia foi la representante de Francia nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009]] en [[Moscú]] col cantar "[[Et s'il fallait le faire]]".<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5215|títulu=Patricia Kaas va cantar "Et sil fallait le faire en Moscú|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=7 de xineru de 2009}}</ref> La gala del Festival celebró'l 16 de mayu d'aquel añu, día nel que Kaas nunca canta por ser n'aniversariu del fallecimientu de la so madre.<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5652|títulu=Patricia Kaas y la fecha de 16 de mayu|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=11 de mayu de 2009}}</ref> La so actuación foi una de les más ovacionadas de la nueche y quedó clasificada na 8ª posición de la Final del concursu con 107 puntos. == Álbumes == * 1988: ''Mademoiselle chante...'' * 1990: ''Scène de vie'' * 1991: ''Carnets de scène'' ¹ * 1993: ''Je te dis vous'' * 1995: ''Tour de charme'' ¹ * 1997: ''Dans ma chair'' * 1997: ''Black Coffee'' * 1998: ''Rendez-vous'' ¹ * 1999: ''Le mot de passe'' * 1999: ''[[Christmas in Vienna VI]]'' (con [[Plácido Domingo]] y [[Alejandro Fernández]]). * 2000: ''Long Box'' (los álbumes ''Scène de vie'', ''Je te dis vous'', ''Dans ma chair'' y ''Le mot de passe)''. * 2000: ''Ce sera nous'' ¹ * 2001: ''Les indispensables de Patricia Kaas'' ¹ * 2001: ''Rien ne s'arrête/Best Of 1987–2001'' ² * 2002: ''Piano Bar (album)'' * 2003: ''Sexe fort'' * 2005: ''Toute la musique...'' ¹ * 2007: ''Ma liberté contre la tienne'' ² * 2008: ''Kabaret'' * 2009: ''Kabaret sur scène'' ¹ * 2011: ''Kaas chante Piaf'' ¹ Live álbumes<br /> ² Compilaciones === Live DVD === * 1998: ''Rendez-vous'' * 2000: ''Ce sera nous'' * 2004: ''Carnés de scène'' * 2004: ''Tour de charme'' * 2005: ''Toute la musique…'' == Filmografía == === Como actriz === * 2001: ''[[And now... Ladies and Gentlemen]]'' de [[Claude Lelouch]] * 2012: ''Assassinée'' (telefilme) de Thierry Binisti == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{IMDb nome}} {{socesión |predecesor = [[Sébastien Tellier]]<br />con ''"[[Divine (cantar)|Divine]]"'' |títulu = [[Ficheru:EuroFrancia (1794-1815, 1830-1974).svg|50px]]<br />[[Francia nel Festival del Cantar d'Eurovisión|Francia nel Festival d'Eurovisión]] |periodu = [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009|2009]] |socesor = [[Jessy Matador]]<br />con ''"[[Allez! Fola! Olé!]]"'' }} {{NF|1966||Kaas, patricia}} [[Categoría:Actores y actrices de Francia]] [[Categoría:Cantantes de Francia]] [[Categoría:Cantantes n'alemán]] [[Categoría:Cantantes en francés]] [[Categoría:Participantes n'Eurovisión 2009]] [[Categoría:Representantes de Francia n'Eurovisión]] [[Categoría:Persones de Moselle]] 72ahcytudimprthasfiut3wx5s9ydmp 4527277 4527276 2026-09-11T15:30:06Z ~2026-49268-22 153380 4527277 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Patricia Kaas}} {{persona}} '''Patricia Kaas'''{{nym}} ye una cantante [[Francia|francesa]] que representó al so país nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión]] en [[2009]]<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5193|títulu=La Televisión francesa confirma que Patricia Kaas representarálos n'Eurovisión|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=30 de xineru de 2009}}</ref> y foi candidata a [[Marianne]] (personificación de la [[Francia|República]]) en [[2000]]. Creció en [[Stiring-Wendel]] nuna familia de siete hermanos, de madre alemana y padre mineru francés. Cola ayuda de los sos padres, Patricia empieza a dar conciertos a la edá de 8 años. Cantaba los cantares de [[Sylvie Vartan]], [[Claude François]] y [[Mireille Mathieu]], y tamién cantares d'Estaos Xuníos como "New York, New York". A los 13 años robla un contratu col [[Cabaré|cabaré]] alemán Rumpelkammer de [[Sarrebruck]], onde va cantar toles nueches de sábadu mientres 7 años. En 1985 ye "descubierta" pol actor [[Gérard Depardieu]], quien decide producir el primer cantar de Kaas, "Jalouse", que resulta un medianu fracasu. Dos años dempués va atopase con Didier Barbelivien, que-y escribirá la cantar "Mademoiselle chante le blues", que se graba en 1988. A partir d'ende Patricia va vender millones de discos ente 1988 y 1999 gracies al so carisma, la so voz escepcional y los sos bonos compositores (en particular [[Jean-Jacques Goldman]] y [[Pascal Obispo]]). En 1993 y 1994 realizó una gran xira pel mundu ''Tour de Charme'' de la cual editóse un CD. En 2002 partició xunto a [[Jeremy Irons]] nun filme de [[Claude Lelouch]] (''And Now... Ladies and Gentlemen''), la so primer esperiencia na gran pantalla y que la so banda sonora ta incluyida nel so álbum ''Piano Bar by Patricia Kaas'', un homenaxe a la [[cantar francés]]. Patricia foi la representante de Francia nel [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009]] en [[Moscú]] col cantar "[[Et s'il fallait le faire]]".<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5215|títulu=Patricia Kaas va cantar "Et sil fallait le faire en Moscú|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=7 de xineru de 2009}}</ref> La gala del Festival celebró'l 16 de mayu d'aquel añu, día nel que Kaas nunca canta por ser n'aniversariu del fallecimientu de la so madre.<ref>{{cita web |url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numbero=5652|títulu=Patricia Kaas y la fecha de 16 de mayu|apellíu=Eurovision-spain.com|fechaaccesu=15 de febreru de 2012|fecha=11 de mayu de 2009}}</ref> La so actuación foi una de les más ovacionadas de la nueche y quedó clasificada na 8ª posición de la Final del concursu con 107 puntos. == Álbumes == * 1988: ''Mademoiselle chante...'' * 1990: ''Scène de vie'' * 1991: ''Carnets de scène'' ¹ * 1993: ''Je te dis vous'' * 1995: ''Tour de charme'' ¹ * 1997: ''Dans ma chair'' * 1997: ''Black Coffee'' * 1998: ''Rendez-vous'' ¹ * 1999: ''Le mot de passe'' * 1999: ''[[Christmas in Vienna VI]]'' (con [[Plácido Domingo]] y [[Alejandro Fernández]]). * 2000: ''Long Box'' (los álbumes ''Scène de vie'', ''Je te dis vous'', ''Dans ma chair'' y ''Le mot de passe)''. * 2000: ''Ce sera nous'' ¹ * 2001: ''Les indispensables de Patricia Kaas'' ¹ * 2001: ''Rien ne s'arrête/Best Of 1987–2001'' ² * 2002: ''Piano Bar (album)'' * 2003: ''Sexe fort'' * 2005: ''Toute la musique...'' ¹ * 2007: ''Ma liberté contre la tienne'' ² * 2008: ''Kabaret'' * 2009: ''Kabaret sur scène'' ¹ * 2011: ''Kaas chante Piaf'' ¹ Live álbumes<br /> ² Compilaciones === Live DVD === * 1998: ''Rendez-vous'' * 2000: ''Ce sera nous'' * 2004: ''Carnets de scène'' * 2004: ''Tour de charme'' * 2005: ''Toute la musique…'' == Filmografía == === Como actriz === * 2001: ''[[And now... Ladies and Gentlemen]]'' de [[Claude Lelouch]] * 2012: ''Assassinée'' (telefilme) de Thierry Binisti == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} {{IMDb nome}} {{socesión |predecesor = [[Sébastien Tellier]]<br />con ''"[[Divine (cantar)|Divine]]"'' |títulu = [[Ficheru:EuroFrancia (1794-1815, 1830-1974).svg|50px]]<br />[[Francia nel Festival del Cantar d'Eurovisión|Francia nel Festival d'Eurovisión]] |periodu = [[Festival del Cantar d'Eurovisión 2009|2009]] |socesor = [[Jessy Matador]]<br />con ''"[[Allez! Fola! Olé!]]"'' }} {{NF|1966||Kaas, patricia}} [[Categoría:Actores y actrices de Francia]] [[Categoría:Cantantes de Francia]] [[Categoría:Cantantes n'alemán]] [[Categoría:Cantantes en francés]] [[Categoría:Participantes n'Eurovisión 2009]] [[Categoría:Representantes de Francia n'Eurovisión]] [[Categoría:Persones de Moselle]] 4mzd4gh0ykaivcfyv7u9ves1kfcuyhq 0 153124 4527478 4181034 2026-09-12T08:57:07Z Limotecariu 735 4527478 wikitext text/x-wiki {{Xeografía}} El '''llagu St. Clair''' {{Etimoloxía|inglés|''Lake Saint Clair/ St. Clair''}}; {{lang-fr|''Lac Sainte-Claire''}} ye un [[llagu]] de Norteamérica que sirve como frontera ente l'estauxunidense estáu de [[Michigan]] y la canadiana [[provincia d'Ontario]]. El llagu St. Clair, y los ríos [[ríu Sainte-Claire|St. Clair]] y [[ríu Detroit|Detroit]], sirven como enllaz ente'l [[llagu Furón]] al norte y el [[llagu Erie]] al sur. El llagu forma parte del sistema fluvial del ríu San Llorienzo, el colector de los Grandes Llagos (que taría formáu pola siguiente socesión de ríos y llagos: ríu North → [[ríu Saint Louis]] → [[llagu Cimeru]] → [[ríu St. Marys]] → [[llagu Furón]] → [[ríu Sainte-Claire]] → llagu Sainte-Claire → [[ríu Detroit]] → [[llagu Erie]] → [[ríu Niagara]] → [[llagu Ontario]] → [[ríu San Llorienzo]] → [[estuariu de San Llorienzo]]). El llagu forma parte tamién de la [[vía navegable de los Grandes Llagos]]. == Historia == El [[12 d'agostu]] de [[1679]], día de la fiesta de [[Clara d'Asís]], una espedición de [[René Robert Cavelier de La Salle]] bautizó'l llagu St. Clair (''Santa Clara'') en reconocencia a la santa italiana. == Xeografía == El [[llagu Furón]] desagua nel ríu St. Claire ente [[Port Huron]], en [[Michigan]] y [[Sarnia (Ontario)|Sarnia]] en [[Ontario]], el ríu crucia'l llagu St. Claire y desagua pol [[ríu Detroit]] nel [[llagu Erie]]. El llagu, que la so superficie ye de 1.114&nbsp;km², tien una fondura media de 3&nbsp;m y algama una fondura máxima de 6,4&nbsp;m. Güei el llagu ye una zona turística pa la xente pel branu, especialmente pa los residentes de la [[rexón metropolitana de Detroit]]. Na mariña del suroeste, a lo llargo de les riques comunidaes de Punta Grande, ta prohibíu l'accesu a la sablera pa los non residentes. Escontra'l norte enlas mariñes de los condaos de [[Condáu de Macomb (Michigan)|Macomb]] y [[Condáu de St. Clair (Michigan)|St. Clair]], hai sableres públiques que son bien visitaes mientres el branu. Delles especies de [[pexe|pexes]] d'[[agua duce]] d'[[América del Norte]] puede atopase nel llagu. Les especies apreciaes polos pescadores son los [[Siluriformes|bagres]], el [[lucio]], la [[perca]] el [[Salmo (xéneru)|salmón]], l'[[esturión]] y la [[trucha]]. {{ORDENAR:Saint-Claire}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat|Lake St. Clair (Michigan-Ontario)}} {{Tradubot|Lago Sainte-Claire}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Grandes Llagos|Grandes Llagos]] [[Categoría:Llagos de Canadá]] [[Categoría:Llagos d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Llagos d'América|Sainte]] d4dgztxg4m8c1qlow04v4jp5w0pcjy1 0 153127 4527372 4399173 2026-09-11T21:13:24Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527372 wikitext text/x-wiki {{ficha de ferramienta}} El '''turborreactor''' (n'[[idioma inglés|inglés]]: ''turbojet'')<ref>Jorge García de la Cuesta [https://books.google.com/books?id=hx1TcFb8YrIC&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_summary_r&cad=0 Terminoloxía aeronáutica]</ref> ye'l tipu más antiguu de los [[motor de reaición|motores de reaición]] d'usu xeneral. El conceutu foi desenvueltu en motores práuticos a finales de los [[años 1930]] de manera independiente por dos inxenieros, [[Frank Whittle]] nel [[Reinu Xuníu]] y [[Hans von Ohain]] n'[[Alemaña]]; sicasí la reconocencia de crear el primer turborreactor dáse-y Whittle por ser el primeru en concebir, describir formalmente, patentar y construyir un motor funcional. Von Ohain, sicasí, foi'l primeru n'utilizar el turborreactor pa propulsar un [[avión]]. El ciclu de trabayu d'esti tipu de motores ye'l de [[Ciclu Brayton|Brayton]], ye similar al del motor recíprocu por cuntar cola mesma disposición de los tiempos de trabayu (almisión, compresión, combustión y escape o espansión). Un turborreactor consiste nuna entrada d'aire, un [[compresor d'aire]], una [[cámara de combustión]], una [[turbina de gas]] (que mueve'l compresor del aire) y una [[tobera]]. L'[[aire]] entra comprimío na cámara, calezse y espande pola combustión del [[combustible]] y entós ye espulsáu al traviés de la turbina escontra la tobera siendo aceleráu a altes velocidaes p'apurrir la [[emburrie|propulsión]].<ref>{{Cita web |url= http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/aturbj.html |títulu= Turbojet Engine |editorial= NASA Glenn Research Center |fechaaccesu= 16 d'abril de 2010 |idioma= inglés |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20090508133809/http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/aturbj.html |fechaarchivu= 2009-05-08 }}</ref> Los turborreactores son solo eficientes a [[Velocidá supersónica|velocidaes supersóniques]]<ref>{{Cita web |url= http://www.aviaco-va.es/WP/motor_de_turbina.pdf |títulu= Motor de Turbina |autor= Ernest Vallbona |fechaaccesu=21 de payares de 2014 }}</ref> y son bien ruidosos. Ye por ello que la mayoría de los aviones modernos usen nel so llugar motores [[turbohéliz]] a velocidaes baxes o [[turbofan]] a velocidaes altes, que peracaben menos combustible y son más silenciosos. Sicasí, los turborreactores inda son bien comunes en [[misil de cruceru|misiles de cruceru]] de mediu algame por cuenta de la so gran velocidá d'escape, baxa área frontera y relativa simplicidá. Per este mesmu motivu, la so utilidá n'otru tipu de vehículos ye bien llindada. Fueron utilizaos en casos aisllaos pa bater récores de velocidá en tierra, como nel casu del [[Thrust SSC]]. == Funcionamientu == {{Imaxe múltiple | posición_tabla = right | direición = horizontal | títulu= | foto1 = Rolls Royce Goblin II cutaway.jpg | anchu1 = 188 | testu1 = Vista en corte d'un [[de Havilland Goblin]], un turborreactor de fluxu centrífugo utilizaos nos primeros aviones de reacción británicos. | semeya2 = Turbojet operation-centrifugal flow-es.svg | anchu2 = 200 | testu2 = Diagrama qu'amuesa'l funcionamientu d'un motor turborreactor de fluxu centrífugo. }} {{Imaxe múltiple | posición_tabla = right | direición = horizontal | títulu= | foto1 = J85 gue 17a turbojet engine.jpg | anchu1 = 194 | testu1 = Vista en corte d'un [[General Electric J85]], un turborreactor de fluxu axial diseñáu nos años 1950 utilizáu pol [[Northrop F-5]] y otros aviones militares. | semeya2 = Turbojet operation-axial flow-es.svg | anchu2 = 270 | testu2 = Diagrama qu'amuesa'l funcionamientu d'un motor turborreactor de fluxu axial. }} Pa la fase de compresión, úsense compresores axiales o centrífugos qu'estrúin grandes volúmenes d'[[aire]] a una presión d'ente 4 y 32 [[Atmósfera (unidá)|atmósferes]].{{ensin referencies}} Una vegada comprimío l'aire, introducir nes cámares de combustión onde'l [[combustible]] ye quemáu de forma continua. L'aire a alta presión y alta temperatura (esto ye, con más enerxía qu'a la entrada) ye lleváu a la turbina, onde s'espande parcialmente pa llograr la enerxía que dexa mover el compresor (similar al funcionamientu del [[turbocompresor]] que s'atopa nos automóviles). Dempués, l'aire pasa por una tobera na que ye aceleráu hasta la velocidá de salida. Nesti tipu de motores la fuercia impulsora o [[emburrie]] llograr pola variación de la [[cantidá de movimientu]] según la [[Lleis de Newton|Tercer Llei de Newton]], qu'establez que toa aición trai una reacción igual de sentíu contrariu. Al propulsar grandes volúmenes d'aire escontra tras a gran velocidá, produzse una reacción qu'impulsa l'aeronave escontra alantre. Anguaño, estos motores algamen emburries d'hasta 50 tonelaes.{{ensin referencies}} == Comparanza con otros motores similares == Esti tipu de motores ye llargamente utilizáu en [[aeronáutica]], yá que presenta delles ventayes frente a los motores alternativos: * Ye más eficiente en términos de consumu de combustible. * Ye más senciellu y tien menos partes móviles. * Tien una meyor rellación peso/potencia. * Rique menor caltenimientu. * La vida útil ye más llarga. Magar el turborreactor ye más eficaz en dellos aspeutos respeuto d'otros tipos de motores d'usu aeronáuticu, comparáu a los [[Estatorreactor|estatorreactores]] tien desventaxes téuniques a la de la construcción y del caltenimientu. Los estatorreactores, a diferencia de los reactores, pulsorreactores y motores de combustión interna, ufierten el sistema ''valveless'' (ensin válvula como los tipu '''Lockwood Hiller''') y que tienen ventayes significatives tales como: * Falta de pieces móviles. * Rellaciones peso/emburrie mayores que los reactores. * Imposibilidá de fallu por ingestión de partícules sólides. * Fai posible usar otros combustibles como aceites naturales, alcoholes o gases licuados ensin cambéu dalgunu. * Construcción simple. * Fácil disponibilidad de materiales. == Meyores na eficiencia == La rellación de compresión foise amontando progresivamente dende los primeres turborreactores (en 1930 yera d'ente 3:1 y 6:1, ente que los más recién varien ente 40:1 y 50:1).<ref name=":0">{{Cita publicación |url= http://www.ltas-cm3.ulg.ac.be/AERO0023-1/ConceptionMecaTurbomachine.pdf |títulu= Mechanical Design of Turbojet Engines |publicación= Université de Liège |fechaaccesu=21 de payares de 2014 |idioma=inglés}}</ref> Esto aumenta la eficiencia del [[Ciclu Brayton|ciclu termodinámicu]] según la ecuación <math>\eta=1-\left ( \frac{P_1}{P_2} \right )^{(\gamma-1)/\gamma}</math>, siendo <math>\eta</math> el rendimientu, <math>P_1</math> y <math>P_2</math> les presiones a la entrada y salida del compresor respeutivamente y <math>\gamma</math> el [[coeficiente de dilatación adiabática]] (nel aire ye aproximao 1,4). === Medría de la rellación de presión nel compresor === [[Ficheru:Ts Real Brayton Cycle 2.png|thumb|205x205px|Cuanto mayor ye la distancia ente los dos [[Isobara|isobares]], mayor ye'l rendimientu del [[Ciclu Brayton]].]] Por aciu l'usu de palas variables nel [[estátor]] pueden consiguise meyores sistemes de control del fluxu d'aire y evítense fugues d'aire a altes presiones y temperatures.<ref name=":0" /> Amás una configuración con dos [[Rodete|rotores]] coaxiales ufierta ventayes adicionales:<ref name=":0" /> * Selección de velocidaes óptimas pa les etapes d'alta y baxa presión (embrivíu HP y LP, del inglés ''High Pressure'' y ''Low Pressure''). * Amenorgamientu del númberu d'etapes nel compresor. * La refrigeración del aire realízase más fácilmente ente dambos rotores. * L'arranque del motor ye más senciellu, yá que solo ye necesariu faer rotar al rotor d'alta presión. === Medría de la temperatura na turbina d'alta presión === Al igual qu'asocede cola presión, la temperatura a la entrada de la turbina inflúi na eficiencia del [[ciclu Brayton]]. Los primeres turborreactores utilizaben palas sólides, de cuenta que la temperatura máximo dependía direutamente de les meyores nos materiales estructurales (unos 1.100&nbsp;°C).<ref name=":0" /> A partir de les décades de 1960 y 1970 empezar a construyir palas bueques con refrigeración interna por aciu el [[moldio a la cera perdida]]. Anguaño esta refrigeración realizar por aciu la téunica ''single crystal casting'' o moldio con monocristales, lo qu'aumenta'l tiempu que pueden tar sometíes a grandes tensiones. === Doble fluxu d'aire === [[Ficheru:Turbofan operation - es.svg|thumb|215x215px|Nun motor [[turbofan]] parte del aire ye esviáu a un fluxu llateral.]] La mayoría de los aviones modernos, tanto civiles como militares, usen una versión modificada del turborreactor denominada [[turbofan]], que tien les siguientes ventayes:<ref>{{Cita publicación |url= http://www.hq.nasa.gov/pao/History/SP-468/ch10-3.htm |títulu= Turbojet and Turbofan Systems |publicación= NASA |fechaaccesu= 21 de payares de 2014 |idioma= inglés |archiveurl= https://web.archive.org/web/20100914184628/http://www.hq.nasa.gov/pao/History/SP-468/ch10-3.htm |archivedate= 2010-09-14 }}</ref> * Evita les perdes por compresibilidad que llinden la [[velocidá de cruceru]] a la que puede volar de forma eficiente nos aviones de héliz. * El pesu por unidá de potencia ye significativamente menor, o lo que ye lo mesmo, aumenta la [[rellación emburrie a pesu]]. * Ye capaz de producir una cantidá enorme de potencia ensin restricciones mecániques importantes. * La eficiencia ye aproximao la mesma que la de los motores alternativos más eficientes diseñaos p'aviación, cola ventaya de qu'esti rendimientu máximu consiguir a una velocidá mayor. * Ye más fiable y puede operar más hores qu'otros motores ensin un caltenimientu refechu. == Ver tamién == * [[Pulsorreactor]] * [[Motor de reacción]] * [[Turbofan]] * [[Turbohéliz]] * [[Motor d'aviación]] * [[Combustible de turbina d'aviación]] == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Turborreactor}} [[Categoría:Componentes d'aeronaves]] [[Categoría:Motores de reacción]] 36qvwe31h49aees5i24ko9bv5r81dic 0 153308 4527476 4475598 2026-09-12T08:56:03Z Limotecariu 735 4527476 wikitext text/x-wiki {{edificiu}} L''''Aeropuertu Internacional Toronto Pearson''' (o '''Aeropuertu Internacional Lester B. Pearson''') ye'l principal [[aeropuertu]] del área metropolitana de [[Toronto]], [[Canadá]]. Ta alcontráu a aproximao 32 km del centru de Toronto, na ciudá vecina de [[Mississauga (Ontario)|Mississauga]]. Ye l'aeropuertu más ocupáu de Canadá y se n'atopa nel puestu 29 de los más transitaos del mundu por númberu de pasaxeros atendíos añalmente (cerca de 32,3 millones en [[2008]]). Foi inauguráu en [[1939]] como '''Malton Airport''' (na ciudá de [[Malton (Ontario)|Malton]], anguaño parte de la ciudá de Mississauga), siendo rebautizado dos veces, la postrera, en [[1984]], n'homenaxe a un primer ministru canadianu, [[Lester Bowles Pearson]], que nació en Malton. L'aeropuertu cunta con trés terminales de pasaxeros y cinco [[pista d'aterrizaxe|pistes d'aterrizaxe]], siendo anguaño capaz d'atender a cerca de 35 millones de pasaxeros al añu. Na actualidá ta pasando por un procesu d'espansión, que va aumentar la so capacidá añal a cerca de 50 millones en [[2015]]. La principal [[aereollinia]] del aeropuertu ye [[Air Canada]]. == Terminales == L'Aeropuertu Internacional Toronto Pearson anguaño cunta con dos terminales n'operación: La terminal 1 y la terminal 3. T1 abrió les sos puertes el 6 d'abril de [[2004]]. L'antigua Terminal 1, que foi cerrada simultáneamente, foi baltada pa faer espaciu adicional a nueves puertes na Sala Y. La Sala F na Terminal 1, que tien un final ampliáu llamáu " Hammerhead F", abrió'l 30 de xineru de [[2007]] pa remplazar la terminal 2. Esta sala ye pa tráficu internacional y amiesta 7 millones de pasaxeros al añu a la capacidá total del aeropuertu. La reconstrucción del aeropuertu foi un desafíu loxísticu una y bones les terminales esistentes permanecieron operacionales metanes la construcción y la baltadera. L'Aeropuertu Internacional Toronto Pearson ye unu de los ocho aeropuertos canadianos que cunta con instalaciones del Predespacho d'Aduana de Frontera de los Estaos Xuníos y alcuéntrase na Terminal 1 y nel Terminal 3. {{wide image|Toronto Pearson Airport - Terminal 1.JPG|800px|Vista de la terminal 1}} === Terminal 1 === [[Ficheru:Inuksuit (Toronto Pearson Airport).jpg|derecha|thumbnail|Les escultures d'[[Inuksuit]] tán de pies delantre de la entrada nel Terminal 1.]] [[Ficheru:Pearson International.JPG|thumbnail|El nuevu pasiellu de rexistru de la terminal 1]] [[Ficheru:Pearson International walkway.JPG|thumbnail|Pasarela moventible conduciendo a puertes de la salida]] La terminal 1 foi diseñada pa remanar los [[Cabotaxe|vuelu de cabotaxe]], internacionales y de conexón nes sos instalaciones. La terminal cuenta con tres zones d'embarque: La Sala D y E con 38 puertes (abierta'l 1 de payares de 2005) y la Sala F con 23 puertes (abierta'l 30 de xineru de 2007). La Sala F sirve a los vuelos internacionales y en conexón, remplazando a la terminal 2 y a la terminal de Cuadru (TDC). La Sala G va ser construyida nun futuru si la demanda riquir.<ref>[https://web.archive.org/web/20081204062246/http://www.atwonline.com/magazine/article.html?articleID=1472 Changes to Toronto's Terminal 1 design improve passenger flow and visibility, adds handling space]</ref> La terminal foi diseñada por [[Skidmore, Owings and Merrill]] International Ltd., Arquitectis Asociaos Adamson y [[Moshe Safdie]] y Acomuñaos. La terminal 1 tien 58 puertes: 101, 103, 105, 107-112, 120, 122, 124, 126, 128, 131-145, 151, 153, 155, 157, 160-163, 164A-164B, 165, 166A-166B, 167-181, 191, 193. ==== Terminal de Cuadru (TDC) ==== Construyida mientres el 2001-2002, y abierta al públicu'l 6 d'abril de [[2003]], la TDC foi fecha pa remanar el tráficu movíu mientres el desarrollu de la terminal 1. LA TDC tien 11 puertes (521 a 531), y anguaño nun ta n'usu. Va Ser puesta n'operación cuando la demanda de pasaxeros aumente hasta'l puntu en que la terminal 1 precise volvese a espandir. LA GTAA tamién aldericó sobre l'usu de la terminal de Cuadru pa vuelos de gran seguridá, como los que van al Mediu Oriente ya India. Ye frecuentemente usada como locación pa programes de televisión y películes. ==== Sala d'Espera Este ==== La Sala d'Espera Este foi amestada en 1990 y orixinalmente sirvía como terminal satélite pa la terminal 2, ocupándose de la mayoría de los vuelos de conexón curtios d'[[Air Ontario]] y dempués de Air Canada Jazz. A pesar de que solo puede afaer aproximao 12 aeronaves turbo-prop, La Sala d'Espera Este foi designada parte de la terminal 2 colos antiguos númberos de puertes (200-299) y va permanecer n'operación hasta la remota espansión de Terminal 1. A la Sala d'Espera Este aportábase orixinalmente por un autobús dende la terminal 2, pero agora apuértase a ella por un autobús dende la terminal 1, dempués de pasar pola instalación del Predespacho d'Aduana de Frontera d'EU. === Terminal 3 === La terminal 3, qu'abrió'l xueves 21 de febreru de [[1991]], foi construyida pa compensar el Tráficu de l'antigua Terminal 1 y la terminal 2. La terminal 3 foi primeramente nomada como "Terminal 3 Trillium" y "La terminal Trillium". Foi construyida como una empresa privao y pensao como una terminal "state of the art", y contién una instalación de Predespacho d'Aduana d'Estaos Xuníos. Un aparcamientu y un hotel (enantes [[Swissôtel]], güei [[Sheraton Hotels and Resorts|Sheraton]]) alcuéntrense frente a la terminal. Una ponte piatonal convencioanl concecta a la terminal col hotel y l'aparcamientu. En 1997 la GTAA mercó la terminal 3 implementando dende entós una espansión de C$350 millones.{{ensin referencies |fecha=April 2008}} L'equipu de Construcción de la GTAA pa la terminal 3 (T2EC) foi formáu pa obervar la espansión de la terminal.<ref>{{Enllaz rotu|1=[http://www.gtaa.com/local/files/en/TodayMarApr2006.pdf Toronto Pearson Today March-April] |2=http://www.gtaa.com/local/files/en/TodayMarApr2006.pdf |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Nel 2005, la espansión de la Sala C foi abierta. En xunu de 2006, la Estensión de Procesador del Este (EPE) empezó operaciones. Con un techu ondulante y d'entamo, la EPE amestó 40 nuevos mostradores de documentación, nuevu espaciu de ventes, más pantalles pa equipaxe y una imaxe qu'ufierta una gran ventana escontra la plataforma que dexa ver los llugares nel aeropuertu. Los Servicios de Migración Canadianoss fueron ameyoraos y más sales d'espera fueron incluyíes na Fase I de la espansión. Na Fase II de la EPE foi completada nel 2007 ya inclúi árees de seguridá más grandes y nueves bandes de reclamu d'equipaxe internacionales. La terminal 3 tien 38 puertes: A2-A6, B7-B8, B10-B23, C24-C41 [[Ficheru:Toronto Pearson Airport-Terminal 1.JPG|thumbnail|derecha|La terminal 1 del Aeropuertu Internacional Toronto Pearson.]] [[Ficheru:Toronto-terminal3.JPG|derecha|thumbnail|Vista Aérea de la terminal 3.]] [[Ficheru:International airport toronto pearson.jpg|thumbnail|derecha|Interior de la terminal 3.]] [[Ficheru:TorontoPearsonArptAerial.jpg|thumbnail|derecha|Vista aérea del aeropuertu en temporada iverniza.]] [[Ficheru:Air Canada 777-200LR C-FIUA (5091999444).jpg|thumb|Un [[Boeing 777|Boeing 777-200LR]] d'[[Air Canada]] llegando a YYZ dende [[Aeropuertu Internacional de Ḥong Kong|Ḥong Kong]]]] [[Ficheru:Air France A340-300 (6663690585) (2).jpg|thumb|Un [[Airbus A340|Airbus A340-300]] d'[[Air France]] en rodaxe de salida de YYZ a [[Aeropuertu de París-Charles de Gaulle|París]]]] [[Ficheru:Air Transat (122965781).jpg|thumb|Un [[Airbus A310|Airbus A310-300]] d'[[Air Transat]] llegando a YYZ de [[Aeropuertu Internacional de Glasgow|Glasgow]]]] [[Ficheru:Alitalia A330-200 EI-DIP (14061754910).jpg|thumb|Un [[Airbus A330|Airbus A330-200]] d'[[Alitalia]] llegando a YYZ de[[Aeropuertu de Roma-Fiumicino|Roma]]]] [[Ficheru:Boeing 737-823 American Airlines N803NN, YYZ Toronto, ON (Lester B. Pearson International Airport), Canada PP1379310331.jpg|thumb|Un [[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-800]] d'[[American Airlines]] rodando en salida de YYZ a [[Aeropuertu Internacional de Miami|Miami]]]] [[Ficheru:British Airways Boeing 787-8 G-ZBJB.jpg|thumb|Un [[Boeing 787-8]] de [[British Airways]] llegando a YYZ de [[Aeropuertu de Londres-Heathrow|Londres]], col horizonte de [[Mississauga]] no fondero]] [[Ficheru:Emirates A380-800 A6-EEQ (14248352555).jpg|thumb|Un [[Airbus A380]] d'[[Emirates]] llegando a YYZ de [[Aeropuertu Internacional de Dubái|Dubái]]]] [[Ficheru:Boeing 787-8 Dreamliner Ethiopian Airlines ET-AOO, YYZ Toronto, ON (Lester B. Pearson International Airport), Canada PP1378253146.jpg|thumb|Un [[Boeing 787|Boeing 787-8]] d'[[Ethiopian Airlines]] llistu pa desapegar de YYZ a [[Aeropuertu Internacional Bole|Addis Ababa]]]] [[Ficheru:Hainan Airlines Boeing 787-8 B-2730 (14248351385).jpg|thumb|Un [[Boeing 787|Boeing 787-8]] de [[Hainan Airlines]] llegando a YYZ de [[Aeropuertu Internacional de Beixín-Capital|Beixín]]]] [[Ficheru:KLM 747-400 PH-BFB (5091998146).jpg|thumb|Un [[Boeing 747-400]] de [[KLM Royal Dutch Airlines|KLM]] llegando a YYZ d'[[Aeropuertu d'Ámsterdam-Schiphol|Ámsterdam]]]] [[Ficheru:WestJet Boeing 737-800 C-GXWJ (24734543535).jpg|thumb|Un [[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-800]] de [[WestJet]] llegando a YYZ de [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]], coles terminales 1 y 3 visibles no fondero]] == Aereollinies y destinos == === Destinos nacionales === {{Airport-dest-list <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] | [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]], [[Aeropuertu de Fort McMurray|Fort McMurray]], [[Aeropuertu Internacional de Halifax-Stanfield|Halifax]], [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]], [[Aeropuertu Internacional de Ottawa|Ottawa]], [[Aeropuertu Internacional de Regina|Regina]], [[Aeropuertu Internacional de San Xuan de Terranova|San Xuan de Terranova]], [[Aeropuertu Internacional de Saskatoon-John G. Diefenbaker|Saskatoon]], [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]], [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson|Winnipeg]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] | [[Aeropuertu del Gran Fredericton|Fredericton]], [[Aeropuertu de Kingston-Rogers|Kingston]], [[Aeropuertu Internacional de London|London (ON)]], [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Moncton]], [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]], [[Aeropuertu de North Bay|North Bay]], [[Aeropuertu Internacional de Ottawa|Ottawa]], [[Aeropuertu de Saint John|Saint John]], [[Aeropuertu de Sarnia|Sarnia]], [[Aeropuertu de Sault Ste. Marie|Sault Ste. Marie]], [[Aeropuertu de Sudbury|Sudbury]], [[Aeropuertu de Sydney (Nueva Escocia)|Sydney (NS)]], [[Aeropuertu Internacional de Thunder Bay|Thunder Bay]], [[Aeropuertu de Timmins|Timmins]], [[Windsor (Ontario)|Windson]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu de Charlottetown|Charlottetown]], [[Aeropuertu Internacional de Gander|Gander]], [[Aeropuertu Internacional de Mont Tremblant|Mont Tremblant]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] | [[Aeropuertu de Deer Lake|Deer Lake]], [[Aeropuertu Internacional de Kelowna|Kelowna]], [[Aeropuertu Internacional Jean-Lesage de Quebec|Quebec]], [[Aeropuertu Internacional de Victoria|Victoria]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Abbotsford|Abbotsford]], [[Aeropuertu de Charlottetown|Charlottetown]], [[Aeropuertu de Kamloops|Kamloops]], [[Aeropuertu de Nanaimo|Nanaimo]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] | [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]] (empecipia'l 5 de payares de 2018),<ref name="TransatEdmonton">{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278571/air-transat-adds-toronto-edmonton-service-from-nov-2018/ |títulu=Air Transat adds Toronto - Edmonton service from Nov 2018|website=routesonline.com |fechaaccesu=10 de mayu de 2018}}</ref> [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Flair Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]], [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson|Winnipeg]] (empecipia'l 28 d'ochobre de 2018)<ref>{{cita publicación |url=https://www.thestar.com/news/gta/2018/08/03/flair-airlines-is-leaving-hamilton-for-torontos-pearson-international-airport.html |títulu=Flair Airlines is leaving Hamilton for Toronto's Pearson International Airport |publicación=thestar.com|author=The Canadian Press |fecha=agostu de 2018 |fechaaccesu=4 d'agostu de 2018}}</ref> <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] | '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Gander|Gander]], [[Aeropuertu Internacional de San Xuan de Terranova|San Xuan de Terranova]], [[Aeropuertu Internacional de Stephenville|Stephenville]], [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[WestJet]] | [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu de Charlottetown|Charlottetown]], [[Aeropuertu de Deer Lake|Deer Lake]], [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]], [[Aeropuertu de Fort McMurray|Fort McMurray]], [[Aeropuertu Internacional de Halifax-Stanfield|Halifax]], [[Aeropuertu Internacional de Kelowna|Kelowna]], [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Moncton]], [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]], [[Aeropuertu Internacional de Ottawa|Ottawa]], [[Aeropuertu Internacional de Regina|Regina]], [[Aeropuertu Internacional de San Xuan de Terranova|San Xuan de Terranova]], [[Aeropuertu Internacional de Saskatoon-John G. Diefenbaker|Saskatoon]], [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]], [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson|Winnipeg]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu de Sydney (Nueva Escocia)|Sydney (NS)]], [[Aeropuertu Internacional de Victoria|Victoria]] <!-- --> |{{Bandera|CAN}} [[WestJet|WestJet Encore]] | [[Aeropuertu del Gran Fredericton|Fredericton]], [[Aeropuertu Internacional de London|London (ON)]], [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Moncton]], [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]], [[Aeropuertu Internacional de Ottawa|Ottawa]], [[Aeropuertu internacional Jean-Lesage de Quebec|Quebec]], [[Aeropuertu de Sudbury|Sudbury]], [[Aeropuertu Internacional de Thunder Bay|Thunder Bay]] }} === Destinos internacionales === {|{{tablaguapa}} style="font-size: 85%" width="850" align=center !rowspan="1"|Ciudaes per países||rowspan="1"|Nome del aeropuertu||rowspan="1"|Aereollinies |- !colspan="6"|[[América del Norte]] |- |colspan="5"|{{USA}} |- |[[Atlanta]]||[[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Air Lines]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Connection]] |- |[[Austin]]||[[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Baltimore]]||[[Aeropuertu Internacional de Baltimore-Washington]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Boston]]||[[Aeropuertu Internacional Logan]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet|WestJet Encore]] |- |[[Charlotte]]||[[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] |- |[[Chicago]]||[[Aeropuertu Internacional O'Hare]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] |- |[[Cincinnati]]||[[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Connection]] |- |[[Cleveland]]||[[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Columbus (Ohio)|Columbus]]||[[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Dallas-Fort Worth metroplex|Dallas-Fort Worth]]||[[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[American Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] |- |[[Denver]]||[[Aeropuertu Internacional de Denver]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] |- |[[Detroit]]||[[Aeropuertu Internacional de Detroit]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Air Lines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[Delta Connection]] |- |[[Eagle-Vail]]||[[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Eagle]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' |- |[[Filadelfia]]||[[Aeropuertu Internacional de Filadelfia]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] |- |[[Fort Lauderdale]]||[[Aeropuertu Internacional de Fort Lauderdale-Hollywood]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Fort Myers (Florida)|Fort Myers]]||[[Aeropuertu Internacional Southwest Florida]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Harrisburg]]||Aeropuertu Internacional de Harrisburg||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Hartford]]||[[Aeropuertu Internacional Bradley]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Honolulu]]||[[Aeropuertu Internacional de Honolulu]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' |- |[[Houston]]||[[Aeropuertu Intercontinental George Bush]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] |- |[[Indianapolis]]||[[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Jacksonville (Florida)|Jacksonville]]||[[Aeropuertu Internacional de Jacksonville]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Kansas City]]||[[Aeropuertu Internacional de Kansas City]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Las Vegas]]||[[Aeropuertu Internacional McCarran]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Los Angeles]]||[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|USA}} [[American Airlines]] (remata'l 18 d'avientu de 2018)<ref>http://s21.q4cdn.com/616071541/files/doc_news/2018/08/American-Airlines-Expands-European-Footprint-and-Modifies-Asia-Service-GUIDE-082118.pdf</ref> / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Memphis]]||[[Aeropuertu Internacional de Memphis]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Miami]]||[[Aeropuertu Internacional de Miami]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|USA}} [[American Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[Flair Airlines]] (empecipia'l 15 d'avientu de 2018)<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280185/flair-airlines-outlines-us-network-in-4q18/ |títulu=Flair Airlines outlines US network in 4Q18 |publicación=routesonline.com |fecha=agostu de 2018 |fechaaccesu=22 d'agostu de 2018}}</ref> / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Milwaukee]]||[[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Minneapolis]]||[[Aeropuertu Internacional de Minneapolis]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Air Lines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[Delta Connection]] |- |[[Myrtle Beach]]||[[Aeropuertu Internacional de Myrtle Beach]]||{{Bandera|CAN}} [[WestJet|WestJet Encore]] '''(Estacional)''' |- |[[Nashville]]||[[Aeropuertu Internacional de Nashville]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet|WestJet Encore]] |- |[[Newark (Nueva Jersey)|Newark]]||[[Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] |- |[[Nueva Orleans]]||[[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |rowspan="2"| [[Nueva York]] |[[Aeropuertu Internacional John F. Kennedy]]|| {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] / {{Bandera|USA}} [[Delta Connection]] |- |[[Aeropuertu LaGuardia]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Omaha (Nebraska)|Omaha]]||[[Aeropuertu Eppley]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Orlando (Florida)|Orlando]]||[[Aeropuertu Internacional d'Orlando]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Palm Springs]]||[[Aeropuertu Internacional de Palm Springs]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |[[Phoenix]]||[[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Pittsburgh]]||[[Aeropuertu Internacional de Pittsburgh]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Portland]]||[[Aeropuertu Internacional de Portland]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' |- |[[Providence (Rhode Island)|Providence ]]||[[Aeropuertu T. F. Green]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] '''(Estacional)''' |- |[[Raleigh (Carolina del Norte)|Raleigh]]/[[Durham]]||[[Aeropuertu Internacional de Raleigh-Durham]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Rochester (Nueva York)|Rochester]]||Aeropuertu de Rochester||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Salt Lake City]]||[[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City]]||{{Bandera|USA}} [[Delta Air Lines]] |- |[[San Antonio (Texas)|San Antonio]]||[[Aeropuertu Internacional de San Antonio]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[San Diego (California)|San Diego]]||[[Aeropuertu Internacional de San Diego]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |[[Saint Louis (Missouri)|Saint Louis]]||[[Aeropuertu Internacional Lambert]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[San Francisco (California)|San Francisco]]||[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[St. Petersburg (Florida)|St. Petersburg]]||[[Aeropuertu Internacional de St. Petersburg-Clearwater]]||{{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |[[Sarasota]]||[[Aeropuertu Internacional de Sarasota-Bradenton]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |[[Savannah]]||[[Aeropuertu Internacional de Savannah/Hilton Head]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] '''(Estacional)''' |- |[[Seattle]]||[[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Syracuse (Nueva York)|Syracuse]]||Aeropuertu de Syracuse||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] |- |[[Tampa]]||[[Aeropuertu Internacional de Tampa]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[West Palm Beach]]||[[Aeropuertu Internacional de Palm Beach]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' |- |rowspan="2"| [[Washington D.C.]] |[[Aeropuertu Internacional de Washington-Dulles]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] |- |[[Aeropuertu Nacional Ronald Reagan de Washington]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] / {{Bandera|USA}} [[Envoy|American Eagle]] |- |colspan="5"|{{MEX}} |- |[[Cancún]]||[[Aeropuertu Internacional de Cancún]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|MEX}} [[Interjet]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Ciudá de Méxicu]]||[[Aeropuertu Internacional de la Ciudá de Méxicu]]||{{Bandera|MEX}} [[Aeroméxico]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|MEX}} [[Interjet]] |- |[[Cozumel]]||[[Aeropuertu Internacional de Cozumel]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |[[Huatulco]]||[[Aeropuertu Internacional de Badees de Huatulco]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |[[Ixtapa Zihuatanejo]]||[[Aeropuertu Internacional de Ixtapa-Zihuatanejo]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |[[Mazatlán]]||[[Aeropuertu Internacional General Rafael Buelna]]||{{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] |- |[[Mérida (Yucatán)|Mérida]]||[[Aeropuertu Internacional de Mérida]]||{{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |[[Puerto Vallarta]]||[[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[San José del Cabo]]||[[Aeropuertu Internacional de Los Cabos]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] |- !colspan="6"|[[América Central|Centroamérica]] y [[Caribe (rexón)|El Caribe]] |- |colspan="5"|{{ATG}} |- |[[San Xuan (Antigua y Barbuda)|San Xuan]]||[[Aeropuertu Internacional V. C. Bird]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{ARU}} |- |[[Oranxestad (Aruba)|Oranxestad]]||[[Aeropuertu Internacional Reina Beatrix]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{BAH}} |- |[[Freeport (Bahamas)|Freeport]]||[[Aeropuertu Internacional de Grand Bahama]]||{{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] |- |[[Exuma]]||Aeropuertu Internacional de Exuma||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Nasáu]]||[[Aeropuertu Internacional Lynden Pindling]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{BAR}} |- |[[Bridgetown]]||[[Aeropuertu Internacional Grantley Adams]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{BLZ}} |- |[[Ciudá de Belize]]||[[Aeropuertu Internacional Philip S. W. Goldson]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{BMU}} |- |[[Hamilton (Bermudes)|Hamilton]]||[[Aeropuertu Internacional L.F. Wade]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|[[Ficheru:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonaire]] |- |[[Bonaire]]||[[Aeropuertu Internacional Flamingo]]|| {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{CRC}} |- |[[Liberia (Costa Rica)|Liberia]]||[[Aeropuertu Internacional Daniel Oduber]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[San Xosé (Costa Rica)|San Xosé]]||[[Aeropuertu Internacional Juan Santamaría]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{CUB}} |- |[[Camagüey]]||[[Aeropuertu Internacional Ignacio Agramonte]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |[[Cayo Coco]]||[[Aeropuertu Internacional de Jardines del Rey]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Cayo Largo del Sur]]||[[Aeropuertu Internacional Vilo Acuña]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] |- |[[Cienfuegos]]||[[Aeropuertu Internacional Jaime González]]||{{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] |- |[[Holguín]]||[[Aeropuertu Internacional Frank País]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[L'Habana]]||[[Aeropuertu Internacional de L'Habana]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] |- |[[Manzanillo (Cuba)|Manzanillo]]||[[Aeropuertu Internacional Sierra Maestra]]||[[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |[[Santa Clara (Cuba)|Santa Clara]]||[[Aeropuertu Internacional Abel Santamaría]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación Cubana]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Santiago de Cuba]]||[[Aeropuertu Internacional de Santiago de Cuba]]|| {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' (empecipia'l 19 d'avientu de 2018)<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279991/airtransat-adds-toronto-santiago-de-cuba-nonstop-sector-in-w18/ |títulu=Airtransat adds Toronto – Santiago de Cuba nonstop sector in W18 |publicación=RoutesOnline |fecha=agostu de 2018 |fechaaccesu=9 d'agostu de 2018}}</ref> / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación]] |- |[[Varaderu]]||[[Aeropuertu Juan Gualberto Gómez]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CUB}} [[Cubana de Aviación Cubana]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{CUR}} |- |[[Willemstad]]||[[Aeropuertu Internacional Hato]]|| {{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] (empecipia'l 26 d'ochobre de 2018)<ref name=curacao>{{cita web | url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279166/air-canada-w18-sun-destinations-service-changes-as-of-18jun18/ |títulu=Air Canada W18 Sun Destinations service changes as of 18JUN18 |publicación=routesonline.com |fechaaccesu=19 de xunu de 2018}}</ref> / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] (remata'l 25 d'ochobre de 2018)<ref name=curacao /> / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{SLV}} |- |[[San Salvador]]||[[Aeropuertu Internacional d'El Salvador]]||{{Bandera|CRC}} [[Avianca (Costa Rica)|Avianca Costa Rica]] |- |colspan="5"|{{GRD}} |- |[[San Xurde (Granada)|San Xurde]]||[[Aeropuertu Internacional Maurice Bishop]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |colspan="5"|{{CAY}} |- |[[Gran Caimán]]||[[Aeropuertu Internacional Owen Roberts]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{TCA}} |- |[[Providenciales]]||[[Aeropuertu Internacional de Providenciales]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{JAM}} |- |[[Kingston]]||[[Aeropuertu Internacional Norman Manley]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|TTO}} [[Caribbean Airlines]] / {{Bandera|JAM}} [[Fly Xamaica Airways]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Montego Bay]]||[[Aeropuertu Internacional Sir Donald Sangster]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="6"|{{Bandera2|Martinica}} |- |[[Fort-de-France]]||[[Aeropuertu Internacional de Martinica Aimé Césaire]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{NIC}} |- |[[Managua]]||[[Aeropuertu Internacional Augusto C. Sandino]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{PAN}} |- |[[Panamá (ciudá)|Panamá]]||[[Aeropuertu Internacional de Tocumen]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|PAN}} [[Copa Airlines]] |- |colspan="5"|{{PUR}} |- |[[San Xuan (Puertu Ricu)|San Xuan]]||[[Aeropuertu Internacional Luis Muñoz Marín]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] (suspendíu)<ref>https://ca.travelpulse.com/news/airlines/air-transat-drops-san-juan-for-winter-20172018.html</ref> / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{DOM}} |- |[[La Romana (ciudá)|La Romana]]||[[Aeropuertu Internacional de La Romana]]|| {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |[[Puerto Plata]]||[[Aeropuertu Internacional Gregorio Luperón]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Punta Cana]]||[[Aeropuertu Internacional de Punta Cana]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Santa Bárbara de Samaná|Samaná]]||Aeropuertu Internacional de Samaná El Catey ||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Santu Domingu]]||[[Aeropuertu Internacional Las Américas]]|| {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{KNA}} |- |[[Basseterre]]||[[Aeropuertu Internacional Robert L. Bradshaw]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{VCT}} |- |Argyle||Aeropuertu Internacional de Argyle||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{LCA}} |- |[[Castries]]||[[Aeropuertu Internacional Hewanorra]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{SXM}} |- |[[Philipsburg]]||[[Aeropuertu Internacional Princesa Xuliana]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Sunwing Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |colspan="5"|{{TTO}} |- |[[Puertu España]]||[[Aeropuertu Internacional de Piarco]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|TTO}} [[Caribbean Airlines]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- !colspan="6"|[[América del Sur|Sudamérica]] |- |colspan="5"|{{ARG}} |- |[[Buenos Aires]]||[[Aeropuertu Internacional Ministru Pistarini]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{BRA}} |- |[[São Paulo]]||[[Aeropuertu Internacional de São Paulo-Guarulhos]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{CHL}} |- |[[Santiago de Chile]]||[[Aeropuertu Internacional Comodoro Arturo Merino Benítez]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{COL}} |- |[[Bogotá]]||[[Aeropuertu Internacional El Dorado]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |[[Cartagena de Indias]]||[[Aeropuertu Internacional Rafael Núñez]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{PER}} |- |[[Lima]]||[[Aeropuertu Internacional Jorge Chávez]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |colspan="5"|{{GUY}} |- |[[Georgetown]]||[[Aeropuertu Internacional Cheddi Jagan]]||{{Bandera|JAM}} [[Fly Xamaica Airways]] |- !colspan="6"|[[Europa]] |- |colspan="5"|{{GER}} |- |[[Berlín]]||[[Aeropuertu de Berlín-Tegel]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' |- |[[Frankfurt del Main|Frankfurt]]||[[Aeropuertu de Frankfurt del Main]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|GER}} [[Condor Flugdienst]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|GER}} [[Lufthansa]] |- |[[Múnich]]||[[Aeropuertu Internacional de Múnich-Franz Josef Strauss]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|GER}} [[Lufthansa]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{AUT}} |- |[[Viena]]||[[Aeropuertu de Viena-Schwechat]]||{{Bandera|AUT}} [[Austrian Airlines]] |- |colspan="5"|{{BEL}} |- |[[Bruxeles]]||[[Aeropuertu de Bruxeles]]||{{Bandera|BEL}} [[Brussels Airlines]] |- |colspan="5"|{{CRO}} |- |[[Zagreb]]||[[Aeropuertu de Zagreb-Franjo El tođman]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{DAN}} |- |[[Copenḥague]]||[[Aeropuertu de Copenḥague-Kastrup]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{ESP}} |- |[[Madrid]]||[[Aeropuertu de Madrid-Barajas]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Barcelona]]||[[Aeropuertu de Barcelona-El Prat]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{FRA}} |- |[[París]]||[[Aeropuertu de París-Charles de Gaulle]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|FRA}} [[Air France]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|DAN}} [[Primer Air]] |- |colspan="5"|{{GRE}} |- |[[Atenes]]||[[Aeropuertu Internacional Eleftherios Venizelos]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{HUN}} |- |[[Budapest]]||[[Aeropuertu de Budapest-Ferenc Liszt]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |colspan="5"|{{IRE}} |- |[[Dublín]]||[[Aeropuertu de Dublín]]||{{Bandera|IRE}} [[Aer Lingus]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |[[Shannon]]||[[Aeropuertu Internacional de Shannon]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{ISL}} |- |[[Reikiavik]]||[[Aeropuertu Internacional de Keflavík]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|ISL}} [[Icelandair]] / {{Bandera|ISL}} [[WOW air]] |- |colspan="5"|{{ITA}} |- |[[Lamezia Terme]]||[[Aeropuertu Internacional de Lamezia Terme]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |[[Milán]]||[[Aeropuertu de Milán-Malpensa]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Roma]]||[[Aeropuertu de Roma-Fiumicino]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|ITA}} [[Alitalia]] '''(Estacional)''' |- |[[Venecia]]||[[Aeropuertu Internacional Marco Polo]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{NED}} |- |[[Ámsterdam]]||[[Aeropuertu d'Ámsterdam-Schiphol]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|IND}} [[Jet Airways]] / {{Bandera|NED}} [[KLM]] |- |colspan="5"|{{POL}} |- |[[Varsovia]]||[[Aeropuertu de Varsovia-Chopin]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|POL}} [[LOT Polish Airlines]] |- |colspan="5"|{{POR}} |- |[[Faro (Portugal)|Faro]]||[[Aeropuertu de Faro]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] '''(Estacional)''' |- |[[Lisboa]]||[[Aeropuertu de Lisboa]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|POR}} [[SATA International]] / {{bandera|POR}} [[TAP Portugal]] |- |[[Porto]]||[[Aeropuertu de Porto-Francisco Sá Carneiro]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|POR}} [[SATA International]] |- |[[Ponta Delgada]]||[[Aeropuertu João Paulo II]]||{{Bandera|POR}} [[SATA International]] |- |[[Islla Terceira|Terceira]]||Aeropuertu de Lajes||{{Bandera|POR}} [[SATA International]] '''(Estacional)''' |- |colspan="5"|{{UK}} |- |[[Edimburgu]]||[[Aeropuertu d'Edimburgu]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |[[Glasgow]]||[[Aeropuertu Internacional de Glasgow]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] '''(Estacional)''' |- |rowspan="3"| [[Londres]] |[[Aeropuertu de Londres-Gatwick]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] / {{Bandera|UK}} [[British Airways]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] |- |[[Aeropuertu de Londres-Heathrow]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|UK}} [[British Airways]] |- |[[Aeropuertu de Londres-Stansted]]||{{Bandera|DAN}} [[Primer Air]] |- |[[Mánchester]]||[[Aeropuertu de Mánchester]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] / {{Bandera|CAN}} [[Air Transat]] |- |colspan="5"|{{CZE}} |- |[[Praga]]||[[Aeropuertu de Praga]]|| {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Rouge]] |- |colspan="5"|{{CHE}} |- |[[Xinebra]]||[[Aeropuertu Internacional de Xinebra]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Zúrich]]||[[Aeropuertu Internacional de Zúrich]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{TUR}} |- |[[Istambul]]||[[Aeropuertu Internacional Atatürk]]||{{Bandera|TUR}} [[Turkish Airlines]] |- |colspan="5"|{{UKR}} |- |[[Kiev]]||[[Aeropuertu Internacional de Boryspil]]||{{Bandera|UKR}} [[Ukraine International Airlines]] |- !colspan="6"|[[África]] |- |colspan="5"|{{EGY}} |- |[[El Cairu]]||[[Aeropuertu Internacional d'El Cairu]]||{{Bandera|EGY}} [[Egyptair]] |- |colspan="5"|{{ETH}} |- |[[Adís Abeba]]||[[Aeropuertu Internacional Bole]]||{{Bandera|ETH}} [[Ethiopian Airlines]] |- !colspan="6"|[[Asia]] |- |colspan="5"|{{SAU}} |- |[[Riyad]]||[[Aeropuertu Internacional Rei Khalid]]||{{Bandera|SAU}} [[Saudi Arabian Airlines]] |- |[[Yeda]]||[[Aeropuertu Internacional Rei Abdulaziz]]||{{Bandera|SAU}} [[Saudi Arabian Airlines]] |- |colspan="5"|{{CHN}} |- |[[Cantón (China)|Cantón]]||[[Aeropuertu Internacional de Cantón-Baiyun]]||{{Bandera|CHN}} [[China Southern Airlines]] |- |[[Beixín]]||[[Aeropuertu Internacional de Beixín-Capital]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CHN}} [[Hainan Airlines]] |- |[[Shanghai]]||[[Aeropuertu Internacional de Shanghai-Pudong]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|CHN}} [[China Eastern Airlines]] |- |colspan="5"|{{KOR}} |- |[[Seúl]]||[[Aeropuertu Internacional d'Incheon]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|KOR}} [[Korean Air]] |- |colspan="5"|{{UAE}} |- |[[Abu Dhabi]]||[[Aeropuertu Internacional d'Abu Dhabi]]||{{Bandera|EAX}} [[Etihad Airways]] |- |[[Dubái]]||[[Aeropuertu Internacional de Dubái]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|EAX}} [[Emirates]] |- |colspan="5"|{{PHI}} |- |[[Manila]]||[[Aeropuertu Internacional Ninoy Aquino]]||{{Bandera|PHI}} [[Philippine Airlines]] |- |colspan="5"|{{HKG}} |- |[[Ḥong Kong]]||[[Aeropuertu Internacional de Ḥong Kong]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|HKG}} [[Cathay Pacific]] |- |colspan="5"|{{IND}} |- |[[Bombay]]||[[Aeropuertu Internacional Chhatrapati Shivaji]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |[[Nueva Delhi]]||[[Aeropuertu Internacional Indira Gandhi]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|IND}} [[Jet Airways]] |- |colspan="5"|{{ISR}} |- |[[Tel Aviv]]||[[Aeropuertu Internacional Ben Gurión]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|ISR}} [[El Al]] |- |colspan="5"|{{JPN}} |- |rowspan="2"| [[Tokiu]]||[[Aeropuertu Internacional de Haneda]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- ||[[Aeropuertu Internacional de Narita]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |colspan="5"|{{PAK}} |- |[[Islamabad]]||[[Aeropuertu Internacional Benazir Bhutto]]||{{Bandera|PAK}} [[Pakistan International Airlines]] |- |[[Karachi]]||[[Aeropuertu Internacional Jinnah]]||{{Bandera|PAK}} [[Pakistan International Airlines]] |- |[[Lahore]]||[[Aeropuertu Internacional Allama Iqbal]]||{{Bandera|PAK}} [[Pakistan International Airlines]] |- |colspan="5"|{{Bandera|TAI}} [[Taiwán]] |- |[[Taipéi]]||[[Aeropuertu Internacional de Taiwán Taoyuan]]||{{Bandera|TAI}} [[EVA Air]] |- !colspan="6"|[[Oceanía]] |- |colspan="5"|{{AUS}} |- |[[Sydney]]||[[Aeropuertu Internacional Kingsford Smith]]||{{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] |- |} == Ver tamién == * [[Aeropuertos del mundu]] * [[Aeropuertos de Canadá]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [https://www.torontopearson.com/# Páxina oficial del Aeropuertu Internacional de Toronto] * {{WAD|CYYZ}} * {{FR|CYYZ}} * {{GCM|CYYZ}} * {{ASN|YYZ}} * [http://azworldairports.com/airports/a1290yyz.cfm Información sobre l'Aeropuertu Internacional de Toronto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180526054442/http://azworldairports.com/airports/a1290yyz.cfm |date=2018-05-26 }} (n'inglés) {{Tradubot|Aeropuerto Internacional Toronto Pearson}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Aeropuertos internacionales de Canadá|Toronto Pearson]] [[Categoría:Aeropuertos inauguraos en 1939|Toronto]] 91ve31pr1gxzwh2hy32sqkbp0i70r6u 0 153345 4527349 4490734 2026-09-11T16:17:32Z ~2026-49268-22 153380 4527349 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Aeropuerto Internacional de Denver}} {{edificiu}} L''''Aeropuertu Internacional de Denver''' {{códigos aeroportuarios}}, de cutiu llamáu DIA (poles sos sigles n'inglés), ye un aeropuertu en [[Denver]], Colorado. Con 34,000 acres (53 milles cuadraes), ye l'aeropuertu más grande de los Estaos Xuníos per superficie total. La pista 16R/34L ye la pista más llarga d'usu públicu nos Estaos Xuníos. Hasta 2015, el DIA foi l'[[Aeropuertos por tráficu de pasaxeros|18vo aeropuertu más ocupáu nel mundu]] y el sestu más activu nos Estaos Xuníos por tráficu de pasaxeros con más de 54 millones de pasaxeros. Tamién tien la tercera mayor rede doméstica. L'aeropuertu cunta con 133 puertes partíes en tres explanada lliniales individuales pero internamente coneutaes (A, B y C). El DIA tien serviciu ensin escales a destinos en toa América del Norte, América Llatina, Europa y Asia con 187 destinos en 2015. L'aeropuertu atopar nel nordeste de Denver, y ye operáu pol Departamentu d'Aviación la Ciudá y Condáu de Denver. El DIA foi votáu como'l Meyor Aeropuertu d'América del Norte polos llectores de la revista ''Business Traveler'' por seis años consecutivos (2005-2010)<ref>{{cita publicación|fecha=January 2010|títulu=Five Years in a Row|publicación=City & County of Denver Department of Aviation|volume=1|issue=10|url=http://business.flydenver.com/info/news/publications/wingtips/2010JanuaryLarge.html|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012|urlarchivu=https://archive.today/20130123045255/http://business.flydenver.com/info/news/publications/wingtips/2010JanuaryLarge.html|fechaarchivu=23 de xineru de 2013|archiveurl=https://archive.today/20130123045255/http://business.flydenver.com/info/news/publications/wingtips/2010JanuaryLarge.html|archivedate=2013-01-23}}</ref> y foi nomáu "Meyor Aeropuertu operando de los Estaos Xuníos" pola revista [[Time]] en 2002.<ref>{{cita publicación|títulu=Welcome to America's Best Run Airport|nome=Richard|apellíu=Zoglin|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1002855,00.html|work=[[Time|Time Magazine]]|fecha=15 de xunetu de 2002|fechaaccesu=8 de setiembre de 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824115410/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1002855,00.html|archivedate=2013-08-24}}</ref> El DIA ye'l principal centru de conexones de l'aereollinia de baxu costu [[Frontier Airlines]] y de l'aereollinia rexonal [[Great Lakes Airlines]]. Ye tamién el cuartu más grande centru de conexones d'Estaos Xuníos y Centroamérica d'[[United Airlines]] con 375 salíes diaries a 141 destinos. Dende la década pasada'l DIA convirtióse nuna importante ciudá focu pa [[Southwest Airlines]]. Dende l'entamu del serviciu a Denver en xineru de 2006, Southwest añadió más de 60 destinos con 190 salíes diaries, lo que convierte a Denver nel so mercáu de más rápidu crecimientu y la so 4to aeropuertu más utilizáu. El DIA ye l'únicu aeropuertu nos Estaos Xuníos d'implementar un sistema de xestión ambiental certificáu [[ISO 14000|ISO 14001]] que cubre tol aeropuertu.<ref>{{cita web |títulu=2009 Annual Report|url=http://business.flydenver.com/community/enviro/documents/annualReport2009.pdf |publicación=City & County of Denver Department of Aviation|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120511115727/http://business.flydenver.com/community/enviro/documents/annualReport2009.pdf |fechaarchivu=11 de mayu de 2012}}</ref> == Descripción == Parte distintiva del '''AID''' ye'l so techu blancu, qu'aparenten montes apinaos de nieve, al igual que los [[Montes Rocosos]], pel iviernu. Debaxo d'esti maxestosu paisaxe artificial atópase una ponte que coneuta la terminal A, col aparcamientu, lo que dexa una vista de los aviones mientres les maniobres en pistes y plataforma. Esti Aeropuertu tamién ye la base principal de [[Frontier Airlines]], la segunda base principal d'[[United Airlines]] y tamién de la sumida Western Pacific Airlines. L''''AID''' ufierta adicionalmente serviciu [[WI-FI]], totalmente gratuitu, apurríu por [[AT&T]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070807205811/http://flydenver.com/guide/index.asp About DIA - Airport Services]</ref> [[T-Mobile]] Esti serviciu atópase disponible nes sales [[United Airlines|United]], [[American Airlines|American]], y [[Delta Air Lines|Delta]] airlines.<ref>[https://web.archive.org/web/20070928004411/http://www.wi-fihotspotlist.com/browse/us/2000258/2046750/p1.html Denver, CO - Wireless Hotspots]</ref> [[Ficheru:Denver_International_Airport.jpg|thumb|El techu de la terminal principal del '''AID''' asemeyando los [[Montes Rocosos]].]] == Xeografía == Alcontráu a 40 km del centru de Denver<ref>[http://www.mapquest.com/direutions/main.adp?do=nw&go=1&r=f&aoh=&aot=&aof=&1a=&1c=&1s=&1z=&1y=US&1l=&1g=&1pl=&1v=COUNTRY&1ffi=&1n=&1qn=denver%20international%20airport&2a=&2c=Denver&2s=CO&2z=&2y=US&2l=36cA6vHcgcp2r%2b1shHeSWQ%3d%3d&2g=6uCrHfAwVdiZOF%2bMfwHG9A%3d%3d&2pn=&2pl=&2v=CITY&2ffi=&2n=Denver%20County&2qn=&2qc=&q=denver%20international%20airport&1pn=denver%20international%20airport&1sb=Denver%20International%20Airport%20%28DEAN%29%7c8500%20Pena%20Blvd%7cDenver%7cCO%7c80249%7c39836959%7c%2d104671890%7c303%2d342%2d2000%7cUS&1qc=Airports Distance from downtown Denver as per MapQuest]</ref> y a 31 km del desapaecíu [[Aeropuertu Internacional Stapleton]], aeropuertu que foi remplazado pol '''AID'''. Yá que se precisaben pistes lo suficientemente llargues, en casu de que les nubes de nieve cubrieren tola pista, (d'esta manera puede trabayase d'un llau de la pista ente que del otru llímpiase) y un espaciu lo suficientemente grande, como por que un accidente aereu asocediera ellí, ensin afectar a la ciudá de Denver. L'espaciu total qu'ocupa'l '''AID''', ye de 140km², espaciu de tierra cimera a lo qu'ocupa la Islla de [[Manhattan]]. L'espaciu de tierra enantes yera propiedá de la Ciudá [[Adams]], pero foi cedíu a Denver en 1989 por mayoría de votos. Fora d'esto, la ciudá d'[[Aurora (Colorado)|Aurora]], atópase demasiáu cerca del aeropuertu, lo que remató en grandes aglomeraciones de tráficu pola xente que viaxa de Denver escontra'l '''AID''' y pasa por Aurora. [[Ficheru:Denver International Airport, snow.jpg|thumb|El AID cubiertu pola nieve.]] [[Ficheru:Denver airport USGA 2002.jpg|thumb|Aeropuertu dende l'aire.]] [[Ficheru:Denver International Airport, from security line.jpg|thumb|Aduana del AID.]] == Historia == En setiembre de 1989 sol mandatu del alcalde de Denver Federico Peña, pidióse'l presupuestu de $60 millones de [[dólares]], pa la construcción del '''AID''' a les autoridaes federales. Dos años dempués l'alcalde Welligton Webb, reinició'l proyeutu, anque'l proyeutu inauguraríase oficialmente'l [[29 d'ochobre]] de [[1993]] La magnitú del proyeutu y los problemes de delles aereollinies como [[United Airlines]] afectaron considerablemente al tiempu necesariu pa executar dicha obra. La finalización pasó primeramente d'avientu de 1993, a marzu de 1994. Amás, en setiembre de 1993 volvió retrasase hasta'l 15 de mayu de 1994. Toos estos retrasos provocaron una gran disconformidá per parte de les habitantes de la zona que la moteyaron: Delayed Internacional Airport (aeropuertu Internacional retrasáu), Democrats in Action (Demócrates n'aición) o Denver'''s Imaginary Airport (Aeropuertu Imaxinariu de Denver), poles sos sigles n'inglés (DIA). N'abril de 1994 convidar a dellos reporteros a delles demostraciones del funcionamientu del "Sistema Automatizado d'Equipaxe", dalgunes de les cuales nun fueron bien esitoses. Tamién se-yos enseñó la terminal de carga d'equipaxe baxu de les pistes. De resultes, l'alcalde atayó la inauguración, prevista pal 15 de mayu d'esi añu. El "Sistema Automatizado de Tratamientu d'Equipaxes" rematóse en setiembre de 2005 y foi un gastu bien incómodu pa les autoridaes de Denver. Curiosamente'l '''AID''', usa separadores d'equipaxe manuales, entá tenga unu automatizado.<ref>{{cita web | url = http://www.nytimes.com/2005/08/27/national/27denver.html?ex=1282795200&en=55c1a4d8ddb7988a&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss | títulu= Denver Airport Saw the Future. It Didn't Work. | editorial= New York Times | fecha= 27 d'agostu de 2005}}</ref> El 25 de setiembre de 1994, el '''AID''', foi anfitrión d'una convención d'[[aviación]]. Aereollinies y pilotos tuvieron la oportunidá de visitar y utilizar el nuevu aeropuertu, contemplar les sos dependencies y servicios, incluyendo'l Sistema Automatizado d'Equipaxe -qu'entá s'atopaba en fase de pruebes-, probar les pistes y control de radiu con ayuda de taxis aéreos. Finalmente'l AID, foi termináu'l 28 de febreru de 1995, sustituyendo al Stapleton, con 16 meses de retrasu y con un costu de $5200 millones de dólares, 2000 millones más de lo previsto Dempués de la so inauguración les pistes 3 y 4 fueron terminaes dos años dempués. == Diseñu expansibilidad y funcionamientu == Pol so allugamientu xeográfica esti aeropuertu foi base de munches aereollinies como [[United Airlines]], [[Continental Airlines]], [[Western Airlines]] y [[TWA]], tamién l'aeropuertu de Stapleton, tuvo una gran actividá aérea. En delles ocasiones esti aeropuertu agospio a 4 compañíes coles mesmes como base principal. L'aeropuertu de Stapleton, nun se dar# aguantu coles pistes, la gran actividá, el vientu, les nubes de nieve yeren una gran torga pa esi aeropuertu, lo que traxo con sigo la construcción del '''AID'''. Cola construcción del '''AID''' El conceyu de Denver planio la rápida ampliación de dichu aeropuertu, nos próximos 50 años, esaniciando los problemes qu'aquexaben al aeropuertu de Stapleton, esto llogróse por aciu el diseñu d'un fácilmente ampliable mediocampo Terminal y de pistes, creando paralelamente unu de los aeródromos más eficientes nel mundu. Tolos vuelos internacionales que riquen los servicios d'aduanes y d'inmigración anguaño. Anguaño ocho puertes utilizar pa vuelos internacionales. Estes atópense mirando de frente norte escontra les puertes en Concourse A tán forníes pa esviar los pasaxeros a un pasiellu que coneuta col nivel cimeru de la ponte aérea, y entra d'Aduanes ya Inmigración nel norte de la terminal Principal. Estes puertes tamién podríen ser fácilmente modificaes pa dexar l'embarque en tanto'l pisu cimeru y l'inferior de la cubierta de grandes aviones como l'[[Airbus A380]]. Una vegada incorporáu dafechu tou, el '''AID''' seria capaz de remanar unos 110 millones de pasaxeros per añu, en comparanza con 32 millones planiaos na so apertura. === Sistema automatizado d'equipaxe === [[Ficheru:Denver International Airport, Concourse B.jpg|thumb|right|Zona de tránsitu de pasaxeros, con una escultura de l'artista [[Alice Adams (artista)|Alice Adams]]]] L''''AID''' adicionalmente fóise-y escurríu un Sistema Automatizado d'equipaxe o SAE, que s'ayudar amenorgar los tiempos d'espera de carga, y aforra-y a les aereollinies miles de dólares en mano d'obra, esto lamentablemente foi un atayante fracasu. El SAE, foi previstu con un presupuestu de $186 millones de dólares, creció hasta $1 millón per mes por conceutos d'arreglos y cambeos. Les aereollinies nin l'Aeropuertu nunca fixeron usu d'esti sistema, dende la so creación hasta'l momentu nunca funciono bien. N'agostu de 2005 fíxose públicu esti error y el '''AID''' atayó les investigaciones y arreglos d'esti sistema.<ref>{{cita web |url=http://www.iht.com/articles/2005/08/26/news/denver.php|títulu=Denver airport to mangle last bag|editorial=New York Times, via International Herald Tribune|fecha=27 d'agostu de 2005|nome=Kirk|apellíu=Johnson|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20051201075320/http://www.iht.com/articles/2005/08/26/news/denver.php|fechaarchivu=1 d'avientu de 2005}}</ref> === Pistes d'aterrizaxe === Dos de les pistes d'aterrizaxe y diverses pistes de rodaxe fueron esaminaes pa prevenir un posible fracasu. Según los resultaos, la empresa constructora p'abaratar los costos de construcción esleo menos formigón de lo que les normes d'Aviación dexen nos EE.XX. esto traxo de resultes que les pistes tean constantemente en peligru de sufrir dalgún accidente. Por eso'l '''AID''', revisa dacuando les pistes pa evitar un posible esgayamientu de la pista, estúdiase que dientro poco tiempu la pista seya sustituyida por una de meyor calidá. == Terminal y sales == [[Ficheru:Denver terminal map.jpg|thumb|Mapa de la terminal del Aeropuertu de Denver.]] === Terminal Jeppesen === [[Ficheru:DEN- PED BRIDGE.JPG|thumb|right|Ponte piatonal que coneuta la terminal Jeppesen cola Sala A.]] La terminal Jeppesen, foi nomada pola pionera en seguridá aérea [[Elrey Jeppesen]], ye'l llau tierra del aeropuertu. El tráficu apuerta al aeropuertu direutamente dende'l Peña Boulevard, que de la mesma ye alimentáu pola [[Interestatal 70]] y la carretera Y-470. Dos árees d'aparcamientu cubiertes y descubiertes tán xuníes direutamente a la terminal - trés garaxes y un aparcamientu de baxu costu nel llau este; y cuatro garaxes y un llote de baxu costu nel llau oeste. La terminal estrémase terminales este y oeste pa recoyida y dexada de pasaxeros. De siguío ufiértase un mapa de les llinies aérees asociaes a les terminales. L'área central del aeropuertu alluga dos árees de control de seguridá y salíes del sistema de tren soterrañu. El llau norte de la terminal Jeppesen contién una tercer área de control de seguridá y un área d'inmigración y aduanes segregáu. La terminal principal tien seis pisos oficiales, coneutaos por ascensores y escaleres llétriques. Los pisos 1-3 entienden los niveles más baxos de los garaxes d'aparcamientu, según los llotes de baxu costu de dambos llaos de la terminal. El pisu 4 ye pa la recoyida de pasaxeros, según los aparcamientos de curtiu plazu y llargu plazu. El pisu 5 utilizar pal aparcamientu, según pa dexaes y recoyíes de taxis y autobuses a llotes d'autos d'arriendu y aparcamientos esternos. El quintu pisu tamién contién les bandes d'equipaxe y los controles de seguridá. El sestu pisu utilizar pa la documentación de pasaxeros y mostradores de facturación. Los pasaxeros diríxense primero a los mostradores de documentación d'aereollinies o quioscos nel sestu pisu pa documentar. Como toles puertes en Denver tán nes escampaes perifériques, los pasaxeros tienen de pasar seguridá n'unu de los trés puestos de control: una en cada estremu de la terminal principal, cada unu de los cualos tien les sos propies escaleres llétriques que lleven hasta los trenes; según una más pequeña nel estremu de la ponte piatonal de la Sala A. Dempués de salir de la terminal principal al traviés de la ponte piatonal o del tren, los pasaxeros pueden aportar a 95 puertes de serviciu completu en 3 Sales separaes (A, B y C), amás de puertes pa vuelos rexonales. La piedra utilizada nes parés de la terminal foi suministrada por Yule Marble Quarry, quien tamién la utilizó pa a [[Tumba de los desconocíos]] y el [[Monumentu a Lincoln]]. ==== Hotel y Centru de Tránsitu ==== L'Hotel y Centru de Tránsitu del DIA componer de tres árees funcionales integraes: hotel, tresporte terrestre públicu y plaza pública. Un proyeutu de construcción de $544,000,000 USD ta poniendo en marcha l'hotel y el centru de tránsitu xunto a la terminal Jeppesen. El proyeutu inclúi una estación de tren de cercaníes, a ser por remanáu pol sistema FasTracks del Rexonal Transportation District, un hotel de 519 habitaciones y un centru de conferencies, operáu por Westin Hotels & Resorts. L'hotel abrirá'l [[19 de payares]] de [[2015]]<ref>{{cita press release|títulu=Denver International Airport and the Westin Announces November 19 Opening Date for the new Westin Denver International airport|url=http://www.flydenver.com/sites/default/files/downloads/June%201%20DIA%20Westin%20Opening.pdf|publicación=Denver International Airport (flydenver.com)|fecha=1 de xunu de 2015|fechaaccesu=2 de xunu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150702193133/http://www.flydenver.com/sites/default/files/downloads/June%201%20DIA%20Westin%20Opening.pdf|fechaarchivu=2 de xunetu de 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702193133/http://www.flydenver.com/sites/default/files/downloads/June%201%20DIA%20Westin%20Opening.pdf|archivedate=2015-07-02}}</ref> y el serviciu de trenes de cercaníes va empecipiar na primavera de [[2016]]. El tren de cercaníes va coneutar a los pasaxeros ente'l centru de Denver y l'aeropuertu en tan solo 35 minutos. Gensler y AndersonMasonDale Arquiteutos son los arquiteutos del proyeutu.<ref>{{cita web |títulu=South Terminal Redevelopment Program – Business Opportunities|url=http://business.flydenver.com/bizops/southTerminal/index.asp |publicación=City & County of Denver Department of Aviation|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012}}</ref> La construcción empezó'l 5 d'ochobre de 2011.<ref>{{cita publicación |títulu=Signs of Construction at DIA's South Terminal Project |nome=Cathy |apellíu=Proctor|url=http://www.bizjournals.com/denver/news/2011/10/03/signs-of-construction-at-dias-south.html|newspaper=Denver Business Journal |fecha=3 d'ochobre de 2011|fechaaccesu=18 de xunetu de 2012}}</ref><ref>{{cita press release|títulu=DIA Ground Transportation Level Detours Take Effect Saturday|url=http://business.flydenver.com/pr/DIAPR_120518y.pdf|publicación=City & County of Denver Department of Aviation|fecha=18 de mayu de 2012|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920043901/http://business.flydenver.com/pr/DIAPR_120518y.pdf|archivedate=2012-09-20}}</ref> Los autobuses RTD van reasitiar a les badees d'autobuses nel hotel y centru de tránsitu. La plaza pública de 7.600 metros cuadraos, va ser operada por Denver Arts and Venues, l'axencia de la ciudá y el condáu qu'opera llugares de Denver, como la Red Rocks Amphitheatre y el Denver Center for the Performing Arts. La plaza pretende ser una zonda d'entretenimientu, relaxación, d'arte y restorán pa los viaxeros y visitantes.<ref>{{cita web |publicación=FlyDenver.com|títulu=Hotel and Transit Center|url=http://www.flydenver.com/hotel_transit_center|fechaaccesu=31 de mayu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150702212156/http://www.flydenver.com/hotel_transit_center|fechaarchivu=2 de xunetu de 2015}}</ref> ==== Llinia de tren de tresporte rexonal del Distritu Oriental ==== El Rexonal Transportation District atópase instalando una llinia de [[tren de cercaníes]] [[unidá llétrica múltiple|llétricu]] que va dende la Union Station de Denver al Hotel y Centru de Tránsitu de DIA. Esta '''Llinia A'''<ref name="aline">{{cita web|títulu=RTD - A Line|url=http://www.rtd-denver.com/a-line.shtml|website=RTD - A Line|publicación=Rexonal Transportation District|fechaaccesu=21 de xunu de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181003121358/http://rtd-denver.com/a-line.shtml|fechaarchivu=2018-10-03}}</ref> tamién ye llamada la "East Rail Line" y va coneutar pasaxeros ente'l centru de Denver y el DIA nunos 37 minutos. La llinia va coneutar al serviciu ferroviariu de 122 milles de IDT que s'estiende en tola zona metropolitana. La Llinia A ye un corredor de tránsitu de 22.8 milles que va coneutar estos dos árees importantes mientres sirve centros d'empléu axacentes, vecinderos y árees de desarrollu en Denver y Aurora. La Llinia A ta siendo construyida y financiada como parte de la [[collaboración públicu-privada]] Eagle P3.<ref>{{cita web |títulu=RTD: East Rail Line|website=http://www.rtd-denver.com/EastRailLine.shtml|fechaaccesu=3/11/15}}</ref> ==== Propuesta de tresporte de persones nel llau tierra ==== L'aeropuertu tamién ta proponiendo un tresporte de persones nel llau tierra (similar al ATL Skytrain del [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson]] o al PHX Sky Train del [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor]]), que ta previstu pa xunir la terminal y la estación de la llinia de tren de IDT Este col arrendamientu d'autos y los aparcamientos.<ref>{{cita web |títulu=What is the status of a train to the Airport from Downtown? Would there be multiple stops at the Airport to access other facilities besides the terminal (e.g. rental cars)? |url=http://www.flydenver.com/parking_transit/parking/FAQs/what_status_train_airport_downtown_would_there_be_multiple_stops |publicación=City & County of Denver Department of Aviation|fechaaccesu=24 d'abril de 2015}}</ref> Como'l tresporte de persones nel llau tierra ta na fase de propuesta, hasta'l momentu nun se conocen tiempu previstu de finalización nin les especificaciones del sistema. === Salas === [[Ficheru:Concourse C at DIA, 08-2014.JPG|thumb|Pasareles móviles na Sala C.]] El DIA cunta con trés sales espaciadas bien distantes ente sigo. La Sala A ye accesible al traviés d'una ponte piatonal direutamente dende l'edificiu de la terminal, según al traviés del sistema de tren soterrañu que da serviciu a los trés sales. Pal accesu a les zones d'embarque B y C, los pasaxeros tienen d'utilizar el tren. Nuna ocasión, a finales de 2000, el sistema de trenes atopar con problemes téunicos y foi cerráu mientres delles hores, creando una terrible retrasu a los pasaxeros na terminal principal una y bones nun esisten caminos piatonales ente la terminal y les zones d'embarque B y C. Dende esi día'l sistema de trenes del aeropuertu siguió funcionando ensin nenguna interrupción importante nel serviciu. Los antepares y la terminal principal disponer de manera similar al [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson]]. La principal diferencia ye que'l DIA nun tien una unidá satélite de puertes T xuníu direutamente a la terminal, y l'espaciu ente les escampaes nel DIA ye muncho más ampliu que l'espaciu ente les escampaes en Atlanta. Esto dexa la máxima eficiencia operativa una y bones los aviones pueden recular de la so puerta mientres otres aeronaves en rodaxe pasen por detrás d'ellos ensin demoranza. L'aeropuertu recueye les tases d'aterrizaxe, renta y otros ingresos de les llinies aérees p'ayudar a compensar les sos costos d'operación. El DIA ye propiedá y ta operáu pela Ciudá y Condáu de Denver, pero nun funcionar usando dineru de los impuestos. Sicasí, l'aeropuertu ye un "fondu de la empresa" que xenera los sos propios ingresos pa cubrir los gastos d'operación. L'aeropuertu por cuenta de los ingresos xeneraos peles llinia aérees - tases d'aterrizaxe, arriendos y otros pagos - y los ingresos xeneraos polos recursos non aéreos - aparcamientu, ingreso concesiones, renta y otros pagos. El [[14 d'avientu]] de [[2006]], el DIA instituyó la fase de diseñu de l'ampliación de la Sala C como la primera gran espansión d'una Sala del aeropuertu. En setiembre de 2014, l'aeropuertu terminó la construcción de cinco nueves puertes na Sala C qu'agora sirven a Southwest Airlines. Les nueves puertes tán etiquetaos C23 a C27 y amplióse l'espaciu de 3.600 metros cuadraos a un costu de $46 millones de dólares.<ref>{{cita publicación |apellíu1=Proctor|nome1=Cathy|títulu=Reporter|url=http://www.bizjournals.com/denver/blog/earth_to_power/2014/09/dia-opens-5-new-gates-for-southwest-airlines-will.html?page=all|fechaaccesu=12 de marzu de 2015}}</ref> La Sala B tamién s'espandió cola adición d'una terminal rexonal diseñada por Reddy y Reddy Arquiteutos nel llau este de la Sala B.<ref>{{cita web|títulu=United Airlines Regional Jet Facility|url=http://www.reedconstructiondata.com/building-types/warehouse/coloriáu/projects/1000567745/|publicación=Reed Construction Data|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012}}</ref> Esta sala rexonal consiste nuna escampada más pequeña o ala que ta conectáu a la Sala B.<ref>{{cita web |títulu=United Airlines – Denver International Airport|url=http://www.united.com/page/article/0,6722,1114,00.html |publicación=[[United Airlines]]|fechaaccesu=8 de setiembre de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110721150255/http://www.united.com/page/article/0%2C6722%2C1114%2C00.html |fechaarchivu=21 de xunetu de 2011}}</ref> Estes puertes dexen accesu direutu per mediu de [[pasarela d'accesu a aeronaves]] a aviones rexonales. Cola apertura de la sala rexonal el [[24 d'abril]] de [[2007]], United Airlines dexó la Sala A por completu y opera puramente na Sala B, cola esceición de los vuelos internacionales que riquen sofitu d'aduana.<ref>{{cita press release|títulu=Mayor Hickenlooper and Other Officials Get Preview of DIA's New Regional Jet Favility|url=http://business.flydenver.com/pr/DIAPR_070424.pdf|publicación=City & County of Denver Department of Aviation|fecha=23 d'abril de 2007|fechaaccesu=11 de xunetu de 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225105158/http://business.flydenver.com/pr/DIAPR_070424.pdf|archivedate=2013-12-25}}</ref> ==== Sala A ==== [[Ficheru:Denver A Terminal.jpg|thumb|left|Sala A y torre de Control.]] La Sala A tien 37 puertes: A26–A53, A56, A59–65, y A67–68.<ref name="flydenver.com">{{cita web |títulu=Map of Denver International Airport|url=http://www.flydenver.com/maps|website=flydenver.com|fechaaccesu=20 d'abril de 2016}}</ref> Ocho d'estes puertes (A33, A35, A37, A39, A41, A43, A45 y A47) tán forníos pa remanar les llegaes internacionales y aviones de fuselaxe anchu. La Sala A encárgase de toles llegaes internacionales nel aeropuertu (con esclusión de los aeropuertos con predespacho d'aduana), según los vuelos que salen de toles compañíes internacionales que sirven a Denver. Amás, toles compañíes aérees nacionales, sacante Alaska, Southwest y United, usen esta sala, con [[Frontier Airlines]] que tien mayor presencia. Nel momentu de l'apertura del aeropuertu, la Sala A díbase a utilizar namái por [[Continental Airlines]] pal so centru de conexones en Denver. Sicasí, por cuenta de la so salida de la quiebra, según la feroz competencia d'[[United Airlines]], Continental decidió desmantelar el so centru d'operaciones darréu dempués de l'apertura, y namái operó un puñáu de puertes na Sala A, antes de finalmente pasar a la Sala B cuando se fundió con United.<ref>{{cita publicación |títulu=Sources: Continental may increase presence at DIA |work=USA Today |agency=Associated Press |fecha=9 de marzu de 2003 |url=http://usatoday30.usatoday.com/travel/news/2003/2003-03-07-continental-dia.htm |fechaaccesu=2 de setiembre de 2015}}</ref> Dos salones tán asitiaos na planta cimera de la seición central de la terminal A: la compartida Admirals Club d'[[American Airlines]]/[[British Airways]] Executive Club Lounge y un Sky Club de [[Delta Air Lines]] el cual ta programáu p'abrir en dalgún momentu nel añu 2016 nel llugar de l'antigua sala d'[[United Service Organizations|USO]].<ref>{{cita web|títulu=Delta to renovate RDU Sky Club, add 'premium' bar|url=http://www.bizjournals.com/triangle/news/2016/03/02/delta-to-renovate-rdu-sky-club-add-premium-bar.html|publicación=Triangle Business Journal|fechaaccesu=20 d'abril de 2016}}</ref> ==== Sala B ==== [[Ficheru:Denver International Airport, Concourse B.jpg|thumb|right|La entrada a la Sala B como se vía en 2005. El tulipán d'United na semeya quitar tres la fusión d'United con Continental en 2011.]] La Sala B tien 70 Puertes: B11 y B14 (dambes abiertes en marzu de 2017), B15 B15–B29, B31–B33, B35–B39, B41–B61, B63-B77 (solu númberos nones) y B79–B95.<ref name="flydenver.com"/> Les puertes B32, B36, B38 y B42 tán forníes con pasareles d'accesu ximielgues (con cada puerta designada como A o B) pa dar cabida a les aeronaves de fuselaxe anchu. [[United Airlines]] ye l'únicu ocupante de puertes de la Sala B. La llinia principal d'United opera dende l'edificiu principal, ente que les operaciones d'[[United Express]] remanar nel estremu este de la sala (puertes B48-B95), qu'inclúi dos extensión satélite a nivel del pisu. Los antiguos inquilinos de la Sala B inclúin a [[Continental Airlines]] y [[US Airways]]. Dambes aereollinies reasitiaos ellí en payares de 2009 dempués de que United algamó un alcuerdu col DIA p'asignar cinco puertes nel estremu occidental de la sala pal usu de los sos socios nacionales de [[Star Alliance]]. United recuperó'l control de les tres puertes de Continental dempués de la fusión ente les dos aereollinies. A partir de febreru de 2015, US Airways treslladó les operaciones de los sos dos puertes a la Sala A, como parte del so procesu de fusión con [[American Airlines]].<ref>{{cita web |títulu=Denver, CO (DEAN) Airport information |website=American Airlines |url=http://www.aa.com/i18n/travelInformation/destinationInformation/dean-airport.jsp |fechaaccesu=2 de setiembre de 2015}}</ref> Hai dos United Club nel segundu pisu de la Sala B, asitiaos a la mesma alloña de la estación del tresporte de pasaxeros: unu cerca de la puerta B32 y l'otru cerca de la puerta B44. ==== Sala C ==== [[Ficheru:DIA Train 5.JPG|thumb|right|Vista aérea de la estación de tren de la Sala C.]] La Sala C tien 27 Puertes: C23-C49. [[Southwest Airlines]] ye l'ocupante principal de la Sala C, con namái otra aereollinia, [[Alaska Airlines]], qu'utiliza una puerta (C39).<ref name="flydenver.com"/> Una recién espansión añadió cinco nueves puertes (C23-27) al estremu oeste de la sala. La espansión, que se completó en setiembre de 2014 a un costu de $46 millones de dólares, dexó a Southwest consolidar toles sos operaciones na Sala C (antes de la espansión Southwest usaba dos puertes de la Sala A, qu'heredara de la so fusión con [[AirTran Airways]]).<ref>{{cita publicación |títulu=Construction of Concourse C Expansion Starts at Denver International Airport |work=Airport World Magacín |fecha=17 de setiembre de 2013 |url=http://www.airport-world.com/home/general-news/item/3036-construction-on-concourse-c-expansion-starts-at-denver-international-airport |fechaaccesu=2 de setiembre de 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522131142/http://www.airport-world.com/home/general-news/item/3036-construction-on-concourse-c-expansion-starts-at-denver-international-airport |archivedate=2014-05-22 }}</ref> ==== Sales D y E ==== L'aeropuertu acutó espaciu pa otros dos sales que van ser construyíes xunto a la Sala C pa futures espansiones. La Sala D puede construyise ensin tener que mover nenguna estructura esistente. Sicasí, el sistema de trenes soterraños tendría que ser estendíu. La Sala Y riquiría mover un [[hangar]] d'United Airlines. Sicasí, antes d'empezar la construcción de les Sales D y E, les Sales A, B y C pueden ser estendíes en dambes direiciones. == Aereollinies y destinos == '''Nota:''' Toles llegaes internacionales sacante vuelos dende ciudaes con predespacho d'aduana remanar na Sala A, independientemente de la terminal de salida de la llista. El AID sirve 187 destinos, incluyendo 20 ciudaes internacionales en seis países. El AID ye'l mayor centru de [[Frontier Airlines]] y el cuartu más grande de [[Centru de conexón|centru de conexones]] d'[[United Airlines]]. [[Southwest Airlines]] sigui creciendo rápido nel aeropuertu y l'aeropuertu ye la cuarta base más grande de la llinia aérea. Estes operaciones combinaes de les compañíes aérees constitúin aproximao'l 85% del tráficu total de pasaxeros en DEAN n'avientu de 2014, respeutivamente.<ref name=DIA>{{cita web |títulu=Denver International Airport Total Operations and Traffic |url=http://www.flydenver.com/about/financials/passenger_traffic |formatu=PDF |editorial=City & County of Denver Department of Aviation |fecha=xineru de 2017 |fechaaccesu=22 de marzu de 2017}}</ref> === Pasaxeros === {{Airport-dest-list |3rdcoltitle = Sala <!-- --> | [[Aeroméxico]] |'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de la Ciudá de Méxicu|Ciudá de Méxicu]] | A <!-- --> | [[Aeroméxico Connect]] | '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Monterrey|Monterrey]] | A <!-- --> | [[Air Canada]] | [[Aeropuertu Internacional Toronto Pearson|Toronto–Pearson]] <br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]] | A <!-- --> | [[Air Canada Express]] | [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal–Trudeau]] | A <!-- --> | [[Alaska Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]] | C <!-- --> | [[Allegiant Air]] | [[Aeropuertu Rexonal de Asheville|Asheville]], [[Aeropuertu Internacional de Bellingham|Bellingham]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]] | A <!-- --> | [[American Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas|Charlotte]], [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago–O'Hare]], [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas/Fort Worth]], [[Aeropuertu Internacional de Filadelfia|Filadelfia]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Internacional de Miami|Miami]], [[Aeropuertu Internacional John F. Kennedy|Nueva York-JFK]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix–Sky Harbor]] | A <!-- --> | [[Envoy|American Eagle]] | [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]] <br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago–O'Hare]] | A <!-- --> | [[Boutique Air]] | [[Aeropuertu Rexonal de San Luis Valley|Alamosa (CO)]], [[Aeropuertu Municipal de Alliance|Alliance]], [[Aeropuertu Municipal de Chadron|Chadron]], [[Aeropuertu Municipal de Cortez|Cortez]], [[Aeropuertu Rexonal de Dodge City|Dodge City]], [[Aeropuertu Rexonal de McCook|McCook]]| A <!-- --> | [[British Airways]] | [[Aeropuertu de Londres-Heathrow|Londres–Heathrow]] | A <!-- --> | [[Cayman Airways]] | '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional Owen Roberts|Gran Caimán]] (empecipia'l 13 de marzu de 2019)<ref name=Cayman>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280283/cayman-airways-plans-denver-launch-in-march-2019/|títulu=Cayman Airways plans Denver launch in March 2019 |publicación=Routes Online |fecha=agostu de 2018|fechaaccesu=30 d'agostu de 2018}}</ref> | ASA <!-- --> | [[Copa Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional de Tocumen|Ciudá de Panamá]] | A <!-- --> | [[Delta Air Lines]] | [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Detroit|Detroit]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]], [[Aeropuertu Internacional John F. Kennedy|Nueva York–JFK]], [[Aeropuertu LaGuardia|Nueva York–LaGuardia]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]] | A, <!-- --> | [[Delta Connection]] | [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]] <br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]] | A <!-- --> | [[Edelweiss Air]] | '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Zúrich|Zúrich]] | A <!-- --> | [[Frontier Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional Sunport|Albuquerque]], [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta]], [[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom|Austin]], [[Aeropuertu Internacional Birmingham-Shuttlesworth|Birmingham (AL)]], [[Aeropuertu Rexonal Central Illinois|Bloomington/Normal]] (empecipia'l 24 de setiembre de 2018),<ref>http://wglt.org/post/frontier-airlines-returning-central-illinois-regional-airport#stream/0</ref> [[Aeropuertu de Boise|Boise]], [[Aeropuertu de Branson|Branson]], [[Aeropuertu Internacional Niagara|Buffalo]], [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu Internacional de Cancún|Cancún]], [[Aeropuertu Internacional de Charleston|Charleston]], [[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas|Charlotte]], [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago-O'Hare]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins|Cleveland]], [[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus|Columbus–Glenn]], [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas/Fort Worth]], [[Aeropuertu Internacional de Des Moines|Des Moines]], [[Aeropuertu Internacional d'El Paso|El Paso]], [[Aeropuertu Internacional de Greenville-Spartanburg|Greenville/Spartanburg]] (empecipia'l 8 de setiembre de 2018),<ref>{{Cita web |url=http://www.wtoc.com/story/38450411/the-greenville-spartanburg-international-airport-is-adding-a-sixth-airline |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180619190056/http://www.wtoc.com/story/38450411/the-greenville-spartanburg-international-airport-is-adding-a-sixth-airline |fechaarchivu=2018-06-19 }}</ref> [[Aeropuertu Internacional de Harrisburg|Harrisburg]], [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|Houston–Intercontinental]], [[Huntsville International Airport|Huntsville]] (empecipia'l 5 d'ochobre de 2018),<ref>https://www.al.com/news/huntsville/index.ssf/2018/07/frontier_airlines_offering_39.html</ref> [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|Indianapolis]], [[Aeropuertu Internacional de Jackson–Evers|Jackson (MS)]] (empecipia'l 13 d'ochobre de 2018), [[Aeropuertu Internacional de Jacksonville|Jacksonville (FL)]], [[Aeropuertu Internacional de Kansas City|Kansas City]], [[Aeropuertu Rexonal de Lafayette|Lafayette (LA)]] (empecipia'l 24 d'ochobre de 2018),<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279714/frontier-airlines-adds-new-service-to-huntsville-lafayette-from-oct-2018/|títulu=Frontier Airlines adds new service to Huntsville / Lafayette from Oct 2018 |publicación=Routes Online |fecha=xunetu de 2018|fechaaccesu=25 de xunetu de 2018}}</ref> [[Aeropuertu Internacional McCarran|Las Vegas]], [[Aeropuertu Nacional de Little Rock|Little Rock]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Dane|Madison]], [[Aeropuertu Internacional de Memphis|Memphis]], [[Aeropuertu Internacional de Miami|Miami]], [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Milwaukee]], [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]], [[Aeropuertu Internacional de Nashville|Nashville]], [[Aeropuertu Internacional de Norfolk|Norfolk]], [[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong|Nueva Orleans]], [[Aeropuertu Will Rogers World|Oklahoma City]], [[Aeropuertu Eppley|Omaha]], [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|Ontario]], [[Aeropuertu John Wayne|Orange County]], [[Aeropuertu Internacional d'Orlando|Orlando]], [[Aeropuertu Internacional de Pensacola|Pensacola]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix–Sky Harbor]], [[Aeropuertu Internacional de Pittsburgh|Pittsburgh]], [[Jetport Internacional de Portland|Portland (ME)]], [[Aeropuertu Internacional de Portland|Portland (OR)]], [[Aeropuertu Internacional de Raleigh-Durham|Raleigh/Durham]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]], [[Aeropuertu Internacional de Sacramento|Sacramento]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de San Antonio|San Antonio]], [[Aeropuertu Internacional de San Diego|San Diego]], [[Aeropuertu Internacional de San José|San José (CA)]], [[Aeropuertu Internacional de San Francisco|San Francisco]], [[Aeropuertu Municipal de Santa Bárbara|Santa Bárbara]], [[Aeropuertu Internacional Lambert|San Luis]], [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]], [[Aeropuertu Syracuse Hancock|Siracusa]], [[Aeropuertu Internacional de Tampa|Tampa]], [[Aeropuertu Internacional de Tucson|Tucson]] (empecipia'l 7 de payares de 2018),<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280074/frontier-airlines-schedules-new-routes-in-w18/|títulu=Frontier Airlines schedules new routes in W18 |publicación=Routes Online |fecha=agostu de2018|fechaaccesu=15 d'agostu de 2018}}</ref> [[Aeropuertu Internacional de Tulsa|Tulsa]], [[Aeropuertu Internacional de Washington-Dulles|Washington–Dulles]], [[Aeropuertu Nacional Ronald Reagan de Washington|Washington–National]], [[Aeropuertu Wichita Mid-Continent|Wichita]] <br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional d'Albany|Albany]] (empecipia'l 17 de setiembre de 2018),<ref>{{Cita web |url=http://www.news10.com/news/local-news/frontier-airlines-coming-to-albany-international-airport/1248685206 |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180619214309/http://www.news10.com/news/local-news/frontier-airlines-coming-to-albany-international-airport/1248685206 |fechaarchivu=2018-06-19 }}</ref> [[Aeropuertu Municipal de Bismarck|Bismarck]], [[Aeropuertu Gallatin Field|Bozeman]], [[Aeropuertu The Eastern Iowa|Cedar Rapids/Iowa City]], [[Aeropuertu Internacional de Detroit|Detroit]], [[Aeropuertu Internacional Hector|Fargo]], [[Aeropuertu Internacional de Filadelfia|Filadelfia]], [[Aeropuertu Internacional Southwest Florida|Fort Myers]], [[Aeropuertu Internacional de Fresno-Yosemite|Fresno]], [[Aeropuertu Internacional Gerald R. Ford|Grand Rapids]], [[Aeropuertu Internacional Piedmont Triad|Greensboro]], [[Aeropuertu de Jackson Hole|Jackson Hole]], [[Aeropuertu McGhee Tyson|Knoxville]], [[Aeropuertu Internacional de Louisville|Louisville]], [[Aeropuertu Internacional de Missoula|Missoula]], [[Aeropuertu Internacional de Myrtle Beach|Myrtle Beach]], [[Aeropuertu LaGuardia|Nueva York–LaGuardia]], [[Aeropuertu Internacional de Palm Springs|Palm Springs]], [[Aeropuertu T. F. Green|Providence]], [[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta|Puerto Vallarta]], [[Aeropuertu Internacional de Los Cabos|San José del Cabo]], [[Aeropuertu Internacional de Savannah/Hilton Head|Savannah]], [[Aeropuertu Rexonal de Siux Falls|Siux Falls]], [[Aeropuertu Internacional de Spokane|Spokane]] | A <!-- --> | [[Great Lakes Jet Express]] | [[Aeropuertu Rexonal de Pierre|Pierre]], [[Aeropuertu Rexonal de Watertown|Watertown (SD)]] | A <!-- --> | [[Icelandair]] | [[Aeropuertu Internacional de Keflavík|Reikiavik–Keflavík]] | A <!-- --> | [[JetBlue Airways]] | [[Aeropuertu Internacional Logan|Boston]], [[Aeropuertu Internacional John F. Kennedy|Nueva York–JFK]] | A <!-- --> | [[Key Lime Air]] | [[Aeropuertu Rexonal de Riverton|Riverton]], [[Aeropuertu del Condáu de Sheridan|Sheridan (WY)]] | A <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Aeropuertu de Frankfurt del Main|Frankfurt]], [[Aeropuertu Internacional de Múnich-Franz Josef Strauss|Múnich]]| A <!-- --> | [[Norwegian Air Shuttle]]| [[Aeropuertu de Londres-Gatwick|Londres–Gatwick]]<br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu de París-Charles de Gaulle|París-Charles de Gaulle]] | A <!-- --> | [[Southwest Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional d'Albany|Albany]], [[Aeropuertu Internacional Sunport|Albuquerque]], [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta]], [[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom|Austin]], [[Aeropuertu Internacional de Baltimore-Washington|Baltimore]], [[Aeropuertu de Boise|Boise]], [[Aeropuertu Internacional Logan|Boston]], [[Aeropuertu de Hollywood Burbank|Burbank]], [[Aeropuertu Internacional de Cancún|Cancún]], [[Aeropuertu Internacional de Charleston|Charleston (SC)]], [[Aeropuertu Internacional Midway|Chicago–Midway]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins|Cleveland]], [[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus|Columbus–Glenn]], [[Aeropuertu Dallas Love|Dallas-Love]], [[Aeropuertu Internacional de Detroit|Detroit]], [[Aeropuertu Internacional d'El Paso|El Paso]] (empecipia'l 7 d'ochobre de 2018), [[Aeropuertu Internacional de Filadelfia|Filadelfia]], [[Aeropuertu Internacional de Fort Lauderdale-Hollywood|Fort Lauderdale]], [[Aeropuertu Internacional Gerald R. Ford|Grand Rapids]], [[Aeropuertu Internacional Bradley|Hartford]], [[Aeropuertu William P. Hobby|Houston–Hobby]], [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|Indianapolis]], [[Aeropuertu Internacional de Jacksonville|Jacksonville (FL)]], [[Aeropuertu Internacional de Kansas City|Kansas City]], [[Aeropuertu Internacional McCarran|Las Vegas]], [[Aeropuertu de Long Beach|Long Beach]], [[Aeropuertu Internacional de Louisville|Louisville]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Internacional de Lubbock Preston Smith|Lubbock]] (empecipia'l 4 de payares de 2018)<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279026/southwest-schedules-new-routes-in-nov-2018/|títulu=Southwest schedules new routes in Nov 2018 |publicación=Routes Online |fecha=xunu de 2018|fechaaccesu=8 de xunu de 2018}}</ref> [[Aeropuertu Internacional de Memphis|Memphis]] (empecipia'l 3 d'ochobre de 2018)<ref>{{cita web |url=http://www.localmemphis.com/news/local-news/southwest-begins-nonstop-service-between-memphis-denver-in-october/1021102455 |títulu=Southwest Begins Nonstop Service Between Memphis & Denver In October |fecha=marzu de 2018 |publicación= |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180612153322/http://www.localmemphis.com/news/local-news/southwest-begins-nonstop-service-between-memphis-denver-in-october/1021102455 |fechaarchivu=2018-06-12 }}</ref> [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Milwaukee]], [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]], [[Aeropuertu Internacional de Nashville|Nashville]], [[Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark|Newark]], [[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong|Nueva Orleans]], [[Aeropuertu LaGuardia|Nueva York–LaGuardia]], [[Aeropuertu Internacional d'Oakland|Oakland]], [[Aeropuertu Will Rogers World|Oklahoma City]], [[Aeropuertu Eppley|Omaha]], [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|Ontario]], [[Aeropuertu John Wayne|Orange County (CA)]], [[Aeropuertu Internacional d'Orlando|Orlando]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix–Sky Harbor]], [[Aeropuertu Internacional de Pittsburgh|Pittsburgh]], [[Aeropuertu Internacional de Portland|Portland (OR)]], [[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta|Puerto Vallarta]], [[Aeropuertu Internacional de Raleigh-Durham|Raleigh/Durham]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]], [[Aeropuertu Internacional de Sacramento|Sacramento]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de San Antonio|San Antonio]], [[Aeropuertu Internacional de San Diego|San Diego]], [[Aeropuertu Internacional de San Francisco|San Francisco]], [[Aeropuertu Internacional de San José|San José (CA)]], [[Aeropuertu Internacional de Los Cabos|San José del Cabo]], [[Aeropuertu Internacional Lambert|San Luis]], [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]], [[Aeropuertu Internacional de Spokane|Spokane]], [[Aeropuertu Internacional de Tampa|Tampa]], [[Aeropuertu Internacional de Tucson|Tucson]], [[Aeropuertu Internacional de Tulsa|Tulsa]], [[Aeropuertu Internacional de Washington-Dulles|Washington–Dulles]]<br> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional Philip S. W. Goldson|Ciudá de Belize]], [[Aeropuertu Internacional Southwest Florida|Fort Myers]], [[Aeropuertu Internacional de Norfolk|Norfolk]], [[Aeropuertu Internacional de Northwest Florida Beaches|Panama City (FL)]], [[Aeropuertu Internacional de Pensacola|Pensacola]] | C <!-- --> | [[Spirit Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional de Baltimore-Washington|Baltimore]], [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago–O'Hare]], [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas/Fort Worth]], [[Aeropuertu Internacional de Detroit|Detroit]], [[Aeropuertu Internacional de Fort Lauderdale-Hollywood|Fort Lauderdale]], [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|Houston–Intercontinental]], [[Aeropuertu Internacional McCarran|Las Vegas]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]] <br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]] | A <!-- --> | {{nowrap|[[Sun Country Airlines]]}} | [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]] <br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional General Rafael Buelna|Mazatlán]] | A <!-- --> | [[United Airlines]] | [[Aeropuertu Internacional Sunport|Albuquerque]], [[Aeropuertu Internacional Ted Stevens Anchorage|Anchorage]], [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta]], [[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom|Austin]], [[Aeropuertu Internacional de Baltimore-Washington|Baltimore]], [[Aeropuertu Internacional Billings Logan|Billings]], [[Aeropuertu de Boise|Boise]], [[Aeropuertu Internacional Logan|Boston]], [[Aeropuertu Gallatin Field|Bozeman]], [[Aeropuertu de Hollywood Burbank|Burbank]], [[Aeropuertu Internacional de Cancún|Cancún]], [[Aeropuertu The Eastern Iowa|Cedar Rapids/Iowa City]], [[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas|Charlotte]], [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago–O'Hare]], [[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins|Cleveland]], [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas/Fort Worth]], [[Aeropuertu Internacional de Des Moines|Des Moines]], [[Aeropuertu Internacional de Detroit|Detroit]], [[Aeropuertu de Eugene|Eugene]], [[Aeropuertu Internacional de Filadelfia|Filadelfia]], [[Aeropuertu Internacional de Fort Lauderdale-Hollywood|Fort Lauderdale]], [[Aeropuertu Internacional Bradley|Hartford]], [[Aeropuertu Internacional de Honolulu|Honolulu]], [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|Houston–Intercontinental]], [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|Indianapolis]], [[Aeropuertu de Kahului|Kahului]], [[Aeropuertu Internacional de Kansas City|Kansas City]], [[Aeropuertu Internacional de Kona|Kailua-Kona]], [[Aeropuertu Internacional McCarran|Las Vegas]], [[Aeropuertu de Lihue|Lihue]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Dane|Madison]], [[Aeropuertu Internacional de Rogue Valley-Medford|Medford]], [[Aeropuertu Internacional de Memphis|Memphis]], [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|Milwaukee]], [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]], [[Aeropuertu Internacional de Missoula|Missoula]], [[Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark|Newark]], [[ropuerto Internacional de Norfolk|Norfolk]], [[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong|Nueva Orleans]], [[Aeropuertu LaGuardia|Nueva York–LaGuardia]], [[Aeropuertu Will Rogers World|Oklahoma City]], [[Aeropuertu Eppley|Omaha]], [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|Ontario]], [[Aeropuertu John Wayne|Orange County (CA)]], [[Aeropuertu Internacional d'Orlando|Orlando]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix–Sky Harbor]], [[Aeropuertu Internacional de Pittsburgh|Pittsburgh]], [[Aeropuertu Internacional de Portland|Portland (OR)]], [[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta|Puerto Vallarta]], [[Aeropuertu Internacional de Raleigh-Durham|Raleigh/Durham]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]], [[Aeropuertu Internacional de Richmond|Richmond]], [[Aeropuertu Internacional de Sacramento|Sacramento]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de San Antonio|San Antonio]], [[Aeropuertu Internacional de San Diego|San Diego]], [[Aeropuertu Internacional de San Francisco|San Francisco]], [[Aeropuertu Internacional de San José|San José (CA)]], [[Aeropuertu Internacional de Los Cabos|San José del Cabo]], [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle/Tacoma]], [[Aeropuertu Rexonal de Siux Falls|Siux Falls]], [[Aeropuertu Internacional de Spokane|Spokane]], [[Aeropuertu Internacional de Tampa|Tampa]], [[Aeropuertu Internacional de Narita|Tokiu–Narita]], [[Aeropuertu Internacional de Tucson|Tucson]], [[Aeropuertu Internacional de Tulsa|Tulsa]], [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]], [[Aeropuertu Internacional de Washington-Dulles|Washington–Dulles]], [[Aeropuertu Nacional Ronald Reagan de Washington|Washington–National]], [[Aeropuertu Wichita Mid-Continent|Wichita]]<br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus|Columbus–Glenn]], [[Aeropuertu Internacional de Cozumel|Cozumel]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Eagle|Eagle/Vail]], [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]], [[Aeropuertu Internacional Southwest Florida|Fort Myers]], [[Aeropuertu Internacional Gerald R. Ford|Grand Rapids]], [[Aeropuertu de Jackson Hole|Jackson Hole]], [[Aeropuertu Internacional Glacier Park|Kalispell]], [[Aeropuertu Internacional Daniel Oduber|Liberia]], [[Aeropuertu de Londres-Heathrow|Londres-Heathrow]], [[Aeropuertu Internacional de Miami|Miami]], [[Aeropuertu Rexonal de Montrose|Montrose]], [[Aeropuertu Internacional de Nashville|Nashville]], [[Aeropuertu Internacional de Palm Springs|Palm Springs]], [[Aeropuertu Internacional Lambert|San Luis]], [[Aeropuertu Internacional Toronto Pearson|Toronto–Pearson]] | B <!-- --> | [[United Express]] | [[Aeropuertu Internacional Sunport|Albuquerque]], [[Aeropuertu Internacional Rick Husband de Mariellu Mariello]], [[Aeropuertu Internacional de Appleton|Appleton]], [[Aeropuertu del Condáu de Aspen-Pitkin|Aspen]], [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta]], [[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom|Austin]], [[Aeropuertu Meadows Field|Bakersfield]], [[Aeropuertu Internacional Billings Logan|Billings]], [[Aeropuertu Internacional Birmingham-Shuttlesworth|Birmingham (AL)]], [[Aeropuertu Municipal de Bismarck|Bismarck]], [[Aeropuertu de Boise|Boise]], [[Aeropuertu Gallatin Field|Bozeman]], [[Aeropuertu de Hollywood Burbank|Burbank]], [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]], [[Aeropuertu Internacional del Condáu de Natrona|Casper]], [[Aeropuertu The Eastern Iowa|Cedar Rapids/Iowa City]], [[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas|Charlotte]], [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins|Cleveland]], [[Aeropuertu Rexonal Yellowstone|Cody]], [[Aeropuertu de Colorado Springs|Colorado Springs]], [[Aeropuertu Rexonal de Columbia|Columbia (MO)]], [[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus|Columbus–Glenn]], [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas/Fort Worth]], [[Aeropuertu Internacional de Dayton|Dayton]], [[Aeropuertu Internacional de Des Moines|Des Moines]], [[Aeropuertu Rexonal de Devils Lake|Devils Lake]], [[Aeropuertu Rexonal de Dickinson Theodore Roosevelt|Dickinson]], [[Aeropuertu del Condáu de Durango-La Plata|Durango (CO)]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Eagle|Eagle/Vail]], [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton]], [[Aeropuertu Internacional d'El Paso|El Paso]], [[Aeropuertu de Eugene|Eugene]], [[Aeropuertu Internacional Hector|Fargo]], [[Aeropuertu Regional Northwest Arkansas|Fayetteville/Bentonville]], [[Aeropuertu Flagstaff Pulliam|Flagstaff]] (empecipia'l 31 de marzu de 2019),<ref>https://www.denverpost.com/2018/08/28/united-airlines-nonstop-flagstaff-denver/</ref> [[Aeropuertu Internacional de Fresno-Yosemite|Fresno]], [[Aeropuertu de Gillette-Condáu de Campbell|Gillette]], [[Aeropuertu Rexonal de Grand Junction|Grand Junction]], [[Aeropuertu Internacional Gerald R. Ford|Grand Rapids]], [[Aeropuertu Internacional de Great Falls|Great Falls]], [[Aeropuertu Rexonal de Gunnison-Crested Butte|Gunnison/Crested Butte]], [[Aeropuertu Rexonal de Yampa Valley|Hayden/Steamboat Springs]], [[Aeropuertu Rexonal de Hays|Hays]], [[Aeropuertu Rexonal d'Helena|Helena]], [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|Houston–Intercontinental]], [[Aeropuertu Internacional de Huntsville|Huntsville]], [[Aeropuertu Rexonal de Idaho|Idaho Falls]], [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|Indianapolis]], [[Aeropuertu de Jackson Hole|Jackson Hole]], [[Aeropuertu Internacional de Jacksonville|Jacksonville (FL)]], [[Aeropuertu Rexonal de Jamestown|Jamestown (ND)]], [[Aeropuertu Internacional Glacier Park|Kalispell]], [[Aeropuertu Internacional de Kansas City|Kansas City]], [[Aeropuertu McGhee Tyson|Knoxville]], [[Aeropuertu Rexonal de Laramie|Laramie]], [[Aeropuertu Rexonal de Lliberal Mid-America|Lliberal]], [[Aeropuertu de Lincoln|Lincoln]], [[Aeropuertu Nacional de Little Rock|Little Rock]], [[Aeropuertu Internacional de Louisville|Louisville]], [[Aeropuertu Internacional de Lubbock Preston Smith|Lubbock]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Dane|Madison]], [[Aeropuertu Internacional de Rogue Valley-Medford|Medford]], [[Aeropuertu Internacional de Memphis|Memphis]], [[Aeropuertu Internacional de Midland|Midland/Odessa]], [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis/St. Paul]], [[Aeropuertu Internacional de Minot|Minot]], [[Aeropuertu Internacional de Missoula|Missoula]], [[Aeropuertu Canyonlands|Moab]], [[Aeropuertu Rexonal de Monterrey|Monterey]] (empecipia'l 4 d'ochobre de 2018),<ref>https://www.prnewswire.com/news-releases/monterey-peninsula-airport-district-and-united-airlines-announce-twice-daily-nonstop-service-between-monterey-and-denver-300684448.html</ref> [[Aeropuertu Internacional Quad City|Moline/Quad Cities]], [[Aeropuertu Rexonal de Montrose|Montrose]], [[Aeropuertu Internacional de Nashville|Nashville]], [[Aeropuertu Rexonal de North Platte|North Platte]], [[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong|Nueva Orleans]], [[Aeropuertu Will Rogers World|Oklahoma City]], [[Aeropuertu Eppley|Omaha]], [[Aeropuertu Internacional de Palm Springs|Palm Springs]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix–Sky Harbor]], [[Aeropuertu Ernest A. Love|Prescott]], [[Aeropuertu Memorial de Pueblu|Pueblo]], [[Aeropuertu Rexonal de Rapid City|Rapid City]], [[Aeropuertu Roberts|Redmond/Bend]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]], [[Aeropuertu de Rock Springs–El Condao Sweetwater|Rock Springs]], [[Aeropuertu Internacional de Sacramento|Sacramento]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Internacional de San Antonio|San Antonio]], [[Aeropuertu Internacional de San Diego|San Diego]], [[Aeropuertu Internacional de San José|San José (CA)]], [[Aeropuertu Internacional Lambert|San Luis]], [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de San Luis Obispo|San Luis Obispo]], [[Aeropuertu Municipal de Santa Bárbara|Santa Bárbara]], [[Aeropuertu Municipal de Santa Fe|Santa Fe]], [[Aeropuertu Charles M. Schulz–Condáu de Sonoma|Santa Rosa]] (empecipia'l 8 de marzu de 2019),<ref>https://www.pressdemocrat.com/news/8676855-181/united-airlines-to-offer-santa</ref> [[Aeropuertu Rexonal Western Nebraska|Scottsbluff]], [[Aeropuertu Rexonal de Shreveport|Shreveport]], [[Aeropuertu Rexonal de Siux Falls|Siux Falls]], [[Aeropuertu Internacional de Spokane|Spokane]], [[Aeropuertu Rexonal de Springfield-Branson|Springfield/Branson]], [[Aeropuertu Municipal de St. George|St. George (UT)]], [[Aeropuertu Internacional Toronto Pearson|Toronto–Pearson]], [[Aeropuertu Rexonal de Tri-Cities|Tri-Cities (WA)]], [[Aeropuertu Internacional de Tucson|Tucson]], [[Aeropuertu Internacional de Tulsa|Tulsa]], [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver]], [[Aeropuertu Rexonal de Vernal|Vernal]], [[Aeropuertu Wichita Mid-Continent|Wichita]], [[Aeropuertu Internacional Sloulin|Williston]], [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson|Winnipeg]]<br>'''Estacional:''' [[Aeropuertu Mammoth Yosemite|Mammoth Lakes]] (empecipia'l 19 d'avientu de 2018),<ref>{{cita web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279773/united-adds-new-denver-domestic-links-in-4q18/|títulu=United adds new Denver domestic links in 4Q18 |publicación=Routes Online |fecha=xunetu de 2018|fechaaccesu=17 d'agostu de 2018}}</ref> [[Aeropuertu Rexonal del Suroeste d'Oregón|North Bend/Coos Bay]], [[Aeropuertu Memorial Friedman|Sun Valley]], [[Aeropuertu Cherry Capital|Traverse City]] | B <!-- --> | [[Volaris]] | [[Aeropuertu Internacional General Roberto Fierro Villalobos|Chihuahua]], [[Aeropuertu Internacional de la Ciudá de Méxicu|Ciudá de Méxicu]], [[Aeropuertu Internacional de Guadalaxara|Guadalaxara]] | A <!-- --> |[[WestJet]]| [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary]] | A }}. === Carga === {{Airport-dest-list <!-- --> | [[AirNet Express]] | [[Aeropuertu Internacional de Rickenbacker|Columbus-Rickenbacker]] <!-- --> | [[Amazon|Amazon Air]] | [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|Ontario]] <!-- --> | [[Bemidji Airlines]] | [[Aeropuertu Municipal de Colby|Colby]], [[Aeropuertu Municipal de Goodland|Goodland]], [[Aeropuertu Rexonal de McCook Ben Nelson|McCook]], [[Aeropuertu Rexonal de North Platte|North Platte]], [[Aeropuertu Municipal de Sidney|Sidney]], [[Aeropuertu Perry Stokes|Trinidá]] <!-- --> | [[DHL Aviation]] | [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|Cincinnati]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]] <!-- --> | [[FedEx|FedEx Express]]| [[Aeropuertu Internacional Billings Logan|Billings]], [[Aeropuertu Internacional de Fort Worth Alliance|Fort Worth/Alliance]], [[Aeropuertu Internacional de Fresno-Yosemite|Fresno]], [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|Indianapolis]], [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles]], [[Aeropuertu Internacional de Memphis|Memphis]], [[Aeropuertu Internacional d'Oakland|Oakland]], [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix-Sky Harbor]], [[Aeropuertu Internacional de San José|San José (CA)]] <br /> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|Houston–Intercontinental]] <!-- --> | [[Iberia Cargo|IAG Cargu]] | [[Aeropuertu de Londres-Heathrow|Londres-Heathrow]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Aeropuertu de Frankfurt del Main|Frankfurt]], [[Aeropuertu Internacional de Múnich-Franz Josef Strauss|Múnich]] <!-- --> | [[United Parcel Service|UPS Airlines]]| [[Aeropuertu Internacional Billings Logan|Billings]], [[Aeropuertu de Hollywood Burbank|Burbank]], [[Aeropuertu Internacional Chicago Rockford|Chicago/Rockford]], [[Aeropuertu Internacional de Louisville|Louisville]], [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|Ontario]], [[Aeropuertu Internacional de Reno-Tahoe|Reno/Tahoe]], [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City]], [[Aeropuertu Boeing|Seatle-Boeing]] <br /> '''Estacional:''' [[Aeropuertu Internacional Bradley|Hartford]] }} === Destinos internacionales === Ufiértase serviciu a 26 destinos internacionales (7 estacionales), al cargu de 18 aereollinies. {|class="wikitable col4cen" style="font-size: 85%" align=center ! Ciudaes || Nome del aeropuertu || Aereollinies || Sala |- !colspan="6"|[[América del Norte]] |- |colspan="4"|{{Canadá}} (6 destinos [1 estacional], 6 aereollinies) |- |[[Calgary]] || [[Aeropuertu Internacional de Calgary]] || {{Bandera|USA}} [[Frontier Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[United Express]] / {{Bandera|CAN}} [[WestJet]] || A/B |- |[[Edmonton]] || [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton]] || {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[United Express]] || B |- |[[Montreal]] || [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau]] || {{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|CAN}} [[Air Canada Express]] '''(Estacional)''' || A |- |[[Toronto]] || [[Aeropuertu Internacional Toronto Pearson]] || {{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[United Express]] || A/B |- |[[Vancouver]] || [[Aeropuertu Internacional de Vancouver]] || {{Bandera|CAN}} [[Air Canada]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Express]] || B |- |[[Winnipeg]] || [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson]] || {{Bandera|USA}} [[United Express]] || B |- |colspan="4"|{{Méxicu}} (9 destinos [2 estacionales], 7 aereollinies) |- |[[Cancún]] || [[Aeropuertu Internacional de Cancún]] || {{Bandera|USA}} [[Frontier Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[Southwest Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] || A/B/C |- |[[Chihuahua (Chihuahua)|Chihuahua]] ||[[Aeropuertu Internacional General Roberto Fierro Villalobos]]|| {{Bandera|MEX}} [[Volaris]] || A |- |[[Ciudá de Méxicu]] ||[[Aeropuertu Internacional de la Ciudá de Méxicu]]|| {{Bandera|MEX}} [[Aeroméxico]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|MEX}} [[Volaris]]|| A/B |- |[[Cozumel]] ||[[Aeropuertu Internacional de Cozumel]]|| {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)''' || B |- |[[Guadalaxara (Méxicu)|Guadalaxara]] ||[[Aeropuertu Internacional de Guadalaxara]]|| {{Bandera|MEX}} [[Volaris]] || A |- |[[Mazatlán]] || [[Aeropuertu Internacional General Rafael Buelna]] || {{Bandera|USA}} [[Sun Country Airlines]] '''(Estacional)''' || A |- |[[Monterrey]] ||[[Aeropuertu Internacional de Monterrey]]|| {{Bandera|MEX}} [[Aeroméxico Connect]] '''(Estacional)''' || A |- |[[Puerto Vallarta]] || [[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta]] || {{Bandera|USA}} [[Frontier Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[Southwest Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] || A/B/C |- |[[San José del Cabo]] || [[Aeropuertu Internacional de Los Cabos]] || {{Bandera|USA}} [[Frontier Airlines]] '''(Estacional)''' / {{Bandera|USA}} [[Southwest Airlines]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] || A/B/C |- !colspan="6"|[[América Central|Centroamérica]] y [[Caribe (rexón)|El Caribe]] |- |colspan="4"|{{BLZ}} (1 destín [estacional], 1 aereollinia) |- |[[Ciudá de Belize]] ||[[Aeropuertu Internacional Philip S. W. Goldson]]|| {{Bandera|USA}} [[Southwest Airlines]] '''(Estacional)''' || C |- |colspan="4"|{{Costa Rica}} (1 destín [estacional], 1 aereollinia) |- |[[Liberia (Costa Rica)|Liberia]] ||[[Aeropuertu Internacional Daniel Oduber]]|| {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)''' || B |- |colspan="5"|[[Ficheru:Flag of the Cayman Islands (WFB 2004).gif|20x20px]] [[Islles Caimán]] (1 destín [estacional], 1 aereollinia) |- |[[Gran Caimán]]||[[Aeropuertu Internacional Owen Roberts]]|| [[Ficheru:Flag of the Cayman Islands (WFB 2004).gif|20x20px]] [[Cayman Airways]] '''(Estacional)''' (empecipia'l 13 de marzu de 2019)<ref name=Cayman /> || ASA |- |colspan="4"|{{Panamá}} (1 destín, 1 aereollinia) |- |[[Panamá (ciudá)|Ciudá de Panamá]] ||[[Aeropuertu Internacional de Tocumen]]|| {{Bandera|PAN}} [[Copa Airlines]] || A |- !colspan="6"|[[Europa]] |- |colspan="4"|{{Alemaña}} (2 destinos, 1 aereollinia) |- |[[Frankfurt del Main|Frankfurt]] || [[Aeropuertu de Frankfurt del Main]]|| {{Bandera|Alemaña}} [[Lufthansa]] || A |- |[[Múnich]] || [[Aeropuertu Internacional de Múnich-Franz Josef Strauss]]|| {{Bandera|Alemaña}} [[Lufthansa]] || A |- |colspan="4"|{{Francia}} (1 destín [estacional], 1 aereollinia) |- |[[París]] || [[Aeropuertu de París-Charles de Gaulle]]|| {{Bandera|NOR}} [[Norwegian Air Shuttle]] '''(Estacional)''' || A |- |colspan="4"|{{Bandera|ISL}} [[Islandia]] (1 destín, 1 aereollinia) |- |[[Reikiavik]] || [[Aeropuertu Internacional de Keflavík]]|| {{Bandera|ISL}} [[Icelandair]] || A |- |colspan="4"|{{Reinu Xuníu}} (2 destinos, 3 aereollinies) |- |rowspan="2"|[[Londres]] || [[Aeropuertu de Londres-Heathrow]]|| {{Bandera|UK}} [[British Airways]] / {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] '''(Estacional)'''|| A/B |- |[[Aeropuertu de Londres-Gatwick]]||{{Bandera|NOR}} [[Norwegian Air Shuttle]] || <center>A</center> |- |colspan="4"|{{Suiza}} (1 destín [estacional], 1 aereollinia) |- |[[Zúrich]] || [[Aeropuertu Internacional de Zúrich]]|| {{Bandera|CHE}} [[Edelweiss Air]] || A |- !colspan="6"|[[Asia]] |- |colspan="4"|{{JAP}} (1 destín, 1 aereollinia) |- | [[Tokiu]] || [[Aeropuertu Internacional de Narita]]|| {{Bandera|USA}} [[United Airlines]] || B |- !colspan="4"|Total: 26 destinos (7 estacionales), 11 países, 18 aereollinies |} === Destinos nacionales === Bríndase serviciu a 177 ciudaes dientro del país al cargu de 16 aereollinies. {| class="wikitable sortable col1izq" style="margin:0 auto; text-align:center" |+ align="center" style="background:DarkSlateBlue; color:white" | !colspan=10|<center> {{Image label begin|image=Map of USA without state names.svg|width=750|float=none}} {{Image label|x=0.490|y=0.600|scale=750|text=Destinos nacionales del Aeropuertu de Denver}} {{Image label small|x=0.340|y=0.290|scale=750|text=[[Ficheru:Map pointer.svg|10px]] DEAN}} {{Image label small|x=0.320|y=0.330|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de San Luis Valley|ALS]]}} {{Image label small|x=0.840|y=0.180|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'Albany|ALB]]}} {{Image label small|x=0.295|y=0.395|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Sunport|ABQ]]}} {{Image label small|x=0.375|y=0.240|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Alliance|AIA]]}} {{Image label small|x=0.380|y=0.390|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Rick Husband de Mariellu|AMA]]}} {{Image label small|x=0.115|y=0.552|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Ted Stevens Anchorage|ANC]]}} {{Image label small|x=0.600|y=0.185|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Appleton|ATW]]}} {{Image label small|x=0.740|y=0.365|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Asheville|AVL]]}} {{Image label small|x=0.288|y=0.298|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu del Condáu de Aspen-Pitkin|GARRA]]}} {{Image label small|x=0.705|y=0.420|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|ATL]]}} {{Image label small|x=0.445|y=0.490|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'Austin-Bergstrom|AUS]]}} {{Image label small|x=0.080|y=0.335|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Meadows Field|BFL]]}} {{Image label small|x=0.815|y=0.265|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Baltimore-Washington|BWI]]}} {{Image label small|x=0.098|y=0.040|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Bellingham|BLI]]}} {{Image label small|x=0.290|y=0.135|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Billings Logan|BIL]]}} {{Image label small|x=0.665|y=0.430|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Birmingham-Shuttlesworth|BHM]]}} {{Image label small|x=0.410|y=0.120|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Bismarck|BIS]]}} {{Image label small|x=0.610|y=0.275|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal Central Illinois|BMI]]}} {{Image label small|x=0.172|y=0.170|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Boise|BOI]]}} {{Image label small|x=0.890|y=0.175|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Logan|BOS]]}} {{Image label small|x=0.765|y=0.195|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Niagara|BUF]]}} {{Image label small|x=0.250|y=0.140|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Gallatin Field|BZN]]}} {{Image label small|x=0.540|y=0.360|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Branson|BKG]]}} {{Image label small|x=0.085|y=0.360|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Hollywood Burbank|BUR]]}} {{Image label small|x=0.310|y=0.213|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional del Condáu de Natrona|CPR]]}} {{Image label small|x=0.555|y=0.245|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu The Eastern Iowa|CID]]}} {{Image label small|x=0.375|y=0.220|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Chadron|CDR]]}} {{Image label small|x=0.765|y=0.370|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Charlotte-Douglas|CLT]]}} {{Image label small|x=0.780|y=0.420|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Charleston|CHS]]}} {{Image label small|x=0.618|y=0.233|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional O'Hare|ORD]]}} {{Image label small|x=0.623|y=0.242|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Midway|MDW]]}} {{Image label small|x=0.680|y=0.295|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Cincinnati/Norte de Kentucky|CVG]]}} {{Image label small|x=0.720|y=0.235|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Cleveland-Hopkins|CLE]]}} {{Image label small|x=0.265|y=0.175|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal Yellowstone|COD]]}} {{Image label small|x=0.335|y=0.305|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Colorado Springs|COS]]}} {{Image label small|x=0.545|y=0.310|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Columbia|COU]]}} {{Image label small|x=0.700|y=0.270|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Puertu Columbus|CMH]]}} {{Image label small|x=0.270|y=0.325|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Cortez|CEZ]]}} {{Image label small|x=0.465|y=0.460|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|DFW]]}} {{Image label small|x=0.470|y=0.470|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Dallas Love|DAL]]}} {{Image label small|x=0.685|y=0.260|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Dayton|DAY]]}} {{Image label small|x=0.540|y=0.230|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Des Moines|DSM]]}} {{Image label small|x=0.690|y=0.220|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Detroit|DTW]]}} {{Image label small|x=0.430|y=0.110|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Devils Lake|DVL]]}} {{Image label small|x=0.390|y=0.130|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Dickinson Theodore Roosevelt|DIK]]}} {{Image label small|x=0.415|y=0.325|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Dodge City|DDC]]}} {{Image label small|x=0.280|y=0.335|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu del Condáu de Durango-La Plata|DRO]]}} {{Image label small|x=0.308|y=0.282|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Eagle|EGE]]}} {{Image label small|x=0.295|y=0.458|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'El Paso|ELP]]}} {{Image label small|x=0.060|y=0.140|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Eugene|EUG]]}} {{Image label small|x=0.135|y=0.515|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Fairbanks|FAI]]}} {{Image label small|x=0.470|y=0.130|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Hector|FAR]]}} {{Image label small|x=0.525|y=0.375|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Regional Northwest Arkansas|XNA]]}} {{Image label small|x=0.835|y=0.255|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Filadelfia|PHL]]}} {{Image label small|x=0.210|y=0.360|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Flagstaff Pulliam|FLG]]}} {{Image label small|x=0.800|y=0.565|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Fort Lauderdale-Hollywood|FLL]]}} {{Image label small|x=0.765|y=0.558|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Southwest Florida|RSW]]}} {{Image label small|x=0.090|y=0.320|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Fresno Yosemite|FAT]]}} {{Image label small|x=0.330|y=0.185|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Gillette-Condáu de Campbell|GCC]]}} {{Image label small|x=0.275|y=0.290|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Grand Junction|GJT]]}} {{Image label small|x=0.660|y=0.210|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Gerald R. Ford|GRR]]}} {{Image label small|x=0.255|y=0.095|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Great Falls|GTF]]}} {{Image label small|x=0.755|y=0.350|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Piedmont Triad|GSO]]}} {{Image label small|x=0.310|y=0.320|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Gunnison-Crested Butte|GUC]]}} {{Image label small|x=0.868|y=0.194|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Bradley|BDL]]}} {{Image label small|x=0.295|y=0.263|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Yampa Valley|HDN]]}} {{Image label small|x=0.740|y=0.385|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Greenville-Spartanburg|GSP]]}} {{Image label small|x=0.810|y=0.248|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Harrisburg|MDT]]}} {{Image label small|x=0.435|y=0.315|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Hays|HYS]]}} {{Image label small|x=0.245|y=0.115|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal d'Helena|HLN]]}} {{Image label small|x=0.280|y=0.555|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Honolulu|HNL]]}} {{Image label small|x=0.510|y=0.515|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Intercontinental George Bush|IAH]]}} {{Image label small|x=0.505|y=0.525|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu William P. Hobby|HOU]]}} {{Image label small|x=0.655|y=0.405|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Huntsville|HSV]]}} {{Image label small|x=0.230|y=0.180|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Idaho|DÍA]]}} {{Image label small|x=0.655|y=0.280|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'Indianapolis|IND]]}} {{Image label small|x=0.605|y=0.455|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Jackson–Evers|JAN]]}} {{Image label small|x=0.258|y=0.190|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Jackson Hole|JAC]]}} {{Image label small|x=0.760|y=0.480|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Jacksonville|JAX]]}} {{Image label small|x=0.430|y=0.130|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Jamestown|JMS]]}} {{Image label small|x=0.320|y=0.570|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Kahului|OGG]]}} {{Image label small|x=0.208|y=0.075|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Glacier Park|FCA]]}} {{Image label small|x=0.508|y=0.298|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Kansas City|MCI]]}} {{Image label small|x=0.698|y=0.365|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu McGhee Tyson|TYS]]}} {{Image label small|x=0.328|y=0.595|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Kona|KOA]]}} {{Image label small|x=0.565|y=0.500|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Lafayette|LFT]]}} {{Image label small|x=0.325|y=0.240|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Laramie|LLAR]]}} {{Image label small|x=0.148|y=0.350|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional McCarran|LES]]}} {{Image label small|x=0.400|y=0.345|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Lliberal Mid-America|LBL]]}} {{Image label small|x=0.285|y=0.565|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Lihue|LIH]]}} {{Image label small|x=0.442|y=0.253|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Lincoln|LNK]]}} {{Image label small|x=0.545|y=0.395|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Nacional de Little Rock|LIT]]}} {{Image label small|x=0.087|y=0.378|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Long Beach|LGB]]}} {{Image label small|x=0.080|y=0.370|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|LAX]]}} {{Image label small|x=0.670|y=0.310|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Louisville|SDF]]}} {{Image label small|x=0.380|y=0.430|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Lubbock Preston Smith|LBB]]}} {{Image label small|x=0.595|y=0.210|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de Dane|MSN]]}} {{Image label small|x=0.090|y=0.290|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Mammoth Yosemite|MMH]]}} {{Image label small|x=0.410|y=0.275|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de McCook|MCK]]}} {{Image label small|x=0.060|y=0.170|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Rogue Valley-Medford|MFR]]}} {{Image label small|x=0.595|y=0.390|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Memphis|MEM]]}} {{Image label small|x=0.800|y=0.580|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Miami|MIA]]}} {{Image label small|x=0.370|y=0.460|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Midland|MAF]]}} {{Image label small|x=0.614|y=0.200|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Xeneral Mitchell|MKE]]}} {{Image label small|x=0.530|y=0.175|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|MSP]]}} {{Image label small|x=0.415|y=0.100|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Minot|MOT]]}} {{Image label small|x=0.212|y=0.105|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Missoula|MSO]]}} {{Image label small|x=0.037|y=0.305|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Monterrey|MRY]]}} {{Image label small|x=0.795|y=0.400|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Myrtle Beach|MYR]]}} {{Image label small|x=0.580|y=0.250|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Quad City|MLI]]}} {{Image label small|x=0.240|y=0.295|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Canyonlands|CNY]]}} {{Image label small|x=0.295|y=0.310|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Montrose|MTJ]]}} {{Image label small|x=0.655|y=0.365|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Nashville|BNA]]}} {{Image label small|x=0.845|y=0.238|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark|EWR]]}} {{Image label small|x=0.832|y=0.322|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Norfolk|ORF]]}} {{Image label small|x=0.405|y=0.258|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de North Platte|LBF]]}} {{Image label small|x=0.038|y=0.150|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal del Suroeste d'Oregón|OTH]]}} {{Image label small|x=0.610|y=0.510|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Louis Armstrong|MSY]]}} {{Image label small|x=0.855|y=0.218|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu LaGuardia|LGA]]}} {{Image label small|x=0.855|y=0.228|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional John F. Kennedy|JFK]]}} {{Image label small|x=0.040|y=0.270|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'Oakland|OAK]]}} {{Image label small|x=0.455|y=0.390|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Will Rogers World|OKC]]}} {{Image label small|x=0.482|y=0.253|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Eppley|OMA]]}} {{Image label small|x=0.130|y=0.375|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional LA/Ontario|ONT]]}} {{Image label small|x=0.095|y=0.385|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu John Wayne|SNA]]}} {{Image label small|x=0.770|y=0.520|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional d'Orlando|MCO]]}} {{Image label small|x=0.115|y=0.395|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Palm Springs|PSP]]}} {{Image label small|x=0.680|y=0.493|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Northwest Florida Beaches|ECP]]}} {{Image label small|x=0.650|y=0.487|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Pensacola|PNS]]}} {{Image label small|x=0.190|y=0.410|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|PHX]]}} {{Image label small|x=0.415|y=0.185|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Pierre|PIR]]}} {{Image label small|x=0.750|y=0.248|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Pittsburgh|PIT]]}} {{Image label small|x=0.888|y=0.150|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Jetport Internacional de Portland|PWM]]}} {{Image label small|x=0.077|y=0.105|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Portland|PDX]]}} {{Image label small|x=0.877|y=0.204|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu T.F Green|PVD]]}} {{Image label small|x=0.190|y=0.375|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Ernest A. Love|PRC]]}} {{Image label small|x=0.350|y=0.320|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Memorial de Pueblu|PUB]]}} {{Image label small|x=0.795|y=0.353|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Raleigh-Durham|RDU]]}} {{Image label small|x=0.373|y=0.185|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Rapid City|RAP]]}} {{Image label small|x=0.102|y=0.140|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Roberts|RDM]]}} {{Image label small|x=0.090|y=0.245|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Tahoe|RNO]]}} {{Image label small|x=0.795|y=0.300|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Richmond|RIC]]}} {{Image label small|x=0.290|y=0.205|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Riverton|RIW]]}} {{Image label small|x=0.270|y=0.230|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu de Rock Springs–El Condao Sweetwater|RKS]]}} {{Image label small|x=0.066|y=0.260|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Sacramento|SMF]]}} {{Image label small|x=0.220|y=0.255|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|SLC]]}} {{Image label small|x=0.455|y=0.520|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de San Antonio|SAT]]}} {{Image label small|x=0.097|y=0.410|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de San Diego|SAN]]}} {{Image label small|x=0.035|y=0.280|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de San Francisco|SFO]]}} {{Image label small|x=0.040|y=0.290|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de San José|SJC]]}} {{Image label small|x=0.580|y=0.305|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Lambert|STL]]}} {{Image label small|x=0.045|y=0.340|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal del Condáu de San Luis Obispo|SBP]]}} {{Image label small|x=0.065|y=0.350|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Santa Bárbara|SBA]]}} {{Image label small|x=0.300|y=0.380|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de Santa Fe|SAF]]}} {{Image label small|x=0.027|y=0.260|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Charles M. Schulz–Condáu de Sonoma|STS]]}} {{Image label small|x=0.760|y=0.440|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Savannah/Hilton Head|SAV]]}} {{Image label small|x=0.365|y=0.230|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal Western Nebraska|BFF]]}} {{Image label small|x=0.100|y=0.050|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|SÍA]]}} {{Image label small|x=0.315|y=0.170|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu del Condáu de Sheridan|SHR]]}} {{Image label small|x=0.535|y=0.455|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Shreveport|SHV]]}} {{Image label small|x=0.475|y=0.205|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Siux Falls|FSD]]}} {{Image label small|x=0.153|y=0.075|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Spokane|GEG]]}} {{Image label small|x=0.540|y=0.350|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Springfield-Branson|SGF]]}} {{Image label small|x=0.175|y=0.320|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Municipal de St. George|SGU]]}} {{Image label small|x=0.190|y=0.180|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Friedman Memorial|SUN]]}} {{Image label small|x=0.808|y=0.190|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Syracuse Hancock|SYR]]}} {{Image label small|x=0.755|y=0.530|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Tampa|TPA]]}} {{Image label small|x=0.650|y=0.170|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Cherry Capital|TVC]]}} {{Image label small|x=0.120|y=0.105|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Trés Ciudaes (Washington)|PSC]]}} {{Image label small|x=0.210|y=0.435|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Tucson|LOS TOS]]}} {{Image label small|x=0.475|y=0.375|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Tulsa|TUL]]}} {{Image label small|x=0.805|y=0.275|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Nacional Ronald Reagan de Washington|DCA]]}} {{Image label small|x=0.805|y=0.285|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional de Washington-Dulles|IAD]]}} {{Image label small|x=0.465|y=0.180|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Watertown|ATY]]}} {{Image label small|x=0.255|y=0.265|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Rexonal de Vernal|VEL]]}} {{Image label small|x=0.455|y=0.335|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Wichita Mid-Continent|ICT]]}} {{Image label small|x=0.380|y=0.105|scale=750|text=[[Ficheru:Aiga departingflights.svg|10px]] [[Aeropuertu Internacional Sloulin|ISN]]}} |- ! style="background:Lavender; color:Black"|Destinos ! style="background:Lavender; color:Black"|[[United Airlines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|[[Frontier Airlines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|[[Southwest Airlines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|[[Spirit Airlines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|[[Delta Air Lines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|[[American Airlines]] ! style="background:Lavender; color:Black"|Otra !width=10 px style="background:Lavender; color:Black"|# |- | Alamosa (ALS) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Albany (ALB) | ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Albuquerque (ABQ) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Alliance (AIA) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Mariellu (AMA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Anchorage (ANC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Appleton (ATW) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Asheville (AVL) | || || || || || ||[[Allegiant Air]] || 1 |- | Aspen (GARRA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Atlanta (ATL) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || ||<abbr title="Delta">'''• || || || 4 |- | Austin (AUS) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Bakersfield (BFL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Baltimore (BWI) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Spirit">'''• || || || || 3 |- | Bellingham (BLI) | || || || || || ||[[Allegiant Air]] || 1 |- | Billings (BIL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Birmingham (BHM) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Bismarck (BIS) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Bloomington (BMI) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Boise (BOI) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || 3 |- | Boston (BOS) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || ||[[JetBlue Airways]] || 3 |- | Bozeman (BZN) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Branson (BKG) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Buffalo (BUF) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Burbank (BUR) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Casper (CPR) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Cedar Rapids (CID) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Chadron (CDR) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Charleston (CHS) | ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Charlotte (CLT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || ||<abbr title="American">'''• || || 3 |- | Chicago (ORD) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || ||<abbr title="Spirit">'''• || ||<abbr title="American">'''• || || 4 |- | Chicago (MDW) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Cincinnati (CVG) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || ||<abbr title="Delta">'''• || ||[[Allegiant Air]] || 5 |- | Cleveland (CLE) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Cody (COD) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Colorado Springs (COS) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Columbia (COU) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Columbus (CMH) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''•|| || || || || 3 |- | Cortez (CEZ) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Dallas (DFW) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || ||<abbr title="Spirit">'''• || ||<abbr title="American">'''• || || 4 |- | Dallas (DAL) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Dayton (DAY) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Des Moines (DSM) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Detroit (DTW) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Spirit">'''• ||<abbr title="Delta">'''• || || || 5 |- | Devils Lake (DVL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Dickinson (DIK) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Dodge City (DDC) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Durango (DRO) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Eagle (EGE) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | El Paso (ELP) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Eugene (EUG) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Fairbanks (FAI) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Fargo (FAR) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Fayetteville (XNA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Filadelfia (PHL) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || ||<abbr title="American">'''• || || 4 |- | Flagstaff (FLG) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Fort Lauderdale (FLL) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Spirit">'''• || || || || 3 |- | Fort Myers (RSW) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Fresno (FAT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Gillette (GCC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Grand Junction (GJT) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Grand Rapids (GRR) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Great Falls (GTF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Greensboro (GSO) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Greenville (GSP) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Gunnison (GUC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Harrisburg (MDT) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Hartford (BDL) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Hayden (HDN) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Hays (HYS) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Helena (HLN) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Honolulu (HNL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Houston (IAH) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || ||<abbr title="Spirit">'''• || || || || 3 |- | Houston (HOU) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Huntsville (HSV) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Idaho Falls (IDA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Indianapolis (IND) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Jackson (JAN) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Jackson Hole (JAC) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Jacksonville (JAX) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Jamestown (JMS) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Kahului (OGG) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Kalispell (FCA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Kansas City (MCI) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Knoxville (TYS) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Kailua (KOA) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Lafayette (LFT) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Laramie (LLAR) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Lliberal (LBL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Las Vegas (LES) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Spirit">'''• || || || || 4 |- | Lihue (LIH) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Lincoln (LNK) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Little Rock (LIT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Long Beach (LGB) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Los Angeles (LAX) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• ||<abbr title="Spirit">'''• ||<abbr title="Delta">'''• ||<abbr title="American">'''• || || 6 |- | Louisville (SDF) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Lubbock (LBB) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''•|| || || || || 2 |- | Madison (MSN) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Mammoth Lakes (MMH) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | McCook (MCK) | || || || || || ||[[Boutique Air]] || 1 |- | Medford (MFR) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Memphis (MEM) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Miami (MIA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || ||<abbr title="American">'''• || || 3 |- | Midland (MAF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Milwakee (MKE) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''•|| || || || || 3 |- | Minneapolis (MSP) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''•||<abbr title="Spirit">'''• ||<abbr title="Delta">'''• || ||[[Sun Country Airlines]] || 6 |- | Minot (MOT) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Missoula (MSO) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Moab (CNY) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Moline (MLI) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Monterey (MRY) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Montrose (MTJ) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Myrtle Beach (MYR) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Nashville (BNA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Newark (EWR) |<abbr title="United">'''• || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Norfolk (ORF) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | North Bend (OTH) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | North Platte (LBF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Nueva Orleans (MSY) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Nueva York (LGA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || ||<abbr title="Delta">'''• || || || 4 |- | Nueva York (JFK) | || || || ||<abbr title="Delta">'''• ||<abbr title="American">'''• ||[[JetBlue Airways]] || 3 |- | Oakland (OAK) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Oklahoma City (OKC) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Omaha (OMA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Ontario (ONT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Orange County (SNA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Orlando (MCO) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Palm Springs (PSP) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Panama City (ECP) | || ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 1 |- | Pensacola (PNS) | ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 2 |- | Phoenix (PHX) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || ||<abbr title="American">'''• || || 4 |- | Pierre (PIR) | || || || || || ||[[Great Lakes Jet Express]] || 1 |- | Pittsburgh (PIT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Portland (PWM) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Portland (PDX) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Prescott (PRC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Providence (PVD) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Pueblu (PUB) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Raleigh (RDU) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Rapid City (RAP) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Redmon (RDM) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Reno (RNO) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Richmond (RIC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Riverton (RIW) | || || || || || ||[[Denver Air Connection]] || 1 |- | Rock Springs (RKS) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Sacramento (SMF) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Salt Lake City (SLC) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || ||<abbr title="Delta">'''• || || || 4 |- | San Antonio (SAT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | San Diego (SAN) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | San Francisco (SFO) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | San José (SJC) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | San Luis (STL) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Santo Luis Obispu (SBP) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Santa Bárbara (SBA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Santa Fe (SAF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Santa Rosa (STS) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Savannah (SAV) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Scottsbluff (BFF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Seattle (SÍA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || ||<abbr title="Delta">'''• || ||[[Alaska Airlines]] || 5 |- | Sheridan (SHR) | || || || || || ||[[Denver Air Connection]] || 1 |- | Shreveport (SHV) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Siux Falls (FSD) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Siracusa (SYR) | ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 1 |- | Spokane (GEG) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Springfield (SGF) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | St. George (SGU) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Sun Valley (SUN) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Tampa (TPA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Traverse City (TVC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Tri-Cities (PSC) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Tucson (LOS TOS) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Tulsa (TUL) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Vernal (VEL) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- | Washington (DCA) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Washington (IAD) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• ||<abbr title="Southwest">'''• || || || || || 3 |- | Watertown (ATY) | || || || || || ||[[Great Lakes Jet Express]] || 1 |- | Wichita (ICT) |<abbr title="United">'''• ||<abbr title="Frontier">'''• || || || || || || 2 |- | Williston (ISN) |<abbr title="United">'''• || || || || || || || 1 |- ! Total || 142 || 86 || 63 || 9 || 9 || 8 || 18 || 177 |} == Estadístiques == === Rutes más transitaes === [[Ficheru:Icelandair at DIA, 08-2014.JPG|thumb|Avión d'[[Icelandair]] que vuela regularmente un [[Boeing 757|Boeing 757-200]] de Denver a Reikiavik, Islandia.]] [[Ficheru:BA 777 in Denver sdgh.jpg|thumb|Un [[Boeing 777|Boeing 777-200ER]] de [[British Airways]] en rodaxe a la Sala A.]] [[Ficheru:Lufthansa Boeing 747-400 (D-ABVU) at Denver International Airport (1).jpg|thumb|Un [[Boeing 747-400]] de [[Lufthansa]] en retrocesu dende la Sala A.]] [[Ficheru:United 787 at DEN.jpg|thumb|Un [[Boeing 787]] d'[[United Airlines|United]] carretando ente les Sales A y B.]] {| {{tablaguapa}} style="font-size: 95%" |+ '''Rutes Nacionales más transitaes del Aeropuertu Internacional de Denver (xunu 2017 - mayu 2018)'''<ref>{{cita web |url=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=DEAN&Airport_Name=Denver,%20CO:%20Denver%20International&carrier=FACTS|títulu=Servicio programaes sacante Cargu/Corréu|editorial=[[Departamentu de Tresporte de los Estaos Xuníos]]|fechaaccesu=22 d'agostu de 2018}} </ref> |- ! Númberu !Ciudá !Pasaxeros ! Aereollinia |- | 1 | {{Bandera|California}} [[Aeropuertu Internacional de Los Angeles|Los Angeles, California]] | align="right"|1,289,000 | [[Envoy|American Eagle]], Frontier Airlines, Southwest Airlines, Spirit Airlines, United Airlines |- | 2 | {{Bandera|Arizona}} [[Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor|Phoenix, Arizona]] | align="right"|1,032,000 | [[American Airlines]], [[Frontier Airlines]], [[Southwest Airlines]], [[Spirit Airlines]], [[United Airlines]], [[United Express]] |- | 3 | {{Bandera|California}} [[Aeropuertu Internacional de San Francisco|San Francisco, California]] | align="right"|1,017,000 | Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines, [[Virgin America]] |- | 4 | {{Bandera|Nevada}} [[Aeropuertu Internacional McCarran|Las Vegas, Nevada]] | align="right"|997,000 | Frontier Airlines, Southwest Airlines, Spirit Airlines, United Airlines |- | 5 | {{Bandera|Illinois}} [[Aeropuertu Internacional O'Hare|Chicago, Illinois]] | align="right"|989,000 | American Airlines, American Eagle, Frontier Airlines, Spirit Airlines, United Airlines |- | 6 | {{Bandera|Washington}} [[Aeropuertu Internacional de Seattle-Tacoma|Seattle, Washington]] | align="right"|918,000 | [[Alaska Airlines]], [[Delta Air Lines]], [[Delta Connection]], Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines, United Express |- | 7 | {{Bandera|Georgia}} [[Aeropuertu Internacional Hartsfield-Jackson|Atlanta, Georgia]] | align="right"|839,000 | Delta Air Lines, Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines, United Express |- | 8 | {{Bandera|Minnesota}} [[Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul|Minneapolis, Minnesota]] | align="right"|831,000 | Delta Air Lines, Frontier Airlines, Southwest Airlines, Spirit Airlines, United Airlines, United Express |- | 9 | {{Bandera|Texas}} [[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth|Dallas, Texas]] | align="right"|828,000 | American Airlines, Frontier Airlines, Spirit Airlines, United Airlines, United Express |- | 10 | {{Bandera|Utah}} [[Aeropuertu Internacional de Salt Lake City|Salt Lake City, Utah]] | align="right"|810,000 | Delta Air Lines, Delta Connection, Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines, United Express |} {| {{tablaguapa}} style="font-size: 95%" |+ '''Rutes Internacionales más transitaes del Aeropuertu Internacional de Denver (2016)'''<ref>{{cita web |url=http://www.transtats.bts.gov/DL_SelectFields.asp?Table_ID=260|títulu=BTS Air Carriers : T-100 International Market (All Carriers)|editorial=[[Departamentu de Tresporte de los Estaos Xuníos]]|fecha=xunetu de 2017 |fechaaccesu=17 d'agostu de 2017}} </ref> |- ! Númberu !Ciudá !Pasaxeros ! Aereollinia |- | 1 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de Cancún|Cancún, Méxicu]] | align="right"|451,619 | [[Frontier Airlines]], [[Southwest Airlines]], [[United Airlines]] |- | 2 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional Toronto Pearson|Toronto, Canadá]] | align="right"|218,961 | [[Air Canada]], [[United Express]] |- | 3 | {{Bandera|Alemaña}} [[Aeropuertu de Frankfurt del Main|Frankfurt, Alemaña]] | align="right"|216,713 | [[Lufthansa]] |- | 4 | {{Bandera|UK}} [[Aeropuertu de Londres-Heathrow|Londres, Reinu Xuníu]] | align="right"|193,136 | [[British Airways]] |- | 5 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional de Vancouver|Vancouver, Canadá]] | align="right"|180,649 | Air Canada, [[Air Canada Express]], United Airlines, United Express |- | 6 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de Puerto Vallarta|Puerto Vallarta, Méxicu]] | align="right"|169,342 | Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines |- | 7 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional de Calgary|Calgary, Canadá]] | align="right"|153,079 | United Airlines, United Express |- | 8 | {{Bandera|Xapón}} [[Aeropuertu Internacional de Narita|Tokiu, Xapón]] | align="right"|136,916 | United Airlines |- | 9 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de Los Cabos|San José del Cabo, Méxicu]] | align="right"|123,242 | Frontier Airlines, Southwest Airlines, United Airlines |- | 10 | {{Bandera|Islandia}} [[Aeropuertu Internacional de Keflavík|Reikiavik, Islandia]] | align="right"|94,452 | [[Icelandair]] |- | 11 | {{Bandera|Alemaña}} [[Aeropuertu Internacional de Múnich-Franz Josef Strauss|Múnich, Alemaña]] | align="right"|68,347 | Lufthansa |- | 12 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de la Ciudá de Méxicu|Ciudá de Méxicu, Méxicu]] | align="right"|60,728 | [[Aeroméxico]], United Airlines, [[Volaris]] |- | 13 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional d'Edmonton|Edmonton, Canadá]] | align="right"|58,366 | United Airlines, United Express |- | 14 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson|Winnipeg, Canadá]] | align="right"|50,794 | United Express |- | 15 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de Guadalaxara|Guadalaxara, Méxicu]] | align="right"|35,198 | Volaris |- | 16 | {{Bandera|Canadá}} [[Aeropuertu Internacional Pierre Elliott Trudeau|Montreal, Canadá]] | align="right"|24,899 | Air Canada, Air Canada Express |- | 17 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional General Roberto Fierro Villalobos|Chihuahua, Méxicu]] | align="right"|13,949 | Volaris |- | 18 | {{Bandera|Méxicu}} [[Aeropuertu Internacional de Monterrey|Monterrey, Méxicu]] | align="right"|3,029 | [[Aeroméxico Connect]], Volaris |} === Tráficu Añal === {| {{tablaguapa}} style="font-size: 95%" |+ '''Tráficu añal de pasaxeros nel Aeropuertu de Denver de 1996 a 2017<ref>[http://www.flydenver.com/about/financials/passenger_traffic. Informe de tráficu de pasaxeros. Revisáu'l 22 de mayu de 2018.]</ref> ! Añu !Pasaxeros ! Añu !Pasaxeros ! Añu !Pasaxeros |- | ||||2010||51,985,038||2000||38,751,687 |- | ||||2009||50,167,485||1999||38,034,017 |- | ||||2008||51,245,334||1998||36,831,400 |- | 2017 ||61,379,396||2007||49,863,352||1997||34,969,837 |- | 2016||58,266,515||2006||47,326,506||1996||32,296,174 |- | 2015||54,014,502||2005||43,387,369|||| |- | 2014||53,472,514||2004||42,275,913|||| |- | 2013||52,556,359||2003||37,505,267|||| |- | 2012||53,156,278||2002||35,652,084|||| |- | 2011||52,849,132||2001||36,092,806|||| |} == Tresporte públicu == El Distritu Rexonal de Tresporte (DRT) opera cinco rutes d'autobús sol serviciu de camiones express del aeropuertu llamaos '''skyRide''', según una ruta d'autobuses '''Express''' y una ruta llamada '''Limited''' ente'l AID y delles llocalizaciones al traviés de les árees metropolitanes de [[Denver]]-[[Aurora (Colorado)|Aurora]] y de [[Boulder (Colorado)|Boulder]] Los servicios de skyRide operen en vehículos alcontradizos con ampliu espaciu pa equipaxe, ente que les rutes d'autobuses Express y Limited operen n'autobuses de tránsitu de ciudá regulares y principalmente son utilizaos por emplegaos del aeropuertu. {| align=center border=1 {{tablaguapa}} |- ! align=center | Ruta !align=center | Nome !align=center | Árees que cubre |-bgcolor="0153DC" | colspan=3 | <span style="font-size:large">'''skyRide''' |- | align=left | '''AA''' | align=left | ''Wagon Road / AID'' | align=left | Westminster, Northglenn, Thornton, Commerce City |- | align=left | '''AB''' | align=left | ''Boulder / AID'' | align=left | Boulder, Louisville, Superior, Broomfield, Westminster |- | align=left | '''AF''' | align=left | ''Cold Spring / Centru / AID'' | align=left | Lakewood, Centru de Denver (Estación Market Street), Nordeste de Denver |- | align=left | '''AS''' | align=left | ''Stapleton / AID'' | align=left | Nordeste de Denver |- | align=left | '''AT''' | align=left | ''Condáu Arapahoe / AID'' | align=left | Littleton, Highlands Ranch, Greenwood Village, Sureste de Denver, Aurora central |- bgcolor="C92DFD" | colspan=3 | <span style="font-size:large">'''Limited''' |- | align=left | '''169L''' | align=left | ''Buckley / Tower / AID'' | align=left | Sur y Este d'Aurora, Nordeste de Denver |- bgcolor="FF5151" | colspan=3 | <span style="font-size:large">'''Express''' |- | align=left | '''145X''' | align=left | ''Brighton / AID'' | align=left | Brighton |} Los servicios de skyRide xuben y baxen persones del este y oeste de la terminal Jeppesen, ente que los servicios Express y Limited baxen solo nel llau Oeste de la terminal y recueyen del llau Este de la terminal. Pal 2015, DRT entama construyir una llinia d'un [[tren de cercaníes]] de la estación Unión del centru de Denver al traviés d'[[Aurora (Colorado)|Aurora]] escontra'l AID, como parte del programa d'espansión FasTracks. Serviciu previstu d'autobús tamién ta disponible de puntos como Fort Collins, Colorado y los servicios de carrocetes estender a [[Nebraska]], [[Wyoming]], y les árees que tienen dalguna [[Estación d'esquí]]. [[Amtrak]] ufierta un plan de boletos d'avión-tren con United Airlines pa viaxes dientro de les árees escéniques nel [[Oeste d'Estaos Xuníos]] vía una parada de Denver. == Aeropuertos cercanos<ref>{{cita web |url=https://www.aeropuertos.net/aeropuerto-internacional-de-denver/ |títulu=Aeropuertu Internacional de Denver (DEAN) |mes=xunu |añu=2015 |fechaaccesu=27 de xunu de 2015 |formatu= }}</ref> == * Aeropuertu de Fort Collins-Loveland Municipal (86km) * [[Aeropuertu de Colorado Springs]] (117km) * [[Aeropuertu Rexonal de Cheyenne]] (144km) * [[Aeropuertu Memorial de Pueblu]] (175km) * [[Aeropuertu Rexonal de Laramie]] (182km) == Ver tamién == * [[Aeropuertos del mundu]] * [[Aeropuertos de los Estaos Xuníos|Aeropuertos d'Estaos Xuníos]] * [[Aeropuertos más importantes d'Estaos Xuníos]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [http://www.flydenver.com/ Páxina oficial de DEAN] (n'inglés) * [http://www.dot.gov/ Sitiu oficial del Departamentu de Transportación de los Estaos Xuníos] (n'inglés) * [http://www.faa.gov/ Alministración Federal d'Aviación] (n'inglés) * [https://aeronav.faa.gov/d-tpp/1809/09077AD.PDF Diagrama del aeropuertu de la FAA] ([[PDF]]), n'efeutu el [[16 d'agostu]] de [[2018]] * {{FAA-procedures|DEAN}} * {{WAD|KDEN}} * {{NWS-actual|KDEN}} * {{FR|KDEN}} * {{AirNav|KDEN}} * {{GCM|KDEN}} * {{ASN|DEAN}} * {{US-airport|DEAN}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Aeropuertos internacionales d'Estaos Xuníos|Denver]] [[Categoría:Aeropuertos inauguraos en 1995|Denver]] [[Categoría:Edificios de Colorado]] 8ekv6yftku67jkbsebm1n9ye81qolwg 0 153396 4527375 4494697 2026-09-11T22:32:06Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 3 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527375 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''United Airlines, Inc.''' (conocida a cencielles como "'''United'''") ye una [[aereollinia]] d'[[Estaos Xuníos]] con sede en [[Chicago]], [[Illinois]].<ref name="autogenerated2">{{cita web |títulu=United Mainline Fleet |url=https://sites.google.com/site/unitedfleetsite/mainline-fleet-tracking |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014 |obra=The United Airlines Fleet Website}}</ref><ref name=":0">{{cita web |títulu=Destinations Served |url=http://www.united.com/web/en-us/content/travel/destination/routes/served.aspx |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014 |obra=united.com}}</ref> United ye una subsidiaria, propiedá total d'[[United Continental Holdings]] tres una fusión de $3 mil millones en 2010.<ref>{{cita web |autor=Jad Mouawad |títulu=United-Continental Merger Clears Federal Hurdle |url=http://www.nytimes.com/2010/08/28/business/28air.html?_r=0 |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014 |obra=The New York Times |fecha=27 d'agostu de 2010}}</ref> L'aereollinia foi propiedá nun momentu de la so historia, de [[Boeing|The Boeing Company]], unu de los mayores fabricantes d'aviones del mundu. United opera en nueve [[Centru de conexión|centro de conexón]] nel territoriu continental d'Estaos Xuníos, [[Guam]] y [[Xapón]].<ref>{{cita web |títulu=Houston George Bush Intercontinental Airport |url=http://newsroom.unitedcontinentalholdings.com/index.php?s=20306&item=29970/ |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014 |obra=United}}</ref> L'aeropuertu intercontinental George Bush de [[Houston]] ye l'hub más grande pal tresporte de pasaxeros d'United, remanando 16,6 millones de pasaxeros al añu, con una media de 45&nbsp;413 pasaxeros al día,<ref>{{cita web |url=http://newsroom.unitedcontinentalholdings.com/index.php?s=20306&item=29970 |títulu=Airport Fact Sheets, Houston George Bush Intercontinental Airport |editorial=United Airlines |fecha=1 d'avientu de 2013 |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014}}</ref> ente que Chicago-O'Hare ye'l so centru d'operaciones más grande en términos de vuelos diarios. Al traviés de la so empresa matriz, United Continental Holdings, cotiza en bolsa so {{NYSE|UAL}} con una capitalización de mercáu de más de $10,5 mil millones a partir d'ochobre de 2013.<ref>{{cita web |autor=Nolan Pearson |títulu=Traders Purchase High Volume of United Continental Holdings Put Options (UAL) |url=http://www.wkrb13.com/markets/219751/traders-purchase-high-volume-of-united-continental-holdings-put-options-ual/ |fechaaccesu=26 de xunetu de 2014 |obra=wkrb13.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131016102638/http://www.wkrb13.com/markets/219751/traders-purchase-high-volume-of-united-continental-holdings-put-options-ual/|fechaarchivu=17 d'ochobre de 2013}}</ref> Los principales competidores d'United nel so mercáu internu son [[Delta Air Lines]] y [[American Airlines]]. L'aereollinia ta utilizando'l [[certificáu d'operador aereu]] de [[Continental Airlines|Continental]] y apurrió el so certificáu orixinal cuando se cerró la fusión. United ye miembru fundador de [[Star Alliance]], l'alianza estratéxica d'aereollinies más grande del mundu, qu'ufierta conexones a más de 1000 destinos en 170 países. == Empresa == Xuníos con [[Continental Airlines]], United Airlines cotiza na [[Bolsa de Nueva York]] sol símbolu de la UAL y empezó a cotizar el 1 d'ochobre de 2010, dempués del zarru de la fusión con [[Continental Airlines]] llamándose la empresa tres la so fusión ''United Continental Holdings, Inc.''.<ref>[http://ir.unitedcontinentalholdings.com/phoenix.zhtml?c=83680&p=irol-homeProfile Continental Holdings]</ref> == Historia == === Principios === United Airlines aniciar en Varney Air Lines, serviciu de corréu aereu de Walter Varney, quien tamién fundó Varney Speed Lines, que depués se convirtió en Continental Airlines. Fundada en Boise, Idaho, en 1926, l'aereollinia voló'l primer contratu de corréu aereu nos EE.XX. el 5 d'abril de 1926, marcando'l primer serviciu regular de llinia aérea na historia del país. En 1927, el pioneru d'aviación William Boeing fundó la so propia llinia aérea, Boeing Air Transport, y empezó a mercar otres compañíes aérees, incluyendo aereollinies Varney. En 1929, Boeing fundió la so empresa con [[Pratt & Whitney]] pa formar la United Aircraft and Transport Corporation (UATC). En 1933, United empezó a operar el Boeing 247, lo que dexó a los pasaxeros volar al traviés de los EE.XX. ensin una parada d'una nueche o camudar d'avión. Dempués de l'aprobación de la Llei de corréu aereu en 1934, UATC dixebrar en United Aircraft (la futura United Technologies ), la Boeing Airplane Company y United Air Lines. Mientres la Segunda Guerra Mundial, tripulaciones entrenaes por United modificaben aviones pal so usu como bombarderos, tresportaben corréu, materiales y pasaxeros en sofitu del esfuerciu bélicu. Dempués de la guerra, United llogra una puxanza na demanda de viaxes aéreos, colos sos ingresos de pasaxeros-milla multiplicándose por cinco na década de 1950, y continua crecedera al traviés de les próximes dos décades. En 1954, United Airlines convertir na primer aereollinia n'adquirir modernos simuladores de vuelu que teníen señales visuales, de soníu y movimientu pa la formación de pilotos. Mercáu por $ 3.000.000 (1954) a Curtiss-Wright, estos fueron los primeros simuladores de vuelu modernos d'anguaño pa la formación de pilotos d'aviones de pasaxeros comerciales. United fundir con Capital Airlines el 1 de xunu de 1961 y movió a American Airlines como la segunda aereollinia más grande del mundu, dempués de Aeroflot. En 1968, la compañía reorganizar, creando UAL Corporation, con United Airlines como una subsidiaria de propiedá completa. La década de 1970 vio les turbulencias económiques, lo que resulta en "estanflación" y malestar llaboral. La Llei de desregulación de les aereollinies de 1978, resultando en sacudones de la industria, afondó les dificultaes de la compañía nun periodu de perdes. En 1982, United convertir na primer aereollinia n'operar el Boeing 767, teniendo la so primer entrega de 767-200 el 19 d'agostu. En mayu de 1985, l'aereollinia sufrió una fuelga de pilotos de 29 díes sobre propuestes pal manexu de la escala de salarios de pilotos "B-xxx". L'entós xerente xeneral, Richard Ferris camudó'l nome de la empresa controlante de united, UAL Corporation, al nome de Allegis en febreru de 1987, pero dempués de la terminación del so contratu, la empresa volvió al nome de UAL Corp., en mayu de 1988, y desaposióse de propiedaes non aeronáutiques. En 1985, United espandióse dramáticamente por aciu la compra de la división entera de Pan Am Pacíficu, dándo-y un hub nel aeropuertu de Narita de Tokiu International, y en 1991 adquirió les rutes al aeropuertu de Heathrow d'una decadente Pan Am, polo que ye unu de los dos operadores d'Estaos Xuníos a los que se-y dexa l'accesu esclusivu a Heathrow sol alcuerdu billateral Bermuda II, hasta que "cielos abiertos" entró a valir en 2008 (American Airlines ye l'otru, dempués de mercar slots d'aterrizaxe de TWA en Heathrow). Les remortines de la Guerra del Golfu y la creciente competencia d'aereollinies de baxu costu llevo a perdes en 1991 y 1992. En 1994, los pilotos d'United, mecánicos, emplegaos de manexu d'equipaxes y los emplegaos ensin contratu, alcordaron un Plan de Propiedá Participada (ESOP), adquiriendo'l 55% d'aiciones de la compañía en cuenta de concesiones salariales del 15-25%, lo que la convierte na compañía más grande en propiedá de los emplegaos de sociedaes nel mundu. La compañía tamién llanzó una filial de baxu costu en 1994, Shuttle by United d'alta frecuencia a la mariña oeste, nun intentu de competir coles aereollinies de baxu costu. La filial caltener en funcionamientu hasta 2001. En 1995, United convertir na primer aereollinia n'introducir el Boeing 777 en serviciu comercial. En 1997, United ye co-fundador de la Star Alliance, alianza de llinies aérees. En mayu de 2000, United anunció un plan de $ 11.6 mil millones de dólares pa l'alquisición de US Airways, pero retiró la ufierta en xunetu de 2001 primero que'l Departamentu Federal de Xusticia prohibiera la fusión por razones de defensa de la competencia. Mayu de 2000 vio tamién una amargosa disputa contractual ente United y el so sindicatu de pilotos sobre los retayos salariales y concesiones pa financiar el plan ESOP y les hores extras, causando cancelaciones de vuelos de branu hasta llograr l'aumentu salarial alcordáu. Mientres los ataques terroristes del 11 de setiembre de 2001, dos de los cuatro aviones secuestraos y estrellaos por terroristes d'Al Qaeda fueron les aeronaves de l'aereollinia. Resultando nuna crisis de la industria aéreo, y xunto coles dificultaes económiques, los altos precios del petroleu y los mayores costos de mano d'obra, la empresa perdió O$ $ 2.14 mil millones en 2001. Nel mesmu añu, United solicitó una garantía de préstamu de $ 1.5 millones de la Xunta de Estabilización del Tresporte Aereu Federal de los Estaos Xuníos, establecíu arriendes de los atentaos del 11 de setiembre. Dempués de dellos intentos fallíos pa consiguir capital adicional, UAL Corporation pidió la proteición por bancarrota del Capítulu 11 n'avientu de 2002 y el ESOP foi atayáu. Les operaciones mientres la proteición a la bancarrota dieron como resultáu cesantear a miles de trabayadores, el zarru de toles oficines de venta de billetess de vuelu nos Estaos Xuníos, la cancelación de delles rutes esistente y previstu, l'amenorgamientu de les sos operaciones en Miami, el zarru de les bases de caltenimientu y l'amenorgamientu de la flota. L'aereollinia tamién axustó amenorgamientos de costos colos emplegaos, provisores y contratistes, y rescindió los contratos de conexón con United Express Atlantic Coast Airlines y Air Wisconsin. En 2004 l'aereollinia punxo en marcha una nueva aereollinia, Ted, solo d'asientos económicos nos sos aviones, y un luxosu serviciu de mariña a mariña "ps" ( "serviciu de primera") en 757 reconfigurado. En 2005, United atayó'l so plan de pensiones nel mayor incumplimientu corporativu d'esti tipu na historia d'EE.XX.. En 2005, United anunció que recaldara $ 3 mil millones en financiamiento pa salir de la bancarrota y presentó'l so Plan de Reorganización, como s'anunció, el 7 de setiembre de 2005. A finales de 2006, Continental Airlines participó en negociaciones preliminares de fusión con United. El 4 de xunu de 2008, United anunció que cerraba la so unidá Ted y reconfiguraba les aeronaves d'esa filial pa volver a la configuración principal de la llinia aérea. En 2009, United Airlines nuevamente cesanteo más de 2000 pilotos, que yá fueren cesanteados en 2001-2003. El 9 d'abril de 2017, United Airlines solicitó sofitu policial pa retirar por fuercia a un pasaxeru del so asientu porque'l vuelu fuera sobrevendido. El pasaxeru sufrió conmoción cerebral,<ref>{{cita publicación |títulu=El pasaxeru sacáu d'un avión d'United Airlines sufrió conmoción cerebral |url=http://www.lanacion.com.ar/2010145-el pasaxeru sacáu-de-un-avion-de-united-airlines-sufrio-conmocion-cerebral |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 }}</ref> perdió dos dientes y acabó cola ñariz rota.<ref>{{cita web |url=http://www.infobae.com/america/eeuu/2017/04/13/el pasaxeru desallugáu-por-united-airlines-perdio-dos-dientes-y-tien-la ñariz rota/ |títulu=El pasaxeru desallugáu por United Airlines perdió dos dientes y tien la ñariz rota |fechaaccesu=14 d'abril de 2017 |idioma=castellanu |sitiuweb=Infobae }}</ref><ref>{{cita publicación |títulu=United saca a encomalo a pasaxeru depués de sobrevender vuelu |url=https://noticies.terra.com/eeuu/united-airlines-saca-a-la fuercia-a-pasaxeru-depués-de-sobrevender-vuelu-video,16fefd8efa5044ccf4a275ba34678723o76dvvc8.html |fechaaccesu=10 d'abril de 2017 |periódicu=Terra |idioma=es-US }}</ref> === Atentaos 11 de setiembre y accidentes === Nel día [[11 de setiembre]] de [[2001]] los siguientes vuelos fueron secuestraos pol grupu terrorista [[Al-Qaeda]]: *[[Ficheru:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11.jpeg|miniaturadeimagen|Impacto del [[Vuelu 175 d'United Airlines]] contra la Torre Sur del [[World Trade Center|WTC]]]]El [[vuelu 175 d'United Airlines]] foi secuestráu y estrelláu contra les Torres Ximielgues (Torre Sur) del complexu [[World Trade Center]] de [[Nueva York]]. * El [[vuelu 93 d'United Airlines]] foi secuestráu y gracies a los pasaxeros el Boeing 757-222 nun llegó al so oxetivu: el [[Capitoliu de los Estaos Xuníos|Capitoliu]]. Estrellar nun campu de [[Shanksville]] ([[Pennsylvania]]), sabiendo que nengún caza F-16 o F-15 baltar. [[Ficheru:United Airlines B777-222ER (N223UA) departing Los Angeles International Airport.jpg|thumb|[[Boeing 777]] d'United Airlines desapegando del aeropuertu internacional de Los Angeles el 25 d'avientu de 2010. La marca posterior a la fusión d'United y Continental combina'l nome d'United cola imaxe corporativa de Continental, incluyendo la so llibrea.]] [[Ficheru:United Airlines Airbus A320 (N416UA) landing at San Jose International Airport.jpg|thumb|[[Airbus A320]] d'United Airlines]] [[Ficheru:United Airlines B747-400 at Beijing.jpg|thumb|[[Boeing 747-400]] d'United Airlines en Beixín.]] * El 30 de xunu de 1956, un DC-7 d'United topeta contra un Constellation nel [[Gran Cañón]]. ([[Choque aereu nel Gran Cañón de 1956]]) * El 16 d'avientu de 1960, el vuelu 826 topeta contra otru avión de [[TWA]] nel so aproximamientu al [[Aeropuertu LaGuardia]]. * El 28 d'avientu de 1978, el [[Vuelu 173 d'United Airlines]] quedar ensin combustible y estréllase en [[Portland (Oregón)|Portland]]. * El 24 de febreru de 1989, el [[Vuelu 811 d'United Airlines]] tien una descompresión esplosiva causando la muerte a 9 pasaxeros depués de desapegar de Honolulu. El [[Boeing 747]] llogra aterrizar d'emerxencia en Honolulu. * El [[19 de xunetu]] de [[1989]], el vuelu 232 d'United Airlines fixo un aterrizaxe d'emerxencia nel aeropuertu rexonal de [[Sioux-City]]. La parte interior del motor númberu 2 del avión esplotó y l'avión yera incontrolable, solo xiraba a la derecha. El [[DC 10]] desapegó de [[Denver]], [[Colorado]] y el so destín yera la ciudá de [[Chicago]], [[Illinois]]. * El [[Vuelu 585 d'United Airlines]] estrellar en Colorado antes d'aterrizar por una falla nel estabilizador vertical. Les 25 persones nel [[Boeing 737]] muerren. === 2010: Fusión con Continental Airlines === El [[3 de mayu]] de [[2010]] anuncióse que [[Continental Airlines]] y United Airlines fundir pa dar llugar a la primer compañía aérea del mundu.<ref>[http://www.informador.com.mx/economia/2010/229096/6/autoricen-fusion-de-continental-y-united-airlines.htm Continental y United]</ref> Esta fusión va dar llugar a unos ingresos de 3.000 millones d'euros (€).<ref>[https://www.europapress.es/economia/noticia-economia-empresas-united-airlines-continental-anuncian-fusion-3000-millones-euros-20100503131838.html Continental y United Airlines anuncien la so fusión de 3.000 millones d'euros (€)]</ref> El 16 d'abril de 2010, United volvió a entamar les conversaciones de fusión con Continental Airlines. El conseyu d'alministración de dambes aereollinies Continental y UAL Corporation llegaron a un alcuerdu pa combinar operaciones el 2 de mayu de 2010. L'aereollinia combinada caltendría'l nome d'United Airlines, pero utiliza'l logotipu de Continental y llibrea, y el direutor executivu de Continental, Jeff Smisek encabezaría la nueva empresa. La fusión foi condicionada a l'aprobación regulatoria y de los accionistes. La fusión Continental-United foi aprobada pola Unión Europea en xunetu de 2010. El 27 d'agostu de 2010, el Departamentu de Xusticia de los EE.XX. aprobó la fusión Continental-United. El 17 de setiembre de 2010, los accionistes d'United aprobaron l'alcuerdu de fusión con Continental Airlines. El 1 d'ochobre de 2010, UAL Corporation completó l'alquisición de Continental Airlines y camudó el so nome pol d'United Continental Holdings, Inc., l'aereollinia recibió un certificáu d'operación únicu de la FAA el 30 de payares de 2011, lo que significó la desapaición de Continental Airlines como llinia aérea.[http://worldairlinenews.com/2011/11/30/united-airlines-is-issued-a-single-operating-certificate-goodbye-continental-airlines/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170727004601/https://worldairlinenews.com/2011/11/30/united-airlines-is-issued-a-single-operating-certificate-goodbye-continental-airlines/ |date=2017-07-27 }} El 3 de marzu de 2012, Continental y United fundieron los sos sistemes de xestión de pasaxeros, los programes de viaxeru frecuente y sitio web, oficialmente esaniciáu'l nome y la marca Continental en cuanto al públicu refierse. El 26 d'abril de 2012 taba empezándose a reemplazar el logotipu nel últimu avión de Continental Airlines.[https://web.archive.org/web/http://leadingedgecorp.com/aviation-blogue/tag/continental-airlines/]. == Flota == United tien 743 aeronaves en serviciu a finales d'avientu de 2017 con una edá permediu de 14.4 años.<ref>[http://www.airfleets.net/ageflotte/United%20Airlines.htm Edá de la flota d'United]</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.planespotters.net/airline/United-Airlines |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190329183831/https://www.planespotters.net/airline/United-Airlines |fechaarchivu=2019-03-29 }}</ref> {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" |+ '''Flota d'United''' |- bgcolor=lightblue !rowspan=2|Aeronave !rowspan=2|Total !rowspan=2|Órdenes !colspan=5|Pasaxeros !rowspan=2|Notes |- style="background:navy;" ! style="width:25px;"|<abbr title="First"><span style="color:white;">F</abbr> ! style="width:25px;"|<abbr title="Business"><span style="color:white;">C</abbr> ! style="width:25px;"|<abbr title="Economy Plus"><span style="color:white;">Y+</abbr> ! style="width:25px;"|<abbr title="Economy"><span style="color:white;">Y</abbr> ! style="width:25px;"|<span style="color:white;">Total |- |[[Airbus A319|Airbus A319-100]] |66 |15 |8 |— |42 |78 |128 |15 aviones sobrantes seran adquiríos de China Southern Airlines |- |[[Airbus A320|Airbus A320-200]] |99 | |12 |— |42 |96 |150 | |- |[[Airbus A350#XWB|Airbus A350-1000]] |— |45 | colspan="5" |TBA |Entren en serviciu: 2022–2027<ref name="unitedorder">{{cita web |url=http://ir.united.com/phoenix.zhtml?c=83680&p=irol-newsArticle&ID=1363195&highlight= |títulu=UAL Corporation&nbsp;– Investor Relations&nbsp;– News |editorial=Dir.united.com |fecha=8 d'avientu de 2009 |fechaaccesu=3 de mayu de 2010}}</ref><ref name="order">{{cita web |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=aSP4PxNN9erU |títulu=United Air Splits 50-Jet Order Between Boeing, Airbus (Update3) |editorial=Bloomberg.com |fecha=8 d'avientu de 2009 |fechaaccesu=3 de mayu de 2010}}</ref> |- |[[Boeing 737#737-700|Boeing 737-700]] |40 | |12 |— |36 |78 |126 | rowspan="4" |Adquiríos na fusión con Continental; |- |[[Boeing 737 Next Generation#737-800|Boeing 737-800]] |141 | - |16<br />16<br />16 |— |48<br />48<br />54 |90<br />102<br />96 |154<br />166<br />166 |- |[[Boeing 737#737-900|Boeing 737-900]] |12 | |20 |— |42 |117 |179 |- |[[Boeing 737 Next Generation#737-900ER|Boeing 737-900ER]] |136 | |20<br />20 |— |51<br />39 |96<br />120 |167<br />179 |- |[[Boeing 737 MAX|Boeing 737 MAX 9]] |6 |55 | colspan="5" class="unsortable" |<abbr title="To Be Announced"><center>TBA | Entregues en 2018;<br /> Reemplazaríen los 757-200 aircraft<ref>{{cita web |url=http://finance.yahoo.com/news/boeing-announces-historic-737-order-140100470.html |títulu=Boeing Announces Historic 737 Order From United Airlines |editorial=Yahoo |fecha=12 de xunetu de 2012 |fechaaccesu=12 de xunetu de 2012 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120716224132/finance.yahoo.com/news/boeing-announces-historic-737-order-140100470.html|fechaarchivu=16 de xunetu de 2012}}</ref> |- |[[Boeing 737 MAX|Boeing 737 MAX 10]] | |100 | | | | | |Convertíos de la orde orixinal de 737 MAX 9. Entregues empiecen en 2020 |- | rowspan="2" |[[Boeing 757|Boeing 757-200]] | rowspan="2" |56 | rowspan="2" |— | - |16 |45 |108 |169 | rowspan="2" | |- | -||28||42||72||142 |- |[[Boeing 757#757-300|Boeing 757-300]] |21 |— |24 |— |57 |132 |213 |El mayor operador del Boeing 757-300. Adquiríos na fusión con Continental. |- | rowspan="3" |[[Boeing 767|Boeing 767-300ER]] | rowspan="3" |35 | rowspan="3" |— |6 |26 |71 |80 |183 | rowspan="3" | |- | |30 |49 |135 |214 |- | -||30||46||138||214 |- |[[Boeing 767|Boeing 767-400ER]] |16 |— | - |39 |63 |140 |242 | |- |[[Boeing 777|Boeing 777-200]] |19 |— | - |28 |102 |234 |364 | |- | rowspan="2" |[[Boeing 777|Boeing 777-200ER]] | rowspan="2" |55 | rowspan="2" |— |8 |40 |113 |108 |269 | rowspan="2" |22 adquiríos na fusión con Continental. |- | -||50||72||145||267 |- |[[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] |14 |4 |— |60 |102 |204 |366 |Entregues a partir de 2017 |- |[[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787–8]] |12 | | colspan="2" align="center" |36 |70 |113 |219<ref>[http://www.flightglobal.com/articles/2011/08/17/360930/united-continental-to-offer-premium-economy-on-first.html Flightglobal]</ref> |Entra en serviciu: 2012. Reemplaza 767-200ER and -300ER<ref name="unitedorder"/><ref name="order" /><ref>{{cita web |url=http://abcnews.go.com/Business/wireStory?id=9278165 |títulu=United Airlines Orders {{Nowrap|Boeing 787 Dreamliner}} and Airbus A350&nbsp;– ABC News |editorial=Abcnews.go.com |fechaaccesu=3 de mayu de 2010}}</ref> |- |[[Boeing 787#787-9|Boeing 787-9]] |21 |5 |— |48 |88 |116 |252 |Entregues a partir de 2015 |- |- |[[Boeing 787#787-9|Boeing 787-10]] |— |14 |colspan=5|TBA |Entra en serviciu en 2018. |- |'''Total''' |'''743''' |'''244''' |colspan=5| | |} [[Ficheru:United Airlines 777 N79011.jpg|miniaturadeimagen|United Airlines 777 N79011]] === Rutes del Boeing 787-8 / Boeing 787-9 Dreamliner === <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |+ '''Destinos del Boeing 787-8 / Boeing 787-9 Dreamliner United Airlines''' |- bgcolor=lightblue !Destín !Aeropuertu de salida (Bases) !Observación |- |Auckland, Nueva Zelanda |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Frankfurt, Alemaña |[[Aeropuertu Intercontinental George Bush]] | |- |Múnich, Alemaña |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Melbourne, Australia |[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]] | |- |Sydney, Australia |[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]]<br />[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Chengdu, China |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]]<ref>http://nomadistas.com/2013/09/24/787-dreamliner-nueves-rutes</ref> | |- |Hanghzou, China |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Shanghai, China |[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]]<br />[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |X'ian, China |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] |Estacional |- |Seúl-Incheon, Corea del Sur |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Denver, Estaos Xuníos |[[Aeropuertu Intercontinental George Bush]]<br />[[Aeropuertu Internacional de Washington Dulles]] | |- |Houston Intercontinental, Estaos Xuníos |[[Aeropuertu Internacional de Denver]]<br />[[Aeropuertu Internacional de Washington Dulles]] | |- |Washington-Dulles, Estaos Xuníos |[[Aeropuertu Internacional de Denver]] | |- |Paris-Charles de Gaulle, Francia |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]]<br />[[Aeropuertu Internacional de Washington Dulles]] | |- |Tel Aviv, Israel |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Osaka, Xapón |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] | |- |Tokiu-Narita, Xapón<br />Tokiu-Haneda, Xapón |[[Aeropuertu Internacional de Denver]]<br />[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]]<br />[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] |San Francisco escontra [[Aeropuertu Internacional de Haneda|Tokiu-Haneda]] |- |Londres, Reinu Xuníu |[[Aeropuertu Internacional de Los Angeles]]<br />[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]]<br />[[Aeropuertu Internacional de Washington Dulles]] | |- |Singapur, Singapur |[[Aeropuertu Internacional de San Francisco]] |Sustitúi al Boeing 777-200ER |- |} </center> == Destinos == {{AP|Destinos d'United Airlines}} == Publicidá == Mientres bona parte de la so historia, United Airlines utilizó la frase ''Friendly Skies'' ("cielos amigables") como parte de los sos eslóganes pero nos ultimos meses fixéronse publicos numberosos casos de maltratos a pasaxeros. La compañía patrocina de numberosos equipos deportivos profesionalessobremanera de les ciudaes de Chicago, Kansas City, Los Angeles, San Francisco y Washington. Amás, depués de la compra de Continental Airlines, tamién pasó a patrocinar equipos de Cleveland, Nueva York y Houston. Tamién ye patrocinadora titular del [[United Center]], l'estadiu de los [[Chicago Bulls]] y los [[Chicago Blackhawks]]. == Ver tamién == * [[Continental Airlines]] == Referencies == {{llistaref|2}} Santiago, Chile. Boeing 767. 2012 == Enllaces esternos == {{Commons}} * [http://www.united.com United Airlines] (n'inglés) {{Tradubot|United Airlines}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:United Airlines|United Airlines]] [[Categoría:Star Alliance]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes]] qy0i7cbd2rpsoer0lfaw4oih0yyrbvl 0 153405 4527374 4401153 2026-09-11T21:18:54Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527374 wikitext text/x-wiki {{Organización}} '''THY - Turkish Airlines, Inc.''' ({{lang-tr|Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı}}, THY) ye l'[[aereollinia]] [[Nación|nacional]] de [[Turquía]] con base n'[[Istambul]]. Tien una rede de vuelos regulares a un total de más 309 destinos, en Turquía, en países d'Europa, Asia, África, Norteamérica y Suramérica. Esto convertir na primer aereollinia del mundu por destinos en más países y la primera mundial por destinos sirvíos. El principal aeropuertu y hub internacional de l'aereollinia ye l'[[Aeropuertu Internacional Atatürk]] (IST), y tien como centros d'operaciones l'[[Aeropuertu Internacional Esenboğa]] (ESB), y nel [[Aeropuertu Internacional Sabiha Gökçen]] (SAW). En 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 y 2012 '''Turkish Airlines''' tresportó 16,9 millones, 19,6 millones, 22,6 millones, 25,1 millones, 29,1 millones, 32,6 millones y 39 millones de pasaxeros respeutivamente. El meyor resultáu llograr en 2013, cuando tresportó a 48,3 millones de pasaxeros. L'aereollinia tien una plantía a nivel internacional de 18.882 emplegaos (finales 2013), y cuenta con cinco oficines n'España, asitiaes en [[Madrid]], [[Barcelona]], [[Málaga]], [[Valencia]] y [[Bilbao]]. En Llatinoamérica Turkish Airlines vuela para [[São Paulo]], [[Buenos Aires]], [[Bogotá]], [[Panamá]], [[Caraques]], [[L'Habana]]. Con más de 329 aviones, THY tien la 13a filotilla más grande d'aviones comerciales del mundu. Dende'l 1 d'abril de 2008, ye un integrante de [[Star Alliance]]. Tien unos 400 pilotos estranxeros y 66 piloto mujer, 8 d'elles estranxeres.<ref name="23da01db">{{Cita web |url=http://kokpit.aero/thy-kadin-pilot-sayisi |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190129181951/http://www.kokpit.aero/thy-kadin-pilot-sayisi |fechaarchivu=2019-01-29 }}</ref> == Historia == [[Ficheru:TurkishAirlinesHQIstanbul.jpg|thumb|left|La sede del Turkish Airlines.]] L'aereollinia foi fundada'l [[20 de mayu]] de [[1933]], como l'Alministración d'Aereollinies Estatales ''DHY - Devlet Hava Yolları İşletmesi İdaresi''. Empezó les sos operaciones con vuelu Istambul--Eskişehir--Ankara n'agostu de 1933. En setiembre de 1937, l'aereollinia recibió tres biplano [[De Havilland]] D.H. 86B. N'avientu de 1937, DHY recibió la so cuarta [[aeronave]]. La creciente flota aérea fixo posible a DHY ampliar la so rede de [[Cabotaxe|vuelu de cabotaxe]] a [[Esmirna]], [[Adana]], [[Kayseri]] y [[Diyarbakır]].<ref>Commercial Aircraft and Airline Markings edited by Christopher Chant</ref> El nome foi camudáu por ''Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğü'' (DHY) en xunu de 1938. El primer vuelu internacional foi efectuáu en [[1947]] a [[Atenes]] y a ésti siguieron vuelos a [[Nicosia]] y [[Beirut]] en 1951. En 1985 Turkish Airlines empezó a operar col Airbus 310, lo que-y dexó volar a [[Singapur]] y [[Nueva York]] vía [[Bruxeles]] en 1988. Nuna gran reestructuración, la compañía estatal DHY foi reemplazada pola combinación corporativa THY - Türk Hava Yolları AO el [[20 de febreru]] de [[1956]]. Tres años dempués, en 1959, Turkish Airlines abrió oficines comerciales en [[Roma]] y Atenes. Les aiciones de l'aereollinia fueron tresferíes a l'Alministración de Participación Pública en 1990, que tomó la compañía pública n'avientu del mesmu añu vendiendo'l 1,53% de les aiciones. El gobiernu más tarde vendió un 23,0% de les aiciones al públicu n'avientu de 2004, y un 28,75% más en mayu de 2006, amenorgando d'esta miente la propiedá estatal al 49,12% de l'actualidá. L'aereollinia ye propiedá de l'Alministración de Privatización del Estáu turcu (49%) y [[accionistes]] privaos (51%). L'aereollinia tien el 50% de les aiciones na aereollinia afiliada [[SunExpress]], la otra metá d'ésta ye propiedá de [[Lufthansa]] d'[[Alemaña]]. Dende 2006, añu de la so fundación, tien el 50% de la compañía de cáterin p'aereollinies Turkish Do&Co. El pidimientu de xuntase a la [[Star Alliance]] foi aceptada n'avientu de 2006. El [[1 d'abril]] de [[2008]], Turkish Airlines entró na Star Alliance como miembru de plenu derechu. Dende 2006 hasta l'actualidá Turkish Airlines esperimentó un crecedera continua que la hai lleváu a doblar el númberu de pasaxeros tresportaos cada añu –hasta algamar los 48,3 millones de 2013– y a ampliar la so flota d'aviones hasta les 262 aeronaves actuales. A pesar del establecimientu de nueves instituciones d'educación y entrenamientu de pilotos d'[[aviación civil]] en Turquía nos últimos tiempos, l'aereollinia atopar con una dificultá d'atopar abondos pilotos [[Turcos (pueblu)|turcos]] y empezó, últimamente, a emplegar pilotos de munches nacionalidaes, ente ellos 53 de [[Grecia]].<ref>http://www.hurriyet.com.tr/planet/24745028.asp</ref> L'anterior presidente de la compañía aérea, [[Hamdi Topçu]] declaró que la Turkish Airlines precisa contratar 850 nuevos pilotos cada añu hasta 2018 y qu'anguaño emplega a alredor de 400 pilotos estranxeros, d'un total de 45 nacionalidaes.<ref>Hürriyet, 22 d'avientu de 2013, p. 21</ref> Ente estos pilotos estranxeros, hai ocho muyeres.<ref name="23da01db" /> == Destinos == {{AP| Destinos de Turkish Airlines}} <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |+ '''Nuevos destinos de Turkish Airlines''' |- bgcolor=red !Destín !Aeronaves !Fecha d'entamu !Aeropuertu de salida (Bases) |- |Banjul, Gambia (VÍA Dakar) |B737-900ER/8 MAX |26 de Noviemnbre de 2018 |[[Aeropuertu Internacional Atatürk]] |} </center> == Alcuerdos de códigu compartíu == [[Ficheru:TurkishAir SA PEK.jpg|thumb|[[Airbus A330]] de Turkish Airlines col logo de Star Alliance vistu na terminal 3 del [[Aeropuertu Internacional de Beixín Capital]] el 30 de marzu de 2008, dos díes antes de la so entrada formal na alianza.]] [[Ficheru:2012.06.24 Ciudad del Cabo, ZA (22).JPG|thumb|[[Airbus A330]] de Turkish Airlines nel [[Aeropuertu Internacional de la Ciudá del Cabu]], Sudáfrica]] [[Ficheru:A320 de Turkish Airlines en el Aeropuerto Internacional Imam Khomeini en Teherán, Irán.JPG|thumb|[[Airbus A320]] de Turkish Airlines nel [[Aeropuertu Internacional Imán Jomeini]] en Teḥrán, Irán]] Turkish Airlines tien alcuerdos de [[códigu compartíu]] coles siguientes aereollinies: * {{bandera|CHN}} [[Air China]] (SA) * {{bandera|ESP}} [[Air Europa]] (Skyteam) * {{bandera|IND}} [[Air India]] (SA) * {{bandera|MLT}} [[Air Malta]] * {{bandera|NZL}} [[Air New Zealand]] (SA) * {{bandera|JPN}} [[All Nippon Airways]] (SA) * {{bandera|KOR}} [[Asiana Airlines]] (SA) * {{bandera|COL}} [[Avianca]] (SA) * {{bandera|BIH}} [[B&H Airlines]] (SA) * {{bandera|PAN}} [[Copa Airlines]] (SA) * {{bandera|EGY}} [[Egypt Air]] (SA) * {{bandera|ETH}} [[Etihad Airways]] * {{bandera|INA}} [[Garuda Indonesia]] (Skyteam) * {{bandera|POL}} [[LOT Polish Airlines]] (SA) * {{bandera|GER}} [[Lufthansa]] (SA) * {{bandera|LUX}} [[Luxair]] * {{bandera|MAS}} [[Malaysia Airlines]] (OW) * {{bandera|PAK}} [[Pakistan International Airlines]] * {{bandera|MAR}} [[Royal Air Maroc]] * {{bandera|SIN}} [[Singapore Airlines]] (SA) * {{bandera|POR}} [[TAP Portugal]] (SA) * {{bandera|USA}} [[United Airlines]] (SA) * {{bandera|USA}} [[US Airways]] (OW) Nota: Esta llista inclúi a los miembros de [[Star Alliance]] (SA). Turkish Airlines entró a formar parte de [[Star Alliance]] el [[1 d'abril]] de [[2008]]. Vease'l final de la páxina pa una llista completa de los miembros de [[Star Alliance]]. == Flota == La flota de Turkish Airlines tien una edá permediu de 6,4 años y a 18 de xineru de [[2017|2018]] consiste de les siguientes aeronaves:<ref>{{Cita web|url=http://www.airfleets.net/flottecie/THY%20Turkish%20Airlines.htm|títulu=THY Turkish Airlines Fleet {{!}} Airfleets aviation|fechaaccesu=18 de xineru de 2018|sitiuweb=www.airfleets.net}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.planespotters.net/airline/Turkish-Airlines|títulu=Turkish Airlines Fleet Details and History|fechaaccesu=18 de xineru de 2018|sitiuweb=www.planespotters.net|idioma=en|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190704081552/https://www.planespotters.net/airline/Turkish-Airlines|fechaarchivu=2019-07-04}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://investor.turkishairlines.com/en/financial-operational/fleet|títulu=Fleet|fechaaccesu=18 de xineru de 2018|sitiuweb=investor.turkishairlines.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190327101219/http://investor.turkishairlines.com/en/financial-operational/fleet|fechaarchivu=2019-03-27}}</ref> <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ '''Flota de Turkish Airlines''' |- bgcolor=red !rowspan="2" | <span style="color:white;">Aeronave !rowspan="2" style="width:25px;" | <span style="color:white;">En Serviciu !rowspan="2" style="width:25px;" | <span style="color:white;">Ordenes ! colspan="5" | <span style="color:white;">Butaques ! rowspan="2" | <span style="color:white;">Notes |- bgcolor=red !style="width:25px;" | <abbr title="First class"><span style="color:white;">F</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Business class"><span style="color:white;">C</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Comfort class"><span style="color:white;">Y+</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Economy class"><span style="color:white;">Y</abbr> ! style="width:25px;" | <span style="color:white;">Total |- |[[Airbus A319|Airbus A319-100]] |7 |— |— |— |12 |114 |126 | |- |[[Airbus A320|Airbus A320-200]] |23 |— |— |12 |— |142 |153 | |- |[[Airbus A320neo]] |— |4 |colspan="5"|<abbr title="To Be Annunced">TBA</abbr> | |- |[[Airbus A321|Airbus A321-200]] |68 | — |— |12 |— |176 |188 | |- |[[Airbus A320neo|Airbus A321neo]] |— |92 |colspan="5"|<abbr title="To Be Annunced">TBA</abbr> |Entregues ente 2017 - 2020 |- |[[Airbus A330#A330-200|Airbus A330-200]] |25 |— |— |22 |— |228 |250 | |- |[[Airbus A330#A330-300|Airbus A330-300]] |37 |— |— |22 |— |261 |289 | |- |[[Airbus A340#A340-300|Airbus A340-300]] |4 |— |— |34 |— |236 |270 |[http://www.airliners.net/photo/Star-Alliance-%28Turkish/Airbus-A340-311/1541696/L/&sid=d6y0c949303d7f2bdaca70d09a1bcb0d TC-JDL] nos colores de [[Star Alliance]]. Van Ser retiraos y reemplazaos polos A330-300 y B777-300ER en 2016 |- |[[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-700]] |1 |— |— |— |— |149 |149 |Operáu por [[AnadoluJet]] |- |[[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-800]] |70 | — |— |— |20 |145 |165 |[http://www.airliners.net/photo/Star-Alliance-%28Turkish/Boeing-737-8F2/1819294/L/&sid=0y6aab9ff2ac652ef3a4956556fa04cf TC-JFH],[http://www.airliners.net/photo/Star-Alliance-%28Turkish/Boeing-737-8F2/1889523/L/&sid=1360ec56f952f8f58809b167a254a6f2 JFI] con llibrea de [[Star Alliance]] |- |[[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-900ER]] |15 |— |— |16 |— |135 |151 | |- |[[Boeing 737 MAX|Boeing 737 MAX 8]] |— |65 |colspan="5"|<abbr title="To Be Annunced">TBA</abbr> |Entregues ente 2016-2021 |- |[[Boeing 737 MAX|Boeing 737 MAX 9]] |— |10 | colspan="5" |<abbr title="To Be Annunced">TBA</abbr> |Entregues ente 2016-2021 |- |[[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] |33 | — |— |28 |63 |246 |337 | |- ! colspan="9" bgcolor="red" |<span style="color:white;"> Turkish Airlines Cargo Fleet |- |[[Airbus A310|Airbus A310-300F]] |3 |— |colspan="5" |Cargu | |- |[[Airbus A330|Airbus A330-200F]] |9 | — | colspan="5" |Cargu | |- | [[Boeing 777|Boeing 777F]] |2 |4 | colspan="5" |Cargu | |- |'''Total''' |'''297''' |'''175''' |} </center> * === Espansión === La espansión de la flota empezó en 2003 y dende entós multiplicó por más de cuatro'l so númberu d'aviones. De los 54 aviones que tenía en 2003, a los más de 260 aviones que componen la flota de Turkish Airlines na actualidá. En 2013, Turkish Airlines emitió una de les mayores llicitaciones de la hestoria col anunciu de la compra de 137 aviones Airbus (117 A320 CEO y NEO de fuselaje estrechu y 20 de fuselaje anchu A330-300) y 115 Boeing (95 aviones B737 NG y MAX de fuselaje estrechu y 20 B777-300ER de fuselaje anchu). D'esta miente, la flota de Turkish Airlines va superar les 425 unidaes, incluyendo aviones de mercancía, y pa 2020 amenorgaría la edá media de les sos aeronaves a 5 años, amenorgando los 7 de l'actualidá. === Premios === Turkish Airlines ye na actualidá una compañía de 4 estrelles que sío reconocida polos importantes meyores na calidá del serviciu. Dalgunos de los premios llograos apocayá son: * Meyor Aereollinia d'Europa, concedíu por [[Skytrax]] – 2014 * Meyor Aereollinia d'Europa, concedíu por [[Skytrax]] – 2013 * Meyor Aereollinia d'Europa, concedíu por [[Skytrax]] – 2012 * Meyor Aereollinia d'Europa, concedíu por [[Skytrax]] – 2011 * Meyor ''Catering'' en Business Class, concedíu por [[Skytrax]] – 2013 y 2014 * Meyor Aereollinia del Sur d'Europa, concedíu por [[Skytrax]] – 2011, 2012, 2013 y 2014 * Tercera Meyor Aereollinia d'Europa, concedíu por Skytrax – 2010 * Meyores Asientos Clase Economy Premium – 2011 * Meyor Aereollinia del Sur d'Europa – 2011, 2012 y 2013 * Meyor comida a bordu en clase turista, concedíu por Skytrax – 2010 * Meyor comida a bordu, concedíu por Skyscanner – 2010 === Logo === Un nuevu logotipu introducióse nel timón de direición de los aviones de Turkish Airlines. El cambéu principal foi la introducción d'un logotipu col emblema coloráu sobre un fondu blancu, asitiáu nel timón de direición, totalmente coloráu col logotipu nel centru. Coles mesmes, la inscripción Turkish foi sustituyida por Turkish Airlines en dambos llaos de la parte delantera del fuselaje. == Programes de fidelización == Miles & Smiles ye'l Programa de fidelización del viaxeru frecuente de Turkish Airlines. Les milles pueden ser atropaes volando en Turkish Airlines, AnadoluJet o otra compañía miembru de Star Alliance. Tamién s'atropen nos hoteles acomuñaos de Turkish Airlines n'Istambul, o al traviés del arriendu de coches d'una de les sos empreses collaboradores. Tolos posesores de les tarxetes Miles & Smiles Elite, Elite Plus, Star Alliance Gold van poder utilizar la Sala VIP en tolos aeropuertos. Otres ventayes pa los socios inclúin: preferencies especiales de comida, creitu de milles a los socios del programa, usu y actualización d'última hora o arriendos más baratos de coches. Nel añu 2012, Miles & Smiles foi gallardoniada col premiu nes categoríes de "Programa de Viaxeru Frecuente" y "Meyor Tarxeta de creitu del Programa de Fidelización" n'Europa / África, concedida pola prestixosa "[[Freddie Awards]]". === Centru de caltenimientu === Turkish Airlines tien un centru de caltenimientu nel [[Aeropuertu Internacional Atatürk]], (IST) n'Istambul. El centru de caltenimientu de Turkish Airlines con THY Technic como responsable de caltenimientu, arreglu y revisiones de tolos aviones, motores, APUs y componentes de THY. Turkish Technic va abrir un nuevu centru de caltenimientu en SAW, [[Aeropuertu Internacional Sabiha Gökçen]]. Esta instalación va apurrir servicios de caltenimientu de motor, arreglu y revisión (MRO) a les aereollinies de tol mundu.<ref>{{cita web |url = http://www.turkishtechnic.com/en-INT/corporate/news/announcements/announcement.aspx?aid=234 |títulu = Turkish Engine Center - Turkish Technic <!--Xeneráu por Muriu Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantía--> |fechaaccesu = 2009 |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20120314162105/http://www.turkishtechnic.com/en-INT/corporate/news/announcements/announcement.aspx?aid=234 |fechaarchivu = 14 de marzu de 2012 }}</ref> == Patrocinios y embaxadores == Como parte de los sos continuos esfuercios pa combinar el so ésitu na aviación coles actividaes sociales, culturales y deportives, Turkish Airlines robló dellos alcuerdos de patrociniu con distintos clubes y distintos deportes de distintos países. Anguaño, Turkish Airlines ye l'aereollinia oficial del [[Borussia Dortmund]]. En virtú del alcuerdu, que se robló en mayu de 2013 por una duración de trés años<ref>http://www.turkishairlines.com/en-int/corporate/news/news/turkish-airlines-launches-a-premium-partnership-with-germanys-borussia-dortmund</ref> l'equipu alemán utiliza aviones de Turkish Airlines en dalgunos de los sos partíos fora de casa y los sos xugadores participen n'actos promocionales y de rellaciones públiques en nome de la compañía aérea. Enantes, la compañía turca foi l'aereollinia oficial del [[FC Barcelona]] y el [[Manchester United]]. Dambos contratos remataron en xunetu de 2013. De la mesma, Turkish Airlines xunió la so marca a dalgunos a los deportistes más terribles en tol mundu. En 2010 la embaxadora global de la marca foi la tenista [[Caroline Wozniacki]]. En 2011, l'embaxador de Turkish Airlines foi la estrella de [[Los Angeles Lakers]], [[Kobe Bryant]]. Y d'últimes en 2012, foi la vez de [[Lionel Messi]], quien exerz a día de güei como Embaxador global de l'aereollinia turca. Otres figures internacionales que venceyaron la so imaxe a Turkish Airlines inclúin a actores como [[Kevin Costner]], protagonista de la campaña ''"Feel like a star"''. En 2015, Turkish Airlines robla un contratu con Racing Club d'Arxentina pa ser sponsor del mesmu club. === Baloncestu === Turkish Airlines ye dende 2010 el patrocinador principal de la [[Euroleague]], la máxima competición europea de baloncestu. Según l'alcuerdu, que s'estiende hasta 2020, la máxima competición europea pasó a llamase Turkish Airlines Euroleague. La primer collaboración ente dambos organismos producir na Final Four de París de 2010, cuando Turkish Airlines foi unu de los principales socios del ente organizador del baloncestu europeo. La collaboración ente l'aereollinia turca y la Euroleague dexó tamién que, dende febreru de 2013, los partíos puedan trate a bordu de los aviones de l'aereollinia en plenu vuelu. D'esta forma, tantu la [[Euroleague]] como Turkish Airlines aumenten el so compromisu colos países más importantes d'Europa y espándense a otros a nivel internacional. L'alcuerdu va más allá de la inversión económica y algama otros ámbitos, como'l programa de responsabilidá corporativa d'[[Euroleague]], conocíu como One Team, nel que Turkish Airlines tuvo un papel bien activu. === Golf === Turkish Airlines tien tamién enforma interés nel golf y por ello patrocina unu de los torneos amateur más importantes y prestixosos del mundu: la “Turkish Airlines World Golf Cup”. Na so primer edición, que tuvo llugar en 2013, el tornéu atraxo un gran interés internacional, siendo retresmitíu en direutu a más de 50 países. Amás partió un total de 7 millones de dólares en premios, convirtiéndose n'unu de los qu'ufierten una mayor dotación del mundu. En 2014, el campeonatu consistió en 50 torneos que tuvieron llugar en 35 países distintos. Dos ganadores de cada unu de los 50 torneos xugaron na Gran Final que se celebró del 9 al 16 de payares na ciudá de Belek, Turquía. == Otros servicios == Turkish Airlines ufierta una amplia gama de servicios tanto dientro como fuera del avión: '''Chef a bordu'''. Amás d'ufiertar un ampliu surtíu de gastronomía turca, Turkish Airlines sirve menús de cocina internacional. Foi pionera n'introducir la figura del Chef Volador nos sos vuelos intercontinentales. Cola collaboración de Turkish Airlines Inc. y Do&Co, les comíes sirvíes a bordu prepárense siempres con productos frescos basaos nel principiu de la producción único y afecho a los deseos de los pasaxeros de business class. Esti serviciu llevar a cabu'l Chef Volador, que da sofitu profesional a la tripulación de cabina mientres la preparación de la comíes. Amás, Turkish Airlines rota selmanalmente los menús sirvíos en toles clases p'asegurar la variedá d'opciones de comida pa viaxeros frecuentes. '''Entretenimientu a bordu'''. Los pasaxeros de Turkish Airlines pueden esfrutar de munches actividaes mientres los sos vuelos. Ente otres, disponen d'accesu a Internet ilimitáu y d'alta velocidá colos sos ordenadores portátiles, tabletas, teléfonos intelixentes o cualesquier otru dispositivu con WIFI. Esti serviciu ta disponible pa vuelos tresatlánticos utilizando la plataforma PLANET y nos aviones de les flotes B777, A340, A330, A321, B737-800 and B737-900, que son los qu'ufierten sistemes d'entretenimientu a bordu y pantalles táctiles. Según en qué avión viaxen, los pasaxeros pueden escoyer la so programación por aciu pantalles táctiles o utilizando'l control remotu adxuntu al so asientu. El sistema PLANET de Turkish Airlines consigue'l máximu prestu de los sos pasaxeros gracies a los sos más de 400 películes, 1000 Cd de música, radio, canales de noticies y televisión en direutu vía satélite , ente otros. Amás, la plataforma dixital “Invest on Board” pon en contautu a entamadores de tol mundu con líderes empresariales. Na flota B777 y en dellos aviones d'A330 ye posible coneutar los dispositivos móviles de los pasaxeros, como iPods o llaves USB a la pantalla táctil de cuenta que'l viaxeru puede esfrutar de la so música y videos nun formatu muncho más cómodu. '''Sala Vip'''. La sala VIP de Turkish Airlines nel [[Aeropuertu Internacional Atatürk]] ([[IST]]) tien 5.600m2 y acueye a más de 1.000 pasaxeros diarios na terminal de salíes internacionales del Aeropuertu Internacional Atatürk d'Istambul. Abierta a tolos pasaxeros de business class, según a los titulares de la tarxeta Miles & Smiles Elite, Elite Plus, y los posesores de la Tarxeta Oro de Star Alliance, La Sala VIP ufierta un cientu de servicios adicionales destinaos a amenizar la espera de los pasaxeros pal so próximu vuelu. Amás d'una amplia carta de platos frescos fríos y calientes, ufiértense otros munchos servicios como sales de relaxación, duches privaes con kits d'aséu especial, y sala de xuegos pa neños. Los pasaxeros pueden esfrutar tamién de televisión internacional y música, prensa llocal ya internacional. La Sala VIP inclúi coles mesmes una sala de billar, una biblioteca, zones de xuegos, un simulador de golf, un salón de té y oficines completes con tol equipu téunicu necesariu incluyendo WLAN ya Internet. Amás Turkish Airlines ufierta a los pasaxeros de clase Business y miembros del programa Elite Plus de Miles&Smiles llegaos de vuelos ente les 05:00h. y les 12:30h accesu a la sala Istanbul Arrival Lounge, un espaciu adicional de 250 m² qu'ufierta a los pasaxeros una zona de duches, árees pa camudase de ropa, serviciu de plancháu y una zona de xinta. Los pasaxeros tamién tienen accesu a diarios y revistes locales ya internacionales, conexón a internet y puntos de recarga pa los dispositivos llétricos '''Visites a Istambul'''. Turkish Airlines ufierta un tour turísticu alredor d'Istambul con un guía especializáu a toos aquellos pasaxeros con escala mínima de 6 hores. Pa esfrutar d'esti tour tol trayeutu tien de faese con Turkish Airlines y la ciudá turca tien que ser la primer escala ente esos destinos. En 2013, hasta 16.000 pasaxeros beneficiar d'esta ufierta. Los pasaxeros tienen la oportunidá de visitar, por cortesía de Turkish Airlines, numberosos llugares d'interés históricu de la ciudá turca. La visita turística arrinca dos veces al día dende l'aeropuertu Atatürk d'Istambul y cubre el Palaciu de Topkapi, la Mezquita de Sultanahmet, Santa Sofía, la ilesia de Caria, Plaza del Hipódromu y el Muséu Arqueolóxicu. == Incidentes y accidentes == Mientres los sos casi 80 años d'historia, Turkish Airlines tuvo trés accidentes nos sos vuelos internacionales, y 18 nos sos [[Cabotaxe|vuelu de cabotaxe]]. Nos últimos años Turkish Airlines modernizó la so flota que tien una media de 6 años (febreru de 2013). Turkish Airlines lleva a cabu un [[Sistema de Xestión de la Calidá]] (SGC) y el Sistema de Xestión de Seguridá (SMS) destinaos a asegurar la máxima seguridá nos sos vuelos. Coles mesmes, l'aereollinia turca empezó a implementar dende 2006 un Sistema de Xestión calidable (SGC). La Direición de Garantía calidable de la compañía, que forma parte de la vixilancia de la seguridá de les operaciones, ta al cargu de la implementación y supervisión d'esti sistema. Ente ellos tán:<ref>{{Cita web |url=http://www.baaa-acro.com/Compagnies%20T/Turkish%20Airlines.htm |títulu=Informe del accidentes de Turkish Airlines |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090120071310/http://www.baaa-acro.com/Compagnies%20T/Turkish%20Airlines.htm |fechaarchivu=2009-01-20 }}</ref> * El primer accidente de l'aereollinia asocedió'l [[17 de febreru]] de [[1959]], cuando un [[Vickers Viscount|Vickers Viscount Type 793]], con rexistru TC-SEV, estrellóse metanes una borrina intenso poco primero de aterrizar nel [[Aeropuertu de Londres Gatwick]]. El [[Vuelu 1959 de Turkish Airlines|vuelu]] llevaba al [[Primer Ministru de la República de Turquía|Primer Ministru Turcu]] [[Adnan Menderes]] y una delegación gubernamental a Londres pa roblar el [[Alcuerdu de Londres]] na repartida de [[Xipre]]. Menderes tuvo ente los sobrevivientes de los ocho tripulantes y dieciséis pasaxeros a bordu. * El más mortal foi'l [[Vuelu 981 de Turkish Airlines|vuelu 981]], que s'estrelló en Francia'l [[3 de marzu]] de [[1974]] por cuenta d'una [[Presurización de cabina|descompresión esplosiva]], matando a la 346 persones a bordu. La principal causa foi un fallu de diseñu nes puertes de carga del avión [[DC-10|McDonnell Douglas DC-10]], con matrícula TC-JAV y bautizáu ''Ankara''. Antes del [[Accidente de Los Rodeos]], foi'l desastre aereu con más muertes del mundu. * El [[16 de xineru]] de [[1983]] (el [[Vuelu 158 de Turkish Airlines|vuelu 158]]), un [[B727|Boeing 727-2F2]] (matrícula TC-JBR, bautizáu ''Afyon'') aterrizó a unos 50 m (160 ft) antes de la pista del [[Aeropuertu Internacional Esenboğa|aeropuertu Ankara Esenboğa]] (ESB/LTAC) metanes nieve, partiéndose y amburando. 47 pasaxeros y los siete tripulantes morrieron, pero 13 pasaxeros sobrevivieron con mancadures. * El [[29 d'avientu]] de [[1994]] (el [[Vuelu 278 de Turkish Airlines|vuelu 278]]), un [[B737|Boeing 737-4Y0]] (rexistru: TC-JES, nome: ''Mersin'') estrellar mientres l'aproximamientu final p'aterrizar nel [[Aeropuertu Van Ferit Melen]] (VAN/LTCI) na [[nieve]]. Cinco de los siete tripulantes y 52 de los 69 pasaxeros morrieron. * El [[7 d'abril]] de [[1999]] (el [[Vuelu 5904 de Turkish Airlines|vuelu 5904]]), un [[B737|Boeing 737-4Q8]] (rexistru: TC-JEP, nome: ''Trakya'') en vuelu posicional estrellar en [[Ceyhan]] ocho minutos dempués de desapegar del [[Aeropuertu de Adana Şakirpaşa]] (ADA/LTAF). Nun había pasaxeros a bordu, pero los seis miembros de la tripulación morrieron nel accidente. * El [[8 de xineru]] de [[2003]] (el [[Vuelu 634 de Turkish Airlines|vuelu 634]]), un [[BAe 146|Avro RJ-100]] (rexistru: TC-THG, nome: ''Konya'') estrellóse mientres efectuaba un aproximamientu VOR/DME a la pista 34 del [[Aeropuertu Diyarbakir]] (DIY/LTCC), [[Turquía]]. 75 de los 80 pasaxeros morrieron, incluyendo a tola tripulación.<ref>[http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20030108-1&lang=n'Informe del accidente]</ref> * El [[25 de febreru]] de [[2009]] (el [[Vuelu 1951 de Turkish Airlines|vuelu 1951]]), un [[B737|Boeing 737-800]] (rexistru: TC-JGE, nome: ''Tekirdağ'') que tresportaba 134 pasaxeros, estrellóse cerca del [[Aeropuertu d'Ámsterdam-Schiphol]], cerca d'[[Ámsterdam]], [[Holanda]]. Nueve persones morrieron incluyendo a los pilotos.<ref>{{cita web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7909683.stm |títulu=BBC NEWS &#124; Europe &#124; Turkish plane crash in Amsterdam <!--Xeneráu por Muriu Bot. Puedes ayudar a rellenar esta plantía--> |fechaaccesu=2009 }}</ref> 84 pasaxeros fueron llevaos a hospitales locales. 6 d'ellos taben en situación crítica. == Ver tamién == * Aereollinies de Turquía * [[Anadolujet]], aereollinia rexonal so costu de Turkish Airlines. * [[SunExpress]], una compañía de Turkish Airlines y [[Lufthansa]] con base en [[Antalya]]. * [[B&H Airlines]], compañía de bandera de Bosnia-Herzegovina con base en [[Sarayevu]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{Commonscat|Turkish Airlines}} * [http://www.turkishairlines.com/ Páxina oficial] * [http://www.anadolujet.com/ Anadolujet (Compañía Rexonal de Baxu Costu de THY] * [http://www.sunexpress.de/ SunExpress] * [http://www.thy.com/en-INT/corporate/skylife/article.aspx?mkl=1024 Skylife] * [http://en.flyerwiki.net/index.php/Turkish_Airlines Clases de viaxe de Turkish Airlines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511061834/http://en.flyerwiki.net/index.php/Turkish_Airlines |date=2012-05-11 }} {{Tradubot|Turkish Airlines}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Aereollinies de Turquía]] [[Categoría:Miembros IATA]] [[Categoría:Turkish Airlines]] [[Categoría:Empreses fundaes en 1956]] [[Categoría:Aereollinies fundaes en 1933]] [[Categoría:Star Alliance]] cb58xpo8f6jicqzz9v453w6a5zkutxy 0 153733 4527259 4503248 2026-09-11T13:00:30Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 0 referencia(es) y marcando 17 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527259 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Team RadioShack}} {{equipu | patron_izq = | patron_c = _redstripes | patron_der = _yellowborder | brazoizq = DF0101 | cuerpu = FFFFFF | brazoder = DF0101 | pantalon = 000000 }} '''Team RadioShack''' {{códigu UCI}} foi un equipu ciclista d'[[Estaos Xuníos]] de categoría [[UCI ProTeam]]. Empobináu por [[Johan Bruyneel]], nel equipu corrió ente otros [[Lance Armstrong]]. Patrocináu por [[RadioShack]], según por delles empreses con una llarga vinculación con Armstrong, y coles mires de impulsar tamién a [[Livestrong]] (la fundación creada pol mesmu Armstrong pa la llucha contra'l [[cáncer]]), anuncióse la so creación de cara a la temporada [[2010]] mientres la disputa del [[Tour de Francia 2009]] (nel que Armstrong, nes files del [[Astana (equipu ciclista)|Astana]], remató terceru tres trés años retiráu). Bruyneel y Armstrong reclutaron pal so nuevu proyeutu a gran parte de la plantía del Astana. L'equipu tenía una estructura similar a la del desapaecíu [[US Postal/Discovery Channel]], siendo de fechu la propietaria la mesma sociedá, CSE (''Capital, Sport & Entertainment''). L'equipu sumió en 2011 en anunciándose la so integración nel [[Leopard-Trek]]. Según l'alcuerdu, el nuevu RadioShack correría cola llicencia [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] de categoría ProTour de la sociedá luxemburguesa Leopard (propiedá de Flavio Becca, y cola que corriera hasta entós Leopard Trek), ente que la xestión deportiva correspondería a Johan Bruyneel Sports Management (la empresa de Johan Bruyneel) y los llabores de marketing a CSE (que desempeñaría esi llabor dende [[Austin]], [[Texas]]).<ref name="Leopard Trek confirms merger with RadioShack"/> El nuevu equipu fundíu rexistrar na [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] utilizando la llicencia de la sociedá Leopard S.A, entá vixente, colo cual l'equipu a pesar del nome de '''[[RadioShack Leopard]]''', yera'l socesor del Leopard-Trek y non del Team RadioShack. == Historia == === Orixe y creación === ==== 2009: implosión del Astana y segregación ==== [[Ficheru:Lance Armstrong, Johan Bruyneel, 2009.jpg|thumb|'''[[Lance Armstrong]]''' y '''[[Johan Bruyneel]]''', nuna rueda de prensa conxunta previa al [[Tour Down Under 2009|Tour Down Under]] en xineru del 2009.]] [[Ficheru:Lance2009.jpg|thumb|150px|[[Lance Armstrong]], nel [[Giro d'Italia 2009]] cola equipación ensin el nome ''Astana''.]] [[Ficheru:200611 Annecy 317.JPG|thumb|150px|Vista del [[Llagu de Annecy]].]] En [[2009]] producióse'l regresu al ciclismu de [[Lance Armstrong]], nesi momentu heptacampéon del [[Tour de Francia]] (1999-2005), dempués de trés años de retiru voluntariu. Armstrong volvió nes files del equipu [[Astana (equipu ciclista)|Astana]] empobináu por [[Johan Bruyneel]], amigu personal y a quien se sentía bien xuníu por haber sío'l so direutor nel [[US Postal/Discovery Channel]] mientres los sos siete trunfos consecutivos na ''Grande Boucle'' tres recuperase satisfactoriamente d'un [[cáncer de testículu]]. El conxuntu Astana cuntaba al regresu de Armstrong con [[Alberto Contador]] como xefe de files, dempués de que'l ciclista español ganara les tres [[grandes vueltes]] qu'apostara nos sos dos primeros años so la direición de Bruyneel: un [[Tour de Francia 2007|Tour de Francia]], un [[Giro d'Italia 2008|Giro d'Italia]] y una [[Vuelta a España 2008|Vuelta a España]]. La temporada del equipu tuvo marcada por diverses tensiones internes, como l'impagu a los ciclistes per parte de los patrocinadores [[Kazakstán|cazacos]] que llevó a que los corredores llucieren un maillot ensin el nome Astana mientres el [[Giro d'Italia 2009|Giro d'Italia]], a propuesta de Armstrong.<ref name="Armstrong despinta'l maillot de Astana por falta de pagu">{{cita publicación |autor=Serviciu Especial |url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=612826&idseccio_PK=1268 |títulu=Armstrong despinta'l maillot de Astana por falta de pagu |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=16 de mayu de 2009 |editorial=[[Sport (diariu)|Sport]] }}</ref> De manera paralela, el cazacu (y nel so momentu artífiz y xefe de files del equipu) [[Alexander Vinokourov]] anunció'l so deséu de tornar al ciclismu una vegada cumplida la so sanción de dos años por dopaxe (que concluyiría a mediaos de temporada, en xunetu); Bruyneel refugó la incorporación al equipu de Vinokourov,<ref name="Los ciclistes de Astaná tápense la publicidá">{{cita publicación |autor=Ezquerro, José Andrés |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/giro-ciclismu-ciclistes-astana-tapen/dasclm/20090516dasdaicic_1/Tes |títulu=Los ciclistes de Astaná tápense la publicidá |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=16 de mayu de 2009 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> lo que motivó un fuerte desencuentro ente'l direutor belga y los propietarios cazacos (favorables al regresu del so compatriota nun equipu de marcáu calter nacional).<ref name="Vinokourov amenacia a Bruyneel cola so espulsión del Astana si nun dexa'l so regresu al equipu">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] y [[Reuters]] |url=https://www.rtve.es/deportes/20090702/vinokourov-amenacia-a-bruyneel-la so-expulsion-del-astana-si-nun dexa-el so-regresu-forno/283219.shtml |títulu=Vinokourov amenaza a Bruyneel cola so espulsión del Astana si nun dexa'l so regresu al equipu |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=2 de xunetu de 2009 |editorial=[[Radiotelevisión Española|RTVE]]}}</ref> Nel [[Tour de Francia 2009|Tour de Francia]] l'equipu foi protagonista: [[Alberto Contador]] ganó la xeneral y xubió col maillot mariellu a lo alto del podiu de los [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]] per segunda vegada na so carrera, ente que Armstrong foi terceru y la formación ganó la clasificación por equipos, según tres victories d'etapa (incuyendo la contrarreló por equipos de [[Montpellier]]). Sicasí, la ronda gala foi escenariu de desencuentros ente Contador y bona parte del equipu (Armstrong, Bruyneel y los sos auxiliares),<ref name="El 'ring' del Astana">{{cita publicación |autor=Rodrigálvarez, Eduardo |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/ring/Astana/elpepidep/20090723elpepidep_4/Tes/ |títulu=El 'ring' del Astana |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=23 de xunetu de 2009 |editorial=[[El País]]}}</ref><ref name="'Un uomo solu al comandu'">{{cita publicación |autor=Arribas, Carlos y Rodrigálvarez, Eduardo |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/uomo/solu/comandu/elpepidep/20090727elpepidep_2/Tes/ |títulu='Un uomo solu al comandu' |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=27 de xunetu de 2009 |editorial=[[El País]]}}</ref> que desaguaron nel anunciu per parte de Armstrong de que crearía un nuevu equipu pa [[2010]].<ref name="Armstrong anuncia un nuevu patrocinador americanu pal so equipu">{{cita publicación |url=https://www.europapress.es/deportes/ciclismo-00396/noticia-ciclismu-tour-armstrong-anuncia-nuevu-patrocinador-americanu-equipu-20090721203134.html |títulu=Armstrong anuncia un nuevu patrocinador americanu pal so equipu |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=21 de xunetu de 2009 |editorial=[[Europa Press]]}}</ref> Finalmente dichu anunciu produció la tarde del [[23 de xunetu]], tres la disputa de la contrarreló individual del Tour xunto al [[Llagu de Annecy]] (tres díes primero que terminara la carrera).<ref name="Un patrocinador texanu pa Armstrong">{{cita publicación |autor=Rodrigálvarez, Eduardo y Arribas, Carlos |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/patrocinador/texanu/Armstrong/elpepidep/20090724elpepidep_4/Tes/ |títulu=Un patrocinador texanu pa Armstrong |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=24 de xunetu de 2009 |editorial=[[El País]]}}</ref> Armstrong presentó esi día'l nuevu proyeutu, Team RadioShack (n'honor al patrocinador, la cadena de tiendes d'electrónica [[RadioShack]]),<ref name="Lance Armstrong anuncia'l so nuevu equipu pa la temporada 2010">{{cita publicación |url=http://www.20minutos.es/noticia/485250/0/armstrong/tour/radioshack/ |títulu=Lance Armstrong anuncia'l so nuevu equipu pa la temporada 2010 |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=23 de xunetu de 2009 |editorial=[[20 minutos]]}}</ref> que tendría una organización similar a la del estinguíu [[US Postal/Discovery Channel]] (cola mesma sociedá xestora, CSE o ''Capital, Sport & Entertainment'') y taría igualmente dirixíu pol direutor belga Johan Bruyneel.<ref name="RadioShack yá tien frecuencia">{{cita publicación |autor=Urraburu, Benito |url=http://www.diariovasco.com/20091005/deportes/ciclismo/radioshack-tien-frecuencia-20091005.html |títulu=RadioShack yá tien frecuencia |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=5 d'ochobre de 2009 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}</ref> Tres el final de la ronda gala fuéronse confirmando los ciclistes qu'integraríen xunto a Armstrong la plantía del nuevu equipu, incluyendo a [[Levi Leipheimer]],<ref name="Leipheimer ficha pol RadioShack de Armstrong">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2009/08/15/ciclismo/1250349166.html |títulu=Leipheimer ficha pol RadioShack de Armstrong |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=15 d'agostu de 2009 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> [[Andreas Klöden]],<ref name="More RadioShack Transfers Confirmed">{{cita publicación |autor=Kröner, Hedwig |url=http://www.cyclingnews.com/news/more-radioshack-transfers-confirmed |títulu=More RadioShack Transfers Confirmed |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=15 d'ochobre de 2009 |editorial=Cycling News}}</ref> [[Yaroslav Popovych]],<ref name="Kloden, Popovych y Rast, a Radiu Shack">{{cita publicación |autor=Frescu, Al |url=http://www.bikeworldnews.com/2009/10/15/kloden-rast-popovych-radio-shack/ |títulu=Kloden, Rast and Popovych to Radio Shack |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=15 d'ochobre de 2009 |editorial=bikeworldnews.com}}</ref> [[Chris Horner]],<ref name="Chris Horner ficha pol RadioShack de Armstong">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=https://www.abc.es/20091005/deportes-mas-deportes-ciclismu/chris-horner-ficha-radioshack-200910052152.html |títulu=Chris Horner ficha pol RadioShack de Armstong |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=5 d'ochobre de 2009 |editorial=[[ABC (España)|ABC]] }}</ref> [[Sérgio Paulinho]]<ref name="Paulinho follows Armstrong to RadioShack; Azevedo new DS">{{cita publicación |autor=Hood, Andrew |url=http://velonews.competitor.com/2009/08/news/paulinho-follows-armstrong-to-radioshack-azevedo-new-ds_96556 |títulu=Paulinho follows Armstrong to RadioShack; Azevedo new DS |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=11 d'agostu de 2009 |editorial=velonews.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304025852/http://velonews.competitor.com/2009/08/news/paulinho-follows-armstrong-to-radioshack-azevedo-new-ds_96556 |archivedate=2016-03-04 }}</ref> y [[Haimar Zubeldia]],<ref name="Haimar Zubeldia dexa'l Astana de Contador y cólase al RadioShack de Armstrong">{{cita publicación |autor=Axencies |url=https://www.marca.com/2009/11/24/ciclismo/1259056118.html |títulu=Haimar Zubeldia dexa'l Astana de Contador y cólase al RadioShack de Armstrong |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=24 de payares de 2009 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> toos ellos procedentes del Astana. === Dos temporaes nel pelotón === ==== 2010 ==== [[Ficheru:Christopher Horner.JPG|thumb|150px|'''[[Chris Horner]]''', ganador de la [[Vuelta al País Vascu 2010|Vuelta al País Vascu]].]] [[Ficheru:Jani Brajkovič at Tour of California 2010-2.JPG|thumb|150px|'''[[Janez Brajkovič]]''', en [[Tour de California|California]] un mes antes de ganar la [[Dauphiné Libéré]].]] [[Ficheru:Johan Bruyneel Tour 2010 team presentation.jpg|thumb|150px|'''[[Johan Bruyneel]]''', na presentación del equipu nel [[Tour de Francia 2010|Tour de Francia]].]] [[Ficheru:Lance Armstrong Tour 2010 team presentation.jpg|thumb|150px|'''[[Lance Armstrong|Armstrong]]''', mientres la presentación en [[Rotterdam]] del que sería'l so postreru [[Tour de Francia 2010|Tour]].]] [[Ficheru:Sérgio Paulinho - Critérium du Dauphiné 2010 - Critérium du Dauphiné 2010-2.JPG|thumb|150px|'''[[Sérgio Paulinho]]''' ganó una etapa nel Tour.]] La preparación pa la temporada [[2010]] empezó n'avientu de [[2009]] cola primer concentración del equipu en [[Tucson]] ([[Arizona]], [[EE. XX.]]),<ref name="Lance Armstrong: RadioShack not built around me">{{cita publicación |autor=Weislo, Laura |url=http://www.cyclingnews.com/news/lance-armstrong-radioshack-not-built-around-me |títulu=Lance Armstrong: RadioShack not built around me |fechaaccesu= |fecha=9 d'avientu de 2009 |editorial=Cycling News}}</ref> anque inda coles equipaciones de los sos respeutivos equipos anteriores.<ref name="RadioShack's training camp begins in Arizona">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/features/radioshacks-training-camp-begins-in-arizona |títulu=RadioShack's training camp begins in Arizona |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=8 d'avientu de 2009 |editorial=Cycling News}}</ref> N'abril el veteranu de 38 años [[Chris Horner]] ganó la [[Vuelta al País Vascu 2010|Vuelta al País Vascu]] en imponiéndose tamién na contrarreló final d'[[Orio]],<ref name="Horner, de 38 años: 'Soi como'l vinu'">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2010/04/10/paisvasco/1270923271.html |títulu=Horner, de 38 años: 'Soi como'l vinu' |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=10 d'abril de 2010 |editorial=[[elmundo.es]]}}</ref> arrampuñando nesa última xornada'l lideralgu a [[Alejandro Valverde]],<ref name="Horner destrona a Valverde">{{cita publicación |autor=Rodrigálvarez, Eduardo |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Horner/destrona/Valverde/elpepudep/20100410elpepudep_14/Tes |títulu=Horner destrona a Valverde |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=10 d'abril de 2010 |editorial=[[El País]]}}</ref> quien darréu sería amás escluyíu de toles clasificaciones pola so probada implicación na [[Operación Puerto]] como vecera de la rede de [[dopaxe]] liderada pol doctor [[Eufemiano Fuentes]]).<ref name="La UCI retira a Valverde los trunfos de 2010">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.farodevigo.es/deportes/2010/05/31/retira-valverde-trunfos-2010/443706.html |títulu=La UCI retira a Valverde los trunfos de 2010 |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=31 de mayu de 2010 |editorial=[[Faro de Vigo]]}}</ref> Horner convirtióse asina nel primer americanu en ganar la ronda vasca, y tamién nel ganador más veteranu.<ref name="Chris Horner, el más veteranu en ganar el País Vascu; Bartali el más nuevu">{{cita publicación |url=http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=25038 |títulu=Chris Horner, el más veteranu en ganar el País Vascu; Bartali el más nuevu |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=11 d'abril de 2010 |editorial=Biciclismo}}</ref> El oregonés foi amás l'home más destacáu del equipu nes [[clásiques de les Ardenas]], acabando ente los diez primeros nos trés pruebes (10º en [[Amstel Gold Race 2010|Cauberg]], 7º n'[[Flecha Valona 2010|Huy]] y 7º en [[Liexa-Bastogne-Liexa 2010|Liexa]]).<ref name="Chris Horner. 2010. Team RadioShack.">{{cita web |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/rider_palm.asp?riderid=196&year=2010&all=1&current=0 |títulu=Chris Horner. 2010. Team RadioShack. |fechaaccesu=25 de febreru de 2012 |editorial=cqranking.com}}</ref> Nel [[Tour de Romandía 2010|Tour de Romandía]] la formación axudicóse la clasificación por equipos, dempués de que Brajkovič y [[Tiago Machado]] fueren quintu y sestu respeutivamente na clasificación individual. En xunu l'eslovenu [[Janez Brajkovič]] ganó la xeneral de la [[Dauphiné Libéré 2010|Dauphiné Libéré]],<ref name="Trunfu final pa Brajkovič, Contador segundu y última etapa pa Boasson">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.nortecastilla.es/agencias/20100613/deportes/mas-deportes/dauphine-llibere-trunfu-final-pa_201006131725.html |títulu=Trunfo final pa Brajkovič, Contador segundu y última etapa pa Boasson |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=13 de xunu de 2010 |editorial=[[El Norte de Castilla]] }}</ref> onde en imponiéndose na tercer etapa (la contrarreló llarga, de 49 quilómetros) y asitiase como líder provisional,<ref name="L'eslovenu Brajkovič gana la contrarreló y ponse líder">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.deia.com/2010/06/09/deportes/ciclismo/el-esloveno-brajkovic-gana-la contrarreló-y ponse-líder |títulu=L'eslovenu Brajkovič gana la contrarreló y ponse líder |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=9 de xunu de 2010 |editorial=[[Deia]]}}</ref> aguantó tolos ataques d'[[Alberto Contador]] (''[[Astana (equipu ciclista)|Astana]]'') na penúltima etapa con final en [[Alpe d'Huez]],<ref name="Brajkovič aguanta los ataques de Contador">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2010/06/10/ciclismo/1276182314.html |títulu=Brajkovič aguanta los ataques de Contador |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=10 de xunu de 2010 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> según los sos problemes d'[[alerxa]],<ref name="Rest was key to success for Brajkovič at Dauphiné">{{cita publicación |autor=Quénet, Jean-François |url=http://www.cyclingnews.com/news/rest-was-key-to-success-for-brajkovic-at-dauphine |títulu=Rest was key to success for Brajkovič at Dauphiné |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=13 de xunu de 2010 |editorial=Cycling News}}</ref> pa terminar siendo quien lluciera'l maillot mariellu a lo cimero del podiu final, per delantre de Contador.<ref name="Brajkovič gana la Dauphiné">{{cita publicación |url=https://www.europapress.es/deportes/ciclismo-00396/noticia-brajkovic-gana-dauphine-20100613175728.html |títulu=Brajkovič gana la Dauphiné |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=13 de xunu de 2010 |editorial=[[Europa Press]]}}</ref> Per otra parte, na primer etapa de la carrera francesa sufrió una importante cayida y retiróse [[Haimar Zubeldia]], quien de resultes de la mancadura (quebra del [[radiu (güesu)|radiu]] derechu) tuvo qu'arrenunciar a allegar al [[Tour de Francia 2010|Tour de Francia]],<ref name="Zubeldia piérdese'l Tour por mancadura y tampoco va poder tar na Vuelta a España">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=https://www.marca.com/2010/06/25/ciclismo/1277459352.html?a=PBC616y97y63ae83ced5ce72db4cb3899ee&t=1277485299 |títulu=Zubeldia piérdese'l Tour por mancadura y tampoco va poder tar na Vuelta a España |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=25 de xunu de 2010 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> recayendo la so plaza nel mesmu Brajkovič.<ref name="Armstrong recluta a Brajkovič como sofitu pal Tour">{{cita publicación |autor=Bermejo, Chema |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/armstrong-recluta-brajkovic-sofitu-tour/dasclm/20100623dasdaicic_1/Tes |títulu=Armstrong recluta a Brajkovic como sofitu pal Tour |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=23 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> Na otra ronda d'una selmana considerada como preparatoria pa la ''Grande Boucle'', la [[Vuelta a Suiza 2010|Vuelta a Suiza]], el xefe de files [[Lance Armstrong]] foi segundu na xeneral final a 12" del ganador [[Frank Schleck]] (''[[Team Saxo Bank|Saxo Bank]]'').<ref name="Frank Schleck da la campanada y Armstrong, segundu">{{cita publicación |autor=Bermejo, Chema |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/frank-schleck-da-campanada-armstrong/dasclm/20100621dasdaicic_2/Tes |títulu=Frank Schleck da la campanada y Armstrong, segundu |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=21 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> El 14 de xunu anuncióse que l'equipu nun fuera convidáu pola organización de la [[Vuelta a España]] pa participar na [[Vuelta a España 2010|edición d'esi añu]] a pesar de ser un equipu [[UCI ProTour|ProTour]], al contrariu qu'otros equipos de menor categoría (Continental Profesional) que sí fueron convidaos.<ref name="La Vuelta a España inclúi al Cervélo y esclúi al Radioshack">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/vuelta-espana-incluyi-cervelo-escluyi/dasclm/20100614dasdascic_1/Tes |títulu=La Vuelta a España inclúi al Cervélo y esclúi al Radioshack |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=14 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> El direutor de la Vuelta, Javier Guillén, aseguró que la decisión de nun convidar al equipu d'Estaos Xuníos habíase tomáu sobre la base de criterios deportivos, a pesar de que l'equipu asegurara qu'en casu de ser convidáu incluyiría na so llista pa la carrera a corredores como [[Levi Leipheimer]], [[Andreas Klöden]], [[Janez Brajkovič]] o [[Haimar Zubeldia]].<ref name="La Vuelta nun convida al RadioShack de Armstrong">{{cita publicación |autor=Bermejo, Chema |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/vuelta-convida-radioshack-armstrong/dasclm/20100615dasdaicic_1/Tes |títulu=La Vuelta nun convida al RadioShack de Armstrong |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=15 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> La esclusión del RadioShack foi duramente criticada pol mánager xeneral de la formación, [[Johan Bruyneel]], quien dixo habese quedáu "sorprendíu, perplexu y ensin pallabres" al conocer la noticia.<ref name="Bruyneel, 'perplexu y ensin pallabres' tres nun ser convidáu'l RadioSchack a la Vuelta">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/bruyneel-perplexu-pallabres-ser-convidáu/dasclm/20100615dasdascic_1/Tes |títulu=Bruyneel, 'perplexu y ensin pallabres' tres nun ser convidáu'l RadioSchack a la Vuelta |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=15 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> Bruyneel llamó al propiu Guillén por que-y esplicara esi fechu, y dixo que nun podía creese l'argumentu deportivu remanáu por Guillén pa nun convida-yos al considerar qu'ente quien taba dispuestu a llevar a apostar la Vuelta había cuatro ganadores potenciales de la ronda española.<ref name="Bruyneel, 'perplexu' tres la esclusión de RadioShack">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=https://www.marca.com/2010/06/15/ciclismo/1276583954.html |títulu=Bruyneel, 'perplexu' tres la esclusión de RadioShack |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=15 de xunu de 2010 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> El direutor belga, residente n'España, señaló que pensaba que yera daqué personal contra él, al empar qu'aseguró que se tomaba como una misión personal defender los intereses de los equipos (los actores principales, según les sos propies pallabres) frente a los organizadores, pa evitar situaciones como la vivida pol RadioShack.<ref name="Bruyneel: 'Ye daqué personal contra mi'">{{cita publicación |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/bruyneel-daqué-personal/dasclm/20100616dasdaicic_2/Tes |títulu=Bruyneel: 'Ye daqué personal contra mi' |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=16 de xunu de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> Nel [[Tour de Francia 2010|Tour de Francia]] l'equipu tuvo una actuación desigual. Asina, los trés veteranos llamaos a apostar los puestos de podiu nun llograron el so oxetivu, siendo ente ellos [[Levi Leipheimer]] el meyor clasificáu na xeneral (13º, superáu de fechu por un en principiu gregariu Horner, que foi 10º).<ref name="Tour de France 2010, General classification">{{cita publicación |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/race.asp?raceid=17901 |títulu=Tour de France 2010, General classification |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |editorial=cqranking.com}}</ref><ref name="Dark horses: Horner and Leipheimer ready for the Tour de France">{{cita publicación |autor=Wilcockson, John |url=http://velonews.competitor.com/2011/06/news/dark-horses-horner-and-leipheimer-ready-for-the-tour-de-france_180682 |títulu=Dark horses: Horner and Leipheimer ready for the Tour de France |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=30 de xunu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> [[Andreas Klöden]] tampoco pudo tar al nivel d'otros años y terminó 14º.<ref name="Andreas Klöden believes that he will lead RadioShack in 2011">{{cita publicación |autor=Gruber, Jered |url=http://www.velonation.com/News/ID/5043/Andreas-Kloden-believes-that-he-will-lead-RadioShack-in-2011.aspx#ixzz1TsT0azJW |títulu=Andreas Klöden believes that he will lead RadioShack in 2011 |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=28 de xunetu de 2010 |editorial=VeloNation}}</ref> [[Lance Armstrong]], pela so parte, perdió munchos minutos nos [[Alpes]], quedando ensin opciones y siendo namái protagonista en carrera al formar parte de la escapada del día nuna etapa [[Pirineos|pirenaica]],<ref name="Un Tour de más pa Armstrong">{{cita publicación |autor=Gómez Peña, Jesús |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100726/deportes/mas-deporte/tour-pa-armstrong-20100726.html |títulu=Un Tour de más pa Armstrong |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=26 de xunetu de 2010 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]] }}</ref> rematando sestu nel sprint del grupu d'escapaos que decidió la victoria d'etapa en [[Pau (Pirineos Atlánticos)|Pau]].<ref name="La última escapada de Armstrong">{{cita publicación |autor=Gómez Peña, Jesús |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100721/deportes/mas-deporte/ultima-escapada-armstrong-20100721.html |títulu=La última escapada de Armstrong |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=21 de xunetu de 2010 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]]}}</ref> Sicasí, la escuadra ganó la clasificación por equipos (con más de nueve minutos de ventaya respeuto al segundu), polo que Armstrong (quien anunciara qu'esi yera'l so postreru Tour) pudo despidise de la ''Grande Boucle'' dende'l podiu de los [[Avenida de los Campos Elíseos|Campos Elíseos]] de [[París]] xunto a los sos compañeros d'equipu.<ref name="Los xueces amarguen la despidida">{{cita publicación |autor=Gómez Peña, Jesús |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100726/deportes/mas-deporte/xueces-amarguen-despidida-20100726.html |títulu=Los xueces amarguen la despidida |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=26 de xunetu de 2010 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]] }}</ref> Tolos corredores del RadioShack xubieron a dichu podiu con un maillot especial dedicáu a espublizar el mensaxe de la fundación [[Livestrong]] contra'l [[cáncer]] impulsada pol mesmu Armstrong, dempués de que la organización torgára-yos llucila mientres l'intre d'esa última etapa.<ref name="El postreru 'show' de lance Armstrong">{{cita publicación |autor=Durán, Santi |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/07/26/pagina-7/5801251/pdf.html |títulu=El postreru 'show' de lance Armstrong |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=26 de xunetu de 2010 |editorial=[[Mundo Deportivo]] }}</ref> El gregariu [[Sergio Paulinho]], pela so parte, llogró una victoria d'etapa al imponese al otru sobreviviente de la escapada na meta de [[Gap (Alto Alpes)|Gap]].<ref name="Nunca se llega a Gap">{{cita publicación |autor=Arribas, Carlos |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/llega/Gap/elpepidep/20100715elpepidep_3/Tes |títulu=Nunca se llega a Gap |fechaaccesu=2 d'agostu de 2011 |fecha=15 de xunetu de 2010 |editorial=[[El País]]}}</ref> Tres la disputa del Tour, l'equipu dio entrada a trés ''stagiaires'', dos d'ellos procedentes del so filial [[Trek-Livestrong O23]], incluyíu'l prometedor d'Estaos Xuníos procedente del [[ciclismu en pista]] [[Taylor Phinney]], vixente campeón del mundu en [[Ciclismu en pista#Persecución individual|persecución]] y ganador esi mesmu añu de la [[París-Roubaix sub-23]] (per segundu añu consecutivu) y el [[Tour de Olympia]] (cola xeneral y cuatro etapes).<ref name="Stagiare Roundup - 30 July 2010">{{cita publicación |autor=Trevi, Vaughn |url=http://www.dailypeloton.com/displayarticle.asp?pk=17363 |títulu=Stagiare Roundup - 30 July 2010 |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=30 de xunetu de 2010 |editorial=Daily Peloton |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307185850/http://www.dailypeloton.com/displayarticle.asp?pk=17363 |archivedate=2012-03-07 }}</ref> Phinney tuvo una actuación destacada nesa parte final de la temporada, destacando especialmente como contrarrelojista al proclamase [[Campeonatu d'Estaos Xuníos de Ciclismu Contrarreló|campeón nacional de contrarreló]], venciendo a [[Levi Leipheimer]] por diecinueve centésimes,<ref name="Taylor Phinney imponer por 14 centésimes a Leipheimer nel campeonatu d'Estaos Xuníos de contrarreló">{{cita publicación |url=https://www.europapress.es/deportes/ciclismo-00396/noticia-ciclismo-taylor-phinney-impone-14-centesimas-leipheimer-campeonato-estadounidense-contrarreloj-20100919122321.html |títulu=Taylor Phinney imponer por 14 centésimes a Leipheimer nel campeonatu d'Estaos Xuníos de contrarreló |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |fecha=19 de setiembre de 2010 |editorial=[[Europa Press]]}}</ref> ya imponese tamién na primer xornada del [[Tour de l'Avenir]], apostada contra'l crono.<ref name="Phinney empieza mandando nel Porvenir">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://es.eurosport.yahoo.com/05092010/47/phinney-empieza-mandando-porvenir.html |títulu=Phinney empieza mandando nel Porvenir |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |fecha=5 de setiembre de 2010 |editorial=[[Eurosport]] }}</ref> Darréu participó nel [[Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta de 2010|Mundial]] apostáu en [[Geelong]] ([[Australia]]) cola so selección nacional nes modalidaes sub'23, xubiendo al podiu en dambes pruebes al proclamase [[Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta de 2010#Sub-23|campeón del mundu sub'23 contrarreló]] y terceru na prueba en [[Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta de 2010#Sub-23|ruta sub'23]].<ref name="Matthews, campeón mundial de ciclismu sub-23">{{cita publicación |axencia=[[Associated Press]] |url=http://eleconomista.com.mx/deportes/2010/10/01/matthews-campeon-mundial-ciclismu-sub-23 |títulu=Matthews, campeón mundial de ciclismu sub-23 |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |fecha=1 d'ochobre de 2010 |editorial=[[The Economist|El Economista]] }}</ref> Aquel día yá se conocía sicasí que se colaría al [[BMC Racing Team|BMC]] cuando rematara la temporada,<ref name="Phinney signs for BMC">{{cita publicación |autor=Ryan, Barry |url=http://www.cyclingnews.com/news/phinney-signs-for-bmc |títulu=Phinney signs for BMC |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |fecha=22 de setiembre de 2010 |editorial=Cycling News}}</ref> por cuenta de que Bruyneel solo pudiera ufierta-y un añu de contratu al nun tener asegurada la continuidá del equipu más allá de 2011 per parte de los patrocinadores.<ref name="Phinney explains decision to sign with BMC Racing Team">{{cita publicación |autor=Benson, Daniel |url=http://www.cyclingnews.com/news/phinney-explains-decision-to-sign-with-bmc-racing-team |títulu=Phinney explains decision to sign with BMC Racing Team |fechaaccesu=3 d'avientu de 2010 |fecha=23 de setiembre de 2010 |editorial=Cycling News}}</ref> [[Ficheru:Tour de l'Ain 2010 - prologue - Haimar Zubeldia.jpg|thumb|150px|'''[[Haimar Zubeldia]]''', nel prólogu del [[Tour de l'Ain 2010|Tour de l'Ain]].]] [[Ficheru:Gert Steegmans - Tour de Romandie 2010, Stage 3.jpg|thumb|150px|'''[[Gert Steegmans]]''' quixo volver al [[QuickStep Cycling Team|QuickStep]] tres una temporada decepcionante nes files del RadioShack.]] [[Haimar Zubeldia]] ganó'l [[Tour de l'Ain 2010|]Tour de l'Ain].]], en imponiéndose nel prólogu y vencer primeru y recuperar dempués la so condición de líder de la xeneral mientres el restu d'etapes.<ref name="Zubeldia gana diez años dempués nel prólogu del Tour de l´Ain">{{cita publicación |url=http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=29326 |títulu=Zubeldia gana diez años dempués nel prólogu del Tour de l´Ain |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=10 d'agostu de 2010 |editorial=Biciclismo}}</ref><ref name="Haimar pierde'l lideralgu">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.deia.com/2010/08/12/deportes/otros-deportes/haimar-pierde-el lideralgu |títulu=Haimar pierde'l lideralgu |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=12 d'agostu de 2010 |editorial=[[Deia]]}}</ref><ref name="Zubeldia gana'l Tour de L´Ain (Clasificaciones completes)">{{cita publicación |url=http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=29453 |títulu=Zubeldia gana'l Tour de L´Ain (Clasificaciones completes) |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=14 d'agostu de 2010 |editorial=Biciclismo}}</ref> Trátase de los primeros trunfos de Zubeldia en diez años, yá que nun llograra ampliar el so palmarés dende la [[Euskal Bizikleta]] del añu [[2000]], onde precisamente ganó tamién la xeneral y una etapa contra'l crono.<ref name="Haimar Zubeldia vuelve saborguiar una victoria tres diez años de seca">{{cita publicación |autor=Intziarte, Imanol |url=http://www.gara.net/paperezkoa/20100811/214981/es/Haimar-Zubeldia-vuelve-saborguiar-una victoria-tres-diez-ano-sequia |títulu=Haimar Zubeldia vuelve saborguiar una victoria tres diez años de seca |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=11 d'agostu de 2010 |editorial=[[Gara]] }}</ref> Díes antes yá amosara que tornaba en bones condiciones tres el parón obligáu de la so mancadura, al ser cuartu la [[Clásica de San Sebastián 2010|Clásica de San Sebastián]] frente a ciclistes en forma recién llegaos del Tour.<ref name="Luis León Sánchez vence na Clásica San Sebastián">{{cita publicación |autor=Galparsoro, Íñigo |url=https://www.abc.es/20100731/deportes/ciclismo-clasisa-ssebastian-201007311743.html |títulu=Luis León Sánchez vence na Clásica San Sebastián |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=31 de xunetu de 2010 |editorial=[[ABC (España)|ABC]]}}</ref> L'otru corredor vascu del equipu con pasáu [[Euskaltel-Euskadi|naranxa]], [[Markel Irizar]], llogró tamién un trunfu (el so primeru como profesional) al imponese nuna etapa del [[Tour de Poitou-Charentes]].<ref name="El oñatiarra Markel Irizar gana la crono y ye líder del Tour Poitou Charentes">{{cita publicación |autor=Corsi, Luca |url=http://www.diariovasco.com/v/20100827/deportes/ciclismo/onatiarra-markel-irizar-gana-20100827.html |títulu=El oñatiarra Markel Irizar gana la crono y ye líder del Tour Poitou Charentes |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=27 d'agostu de 2010 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}</ref> Sicasí, Irizar nun pudo caltener el so lideralgu na única etapa restante y remató quintu na xeneral, por detrás del propiu Zubeldia, cuartu.<ref name="Zubeldia acaba cuartu y Markel Irizar, quintu nel Tour de Poitou Charentes">{{cita publicación |autor=Corsi, Luca |url=http://www.diariovasco.com/v/20100828/deportes/ciclismo/zubeldia-acaba-cuartu-markel-20100828.html |títulu=Zubeldia acaba cuartu y Markel Irizar, quintu nel Tour de Poitou Charentes |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=28 d'agostu de 2010 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}</ref> L'equipu nun foi convidáu nun primer momentu a participar nel [[Giro de Lombardía 2010|Giro de Lombardía]] pola empresa organizadora RCS,<ref name="25 teams for the Giro di Lombardia; RadioShack, Vacansoleil and Footon-Servetto not invited">{{cita publicación |autor=Atkins, Ben |url=http://www.velonation.com/News/ID/5562/25-teams-for-the-Giro-di-Lombardia-RadioShack-Vacansoleil-and-Footon-Servetto-not-invited.aspx |títulu=25 teams for the Giro di Lombardia; RadioShack, Vacansoleil and Footon-Servetto not invited |fechaaccesu=4 d'avientu de 2010 |fecha=6 de setiembre de 2010 |editorial=VeloNation}}</ref> ante lo que los responsables de la formación solicitaron al TAS qu'interviniera nel casu al considerar que los organizadores incumplieren l'alcuerdu robláu en xineru per dambes partes nel que se comprometíen a convidar a la formación.<ref name="El RadioSchack recurre al TAS la so ausencia nel Tour de Lombardía ">{{cita publicación |autor=Axencies |url=http://www.elmundodeportivo.es/gen/20100910/54001885056/noticia/el-radioschack-recurre-al-tas-la so-ausencia-en-el-tour-de-lombardia.html |títulu=El RadioSchack recurre al TAS la so ausencia nel Tour de Lombardía |fechaaccesu=4 d'avientu de 2010 |fecha=10 de setiembre de 2010 |editorial=[[Mundo Deportivo]] }}</ref> Finalmente RCS convidó al equipu achacando lo asocedío a que se perdiera la carta d'invitación que redactaren,<ref name="It was all a mistake: Team RadioShack to race Lombardy after all">{{cita publicación |autor=Wilcockson, John |url=http://velonews.competitor.com/2010/09/news/it-was-all-a-mistake-team-radioshack-to-race-lombardy-afterall_139810 |títulu=It was all a mistake: Team RadioShack to race Lombardy after all |fechaaccesu=4 d'avientu de 2010 |fecha=setiembre de 2010 |editorial=VeloNews}}</ref> anque'l fechu de que yá algamaren la llende d'equipos participantes (25) fizo que tuvieren que pidir a la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] una autorización especial pa poder incluyir a RadioShack na llista final de 26 equipos particpantes.<ref name="El RadioShack algama finalmente la invitación pal Giro de Lombardía">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/radioshack-algama-finalmente-invitacion-xiru/20100914dasdascic_5/Tes |títulu=El RadioShack algama finalmente la invitación pal Giro de Lombardía |fechaaccesu=4 d'avientu de 2010 |fecha=14 de setiembre de 2010 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> Nel monumentu lombardu retirar del ciclismu profesional el gregariu [[José Luis Rubiera]], quien corriera los diez últimes temporaes de la so carrera a les órdenes de Bruyneel y Armstrong. A finales d'añu produció la marcha de [[Gert Steegmans]] tres apenes una temporada na escuadra. Nel momentu del so fichaxe Bruyneel agorara que'l so compatriota llograría un mínimu de diez victories na so primer temporada na formación;<ref name="Bruyneel: 'Steegmans puede ganar a Cavendish'">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2009/12/03/ciclismo/1259865669.html |títulu=Bruyneel: 'Steegmans puede ganar a Cavendish' |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=3 d'avientu de 2009 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> sicasí, en cayéndose y quebrase la [[clavícula]] en marzu,<ref name="Steegmans rompió la clavícula baltáu por un torbolín">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.diariosur.es/agencias/20100307/deportes/mas-deportes/steegmans-quebro-clavicula-baltáu-torbolín_201003071959.html |títulu=Steegmans rompió la clavícula baltáu por un torbolín |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=7 de marzu de 2010 |editorial=[[Sur (periódicu)|Sur]]}}</ref> acabó la temporada ensin victories, con un tercer puestu na [[París-Tours]] como meyor resultancia.<ref>{{cita web |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/rider_palm.asp?riderid=352&year=2010&all=1&current=0 |títulu=Steegmans, Gert/2010 |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |editorial=cqranking.com}}</ref> El ciclista belxicanu quería volver al [[QuickStep Cycling Team|QuickStep]], onde llograra los meyores resultaos de la so carrera deportiva y que'l so direutor [[Patrick Lefevere]] taría interesáu en volver tene-y sol so mandu. Un voceru de RadioShack dixo que quien quixera faese con Steegmans tendría que llegar a un alcuerdu con ellos, una y bones el corredor tenía robláu un añu más de contratu;<ref name="Patrick Lefevere: “I'd take Steegmans back but won't pay a Euru for him”">{{cita publicación |autor=Atkins, Ben |url=http://www.velonation.com/News/ID/6629/Patrick-Lefevere-Id-take-Steegmans-back-but-wont-pay-a-Euru-for-him.aspx |títulu=Patrick Lefevere: “I'd take Steegmans back but won't pay a Euru for him” |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=7 d'avientu de 2010 |editorial=VeloNation}}</ref> Lefevere respondió que nun pagaría dineru dalguno a cambéu del corredor,<ref name="http://www.cyclingnews.com/news/lefevere-refuses-to-pay-steegmanss-ransom-to-radioshack |títulu=Lefevere refuses to pay Steegmans's 'ransom to RadioShack'">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/lefevere-refuses-to-pay-steegmanss-ransom-to-radioshack |títulu=Lefevere refuses to pay Steegmans's 'ransom to RadioShack' |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=7 d'avientu de 2010 |editorial=Cycling News}}</ref> quien magar tener contratu a valir con RadioShack allegó a [[Calp]] ([[Provincia d'Alicante|Alicante]], [[España]]) pa entrenar col QuickStep.<ref name="Steegmans training with Quick Step in Calpe, return likely?">{{cita publicación |autor=Stokes, Shane |url=http://www.velonation.com/News/ID/6778/Steegmans-training-with-Quick-Step-in-Calpe-return-likely.aspx |títulu=Steegmans training with Quick Step in Calpe, return likely? |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=18 d'avientu de 2010 |editorial=VeloNation}}</ref> Finalmente Steegmans foi lliberáu del so contratu y fichó pol conxuntu belga,<ref name="Quick Step sign Steegmans, unveil 2011 kit">{{cita publicación |autor=Wynn, Nigel |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/510914/quick-step-sign-steegmans-unveil-2011-kit.html |títulu=Quick Step sign Steegmans, unveil 2011 kit |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=20 d'avientu de 2010 |editorial=Cycling Weekly}}</ref> onde tendría como xefes de files a [[Tom Boonen]] y [[Sylvain Chavanel]].<ref name="QuickStep's Gert Steegmans confident that he can return to winning ways in 2011">{{cita publicación |autor=Gruber, Jered |url=http://www.velonation.com/News/ID/7212/QuickSteps-Gert-Steegmans-confident-that-he-can-return-to-winning-ways-in-2011.aspx |títulu= QuickStep's Gert Steegmans confident that he can return to winning ways in 2011 |fechaaccesu=14 d'abril de 2011 |fecha=25 de xineru de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> ==== 2011 ==== [[Ficheru:Pat McQuaid with Johan Bruyneel.jpg|thumb|250px|El presidente de la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]], [[Pat McQuaid]] (dcha.), parolando en 2006 col entós direutor del [[Discovery Channel Pro Cycling Team|Discovery Channel]], [[Johan Bruyneel]] (izq.).]] La principal incorporación pa 2011 foi la de [[Robbie McEwen]]; el veteranu velocista australianu llegó a les files de RadioShack procedente del [[Pegasus Sports]], el fallíu proyeutu d'equipu ProTour australianu.<ref name="Tour Down Under 2011: Robbie McEwen to make RadioShack debú following Pegasus Sports debacle">{{cita publicación |autor=MacLeary, John |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/cycling/8223645/Tour-Down-Under-2011-Robbie-McEwen-to-make-RadioShack-debut-following-Pegasus-Sports-debacle.html |títulu=Tour Down Under 2011: Robbie McEwen to make RadioShack debú following Pegasus Sports debacle |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=24 d'avientu de 2010 |editorial=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> L'entamu de temporada tuvo marcáu pola sanción de dos meses de suspensión (febreru y marzu) impuesta pola [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] y ratificada pol [[Tribunal Arbitral del Deporte|TAS]] al so direutor principal [[Johan Bruyneel]] pol discutiniu del cambéu de maillot na última etapa del [[Tour de Francia 2010|Tour de Francia del añu anterior]];<ref name="El TAS caltién la suspensión a Johan Bruyneel">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=https://www.marca.com/2010/12/31/ciclismo/1293813844.html |títulu=El TAS caltién la suspensión a Johan Bruyneel |fechaaccesu=13 d'abril de 2011 |fecha=31 d'avientu de 2010 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> la sanción incluyía coles mesmes multes pa Bruyneel (10.000 [[Franco suizu|CHF]]), el direutor en carrera (5.000 CHF) y los corredores implicaos nel sucesu (2.500 CHF), dineru que la UCI apurriría darréu a una [[Fundación (Derechu)|fundación]] suiza contra'l [[cáncer]].<ref name="Suspenden a Johan Bruyneel dos meses por un maillot irregular en RadioShack">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/2564324/10/10/Suspenden-a-Johan-Bruyneel-dos-meses-por-un-maillot-irregular-en-RadioShack.html |títulu=Suspenden a Johan Bruyneel dos meses por un maillot irregular en RadioShack |fechaaccesu=12 d'abril de 2011 |fecha=29 d'ochobre de 2010 |editorial=[[The Economist|El Economista]]}}</ref> Mientres l'intre de la so suspensión Bruyneel sumar a los direutores d'otros equipos nes sos crítiques a la UCI y al so presidente Pat Mcquaid a cuenta de la prohibición impuesta al usu del [[pinganillo]] en carreres de categoría [[Circuitos Continentales UCI|Continental]].<ref name="Bruyneel: 'Nun somos marionetes, queremos respetu'">{{cita publicación |autor=Xordán, Víctor |url=https://www.marca.com/2011/03/23/ciclismo/1300884056.html |títulu=Bruyneel: 'Nun somos marionetes, queremos respetu' |fechaaccesu=13 d'abril de 2011 |fecha=23 de marzu de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Dichu enfrentamientu estendióse darréu a otres árees d'actuación de la UCI, dando pie a la posibilidá de que dellos equipos y direutores crearen una nueva lliga de ciclismu al marxe del ente federativu; el mesmu Bruyneel sería unu de los principales impulsores de la iniciativa.<ref name="Los grandes equipos xestionen la creación d'una lliga mesma">{{cita publicación |autor=Bermejo, Chema |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/grandes-equipos-xestionen-creacion-lliga/20110401dasdaicic_1/Tes |títulu=Los grandes equipos xestionen la creación d'una lliga mesma |fechaaccesu=13 d'abril de 2011 |fecha=1 d'abril de 2011 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> [[Ficheru:Lance armstrong, postal team, 2002-2.jpg|thumb|[[Lance Armstrong]] (centru), nel [[G. P. de San Francisco]] de 2002 con otros compañeros del [[US Postal]] d'aquel añu empobináu por [[Johan Bruyneel]], incluyíos los sos entós gregarios [[Floyd Landis]] (izq.) y [[Tyler Hamilton]] (nel estremu derechu).]] [[Lance Armstrong]] despidióse como ciclista profesional en xineru, siendo la so última carrera'l [[Tour Down Under 2011|Tour Down Under]] apostáu n'[[Australia]]. La retirada del heptacampeón del Tour de Francia (1999-2005) y campeón del mundu en ruta (1994), fundador y copropietariu de la escuadra, producióse sicasí nel marcu d'una investigación federal d'Estaos Xuníos encabezada pol axente [[Jeff Novitzky]] ([[Alministración d'Alimentos y Melecines|FDA]]) pa esclariar si utilizárase dineru del [[Serviciu Postal de los Estaos Xuníos]] pa financiar práutiques de [[dopaxe]] nel senu del estinguíu equipu [[US Postal]], xerme del actual RadioShack y onde Armstrong y Bruyneel fueren tamién, amás de xefe de files y direutor deportivu, copropietarios. Los barruntos sobre Armstrong esistíen dende años tras dada la so reconocida rellación col revesosu doctor [[Michele Ferrari]] y les declaraciones realizaes nel so momentu pol ex-ciclista [[Frankie Andreu]] (que confesó voluntariamente ensin dar positivu), pero habíense vistu aumentaes por nuevu evidencies. Asina, dos exgregarios que tres la so marcha a otros equipos pa ser líderes habíen dadado positivu ([[Floyd Landis]] y [[Tyler Hamilton]], dambos yá retiraos) confesaron la esistencia d'un dopaxe sistemáticu na antigua estructura, amás d'afirmar que la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] despintaría deliberadamente positivos de Armstrong. [[George Hincapie]], otru exgregario ya inda n'activu nes files del [[BMC Racing Team|BMC]], habría coles mesmes acotáu a los investigadores el dopaxe sistemáticu al que se sometíen los ciclistes de la formación, según la cadena CBS.<ref name="Hincapie tamién asegura que vio a Lance Armstrong doparse">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=https://www.abc.es/20110523/deportes/abci-hincapie-armstrong-201105230319.html |títulu=Hincapie tamién asegura que vio a Lance Armstrong doparse |fechaaccesu=16 de xunu de 2011 |fecha=23 de mayu de 2011 |editorial=[[ABC (España)|ABC]]}}</ref> [[Andreas Klöden]] ganó la montascosa quinta etapa de la [[París-Niza 2011|París-Niza]] imponiéndose nel sprint del grupu cabecero d'ocho unidaes, nuna victoria atípica pa les sos carauterístiques que cerraba una seca de dos años ensin ganar (seis dende'l so últimu trunfu en llinia), y que lu sirvió amás pa convertise nel líder provisional de la carrera.<ref name="Klöden sospriende a Samuel">{{cita publicación |autor=Axencies |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/10/ciclismo/1299777289.html |títulu=Klöden sospriende a Samuel |fechaaccesu=13 de marzu de 2011 |fecha=10 de marzu de 2011 |editorial=[[elmundo.es]]}}</ref> Tres trate superáu na contrarreló por [[Tony Martin (ciclista)|Tony Martin]] (''[[HTC-Highroad]]''),<ref name="Tony Martin pulveriza a los sos rivales na contrarreló ">{{cita publicación |autor=Axencies |url=http://www.diariovasco.com/rc/20110311/deportes/mas-deporte/tony-martin-pulveriza-rivales-201103111704.html |títulu=Tony Martin pulveriza a los sos rivales na contrarreló |fechaaccesu=13 de marzu de 2011 |fecha=11 de marzu de 2011 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}</ref> Klöden concluyó segundu na xeneral por detrás del xermanu, xubiendo asina al podiu final de [[Niza]].<ref name="Trunfu final pa Tony Martin">{{cita publicación |autor=Montois, Jean |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/13/ciclismo/1300033924.html |títulu=Trunfo final pa Tony Martin |fechaaccesu=13 de marzu de 2011 |fecha=13 de marzu de 2011 |editorial=[[elmundo.es]]}}</ref> [[Manuel Antonio Cardoso]] llograría pocu dempués, al sprint, una victoria d'etapa na [[Volta a Cataluña 2011|Volta a Cataluña]];<ref name="Cardoso gana la etapa y Contador caltién el lideralgu de la Volta tres la decisión de la UCI">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.lavanguardia.es/deportes/otros/20110324/54131671417/cardoso-gana-la etapa-y-contador-caltién-el lideralgu-de-la-volta-tres-la-decision-de-la-uci.html |títulu=Cardoso gana la etapa y Contador caltién el lideralgu de la Volta tres la decisión de la UCI |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |fecha=24 de marzu de 2011 |editorial=[[La Vanguardia]] }}</ref> El xefe de files [[Levi Leipheimer]] nun pudo tomar la salida na última etapa de la Volta por problemes intestinales, perdiendo asina la segunda posición qu'ocupaba na xeneral.<ref name="Old injury drops Levi Leipheimer out of 2011 Volta a Catalunya">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://velonews.competitor.com/2011/03/news/levi-leipheimer-falls-ill-drops-out-of-2011-volta-a-catalunya_165760 |títulu=Old injury drops Levi Leipheimer out of 2011 Volta a Catalunya |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |fecha=27 de marzu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> La escuadra imponer na clasificación por equipos tantu na ronda maralpina como na catalana. [[Ficheru:Chris Horner Sierra Road.jpg|thumb|150px|[[Chris Horner]], mientres la so ascensión a Sierra Road nel [[Tour de California]].]] [[Ficheru:Levi Leipheimer CA 2011-2.jpg|thumb|130px|Levi Leipheimer, en California antes de ganar la [[Vuelta a Suiza]].]] El gran momentu de Klöden llegaría sicasí na [[Vuelta al País Vascu 2011|Vuelta al País Vascu]], onde amás de la xeneral (per segunda vegada na so carrera, once años dempués de la primera) ganó tamién el maillot de la regularidá;<ref name="Kloden llévase la so segunda Vuelta al País Vascu">{{cita publicación |url=http://www.terra.es/deportes/ciclismo/articulo/kloden-vuelta-pais-vasco-889683.htm |títulu=Kloden llévase la so segunda Vuelta al País Vascu |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |fecha=9 d'abril de 2011 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}</ref> en siendo unu de los trés ciclistes igualaos a tiempos en cabeza de la clasificación al términu de les cinco etapes en ruta,<ref name="Vuelta al País Vascu 2011. Clasificación xeneral tres 5ª etapa, Joaquín Rodríguez">{{cita publicación |url=http://www.lostxirrindularis.com/displayarticle11222.html |títulu=Vuelta al País Vascu 2011. Clasificación xeneral tres 5ª etapa, Joaquín Rodríguez |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |editorial=LosTxirrindularis.com}}</ref> imponer con superioridá gracies al so segundu puestu na decisiva contrarreló final de [[Zalla]].<ref name="El reló da la razón namái a Kloden">{{cita publicación |autor=Gómez Peña, Jesús |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110410/deportes/mas-deporte/reló-razon-solu-kloden-20110410.html |títulu=El reló da la razón namái a Kloden |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |fecha=10 d'abril de 2011 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]] }}</ref> L'equipu completó'l doblete con [[Chris Horner]], ganador un añu antes y qu'en sacrificándose por Klöden na etapa reina d'[[Arrate]] terminó segundu na xeneral.<ref name="Samuel ve la botella mediu llena">{{cita publicación |autor=Uriarte, Mikel y Barcia, Igor |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110410/deportes/mas-deporte/samuel-botella-mediu-enllena-20110410.html |títulu=Samuel ve la botella mediu llena |fechaaccesu=10 d'abril de 2011 |fecha=10 d'abril de 2011 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]] }}</ref> L'equipu llogró otru doblete nel [[Tour de California]], con Horner como ganador final y Leipheimer como segundu clasificáu;<ref name="Matthew Goss gana la última etapa y Chris Horner la xeneral final">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=http://www.elnortedecastilla.es/agencias/20110523/deportes/mas-deportes/california-matthew-goss-gana-peracaba_201105231021.html |títulu=Matthew Goss gana la última etapa y Chris Horner la xeneral final |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=23 de mayu de 2011 |editorial=[[El Norte de Castilla]] }}</ref> amás, dambos fixeron colos dos etapes con final n'alto, na que yera la primer edición de la carrera californiana n'incluyir esi tipu de finales.<ref name="Amgen Tour of California: A superb sixth edition beckons">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/races/6th-amgen-tour-of-california-2-hc/preview |títulu=Amgen Tour of California: A superb sixth edition beckons |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=15 de mayu de 2011 |editorial=Cycling News |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623145525/http://www.cyclingnews.com/races/6th-amgen-tour-of-california-2-hc/preview |archivedate=2011-06-23 }}</ref> Horner imponer en [[San José (California)|Sierra Road]] con una ascensión final na qu'algamó una VAM de 2015 Vm/h,<ref name="Horner Vs. Contador">{{cita publicación |autor=Ferrari, Michele |url=http://www.53x12.com/do/show?page=indepth.view&id=118 |títulu=Horner Vs. Contador |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=21 de mayu de 2011 |editorial=53x12.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305103018/http://www.53x12.com/do/show?id=118&page=indepth.view |archivedate=2016-03-05 }}</ref> aventayando en más d'un minutu al restu de participantes (ente los que s'atopaben escaladores como [[Andy Schleck]]) y upándose al lideralgu,<ref name="Horner takes control of Tour of California with brilliant Sierra Road climb">{{cita publicación |url=http://velonews.competitor.com/2011/05/news/horner-takes-control-of-tour-of-california-with-brilliant-sierra-road-climb_174284 |títulu=Horner takes control of Tour of California with brilliant Sierra Road climb |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=18 de mayu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> que caltendría hasta'l final de la carrera.<ref name="L'americanu Horner gana'l Tour de California">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/estadounidense-horner-gana-tour-california/20110523dasdascic_2/Tes |títulu=L'americanu Horner gana'l Tour de California |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=23 de mayu de 2011 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> Leipheimer, pela so parte, ganó en Mount Baldy al llegar a meta acompañáu del so compañeru y líder de la xeneral.<ref name="Levi Leipheimer wins Stage 7 of Tour of California">{{cita publicación |autor=Pucin, Diane |url=http://articles.latimes.com/2011/may/22/sports/la-sp-0522-tour-of-california-20110522 |títulu=Levi Leipheimer wins Stage 7 of Tour of California |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=22 de mayu de 2011 |editorial=[[Los Angeles Times]]}}</ref> El so trunfu nel [[sur de California]] onde se formara como ciclista llevó a Horner a autopostularse como candidatu al podiu nel Tour, cita na que según desveló tendría llibertá en carrera p'actuar según envalorara oportunu.<ref name="Horner says he is among top Americans, will have free rein at Tour">{{cita publicación |autor=Holcombe, Brian |url=http://velonews.competitor.com/2011/05/news/horner-says-he-is-among-top-americans-will-have-free-reign-at-tour_175464 |títulu=Horner says he is among top Americans, will have free rein at Tour |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=22 de mayu de 2011 |editorial=VeloNews |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304073326/http://velonews.competitor.com/2011/05/news/horner-says-he-is-among-top-americans-will-have-free-reign-at-tour_175464 |archivedate=2016-03-04 }}</ref> La formación allegó al [[Giro d'Italia 2011|Giro d'Italia]] con [[Tiago Machado]] como xefe de files;<ref name="Tiago Machado to lead RadioShack at 2011 Giro d'Italia">{{cita publicación |url=http://velonews.competitor.com/2011/05/news/tiago-machado-to-lead-radioshack-at-2011-giro-ditalia_170935 |títulu=Tiago Machado to lead RadioShack at 2011 Giro d'Italia |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=2 de mayu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> el portugués llegaba reforzáu dempués de ser segundu nel preparatorio [[Giro del Trentín]], a 7" del ganador [[Michele Scarponi]].<ref name="Roman Kreuziger, Michele Scarponi boost Giro hopes with big Giro del Trentín rides">{{cita publicación |autor=Hood, Andrew |url=http://velonews.competitor.com/2011/04/news/roman-kreuziger-michele-scarponi-boost-xiro-hopes-with-big-xiro-del-trentín-rides_169813 |títulu=Roman Kreuziger, Michele Scarponi boost Giro hopes with big Giro del Trentín rides |fechaaccesu=24 de mayu de 2011 |fecha=22 d'abril de 2011 |editorial=VeloNews }}</ref> Machado, unu de los perxudicaos pola etapa del ''[[Grava|sterrato]]'' camín a [[Orvieto]] na primer selmana del Giro,<ref name="La mala suerte cebar con Tiago Machado">{{cita publicación |url=http://www.velofutur.es/noticias/2011/05/12/la-mala-suerte-cebar con-tiago-machado/ |títulu=La mala suerte cebar con Tiago Machado |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=2 de xunu de 2011 |editorial=Velofutur}}</ref> foi perdiendo tiempu nes socesives etapes de monte (incluyendo les xornaes decisives en [[Dolomites]] y [[Alpes]]) y terminó siendo ventenu na xeneral.<ref name="Tiago Machado fai balance del Giro d'Italia">{{cita publicación |url=http://www.velofutur.es/noticias/2011/06/02/tiago-machado-fai-balance-del xiru-de-italia/ |títulu=Tiago Machado fai balance del Giro d'Italia |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=2 de xunu de 2011 |editorial=Velofutur}}</ref> L'equipu nun llogró victories d'etapa, siendo'l so meyor resultáu'l segundu puestu de la contrarreló por equipos inaugural de [[Turín]]; una de les sos baces pa llograr trunfos parciales, McEwen, quedó escluyíu de la carrera na etapa [[sicilia]]na con doble ascensión al [[Etna]] al llegar fora de control.<ref name="Mt Etna brings an end to McEwen and Brown's Giro d'Italia">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/mt-etna-brings-an-end-to-mcewen-and-browns-xiro-ditalia |títulu=Mt Etna brings an end to McEwen and Brown's Giro d'Italia |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=16 de mayu de 2011 |editorial=Cycling News }}</ref> L'ucraín [[Yaroslav Popovych]] tuvo escapáu en delles etapes, y anque nun llogró nenguna victoria foi calificáu como l'home más combativu de la carrera.<ref name="Kiryienka remembers Tondo with win">{{cita publicación |url=http://hotsport.com.ua/en/other_views/cycling/xiro-d-italia-kiryienka-remembers-tondo-with-win.html |títulu=Kiryienka remembers Tondo with win |fechaaccesu=18 de xunu de 2011 |fecha=30 de mayu de 2011 |editorial=hotsport.com }}</ref> Diose la circunstancia de que mientres la disputa del Giro'l diariu ''[[L'Équipe]]'' publicó una llista qu'ellaborara la UCI de cara al Tour de Francia 2010, na que la institución puntuaba (de 1 a 10) a los ciclistes participantes según el grau de barruntu sobre'l so posible dopaxe sobre la base de los datos axenciaos nel pasaporte biolóxicu; Popovych tenía la máxima puntuación (10, máximu barruntu).<ref name="Barredo, Popovych y Menchov, los más sospechosos de dopaxe">{{cita publicación |axencia=Axencies |url=http://www.elnortedecastilla.es/rc/20110513/deportes/otros/barredo-popovych-menchov-sospechosos-201105131311.html |títulu=Barredo, Popovych y Menchov, los más sospechosos de dopaxe |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=13 de mayu de 2011 |editorial=[[El Norte de Castilla]]}}</ref> En xunu Levi Leipheimer ganó la [[Vuelta a Suiza 2011|Vuelta a Suiza]], aventayando a [[Damiano Cunego]] en 4".<ref name="Leipheimer gana la Vuelta a Suiza">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=https://www.marca.com/2011/06/19/ciclismo/1308500724.html?a=eb20f01f14570a30363d35aafc77c2y5&t=1308946274 |títulu=Leipheimer gana la Vuelta a Suiza |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=19 de xunu de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> L'americanu aguantó nes etapes de monte y llegó a la novena y última etapa asitiáu como cuartu na xeneral, a 1'59" del líder Cunego.<ref name="Cunego caltién el lideralgu na Vuelta a Suiza, Sagan gana la 8ª etapa">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://deportes.terra.com.ar/otros deportes/cunego-caltién-el lideralgu-en-la vuelta-a-suiza-sagan-gana-la-8-etapa,68800cf1ac3a0310VgnVCM10000098f154d0RCRD.html |títulu=Cunego caltién el lideralgu na Vuelta a Suiza, Sagan gana la 8ª etapa |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=18 de xunu de 2011 |editorial=[[Terra Networks|Terra]] }}</ref> Yá en dicha contrarreló final fixo valir les sos dotes de contrarrelojista p'arrampuñar al italianu'l lideralgu por cuatro segundos y xubir a lo alto del podiu de la ronda helvética, considerada como la cuarta [[Grandes Vueltes|''grande'']] del calendariu (tres el [[Tour de Francia|Tour]], el [[Giro d'Italia|Giro]] y la [[Vuelta a España|Vuelta]], toes elles de tres selmanes) y que foi calificada pol mesmu ciclista californianu como'l trunfu más importante de la so carrera hasta esi momentu.<ref name="Swiss tour: Levi Leipheimer celebrates his 'biggest win ever'">{{cita publicación |autor=Hood, Andrew |url=http://velonews.competitor.com/2011/06/news/swiss-tour-levi-leipheimer-celebrates-his-%E2%80%98biggest-win-ever%E2%80%99_179462 |títulu=Swiss tour: Levi Leipheimer celebrates his 'biggest win ever' |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=20 de xunu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> Magar nun faese cola victoria d'etapa, que foi pal contrarrelojista local [[Fabian Cancellara]], el RadioShack metió a trés ciclistes ente los cuatro primeros d'esa crono de [[Schaffhausen]] (Klöden, el mesmu Leipheimer y [[Nelsón Oliveira|Oliveira]]).<ref name="2011 Tour de Suisse, Stage 9 : Schaffhausen - Schaffhausen I.T.T. (32.1 km)">{{cita publicación |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/race.asp?raceid=20566 |títulu=2011 Tour de Suisse, Stage 9 : Schaffhausen - Schaffhausen I.T.T. (32.1 km) |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |editorial=cqranking.com}}</ref> Na otra vuelta per etapes d'una selmana considerada preparatoria pal Tour, el [[Critérium del Dauphiné 2011|Critérium del Dauphiné]], [[Janez Brajkovič]] nun pudo revalidar el so trunfu del añu anterior y remató novenu na xeneral, a más de cuatro minutos del ganador y a más de dos minutos y mediu del podiu.<ref name="El británicu Wiggins gana'l Critérium del Dauphiné Libéré">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://www.terra.com.mx/articulo.aspx?articuloId=1133342 |títulu=El británicu Wiggins gana'l Critérium del Dauphiné Libéré |fechaaccesu=24 de xunu de 2011 |fecha=12 de xunu de 2011 |editorial=[[Terra Networks|Terra]] }}</ref> A finales del mes de xunu los responsables de la escuadra remataron les sos negociaciones con [[RadioShack]], [[Trek]] y [[Nissan]] p'anovar por dos temporaes los sos respeutivos alcuerdos de patrociniu, que concluyíen a finales d'añu, garantizando asina la continuidá tantu del primer equipu como del so filial hasta la conclusión del 2013.<ref name="Team RadioShack, Trek-Livestrong to continue through 2013">{{cita publicación |url=http://velonews.competitor.com/2011/06/news/team-radioshack-trek-livestrong-to-continue-through-2013_180148 |títulu=Team RadioShack, Trek-Livestrong to continue through 2013 |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=25 de xunu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> L'equipu presentar al [[Tour de Francia 2011|Tour de Francia]] con hasta cuatro homes p'apostar la xeneral: Klöden, Leipheimer, Horner y Brajkovič.<ref name="De cuatro a unu">{{cita publicación |autor=Arribas, Carlos |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/elpepidep/20110709elpepidep_4/Tes |títulu=De cuatro a unu |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=9 de xunetu de 2011 |editorial=[[El País]]}}</ref> Sicasí, el conxuntu d'Estaos Xuníos vio cómo les numberoses cayíes de la primer selmana dexaben comprometida la so participación, con cuatro abandono (incluyíos Brajkovič, Horner y Klöden, según Popovych) más un Leipheimer que con muncho tiempu perdíu por esi mesmu motivu quedara yá refugáu pa la xeneral.<ref name="L'autobús vacíu del RadioShack">{{cita publicación |autor=Laiseka, Alain |url=http://www.deia.com/2011/07/10/deportes/ciclismo/el-autobus-vacio-del-radioshack |títulu=L'autobús vacíu del RadioShack |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=10 de xunetu de 2011 |editorial=[[Deia]]}}</ref><ref name="L'ucraín Popovych retirar por un procesu febril">{{cita publicación |axencia=[[Europa Press]] |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/ucraín-popovych-retira-procesu-febril/20110712dasdascic_1/Tes |títulu=L'ucraín Popovych retirar por un procesu febril |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=12 de xunetu de 2011 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref><ref name="Klöden abandona'l Tour">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2011/07/15/ciclismo/tour_francia/1310755595.html?a=75aed7840d0d25049y1fea7c6c1y817y&t=1312227803 |títulu=Kloden abandona'l Tour |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=15 de xunetu de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Finalmente'l so meyor clasificáu foi [[Haimar Zubeldia]], qu'allegara como gregariu,<ref name="«Al perder a Brajkovič y Horner camuda la mio misión y toi acutando»">{{cita publicación |url=http://www.gara.net/paperezkoa/20110711/278181/es/Al-perder-Brajkovic-Horner-camuda-mision-toi-acutando |títulu=«Al perder a Brajkovič y Horner camuda la mio misión y toi acutando» |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=11 de xunetu de 2011 |editorial=[[Gara]] }}</ref> y concluyó 16º (a 26'23" del ganador [[Cadel Evans]]).<ref name="Tour de France 2011, General classification">{{cita publicación |autor= |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/race.asp?raceid=20842 |títulu=Tour de France 2011, General classification |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |editorial=cqranking.com}}</ref> El guipuzcoanu foi seis díes más tarde séptimu na [[Clásica de San Sebastián 2011|Clásica de San Sebastián]], onde lo intentó ensin ésitu nos quilómetros finales,<ref name="Haimar Zubeldia: «Intenté xugámela antes del sprint»">{{cita publicación |autor=Urraburu, Benito |url=http://clasica-san-sebastian.diariovasco.com/2011/noticias/clasica-haimar-zubeldia-201108010841.html |títulu=Haimar Zubeldia: «Intenté xugámela antes del sprint» |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=1 d'agostu de 2011 |editorial=[[El Diario Vasco]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813165304/http://clasica-san-sebastian.diariovasco.com/2011/noticias/clasica-haimar-zubeldia-201108010841.html |archivedate=2011-08-13 }}</ref> nuna prueba apoderada pol enrachado clasicómano belga [[Philippe Gilbert]].<ref name="Gilbert nun emplega la pallabra emoción en San Sebastián">{{cita publicación |autor=Urraburu, Benito |url=http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110731/deportes/mas-deporte/gilbert-emplega-pallabra-emocion-20110731.html |títulu=Gilbert nun emplega la pallabra emoción en San Sebastián |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=31 de xunetu de 2011 |editorial=[[El Correo Español-El Pueblo Vasco|El Correo]] }}</ref> L'escasu rendimientu deportivu amosáu na ''Grande Boucle'' viose afiguráu en que foi l'equipu que menos dineru llogró en conceutu de premios mientres la ronda gala.<ref name="BMC Racing Team tops Tour de France prize list, RadioShack last in cash standings">{{cita publicación |autor=Stokes, Shane |url=http://www.velonation.com/News/ID/9194/BMC-Racing-Team-tops-Tour-de-France-prize-list-RadioShack-last-in-cash-standings.aspx |títulu=BMC Racing Team tops Tour de France prize list, RadioShack last in cash standings |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=26 de xunetu de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> Les remortines del Tour siguieron una vegada rematáu este, yá que a Chris Horner, que s'atopaba doliente de les sos múltiples mancadures ([[quebra|quebres]] [[ñariz|nasal]] y [[costielles|costal]], [[conmoción cerebral]] y [[hematoma|hematomes]] en [[pierna]] y [[todíu]]), foi-y diagnosticáu un [[tromboembolismo pulmonar]].<ref name="Horner diagnosed with blood clot">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/horner-diagnosed-with-blood-clot |títulu=Horner diagnosed with blood clot |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=1 d'agostu de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> La formación volvió a la sienda de la victoria a mediaos d'agostu col trunfu del neozelandés [[Jesse Sergent]] na contrarreló del [[Eneco Tour 2011|Eneco Tour]], favorecíu poles condiciones meteorolóxiques.<ref name="Jesse Sergent takes Eneco stage four with Boasson Hagen new leader">{{cita publicación |autor=Watson, Graham |url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/latest/529690/jesse-sergent-takes-eneco-stage-four-with-boasson-hagen-new-leader.html |títulu=Jesse Sergent takes Eneco stage four with Boasson Hagen new leader |fechaaccesu=23 d'agostu de 2011 |fecha=12 d'agostu de 2011 |editorial=Cycling Weekly}}</ref> Esi mesmu mes Leipheimer imponer en dos tales carreres d'Estaos Xuníos del [[UCI America Tour 2010-2011|circuitu continental americanu]]: el [[Tour d'Utah 2011|Tour d'Utah]], en que'l so podiu final tuvo acompañáu pol so compañeru y tercer clasificáu Brajkovič,<ref name="Tour of Utah: Leipheimer repeats title, Henao wins queen stage">{{cita publicación |url=http://www.velonation.com/News/ID/9402/Tour-of-Utah-Leipheimer-repeats-title-Henao-wins-queen-stage.aspx |títulu=Tour of Utah: Leipheimer repeats title, Henao wins queen stage |fechaaccesu=20 d'agostu de 2011 |fecha=14 d'agostu de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> y el [[Quiznos Challenge 2011|Quiznos Challenge]] apostáu en [[Colorado]].<ref>{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/races/usa-pro-cycling-challenge-2-1/stage-6/results |títulu=Leipheimer wins inaugural US Pro Cycling Challenge |fechaaccesu=6 de setiembre de 2011 |fecha=28 d'agostu de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> La escuadra allegó al so debú na [[Vuelta a España 2011|Vuelta a España]] encabezáu por Klöden y Brajkovič, una vegada recuperaos de les sos respeutives dolencies.<ref name="RadioShack tipped to be led by Klöden and Brajkovič in Vuelta a España">{{cita publicación |url=http://www.velonation.com/News/ID/9201/RadioShack-tipped-to-be-led-by-Kloden-and-Brajkovic-in-Vuelta-a-Espana.aspx |títulu=RadioShack tipped to be led by Klöden and Brajkovič in Vuelta a España |fechaaccesu=1 d'agostu de 2011 |fecha=26 de xunetu de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> Klöden, que yá alvirtiera de qu'a pesar d'atopase meyor nun taba totalmente recuperáu,<ref name="Battered Klöden 'not fit enough' for Vuelta">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://velonews.competitor.com/2011/08/news/battered-kloden-not-fit-enough-for-vuelta_188416 |títulu=Battered Klöden 'not fit enough' for Vuelta |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |fecha=17 d'agostu de 2011 |editorial=VeloNews}}</ref> quedó yá refugáu tres la cuarta xornada en [[Sierra Nevada (España)|Sierra Nevada]] al haber perdíu más de media hora na clasificación xeneral;<ref name="Clasificaciones de la Vuelta a España 2011: etapa 4">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/deporte/ciclismo/lavuelta/2011/clasificaciones/etapa04.html |títulu=Clasificaciones de la Vuelta a España 2011: etapa 4 |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> retiróse mediada la carrera, camín a [[Ponferrada]].<ref name="Vuelta a España 2011, Stage 13 : Sarria - Ponferrada (158.2 km)">{{cita publicación |url=http://www.cqranking.com/men/asp/gen/race.asp?raceid=21296 |títulu=Vuelta a España 2011, Stage 13 : Sarria - Ponferrada (158.2 km) |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |editorial=cqranking.com}}</ref> Un día dempués quedó ensin opciones la so hasta entós meyor clasificáu, Zubeldia, al sufrir una pinchada que-y arrezagó del grupu de favoritos y fizo que llegara al visu de [[Parque Natural de Somiedo|La Farrapona]] con más de 20 minutos perdíos respectu al nuevu líder de la Vuelta.<ref name="La estampida del 'Bisonte'">{{cita publicación |autor=Bernaola, Enrique |url=https://www.marca.com/2011/09/03/ciclismo/vuelta_espana/1315064396.html |títulu=La estampida del 'Bisonte' |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |fecha=3 de setiembre de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> La formación perdió tamién neses xornaes montascoses [[Asturies|asturianes]] les sos opciones de faese cola clasificación por equipos,<ref name="Mollema recupera la combinada, Geox líder por equipos">{{cita publicación |url=http://www.biciciclismo.com/cas/site/noticias-ficha.asp?id=42860 |títulu=Mollema recupera la combinada, Geox líder por equipos |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |fecha=3 de setiembre de 2011 |editorial=Biciclismo}}</ref> y nes socesives etapes los sos corredores tampoco pudieron llograr una victoria d'etapa por aciu fugues. A la llegada de la carrera a [[Madrid]], el so meyor clasificáu na xeneral final foi Brajkovič, 21º y a más de venti minutos del ganador.<ref name="Clasificaciones de la Vuelta a España 2011 tres la 21ª etapa">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/deporte/ciclismo/lavuelta/2011/clasificaciones/etapa21.html |títulu=Clasificaciones de la Vuelta a España 2011 tres la 21ª etapa |fechaaccesu=10 de setiembre de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Yá nes últimes carreres del equipu, los resultaos más destacaes fueron el quintu puestu de Leipheimer nel [[Gran Premiu de Montreal 2011|G. P. de Montreal]] y el maillot al meyor nuevu para [[Benjamin King]] nel [[Tour de Beixín 2011|Tour de Beixín]]. La escuadra despidir del pelotón cola so participación nel [[Giro de Lombardía 2011|Giro de Lombardía]], el [[Monumentu (ciclismu)|monumentu]] conocíu como "la clásica de les fueyes muertes" con que se cerraba la temporada.<ref name="Zaugg Surprises in Lombardy">{{cita publicación |autor=Mehl, Cathy |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/news_zaugg-surprises-lombardy/ |títulu=Zaugg Surprises in Lombardy |fechaaccesu=18 de febreru de 2012 |fecha=15 d'ochobre de 2011 |editorial=[[Livestrong]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120507111330/http://www.livestrong.com/teamradioshack/news_zaugg-surprises-lombardy/ |archivedate=2012-05-07 }}</ref> === Integración con Leopard Trek: RadioShack-Nissan === {{AP|RadioShack-Nissan}} ==== Cronoloxía y términos del alcuerdu ==== A lo llargo del mes d'agostu de 2011 surdieron informaciones d'una posible fusión ente'l RadioShack y el [[Leopard Trek]]. L'equipu luxemburgués, tamién ProTour, cuntaba con destacaos ciclistes como los hermanos [[Andy Schleck|Andy]] y [[Fränk Schleck]] o [[Fabian Cancellara]]; sicasí, a pesar d'ello nun pudiera axuntar mientres la so primer temporada'l patrociniu de grandes empreses, lo qu'obligaba a [[Flavio Becca]] (propietariu del equipu al traviés de la so sociedá Leopard S. A.) a sufragar los gastos de la formación con dineru de la so fortuna personal. Ante la publicación en ''[[L'Équipe]]'' de que la fusión ente RadioShack y Leopard Trek yera inminente, y de que llevaría consigo la salida de la escuadra luxemburguesa de la so hasta entós mánager xeneral [[Brian Nygaard]], el voceru del Leopard Trek [[Tim Vanderjeugde]] negó rotundamente esa posibilidá, que calificó d'un simple rumor del que los responsables del equipu nun teníen noticia.<ref name="Leopard Trek denies merger with RadioShack for 2012">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/leopard-trek-denies-merger-with-radioshack-for-2012 |títulu=Leopard Trek denies merger with RadioShack for 2012 |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=29 d'agostu de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> Sicasí, les informaciones al respeutu nun menguaron y los medios pasaron a dar por práuticamente fecha la fusión, a falta namái de la confirmación oficial.<ref name="La tarrecible alianza Leopard-RadioShack">{{cita publicación |autor=Bernaola, Enrique |url=https://www.marca.com/2011/08/31/ciclismo/1314827552.html |títulu=La tarrecible alianza Leopard-RadioShack |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=31 d'agostu de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Finalmente, el 5 de setiembre l'equipu Leopard Trek emitió un comunicáu oficial nel qu'informaba de que pa 2012 pasaría a llamase '''RadioShack-Nissan-Trek'''.<ref name="Leopard-Trek welcomes RadioShack and Nissan as new main sponsors">{{cita publicación |url = http://www.leopardtrek.lu/news/leopard-trek-welcomes-radioshack-and-nissan-new-main-sponsors |títulu = Leopard-Trek welcomes RadioShack and Nissan as new main sponsors |fechaaccesu = 11 de setiembre de 2011 |fecha = 5 de setiembre de 2011 |editorial = leopardtrek.lu |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20120102134932/http://www.leopardtrek.lu/news/leopard-trek-welcomes-radioshack-and-nissan-new-main-sponsors |fechaarchivu = 2 de xineru de 2012 }}</ref> D'esa manera, [[Trek]] (que yá patrocinaba a dambos equipos) siguiría siendo parte del proyeutu, al par que s'incorporaben como patrocinadores [[RadioShack]] y [[Nissan]] (hasta entós nel Team RadioShack, y qu'anovaren pa 2012 y 2013). La formación resultante, que siguiría espublizando'l mensaxe de la fundación [[Livestrong]], tendría a [[Johan Bruyneel]] como mánager xeneral.<ref name="RadioShack to merge with Schleck brothers' Leopard-Trek for 2012 season">{{cita publicación |axencia=[[Associated Press]] |url=http://www.washingtonpost.com/sports/radioshack-to-merge-with-schleck-brothers-leopard-trek-for-2012-season/2011/09/06/gIQAIsy06J_story.html |títulu=RadioShack to merge with Schleck brothers' Leopard-Trek for 2012 season |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=6 de setiembre de 2011 |editorial=[[Washington Post]]}}</ref> El téunicu belga dixo que l'oxetivu del equipu sería ganar tantu nes clásiques como nes [[grandes vueltes]].<ref name="Bruyneel yá plania'l nuevu RadioShack-Nissan-Trek">{{cita publicación |url=https://www.marca.com/2011/09/07/ciclismo/1315419032.html |títulu=Bruyneel yá plania'l nuevu RadioShack-Nissan-Trek |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=7 de setiembre de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Según l'alcuerdu, el RadioShack-Nissan-Trek correría cola llicencia [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] de categoría ProTour de la sociedá luxemburguesa Leopard S. A. (propiedá de Flavio Becca) cola que corriera hasta entós Leopard Trek, ente que la xestión deportiva correspondería a Johan Bruyneel Sports Management (la empresa de Johan Bruyneel) y los llabores de [[marketing]] a CSE (que desempeñaría esi llabor dende [[Austin]], [[Texas]]).<ref name="Leopard Trek confirms merger with RadioShack">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/leopard-trek-confirms-merger-with-radioshack |títulu=Leopard Trek confirms merger with RadioShack |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=6 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> Esa operación supunxo la salida de la sociedá CSE del ciclismu nel so papel como propietaria d'una escuadra de primer nivel. Becca esplicó que la insatisfaición poles resultancies collechaos pol Leopard-Trek en 2011 foi'l motivu que desencadenó la operación, que cuntaba col sofitu de los hermanos Schleck, y amosó el so prestu pola llegada de Bruyneel como'l nuevu patrón de la formación.<ref name="'Volvemos meter un patrón', esplica responsable económicu del Leopard">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://deportes.terra.com/volvemos meter-un-patron-esplica-responsable-economico-del-leopard,y6d707abe3242310VgnVCM20000099f154d0RCRD.html |títulu='Volvemos meter un patrón', esplica responsable económicu del Leopard |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=7 de setiembre de 2011 |editorial=[[Terra Networks|Terra]]}}</ref> El propietariu de la sociedá Leopard aseguró coles mesmes que l'hasta entós mánager xeneral del Leopard Trek, Brian Nygaard, saldría del equipu con calter inmediatu;<ref name="Becca confirms Nygaard's departure from Leopard Trek">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/becca-confirms-nygaards-departure-from-leopard-trek |títulu=Becca confirms Nygaard's departure from Leopard Trek |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=6 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> esa circunstancia materializó un día dempués con un comunicáu oficial de la escuadra.<ref name="Nygaard already gone from Leopard Trek">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/nygaard-already-gone-from-leopard-trek |títulu=Nygaard already gone from Leopard Trek |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=7 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> Nygaard esplicó que magar Becca ufiertára-y desempeñar otru cargu na estructura resultante, la so salida foi práuticamente un despidu.<ref name="Nygaard says sponsor search was not his responsibility">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/nygaard-says-sponsor-search-was-not-his-responsibility |títulu=Nygaard says sponsor search was not his responsibility |fechaaccesu= |fecha=8 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> L'hasta entós direutor deportivu principal del Leopard-Trek, [[Kim Andersen]], nun foi informáu de la llegada de Bruyneel y los sos collaboradores como nuevos responsables deportivos, enterándose d'esa circunstancia al traviés d'una cadena de televisión;<ref name="Leopard-RadioShack merger announcement came as a surprise to Andersen">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/leopard-radioshack-merger-announcement-came-as-a-surprise-to-andersen |títulu=Leopard-RadioShack merger announcement came as a surprise to Andersen |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=6 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> a pesar d'ello, Becca dixo que siguía cuntando con Andersen pal so proyeutu,<ref name="'Volvemos meter un patrón', esplica responsable económicu del Leopard"/> magar coles sos funciones amenorgaes.<ref name="Andersen facing lesser role at RadioShack-Nissan-Trek">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/andersen-facing-lesser-role-at-radioshack-nissan-trek |títulu=Andersen facing lesser role at RadioShack-Nissan-Trek |fechaaccesu=8 d'ochobre de 2011 |fecha=4 d'ochobre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> La división luxemburguesa de la compañía automovilística [[Mercedes-Benz]], patrocinadora del Leopard en roblando meses antes un contratu de llarga duración, tampoco foi informada del procesu d'integración, que nel so casu suponía amás la so salida del equipu pola llegada de la so competidora Nissan.<ref name="Mercedes not impressed by Radioshack-Nissan-Trek merger with Leopard Trek">{{cita publicación |autor=Stokes, Shane |url=http://www.velonation.com/News/ID/9696/Mercedes-not-impressed-by-Radioshack-Nissan-Trek-merger-with-Leopard-Trek.aspx#ixzz1ZWcIJRZn |títulu=Mercedes not impressed by Radioshack-Nissan-Trek merger with Leopard Trek |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2011 |fecha=7 de setiembre de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> Anque la escuadra anunciara que se llamaría RadioShack-Nissan-Trek y referíase a sigo mesma d'esta miente, la [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] fixo cumplir la normativa vixente (que nun dexaba la presencia de más de dos patrocinadores nel nome d'un equipu) y la denominación oficial con que s'inscribió y reconoció a la escuadra foi '''[[RadioShack-Nissan]]'''.<ref name="UCI to prevent inclusion of Trek name in RadioShack Nissan team title">{{cita publicación |autor=Stokes, Shane |url=http://www.velonation.com/News/ID/10615/UCI-to-prevent-inclusion-of-Trek-name-in-RadioShack-Nissan-team-title.aspx#ixzz1mjSeLHCJ |títulu=UCI to prevent inclusion of Trek name in RadioShack Nissan team title |fechaaccesu=18 de febreru de 2012 |fecha=9 d'avientu de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> Magar la llegada d'esti patrocinadores de la mano de Bruyneel y los sos collaboradores, la semeyanza del nuevu maillot col que tuviera hasta entós Leopard Trek indicaba que Flavio Becca siguiría apurriendo una parte considerable del presupuestu del equipu luxemburgués.<ref name="RadioShack Nissan Trek team officially launched in Luxembourg">{{cita publicación |autor=Atkins, Ben |url=http://www.velonation.com/News/ID/10812/RadioShack-Nissan-Trek-team-officially-launched-in-Luxembourg.aspx#ixzz1mjSWvplT |títulu=RadioShack Nissan Trek team officially launched in Luxembourg |fechaaccesu=18 de febreru de 2012 |fecha=6 de xineru de 2012 |editorial=VeloNation}}</ref> ==== Reaxuste de la plantía: baxes ya integración ==== La suma de los corredores del RadioShack y el [[Leopard Trek]] con contratu a valir pa 2012 yera de 44 ciclistes, percima del máximu autorizáu pola [[Xunión Ciclista Internacional|UCI]] (28 ciclistes, con posibilidá de dos más en casu de que fueren neoprofesionales), lo qu'obligaría a la resultante formación a realizar un reaxuste na so plantía.<ref name="Confirmada la fusión ente Leopard y RadioShack">{{cita publicación |url=http://www.as.com/ciclismo/articulo/confirmada-fusion-leopard-radioshack/20110905dasdascic_8/Tes |títulu=Confirmada la fusión ente Leopard y RadioShack |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=5 de setiembre de 2011 |editorial=[[Diariu As|As]]}}</ref> [[Flavio Becca]], nel so alegatu de que la escuadra tendría la so base na plantía del Leopard Trek, dio por fechu que los 20 ciclistes del equipu luxemburgués con contratu a valir integraríense nel proyeutu.<ref name="Bruyneel and Becca speak out on new team">{{cita publicación |autor=Westemeyer, Susan |url=http://www.cyclingnews.com/news/bruyneel-and-becca-speak-out-on-new-team |títulu=Bruyneel and Becca speak out on new team |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=8 de setiembre de 2011 |editorial=Cycling News}}</ref> A la necesidá de rescindir contratos yá comprometíos por RadioShack pa futuros años por non haber fiches abondes pa toos na nueva escuadra sumóse la non renovación de ciclistes amestaos mientres años a los equipos empobinaos por [[Johan Bruyneel]]. Tal foi'l casu de dos de los sos hasta entós líderes, que pasaron a otres escuadres como xefes de files: [[Levi Leipheimer]] fichó pol [[Omega Pharma-QuickStep]] poniendo fin a una rellación de doce temporaes col téunicu belga,<ref name="Quick Step announces signature of Levi Leipheimer on two year contract">{{cita publicación |url=http://www.velonation.com/News/ID/9863/Quick-Step-announces-signature-of-Levi-Leipheimer-on-two-year-contract.aspx#ixzz1ZWZaJw00 |títulu=Quick Step announces signature of Levi Leipheimer on two year contract |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2011 |fecha=21 de setiembre de 2011 |editorial=VeloNation}}</ref> ente que [[Janez Brajkovič]] fixo lo propio col Astana dempués de correr mientres siete años so los sos órdenes.<ref name="Brajkovic robla dos temporaes con Astana">{{cita publicación |axencia=[[Axencia EFE|EFE]] |url=https://www.marca.com/2011/09/30/ciclismo/1317380738.html |títulu=Brajkovič robla dos temporaes con Astana |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2011 |fecha=30 de setiembre de 2011 |editorial=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> Tamién camudó d'aires el gregariu [[Sérgio Paulinho]], tres cinco temporaes con Bruyneel.<ref name="El portugués Paulinho va correr con Contador nel Saxo Bank">{{cita publicación |axencia=[[Agence France-Presse|AFP]] |url=http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/3385566/09/11/El-portugues-Paulinho-correra-con-Contador-en-el-Saxo-Bank.html |títulu=El portugués Paulinho va correr con Contador nel Saxo Bank |fechaaccesu=1 d'ochobre de 2011 |fecha=19 de setiembre de 2011 |editorial=[[El Economista (periódicu)|El Economista]]}}</ref> Finalmente trelce ciclistes del estinguíu equipu d'Estaos Xuníos pasaron al [[RadioShack-Nissan]] (incluyíos [[Andreas Klöden|Klöden]], [[Chris Horner|Horner]], [[Tiago Machado|Machado]], [[Haimar Zubeldia|Zubeldia]] y [[Yaroslav Popovych|Popovych]]), idénticu númberu que'l de los corredores de la escuadra luxemburguesa que siguieron en plantía (incluyíos los hermanos [[Andy Schleck|Andy]] y [[Fränk Schleck]], [[Fabian Cancellara|Cancellara]], [[Oliver Zaugg|Zaugg]], [[Jakob Fuglsang|Fuglsang]] y [[Maxime Monfort|Monfort]]). A ellos sumáronse cuatro fichaxes, como'l de [[Jan Bakelants]]. L'alcuerdu d'integración dio como resultáu una de les plantíes a priori más potentes del pelotón y fizo que dellos rivales amosárense esmolecíos pol so potencial de cara a la inminente temporada 2012.<ref name="Fusión Leopard-RadioShack">{{cita publicación |url=https://www.elpais.com/articulo/deportes/Fusion/Leopard-RadioShack/elpepudep/20110906elpepudep_2/Tes |títulu=Fusión Leopard-RadioShack |fechaaccesu=11 de setiembre de 2011 |fecha=6 de setiembre de 2011 |editorial=[[El País]]}}</ref><ref name="La tarrecible alianza Leopard-RadioShack"/> == Corredor meyor clasificáu nes Grandes Vueltes == {| {{tablaguapa}} !Añu !style="background:pink;" |[[Giro d'Italia]] [[Ficheru:Jersey_pink.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_pink.svg|24x24px]] ! style="background:yellow;" |[[Tour de Francia]] [[Ficheru:Jersey_yellow.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_yellow.svg|24x24px]] ! style="background:red;" |[[Vuelta a España]] [[Ficheru:Jersey_red.svg|venceyu=https://es.wikipedia.org/wiki/Fichero:Jersey_red.svg|24x24px]] |- |[[2010]] |[[Giro d'Italia 2010|-]] |[[Tour de Francia 2010|'''9º''']] {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Chris Horner]] |[[Vuelta a España 2010|-]] |- |[[2011]] |[[Giro d'Italia 2011|19º]] {{bandera|Portugal}} [[Tiago Machado]] |[[Tour de Francia 2011|15º]] {{bandera|España}} [[Haimar Zubeldia]] |[[Vuelta a España 2011|22º]] {{bandera|Eslovenia}} [[Janez Brajkovič]] |} == Equipu filial == {{AP|Trek Livestrong O23}} La formación cuntaba con un equipu filial, el '''Trek Livestrong O23''' de categoría [[Circuitos Continentales UCI#Equipos Continentales|Continental]] (tercer división del ciclismu), que al igual que'l primer equipu yera propiedá de la sociedá CSE. La escuadra, que debutó en 2009 (un añu primero que RadioShack), cuntaba col patrociniu del fabricante de bicicletes [[Trek]] (sociu habitual de [[Lance Armstrong]] y [[Johan Bruyneel]]) y [[Livestrong]] (fundación contra'l cáncer de Armstrong). El so direutor yera [[Axel Merckx]], ex-ciclista y fíu del gran [[Eddy Merckx]].<ref>{{cita web | url = http://www.uci.ch/Modules/SUCI/TEAMS/TeamDetails.asp?id=Mzg1MQ&RefDate=30.10.2009&MenuId=MTUyNzM&LangId=1&BackLink=%2Ftemplates%2FUCI%2FUCI2%2Flayout%2Easp%3FMenuId%3DMTUyNzM%26LangId%3D1 | títulu = Union Cycliste Internationale }}<!--Títulu xeneráu por Muriu Bot--></ref> y la función del equipu yera L'equipu siguió esistiendo tres la integración del RadioShack col Leopard Trek luxemburgués pa formar el RadioShack-Nissan. Sicasí, esta estructura dotar del so propiu equipu filial, el Leopard-Trek (tamién de categoría Continental) financiáu al igual que'l primer equipu por Flavio Becca al traviés de la so empresa Leopard.<ref name="Leopard-Trek continental team finalises roster">{{cita publicación |url=http://www.cyclingnews.com/news/leopard-trek-continental-team-finalises-roster |títulu=Leopard-Trek continental team finalises roster |fechaaccesu=2 de marzu de 2012 |fecha=20 de febreru de 2012 |editorial=Cycling News}}</ref> == Organigrama == === CSE, propietaria y xestora === La escuadra y la so llicencia UCI yeren propiedá de CSE (Capital, Sport & Entertainment), una sociedá creada en 1998. L'equipu cuntaba con una estructura similar a la del desapaecíu [[US Postal/Discovery Channel]],<ref name="Bill Stapleton, CSE will own, manage Team RadioShack">{{cita publicación |autor=Hildenbrand, Bruce |url=http://www.cyclingnews.com/news/bill-stapleton-cse-will-own-manage-team-radioshack |títulu=Bill Stapleton, CSE will own, manage Team RadioShack |fechaaccesu=16 de xunu de 2011 |fecha=19 d'agostu de 2009 |editorial=CyclingNews}}</ref> de la que CSE fuera copropietaria xunto a Tailwind Sports.<ref name="Capital Sports & Entertainment (CSE) Response to False and Misleading Statements Regarding Lance Armstrong by SCA Promotions (SCA)">{{cita publicación |autor=Capital Sports and Entertainment |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=130804 |títulu=Capital Sports & Entertainment (CSE) Response to False and Misleading Statements Regarding Lance Armstrong by SCA Promotions (SCA) |fechaaccesu=16 de xunu de 2011 |fecha=25 de setiembre de 2004 |editorial=PR Newswire}}</ref> La empresa CSE pertenez a dellos socios, incluyíos [[Lance Armstrong]], [[Bill Stapleton]] (el so axente dende 1995), [[Johan Bruyneel]] (el so direutor deportivu dende 1998) y Bart Knaggs (sociu dende 2001). El llabor executivu no relativo al funcionamientu de la sociedá ye desempeñada principalmente por Stapleton y Knaggs.<ref name="Who/Bill Stapleton">{{cita publicación |url=http://www.planetcse.com/bill.html |títulu=Who/Bill Stapleton |fechaaccesu=16 de xunu de 2011 |editorial=planetcse.com}}</ref><ref name="Who/Bart Knaggs">{{cita publicación |url=http://www.planetcse.com/bart.html |títulu=Who/Bart Knaggs |fechaaccesu=16 de xunu de 2011 |editorial=planetcse.com}}</ref> === Direición deportiva === [[Ficheru:USPS team 2004 TDF.jpg|thumb|200px|[[Viatcheslav Ekimov|Ekimov]] y [[José Azevedo|Azevedo]], tres el so xefe de files [[Lance Armstrong|Armstrong]] camín a la victoria del [[US Postal (equipu ciclista)|US Postal]] empobináu por [[Johan Bruyneel|Bruyneel]] na CRE del [[Tour de Francia 2004]].]] El principal responsable de la formación foi'l mánager xeneral [[Johan Bruyneel]], un ex-ciclista [[Bélxica|belga]] que con anterioridá dirixera los equipos ciclistes [[US Postal/Discovery Channel]] ([[1998]]-[[2007]]) y [[Astana (equipu ciclista)|Astana]] ([[2008]]-[[2009]]) convirtiéndose nel direutor más esitosu de la historia del ciclismu: 9 [[Tour de Francia|Tours de Francia]] (récor de siete consecutivos con [[Lance Armstrong]], formándose una rellación especial ente dambos al producise dempués de superar el texano un [[cáncer]], y dos con [[Alberto Contador]]), 2 [[Giro d'Italia|Giros d'Italia]] (con [[Paolo Savoldelli]] y Contador) y 2 [[Vuelta a España|Vueltes a España]] (con [[Roberto Heras]] y Contador).<ref name="Johan Bruyneel Bio">{{cita web |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_JohanBruyneel/ |títulu=Johan Bruyneel Bio |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |editorial=[[Livestrong]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101213032503/http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_JohanBruyneel/ |fechaarchivu=2010-12-13 }}</ref> Na faceta deportiva, Bruyneel tuvo acompañáu por otros direutores: el so collaborador habitual [[Dirk Demol]] (xuntos dende [[2000]]),<ref name="Dirk Demol Bio">{{cita web |url = http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_DirkDemol/ |títulu = Dirk Demol Bio |fechaaccesu = 24 de payares de 2010 |editorial = [[Livestrong]] |urlarchivu = https://web.archive.org/web/20101021070416/http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_DirkDemol/ |fechaarchivu = 21 d'ochobre de 2010 }}</ref> [[Alain Gallopin]],<ref name="Alain Gallopin Bio">{{cita web |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_AlainGallopin/ |títulu=Alain Gallopin Bio |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |editorial=[[Livestrong]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110410043138/http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_AlainGallopin/ |fechaarchivu=2011-04-10 }}</ref> y dos exciclistas de los sos equipos (y exgregarios de Armstrong) como [[Viatcheslav Ekimov]]<ref name="Viatcheslav Ekimov Bio">{{cita web |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_ViatcheslavE/ |títulu=Viatcheslav Ekimov Bio |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |editorial=[[Livestrong]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20101223234410/http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_ViatcheslavE/ |fechaarchivu=2010-12-23 }}</ref> y [[José Azevedo]].<ref name="Jose Azevedo Bio">{{cita web |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_JoseAzevedo/ |títulu=Jose Azevedo Bio |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |editorial=[[Livestrong]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20110814065949/http://www.livestrong.com/teamradioshack/staff_JoseAzevedo/ |fechaarchivu=2011-08-14 }}</ref> === Servicios médicos === El xefe [[médicu]] del equipu yera [[Kepa Zelaia]],<ref name="Zubeldia y Irizar rueden con Lance">{{cita publicación |autor=Urraburu, Benito |url=http://www.diariovasco.com/20091219/deportes/ciclismo/zubeldia-irizar-rueden-lance-20091219.html |títulu=Zubeldia y Irizar rueden con Lance |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=19 d'avientu de 2009 |editorial=[[El Diario Vasco]]}}</ref> rellacionáu con [[Johan Bruyneel]] y [[Lance Armstrong]] dende'l principiu de la esitosa rellación ente dambos a finales de la [[década de 1990]].<ref name="Un fenómenu de la naturaleza">{{cita publicación |autor=De Dalmases, Javier |url=http://hemeroteca-paginas.elmundodeportivo.es/EMD02/PUB/2007/07/31/EMD20070731026MDV.pdf |títulu=Un fenómenu de la naturaleza |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=31 de xunetu de 2007 |editorial=[[Mundo Deportivo]]}}</ref> La formación cuntaba coles mesmes col [[fisioloxía|fisiólogo]] [[Allen Lim]].<ref name="Allen Lim confirmed with RadioShack">{{cita publicación |autor=Cossins, Peter |url=http://www.cyclingnews.com/news/allen-lim-confirmed-with-radioshack |títulu=Allen Lim confirmed with RadioShack |fechaaccesu=24 de payares de 2010 |fecha=8 d'avientu de 2009 |editorial=Cycling News}}</ref> == Patrociniu == [[Ficheru:Radioshack mars 2010.JPG|thumb|150px|Ciclistes del equipu, cola equipación de 2010.]] El patrocinador principal del equipu foi la empresa [[RadioShack]], que daba nome al equipu. Otru importante patrocinador yera'l fabricante d'automóviles [[Nissan]]. Ente'l restu de patrocinadores destacaron compañíes como [[Nike]] (ropa deportivo), [[Trek]] (bicicletes), [[SRAM (ciclismu)|SRAM]] (componentes) y [[Giro (empresa)|Giro]] ([[Cascu de ciclismo|casco]]), acomuñaes a [[Lance Armstrong]] y los sos proyeutos dende años tras. Al marxe de los patrocinadores, l'equipu llució publicidá de [[Livestrong]], la [[Fundación (Derechu)|fundación]] contra'l [[cáncer]] impulsada pol mesmu Armstrong. == Material ciclista == L'equipu utilizó equipación de [[Nike]], bicicletes [[Trek]], componentes [[SRAM (ciclismu)|SRAM]] y cascos [[Giro (empresa)|Giro]].<ref name="Team RadioShack Sponsors">{{cita web |url=http://www.livestrong.com/teamradioshack/sponsors/ |títulu=Team RadioShack Sponsors |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |editorial=[[Livestrong]]}}</ref> La formación cuntaba amás con un alcuerdu cola compañía Crucial Innovation, desarrolladora del sistema Retul.<ref name="RadioShack team works with Retul Bike Fit System">{{cita publicación |url=http://velonews.competitor.com/2010/05/industry-news/radioshack-team-works-with-retul-bike-fit-system_117973 |títulu=RadioShack team works with Retul Bike Fit System |fechaaccesu= |fecha=22 de mayu de 2010 |editorial=VeloNews}}</ref> == Sede == [[Ficheru:Tour de Romandie 2011 - Prologue - équipe RadioShack.jpg|thumb|Autobús del equipu.]] L'equipu tenía la so sede n'[[Austin]], capital del [[Estáu de los Estaos Xuníos d'América|estáu]] de [[Texas]] ([[Estaos Xuníos]]). La formación cuntaba coles mesmes con una base operativa [[Europa|europea]] en [[Flandes]] ([[Bélxica]]), oficialmente llamada RadioShack Service Course. Trátase de la mesma sede utilizada años tras pol [[US Postal/Discovery Channel]] tamién dirixíu pol belga [[Johan Bruyneel]]. Foi precisamente Bruyneel quien tomó la decisión d'instalar ellí una sede pa los sos equipos y pa la so empresa Johan Bruyneel Management n'allegando al llugar a reparar el so coche en [[1999]], yá que daquella yera un concesionariu que'l so responsable pasaría a ser trabayador del equipu ciclista como conductor d'autobuses.<ref name="Inside the Team RadioShack Service Course">{{cita publicación |autor=Tyler, Richard |url=http://www.cyclingnews.com/news/inside-the-team-radioshack-service-course |títulu=Inside the Team RadioShack Service Course |fechaaccesu=25 de payares de 2010 |fecha=22 d'abril de 2010 |editorial=Cycling News}}</ref> == Equipación == === 2010: predominiu coloráu con detalles en gris === {| width=100% |- |{{Camiseta | patrón_izq = | patrón_cuerpu = _thingreysides | patrón_der = _yellowborder | esquierdu = 888888 | cuerpu = DF0101 | derechu = 888888 | shorts = DF0101 | títulu = 2010 }} || |En 2010, na so primer temporada nel pelotón, la formación llució una equipación eminentemente colorada. Tanto'l maillot como'l culote yeren d'esi color, con franxes grises nos llaterales sobre les que podía lleese'l nome del patrocinador principal: [[RadioShack]]. Amás d'esos llaterales grises, el maillot tenía tamién otros detalles: el símbolu y el nome del patrocinador (en color blancu) de manera destacada tantu na parte frontera como nel envés, según una parte cimera y unes mangues grises nes que podíen lleese a diversos patrocinadores secundarios. La parte trasera del culote incluyía'l nome de [[Nissan]]. Tanto la manga esquierda del maillot como la parte esquierda del culote cuntaben con un reborde mariellu, símbolu de [[Livestrong]]. |} === 2011: maillot raxón y culote negru === {| width=100% |- |{{Camiseta | patrón_izq = | patrón_cuerpu = _redstripes | patrón_der = _yellowborder | esquierdu = DF0101 | cuerpu = FFFFFF | derechu = DF0101 | shorts = 000000 | títulu = 2011 }} || |Pa 2011, la so segunda y a lo postrero última temporada nel pelotón, la formación camudó totalmente la so equipación. El maillot pasó a ser raxón: sobre una pechera blanca llucía en colloráu'l logotipu de RadioShack, de la que yeren tamién coloraes la parte cimera y les mangues (sobre les que figuraba'l mesmu logo de la pechera, pero en menor tamañu y en color blancu). El culote, de color negru, incluyía nos sos llaterales detalles del patrocinador principal con lletres coloriaes en colloráu y blancu. Tanto la manga esquierda del maillot como la parte esquierda del culote volvieron cuntar con un reborde mariellu, símbolu de [[Livestrong]]. |} == Clasificaciones UCI == Nos dos años del equipu, integró les clasificaciones del [[UCI World Ranking 2010]] y el [[UCI World Tour 2011]], llogrando estes clasificaciones:<ref>[http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/TheASP.asp@PageID%3D102007&SportID%3D102&CompetitionID%3D24055&SeasonID%3D478&EventID%3D12146&GenderID%3D1&ClassID%3D1&EventPhaseID%3D577000&Phase1ID%3D0&TaalCode%3D2&StyleID%3D0&Cache%3D2.html?772030 UCI WorldTour Ranking-2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112901/http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/TheASP.asp%40PageID%3D102007%26SportID%3D102%26CompetitionID%3D24055%26SeasonID%3D478%26EventID%3D12146%26GenderID%3D1%26ClassID%3D1%26EventPhaseID%3D577000%26Phase1ID%3D0%26TaalCode%3D2%26StyleID%3D0%26Cache%3D2.html?772030 |date=2016-03-04 }} Páxina oficial de la UCI</ref><ref>[http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/TheASP.asp@PageID%3D102007&SportID%3D102&CompetitionID%3D24055&SeasonID%3D480&EventID%3D12146&GenderID%3D1&ClassID%3D1&EventPhaseID%3D632314&Phase1ID%3D0&TaalCode%3D2&StyleID%3D0&Cache%3D2.html?167873 UCI WorldTour Ranking-2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103334/http://www.uci.html.infostradasports.com/cache/2/TheASP.asp%40PageID%3D102007%26SportID%3D102%26CompetitionID%3D24055%26SeasonID%3D480%26EventID%3D12146%26GenderID%3D1%26ClassID%3D1%26EventPhaseID%3D632314%26Phase1ID%3D0%26TaalCode%3D2%26StyleID%3D0%26Cache%3D2.html?167873 |date=2016-03-04 }} Páxina oficial de la UCI</ref> {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" |'''Añu''' |'''Clasificación por equipos''' |'''Meyor corredor''' |'''Posición''' |- |[[UCI World Ranking 2010|2010]]||align="center" |11º||{{bandera|USA}} [[Chris Horner]]||align="center" |18º |-bgcolor="#EFEFEF" |[[UCI WorldTour 2011|2011]]||align="center" |10º||{{bandera|GER}} [[Andreas Klöden]]||align="center" |20º |} == Palmarés destacáu == ''Pal palmarés completu, vease [[Palmarés del Team RadioShack]]''. {| {{tablaguapa}} style="font-size: 95%; text-align:center;" ![[Grandes Vueltes]] !2010 !2011 |- |align="center" style="background:pink;"|[[Giro d'Italia]] |[[Giro d'Italia 2010|Nun participa]] |[[Giro d'Italia 2011|Ensin victories]] |- |style="background:yellow;"|[[Tour de Francia]] |[[Tour de Francia 2010|1 etapa]] ([[Sérgio Paulinho]]) |[[Tour de Francia 2011|Ensin victories]] |- |align="center" style="background:red;"|[[Vuelta a España]] |[[Vuelta a España 2010|Nun participa]] |[[Vuelta a España 2011|Ensin victories]] |} {| border="0" style="background:#ffffff" align="top" {{tablaguapa}} |+ align="center" style="background:#DCDCDC; color:black"|'''Otres carreres''' ! width="220 px" style="background:#ccccc8; color:Black"|Carrera !width="300 px" style="background:#ccccc8; color:Black"|Victories xenerales ! width="300 px" style="background:#ccccc8; color:Black"|Victories d'etapa |- | [[Vuelta al País Vascu]] || [[Vuelta al País Vascu 2010|2010]]: [[Chris Horner]]<br />[[Vuelta al País Vascu 2011|2011]]: [[Andreas Klöden]] || 1 [[Chris Horner]] ([[Vuelta al País Vascu 2010|2010]]) |- | [[Critérium del Dauphiné]] || [[Critérium del Dauphiné 2010|2010]]: [[Janez Brajkovič]] || 1 [[Janez Brajkovič]] ([[Critérium del Dauphiné 2010|2010]]) |- | [[Vuelta a Suiza]] || [[Vuelta a Suiza 2011|2011]]: [[Levi Leipheimer]] || <center>X |- | [[París-Niza]] || <center>X || 1 [[Andreas Klöden]] ([[París-Niza 2011|2011]]) |- | [[Volta a Cataluña]] || <center>X || 1 [[Manuel Antonio Cardoso]] ([[Volta a Cataluña 2011|2011]]) |- | [[Eneco Tour]] || <center>X || 1 [[Jesse Sergent]] ([[Eneco Tour 2011|2011]]) |} == Principales ciclistes == ''Pa les plantíes del equipu, vease [[Plantíes del Team RadioShack]]''. * [[Ficheru:Flag of United States.svg|20px|Bandera d'Estaos Xuníos]] [[Lance Armstrong]] (2010) * [[Ficheru:Flag of United States.svg|20px|Bandera d'Estaos Xuníos]] [[Levi Leipheimer]] (2010-2011) * [[Ficheru:Flag of United States.svg|20px|Bandera d'Estaos Xuníos]] [[Chris Horner]] (2010-2011) * [[Ficheru:Flag of Slovenia.svg|20px|Bandera de Eslovenia]] [[Janez Brajkovič]] (2010-2011) * [[Ficheru:Flag of Australia.svg|20px|Bandera d'Australia]] [[Robbie McEwen]] (2011) * [[Ficheru:Flag of Germany.svg|20px|Bandera d'Alemaña]] [[Andreas Klöden]] (2010-2011) == Ver tamién == * [[RadioShack-Nissan]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20100326035723/http://www.livestrong.com/teamradioshack/ Páxina oficial] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Equipos de ciclismu d'Estaos Xuníos|RadioShack]] [[Categoría:Equipos de ciclismu desapaecíos|RadioShack]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] {{referencies correxíes|percent=75}} ihhheztldgei9xxd6i3hr4c1d0otf0w 0 154200 4527477 4183587 2026-09-12T08:56:39Z Limotecariu 735 4527477 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Myrtle Cook''' {{nym}} foi una [[atleta]] canadiana, especialista na prueba de [[4x100 m]] na que aportó a [[atletismu Ámsterdam 1928|campeona olímpica en 1928]].<ref>{{cita web |url=https://www.olympic.org/Myrtle-Cook|títulu=Myrtle Cook|editorial=[[Comité Olímpicu Internacional]] (IOC)|fechaaccesu=16 d'avientu de 2017}}</ref> == Carrera deportiva == Nos [[atletismu Ámsterdam 1928|XX. OO. d'Ámsterdam 1928]] ganó la medaya d'oru nos relevos 4x100 metros, batiendo'l récor del mundu con un tiempu de 48.4 segundos, llegando a meta llegando a meta per delantre d'Estaos Xuníos (plata con 48.8 segundos) y Alemaña (bronce con 49.0 segundos), siendo les sos compañeres d'equipu: [[Ethel Smith]], [[Bobbie Rosenfeld]] y [[Jane Bell]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} {{NF|1902|1985|Cook, Myrtle}} {{Tradubot|Myrtle Cook}} [[Categoría:Atletes de Canadá]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'atletismu]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'Ámsterdam 1928]] [[Categoría:Medayistes olímpicos d'oru]] [[Categoría:Persones de Toronto]] re13f6g3yd4y69oq2w4zjq6r5mrsecv 0 154245 4527540 4081882 2026-09-12T09:36:38Z Limotecariu 735 4527540 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Melissa Citrini-Beaulieu''' {{nym}} ye una [[Saltu (natación)|clavadista o saltadora de trampolín]] canadiana especializada en trampolín de 3 metros, onde consiguió ser [[Campeonatu Mundial de Natación de 2017|subcampeona mundial en 2017]] nos saltos sincronizaos.<ref>[http://diving.ca/fr/index.php?option=com_profile&view=profileitem&Itemid=151&profileid=17 Ficha.] diving.ca/fr/. Consultáu'l 10 de marzu de 2018.</ref> == Carrera deportiva == Nel [[Campeonatu Mundial de Natación de 2017]] celebráu en [[Budapest]] ([[Hungría]]) ganó la medaya de plata nos saltos sincronizaos dende'l trampolín de 3 metros, con una puntuación de 323 puntos, tres les chines y per delantre de les ruses (bronce con 312 puntos), siendo la so compañera de saltos [[Jennifer Abel]]. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} {{NF|1995||Citrini-Beaulieu, Melissa}} {{Tradubot|Mélissa Citrini-Beaulieu}} [[Categoría:Saltadores de Canadá]] bg9r0qs5dso588sncu3zl4xcmvyy1nm 0 154255 4527282 4464233 2026-09-11T15:35:26Z ~2026-49268-22 153380 4527282 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Míriam Martinho''' {{nym}} crecida na ciudá de [[São Paulo]], ye una de les figures históricu y pioneru del [[feminismu]] [[Brasil|brasilanu]]<ref>[http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0104-026X2004000300004&script=sci_arttext ''Imprensa feminista brasileira pós-1974'', Elizabeth Cardoso, Escola de Comunicaçõye y Artes da Universidade de São Paulo), Revista Estudos Feministes, vol.12 non.spe Florianópolis sept./dic. 2004.]</ref> y del [[Movimientu Homosexual Brasilanu]].<ref>[https://web.archive.org/web/20101226003039/http://umoutroolhar.com.br/19_%20de_%20agostu_dia_%20do_%20Orgulho_%20das_%20Lesbicas_%20non_%20Brasil.pdf '' 19 d'agostu - Dia do Orgulho Lésbicu no Brasil''.]</ref><ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/latin_american_research_review/v042/42.1devesa.html «Global Communities and Hybrid Cultures: Early Gay and Lesbian Eleutoral Activism in Brazil and Mexico»] {{Wayback|url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Flatin_american_research_review%2Fv042%2F42.1devesa.html |fecha=20160310135151 }} por Rafael de la Devesa. ''Latin American Research Review'' - Volume 42, númberu 1, 2007, páxs. 29-51. University of Texas Press</ref> Martinho formar en [[Lletres]] pola [[Universidá de São Paulo|Universidá de São Paulo (USP)]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080309164527/http://www4.usp.br/ Universidade de São Paulo]</ref> y en [[traducción]] pola Asociación Alumni.<ref>[http://www.alumni.org.br/ Associação Alumni (Brasil-Estaos Xuníos)]</ref> Martinho fundó'l Grupu Lésbicu-Feminista ([[1979]]-[[1981]]) y n'ochobre de [[1981]] juntamente con [[Rosely Roth]], otra renomada activista [[lésbica]] del Brasil, el ''Grupo Aición Lésbica-Feminista'' o GALF ([[1981]]-[[1990]]). Tamién concibió y produció el periódicu '''Chanacomchana''' que circuló na [[años 1980|década de los 80]] y la revista '''Um Outro Olhar (Otra mirada)''' ([[1989]]-[[2002]]).<ref>{{cita web |url=http://www.umoutroolhar.com.br/enfoque_vismalcontada.htm|títulu=Dia da Visibilidade: 14 Anos de uma história mal contada|fechaaccesu=23 de xunetu de 2011|autor=Um outro olhar Online|fecha=29 d'agostu de 2006|obra=|idioma=portugués|cita=|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20111014184936/http://umoutroolhar.com.br/enfoque_vismalcontada.htm|fechaarchivu=14 d'ochobre de 2011}}</ref> En [[1983]], Martinho participó de la [[manifestación]] nel ''Ferro's Bar''<ref>[http://homomento.wordpress.com/2009/08/19/19-agostu-orgulho-lesbic/ ''Dia do Orgulho Lésbico: entrevista com Míriam Martinho'', Homomento - Notícias e Cultura LGBT sem Apelação]</ref><ref>[http://www1.folha.uol.com.br/folha/dimenstein/urbanidade/gd260603.htm ''Bar das lésbicas entra na história'' por Gilberto Dimenstein, 26.06.03, Urbanidade, Folha de São Paulo]</ref> en [[São Paulo (ciudá)|São Paulo]], conocíu por munchos como'l [[Stonewall]] versión brasilana.<ref>{{cita web |url=http://homomento.wordpress.com/2009/08/19/19-agostu-orgulho-lesbic/ |títulu=Dia do Orgulho Lésbico: entrevista com Míriam Martinho |fechaaccesu=23 de xunetu de 2011 |autor=Homomento |fecha=19 d'agostu de 2009 |obra= |idioma=portugués |cita= }}</ref> Tamién foi cofundadora de la '''Rede d'Información Otra Mirada'''<ref name="olhar">[https://web.archive.org/web/20110831035251/http://www.umoutroolhar.com.br/quem_somos.htm Um Outro Olhar]</ref> em [[1989]], oficializada la {{fecha|12|abril|1990|edá}}, una [[Asociación civil|entidá civil]] y apartidaria, siendo la primer organización brasilana en dedicase especialmente a la [[salú]] de la [[lesbianismu|muyer lésbica]] del país. Al presente ([[2011]]), calteniendo la so intensa militancia polos [[Derechos Humanos]], ente otres actividaes profesionales y de [[voluntariáu]], Martinho actúa como periodista y [[Redactor xefe|redactora xefe]] de los [[website]]s Umoutroolhar<ref name="olhar"/> y Contraocorodoscontentes,<ref>[http://contraocorodoscontentes.blogspot.com/ Contra o Coru dos Contentes]</ref> dos de los más relevantes portales de la [[Intelligentsia]] lésbica nel [[Brasil]]. == Honores == ;Miembru de dellos alcuentros internacionales: * IX Conferência Internacional do Serviço de Informação Lésbica Internacional-ILIS. Xinebra, Suiza, 28 al 31 de marzu de 1986 * I Encontro de Lésbiques-Feministes Llatino-Americanes y do Caribe. Taxco, Méxicu, 1987 * Reunião de Reflexão Lésbica-Homossexual. Santiago, Chile, payares de 1992 == Ver tamién == * [[Feminismu lésbicu]] * [[Rosely Roth]] * [[Somos]] * [[LGBT]] * [[Feminismu]] * [[Historia de la muyer]] * [[:Categoría:Feministes]] * [[Homosexualidá en Brasil]] * [[Lesbianismu]] * [[Marcha del Arguyu LGBT de São Paulo]] == Fontes == * {{Versalita|norma Mogrovejo}}. [[2000]]. ''Un amor que s'atrevió a dicir el so nome: la llucha de les lesbianes y la so rellación colos movimientos homosexual y feminista n'América Llatina''. Ed. Plaza y Valdes. 397 pp. ISBN 9688567256 == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.iglhrc.org/binary-data/ATTACHMENT/file/000/000/38-1.pdf IGLHRC Book Brazil (23 de xunetu de 2003) por Míriam Martinho. Curtiu históricu del Movimientu Lésbicu de Brasil (n'inglés)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110803233837/http://www.iglhrc.org/binary-data/ATTACHMENT/file/000/000/38-1.pdf |date=2011-08-03 }} * [https://web.archive.org/web/20091027074941/http://br.geocities.com/luizmottbr/artigos08.html Intelligentsia homossexual e militância gay no Brasil… por Luiz Mott (copia n'[[Internet Archive]])] * [https://web.archive.org/web/20071023190304/http://www.ifch.unicamp.br/ael/website-ael_tr/website-ael_tr_planilhaisad.htm Triângulo Rosa - Archivo Edgard Leuenroth. Códigu de referencia BR UNICAMP IFCH/AEL TR (copia n'Internet Archive)] * [https://web.archive.org/web/20080501140732/http://www.infopt.demon.co.uk/biblatin.htm Leyland, Winston (ed.) ''Now the Volcano: An Anthology of Latin American Gay Literature'' (1979). Tradució Erskine Lane, Franklin D. Blanton, Simon Karlinsky (copia n'Internet Archive)] * * [http://www.athosgls.com.br/comportamento_visualiza.php?contcod=15201 A Parada de São Paulo Homenageia Postumamente a João Antonio Mascarenhas (2005), por Marccelus Bragg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927180036/http://www.athosgls.com.br/comportamento_visualiza.php?contcod=15201 |date=2007-09-27 }} * [https://web.archive.org/web/20080321214541/http://www.umoutroolhar.com.br/Vera,+o+filme.htm ''Vera, o filme'': Roth, Rosely. Boletín ''Um Outro Olhar'' Miriam Martinho, añu I, númberu 1, sept/dic 1987. (copia n'Internet Archive)] {{NF|1954||Martinho, Mirian}} {{Tradubot|Míriam Martinho}} [[Categoría:Activistes LGBT de Brasil]] [[Categoría:Feministes de Brasil]] [[Categoría:Historia LGBT]] [[Categoría:Persones de Rio de Janeiro]] asixq4cnfu3dwcbwd81rdjrewww1b3q 0 155488 4527343 4515898 2026-09-11T16:13:17Z ~2026-49268-22 153380 4527343 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Eduardo Nicanor Frei Montalva''' {{nym}} foi un [[abogáu]], periodista y [[políticu]] [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|demócrata cristianu]] [[chile|chilenu]]. Foi [[Presidente de Chile|presidente de la República]] mientres el periodu entendíu ente 1964 y 1970 y presidente del Senáu en 1973. Fíu de padre [[Suiza|suizu]] y miembru destacáu de la [[familia Frei]]. Formáu nes files del [[Partíu Conservador (Chile)|Partíu Conservador]] y egresado de la [[Pontificia Universidá Católica de Chile]], foi unu de los fundadores de la [[Falanxe Nacional]], una dixebra del conservadorismu que proponía los postulaos de la [[Doctrina Social de la Ilesia]] y el [[humanismu cristianu]]. En participando nel gabinete ministerial del presidente [[Partíu Radical (Chile)|radical]] [[Juan Antonio Ríos]], foi [[eleiciones parllamentaries de Chile de 1949|electu]] [[Senáu de Chile|senador de la República]] ente [[1949]] y [[1957]] poles provincies d'[[Provincia d'Atacama|Atacama]] y [[Provincia de Coquimbo|Coquimbo]], siendo [[eleiciones parllamentaries de Chile de 1957|reelecto]] pal periodu ente [[1957]] y [[1965]] pola [[Antigua provincia de Santiago|provincia de Santiago]]. En 1957, Frei participó na reforma de la Falanxe Nacional que dio vida al [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile]], que lo proclamó como'l so candidatu pa les [[eleición presidencial de Chile (1958)|eleiciones presidenciales de 1958]]. Anque foi ganáu por [[Jorge Alessandri]] y [[Salvador Allende]], llogró un auspicioso 20,75 % que llevantó les sos posibilidaes pa les [[eleición presidencial de Chile (1964)|eleiciones presidenciales de 1964]], cuando nuevamente foi presentáu como candidatu. En diches eleiciones foi sofitáu implícitamente per gran parte de la derecha pa torgar la victoria de Allende, llogrando'l 56,08 % de los votos. Tres el fin del so mandatu, convertir nun de los principales opositores del gobiernu de la [[Unidá Popular]] liderada por Allende, asumiendo como [[Presidente del Senáu de Chile|Presidente del Senáu]] tres les [[eleiciones parllamentaries de Chile de 1973|eleiciones parllamentaries de 1973]], cuando ganó un escañu nuevamente por Santiago, cargu que desempeñó hasta la disolución del Congresu tres el [[golpe d'Estáu del 11 de setiembre de 1973]]. Mientres la [[Dictadura militar (Chile)|dictadura militar]], y tres un inicial sofitu al [[golpe d'estáu]], convertir nuna de les principales figures de la oposición contra la [[dictadura]] d'[[Augusto Pinochet]], siendo l'únicu dexáu a realizar una manifestación contraria a l'[[Plebiscitu Nacional de 1980 (Chile)|aprobación]] de la [[Constitución de 1980|Constitución Política de 1980]]. En [[1982]], Eduardo Frei Montalva finó tres una ciruxía dixestiva por una [[hernia d'hiatu]]. Anque nun entamu oficialmente'l so [[muerte]] esplicóse como resultáu d'un shock séptico tres la operación, deriváu d'entueyos na mesma, mientres el [[Transición a la democracia (Chile)|regresu a la democracia]] empecipióse una investigación xudicial, tres la cual n'avientu de 2009 calificóse-y como [[homicidiu]], procesándose a seis persones como presuntos autores y partes de dichu [[delitu]], siendo calificáu como [[magnicidiu]]. == Primeros años == Foi fíu d'Eduardo Frei Schlinz, austriacu d'orixe [[Suiza|suizu]], quien llegó a [[Suramérica]] a los 24 años, pasando dende [[Arxentina]] hasta [[Chile]], onde se casó con Victoria Montalva Martínez, con quien tuvo trés fíos: Eduardo, Arturo y [[Irene Frei|Irene]]. A los trés años d'edá, en 1914 partió cola so familia a [[Lontué]], nuna de que les sos viñes contrataron al padre como contador. Nacieron los sos otros dos hermanos: Arturo ya Irene. Nesti llugar, asistió a la Escuela Pública de Lontué. En [[1919]] la familia tornó a [[Santiago de Chile|Santiago]], onde siguió los sos estudios nel [[Seminariu Conciliar de Santiago]]. El Conceyu foi cerráu dempués de trés años y entró nel [[Institutu de Humanidad Luis Campino]] de la [[Ilesia católica]], onde empezó a adquirir un gustu pola llectura y creció la so fe católica. == Ascensu na política == [[Ficheru:Frei Montalva (1964).JPG|thumb|250px|Eduardo Frei Montalva mientres la [[Eleición presidencial de Chile (1964)|campaña presidencial de 1964]].]] Primero en [[1928]] ingresó a estudiar derechu na [[Universidá Católica de Chile|Universidá Católica]] gracies a una beca consiguida pola so madre col rector [[Carlos Casanueva]]. Ellí empezó a tomar posición política, xuniéndose en [[1929]] a l'Asociación Nacional d'Estudiantes Católicos (Anec), de la que tamién formaben parte [[Bernardo Leighton]], [[Radomiro Tomić]], [[Julio Philippi]], [[Jaime Eyzaguirre]], [[Mario Góngora]] y [[Rafael Agustín Gumucio]]. Esta asociación xunir a l'[[Aición Católica]], creando una revista, la Revista d'Estudiantes Católicos», onde se plantegaba'l catolicismu a la lluz de la encícliques «[[Rerum Novarum]]», de [[Lleón XIII]] y les del [[papa]] [[Pío XI]]. En [[1934]] Frei viaxaría a [[Roma]] al Congresu Pax Romana representando a la mocedá universitaria católica y na cual tomaría'l máximu cargu de la Confederación Iberoamericana d'Estudiantes Universitarios creada na ocasión. Egresó d'abogáu en [[1932]] cola so tesis «El réxime del asalariáu y la so posible abolición», recibiendo'l Gran Premiu d'Honor, dau a los alumnos d'estudios brillosos y actuación universitaria exemplar. El testu recueye temátiques, como la copropiedá de les empreses» y el «accionariado obreru», que namái años dempués seríen temes d'actualidá. El [[27 d'abril]] de [[1935]] casóse con [[María Ruiz-Tagle]], cola quien tendría siete fíos (Irene, [[Carmen Frei|Carmen]], Isabel, Mónica, [[Eduardo Frei Ruiz-Tagle|Eduardo]], Jorge y Francisco Javier), estableciendo la so residencia en [[Iquique]] hasta [[1937]], añu en que tornaron a [[Santiago de Chile|Santiago]]. En [[Iquique]], dedicar al [[periodismu]] y aportó a direutor del diariu ''[[El Tarapacá]]''. Mientres esta estancia nel norte de [[Chile]] amás escribiría'l so llibru ''Chile desconocíu''. [[Ficheru:Eduardo Frei Montalva 2.jpg|thumb|250px|Eduardo Frei Montalva emitiendo'l so votu pa la [[Eleición presidencial de Chile (1964)|eleición presidencial de 1964]].]] En 1935 ingresó al [[Partíu Conservador (Chile)|Partíu Conservador]] y nél formó parte del grupu que fundó en [[1936]] la [[Falanxe Nacional]], xerme del [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Partíu Demócrata Cristianu]], movimientu que taba inspiráu principalmente na doctrina social de la [[Ilesia católica]] y les enseñances del filósofu francés [[Jacques Maritain]], a quien Frei conocería personalmente. En [[Santiago de Chile|Santiago]], exerció como [[abogáu]] y como [[profesor]] de la cátedra de [[Derechu llaboral|Derechu del Trabayu]] na [[Chile|Universidá Católica]], amás de ser redactor del conservador ''[[El Diario Ilustrado|Diario Ilustrado]]''. En [[1938]] la [[Falanxe Nacional]] dixebróse definitivamente del [[Partíu Conservador (Chile)|Partíu Conservador]], llegando Frei a ser presidente d'aquélla en [[1941]], [[1943]] y [[1945]]. Mientres la presidencia del radical [[Juan Antonio Ríos]] foi [[Ministeriu d'Obres Públiques de Chile|ministru d'Obres Públiques y Víes de Comunicación]], el primer cargu d'importancia al qu'aportaba la [[Falanxe Nacional]], pero arrenunció a él como protesta polos fechos que remataron cola [[Masacre de la Plaza Bulnes]], el [[28 de xineru]] de [[1946]]. Pa esa fecha atopar nel [[Palaciu de La Moneda]] el vicepresidente del arrenunciáu [[Presidente de Chile|Presidente]] [[Juan Antonio Ríos|Ríos]], [[Alfredo Duhalde]]. [[Ficheru:Fundación ODCA 1947.jpg|250px|left|miniaturadeimagen|Fundación de la [[Organización Demócrata Cristiana d'América| ODCA ]] en [[1947]].]] El [[23 d'abril]] de [[1947]], mientres una xunta en [[Montevidéu]], Uruguái, a la qu'asistieron les principales figures polítiques d'[[Arxentina]], [[Brasil]], [[Chile]] y [[Uruguái]] que coincidíen na necesidá de crear una organización internacional de demócrates cristianos fundóse la '''[[Organización Demócrata Cristiana d'América]]'''. Representantes de [[Bolivia]] y [[Perú]] tamién xuntaron –al traviés de notes escrites- al nuevu organismu. Nel alcuentru, foi creada una directiva cola misión d'entamar la seición internacional” del movimientu, integrada por [[Manuel Vicente Ordóñez]], d'Arxentina; [[Alceu Amoroso Lima| Trisao de Ataide]], de Brasil; Eduardo Frei Montalva, de Chile; y [[Dardo Regules]], d'Uruguái. La Declaración de Montevideo, 23 d'abril de 1947, afitó como oxetivu: {{cita| ...““fundar un [[Movimientu políticu| movimientu]] supranacional de bases y denominaciones comunes que tien por finalidá promover, per mediu del estudiu y l'aición, una verdadera [[democracia]] política, económica y cultural, sobre'l fundamentu de los principios del [[humanismu cristianu]], dientro de los métodos de [[llibertá]], respetu a la persona humana y desendolque del espíritu de comunidá y contra los peligros [[totalitarismu| totalitarios]]…”. ''(DECLARACIÓN DE MONTEVIDEO, 23 D'ABRIL DE 1947)''<ref>[http://www.odca.org.mx/historia.php Historia de la ODCA]</ref>}} El [[28 de xunetu]] de [[1957]] participó na fundación del [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Partíu Demócrata Cristianu]], que foi productu de la unión de la [[Falanxe Nacional]] col [[Partíu Conservador Social Cristianu]], grupos biforcaos del [[Partíu Conservador (Chile)|Partíu Conservador]]. Darréu sumáronse al [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|PDC]] grupos menores como'l [[Partíu Nacional Cristianu]] y los denominaos [[Partíu Agrariu Llaborista|agrariu-llaboristes]]. Eduardo Frei convertir nel líder natural del partíu, anque nun exerciera la presidencia d'ésti. Foi escoyíu senador en delles oportunidaes: 2ª agrupación provincial ([[Provincia d'Atacama|Atacama]] y [[Provincia de Coquimbo|Coquimbo]], onde ganara gran popularidá poles sos obres como ministru) [[1949]]-[[1957]], y 4ª Agrupación Provincial ([[Santiago de Chile|Santiago]]) [[1957]]-[[1965]] y [[1973]]-[[1981]]. Esti últimu periodu nun pudo completalo al ser eslleíu'l [[Congresu Nacional de Chile|Congresu Nacional]] pola [[Dictadura militar (Chile)|dictadura militar]]. Presentóse como candidatu nes [[Eleición presidencial de Chile (1958)|eleiciones presidenciales de 1958]] llogrando 254.233 votos (20,7% de los votos válidamente emitíos) y el tercer llugar na eleición que ganó [[Jorge Alessandri]] y na que resultó segundu [[Salvador Allende]]. == Frei nel gobiernu == [[Ficheru:Ministros de Estado del presidente Eduardo Frei Montalva.jpg|thumb|300px|Frei xunto a los sos ministros.]] Presentáu nuevamente na [[Eleición presidencial de Chile (1964)|eleición de 1964]] pola [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Democracia Cristiana]], superó llargamente los esquemes partidarios y atraxo a gran parte de la mocedá del país colos sos ideales humanistes, a lo que s'amestó'l sofitu incondicional que-y apurrió la derecha, qu'abandonó al so candidatu [[Julio Durán]] y decidió sofitalo pa torgar un posible trunfu de [[Salvador Allende]]. Esto dexó-y llograr la mayoría absoluta de los sufraxos (que dende [[Juan Antonio Ríos]] nun se diera) na eleición col 56,09 %, y la posibilidá de gobernar cola [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|DC]] solos tol sexeniu, pos l'emburrie de la so campaña y el lema «un parllamentu pa Frei» dexó-y consiguir el 42,3 % de los votos nes parllamentaries de seis meses dempués. La eleición de Frei foi vista con interés perdayuri del mundu, pos se trataba d'un esperimentu políticu bien prometedor, que podía ser la opción al [[capitalismu]] y al [[socialismu]], en plena [[Guerra Fría]]. Nesti contestu mundial, la influencia d'Estaos Xuníos sobre Llatinoamérica fixo presente tamién pa evitar la eventual eleición del candidatu Socialista Salvador Allende. Asina, Estaos Xuníos, al traviés de la CIA, financió más de la metá de la campaña d'Eduardo Frei Montalva en 1964, ensin qu'él lo supiera.<ref>[http://foia.state.gov/reports/ChurchReport.asp#A.%20The%201964%20Presidential%20Election.] U.S. Departament of State. Church Report: Covert Operation in Chile 1963-1973. Consultáu 4 de xunu de 2011. Idioma ingle. Ver «A. The 1964 Presidential Election».</ref> === Ministros d'Estáu === {|class="toccolours mw-collapsible mw-collapsed" style="float: auto; font-size:88%; width:900px; background:F5F5F5; margin:auto; align:center;" !style="background:lavender;" colspan="3"|<div style="float:left;">[[Ficheru:Flag of the President of Chile.svg|70px|border|Estandarte presidencial]]</div><span style="color: black;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:100%">Ministerios d'Estáu<br>del Gobiernu d'Eduardo Frei Montalva</span> |- style="font-weight:bold;" !Ministeriu !Titular !Periodu |- !style="background:#000000;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu del Interior de Chile|Ministeriu del Interior]] |[[Bernardo Leighton|Bernardo Leighton Guzmán]]<br/>[[Edmundo Pérez Zujovic]]<br/>[[Patricio Rojas Saavedra]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[15 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[15 de febreru]] de [[1968]] - [[10 de xunetu]] de [[1969]]<br/>[[10 de xunetu]] de [[1969]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Rellaciones Esteriores de Chile|Ministeriu de Rellaciones Esteriores]] |[[Gabriel Valdés Subercaseaux]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#DCDCDC;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Defensa Nacional de Chile|Ministeriu de Defensa Nacional]] |[[Juan de Dios Carmona Peralta]]<br/>[[Tuliu Marambio|Tuliu Marambio Marchant]]<br/>[[Sergio Ossa|Sergio Ossa Pretot]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[2 de mayu]] de [[1968]]<br/>[[2 de mayu]] de [[1968]] - [[22 d'ochobre]] de [[1969]]<br/>[[22 d'ochobre]] de [[1969]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Facienda de Chile|Ministeriu de Facienda]] |[[Sergio Molina Silva]]<br/>[[Raúl Sáez Sáez]]<br/>[[Andrés Zaldívar Larraín]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[15 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[15 de febreru]] de [[1968]] - [[15 de marzu]] de [[1968]]<br/>[[15 de marzu]] de [[1968]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu d'Economía, Fomentu y Turismu de Chile|Ministeriu d'Economía, Fomentu y Reconstrucción]] |[[Domingo Santa María Santa Cruz]]<br />[[Andrés Zaldívar Larraín]]<br />[[Juan de Dios Carmona Peralta]]<br/>[[Enrique Krauss Rusque]]<br/>[[Carlos Figueroa Serrano]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[15 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[15 de febreru]] de [[1968]] - [[2 de mayu]] de [[1968]]<br/>[[2 de mayu]] de [[1968]] - [[30 de setiembre]] de [[1968]]<br/>[[30 de setiembre]] de [[1968]] - [[5 de setiembre]] de [[1969]]<br/>[[5 de setiembre]] de [[1969]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu d'Educación de Chile|Ministeriu d'Educación Pública]] |[[Juan Gómez Millas]]<br/>[[William Thayer Arteaga]]<br/>[[Máximo Pacheco Gómez]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[17 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[17 de febreru]] de [[1968]] - [[4 de marzu]] de [[1968]]<br/> [[4 de marzu]] de [[1968]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Xusticia de Chile|Ministeriu de Xusticia]] |[[Pedro Jesús Rodríguez González]]<br/>[[William Thayer Arteaga]]<br/>[[Jaime Castillo Velasco]]<br/>[[Gustavo Llagos Matus]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[15 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[15 de febreru]] de [[1968]] - [[14 d'agostu]] de [[1968]]<br/>[[14 d'agostu]] de [[1968]] - [[27 de xunu]] de [[1969]]<br/>[[27 de xunu]] de [[1969]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu del Trabayu y Previsión Social de Chile|Ministeriu del Trabayu y Previsión Social]] | [[William Thayer|William Thayer Arteaga]]<br/>[[Eduardo Lleón|Eduardo Lleón Villarreal]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[15 de febreru]] de [[1968]]<br/>[[15 de febreru]] de [[1968]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu d'Obres Públiques de Chile|Ministeriu d'Obres Públiques y Tresportes]] |[[Modesto Collados|Modesto Collados Núñez]] ''(como ministru d'Obres Públiques)''<br/>[[Edmundo Pérez Zujovic]] ''(como ministru d'Obres Públiques)''<br/>[[Sergio Ossa|Sergio Ossa Pretot]] ''(como ministru d'Obres Públiques)''<br/>[[Sergio Ossa|Sergio Ossa Pretot]]<br/>[[Eugenio Celedón|Eugenio Celedón Silva]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[16 d'avientu]] de [[1965]]<br/>[[16 d'avientu]] de [[1965]] - [[7 de setiembre]] de [[1967]]<br/>[[7 de setiembre]] de [[1967]] - [[13 d'avientu]] de [[1967]]<br/>[[13 d'avientu]] de [[1967]] - [[12 de payares]] de [[1969]]<br/>[[12 de payares]] de [[1969]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Salú de Chile|Ministeriu de Salú]] |[[Ramón Valdivieso|Ramón Valdivieso Delaunay]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Vivienda y Urbanismu de Chile|Ministeriu de Vivienda y Urbanismu]] |[[Modesto Collados|Modesto Collados Nuñez]]<br/>[[Juan Hamilton|Juan Patricio José Hamilton Depassier]]<br/>[[Andrés Donoso Larraín]] |[[16 d'avientu]] de [[1965]] - [[10 d'agostu]] de [[1966]]<br/>[[10 d'agostu]] de [[1966]] - [[9 d'ochobre]] de [[1968]]<br/>[[9 d'ochobre]] de [[1968]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Bienes Nacionales de Chile|Ministeriu de Tierres y Colonización]] |[[Hugo Trivelli|Hugo Trivelli Franzolini]]<br/>[[Jaime Castillo Velasco]]<br/>[[Hugo Trivelli|Hugo Trivelli Franzolini]]<br/>[[Víctor Emerson González Maertens]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[16 d'avientu]] de [[1965]]<br/>[[16 d'avientu]] de [[1965]] - [[16 de mayu]] de [[1967]]<br/>[[23 de mayu]] de [[1967]] - [[21 de mayu]] de [[1968]]<br/>[[21 de mayu]] de [[1968]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu d'Agricultura de Chile|Ministeriu d'Agricultura]] |[[Hugo Trivelli|Hugo Trivelli Franzolini]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- !style="background:#D3D3D3;" colspan="3"| |- |[[Ministeriu de Minería de Chile|Ministeriu de Minería]] |[[Eduardo Simián|Eduardo Simián Gallet]]<br/>[[Alejandro Hales Jamarne]] |[[3 de payares]] de [[1964]] - [[21 d'ochobre]] de [[1966]]<br/>[[21 d'ochobre]] de [[1966]] - [[3 de payares]] de [[1970]] |- |} === Programa social === [[Ficheru:Eduardo Frei Montalva en su escritorio de La Moneda.jpg|thumb|250px|Frei nel so despachu en [[La Moneda]] (1964).]] El so programa «[[Revolución en llibertá|Revolución en Llibertá]]» plantegaba una reforma estructural del país al traviés de la creación de cooperatives y nueves organizaciones sociales como xuntes de vecinos, centros xuveniles, centros de madres ente otros. Trátase de la «[[Promoción Popular]]» (Llei 16.880): crear organizaciones de base capaces d'enfrentar los problemes colo que pretendía ameyorase les condiciones de vida de los sectores marxinales. Los cambeos nun se realizaríen dende'l [[Estáu]] sinón dende la comunidá mesma. Por ello'l gobiernu de Frei Montalva dio especial impulsu al [[sindicalismu]] y a la educación. Creóse la Conseyería Nacional de Promoción Popular que, contra'l deséu de Frei Montalva nun pudo ser ministeriu, anque tuvo tanta importancia como si haber sío. Creó'l [[Ministeriu de Vivienda y Urbanismu de Chile|Ministeriu de Vivienda]] y construyéronse cerca de 130.000 cases económiques. Con ello buscábase desaniciar el déficit habitacional creáu pol aumentu de la población. En seguridá social, dictó la Llei 16.744, que creó'l Seguru d'Accidentes del Trabayu y Enfermedaes Profesionales. En salú construyéronse 56 nuevos establecimientos hospitalarios, lo que significó doblar el númberu de cames. N'educación promulgó la [[Reformes Educatives de Chile|Reforma Educativa]], que'l so oxetivu fundamental yera crear la posibilidá que toos pudieren aportar a la educación y permanecer nella independientemente del nivel socioeconómico que tuvieren. P'algamar estes metes construyéronse 3.000 nueves escueles a lo llargo de tol país, creóse l'uniforme escolar igual pa toos, amplióse la enseñanza básica a ocho años, doblóse la matrícula n'enseñanza básica y triplicóse nel científicu humanista. Unu de los sos llogros foi'l fuerte amenorgamientu del analfabetismu. Promulgóse tamién la Llei de Guarderíes Infantiles p'atender a una población d'un millón y mediu de neños ente unu y seis años. N'alimentación suplementario aumentar en más d'un 80% la entrega de [[lleche]] nel programa maternu; la mortalidá xeneral baxó d'un 11 per mil al añu a un 8 per mil, y la [[mortalidá infantil]] d'un 103 per mil a un 79 per mil. Nel campu llaboral, la [[Derechu coleutivu del trabayu|sindicalización]] tuvo una crecedera estraordinaria: de 270.000 a 550.000 persones. === Infraestructura ya industria === N'obres públiques ya industria pavimentó la [[Carretera Panamericana]] ente [[Arica]] y [[Puerto Montt]], poner en marcha les obres del [[Metro de Santiago]], el túnel Lo Prau y la primer etapa del [[Aeropuertu Internacional Comodoro Arturo Merino Benítez|Aeropuertu Pudahuel]], obres que dotaron al país d'importante [[Infraestructura de transporte|infraestructura]] nel área del tresporte. Nel periodu aumentó la potencia llétrica instalada en más d'un 50%, se nacionalizó la [[Compañía Chilena d'Electricidá]], alzóse la refinamientu de [[petroleu]] nun 1%, creóse la [[Comisión Chilena d'Enerxía Nuclear]] (Cchen), algamar a instalar la mayor parte de la red troncal de telecomunicaciones ente [[Arica]] y [[Punta Arenas]], adquirióse al traviés de la [[Corporación de Fomentu de la Producción|Corporación de Fomentu de la Producción (Corfo)]] el 51% de la [[Telefónica Chile|Compañía de Teléfonos de Chile (CTC)]], creóse la [[Televisión Nacional de Chile]] y estendióse la so red a tol país. En cuanto al desenvolvimientu industrial, en materia siderúrxico fixéronse inversiones p'ampliar la capacidá granible de Huachipato de 620.000 tonelaes d'aceru al añu a un millón de tonelaes; diose especial importancia a la industria petroquímica cola instalación de seis plantes de distintos productos en [[Concepción (Chile)|Concepción]]. Nel campu institucional, creóse la [[Oficina de Planificación Nacional]] (ODEPLAN), actual [[Ministeriu de Desarrollu Social de Chile|Ministeriu de Desarrollu Social]]. === Reformes económiques === [[Ficheru:FreiMontalva Zaldivar.jpg|thumb|Eduardo Frei Montalva xunto al so últimu ministru de Facienda, [[Andrés Zaldívar|Andrés Zaldívar Larraín]].]] Un aspeutu esencial del gobiernu de Frei Montalva foi la puesta en marcha de la [[Reforma agraria chilena|Reforma Agraria]], yá empecipiada so l'alministración de [[Jorge Alessandri Rodríguez]], pero considerada incompleta. El so fin yera «dar accesu a la propiedá de la tierra a quien la trabayen, aumentar la producción agropecuaria y la productividá del suelu». Promulgar en [[1967]] dos lleis, la Llei de Sindicalización Llabradora y la [[Reforma agraria chilena|Llei de Reforma Agraria]]. Esta postrera dexaba la espropiación de la tierra cuando un predio agrícola yera d'estensión escesiva, había abandonu, mala esplotación o fragmentación escesiva de la tierra. Por aciu el testu pudieron ser espropiaos 1300 fundos con una superficie de 3,5 millones d'hectárees, lo que dexó construyir más de mil asentamiento, que significaron beneficiar a más de 30&nbsp;000 persones. Finalmente, entró a valir la «[[Chilenización del cobre]]». Por cuenta de que esti mineral constituyía la principal riqueza del país y la primer fonte de divises, consideróse fundamental que l'Estáu adquiriera la so propiedá. Frei mesmu considerar ''la viga maestra de la economía chilena''. Al traviés de dos negociaciones socesives, la «Chilenización» ([[1965]]) y la nacionalización apautada» ([[1969]]), l'Estáu adquirió importantes participaciones nes grandes mines de capitales d'Estaos Xuníos. Xunto con eso, l'Estáu llogró de les empreses d'Estaos Xuníos la concesión d'un ampliu plan d'inversiones p'aumentar la producción del [[cobre]]. De la mesma, amontóse la capacidá de refinar el [[cobre]] en [[Chile]] (de 390.000 tonelaes en [[1965]] a 750&nbsp;000 en [[1970]]) y el control de la comercialización al traviés de la [[Codelco Chile|Corporación Nacional del Cobre de Chile, (Codelco)]]. En concretu, l'Estáu mercó'l 51&nbsp;% d'[[El Teniente (mina)|El Teniente]], el 30&nbsp;% d'[[Andina (mina)|Andina]], el 25&nbsp;% de [[La Exótica (mina)|La Exótica]] y el 51&nbsp;% de [[Chuquicamata]], [[Salvador (mina)|Salvador]] y [[Potrerillos (mina)|Potrerillos]] (estos trés últimos a [[Anaconda Copper]]) propiedá de les families Rockefeller y Rothschilds. === Política esterior === [[Ficheru:IlliaFrei.JPG|thumb|Eduardo Frei Montalva ye recibíu en visita d'Estáu a [[Arxentina]] pol Presidente d'aquella nación, [[Arturo Illia]].]] Mientres l'añu 1965, asocedió l'incidente de [[disputa de la llaguna del Desiertu]], onde'l presidente Eduardo Frei Montalva tuvo un papel bien débil frente a la disputa arxentina, lo cual terminó cola meyora de la Xendarmería Arxentina sobre dichu territoriu, cola posterior perda tres l'arbitraxe del añu 1991 sol gobiernu de [[Patricio Aylwin]]. Definióse, en [[1966]], la llende na zona de [[Chiloé|Palena]] onde había diverxencies ente [[Chile]] y [[Arxentina]]. L'arbitraxe de [[Corona británica|S.M. Británica]] expedió un fallu que foi aceptáu per dambos países, onde'l fallu británicu favoreció a Arxentina. Amás, realizó viaxes a [[Europa]] y [[América]] y recibió les visites del [[Presidentes de la República Francesa|Presidente]] de [[Francia]], [[Charles de Gaulle]], y en payares de 1968 mientres una selmana la Reina [[Sabela II del Reinu Xuníu|Sabela II]] y el Príncipe Felipe. Coles mesmes, caltuvo rellaciones con tolos países, incluyendo la [[Xunión Soviética]] y les sos [[Pactu de Varsovia|satélites]]. Nun pudo viaxar a los [[Estaos Xuníos]] porque'l [[Congresu Nacional de Chile|Congresu Nacional]] negó-y el permisu que la [[Constitución Política de la República de Chile de 1925|Constitución]] faía necesariu. Dempués de la invasión de les tropes del Pactu de Varsovia a Checoslovaquia, Eduardo Frei Montalva unvió un vuelu especial pa traer los refuxaos de dellos campos Europeos a Chile (la mayoría de los refuxaos siguió a los Estaos Xuníos porque'l so socesor Salvador Allende ladinamente prometió a devolvelos a Checoslovaquia).<ref>Andropov to the Central Committee. The Demonstration in Red Square Against the Warsaw Pact Invasion of Czechoslovakia. September 20, 1968, at [Ministeriu de les Rellaciones Esteriores, https://web.archive.org/web/20090314045919/http://www.mzv.cz/jnp/cz/zahranicni_vztahy/kultura_a_krajane/krajane/krajane_ve_svete/chile/index.html</ref> Darréu, visitó [[Arxentina]], [[Brasil]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Perú]] y [[Venezuela]], lo que contribuyó a fortalecer el [[Pactu Andín]]. === Tensión colos militares === [[Ficheru:Aprobacion Eduardo Frei Montalva.png|thumb|300px|Niveles d'aprobación (azul) y desaprobación (colloráu) d'Eduardo Frei, según les encuestes d'Eduardo Hamuy.]] Antes de rematar el so mandatu, Frei tuvo d'enfrentar un fechu d'armes de relevancia que tensionó los sos últimos meses: el llamáu «[[tacnazo (Chile)|tacnazo]]», que finalmente nun pasó a mayores. Este foi un fallíu golpe d'estáu qu'asocedió'l [[21 d'ochobre]] de [[1969]], onde un grupu d'oficiales lideraos pol xeneral [[Roberto Viaux]], acuartelar nel Reximientu Tacna de la capital pa esixir meyores salariales y profesionales pal [[Exércitu de Chile]]. === Imaxe pública === El sociólogu Eduardo Hamuy realizó diez encuestes d'opinión pública mientres el gobiernu d'Eduardo Frei Montalva nel [[Gran Santiago]] —mayu, xunu y ochobre de 1966; payares de 1967; xineru, febreru, abril y xunetu de 1969; y marzu y xunetu de 1970—. L'aprobación de Frei tuvo'l so puntu máximu en xunu de 1966 (76,4&nbsp;%) y el so puntu más baxu en xunetu de 1969 (46,2&nbsp;%), ente que la so desaprobación nunca superó'l 15&nbsp;%<ref name="navia">{{cita web |url=http://obpe.icso.cl/wp-content/uploads/2015/03/navia-osorio_encuestes-opini%C3%B3n-chile-1973.pdf |títulu=Les encuestes d'opinión pública en Chile antes de 1973 |autor=Patricio Navia y Rodrigo Osorio |fecha=2015 |fechaaccesu=12 d'abril de 2015}}</ref> == Oposición a Allende == [[Ficheru:Eduardo Frei (1972).jpg|thumb|Eduardo Frei Montalva en [[1972]].]] Les [[Eleición presidencial de Chile de 1970|eleiciones presidenciales de 1970]] dieron la victoria al candidatu d'esquierda [[Salvador Allende]]. El candidatu de la [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Democracia Cristiana]], [[Radomiro Tomić]], namái llogró 27% de los votos, lo que se constituyó en toa una derrota pal partíu. [[Salvador Allende|Allende]] llogró la victoria por mayoría simple y, por tanto, precisaba ser ratificáu pol congresu plenu. Frei taba convencíu de qu'un gobiernu del médicu [[Salvador Allende|Allende]] fadría-y dañu al país. Esta posición foi aprovechada por sectores de derecha que deseyaben torgar qu'[[Salvador Allende|Allende]] algamara'l poder, que propunxéron-y a Frei que si la [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Democracia Cristiana]] sofitaba la eleición d'[[Jorge Alessandri Rodríguez|Alessandri]] nel [[Congresu Nacional de Chile|Congresu]], ésti arrenunciaría y realizaríense nueves eleiciones, onde Frei sería'l candidatu de la [[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|Democracia Cristiana]] y de la derecha. Frei nun compartía disposición de Radomiro Tomic a sofitar la invistidura de Allende como presidente. El 8 de setiembre convocó a los comandantes en xefe de les tres cañes de les Fuercies Armaes, al direutor xeneral de Carabineros y a [[Carlos Prats]]. Nesta xunta asegurólos que cola invistidura de Allende enllantaríase un réxime marxista .<ref>{{cita llibru |apellíos1=Prats |nome1=Carlos |títulu=Memories. Testimoniu d'un soldáu |fecha=1985 |editorial=Pehuén |ubicación=Santiago de Chile |páxines=167-168}}</ref> Amás, naquellos díes de setiembre de 1970, solicitó ayuda d'Estaos Xuníos pa evitar que Allende aportara a investido. Pa ello axuntóse con John Richardson, Secretariu d'Estáu Axuntu pa Educación y Cultura, y col entós embaxador d'Estaos Xuníos en Chile, Edward Korry. Nuna entrevista concedida en 1996, Edward Korry referir a aquella xunta con Frei nos siguientes términos: {{cita|Tomé apuntes de tola xunta. Entós foi cuando'l Presidente Frei pidió-y al señor Richardson, que volvía a Washington: "¿Puede usté tresmitir un mensaxe personal al Presidente Nixon?" Richardson dixo que sí, que podía facer. Y vieno el mensaxe: "Les probabilidaes son de cincuenta a unu de que la presidencia de Allende va significar en Chile un gobiernu como'l qu'hai en Cuba". Yo taba traduciendo, créanme o non, pal señor Richardson, ya intervini al intre: "¿Usté, per mediu d'esti mensaxe, ta solicitando a EE.XX. dalgún tipu d'aición?". Porque yera como faer señales con una bandera colorada. Y escribí nel mio cable a Washington que'l Presidente Frei, al unviar esti mensaxe, quería que nós tomáramos esa decisión, y que yo taba cientu per cientu en contra d'ello. Por eso pregunté-y al Presidente Frei, y asina lo punxi nel cable: "¿Quier usté qu'EE.XX. faiga daqué específicu?" Respondió: "Non, nada, sacante propaganda". Mandé'l cable a Washington resumiendo tola conversación, dirixéndolo a Nixon, a Kissinger y a tolos demás. Asina fueron les coses. Entós la Casa Blanca y Kissinger decidieron usar a la CIA y prosiguir con una intriga de tipu caribeña.<ref name='Edward Korry: "Frei Montalva quixo que nós fixéramos el trabayu puercu"'>{{cita web |títulu=Edward Korry: "Frei Montalva quixo que nós fixéramos el trabayu puercu" |url=http://www.archivochile.com/Imperialismu/us_contra_chile/UScontrach0019.pdf |editorial=latercera.cl |fecha=2 de febreru de 2003 }}</ref>}} Tres la entrega de mandu, Frei alloñar de la primer llinia política, pa tornar d'Europa en xunu de 1971,<ref>{{cita llibru |apellíos1=Amorós |nome1=Mario |títulu=Allende. La biografía editorial=Grupu Zeta |isbn=978-84-666-5378-7 |páxina=371}}</ref> tres l'asesinatu del so ex ministru del interior, [[Edmundo Pérez Zujovic]], pol grupu d'esquierda [[Vanguardia Entamada del Pueblu]] (VOP), xustificándose na responsabilidá del ex ministru na [[Masacre de Puerto Montt]], lo que soterró cualquier posibilidá d'entendimientu ente la [[Unidá Popular]] y la [[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|DC]]. Asina, el partíu asitióse xunto al [[Partíu Nacional (Chile)|Partíu Nacional]] na [[Confederación de la Democracia]] (CODE), pa faer oposición al gobiernu, tresformándose Frei nun de los símbolos de la oposición. A pesar de la so ferrial oposición a Allende, ésti y la so muyer, [[Hortensia Bussi]], unviaron a Eduardo Frei una corona de flores con motivu del fallecimientu de la so madre, Victoria Montalva, n'ochobre de 1972. El 19 d'ochobre Frei respondió a Allende con una carta na que se dirixía a él como "envaloráu Presidente y amigu" y espresába-y el so "gratitud más fonda".<ref>{{cita llibru |apellíos1=Amorós |nome1=Mario |títulu=Allende. La biografía |fecha=2013 |editorial=Grupu Zeta |isbn=978-84-666-5378-7 |páxines=424-425,638}}</ref> Nes [[Eleiciones parllamentaries de Chile de 1973|eleiciones parllamentaries de 1973]], onde se buscaben dos tercios de los votos pa destituyir al [[Presidente de Chile|Presidente]], Frei foi escoyíu per primer mayoría senador por [[Santiago de Chile|Santiago]]. Sicasí, la crisis política imperante nun tuvo una solución pacífica y desencadenóse un [[Golpe d'Estáu del 11 de setiembre de 1973|golpe d'estáu]], que favoreció. N'efeutu, el 6 de xunetu de 1973, l'entós Presidente del Senáu, Eduardo Frei axuntar cola directiva de la Sociedá de Fomentu Fabril (SOFOFA). En dicha xunta, la directiva de la organización empresarial chilena plantegó-y al líder de la oposición al gobiernu de Allende que "el país taba desintegrándose y que si non s'adoptaben urxentes midíes rectificatorias fatalmente cayer nuna cruenta dictadura marxista, a la cubana". La respuesta d'Eduardo Frei foi clara y reveladora: "Nada puedo faer yo, nin el Congresu nin nengún civil. Desgraciadamente, esti problema namái s'iguar con fusiles... aconséyo-yos plantegar crudamente los sos remores, les que comparto dafechu, a&nbsp;los comandantes en Xefe de les Fuercies Armaes, ojala güei mesmu".&nbsp;<ref>{{cita web|url=http://www.josepinera.org/RevChilena/chile_actarivera.htm|títulu=JosePinera.org|fechaaccesu=14 d'agostu de 2017|sitiuweb=www.josepinera.org|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181022090424/http://www.josepinera.org/RevChilena/chile_actarivera.htm|fechaarchivu=2018-10-22}}</ref> [[Ficheru:FreiMontalva Zaldivar3.jpg|thumb|Eduardo Frei Montalva xunto a [[Andrés Zaldívar]] nun actu nel [[Teatru Caupolicán]] llamando a votar ''Non'' nel [[Plebiscitu Nacional de 1980 (Chile)|plebiscitu de 1980]].]] == Sofitu inicial al Golpe y posterior refugu a la dictadura militar == Nes sos memories, el democratacristiano [[Gabriel Valdés]], ex-ministru de Rellaciones Esteriores nel gobiernu de Frei, dexó constancia de la siguiente conversación caltenida con Eduardo Frei a finales de xunetu de 1973: {{cita|Pidióme que faláramos na cai, frente a la so casa, porque tarrecía ser grabáu. Con congoja esplicóme que tenía trés coroneles que-y avisaríen del golpe d'Estáu y yá recibiera avisu de dos d'ellos. Espresóme que yera una traxedia pa Chile, pero yera inevitable'l colapsu de Allende.<ref>{{cita llibru |apellíos1=Valdés |nome1=Gabriel |títulu=Sueño y memories |fecha=2009 |editorial=Taurus |ubicación=Santiago de Chile |páxines=239-241}}</ref>}} La mañana del 11 de setiembre de 1973 Frei llamó per teléfonu en tres ocasiones a Pinochet, poniéndose a la so disposición no que lo precisara, pero Pinochet derivó la llamada con un subalternu, ensin contesta-y.<ref>{{cita llibru |apellíu1=Correa |nome1=Raquel |enllaceautor1=Raquel Correa |apellíu2=Subercaseaux |nome2=Elizabeth |enllaceautor2=Elizabeth Subercaseaux |títulu=Ego Sum|url=https://archive.org/details/egosum0000pino |añu=1996 |editorial=[[Editorial Planeta]] |allugamientu=[[Santiago de Chile]] |isbn=956-247-155-1 |páxina=[https://archive.org/details/egosum0000pino/page/98 98]}}</ref> Frei nun fixo declaraciones públiques darréu dempués del [[Golpe d'Estáu del 11 de setiembre de 1973|golpe d'estáu]], magar acompañó a los cuatro miembros de la Xunta Militar nel [[Te Deum (Chile)]] celebráu nel Templu de la Gratitud Nacional el 18 de setiembre de 1973.<ref>{{cita llibru |apellíos1=Amorós |nome1=Mario |títulu=Allende. La biografía |fecha=2013 |editorial=Grupu Zeta |isbn=978-84-666-5378-7 |páxina=506}}</ref> La situación impactára-y, especialmente la muerte de [[Salvador Allende]]{{ensin referencies}}, pero trescurríos dellos meses, xustificó nel esterior el [[Golpe d'Estáu del 11 de setiembre de 1973|golpe]],<ref>[http://www.arbil.org/110demo.htm Carta d'Eduardo Frei M. a Mariano Rumor, xustificando'l pronunciamientu Militar ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120219212739/http://www.arbil.org/110demo.htm |date=2012-02-19 }} en Arbil.org</ref> pos evitara al país -al so xuiciu- una bien probable [[guerra civil]], tal como se creía nesi entós por amplios sectores de la sociedá, por culpa de que la mayoría de los partíos que sofitaben a [[Salvador Allende|Allende]], fomentaben al traviés del discursu y de l'aición revolucionaria la llucha de clases llegando a postular la necesidá del usu de la vía armada como métodu d'aición revolucionaria {{ensin referencies}}, pa la qu'en definitiva demostraríen tar mal preparaos. Frei esperaba qu'esta intervención militar traxera rápido'l regresu a la [[democracia]], cosa que nun asocedió, tresformándose acaldía más nuna [[dictadura]] personal. Ante esta situación, Frei oponer a la continuidá del réxime. Mientres el [[Plebiscitu Nacional de 1980 (Chile)|plebiscitu]] pa una nueva [[Constitución Política de la República de Chile de 1980|constitución]], Frei participó nel únicu actu masivu opositor autorizáu pol gobiernu, nel [[Teatru Caupolicán]], nel que llamó a la torna a la [[democracia]]. Tanto [[Patricio Aylwin|Aylwin]] como Eduardo Frei en dos talos documentos —como la famosa carta a [[Mariano Rumor]], primer ministru italianu y presidente mundial de la DC; y nuna entrevista al diariu español ABC, titulada «Los militares salvaron a Chile»— defendieron el [[Golpe d'Estáu en Chile de 1973|golpe militar]] que «sacaría al país del caos y evitaría que cayera so una tiranía comunista».<ref>{{cita web |url=http://www.puntofinal.cl/777/dc777.php |títulu=Eduardo Frei Montalva: afaló'l golpe dende les solombres |fechaaccesu=4 de payares de 2014 |obra=Puntu Final |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305005901/http://www.puntofinal.cl/777/dc777.php |fechaarchivu=2016-03-05 }}</ref> D'alcuerdu a «[[Libro Blanco del cambéu de gobiernu en Chile|El Llibru Blanco]]», Eduardo Frei Montalva, depués del golpe militar del añu 1973, esixó que se-y apurriera a él el cargu de Presidente de la República, solicitú que nun sería acoyida polos militares. Dempués comprobóse que yera una inxuria contra'l Presidente Frei.{{ensin referencies}} Anque finalmente la [[Constitución Política de la República de Chile de 1980|constitución]] sería aprobada, Eduardo Frei tornaba a la política activa y convertíase nun de los principales líderes de la oposición a [[Augusto Pinochet]]. == Muerte ya investigación por homicidiu == {{AP|Asesinatu d'Eduardo Frei}} [[Ficheru:Romería Frei Montalva.jpg|250px|miniaturadeimagen|[[Eduardo Frei Ruiz-Tagle]], fíu de Frei Montalva, na romería realizada na tumba d'ésti en 2009.]] N'avientu de [[1981]], Frei someter a una ciruxía de calter simple, pa extirpar una [[hernia]] al hiatu, na [[Clínica Santa María]] de [[Santiago de Chile|Santiago]]. Sicasí, díes dempués de la so intervención la so condición empeoraría drásticamente y finaría, de manera inesperada, a les 17 hores del vienres [[22 de xineru]] de [[1982]], a la edá de 71 años. Oficialmente, el decesu produciríase por una infeición bacteriana qu'aniciaría una [[peritonitis]] aguda y un posterior shock séptico, mas la muerte d'Eduardo Frei anició barruntos d'asesinatu dende'l so entamu. Según la so familia, Frei Montalva convertiríase nun importante focu d'esmolición pa la dictadura militar d'[[Augusto Pinochet]], al alzase como unu de los principales líderes de la oposición, hasta esi momentu principalmente clandestina. {{ensin referencies}} El barruntu d'intervención de terceros quedó latente en dellos miembros de la familia Frei y en munchos otros.<ref name="pais">{{cita publicación |apellíu=País |nome=Ediciones El títulu=Reportaxe {{!}} Venenu pa un magnicidiu |url=https://www.elpais.com/articulo/reportaje/Veneno/magnicidiu/elpepusocdmg/20091227elpdmgrep_7/Tes |fecha=27 d'avientu de 2009 |fechaaccesu=28 d'avientu de 2016|periódicu=EL PAÍS}}</ref> Pero nun hubo pruebes hasta qu'en [[2006]] desenterróse'l cadabre y atopáronse supuestos rastros de mostaza sulfúrica y taliu nos restos esaminaos.<ref name="pais" /> Estes pruebes depués fueron desacreditadas pol diariu La Segunda, que se contautó cola Universidá de Gante (que supuestamente atopara los rastros de gas mostaza). Al falar col Xefe de Comunicaciones de la casa d'estudios, ésti aseveró que nengún llaboratoriu so emitiera nengún informe sobre la tema. Yera tou falsu.<ref name="Terapia pa celebros llavaos">{{cita llibru |apellíos1=Pérez de Arce|nome1=Hermógenes |títulu=Terapia pa celebros llavaos|fecha=2008|editorial=El Mercurio|ubicación=Santiago de Chile|isbn=9789562395953|páxines=232-236}}</ref> El casu xudicial sigue hasta'l presente con una serie d'imputaos provenientes entá del so círculu íntimu. En 2013 la xusticia chilena atopó restos de sarín nel cuerpu del ex-presidente Eduardo Frei Montalva.<ref>{{cita web |url=http://www.eluniversal.com/internacional/130906/la dictadura chilena-uso-armes-quimicas-pa-asesinar-a-opositores |títulu=La dictadura chilena usó armes químiques p'asesinar a opositores Internacional |fechaaccesu=28 d'avientu de 2016 |sitiuweb=www.eluniversal.com}}</ref><ref>{{cita publicación |títulu=Armes químiques de Pinochet en dictadura: los sos letales efeutos |url=http://noticias.terra.cl/nacional/armes-quimicas-de-pinochet-en-dictadura-los sos-letales-efeutos,336751y1d0da0410VgnVCM5000009ccceb0aRCRD.html |fechaaccesu=28 d'avientu de 2016|periódicu=Terra}}</ref> N'agostu de 2017 la xusticia civil a cargu del xuez Alejandro Madrid acusó a los 6 procesaos y confirmó que l'ex presidente foi asesináu. El 11 de setiembre d'esi añu y nel actu conmemorativo al golpe militar la presidenta Michelle Bachelet mentó a Frei Montalva como primer mandatariu asesináu. == Distinciones y condecoraciones == === Condecoraciones nacionales === * {{Distintivu de cinta|CHL Order of Bernardo O'Higgins - Grand Cross BAR.png|[[Orde de Bernardo O'Higgins|Gran Maestre de la Orde de Bernardo O'Higgins]]|{{CHL}}|1964-1970}} * {{Distintivu de cinta|CHL_Order_of_Merit_of_Chile_-_Grand_Cross_BAR.png|[[Orde al Méritu de Chile|Gran Maestre de la Orde al Méritu de Chile]]|{{CHL}}|1964-1970}} === Condecoraciones estranxeres<ref name="Condecoraciones recibíes pol presidente Frei">{{cita web |nome1=Fundación Frei|url=http://www.casamuseoeduardofrei.cl/coleccion/condecoraciones/}}</ref> === * {{Distintivu de cinta|Order of the Bath (ribbon).svg|[[Orde del Bañu Caballeru gran cruz de la Orde del Bañu]]|{{GBR}}}} * {{Distintivu de cinta|VA Ordine Pianu BAR.svg|[[Orde de Pío IX|Caballeru con collar de la Orde de Pío IX]]|{{Bandera2|Santa Sede}}}} * {{Distintivu de cinta|Legion Honneur GC ribbon.svg|[[Lexón d'Honor Caballeru gran cruz de la Lexón d'Honor]]|{{FRA}}}} * {{Distintivu de cinta|BEL - Order of Leopold - Grand Cordon bar.svg|[[Orde de Leopoldo|Gran gordón de la Orde de Leopoldo]]|{{BEL}}}} * {{Distintivu de cinta|GER Bundesverdienstkreuz 9 Sond des Grosskreuzes.svg|[[Orde del Méritu de la República Federal d'Alemaña|Clase especial de la Gran cruz de la Orde del Méritu de la República Federal d'Alemaña]]|{{RFA}}}} * {{Distintivu de cinta|Order Sint Olaf 1 kl.png|[[Orde de San Olaf|Caballeru gran cruz de la Orde de San Olaf]]|{{NOR}}}} * {{Distintivu de cinta|Cordone di gran Croce di Gran Cordone OMRI BAR.svg|[[Orde al Méritu de la República Italiana|Caballeru de Gran Cruz afatada col Gran Gordón de la Orde al Méritu del la República Italiana]]|{{ITA}}|1965}} * {{Distintivu de cinta|ARG Order of the Liberator San Martin - Grand Cross BAR.png|[[Orde del Llibertador San Martín|Collar de la Orde del Llibertador San Martín]]|{{ARG}}}} * {{Distintivu de cinta|BRA - Order of the Southern Cross - Grand Cross BAR.svg|[[Orde de la Cruz del Sur Gran collar de la Orde de la Cruz del Sur]]|{{BRA}}}} * {{Distintivu de cinta|PER Order of the Sun of Peru - Grand Cross BAR.png|[[Orde El Sol de Perú|Gran cruz de la Orde El Sol de Perú]]|{{PER}}}} * {{Distintivu de cinta|National_Order_of_Merit_(Ecuador)_-_ribbon_bar.gif|[[Orde Nacional al Méritu|Collar de la Orde Nacional al Méritu]]|{{ECU}}}} * {{Distintivu de cinta|VEN Order of the Liberator - Grand Cordon BAR.png|[[Orde del Llibertador|Gran collar de la Orde del Llibertador]]|{{VEN}}}} === Obres públiques === * Estatua del escultor Arturo Hevia na [[Plaza de la Constitución (Santiago de Chile)|Plaza de la Constitución]], en [[Santiago de Chile]]. * [[Carretera del Cobre Carretera Eduardo Frei Montalva]], tamién conocida como Carretera del Cobre, ente [[Rancagua]] y la [[mina El Teniente]]. * Monumentu na rotonda de la Carretera del Cobre, en Rancagua (1991). * Parque Eduardo Frei Montalva na [[La Florida (Chile)|comuña de La Florida]].<ref name=coo>{{cita web |url=http://www.cooperativa.cl/noticias/pais/politica/eduardo-frei/inauguraron-parque-eduardo-frei-montalva-en-la-florida/2015-09-13/212015_6.html#top-galeria |títulu=13/09/2015 Inauguraron Parque Eduardo Frei Montalva en La Florida |obra=[[Radio Cooperativa (Chile)|Radio Cooperativa]] |fechaaccesu=19 de xunetu de 2016}}</ref> <gallery> Ficheru:Estatua Frei Montalva.JPG|Frei Montalva por Arturo Hevia frente a [[Palaciu de La Moneda|La Moneda]]. Ficheru:Carretera El Cobre.jpg|Carretera El Cobre. Ficheru:Monumento a Eduardo Frei M. en Rancagua.JPG|Monumentu a Eduardo Frei Montalva en Rancagua. File:Monumento a Frei Montalva - La Florida.JPG|Monumentu a Eduardo Frei Montalva en [[La Florida (Chile)|La Florida]]. </gallery> == Historial eleutoral == === Eleiciones presidenciales de Chile de 1958 === {| class="wikitable sortable" !Candidatu !Pactu !Partíu !Votos !% !Resultáu |- |[[Jorge Alessandri]] |Lliberal-conservador |Indep. |386&nbsp;197 |31,52 |Presidente |- |[[Salvador Allende Gossens]] |[[Frente d'Aición Popular]] |[[Partíu Socialista de Chile|PS]] |354&nbsp;300 |28.91 | |- bgcolor=#DDEEFF |Eduardo Frei Montalva |[[Partíu Demócrata Cristianu de Chile]] |[[Partíu Demócrata Cristianu de Chile|DC]] |254&nbsp;233 |20,75 | |- |[[Luis Bossay Leiva]] |[[Partíu Radical de Chile]] |[[Partíu Radical de Chile|PR]] |189&nbsp;152 |15,43 | |- |[[Antonio Zamorano Herrera]] |Indep. |Indep. |41&nbsp;244 |3,36 | |} === Eleiciones presidenciales de 1964 === * '''[[Eleición presidencial de Chile (1964)|Eleiciones presidenciales de 1964]]''' {| {{tablaguapa}} |- align=center style="background:#ccc" ! Candidatu !!Pactu!! Partíu !! Votos !! % |- |- align=left bgcolor=#D0e7FF | '''Eduardo Frei Montalva''' || '''[[Ficheru:Emblem of the Christian Democrat Party of Chile.svg|22px]] '''[[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|Partíu Demócrata Cristianu]]''' |[[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|PDC]] |align=right| 1&nbsp;409&nbsp;012 |{{Porcentaxe|56,08||FF0000}} |- |[[Salvador Allende|Salvador Allende Gossens]] || [[Frente d'Aición Popular]] |[[Partíu Socialista de Chile|PS]] |align=right| 977&nbsp;902 |{{Porcentaxe|38,92||FF0000}} |- | [[Julio Durán Neumann]] |||[[Partíu Radical de Chile]] |[[Partíu Radical de Chile|PR]] |align=right| 125&nbsp;233 |{{Porcentaxe|4,98||FF0000}} |- |colspan=3|'''Total de votos escrutados''' |align=right| '''2&nbsp;512&nbsp;147''' | |} === Eleiciones parllamentaries de 1973 === '''Senador Cuarta Agrupación Provincial, Santiago''' Periodu 1973-1981 {| {{tablaguapa}} !Candidatu !Partíu !Votos !% !Resultáu |- |colspan=5|'''A. [[Confederación de la Democracia]]''' |- bgcolor=#DDEEFF |'''Eduardo Frei Montalva''' |[[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|PDC]] |align=right|398&nbsp;238 |align=right|28,18 % |Senador |- |[[José Musalem Saffie]] |[[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|PDC]] |align=right|109&nbsp;314 |align=right|7,73 % |Senador |- |[[Alberto Baltra|Alberto Baltra Cortés]] |[[Partíu Socialdemocracia Chilena|PIR]] |align=right|26&nbsp;790 |align=right|1,89 % | |- |[[Alberto Labbé Troncoso]] |[[Partíu Nacional (Chile)|PN]] |align=right|87&nbsp;165 |align=right|6,17 % | |- |[[Sergio Onofre Jarpa|Sergio Onofre Jarpa Reyes]] |[[Partíu Nacional (Chile)|PN]] |align=right|195&nbsp;472 |align=right|13,83 % |Senador |- |Voto de Llista |CODE |align=right|9661 |align=right|0,68 % | |- |colspan=5|'''B. [[Unidá Popular]]''' |- |[[Carlos Altamirano Orrego]] |[[Partíu Socialista de Chile|PS]] |align=right|234&nbsp;232 |align=right|16,57 % |Senador |- |[[Aníbal Palma Fourcade]] |[[Partíu Radical (Chile)|PR]] |align=right|76&nbsp;037 |align=right|5,38 % | |- |Carmen Gloria Aguayo Irribarra |[[Movimientu d'Aición Popular Unitaria|MAPU]] |align=right|21&nbsp;320 |align=right|1,51 % | |- |[[Volodia Teitelboim|Volodia Teitelboim Volosky]] |[[Partíu Comunista de Chile|PCCh]] |align=right|243&nbsp;891 |align=right|17,26 % |Senador |- |Voto de Llista |UP |align=right|11&nbsp;081 |align=right|0,78 % | |- |colspan=2|'''Votos válidamente emitíos''' |align=right|'''1&nbsp;413&nbsp;201''' |align=right|98,6 % | |- |colspan=2|Votos nulos |align=right|15&nbsp;300 |align=right|1,07 % | |- |colspan=2|Votos en blancu |align=right|4721 |align=right|0,33 % | |- |colspan=2|'''Total de votos emitíos''' |align=right|'''1&nbsp;433&nbsp;222''' |align=right|100 % | |- |colspan=5|Fonte: Direición del Rexistru Eleutoral. |- |} == Ver tamién == * [[Eduardo Frei Ruiz-Tagle]] * [[Intervención d'Estaos Xuníos en Chile]] * [[Hindenburg 683]] == Referencies == {{llistaref|2}} ;Bibliografía '''Publicaciones d'Eduardo Frei Montalva''' * ''Chile desconocíu'' ([[1937]]) * ''La política y l'espíritu'' ([[1940]]) * ''Entá ye tiempu'' ([[1942]]) * ''Historia de los partíos políticos chilenos'', con Alberto Edwards ([[1949]]) * ''Sentíu y forma d'una política'' ([[1951]]) * ''La verdá tien la so hora'' ([[1955]]) * ''Pensamientu y aición'' ([[1956]]) * ''América Llatina tien un destín'' ([[1967]]) * ''Un mundu nuevu'' ([[1973]]) * ''Crisis ensin frontera'' ([[1974]]) * ''El mandatu de la hestoria y les esixencies del porvenir'' ([[1975]]) * ''América Llatina: opción y esperanza'' ([[1977]]) * ''El mensaxe humanista'' ([[1981]]) '''Esternes''' * ''Memories (1911-1934) y correspondencies con Gabriela Mistral y Jacques Maritain'' ([[1989]]) * Fundación Eduardo Frei Montalva ''Eduardo Frei Montalva: L'home que siempres va conmigo'' ([[1991]]) * Cristián Gazmuri Riveros ''Eduardo Frei Montalva y la so dómina'' ([[2000]]) * Luis Moulian y Gloria Guerra ''Eduardo Frei M. (1911-1982) Biografía d'un estadista utópicu'' ([[2000]]) * Georg Sutterlüty ''L'orixe austriacu de la familia d'Eduardo Frei'', en ''La Tercera'' (Reportaxes), 25 de mayu de 2003 == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{wikisource|preposición=de}} {{Socesión | predecesor = [[Gustavo Lira Manso]] | títulu = [[Ministeriu d'Obres Públiques de Chile|Ministru d'Obres Públiques y Víes de Comunicación]] | periodu = [[14 de mayu]] de [[1945]] - [[28 de xineru]] de [[1946]] | socesor = [[Manuel Tovarías Regueru]] |- | predecesor2 = [[Jorge Alessandri Rodríguez]] | títulu2 = [[Ficheru:Flag of the President of Chile.svg|50px|border]]<br />[[Presidente de Chile|Presidente de la República de Chile]] | periodu2 = [[3 de payares]] de [[1964]] - [[3 de payares]] de [[1970]] | socesor2 = [[Salvador Allende Gossens]] |- | predecesor3 = [[José Ignacio Palma Vicuña]] | títulu3 = [[Ficheru:Coat of arms of Chile.svg|45px]]<br />[[Presidente del Senáu de Chile]] | periodu3 = [[23 de mayu]] de [[1973]] - [[21 de setiembre]] de [[1973]] | socesor3 = Congresu disueltu pola [[Xunta de Gobiernu de Chile (1973)|Xunta Militar]]'''<br /><small>([[Gabriel Valdés]], dende [[11 de marzu]] de [[1990]])</small> }} {{NF|1911|1982|Frei Montalva, Eduardo}} {{Tradubot|Eduardo Frei Montalva}} [[Categoría:Abogaos y abogaes de Chile]] [[Categoría:Ministros y ministres de Chile]] [[Categoría:Presidentes de Chile]] [[Categoría:Políticos y polítiques de Chile]] [[Categoría:Profesores de Chile]] [[Categoría:Persones de Santiagu]] [[Categoría:Senadores de Chile]] h6spc1rtz0h69u51sfw1ewkrgqbe4lm 0 157355 4527472 4376486 2026-09-12T08:52:57Z Limotecariu 735 4527472 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Vital Henrique Batista Soares''' {{nym}} foi un [[abogáu]] y [[políticu]] [[Brasil|brasilanu]]. == Trayeutoria == Foi presidente del estáu de [[Bahia (Brasil)|Bahia]] dende [[1927]]. Pa les eleiciones de [[1 de marzu]] de [[1930]], el presidente [[Washington Luís]] impulsó la candidatura de [[Júlio Prestes]], na que figuraba como candidatu a la Vicepresidencia de Brasil, Vital Soares. A esta candidatura opúnxose la auspiciada pol nuevu partíu [[Aliança Lliberal]], encabezada por [[Getúlio Vargas]] y [[João Pessoa (políticu)|João Pessoa]]. Tres el trunfu de la llista oficial, nin [[Júlio Prestes]] nin Vital Soares tomaron posesión de los sos cargos, debíu al españíu de la [[Revolución de 1930 en Brasil|Revolución de 1930]].<ref>[http://educacao.uol.com.br/biografias/xunetu-emprestes.jhtm Perfil biográficu de Júlio Prestes], na web Educacao.uol.com.br, consultada'l 9/10/2016.</ref> == Revolución de 1930 == El presidente [[Washington Luís|Washington Luís Pereira de Souza]] hubo d'encarar l'agravamientu de la crisis económica, que provocó numberoses fuelgues según la radicalización de la vida política. Les fuelgues fueren declaraes illegales dende agostu de [[1927]], ya impulsáronse fuertes midíes en contra del comunismu. Tres les votaciones de [[1 de marzu]] y la inminente toma de poder por [[Júlio Prestes]], el [[3 d'ochobre]] de [[1930]] empecipiar nel sur del país una rebelión cívica. En Salvador de Bahia, la población protesta polos pésimos servicios de la compañía llétrica, perteneciente a un grupu [[Canadá|canadianu]]. La población ataca y ambura ómnibus del mesmu grupu empresarial, según naves de la empresa d'aviación Condor y de la General Electric, dambes estranxeres. La protesta contra la eleición de los candidatos Prestes Maia /Vital Soares, quien ganaren a los candidatos Getúlio Vargas/Joao Pessoa nes eleiciones presidenciales tresformar en batalles caleyeres. El gobiernu de Bahia, fiel a la llinia del gobernador Vital Soares, agora vicepresidente electu, hubo d'enfrentase a la rebelión popular.<ref>[http://educacao.uol.com.br/disciplines/historia-brasil/governo-washington-lluis-1926-1930-fim-da-republica-velha.htm ''Governo Washington Luís (1926-1930): Fim da República velha''], na web Educaçao.uol.com.br, consultada'l 9/10/2016 (en portugués).</ref> Mentanto, el candidatu derrotáu, Getúlio Vargas, consiguía'l sofitu de numberosos líderes políticos y militares y lideró, asina, una revuelta contra'l gobiernu. Dempués de tres selmanes d'enfrentamientos, [[Washington Luís|Washington Luís Pereira de Souza]] -presidente saliente- ye depuestu y Vargas asume la presidencia.<ref>[http://www.e-pousadas.com/p_hestoria_esp.htm ''Hestoria de Brasil''], na web y-pousadas.com, consultada'l 9/10/2016 (n'español).</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {| align="center" class="toccolours" cellspacing="0" |- | bgcolor="#e7e7ff" align="center" style="font-size: 90%" | [[Ficheru:Flag of Brazil.svg|25px]] '''Vicepresidentes de Brasil''' |- | align="center" style="font-size: 90%" | [[Floriano Peixoto]] | [[Manuel Vitorino|Manuel Vitorino Pereira]] | [[Rosa e Silva]] | [[Silviano Brandão]] | [[Afonso Augusto Moreira Pena|Afonso Pena]] | [[Nilo Peçanha]] | [[Venceslau Brás]] | [[Urbano Santos da Costa Araújo|Urbano Araújo]] | [[Delfim Moreira]] | [[Bueno de Paiva]] | [[Estácio Coimbra]] | [[Melo Viana|Fernando de Melo Viana]] | '''Vital Soares''' | [[Nereu de Oliveira Ramos|Nereu de Oliveira]] | [[João Café Filho|Café Filho]] | [[João Goulart]] | [[José Maria Alkmin]] | [[Pedro Aleixo]] | [[Augusto Hamann Rademaker Grünewald|Augusto Rademaker]] | [[Adalberto Pereira do Santos|Pereira do Santos]] | [[Aureliano Chaves]] | [[José Sarney]] | [[Itamar Franco]] | [[Marco Maciel]] | [[José Alencar]] |} {{NF|1874|1933|Soares, Vital}} {{Tradubot|Vital Soares}} [[Categoría:Gobernadores del Estáu de Bahia]] [[Categoría:Vicepresidentes de Brasil]] 750hnhv7u8qs50vb957i5g9hfsbpw51 0 157737 4527536 4237490 2026-09-12T09:35:23Z Limotecariu 735 4527536 wikitext text/x-wiki {{desactualizáu}} {{organización | name = Alcoa Inc. | logo = | caption = | type = [[Public company|Pública]] | traded_as = {{ubl|{{nyse|AA}}|[[Dow Jones Industrial Average]] component|[[S&P 500]] component}} | foundation = [[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]], [[EE.XX.]] (1888) | founder = [[Charles Martin Hall]] | location = [[Lever House]],<br>[[Nueva York]];<br />[[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] | key_people = [[Klaus Kleinfeld]]<br /><small>([[Chairman]] y [[Chief Executive Officer|CEO]])</small> | area_served = Mundial | industry = Metales | products = [[Aluminiu]] y alúmina | revenue = {{nowrap|{{increase}} [[United States Dollar|$]] 25.900 millones <small>(AF 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K">{{cita web|url=http://pdf.secdatabase.com/1214/0001193125-12-065493.pdf|títulu=Alcoa Inc 2011 Annual Report, Form 10-K, Filing Date Feb 16, 2012|fechaaccesu=25 de xunu de 2012|editorial=secdatabase.com}}</ref>}} |operating_income={{increase}} [[United States Dollar|$]] 1.060 millones <small>(AF 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K"/> |net_income={{increase}} [[United States Dollar|$]] 611 millones <small>(AF 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K"/> |assets={{increase}} [[United States Dollar|$]] 40.100 millones <small>(AF 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K"/> |equity={{increase}} [[United States Dollar|$]] 17.100 millones <small>(AF 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K"/> |num_employees = 61.000 <small>(December 2011)</small><ref name="Alcoa Inc-2011-10-K"/> |homepage = {{URL|http://www.alcoa.com/global/en/home.asp}} | subsid = [[Halco Mining]]<br />[[Kawneer]]<br />[[Howmet Castings]] | homepage = [http://alcoa.com Alcoa.com] }} '''Alcoa''' ({{NYSE|AA}}) ye una [[empresa]] d'[[Estaos Xuníos]], la tercera más grande productora d'[[aluminiu]] nel [[mundu]] detrás de [[Rio Tinto-Alcan]], y [[Rusal]]. Establecida en [[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] en [[1888]], adoptó'l nome de ''Aluminum Co. of America'' en [[1907]], del cual derívase'l nome actual. Alcoa introdució'l [[papel aluminiu]] en [[1910]] y atopó usos pal aluminiu nes incipientes [[industria|industries]] d'[[aviación]] y del [[automóvil]]. En [[1913]] estableció la llocalidá d'[[Alcoa (Tennessee)|Alcoa]] al este de [[Tennessee]] como una comunidá industrial. Una normativa federal [[Derechu de la competencia|antimonopolio]] de [[1945]], obligó a la empresa a vender la so [[filial]] canadiana (anguaño [[Alcan|Rio Tinto Alcan]], división de [[Rio Tinto Group]] ). En [[1998]] Alcoa adquirió ''Alumax Inc.'', una empresa productora de [[contenedor]]es [[plásticu|plásticos]] y equipamientu d'[[embalaxe]]. Coles mesmes en 1998 adquirió la mayor parte de los recursos de la empresa del INI dedicada a la fabricación d'aluminiu Inespal (centros de producción en San Ciprian, Coruña, Avilés, Amorebieta, Alicante, Sabiñánigo y Noblejas). N'abril de 2009, Alcoa anunció perdes de $480 millones n'operaciones continues o 59 centavos por aición, y $17 millones o 2 centavos por aición n'operaciones discontinues. Los ingresos fueron de $4.150 millones.<ref>{{cita web |url= http://online.wsj.com/public/article/SB123914040431498535.html#mod=2_1362_leftbox |títulu= Alcoa rexistra una perda neta de $497 millones |fechaaccesu=9 d'abril de 2009 |autor= John Kell Dow Jones Newswires |fecha= 7 d'abril de 2009 |editor= |editorial= [[The Wall Street Journal]] }}</ref> == Discutiniu == Alcoa ye globalmente considerada como una empresa del sector armamentístico yá que unu de los sos principales veceros son les fuercies de defensa y exércitos.<ref>{{cita web |url= http://www.alcoa.com/defense/ |títulu= Alcoa defense markets |fechaaccesu= 6 de xunetu de 2013 |editor= |editorial= ALCOA Corporate WebSite |idioma= inglés }}</ref> Les operaciones de Alcoa n'Islandia motivaron graves consecuencies ecolóxiques y polítiques nel país.<ref>{{cita web |url= http://www.savingiceland.org/tag/alcoa/ |títulu= Saving Iceland from Alcoa |fechaaccesu=6 de xunetu de 2013 |editor= |editorial=Saving Iceland }}</ref> La madre de la cantante islandesa Bjork fixo una fuelga de fame en contra de los contratos de Alcoa col gobiernu islandés en 2002.<ref>{{cita web |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2367723.stm |títulu= Hunger strike leaves Bjork's mother 'frail' |fechaaccesu=6 de xunetu de 2013 |añu=2002 |editor= |editorial= [[BBC]] }}</ref> La mesma cantante islandesa Bjork asítiase en contra de les operaciones de Alcoa y [[Alcan|Rio Tinto Alcan]] n'Islandia arriendes de la crisis de 2008 y participó n'eventos musicales como Nattura pa movilizar a la población islandesa contra estes empreses y a favor d'un resurdimientu d'Islandia al traviés d'actividaes ética y ecológicamente sostenibles.<ref>{{cita web |url= http://green.blogs.nytimes.com/2008/11/13/bjork-wages-battle-against-icelandic-aluminum/ |títulu= Bjork wages battle against idelandic aluminum |fechaaccesu=6 de xunetu de 2013 |fecha = payares de 2008 |editor= |editorial= [[The New York Times]] }}</ref> == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Alcoa}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Empreses d'aluminiu]] [[Categoría:Empreses de Pennsylvania]] [[Categoría:Empreses fundaes en 1886]] [[Categoría:Empreses de minería d'Estaos Xuníos]] fmt482qgr6axc1n5ervndqx258zmekj 0 159803 4527545 3922996 2026-09-12T09:41:39Z Limotecariu 735 4527545 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Adriana Aleixo Pereira de Barros''' {{nym}} ye una [[ilustradora]], [[Diseñador web|diseñadora web]] y [[poeta]] portugueso-canadiana. Dende 1999, de Barros creó poetes visuales que combinen delles disciplines: escritura, diseñu y dibuxu, edición de soníu y conteníu visual (por aciu l'usu de nuevos medios como Flash). Los sos poemes visuales fueron amosaos en festivales americanos como Flashband! Y Flashband 4 (2001 y 2002, respeutivamente), The.ME.Project. (2002, presentáu en Toronto, Nueva York y Los Angeles). El so trabayu apaez en numberosos llibros d'arte y poesía, según en páxina web. De Barros ye conocida por “[...] intentar faer la poesía más dinámica y accesible”. De Barros trabaya nel so estudiu en Breathewords. Ye fundadora y editora de ''Scene 360'', una revista d'arte online ensin ánimu d'arriquecimientu d'entrevistes a diseñador web, artistes y direutores. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Traducíu ref|en|Adriana de Barros|oldid=711384125|trad=parcial|fecha=22 de marzu de 2016}} {{NF|1976||Barros}} {{Tradubot|Adriana de Barros}} [[Categoría:Poetes de Canadá]] [[Categoría:Ilustradores de Canadá]] [[Categoría:Poetes de Portugal]] [[Categoría:Poetes de Portugal]] 5xktnxjfkbmritcj51glbirfk7kyd9d 0 159893 4527501 4488726 2026-09-12T09:11:44Z Limotecariu 735 4527501 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Agnes Martin}} {{persona}} '''Agnes Martin''' {{nym}} foi una pintora [[Minimalismu|minimalista]] [[Canadá|canadiana]], anque ella definíase a sigo mesma como la última pintora [[Espresionismu astractu|espresionista astracta]].<ref>{{Cita web|url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-agnes-martin-artist|títulu=Agnes Martin on How to Be an Artist|fechaaccesu=19 de xunetu de 2018|apellíu=Gotthardt|nome=Alexxa|fecha=17 de xunetu de 2018|sitiuweb=Artsy|idioma=en}}</ref> == Biografía == Nació en [[Macklin (Saskatchewan)]], [[Canadá]], en 1912. La so familia taba compuesta por inmigrantes escoceses pero ella creció en [[Vancouver]]. Camudar a [[Estaos Xuníos]] en 1931, alquiriendo la so ciudadanía en [[1950]]. Estudió arte y esporádicamente dio clases en [[Nuevu Méxicu]], [[Nueva York]] y [[Oregón]] mientres dellos años. En 1957 decidió, gracies a una interesante propuesta llaboral per parte de [[Betty Parsons]], dueña de delles galeríes d'arte, camudase a Nueva York, pero desilusionada cola forma de vida de la ciudá volvió a Nuevu Méxicu en 1967 y establecióse nuna humilde morada al pie del monte [[El Sangre de Cristu]] en [[Pueblu de Taos|Taos]], onde llevó una vida sele. Agnes Martin morrió a los 92 años d'edá en «Plaza de retiru», un llugar p'artistes retiraos en [[Pueblu de Taos|Taos]], onde vivía dende 1991. == Obra == A pesar de tar en mirar de dellos artistes y productores d'arte, siempres se caltuvo alloñada de la vida pública, y n'ocasiones hasta de la sociedá. Por ello, en 1997 la revista Saturday Night llamar «L'artista realizada más desconocida de Canadá». A la so muerte, a los 92 años d'edá, confesó nun lleer un periódicu dende escontra 50 años, yá que consideraba qu'esto-y nublar la mente. L'arte astracto de Agnes exhibir nes principales galeríes d'arte de New York, según en [[Muséu Whitney d'Arte d'Estaos Xuníos]], na afamada galería d'arte [[Tate Gallery]] nel centru de Londres y nos centros d'esposición d'arte contemporáneo más importantes del mundu.<ref>{{Cita noticia|apellíos=MacLennan|nome=Gloria Crespo|títulu=Agnes Martin: en busca de la perfeición oculta|url=https://elpais.com/cultura/2015/09/10/babelia/1441898333_740217.html|fecha=14 de setiembre de 2015|fechaaccesu=19 de xunetu de 2018|periódicu=El País|issn=1134-6582|idioma=es}}</ref> Agnes creó'l so propiu estilu de trabayu, usando mayormente l'acrílicu. Na década de los 1950s el so trabayu evolucionó dende l'espresionismu astractu a un estilu más personal y característicu.<ref>{{Cita noticia|apellíos=MacLennan|nome=Gloria Crespo|títulu=Agnes Martin: en busca de la perfeición oculta|url=https://elpais.com/cultura/2015/09/10/babelia/1441898333_740217.html|fecha=14 de setiembre de 2015|fechaaccesu=19 de xunetu de 2018|periódicu=El País|issn=1134-6582|idioma=es}}</ref> La mayor parte de les sos teles tán estremaes n'alvioles cuadriculaes y, anque les formes sían minimalistas, reflexen aspeutos personales y espirituales, manifestando idees [[Taoísmu|taoístes]]. Martin prefería ser considerada una [[Espresionismu astractu|espresionista astracta]], por cuenta de la dimensión espiritual del so trabayu. Ye por eso qu'Agnes siempres se caltuvo lloñe del intelectualismo, destacando solo la personalidá y l'espiritualidá de la obra.<ref>{{Cita web|url=http://www.museoreinasofia.es/esposiciones/agnes-martin|títulu=Agnes Martin {{!}} Muséu Nacional Centru d'Arte Reina Sofía|fechaaccesu=19 de xunetu de 2018|sitiuweb=www.museoreinasofia.es|idioma=es}}</ref> En delles entrevistes, a la fin de la so vida, Agnes Martin esplica que l'oxetivu principal de la simplicidá del so arte deber a que solo quier remembrar reacciones emocionales nes sos obres. Desque s'instaló en Nuevu Méxicu solo usó'l negru, blancu y el marrón. N'ocasiones introdució tonos pastel y grises llavaos qu'usaba pa efeutuar distintos esmucíos y efeutos de lluz. Ente 1960 y 1962 empezó a trabayar con grafitu, acuarela y [[aguada|aguaes]] de tinta y acrílicu. Los sos primeros llenzos fechos con estes téuniques yeren delicaos y similares a les composiciones planes de les obres de [[Frank Stella]]. En munches de les sos obres representaba llinies irregulares que percuerren la trama del soporte d'algodón o los clavos de latón como puede vese n'Ensin títulu de 1962. En 1997 recibió'l premiu Lleón Doráu na Academia d'Arte de Venecia. Nos postreros 50 años, l'arte de Agnes creció en popularidá y a la fin de la so vida foi reconocida como una de les artistes más distinguíes d'Estaos Xuníos, ganando en 1998 la [[Medaya Nacional de les Artes]] del Congresu de los Estaos Xuníos. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1912|2004|Martin, Agnes}} [[Categoría:Pintores de Canadá]] [[Categoría:Pintores d'Estaos Xuníos]] t4yxq0p525yxombndjmn007acc0rzyu 0 159914 4527527 4323891 2026-09-12T09:28:41Z Limotecariu 735 4527527 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Agnese Possamai''' {{nym}} ye una [[atleta]] italiana retirada especializada na prueba de [[3000 m]], na que consiguió ser [[Xuegos Mundiales en Pista Cubierta de 1985|subcampeona mundial en pista cubierta en 1985]].<ref>[https://www.iaaf.org/athletes/italy/agnese-possamai-61531 Ficha.] [[Asociación Internacional de Federaciones d'Atletismu]] (IAAF). Consultáu'l 9 de xineru de 2018.</ref> == Carrera deportiva == Nos [[Xuegos Mundiales en Pista Cubierta de 1985]] ganó la medaya de plata nos 3000 metros, con un tiempu de 9:09.66 segundos, tres la canadiana [[Debbie Scott]] y per delantre de la norteamericana [[PattiSue Plumer]] (bronce con 9:12.12 segundos). == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces deportista}} {{NF|1953||Possamai, Agnese}} {{Tradubot|Agnese Possamai}} [[Categoría:Atletes d'Italia]] j19mdw823mpag6x6i7wy3poikvvsrte 0 159968 4527357 4298565 2026-09-11T17:45:39Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527357 wikitext text/x-wiki {{Ficha de software}} '''Token Ring''' ye una arquiteutura de rede desenvuelta por IBM nos años 1970 con topoloxía lóxica n'aniellu y téunica d'accesu de pasu de testigu, usando un [[frame]] de 3 bytes llamáu token que viaxa alredor del aniellu. Token Ring ta recoyío nel estándar IEEE 802.5. En desusu pola popularización d'[[Ethernet]]; anguaño nun ye emplegada en diseños de redes. == L'estándar IEEE 802.5 == El IEEE '''802.5''' ye un estándar pol ''Institute of Electrical and Electronics Engineers'' ([[IEEE]]), y define una [[rede d'área llocal]] LAN en configuración d'aniellu (Ring), con métodu de pasu de testigu (Token) como control d'accesu al mediu. La velocidá del so estándar ye de 4 o 16 Mbps cuando ye implementáu sobre cables de filos de cobre, esisten implementaciones de mayor velocidá tantu sobre filos de cobre [[CDDI]] como sobre fibra óptica [[FDDI]] la cual llega a los 100 Mbps y 200 km d'estensión. El diseñu d'una rede de Token Ring foi atribuyíu a E. E. Newhall nel añu [[1969]]. [[IBM]] publicó per primer vegada la so topoloxía de Token Ring en marzu de [[1982]], cuando esta compañía presentó los papeles pal proyeutu 802 del [[IEEE]]. [[IBM]] anunció un productu Token Ring en [[1984]], y en [[1985]] ésti aportó a un estándar de ANSI/IEEE. Ye casi idéntica y totalmente compatible cola rede del token ring de IBM. Ello ye que la especificación de IEEE 802.5 foi modelada dempués del token ring, y sigue a la solombra d'ésta. Amás, el token ring de la IBM especifica una estrella, con toles estaciones del estremu xuníes a un dispositivu al que se-y llama "unidá del accesu multiestación" ([[MSAU]]). En contraste, IEEE 802.5 nun especifica una topoloxía, anque virtualmente tol IEEE 802.5 puestu en práctica basar nuna estrella, y tampoco especifica un tipu de medios, ente que les redes del token ring de la IBM utilicen el tamañu del campu d'información d'encaminamientu. El IEEE 802.5 soporta dos tipos de [[trama de rede|frames]] básicos: tokens y frames de comandos y de datos. '''El Token''' ye una trama que circula pol aniellu nel so únicu sentíu de circulación. Cuando una estación desea tresmitir y el Token pasa por ella, tomar. Ésti namái puede permanecer nel so poder un tiempu determináu (10 ms). Tienen un llargor de 3 bytes y consiste nun allindiador d'entamu, un byte de control d'accesu y un allindiador de fin. Tocantes a los '''Frames de comandos y de datos''' pueden variar en tamañu, dependiendo del tamañu del campu d'información. Los frames de datos tienen información pa protocolos mayores, ente que los frames de comandos contienen información de control. == Comparanza con Ethernet == Esisten varies diferencia notables ente Token Ring y Ethernet: * L'accesu a Token Ring ye más [[Sistema determinista|determinista]] comparáu coles conexones [[Ethernet]] basaes en [[Carrier sense multiple access with collision detection|CSMA/CD]] * [[Ethernet]] almite conexones direutes ente dos tarxetes de rede por aciu l'usu d'un cable cruzáu o por aciu la detección automática, si ye dexada. Ente que Token Ring nun soporta dichu usu.<ref>{{Cita web|url=http://ps-2.kev009.com/ohlandl/NIC/8228.html#DireutCable|títulu=8228 Multistation Access Unit|fechaaccesu=15 de marzu de 2017|apellíu=Ohland|nome=Louis|sitiuweb=ps-2.kev009.com}}</ref> * Token ring esanicia'l choque por aciu l'usu d'un símbolu d'un solu usu y apueste pola lliberación temprana pa solliviar el tiempu d'inactividá. Ethernet sollivia'l choque pol accesu múltiple del sentíu del portador y pol usu d'un [[switch]] intelixente; Los dispositivos primitivos de Ethernet como los [[Concentrador|hubs]] pueden bastiar choques por cuenta de la repetición del tráficu a palpu.<ref>{{Cita web|url=http://duxcw.com/faq/network/hubsw.htm|títulu=What is the Difference Between a Hub and a Switch?|fechaaccesu=3 d'abril de 2017|sitiuweb=duxcw.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170314024014/http://www.duxcw.com/faq/network/hubsw.htm|fechaarchivu=2017-03-14}}</ref> * Les tarxetes de rede Token Ring son capaces d'autu detectar la velocidá, enrutamiento y son capaces de conduciles al traviés de varies Unidaes d'Accesu Multistation (MAU) qu'operen ensin enerxía (la mayoría de MAUs operen d'esta manera, riquiendo solamente una fonte d'alimentación pa [[Led|LEDs]]). Les tarxetes de interfaz de rede Ethernet pueden funcionar teóricamente nun concentrador pasivu en ciertu grau, pero non como una LAN grande, amás la cuestión de los choques inda ta presente.<ref>{{Cita web|url=http://www.zen22142.zen.co.uk/Circuits/Interface/pethhub.htm|títulu=A Passive Ethernet Hub|fechaaccesu=3 d'abril de 2017|sitiuweb=www.zen22142.zen.co.uk|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160824011107/http://www.zen22142.zen.co.uk/Circuits/Interface/pethhub.htm|fechaarchivu=2016-08-24}}</ref> * Token ring emplega "prioridá d'accesu" na que ciertos nodos pueden tener prioridá sobre'l token. Unswitched Ethernet nun tien suministru pa un sistema de prioridá d'accesu, yá que tolos nodos tienen el mesmu comportamientu mientres el tráficu. * Múltiples d'idéntiques [[Direición MAC|direiciones MAC]] son compatibles con token ring (una carauterística utilizada por mainframes [[IBM S/360|S/390]] ). Switched Ethernet nun puede almitir direiciones MAC duplicaes ensin xenerar errores.<ref>{{Cita web|url=http://www.maznets.com/tech/switched.htm|títulu=Switched Ethernet Basics|fechaaccesu=3 d'abril de 2017|sitiuweb=www.maznets.com|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170507083712/http://www.maznets.com/tech/switched.htm|fechaarchivu=2017-05-07}}</ref> * Token Ring ye más complexu que Ethernet, riquiendo un procesador especializáu y firmware con llicencia MAC / LLC pa cada interfaz. Otra manera, Ethernet inclúi tanto'l firmware (más simple) como la llicencia con menor costu nel chip MAC. El costu d'una interfaz de token ring usando'l Texas Instruments TMS380C16 MAC y PHY ye aproximao tres veces el d'una interfaz Ethernet usando l'Intel 82586 MAC y PHY. * Primeramente, dambes redes utilizaben cables costosos, pero una vegada que Ethernet taba estandarizada para [[Unshielded twisted pair|par trenzado non blindáu]] con [[10BASE-T]] ([[Cable de Categoría 3|Cat 3]]) y [[100Base-TX|100BASE-TX]] ([[Cat 5]] (y)), tenía una clara ventaya y les ventes aumentaron notablemente. * Entá más significativu foi al comparar los costos xenerales del sistema, pos el costu enforma mayor de los puertos del enrutador y les tarxetes de rede pa token-ring vs Ethernet. L'apaición de switches Ethernet supunxo la gota final qu'apino'l vasu. [[Ficheru:100 megabit token ring adapter.JPG|left|miniaturadeimagen|Adaptador d'alministración Token Ring de IBM de 100 Mbit / s con Wake On LAN. Tán presentes tantu les interfaces UTP (RJ45) como STP (IBM Data Connector).]] [[Ficheru:Token ring cards.JPG|miniaturadeimagen|Tarxetes de interfaz de rede Token Ring (NIC) con distintes interfaces dende: ISA, PCI y MicroChannel]] [[Ficheru:ISA TokenRing NIC.jpg|centro|miniaturadeimagen|277x277px|Madge 4/16Mbit/s TokenRing ISA NIC]] == Carauterístiques principales == * Utiliza una topoloxía lóxica n'aniellu, anque per mediu d'una unidá d'accesu d'estación múltiple ([[MSAU]] o [[MAU]]), la rede puede trate como si fuera una estrella. Tien topoloxía física estrella y topoloxía lóxica n'aniellu. * Utiliza cable especial apantallado, anque'l cableaxe tamién puede ser par trenzado. * El llargor total de la rede nun puede superar los 366 metros. * La distancia ente un ordenador y el MAU nun puede ser mayor que 100 metros (pola degradación de la señal dempués d'esta distancia nun cable de par trenzado). * A cada MAU pueden conectase ocho ordenadores. * Estes redes algamen una velocidá máxima de tresmisión que bazcuya ente los 4 y los 16 Mbps. * Darréu'l High Speed Token Ring (HSTR) alzó la velocidá a 110 Mbps pero la mayoría de redes nun la soporten. == MAC en Token Ring == * '''Formatu de trama:''' {| {{tablaguapa}} |- | 1 byte || 1 byte || 1 byte || 6 bytes || 6 bytes || >= 0 || 4 bytes || 1 byte || 1 byte |- | SD || AC || FC || Dir. Destín || Dir. Orixe || Info || FCS || ED || FS |} * '''Formatu del testigu:''' {| {{tablaguapa}} |- | SD || AC || ED |} * '''SD/ED (Start / Ending designator):''' Codificación HH o LL (Non válidos en Mánchester Diferencial). * '''AC:''' Access control. :{| {{tablaguapa}} |- | PPP || T || M || RRR |} :* PPP: Prioridá. :* T: Testigu (Si/Non). :* M: Monitorización. :* RRR: Reserva de prioridá. * '''FC:''' Frame Control (Tipu) :* Datos ([[Control d'enllaz lóxicu|LLC-PDU]]). :* Control (Caltenimientu y operación de la rede). * '''FCS:''' [[Comprobación de redundancia cíclica|CRC]] por errores. * '''FS:''' Frame Status, sirve pa confirmación MAC. :{| {{tablaguapa}} |- | A || C || rr || A || C || rr |} :* A: Pasóse pol destín. :* C: El destinatario lleer. == Operación == * La idea ye caltener el testigu circulando viviegamente pol aniellu, por que cualquier estación que deseye tresmitir pueda faelo cuando ésti pase por ella. Nesti puntu, la estación que recibe'l testigu verifica'l campu de prioridá d'ésti, si los datos que desea unviar tienen una prioridá mayor o igual, entós retién el testigu mientres el Token Holding Time (máximu tiempu que puede tener el token (testigu) una estación - 10 ms) o hasta que nun tenga más data pa unviar (lo qu'asoceda primeru) y empecipia la so tresmisión. A midida que les trames van percorriendo l'aniellu, cada estación verifica si la direición Destino correspuende cola mesma, de nun ser asina, a cencielles ignorar. En casu contrariu, la estación receptora va copiar la trama (notificando esto al marcar el bit de Copiáu en 1) y d'alcuerdu al resultáu de la operación, el bit A tamién va ser encendíu; darréu, dexa que la trama siga circulando pol aniellu por que al llegar al emisor ésta sía retirada. Finalmente, l'emisor tien d'inyectar un nuevu testigu nel aniellu, con prioridá X (onde X va ser la prioridá primeramente marcada nel testigu primero que la nuesa estación retener de mano la tresmisión), l'oxetivu d'esto ye que les estaciones con datos que la so prioridá ye más baxa nun sufran de inanición y puedan tresmitir. <b>Tips</b>: * Hosts con datos de prioridá P (8 niveles). * Captura del testigu: Aprovecha SD del testigu ya introduz la so trama '''namái''' si la prioridá del testigu ye '''menor o igual''' que la de los datos a tresmitir. == Funciones de mantenimiento / supervisión == * '''Estación supervisora:''' :* Monitoriza la rede. :* Unvia dacuando una trama de control (AMP: Monitor Activu Presente). :* Vixila la presencia del testigu: ::* Si nun lu atopa tres ciertu tiempu, poner de nuevu en circulación. :* Vixila'l llargor del testigu por que sía '''mayor o igual''' que 24 bits (un testigu completu) añadiendo más si ye necesariu. :* Vixila la presencia de trames güérfanes -> retirar: ::* Enciende'l bit M de la trama al pasar por ella (estación supervisora), si per segunda vegada la trama ye recibida col bit M encendíu, ésta ye refugada. :* Vixila la presencia de trames mutilaes -> retirar. == Prioridaes == * '''Reserva:''' :* Sobre'l campu RR d'una trama de datos. :* La encargada de retirar la trama pon en circulación el testigu con esi nivel de prioridá. :* Les reserves pueden reescribise por otres de mayor prioridá, guardar y úsense dempués. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.ieee.org IEEE] {{Tradubot|Token Ring}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Redes informátiques]] 4lxsjjteldrup51otbtcesbcickuz6m 0 160837 4527299 4298845 2026-09-11T15:44:12Z ~2026-49268-22 153380 4527299 wikitext text/x-wiki {{Puertu}} La '''Marina Yates del Principáu''' ye un [[puertu deportivu]] asitiáu en [[El Musel]], nel conceyu de [[Xixón]] ([[Asturies]]) [[España]]. == Historia == Inaugurar n'ochobre de 2008. En 2012 acoyó a los participantes de la 43ª edición de la [[regata en solitariu de Le Figaro]] como puertu de llegada de la primer etapa y de salida de la segunda. == Instalaciones == Cunta con 156 amarres nuna dársena independiente del puertu comercial. Tolos amarres cunten con una pasarela llateral, y cada amarre tien contador individual de corriente llétrica y d'agua. L'edificiu de servicios inclúi oficines d'alministración y del capitán de puertu, vestuarios, WC, duches, cafetería Snack-Bar, sala de televisión, sala de xuntes y terraza solárium. Tien un aparcamientu vixiláu pa 150 places. Ufierta surtidor de combustibles (gasolina súper y gasóil), grúa pórtico Travel-Lift 64 Tn., Toru pa embarcaciones de 5 Tn., y una nave pal invernaje y arreglu d'embarcaciones == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.marinayates.es Web oficial] {{Tradubot|Marina Yates del Principado}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Deporte en Xixón]] [[Categoría:Deporte n'España en 2008]] [[Categoría:Instalaciones deportives d'Asturies]] [[Categoría:Puertos d'Asturies]] [[Categoría:Puertu de Xixón]] [[Categoría:Puertos deportivos d'España]] [[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]] lz4mwk4t8hve80bn3888ap9fxejt0ob 0 161380 4527522 4521815 2026-09-12T09:26:07Z Limotecariu 735 4527522 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Benito Floro Sanz''' {{nym}} ye un [[entrenador]] de [[fútbol]] [[Asturies|asturianu]]. == Trayeutoria == Empezó la so carrera cuando cuntaba con ventiséis años d'edá, en 1978, dirixendo al [[Silla Club de Fútbol|Silla C. F.]]<ref name="trayeutoria">{{cita web |url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/2002/10/26/096.html |títulu=Entrevista con Benito Floro |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Carabias |nome=José Carlos |fecha=26 d'ochobre de 2002 |sitiuweb=[[ABC (periódicu)|ABC]]}}</ref> En 1980 pasó a entrenar al [[Torrent Club de Fútbol|Torrent C. F.]],<ref name="trayeutoria" /> con quien consiguió dos ascensos consecutivos en 1981 y 1982; llevó al equipu dende [[Primera Rexonal de la Comunidad Valenciana|Primera Rexonal]] hasta la [[Tercer División d'España|Tercer División]].<ref>{{cita web |url=http://www.torrentcf.es/index.php?option=com_content&task=view&id=150&Itemid=151 |títulu=Historia del Torrent Club de Fútbol |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |sitiuweb=Torrent Club de Fútbol |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131213135300/http://www.torrentcf.es/index.php?option=com_content&task=view&id=150&Itemid=151 |fechaarchivu=13 d'avientu de 2013 }}</ref> Na temporada 1983-84 ocupó'l banquín del [[Club Deportivo Dénia|C. D. Dénia]] onde llogró, de nuevu, xubir a Tercer División.<ref name="alba">{{cita web |url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1994/03/08/087.html |títulu=D'héroe en La Mancha a Quixote en Madrid |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=8 de marzu de 1994 |sitiuweb=[[ABC (periódicu)|ABC]]}}</ref> Tres un pasu pol [[Club de Fútbol Gandia|C. F. Gandia]] na 1984-85,<ref name="trayeutoria" /> collechó una nueva promoción de categoría na campaña 1985-86, esta vegada asitiando a la [[Unión Deportiva Alzira|U. D. Alzira]] en [[Segunda División B d'España|Segunda División B]], en llogrando'l campeonatu del grupu 6 de Tercera.<ref>{{cita web |url=http://www.udalzira.com/85-86/ |títulu=Temporada 1985/86 de la Unión Deportiva Alzira |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |sitiuweb=[[Unión Deportiva Alzira]]}}</ref> De siguío, dirixó al [[Ontinyent Club de Futbol|Ontinyent C. F.]], al [[Club Deportivo Olímpic|C. D. Olímpic]] y al [[Villarreal Club de Fútbol|Villarreal C. F.]], hasta que recaló nel [[Albacete Balompié]].<ref name="trayeutoria" /> Na so primer temporada al frente del club manchegu, la [[Segunda División B d'España 1989-90|1989-90]], consiguió l'ascensu a [[Segunda División d'España|Segunda División]]<ref name="alba" /> y, na siguiente, llevar per primer vegada na so historia a la [[Primer División d'España|máxima categoría]] del fútbol español.<ref>{{cita web |url=http://www.albacetebalompie.info/index.php?option=com_content&view=article&id=94&Itemid=97 |títulu=Ascensu a Primer |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |sitiuweb=[[Albacete Balompié]]}}</ref> Yá en Primer División, na campaña [[Primer División d'España 1991-92|1991-92]], dexó al Albacete na séptima posición, quedándose a un solu puntu de clasificase p'apostar la [[Lliga Europa de la UEFA|Lliga de la UEFA]].<ref name="alba" /> En xunetu de 1992 foi contratáu pol [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid C. F.]] de [[Ramón Mendoza]],<ref>{{cita web |url=http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1992/07/01/pagina-32/33512929/pdf.html |títulu=Mendoza pon el Madrid en manes de Floro antes de presentalo como nuevu entrenador |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Palacio |nome=Eduardo |fecha=1 de xunetu de 1992 |sitiuweb=[[La Vanguardia]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20201030205227/http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1992/07/01/pagina-32/33512929/pdf.html |fechaarchivu=2020-10-30 }}</ref> onde pasó cuasi dos años —foi cesáu en marzu de 1994—<ref>{{cita web |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1994/03/08/pagina-19/1286986/pdf.html |títulu=Floro, cesáu nel Madrid |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Carbajosa |nome=Carlos |fecha=8 de marzu de 1994 |sitiuweb=[[Mundo Deportivo]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190823054607/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1994/03/08/pagina-19/1286986/pdf.html |fechaarchivu=2019-08-23 }}</ref> nos que conquistó una [[Copa del Rei de fútbol 1992-93|Copa del Rei]],<ref>{{Enllaz rotu|1={{cita web |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/04_Abril_Actualidad_10-11/1330053051455/noticia/Noticia/1330053051455.htm?idEsp=1330053343513 |títulu=17ª Copa del Rei, 1993 |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=11 d'abril de 2011 |sitiuweb=[[Real Madrid Club de Fútbol]] }} |2=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/04_Abril_Actualidad_10-11/1330053051455/noticia/Noticia/1330053051455.htm?idEsp=1330053343513 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> una [[Supercopa d'España de Fútbol 1993|Supercopa d'España]]<ref>{{cita web |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330064187478/noticia/Noticia/1330064187478.htm?idEsp=1330064184521 |títulu=4ª Supercopa d'España, 1993 |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=11 d'agostu de 2011 |sitiuweb=[[Real Madrid Club de Fútbol]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120904052926/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Actualidad_Primer_Equipo/1330064187478/noticia/Noticia/1330064187478.htm?idEsp=1330064184521 |fechaarchivu=4 de setiembre de 2012 }}</ref> y un subcampeonatu de [[Primer División d'España|Lliga]], en venciendo'l lideralgu al [[Futbol Club Barcelona|F. C. Barcelona]] na última xornada de la temporada [[Primer División d'España 1992-93|1992-93]].<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1993/06/21/portada/740613601_850215.html |títulu=Barça, campeón de Lliga |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=21 de xunu de 1993 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> El 8 de setiembre de 1994 anuncióse'l so regresu al banquín del Albacete, tres la dimisión de [[Luis Suárez Miramontes|Luis Suárez]].<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1994/09/08/deportes/778975202_850215.html |títulu=Benito Floro va ser presentáu como téunicu del Albacete |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=8 de setiembre de 1994 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> Dirixó al conxuntu manchegu mientres un añu y mediu, hasta qu'arrenunció al cargu en marzu de 1996 por cuenta de la mala racha de resultaos que travesaba.<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1996/03/13/deportes/826671602_850215.html |títulu=L'Albacete acepta la dimisión de Floro |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Castelo |nome=Luis |fecha=13 de marzu de 1996 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> Pa la temporada [[Primer División d'España 1996-97|1996-97]] foi contratáu pol [[Real Sporting de Xixón]],<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1996/05/31/deportes/833493606_850215.html |títulu=https://elpais.com/diario/1996/05/31/deportes/833493606_850215.html |títulu=Floro, téunicu del Sporting |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Díaz |nome=Mario |fecha=31 de mayu de 1996 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> anque nun llegó a concluyila y foi releváu n'abril de 1997 por [[Miguel Montes Busto|Miguel Montes]] dempués d'una gana ante'l [[Athletic Club]] por 4-0.<ref>{{cita web |url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1997/04/17/077.html |títulu=El Athletic golia y echa a Floro del Sporting |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Cecilio |nome=Manu |fecha=17 d'abril de 1997 |sitiuweb=[[ABC (periódicu)|ABC]]}}</ref> Darréu, treslladar a [[Xapón]] pa entrenar al [[Vissel Kobe]] ente los meses de xineru<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1997/12/16/deportes/882226812_850215.html |títulu=Floro va roblar por un equipu xaponés |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=16 d'avientu de 1997 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> y setiembre de 1998, momentu en que'l so contratu cola entidá foi rescindíu.<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1998/09/26/deportes/906760816_850215.html |títulu=Benito Floro dimite como téunicu del Vissel xaponés |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=26 de setiembre de 1998 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> El so siguiente equipu foi'l [[Club de Fútbol Monterrey|C. F. Monterrey]] de [[Méxicu]],<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/1999/11/10/deportes/942188418_850215.html |títulu=Floro faese cargu del Monterrey mexicanu |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=10 de payares de 1999 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> a quien consiguió clasificar p'apostar la liguilla final nel [[Tornéu Branu 2001 (Méxicu)|Tornéu de Branu 2001]], daqué que nun consiguíen dende 1996.<ref>{{Enllaz rotu|1={{cita web |url=http://www2.eluniversal.com.mx/pls/impreso/noticia.html?id_nota=23740&tabla=deportes |títulu=Hasta la última fecha |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Pereda |nome=Carlos |fecha=15 d'abril de 2001 |sitiuweb=[[El Universal (Méxicu)|El Universal]] }} |2=http://www2.eluniversal.com.mx/pls/impreso/noticia.html?id_nota=23740&tabla=deportes |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Na temporada [[Primer División d'España 2002-03|2002-03]] confirmóse la so torna al Villarreal catorce años dempués.<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/2002/09/17/deportes/1032213605_850215.html |títulu=El Villarreal ficha a Benito Floro por una temporada |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Pérez |nome=Javier |fecha=17 de setiembre de 2002 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> Proclamóse campeón de la [[Copa Intertoto de la UEFA|Lliga Intertoto]] nel añu [[Copa Intertoto de la UEFA 2003|2003]], en venciendo na final al [[SC Heerenveen]]. Gracies a esti trunfu, el club [[Provincia de Castellón|castellonense]] clasificar por primer vegada na so historia p'apostar la Copa de la UEFA.<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/2003/08/27/deportes/1061935208_850215.html |títulu=El Villarreal algama la UEFA per primer vegada na so historia |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Morenilla |nome=Juan |fecha=27 d'agostu de 2003 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> Presentó la so dimisión en febreru de 2004 alegando una falta d'implicación de dellos xugadores de la plantía; dexó al Villarreal na octava posición, a un puntu de los puestos que daben accesu a les competiciones europees, y na ronda de cuartos de final de la UEFA.<ref>{{cita web |url=http://deportes.elpais.com/deportes/2004/02/23/actualidad/1077524513_850215.html |títulu=Benito Floro dimite como entrenador del Villarreal |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=23 de febreru de 2004 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> Na campaña [[Primer División d'España 2004-05|2004-05]] robló como téunicu del [[Reial Club Deportiu Mallorca|R. C. D. Mallorca]],<ref>{{cita web |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2004/07/08/pagina-19/765505/pdf.html |títulu=Floro namái promete trabayu |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Aguiló |nome=Ángel |fecha=8 de xunetu de 2004 |sitiuweb=[[Mundo Deportivo]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190722184914/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2004/07/08/pagina-19/765505/pdf.html |fechaarchivu=2019-07-22 }}</ref> anque namái tuvo mientres ocho xornaes al frente del equipu nes que collechó una victoria, dos empates y cinco ganes.<ref>{{cita web |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/20041025/51262799780/el-mallorca-destituye-a-benito-floro.html |títulu=El Mallorca destitúi a Benito Floro |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=26 d'ochobre de 2004 |sitiuweb=[[La Vanguardia]]}}</ref> A finales del añu 2005 foi nomáu [[direutor deportivu]] del Real Madrid,<ref>{{cita web |url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2005/12/23/futbol/1135341910.html |títulu=Benito Floro sustitúi a Sacchi nel Madrid |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=23 d'avientu de 2005 |sitiuweb=[[El Mundo (España)|El Mundo]]}}</ref> cargu qu'ocupó mientres los últimos meses de la primer etapa de [[Florentino Pérez]] na presidencia del club pero, por cuenta de la dimisión d'ésti, decidió dexar el so llugar a los futuros escoyíos nes eleiciones.<ref>{{cita web |url=https://elpais.com/diario/2006/07/06/deportes/1152136811_850215.html |títulu=Llega Capello y despídense Floro, Butragueño y Ramón Martínez |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |apellíu=Giovio |nome=Eleonora |fecha=6 de xunetu de 2006 |sitiuweb=[[El País]]}}</ref> N'agostu de 2008, trabayó como comentarista na canal de televisión [[Telecinco]] mientres la retresmisión de la [[Supercopa d'España de Fútbol 2008|Supercopa d'España]].<ref>{{cita web |url=https://www.europapress.es/tv/noticia-real-madrid-valencia-juegan-supercopa-telecinco-20080823163844.html |títulu=Real Madrid y Valencia xueguen la Supercopa en Telecinco |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |fecha=23 d'agostu de 2008 |sitiuweb=[[Europa Press]]}}</ref> Tornó a los banquinos a empiezos de 2009, cuando se comprometió col [[Barcelona Sporting Club|Barcelona S. C.]], de la ciudá [[Ecuador|ecuatoriana]] de [[Guayaquil]], pa les dos siguientes temporaes.<ref>{{cita web |url=http://futbol.as.com/futbol/2008/12/18/mas_futbol/1229554839_850215.html |títulu=Benito Floro va dirixir al Barcelona de Guayaquil ecuatiorano |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=18 d'avientu de 2008 |sitiuweb=[[As (periódicu)|As]]}}</ref> Sicasí, les sos resultaos al frente del equipu —cinco victories, cinco empates y siete ganes— punxeron fin a la so trayeutoria a mediaos del mesmu añu.<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/2009/06/01/futbol/futbol_internacional/espanoles_mundu/1243870959.html |títulu=El Barcelona de Guayaquil destitúi a Benito Floro |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=1 de xunu de 2009 |sitiuweb=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> En xineru de 2012, robló por una campaña y media col [[Wydad de Casablanca]], de la [[Lliga de Fútbol de Marruecos|Lliga marroquín]].<ref>{{cita web |url=http://futbol.as.com/futbol/2012/01/21/mas_futbol/1327100415_850215.html |títulu=Benito Floro, nuevu téunicu del Wydad de Casablanca |fechaaccesu=18 de setiembre de 2012 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=21 de xineru de 2012 |sitiuweb=[[As (periódicu)|As]]}}</ref> Sicasí, el 20 de setiembre foi destituyíu del cargu.<ref>{{cita web |url=http://www.lasprovincias.es/20120921/deportes/futbol/benito-floro-destituido-casablanca-201209211123.html |títulu=Benito Floro ye destituyíu del Wydad de Casablanca |fechaaccesu=6 de febreru de 2013 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=21 de setiembre de 2012 |sitiuweb=[[Las Provincias]]}}</ref> El 5 de xunetu de 2013 foi anunciáu oficialmente como entrenador de la [[Seleición de fútbol de Canadá|seleición canadiana]],<ref>{{cita web |url=http://www.canadasoccer.com/canadian-soccer-association-announces-benito-floro-as-new-men-s-national-team-head-coach-p154405 |títulu=Canadian Soccer Association announces Benito Floro as new Men’s National Team Head Coach |fechaaccesu=6 de xunetu de 2013 |fecha=5 de xunetu de 2013 |sitiuweb=[[Asociación Canadiana de Fútbol]] |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131029193212/http://www.canadasoccer.com/canadian-soccer-association-announces-benito-floro-as-new-men-s-national-team-head-coach-p154405 |fechaarchivu=2013-10-29 }}</ref> cargu qu'ocupó hasta setiembre de 2016.<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/futbol/futbol-internacional/2016/09/20/57y121a646163ff70f8b45aa.html |títulu=Benito Floro acaba'l so contratu y empecipia nueva etapa |fechaaccesu=21 de setiembre de 2016 |autor=Axencia EFE |enllaceautor=Axencia EFE |fecha=20 de setiembre de 2016 |sitiuweb=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> El 23 d'avientu de 2016 foi contratáu pa dirixir a la [[Lliga Deportiva Alajuelense]] de la [[Primer División de Costa Rica]],<ref>{{cita web |url=https://www.marca.com/futbol/espanoles-mundu/2016/12/23/585d6cfb22601da65y8b4592.html |títulu=Benito Floro ye'l nuevu entrenador de la Lliga Deportiva Alajuelense (Costa Rica) |fechaaccesu=23 d'avientu de 2016 |fecha=23 d'avientu de 2016 |sitiuweb=[[Marca (periódicu)|Marca]]}}</ref> del que se desvenceyó'l 21 d'agostu de 2017.<ref>{{cita web |url=http://www.nacion.com/deportes/futbol-costa-rica/Alajuelense-conferencia-presidente-Fernando-Ocampo_0_1653434721.html |títulu=Alajuelense confirma: Wílmer López asume en llugar de Benito Floro |fechaaccesu=22 d'agostu de 2017 |fecha=21 d'agostu de 2017 |sitiuweb=[[La Nación (Costa Rica)|La Nación]] |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170822000325/http://www.nacion.com/deportes/futbol-costa-rica/Alajuelense-conferencia-presidente-Fernando-Ocampo_0_1653434721.html |fechaarchivu=22 d'agostu de 2017 }}</ref> == Clubes == {|align="center" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#DDDDDD style="color:black;" !width="190"|Club !width="170"|País !width="120"|Añu |-align=center |[[Silla Club de Fútbol|Silla C. F.]] |[[España]] |1978-1980 |-align=center |[[Torrent Club de Fútbol|Torrent C. F.]] |España |1980-1983 |-align=center |[[Club Deportivo Dénia|C. D. Dénia]] |España |1983-1984 |-align=center |[[Club de Fútbol Gandia|C. F. Gandia]] |España |1984-1985 |-align=center |[[Unión Deportiva Alzira|U. D. Alzira]] |España |1985-1986 |-align=center |[[Ontinyent Club de Futbol|Ontinyent C. F.]] |España |1986-1987 |-align=center |[[Club Deportivo Olímpic|C. D. Olímpic]] |España |1987-1988 |-align=center |[[Villarreal Club de Fútbol|Villarreal C. F.]] |España |1988-1989 |-align=center |[[Albacete Balompié]] |España |1989-1992 |-align=center |[[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid C. F.]] |España |1992-1994 |-align=center |Albacete Balompié |España |1994-1996 |-align=center |[[Real Sporting de Xixón]] |España |1996-1997 |-align=center |[[Vissel Kobe]] |[[Xapón]] |1998 |-align=center |[[Club de Fútbol Monterrey|C. F. Monterrey]] |[[Méxicu]] |1999-2001 |-align=center |Villarreal C. F. |España |2002-2004 |-align=center |[[Reial Club Deportiu Mallorca|R. C. D. Mallorca]] |España |2004 |-align=center |[[Barcelona Sporting Club|Barcelona S. C.]] |[[Ecuador]] |2009 |-align=center |[[Wydad Casablanca]] |[[Marruecos]] |2012 |-align=center |[[Seleición de fútbol de Canadá|Seleición canadiana]] |[[Canadá]] |2013-2016 |-align=center |[[Lliga Deportiva Alajuelense]] |[[Costa Rica]] |2016-2017 |} == Palmarés == === Campeonatos nacionales === {|align="center" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#DDDDDD style="color:black;" !width="160"|Títulu !width="140"|Club !width="140"|País !width="95"|Añu |-align=center |[[Copa del Rei de fútbol|Copa del Rei]] |[[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid CF]] |[[España]] |[[Copa del Rei de fútbol 1992-93|1993]] |-align=center |[[Supercopa d'España]] |Real Madrid C. F. |España |[[Supercopa d'España de Fútbol 1993|1993]] |} === Copes internacionales === {|align="center" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#DDDDDD style="color:black;" !width="160"|Títulu !width="140"|Club !width="140"|País !width="95"|Añu |-align=center |[[Copa Intertoto de la UEFA|Copa Intertoto]] |[[Villarreal Club de Fútbol|Villarreal C. F.]] |[[Heerenveen]] ([[Países Baxos|P. Baxos]])<br />[[Vila-real]] ([[España]]) |[[Copa Intertoto de la UEFA 2003|2003]] |} == Filmografía == * Reportaje Movistar+ (02/03/2015), [https://web.archive.org/web/20160611150829/http://www.canalplus.es/play/video.html?xref=20150303plucanftb_1.Ves «Fiebre Maldini: 'La charra” de Floro en Lérida'»] en [[Movistar+|Plus.es]] == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == {{wikiquote}} {{NF|1952||Floro, Benito}} {{Tradubot|Benito Floro}} [[Categoría:Persones de Xixón]] [[Categoría:Entrenadores de fútbol d'Asturies]] [[Categoría:Entrenadores del Real Sporting de Xixón]] nduivpd9who23qhss4q8yw1qxw997hd 0 162513 4527313 4491416 2026-09-11T15:54:30Z ~2026-49268-22 153380 4527313 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Berg und Löwenherz}} {{edificiu}} '''Berg und Löwenherz''' son una café, '''Café Berg''', y una [[llibrería]], '''Buchhandlung Löwenherz''', de [[Viena]] ([[Austria]]) especializaes nel públicu [[LGBT]]. Foi'l primer café d'esti tipu, col interior visible dende la cai, que s'estableció n'Austria, según la primer llibrería del so tipu nel país. == Descripción == Mientres el periodu de preparación de dos años, fundóse l'asociación cultural Kulturverein Berggasse, que sigue activu a 2011. El Café Berg y la Buchhandlung Löwenherz fundáronse asina a finales de xunu de 1993<ref name=10jahrepdf>Pressetext: [http://www.loewenherz.at/images/zehnjahre.pdf 10 Jahre Buchhandlung Löwenherz - zur Geburtstagsfeier leuchtet Malediva], 27 d'abril de 2003</ref> como proyeutu conxuntu de Leo Kellermann<ref name=10jahre>loewenherz.at: [http://www.loewenherz.at/index.php?PAGE=10jahre 10 Jahre Löwenherz und Berg], 2003, visitáu'l 3 de payares de 2007</ref> col nome d'empresa ''Löwenherz & Berg Buchhandel und Cafebetrieb GmbH'', na Berggasse, onde tamién s'atopa'l [[Muséu Sigmund Freud]], nel barriu d'[[Alsergrund]] de Viena. Creóse como «un proyeutu pa la promoción y l'ampliación de la comunidá gaylésbica». A 2011, dambos espacios siguen xuníos per una puerta. Les comíes ufiertaes nel café correspuenden a una cocina llixera, daqué italófila. Los veceros n'el so mayoría formar un amiestu de [[gai|gais]], [[lesbiana|lesbianes]] y [[heteroaliáu|heteroaliaos]]. Nuna encuesta n'Internet realizada por un periodista del ''Nachtboten'' sobre locales LGBT, el Café consiguió en 2007 el segundu puestu, permaneciendo nos primeros puestos nos años anteriores.<ref>Georg-Christian: [https://web.archive.org/web/20050207153715/http://con-domino.com/community.htm gaySZENE – UNGESCHMINKT - WAHL 2007], 5 de xunetu de 2007, visitáu'l 19 de setiembre de 2007</ref> La [[Catedráticu d'universidá|caderalgu]], [[politóloga]], [[feminista]] y [[Redactor xefe|redactora xefe]] de ''[[Lambda-Nachrichten]]'', [[Gudrun Hauer]], realiza les sos tutoríes nel Café Berg.<ref>Gudrun Hauer: [https://web.archive.org/web/http://public.univie.ac.at/index.php?id=9831 Personensuche Institut für Politikwissenschaft - Dr.in Gudrun Hauer], Universität Wien, visitáu'l 3 de payares de 2007</ref> El fondu de la llibrería nun s'amenorga a la [[lliteratura lésbica]] o [[literatura gay|gai]], sinón que tamién ufierta [[lliteratura d'Austria]], sobre [[Socioloxía]], [[Psicoloxía]] y [[Psicoanálisis]], [[Historia]] (sobremanera referente al [[Holocaustu]] y al [[Nazismu]]) y les principales obres sobre la tema [[tresxéneru]]. Tamién se vienden importaciones sobremanera d'Estaos Xuníos y Reinu Xuníu, pero tamién de Francia y Alemaña, según una gran seleición de revistes sobre temes que van dende la política y l'estilu de vida, hasta l'erotismu, los [[Historieta homosexual|cómics]], [[shōnen ai]], [[yaoi]], películes, CD de música y accesorios. Al traviés de l'asociación Kulturverein Berggasse realícense sobremanera llectures y esposiciones. Otres iniciatives son meses redondes, discutinios, visites empuestes, etc. L'asociación púnxose como oxetivu los ideales ilustraos de la [[Revolución Francesa]] —''[[Liberté, égalité, fraternité]]''— pa producir una cultura LGBT contemporánea granible. == Importancia == A principios de la década de 1990, el [[movimientu LGBT]] n'Austria empezó a estremase y creáronse diverses organizaciones. Munchos testigos de la dómina consideren el tiempu ente 1993 y 1996 como bien importante pal intre posterior del movimientu y describir como una dómina de nacencia. L'apertura de Berg und Löwenherz considérase l'empiezu d'esa fase<ref name=repnik>Ulrike Repnik: ''Die Geschichte der Lesben- und Schwulenbewegung in Österreich'', Milena Verlag, Wien 2006, ISBN 3-85286-136-5, p. 156ss</ref> y nesi mesmu añu tamién s'entamó'l primera ''[[Life Ball]]'', que se convirtió nel mayor eventu de recoyida de fondos pa la llucha contra'l sida d'Europa. Nel ambiente LGBT vienés, que s'atopa mayoritariamente en redol al Naschmarkt, la mayoría de los locales teníen inda timbre y control d'entrada. Na cai Linke [[Wienzeile]] taba'l restorán Willendorf, na [[Rosa Lila Villa]], pero que nun s'atopaba a nivel de cai y que polo tanto nun dexaba que se viera l'interior dende la cai. Tamién na cai Wienzeile, el Café Savoy tenía un públicu mistu, diendo'l públicu homosexual peles nueches; el Café nun dexaba la esposición de revistes gratuites LGBT. Berg y Löwenherz tán alloñaos d'esti barriu, cerca de la Universidá. Los xestores del café nun queríen despintar la vida de gais y lesbianes, sinón faelo visible, polo qu'instalaron grandes ventanales, que pueden abrir pel branu. Primeramente hubo grandes discutinios sobre los ventanales y dalgunos tarrecíen de que los veceros nun s'averaren por mieu a ser vistos. Asocedió lo contrario y pel branu les meses na cai son bien populares. Mientres la primera [[Marcha del Arguyu LGBT]] de Viena en 1996, los trabayadores de Berg y Löwenherz fueron los encargaos de la organización y concepción del eventu,<ref name=veit/> participando dende entós tolos años. == Historia recién == La llibrería Löwenherz empezó con unos 3.500 títulos, que fueron escoyíos por Jürgen Ostler y Andreas Brunner. En 2003 yeren más de 8.000<ref name=10jahrepdf/> y en 2007 yeren yá más de 10.000 títulos distintos.<ref name=10jahre/> En 2002 abrióse'l ''Berg Bar'' en Spittelberg, nel barriu de Neubau, una seición nocherniega»,<ref>Redaktion: [https://web.archive.org/web/20040926043411/http://www.falter.at/web/bov/detail.php?id=1269 Die besten Stadt-Tipps - Berg Bar], Best of Vienna 1/2002, Falter Verlag, p. 75</ref> que cerró darréu. Kellermann dirixó'l café y la llibrería hasta 2002. Convertir nuna institución y pasar la direición del café a Georg Ender, que trabayaría ellí llargos años.<ref>"tft": {{enllaz rotu|1=[http://www.queerworld.at/?conid=7&srt=3 Ein Tiroler in Wien] |2=http://www.queerworld.at/?conid=7&srt=3 |bot=InternetArchiveBot }}, Queerbook, 3 d'ochobre de 2006</ref> N'ochobre de 2002,<ref name=10jahre/> la llibrería pasó a ser dirixida por Jürgen Ostler, que collaborara dende la dómina de preparación en 1992,<ref>loewenherz.at: [http://www.loewenherz.at/index.php?PAGE=juergen Jürgen], visitáu'l 3 de payares de 2007</ref> y Veit Schmidt, que trabayaba na llibrería dende 1994.<ref name=veit>loewenherz.at: [http://www.loewenherz.at/index.php?PAGE=veit Veit], visitáu'l 3 de payares de 2007</ref> A principios de 2007, Georg Eder abrió'l club ''studio67''. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * {{Enllaz rotu|1={title}|2={url}|date={timestamp:%B %Y}|bot=InternetArchiveBot|1=www.cafe-berg.at |2=http://www.cafe-berg.at/ |date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.loewenherz.at/ www.loewenherz.at] * [http://www.loewenherz.at/kulturverein/index.htm Kulturverein Berggasse] {{ORDENAR:Berg und Loewenherz}} {{Control d'autoridaes}} [[Categoría:Asociaciones LGBT]] [[Categoría:Cafés de Viena]] [[Categoría:LGBT n'Austria]] [[Categoría:Llibreríes LGBT]] rxya4yd5ldgjwdw61fe73u8pfxgd3rd 0 162577 4527538 3819862 2026-09-12T09:36:01Z Limotecariu 735 4527538 wikitext text/x-wiki El '''Día del Espíritu''' un día añal de la conciencia LGBTI celebráu'l tercer xueves d'ochobre en [[Canadá]].<ref>{{en}} [http://www.glaad.org/spiritday/about What is Spirit Day?] GLAAD.</ref> Empecipiar en 2010 pola adolescente canadiana Brittany McMillan, quien promulgó una nueva conmemoración llamada '''Spirit Day''', la primer celebración de los cualos tuvo llugar el 20 d'ochobre de 2010.<ref>{{cita web|títulu=Go purple on October 15, 2015 for #spiritday|url=http://www.glaad.org/spiritday|publisher=GLAAD|fechaaccesu=30 de xunu de 2015}}</ref> Esi día la xente usa'l color moráu p'amosar el so sofitu a la mocedá [[LGBTI]] que son víctimes d'[[acoso escolar]].<ref>{{cita web|url=http://www.easternecho.com/index.php/m/article/2010/10/spirit_day_to_honor_recent_homosexual_suicide_victims|títulu=Spirit Day to honor recent homosexual suicide victims|last=Wackrow|first=Kyle|date=10 d'ochobre de 2010|publisher=The Eastern Echo|fechaaccesu=26 d'ochobre de 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101017021916/http://www.easternecho.com/index.php/m/article/2010/10/spirit_day_to_honor_recent_homosexual_suicide_victims|archivedate=17 d'ochobre de 2010}}</ref> == Ver tamién == * [[Acoso escolar]] * [[LGBT]] == Referencies == {{llistaref}} {{Tradubot|Día del Espíritu}} [[Categoría:Eventos LGBT]] [[Categoría:Activismu LGBT]] l0k38qvgc2d8hh66ceavuy5vojfz1t3 0 162964 4527550 4517338 2026-09-12T09:44:34Z Limotecariu 735 4527550 wikitext text/x-wiki {{Tradubot|Charles Trick Currelly}} {{persona}} '''Charles Trick Currelly''' {{nym}} foi un [[Cleru|clérigu]] y [[Arqueoloxía|arqueólogu]] [[Canadá|canadianu]] y el primer direutor del [[Muséu Real d'Ontario]] de 1914 a 1946. == Biografía == C. T. Currelly nació'l 11 de xineru de 1876 n'[[Exeter (Ontario)|Exeter]], [[Ontario]]. Fíu únicu de John Currelly y Mary Ann Treble, asistió a la escuela llocal de Exeter y ye sabíu que visitaba ferreríes, curtiembres, y negocios de carreteros pa estudiar l'usu de distintos materiales.<ref name=Matthews>{{cita publicación |apellíu=Matthews |nome=Julia |títulu=The Right Man in the Right Place at the Right Time: A Look at the Visonary who was Instrumental in Founding the ROM |añu=Spring 2006 |publicación=Rotunda |volume=38|númberu=3}}</ref> Recibió lleiciones de Llatín del reverendu Jasper Wilson, que tamién enseñó-y tiru.<ref name="Matthews" /> Los años d'estudios secundarios de Currelly nel Harbord Collegiate Institute llevaron a la so familia a camudase a Toronto. Mientres esos años, tomó lleiciones d'Arte y Bioloxía. Dempués de graduase en 1894, asistió al Victoria College de la Universidá de Toronto al igual que fixeren el so padre y el so güelu. Nel Victoria College, tomó cursos de Bioloxía y Ciencies de la Tierra amás d'Historia d'Asia y Llingües Romances. Recibió'l so B.A. en 1898.<ref name="Matthews" /> Dempués de la universidá, Currelly dedicó los siguientes dos años trabayando como misioneru llaicu pa la [[Metodismu|Ilesia Metodista]] na [[reserva india]] de ''Umatilla'' nel norte de [[Manitoba]].<ref name="torontostar"/> Mientres esi tiempu, recoyó información sobre la vida de les [[Naciones Orixinaries de Canadá]] que foi exhibida cuando tornó al Victoria College pa realizar estudios de posgráu.<ref name="Matthews" /> Recibió la so maestría del Victoria College en 1902.<ref name="torontostar" /> == Arqueoloxía == Dempués de completar los sos estudios de posgráu, Currelly viaxó a Inglaterra col so amigu Ned Burwash, fíu de Nathaniel Burwash, rector de la Universidá de Victoria, esperando estudiar como'l [[evanxeliu social]] habíase infiltrado nes clases trabayadores. Sicasí, esti plan atayóse cuando visitó'l [[Muséu Británicu]] pa identificar delles monedes.<ref name="Matthews" /> Una figura [[ushebti]], na so posesión, dio-y a Currelly la oportunidá de conocer al famosu exiptólogu [[Flinders Petrie]] que taba trabayando pal ''[[Egypt Exploration Society|Fondu pa la Esploración d'Exiptu]]''. Petrie entrevistar alrodiu de la so capacidá pa dibuxar y ufiertó-y una beca de collaboración. Poco tiempu dempués, Currelly camudar al llar de Petrie onde aprendió como empacar oxetos arqueolóxicos.<ref name="Matthews" /><ref name=Harbordite>{{cita publicación |títulu=Some Distinguished Harbordites|publicación=Harbordite:|fecha=Spring 1992|númberu=30}}</ref> Nun pasó enforma tiempu primero que Currelly atopárase al cargu de una escavación n'Exiptu onde afayó'l [[cenotafiu]] y la tumba d'[[Amosis I]].<ref name=Lovat>{{cita llibru |apellíos=Dickson|nome=Lovat|títulu=The Museum Makers: The Story of the Royal Ontario Museum|url=https://archive.org/details/museummakersst00roya|añu=1986|editorial=Royal Ontario Museum|allugamientu=Ontario|isbn=0-88854-326-3}}</ref> Dempués d'eso, siguió trabayando en Ehnasya, [[Baxu Exiptu]], y nel [[Sinaí]] so la direición de Petrie hasta 1905, añu nel que Petrie dexó'l ''Fondu''.<ref name="Lovat" /> Dos años más tarde, Currelly, de la mesma, tamién abandona les sos xeres pa la ''Fondu''. El so trabayu n'Exiptu dexó-y afayar el so talentu y amor escontra'l [[coleicionismu]] los cualos empezó a utilizar pa británicos y canadianos, ente los que s'atopaba Edmund Walker, el padre d'unu de los sos amigos d'escuela. Dempués de conocer a Walker en 1905, Currelly foi nomáu coleicionista oficial de la Universidá de Toronto y más tarde foi-y otorgáu'l títulu de curador d'arqueoloxía del Oriente.<ref name="Lovat" /> Somorguiáu nel so trabayu, foi convenciéndose más y más de la necesidá de desenvolver un bon muséu en Toronto.<ref name="Harbordite" /><ref name=CurrellyROM>{{cita web |títulu=Charles T. Currelly|url=http://www.rom.on.ca/en/about-us/our-history/founders/charles-t-currelly|editorial=Royal Ontario Museum|fechaaccesu=7 de xunu de 2013}}</ref> == Muséu Real d'Ontario == En 1906, cuando Edmund Walker atopábase presidiendo una comisión sobre'l futuru de la Universidá de Toronto, encamentóse la construcción d'un muséu que sirviera a los estudiantes y al públicu. Poco dempués - y so la supervisión del propiu Walker -, empezó la planificación pa la fundación d'un muséu provincial. En 1907, C. T. Currelly foi nomáu curador del Muséu Real d'Arqueoloxía d'Ontario. Mientres l'añu 1911, empezó a trabayar nos suétanos del primer edificiu que tuvo'l muséu, que inda atopar en construcción. Finalmente, en 1914, convertir en direutor del Muséu d'Arqueoloxía.<ref name="Matthews" /><ref name="Harbordite" /> A lo llargo de la so vida, Currelly trabayó de cutio na espansión de los intereses del Muséu y nunca detuvo la so busca d'alquisiciones que prestigiaran les coleiciones del Muséu, conduciéndoles a una enorme crecedera a lo llargo de los últimos años de la década de 1910 y de tola década de 1920. Cuando finalmente retiróse, en 1946, el Muséu renombró el vieyu ''Armour Court'' como galería ''Currelly'',<ref name="CurrellyROM" /> (nome que caltién hasta l'actualidá) y encargólu a l'artista Sylvia Hahn la realización de cuatro murales pa esa mesma sala con temes medievales. N'unu d'ellos, Currelly foi representáu guardando una [[xusta]]. <center> {{galería d'imáxenes|anchu=230 | llinies=3 | Lobby - Royal Ontario Museum - DSC09843.JPG|Currelly Gallery nel ROM con dos de los cuatro murales de Sylvia Hahn al fondu | ROM-MedievalJoustMuralDetail-CharlesTrickCurrelly.png|Detalle d'otru de los murales; Currelly, segundu dende la derecha }} </center> == Últimos años y fallecimientu == [[Ficheru:CurrellyBust.JPG|thumb|100px|text-top|Bustu de Currelly en bronce. Sala de llectura nel ROM.]] Antes de morrer, Currelly escribió una autobiografía titulada ''I Brought the Ages Home.'' Esti llibru rellata les sos aventures, viaxes y trabayu nel Muséu. Dempués del so retiru, vivió cerca de [[Port Hope (Ontario)|Port Hope]], Ontario. Tando en [[Florida]], mientres unes vacaciones d'iviernu, Currelly careció y tuvo de ser treslladáu al [[Johns Hopkins Hospital]] en [[Baltimore]].<ref name=torontostar>{{cita publicación |títulu=Dr. Charles T. Currelly, 82 Noted Archeologist Dies|periódicu=Toronto Daily Star|fecha=12 d'abril de 1957}}</ref> El octogenario Currelly finó'l 10 d'abril de 1957 nesi hospital onde s'atopaba recibiendo tratamientu dende'l mes d'avientu.<ref name=obit>{{cita publicación |títulu=Museum Founder Passes in Baltimore Hospital|url=https://news.google.com/newspapers?id=we8xAAAAIBAJ&sjid=6-IFAAAAIBAJ&pg=4644,2776533&dq=charles-trick-currelly&hl=en|fechaaccesu=19 de xunu de 2013|periódicu=Ottawa Citizen|fecha=12 d'abril de 1957}}</ref> Sobrevivir la so esposa Mary Newton y los trés fíos del so matrimoniu con ella, John, Suzanne y Ralph. El 7 d'ochobre d'esi miso añu'l Muséu entamó una exhibición nel so honor. La mesma foi inaugurada col descubrimientu d'un bustu del propiu Currelly, en bronce, fechu esi añu pola Fundición ''Vandevoorde Art'' de Montreal a partir d'una escultura so realizada en 1919 pol artista canadianu Ulric Stonewall Jackson Dunbar. Esti bustu y un medallón de bronce, col so perfil, exhibir na Sala de llectura Sackler del Muséu.<ref name=Bust>{{cita publicación |apellíu=Smith|nome=Arthur|títulu=Commemorating a ROM Legend: Saying Goodbye to C.T. Currelly|periódicu=ROM: Magazine of the Royal Ontario Museum|fecha=Spring 2009}}</ref> [[Ficheru:CurrellyPlaster.JPG|thumb|left|Perfil de Currelly en bronce y Fundíu en yelsu. Sala de llectura nel ROM.]] {{clear}} == Publicaciones == * ''Abydos III''. (con Ayrton, Edward Russell; Weigall, Arthur Edward Pearse Brome y Gardiner, A. H.) London: The Egypt Exploration Fund, 1904. oclc=61930471. * [https://archive.org/stream/researchesinsina00petruoft#page/n11/mode/2up Researches in the Sinai]. (con Flinders Petrie) New York: Y.P. Dutton, 1906 * ''I Brought the Ages Home''. Toronto: Ryerson Press, 1956 == Ver tamién == * [[Muséu Real d'Ontario]] * [[Ayalgues del Muséu Real d'Ontario]] * [[Beardmore Relics]], un afayu de supuestos restos arqueolóxicos que, Currelly sostenía, yeren evidencia d'un antiguu asentamientu [[Pueblos nórdicos|Norse]] en Ontario; güei ye consideráu un fraude. * [[Cercu de la Reina Tetisheri]] == Bibliografía == * Ayrton, Edward Russell; Currelly, C. T.; Weigall, Arthur Edward Pearse Brome, 1904. ''Abydos III'', London: [[Egypt Exploration Society|The Egypt Exploration Fund]], [[OCLC]]=61930471. == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Traducíu ref|en|Charles Trick Currelly|oldid=609863423|trad=}} {{NF|1876|1957|Trick Currelly, Charles}} [[Categoría:Arqueólogos y arqueólogues de Canadá]] [[Categoría:Exiptólogos y exiptólogues]] [[Categoría:Curadores de Canadá]] 9dg6bg9y0146438sm7tgdnmtnfhmw0n 0 163674 4527376 4273951 2026-09-11T22:44:10Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527376 wikitext text/x-wiki {{universidá |nome = Université Toulouse III Paul Sabatier |traducción nome = Universidá Paul Sabatier |imaxe = |tamañu imagen = |pie = |sigla = UPS |nomatu = |lema = |lemaref = |lemaesp = |lemaespref = |tipu = Pública |fundación = 1969 |fundador = |direición = |cp_esquierda = |cp_derecha = |ciudá = [[Toulouse]] |estáu = {{FRA|OCC}} |país = {{FRA}} |sedes = |campus = |profesores = 2.300 |estudiantes = 32.000 |bachilleratu = |pregrado = |posgráu = |doctoráu = |otros_estudiantes = |mascota = |colores académicos = |colores deportivos = |rector = Jean-Pierre Vinel |vicerrector = |canciller = |presidente = |direutor = |vice canciller = |decanu = |alministrador = |nome alministrador= |afiliaciones = [[Universidá Federal de Toulouse Midi-Pyrénées]],<ref>{{fr}}[http://www.univ-toulouse.fr/universite/presentation/etablissements-membres#ut3 Université Toulouse III - Paul Sabatier]</ref> Aerospace Valley,<ref>{{fr}}[http://www.aerospace-valley.com/membres?dpt=All&keywords=&page=34 Liste des membres]</ref> ISSAT<ref>{{fr}}[http://www.issat.com/presentation/membres/ Membres]</ref> |financiamiento = |funcionarios = |alministrativos = |sitiu web = http://www.univ-tlse3.fr/ |logo = |notes = }} La '''Universidá Paul Sabatier''' ({{lang-fr|Université Toulouse III Paul Sabatier}}, tamién llamada UPS o Toulouse 3) ye una universidá francesa alcontrada en [[Toulouse]]. El presidente de la universidá ye'l profesor Jean-Pierre Vinel. == Facultaes == * Inxeniería * Informática (n'asociación cola ''[[École nationale de l'aviation civile]]''<ref>{{fr}}[http://www.masterihm.fr/objectifs.html Objectifs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160219083834/http://www.masterihm.fr/objectifs.html |date=2016-02-19 }}</ref>) * Matemátiques * Física * Bioloxía * Medicina * Tierra, Mediu Ambiente, Biodiversidá == Famosos graduaos == * [[César Bertucci]], astrónomu arxentín * [[Pierre Cohen]], políticu francés * [[Jordi Ramisa Martínez]], arquiteutu español * [[Petre Roman]], inxenieru llétricu y políticu rumanu * [[Petre Roman]], inxenieru llétricu y políticu rumanu Hilario * Hernández Moreno, inxenieru aeronáuticu mexicanu == Famosu profesor == * [[Ernesto Carmona Guzmán]], químicu español == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www.univ-tlse3.fr/ Sitiu Oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151008032719/http://www.univ-tlse3.fr/ |date=2015-10-08 }} {{Tradubot|Universidad Paul Sabatier}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Universidaes de Francia]] [[Categoría:Toulouse]] rwx0t9hd0ca5ysqrhlyqjfwiiuyjfeu 0 164815 4527306 4294948 2026-09-11T15:47:58Z ~2026-49268-22 153380 4527306 wikitext text/x-wiki {{llocalidá}} '''Port Hedland''' ye una llocalidá na [[Rexones d'Australia Occidental|rexón]] de [[Pilbara]] nel estáu [[australia|australianu]] d'[[Australia Occidental]]. Con una población de 15.044 habitantes, qu'inclúi la ciudá satélite de South Hedland, ye la segunda ciudá más poblada de la rexón.<ref>[http://www.citypopulation.de/Australia-UC.html CityPopulation.de: Australia]</ref> Na ciudá tamién s'atopa'l puertu de mayor tonelaxe de too Australia.<ref name="PHPA">{{cita web | títulu = Port Hedland Port Authority | url = http://www.phpa.com.au/ | fechaaccesu = 3 d'avientu de 2006 | urlarchivu = https://web.archive.org/web/20120420181846/http://www.phpa.com.au/ | fechaarchivu = 2012-04-20 }}</ref> Port Hedland cunta con un puertu natural de anclaje fondu que, a demás de ser el principal puntu de receición de combustible y carga pa la rexón, foi consideráu perfectu pa les unviaes de [[mineral de fierro]] que s'estrayen nes serranías allugaes tierra adientro nes cercaníes del pueblu. El mineral ye tresportáu per tren dende cuatro importantes depósitos de fierro nel este y sur de la zona de Port Hedland. N'agostu de 2010, el puertu esportó 13,6 millones de tonelaes de mineral de fierro.<ref>{{cita web|url=http://www.hellenicshippingnews.com/index.php?option=com_content&task=view&id=120648&Itemid=79|títulu=Port Hedland Aug iron ore exports fall 7.1 pct m/m|fechaaccesu=15 de setiembre de 2010|fecha=14 de setiembre de 2010}}</ref> Otres importantes actividaes que la llocalidá sofita inclúin pozos de gas natural na agua, sal, manganesu y ganadería. El pastiáu de ganáu vacuno y ovín foi nel so momentu una importante fonte d'ingresos pa la rexón, sicasí vieno decayendo amodo col pasu de los años. Port Hedland tamién ocupó la estación terminal del Marble Bar Railway del gobiernu d'Australia Occidental, una llinia de tren que sirvía de sofitu pa la zona de minería d'oru de Marble Bar. == Historia == [[Ficheru:Iron ore Pilbara 2.svg|180px|thumb|left|Mines de fierro na rexón de [[Pilbara]].]] Port Hedland ye conocida polos pueblos aboríxenes australianos [[Kariyarra]] y Nyamal como [[Marapikurrinya]], nome que puede significar "llugar de bona agua" y fai referencia a los trés fontes d'agua fresco qu'entá pueden atopase na llocalidá y la so contorna, o como indica la páxina oficial del conseyu municipal, "referir al estuariu en forma de mano nes contornes del puertu (marra - mano, pikurri - apuntar rectu y nya - lletreru con nome de llugar)".<ref>{{cita web|url=http://www.porthedland.wa.gov.au/town/history.html|títulu=History|fechaaccesu=18 de payares de 2006|autor=Town of Port Hedland|fecha=18 de marzu de 2005|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20061210090546/http://www.porthedland.wa.gov.au/town/history.html|fechaarchivu=10 d'avientu de 2006}}</ref> Según una lleenda del Tiempu del Suañu ye qu'ellí había una culiebra marina xigante ciega que vivía nun cuerpu d'agua arrodiáu de tierra llamáu Jalkawarrinya. Esta área anguaño ye'l reservorio qu'utilicen los barcos que lleguen al puertu pa maniobrar, y según cuenta la lleenda, "la llegada de los grandes barcos significó que yá non se pudo quedar ellí". Anque la mariña de la rexón fuera esplorada nel sieglu XVIII, el Capitán Peter Hedland foi unu de los primeros europeos n'esplorar el puertu col propósitu de desenvolver un centru d'esportación nel llugar. Peter Hedland llegó a llugar n'abril de 1863 a bordu del so barcu, el Mystery, qu'él mesmu construyera en Point Walter nes veres del ríu Swan. Llamó al llugar Badea Mangales y reportó que sería un bon llugar de desembarcu con un puertu bien protexíu y que tamién cuntaba con suministru d'agua duce. Lo que Hedland nun reportó foi que'l puertu yera de mal accesu por cuenta de un puexu de sable que cerraba la so entrada, lo que quería dicir que namái yera accesible cuando la marea taba alta y que'l so pasu yera complicáu cuando había mal tiempu por cuenta de la estrecha entrada.<ref name="Hardie 1981">{{cita llibru|autor=Hardie, J.|añu=1981|títulu=Norwesters of the Pilbara Breed|allugamientu=Port Hedland, Western Australia|editorial=Shire of Port Hedland|isbn=0-9594155-0-5}}</ref> En 1866, el residente Maxistráu de [[Roebourne]], Treverton Sholl, contrató a Charles Wedge por qu'investigara la esistencia de sitios alternativos pal pueblu de Roebourne. Reportar de Wedge sobre la sustentabilidad de Port Hedland yera pesimistes. En 1891, la esploración de la rexón per parte de Tom Traine, John Wedge y Syd Hedley identificaron dos llugares de desembarcu y describieron el puertu como "bonitu al igual que seguro". En setiembre de 1895, los residentes de Cossack solicitaron al Agrimensor del Distritu que realizara una inspeición de la mariña en Port Hedland y solicitaron al gobiernu que construya un cai. === Minería === Goldsworthy Mining desenvolvió una mina d'oru a aproximao 100 quilómetros al este de Port Hedland a principios de los años 1960 y construyó los pueblos de Goldsworthy y depués Shay Gap como sitios mineros. Una llinia de tren foi construyida dempués hasta Port Hedland onde se dragó la canal del puertu pa faelo más anchu y fondu, asina mesmu construyó un muelle al llau opuestu del pueblu de Port Hedland na isla de Finucane. Les unviaes de mineral de fierro empezaron el 27 de mayu de 1966 cuando'l Harvey S Mudd zarpó dende Port Hedland en direición a Xapón con 24.900 tonelaes del mineral. En 1967 afayóse mineral de fierro en Mount Whaleback y entamóse una nueva inversión minera qu'incluyó l'establecimientu d'un nuevu pueblu, Newman; la construcción de 426 km de llinies de tren dende la mina hasta'l puertu y la instalación d'equipu de procesamientu pal mineral tantu en Newman como en Port Hedland. en 1986, por un costu de $87 millones, la canal esistente foi dragáu pa dexar al puertu aumentar el tonelaxe de los barcos que podíen ingresar. Antes del dragáu, el puertu solo podía cargar barcos de menos de 2.000 tonelaes, pero anguaño puede afaer barcos de más de 250.000 tonelaes. === Accidente aereu de 1968 === El 31 d'avientu de 1968, un [[Vickers Viscount]] operáu por MacRobertson Miller Airlines estrellóse cerca de Indee Station. L'avión partiera dende Perth con direición a Port Hedland ensin nengún incidente, hasta que diez minutos antes d'aterrizar sufrió una falla catastrófica na so ala trasera derecha que causó que l'ala dixebrar del fuselaje. Los 26 tripulantes que viaxaben a bordu morrieron, incluyendo'l pilotu, el primer oficial y dos azafatas.<ref>{{cita web|url=http://www.ema.gov.au/ema/emadisasters.nsf/c85916y930b93d50ca256d050020cb1f/2y2b655f537bf80bca256d33000583b9?OpenDocument|títulu=Port Hedland, Western Australia: Aircraft Crash|fechaaccesu=29 d'ochobre de 2008|obra=Emergency Management Australia disasters database|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071015184843/http://www.ema.gov.au/ema/emadisasters.nsf/c85916y930b93d50ca256d050020cb1f/2y2b655f537bf80bca256d33000583b9?OpenDocument|fechaarchivu=15 d'ochobre de 2007}}</ref><ref>{{enllaz rotu|1={{cita web|url=http://johnwilliambarnes.spaces.live.com/Blog/cns!BE3AFDE98176603D!906.entry|títulu=Vickers Viscount aircrash near Port Hedland, 1968 - 26 dead|fechaaccesu=30 d'ochobre de 2008|fecha=11 d'abril de 2008|obra=johnwilliambarnes.spaces.live.com/Blogue}} |2=http://johnwilliambarnes.spaces.live.com/Blog/cns!BE3AFDE98176603D!906.entry |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === Centru d'internamientu d'estranxeros === En 1991, abrióse un [[centru d'internamientu d'estranxeros]] en Port Hedland pa solucionar el problema de la llegada d'inmigrantes vietnamites en busca d'asilu. Consideróse que Port Hedland yera una bon llugar yá que yera na so contorna que llegaben munchos estranxeros en bote buscando entrar a Australia y cuntaba con un aeropuertu internacional que dexaría realizar deportaciones con facilidá cuando éstes sían necesaries. El centru de detención foi privatizáu pol gobiernu de [[John Howard]] a finales de los 1990, y cerró en 2004 cuando'l númberu d'inmigrantes en busca d'asilu que llegaben en bote al noroeste d'Australia decayó. L'alcalde de la ciudá pidió al gobiernu federal que-yos dexe utilizar el centru p'afaer al gran númberu de nuevos trabayadores mineros que'l ''boom'' de la minería nesi entós riquía. La falta de llugares d'agospéu en Port Hedland fai que sía difícil pa les empreses operar en forma eficiente una y bones nun pueden allugar a tol so personal o consultores esternos nel llindáu númberu d'hoteles qu'hai nel pueblu. El centru de detención ta allugáu sobre la sablera y hasta apocayá yera operáu como un centru d'agospiamientu individual namái pa homes per parte de Mount Newman Mining (agora BHP Billiton).<ref>''North West Telegraph'', 7 February 2007</ref> == Xeografía y clima == El clima de Port Hedland bazcuya ente templáu y caliente, con temperatures máximes permediu de 36,4&nbsp;°C en xineru y 27,1&nbsp;°C en xunetu. Les temperatures máximes nel branu polo xeneral son moderaes por una templada pero húmedu oral marín. La precipitación añal (casi puramente nos meses d'avientu y xunu) ye de 311,5 mm en permediu, pero por cuenta d'erráticos ciclones ye suxeta a una de les variaciones más grandes del mundu. Por casu, en 1942 la precipitación añal foi de 1040 mm, pero en 1944 solo hubo 32 mm y el pueblu tuvo más de 300 díes ensin agües.<ref>[http://www.bom.gov.au/jsp/ncc/cdio/weatherData/av?p_display_type=dailyDataFile&p_nccObsCode=136&p_stn_num=004002&p_c=-10001933&p_startYear=1944 Port Hedland Post Office in 1944]</ref> Les altes temperatura de Port Hedland nel branu faen que la mayoría de los turistes visitar más que tou los meses más templaos ente mayu y setiembre. {{clima |location = Port Hedland |metric first = yes |single line = yes |Xin record high C = 49.0 |Feb record high C = 48.2 |Mar record high C = 45.9 |Abr record high C = 42.4 |May record high C = 38.8 |Xun record high C = 35.5 |Xnt record high C = 34.4 |Ago record high C = 36.8 |Set record high C = 42.2 |Och record high C = 46.9 |Pay record high C = 47.4 |Avi record high C = 47.9 |year record high C = 49.0 |Xin high C = 36.4 |Feb high C = 36.2 |Mar high C = 36.7 |Abr high C = 35.2 |May high C = 30.6 |Xun high C = 27.6 |Xnt high C = 27.1 |Ago high C = 29.2 |Set high C = 32.3 |Och high C = 34.8 |Pay high C = 36.2 |Avi high C = 36.6 |year high C = 33.2 |Xin low C = 25.6 |Feb low C = 25.5 |Mar low C = 24.5 |Abr low C = 21.4 |May low C = 17.2 |Xun low C = 14.1 |Xnt low C = 12.3 |Ago low C = 13.1 |Set low C = 15.4 |Och low C = 18.4 |Pay low C = 21.3 |Avi low C = 24.0 |year low C = 19.4 |Xin record low C = 18.1 |Feb record low C = 16.3 |Mar record low C = 15.8 |Abr record low C = 12.2 |May record low C = 7.0 |Xun record low C = 4.7 |Xnt record low C = 3.2 |Ago record low C = 3.7 |Set record low C = 7.7 |Och record low C = 11.1 |Pay record low C = 12.4 |Avi record low C = 16.6 |year record low C = 3.2 |rain colour=green |Jan rain mm = 62.2 |Feb rain mm = 94.8 |Mar rain mm = 50.1 |Apr rain mm = 22.4 |May rain mm = 27.0 |Jun rain mm = 20.7 |Jul rain mm = 11.1 |Aug rain mm = 4.9 |Sep rain mm = 1.3 |Oct rain mm = 0.9 |Nov rain mm = 2.7 |Dec rain mm = 17.9 |year rain mm = 314.4 |source 1 = Bureau of Meteorology<ref name="bom">{{cita web|url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_004032_All.shtml|títulu=Climate statistics|fechaaccesu=3 de xineru de 2013}}</ref> |date=xineru de 2013 }} === Puertu === El puertu de Port Hedland ta alministráu pola Autoridá Portuaria de Port Hedland, una axencia del gobiernu estatal. Les oficines de l'Autoridá Portuaria, la torre de control y l'helipuertu atopar en Magrove Point, xusto al oeste de The Esplanade nel estremu occidental de Port Hedland. El remolcador, l'aduana y el cai públicu atópense cerca, en Laurentius Point. Los muelles del puertu tán en dambos llaos del puertu - la Isla Finucane nel oeste y en Port Hedland nel este. Los barcos apuerten a éstos y parten del puertu al traviés d'un estrechu y curva canal. == Fauna y flora == Port Hedland tien una colonia de [[Natator depressus|tortúes planes]], allugada na llinia de sablera principal. Hai dellos miradores a lo llargo del corredor de la sablera que dexen reparar a mamíferos marinos como'l [[Tursiops aduncus|delfín Indo-Pacíficu]], el [[Sousa (xéneru)|delfín gorrumbu]] y el [[delfín d'aleta chata australianu]]. El [[Port Hedland Saltworks Important Bird Area]] (n'asturianu, Área Importante d'Aves del Marjal de Port Hedland) ye un cachu de tierra orixinalmente inerte de 103 km², qu'agora contién un marjal, a unos 20 km al este del puertu de Port Hedland. La zona regularmente sirve de soporte vital pa más del 1% de la población mundial de [[correlimos cuellirrojo]] y [[correlimos acuminado]], amás d'una población del llindáu [[gerygone tenebrosa]].<ref>{{cita web|url=http://www.birdata.com.au/diba.vm|títulu=IBA: Port Hedland Saltworks|fechaaccesu=22 d'abril de 2012|obra=Birdata|editorial=Birds Australia}}</ref> Ente les especies que la so población vieno en cayente dende los años 1980 tán el [[correlimos falcinelo]], el dowitcher asiáticu, el [[correlimos zarapitín]], l'[[avoceta australiana]], la cigüeña rayada, el caradrino oriental, la [[canastera oriental]] y el [[fumarel aliblanco]]. Otres especies que viven na zona son l'[[avutarda australiana]], la [[chlamydera guttata]], el pinzón coloráu y el [[anteojito australianu]].<ref name=bli>BirdLife International. (2011). Important Bird Areas factsheet: Port Hedland Saltworks. Downloaded from http://www.birdlife.org on 22/09/2011.</ref> Nos estuarios como Pretty Pool esisten [[mangal]]es, pexes marinos y otres aves. == Blackrock Stakes == Blackrock Stakes ye una carrera de 122 km dende Whim Creek hasta Port Hedland na que los competidores, yá sía n'equipos o individualmente, emburrien carretillas cargaes con mineral de fierro. Llevar a cabu per primer vegada en 1971, y los competidores emburriaben una carretilla llena de mineral de fierro dende una mina remota hasta Port Hedland. Dende entós la carrera llogró recaldar más de $1 millón pa obres de caridá na so nueva versión modificada na qu'equipos de 10, tríos, duos o corredores solos emburrien carretillas modificaes cargaes con 11 kg de mineral de fierro a lo llargo de los 122 km.<ref>[https://www.abc.net.au/local/audiu/2010/03/12/2844642.htm ABC Blackrock States broadcast].</ref> === Más información === * {{cita llibru|apellíu=Shaw|nome=Murray|añu=2006|títulu=Moving Mountains: The Evolution of Port Hedland Harbour|place=Carlisle, WA|editorial=Hesperian Press|isbn=085905389X|idioma=inglés}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons category|Port Hedland, Western Australia|Port Hedland}} * [http://www.porthedland.wa.gov.au/ Port Hedland] (n'inglés) * [http://www.planning.wa.gov.au/publications/development/porthedlandsurvey/survey.html WA Planning Commission - Comisión d'Usu de Suelu] (1999) (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20061214194448/http://www.bom.gov.au/weather/wa/port_hedland/ Bureau of Meteorology: Port Hedland Meteorological Office] (n'inglés) * [https://web.archive.org/web/20090520023118/http://www.phpa.wa.gov.au/ Autoridá Portuaria de Port Hedland] (n'inglés) {{Tradubot|Port Hedland}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llocalidaes d'Australia]] [[Categoría:Puertos d'Australia]] gy501xjf8nhi5bekabqrj8wyrott99y 0 165406 4527273 4118586 2026-09-11T15:27:19Z ~2026-49268-22 153380 4527273 wikitext text/x-wiki '''Xudeo-araméu''' ye un nome coleutivu utilizáu pa describir delles llingües hebrees influyíes pol [[idioma araméu|araméu]] y el [[neoarameo]]. L'araméu, como'l [[idioma hebréu|hebréu]], ye una [[Llingües semítiques noroccidentales|llingua semítica occidental]] y los dos tienen enforma paecíu. Dende'l sieglu VII e.C. l'araméu yera la ''[[llingua franca]]'' d'[[Oriente Mediu]]. Aportó a la llingua de la diplomacia y del comerciu, pero nun foi usada pol pueblu hebréu nos sos empiezos. Como describe'l Segundu Llibru de los Reis 18:26, [[Ezequíes]], rei de Xudá, pidió axustar colos embaxadores asirios n'araméu meyor que n'hebréu, polo que'l pueblu non podía enterase. Mientres el sieglu VI e.C. el [[cautiverio de Babilonia]] llevó la llingua de trabayu de [[Mesopotamia]] muncho más a la vida diaria de los xudíos ordinarios. Alredor del añu 500 e.C. [[Darío I de Persia]] proclamó{{ensin referencies|date=February 2007}} que l'araméu sería la llingua oficial de la metá occidental del so imperiu, y el dialeutu araméu oriental convertir na norma estándar oficial. Evidencies documentales enseñen el cambéu gradual del hebréu al araméu: # L'[[idioma hebréu|hebréu]] yera usáu de primeres como primer llingua na sociedá, la otra, similar a les llingües cananees, yera conocida y entendida. # L'[[idioma araméu|araméu]] ye utilizáu como llingua internacional na diplomacia y nel comerciu. # L'araméu ye utilizáu pa la comunicación ente súbditos y na alministración del imperiu. # L'araméu aportó a gradualmente la llingua de la vida esterior (nel mercáu, por casu). # L'araméu reemplazó gradualmente al [[idioma hebréu|hebréu]] nel llar, y esti postreru úsase namái na actividá relixosa. == Bibliografía == * Sokoloff, Michael, ''A Dictionary of Jewish Babylonian Aramaic'': Bar Ilan and Johns Hopkins 2002 * Sokoloff, Michael, ''A Dictionary of Xudean Aramaic'': Bar Ilan 2003 * Sokoloff, Michael, ''A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic of the Byzantine Period'': Johns Hopkins 2002/3 == Ver tamién == * [[Idiomes semíticos]] {{Tradubot|Dialecto judeo-arameo}} == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commons}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Llingües aramees]] [[Categoría:Llingües xudíes]] 8vm1ib24h863273l66wdusmnjfgbn5s 0 165437 4527496 4088739 2026-09-12T09:06:27Z Limotecariu 735 4527496 wikitext text/x-wiki La espresión «'''dos soledaes'''» ({{lang-en|''two solitudes''}}; {{lang-fr|deux solitudes}}), na [[Sociedá de Canadá|sociedá canadiana]], referir al aislamientu percibíu ente les comunidaes [[anglocanadianu|anglófona]] y [[francocanadianu|francófona]]. La espresión, utilizada pa ilustrar la falta de comunicación y l'alloñamientu cultural ente los dos grupos llingüísticos, foi popularizada pola novela ''[[Two Solitudes]]'' de [[Hugh MacLennan]], publicada en 1945.<ref>{{cita llibru|apellíos1=Pich Ponce|nome1=Eva|títulu=Marie-Claire Blais y Margaret Atwood: Belles besties, oráculos y apocalipsis|fecha=2014|editorial=Universitat de València|isbn=9788437092805|páxina=10|url=https://books.google.es/books?id=PiguDwAAQBAJ&pg=PT10|fechaaccesu=27 de xunu de 2018}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Ver tamién == * [[Billingüismu en Canadá]] * [[Multiculturalismu en Canadá]] == Enllaces esternos == * {{cita web |nome=Neil |apellíu=Besner |url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=f1ARTf0008183 |títulu=Deux solitudes |obra=The Canadian Encyclopedia |editorial=Historica Canada |fecha=2010 |fechaaccesu=27 de xunu de 2018}}. {{traducíu ref|fr|Deux solitudes}} {{Tradubot|Dos soledades}} [[Categoría:Sociedá de Canadá]] [[Categoría:Llingües de Canadá]] en0psgq9ir7fj1ip6c5cwbvub4tsfhs 4527497 4527496 2026-09-12T09:06:40Z Limotecariu 735 4527497 wikitext text/x-wiki La espresión «'''dos soledaes'''» ({{lang-en|two solitudes}}; {{lang-fr|deux solitudes}}), na [[Sociedá de Canadá|sociedá canadiana]], referir al aislamientu percibíu ente les comunidaes [[anglocanadianu|anglófona]] y [[francocanadianu|francófona]]. La espresión, utilizada pa ilustrar la falta de comunicación y l'alloñamientu cultural ente los dos grupos llingüísticos, foi popularizada pola novela ''[[Two Solitudes]]'' de [[Hugh MacLennan]], publicada en 1945.<ref>{{cita llibru|apellíos1=Pich Ponce|nome1=Eva|títulu=Marie-Claire Blais y Margaret Atwood: Belles besties, oráculos y apocalipsis|fecha=2014|editorial=Universitat de València|isbn=9788437092805|páxina=10|url=https://books.google.es/books?id=PiguDwAAQBAJ&pg=PT10|fechaaccesu=27 de xunu de 2018}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Ver tamién == * [[Billingüismu en Canadá]] * [[Multiculturalismu en Canadá]] == Enllaces esternos == * {{cita web |nome=Neil |apellíu=Besner |url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=f1ARTf0008183 |títulu=Deux solitudes |obra=The Canadian Encyclopedia |editorial=Historica Canada |fecha=2010 |fechaaccesu=27 de xunu de 2018}}. {{traducíu ref|fr|Deux solitudes}} {{Tradubot|Dos soledades}} [[Categoría:Sociedá de Canadá]] [[Categoría:Llingües de Canadá]] rbghpnotzsvxcckn2bzinpa0g0rm9l1 0 165620 4527272 4501805 2026-09-11T15:24:31Z ~2026-49268-22 153380 4527272 wikitext text/x-wiki El términu '''gramática uwa''' fai referencia a la [[gramática]] del [[idioma tunebo]] ( en tunebo ''o' kuwa''), esto ye, l'estudiu de les regles que la rixen. El uwa ye una [[llingua amerindia]] pertenenciente a la familia de les [[llingües magdalénicas]], subgrupu de la gran familia [[Llingües chibchas|Chibcha]]. Los investigadores Jijón, Caamaño, Rivet y Mason clasifiquen al uwa como una llingua Chibcha, ente que Wheeler, Castellvi y Pérez asitiar como parte de la familia llingüística [[Idioma muisca|Chibcha]] Central. Cassani en 1794 yá consideraba al tunebo como un dialeutu” del muisca. La esistencia de la familia llingüística chibcha foi establecida por Max Uhle na so ponencia ''Verwandtschaften und Wanderungen der Tschibtscha'', presentada al séptimu [[Congresu Internacional d'Americanistes]] (1888) demonstrando la rellación de parentescu ente'l muisca, les [[Llingües arhuacas]] (cágaba, guamaca, bintucua), les llamaes [[llingües talamanqueñas]] ([[bribri]], [[cabécar]], [[térraba]] y [[boruca]]) y les [[llingües guaimíes]] ([[move]], [[murire]], [[muoy]]).<ref>{{cita web |url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/publicacionesbanrep/bolmuseo/1995/endi3839/endi02c.htm |títulu=Copia archivada |fechaaccesu=14 de mayu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130216035910/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/publicacionesbanrep/bolmuseo/1995/endi3839/endi02c.htm |fechaarchivu=16 de febreru de 2013 }}</ref> Tien una similaridad lexical principalmente col muisca nun 44% y col damana n'aprosimao un 35%<ref>{{cita web |url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/publicacionesbanrep/bolmuseo/1995/endi3839/endi02y.htm |títulu=Copia archivada |fechaaccesu=14 de mayu de 2013 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20130216035930/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/publicacionesbanrep/bolmuseo/1995/endi3839/endi02y.htm |fechaarchivu=16 de febreru de 2013 }}</ref> El uw cuwa ye una [[llingua ergativa]] dependiente de los casos. L'orde predominante de les pallabres ye Suxetu-Complementu-Verbu nes frases principalmente declarativas. L'alfabetu uw cuwa propuestu por Headland componer de 19 lletres: a, b, c, ch, e, h, i, j, m, n, o, q, r, s, t, u, w, ŵ™, y; pronúnciense igual qu'en castellán, con delles variaciones. Sicasí, na escritura de testos modernos<ref>{{enllaz rotu|1=http://64.76.190.173/archivos/KAJKRASA_RUYINA.pdf |2=http://64.76.190.173/archivos/KAJKRASA_RUYINA.pdf |bot=InternetArchiveBot }}</ref> úsense les siguientes lletres: a, b, e, h, i, j, k, m, n, o, r, s, sh, t, u, w, ŵ, y. * '''''Bonit-at eb yá-ka-ro.''''' * mure-ergativo maíz comer-presente-declinación * El mure ta comiendo maíz. == Componentes de la oración == En uw cuwa hai numeros, sustantivos, pronomes, axetivos, verbos, alverbios y posposiciones. === Númberu === Los númberos en uw cuwa tán basaos nun sistema decimal. Hai pallabres pa los númberos hasta nueve. Los númberos cimeros fórmense añadiendo pallabres y varia según el dialeutu, nesti casu, son los usaos en tunebo central. Los numberales van dempués del suxetu nes frases nominales. * bayara bukáy * ‘dos perros {| {{tablaguapa}} |- | 1 úbistia/ubstia || 6 téraya |- | 2 bukaya || 7 kukuía |- | 3 baga || 8 ábia |- | 4 bakaya || 9 estária |- | 5 esía || 10 ukásia |} Tocantes a los númberos ordinales, de normal van integraos a los sustantivos. Como nun se modificar l'acentu tónicu de los mesmos, hai que caltener l'acentu na declinación: * ''bakaya'': ''bakáy'' * ''bawoy'' ‘la tercer vegada’ * ''bat'' ‘el tercer día’ {| {{tablaguapa}} |- | 1° ibtu || 6° teroy |- | 2° bukoy || 7° kukuwóy |- | 3° bawoy || 8° abwoy |- | 4° bakoy || 9° estarwoy |- | 5° eswoy || 10° ucaswoy |} :''ukasi bukáy bawoy kes ubsti'': '''21''' :diez dos (tercer diez) más unu :diez por dos más unu escontra'l tercer diez. :''ukasi abi estarwoy kes bakay'': '''84''' :diez per ocho más cuatro escontra'l novenu diez :''ukasi bakáy eswoy kes esí'': '''45''' :diez per cuatro más cinco escontra'l quintu diez === Sustantivu === Tolos sustantivos aisllaos terminen en -'''''a'''''. La mayoría de les inflexones de los sustantivos dar a nivel de frase y non al de la pallabra. Estos subdivídense nes siguientes clases: ==== Sustantivos humanos ==== Estos pueden llevar el morfema -'''''in '''''qu'indica na mayoría de los casos el númberu plural. Estos denotan seres humanos (parentescos, nomes y llugares de proveniencia). Los que nun lo lleven, tienen una pallabra alternativa: '''wakjá''' ‘fíu’, '''sasa''' ‘fíos’. N'ocasiones los nome propios tienen un sufixu indicador de xéneru (-'''abá''' ‘ma’,-'''wiya''' ‘muyer’ y '''-kuba''' pal masculín). Por casu, Riris''abá'' y Basko''wiya'' son femeninos’ y Wis''kuba'' ‘ye masculín’. ==== Sustantivos verbales ==== Derivar de los verbos al amestar les partícules''' -kib''', '''-kin''', o '''-key'''. El sufixu -kib forma sustantivos referentes a una persona (singular) qu'executa l'aición: '''yew̃kib''' (lo que lleva)’. Úsase'l sufixu -kin pa indicar plurales: '''ye™w̃kin''' (los que lleva). El sufixu -key referir a l'aición o'l complementu: '''rakey''' ‘(venida)’, '''rojokey''' (traíu) ==== Otros sustantivos ==== Los restantes nun indiquen nin númberu nin calter humanu === Pronome === * '''Pronomes nominativos''' Al igual que n'español, el tunebo fai la diferencia ente persona y númberu. Nes terceres persones tamién estrema na distancia: próximidad y alloñanza: {| {{tablaguapa}} |- ! persona !! singular !! plural |- | primer (yo) / nós (as) || ''rusti, as'' || ''isa, is'' |- | segunda tu, usté / ustedes || ''baha, bah'' || ''baa'' |- | tercer (él equí/ella equí) / (ellos equí/elles equí)|| ''uiya'' || ''wíyina'' |- | tercer (él allá/ella allá) / (ellos allá/elles allá) || ''eya, ey'' ||''eyina, eyin'' |} Los pronomes nominativos tamién pueden sirvir como posesivos usaos antes d'un sustantivu: : ''As abro'': La mio ma : ''As ray bar bahna-jak-ro'': La mio plata acabóse. la mio plata yá acabase-(pasáu)-(declaración) ‘ * '''Pronomes demonstrativos''' :''eya'': eso(a) :''ucha'': esto(a) * '''Pronomes reflexivos''' {| {{tablaguapa}} |- ! persona !! singular !! plural |- | primer: (mesmu) || ajmar || ijmár |- | segunda: (mesmu) || behmar || bemar |- | tercer: (mesmu) || ima || imar |} ''Asa ajmar benro. Istiy áytiro''.<br />Yo mesmu voi. nun voi mandar a otru. * '''Pronomes xenitivos atributivos''' {| {{tablaguapa}} |- ! persona !! singular !! plural |- | primer || ajáy || isay |- | segunda || bahay || bay |- | tercera (próximu) || uiyay || uiyinay |- | tercer (llonxanu) || eya || eyinay |} ''''ir eya isay-ro.'''' ''comida esa(llonxanu) nuesu-decl.'' ''(Esa comida ye nuesa)'' === Axetivos === Como n'otros idiomes, los axetivos describen una carauterística del suxetu. En tunebo la forma más común ye l'usu de la forma verbal ( usu de la declaración -ro), les frases tienen el siguiente orde (S+A+V). Los axetivos van dempués del sustantivu, nun concordar con xéneru nin con númberu. :K''arson '''baksoy''' rakat-ro''. pantalones '''negru''' querer-declaración ‘Quiero pantalones negros. :'''''Oriken'''-ro''. guapu-declaración Ye guapu.’ ==== Axetivu cuantificador ==== Los cuantificadores van dempués del suxetu en frases nominatives :k''ajk-an bahnák'' :tierra-énfasis tou :tola tierra’ La repetición d'un axetivu cuantificador. :k''onu konu shéy-kuway-ra'' :poco pocu tener-aición típica-contrastivizador Hai bien pocu.’ == Verbos == === Verbos transitivos === Los [[Transitividá (gramática)|verbos transitivos]] impliquen dos actores na frase. Un actor qu'executa y otru que recibe l'aición, esti postreru puede ser un oxetu inanimáu :''Aj-át bajít wá-ro-ra''. :yo-ergativo machete mercar-declaración-contrastivizador ‘Yo merqué un machete.’ :''Sér-in-at án-ti-ro''. :home-xéneru/plural-ergativo cocinar-negación-declaración ‘Los homes nun cocinen.’ === Verbos intransitivos === Los [[Transitividá (gramática)|verbos intransitivos]] impliquen aiciones realizaes por un solu actor, como ye'l casu de los verbos de desplazamientu: :''Rusti ríkra wiki-n-ro''. :yo día volver-intención-declaración Yo voi volver de día.’ === Verbos bitransitivos === Los [[Transitividá (gramática)|verbos bitransitivos]] impliquen un suxetu, un complementu y una fonte o meta pal movimientu del complementu. * ''Bah-at-an shiht-an '''as'''-ak ro-™i''. * tu-ergativo-énfasis mensaxe-enfásis el mio-destín traer-imperativu * Tráime la razón.’ * ''Babkar ak kunkuwari bakáy '''bi'''-ka-ro''. * Babcara destín totuma dexar dir-presente-declaración * Voi dexar la totuma pa Babcara.’ === Verbos impersonales === En tunebo, hai eventos que nun yeren intencionales, de normal namái esisten les sos formes del pasáu. Tales verbos son: devolver, sangrar, tar cansáu. * ''As bar '''seo'''-jak-ro''. yo yá cansar-pasáu-declaración :‘Yo yá cansé.’ === Verbos de cláusula oxetiva === Trátase d'una serie de verbos que se refieren al actu de falar, a les perceiciones o pensamientos qu'actúen como complementu de les oraciones. Los más importantes son: wakinro (dicir)’, séh™anro ‘pensar’.<br /> * “''As-ra bar '''be'''-n-ro,” '''wa'''-non-ra''.<br />yo-contrastivizador yá dir-intención-declaración dicir-declaración-contrastivizador.<br />Yo dixi que yá voi” * ''As erar eyta ak be-n-ro,” séh™w̃a-ro''.<br />yo allá asina destino dir-intención-declaración pensar-declaración<br />Yo creo que voi allá y retraso eso”.’ * ''As ukasi ak be-n séhw̃™a-ro''.<br />yo diez (díes) destino dir-intención pensar-declaración<br />Yo pienso dir por diez díes.’ === Verbos auxiliares === Los [[verbu auxiliar|verbos auxiliares]] del tunebo son '''yajkinro''' (‘faer)’, '''shákinro''' ‘(poner)’, '''tenro''' (ganar)’, '''rehkinro''' ‘(tar)’, '''rauwinro''' (‘entrar)’ y '''óraro''' (‘suponer)’. === Verbos copulativos === L'únicu [[verbu copulativu]], '''''rehkinro''''' espresa l'estáu de les coses. * k''uk wini reh-ka-ro'' * sei dar tar-presente-declaración * (Él) tien sei.’ * ''Ahní reh-jek-ro''. * feliz tar-pasáu-declaración * (Él) ta feliz.’ * k''ue reh-ti ja-™i''. * murniu tar-non auxiliar-imperativu * ‘Nun tea murniu.’ === Sufixos verbales === Los verbos del tunebo lleven sufixos indicadores de tiempu o manera (pasáu, presente, futuru, pasáu recién y futuru próximu, intención, negación, capacidá o obligación, ya imposibilidá), y otru tipu de sufixos de cuenta qu'indica entruga, declaración: (con involucramiento o ensin involucramiento), mandatu o contraste. El verbu nun indica persona, anque hai ciertes formes que dexen estremalos. Por casu, la forma intencional '''''-n''''' casi siempres ye mesma de la primer persona, les formes pa entrugues ''-'''ka''''' y mandatos '''''-wa''''' correspuenden a la segunda persona, y la forma ensin involucración''' -kwa''', -non a la tercer persona. ==== Sufixos d'intención ==== Los sufixos '''''-n''''' o -'''''in''''' indiquen la intención de cumplise cola aición del verbu. El tiempu ye futuru. :* ''Bakat ubash el to™ŵ-in-ro''. :* cuatro(díes) casa faer en paya-intención-declaración :* ‘En cuatro díes voi faer la casa (en paya).’ ==== Sufixos de negación ==== * La negación indicar col sufixu''''' -ti.''''' * ''Ahajira bahnak-i sín-ti-ro''. * inda tou-nun aprender-neg-decl * ‘Inda nun aprendí tou.’ ==== Sufixos de capacidá o obligación ==== La capacidá o obligación indicar nel verbu col sufixu -'''''arreya'''''. Indica que daqué puede o tien de faese. El tiempu ye'l futuru. Tamién puede usase p'aconseyar,como alternativa al usu del imperativu. * ''Bi-r as abi kuan-'''áta'''-ro''. * dir-dempués yo ocho amanecer-obligación-declaración * Cuando tenga que dir retrasaré ocho díes.’ * ''Rusti kuanmít Güicán be-n séh™a-ro... Eyta bira dir an-'''áta'''-ro''. * yo mañana Güicán dir-intención pensar-declaración asina ye comida cocina-obligación-declaración * Yo pienso dir a Güicán mañana... Por eso tu tienes que cocinar.’ ==== Sufixos d'imposibilidá ==== La imposibilidá o prohibición nel verbu indicar col sufixu '''''-foliar.''''' * ''Is oya bár bin-at-ra ai éy-in-ra yéh™-foliar-kua-non''. * nós ropa non quien-ergativo-contrastivizador bonu 3-xenero/plural-contrastivizador casar-imposibilidá-aición típica-decl * Nós los probes nun podemos casanos coles bones (muyeres).’ ==== Presente, pasáu y futuru inmediatos ==== El tiempu indicar nel verbu. El sufixu '''''-ka''''' indica'l presente continuu. (L'aición sigue mientres un periodu de tiempu). N'otros verbos el tiempu presente nun s'indica. * ''ra'''ka'''ro'': ‘ta viniendo’ * ''bi'''ka'''ro'': ‘ta diendo’ * ''tákaro'' ‘ta cantando’ * ''wakaro'' ‘ta diciendo’ * ''te™ro'' (esceición) ‘ta falando’ El tiempu pasáu indícase usando '''''-jak/-jek/-jok,''''' el pasáu inmediatu con '''''-roxura/-iri''''' y el futuru inmediatu con -'''''aykira'''''. ''Is-an Babru jor ro-'''jok'''-ro''. nós-énfasis Pablo con venir-pasáu-declaración Nós vinimos con Pablo.’ ''As-ra bar wuk-'''iri'''''. yo-contrastivizador yá tornar-pasáu inmediatu Yo acabo de tornar.’ (El mio compañeru quedó allá). ==== Sufixos interrogativos ==== La interrogación nel verbu indicar col sufixu -ka/ki nel presente’, o -yá/yi nel pasáu’. ''Baha bitat ben-'''ka'''?'' usté cuando va-interrogación ¿Cuándo se va usté? ==== Sufixos declarativos ==== Indicar col sufixu '''-ro '''o '''-non'''. :''Aj-át bah shi-in-'''ro'''''. :yo-erg usté llamar-intención-declaración :‘Yo voi llamalo. ==== ’Sufixu imperativu ==== Lleven el sufixu '''''-wa/™ŵa, -wi/ŵi.''''' :''An-'''wi'''''. :cocinar-imperativu Cocina!’. ==== Sufixu de distanciamientu ==== El non involucramiento o distancia nel tiempu y l'espaciu nel verbu indicar col sufixu -'''kua'''. Esti sufixu tamién indica tamién estaos típicos. :''Erara kat querosa bar ku-jak-'''kua'''-non''. :allá tamién pericu yá llegar-pasáu-non involucramiento-declaración Los pericos yá llegaron allá.’ ==== Sufixu de contraste ==== El contraste nel verbu indicar col sufixu '''''-ra'''''. Usar p'ayudar a estremar ente los falantes. :''Sábaro as wísturur ku ba ku-ro-'''ra'''. Etar sikor isuwar bar ró-non-'''ra'''''. :Sábadu yo enriba llegar dexar tornar-del-contrastivizador. Entós otra vegada embaxo yá venir-declaración-contrastivizador :‘El sábadu yo xubí y yá torné de nuevu.’ ==== Sufixos numberales ==== Dellos verbos indiquen singular o plural por aciu un cambéu na vocal del raigañu: :'''''rajakro''''' él/ella vieno /'' '''rojokro''''' ellos vineron :'''''yehnjakro''''' él/ella llevantó / '''''yinjakro''''' ellos llevantaron === Referencies === {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [http://www-01.sil.org/americas/colombia/pubs/37538.pdf Diccionariu Billingüe: Uw cuwa (tunebo) - Español, Español-Uw cuwa (tunebo)] {{Tradubot|Gramática del tunebo}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Idioma tunebo]] [[Categoría:Gramátiques|Tunebo]] [[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]] hwaxrmji8lbzkfb0elu3bdxiwi42x40 0 166360 4527530 4363703 2026-09-12T09:31:08Z Limotecariu 735 4527530 wikitext text/x-wiki {{referencies|t=20160509122310}} {{persona}} '''Lady Rojas Benavente''' {{nym}} ye profesora universitaria peruano-canadiana. Trabaya nel departamentu d'Estudios Clásicos, Llingües Modernes y Llingüística como educadora de lliteratura hispanoamericana na Universidá Concordia. Lady Rojas Benavente ye investigadora en teoríes poétiques, narrativa y drama, los estudios de xéneru, el feminismu, la educación contemporánea, los derechos humanos y la inmigración llatina en Canadá. Benavente tamién participa de manera activa na Asociación d'artistes de Laval pa promover más conocencia sobre los autores llatinoamericanos. Presentemente, ye parte del organismu canadianu “''Passages''” que promueve la tolerancia nos centros d'educación. Benavente ocúpase igualmente d'un proyeutu multicultural nel Colexu Marie de France sobre la situación de los inmigrantes peruanos en Montreal. Publicó poemes y cuentos en Canadá, Perú y Francia. == Educación == * 1991 Doctoráu en Lliteratura Hispánica de la Universidá Laval, Quebec, Canadá. * 1985 Maestría en Lliteratura Española de la Universidá de Ottawa, Ontario, Canadá. Cum Laude. * 1983 Llicenciatura n'Artes n'Hestoria y Español, Universidá de Ottawa, Ontario, Canadá. * 1968 Diploma de calificación como profesor d'enseñanza secundaria especializada en Llingua y Lliteratura Española, Psicoloxía y Filosofía, Universidá Pedagóxica Nacional de la Muyer, Lima, Perú. Cum Laude. == Obra == Nel añu 2008, Lady Colorada crea nel cursu SPAN 303 (''Critical Reading of Hispanic Texts''). Un añu más tarde, crea nel cursu SPAN 470 (sobre atestiguo). Esi mesmu añu entama'l Día Internacional de la Poesía pola paz na Universidá de Concordia. (Montreal). Rojas publicó cuatro llibros: el so poemariu: ''Étoile d'eau. Estrella d'agua'' (2006) traducíu al francés por Nicole Barré, y trés obres de crítica lliteraria: ''Allumamientu verbal nos 90. Escritores peruanes: signos y plátiques'' (1999); y con Catherine Vallina: ''Celebración de la creación lliteraria d'escritores hispanes nes Amériques'' (2000), y ''Poétiques d'escritores hispanu-americanes a l'alba del próximu mileniu'' (1998). == Nominaciones == Nel 2004, Lady Rojas gana la medaya d'honor de la Universidá de Pau y la ciudá Bagnères-de-Bigorres, de Francia. Nel mesmu añu recibió la Medaya Pablo Neruda de l'Asociación Peruana d'Intelectuales. N'añu 2007, Lady Rojas tamién ganó dos premios en reconocencia a la so obra lliteraria y la so participación cultural. El primeru, un Diploma d'Honor del Institutu Lliterario y Cultural Hispánicu, en Luján - Arxentina, y el segundu, una pintura de l'artista Susana Beibe. == Referencies == {{llistaref}} ==Bibliografía== * {{Enllaz rotu|1= |2=http://fis.ucalgary.ca/ACH/Rexistro/Lady_Rojas_Benavente/ |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * http://www.concordia.ca/congress2010/includes/bios/Lady-Rojas-Benavente.html?height=400&width=500 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508131838/http://www.concordia.ca/congress2010/includes/bios/Lady-Rojas-Benavente.html?height=400&width=500 |date=2016-05-08 }} * {{Enllaz rotu|1= |2=http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&obj=livre&non=22540 |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} * http://thechronicleherald.ca/books/43999-poets-artist-show-fredericton%E2%80%99s-beauty {{NF|el sieglu XX||Rojas}} {{Tradubot|Lady Rojas Benavente}} [[Categoría:Hispanidá]] [[Categoría:Profesores de Perú]] ml8r91dub6wyexlurycgkw7nkzp4d3i 0 167022 4527439 4499458 2026-09-12T01:41:27Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527439 wikitext text/x-wiki El '''''vesre''''', '''''trate''''' o '''''verre''''' («revés», al aviesu) ye un mecanismu de formación de pallabres, bien común n'[[Hispanoamérica]], que consiste na permutación o [[metátesis]] de les sílabes d'un vocablu.<ref>Sorbet, 2016a, p. 180.</ref> Nel so [[castellanu d'El Ríu de la Plata|variante d'El Ríu de la Plata]] tratar d'una [[xirigoncia]] utilizada a lo llargo de bona parte de los territorios [[Arxentina|arxentín]] y [[Uruguái|uruguayu]], en siendo popularizada polos [[tangu|tangueros]] a principios del [[sieglu XX]]. == Historia == Na obra ''Romances de [[germanía]] de varios autores'', editada en 1609 por [[Juan Hidalgo]], yá apaecen vocablos en ''vesre'', lo que nos indica la so vieya data. En cuanto forma de [[xirigoncia]], la so función foi primeramente ciertu grau de complicidá al enzancar –siquier mínimamente– lo espresao en ''vesre'' a daquién estrañu al ''endogrupo''. Agora bien, como'l ''vesre'' puede ser bastante fácilmente "decodificado" en poco tiempu por un oyente habitual, la so función llingüística actual ye la d'una coloquialidad que supón un fuerte grau d'enfotu (anque nos medios masivos de comunicación esta coloquialidad tresformar nuna pseudoconfianza na cual implícase a l'audiencia). Nel [[Ríu de la Plata]] el falar al ''vesre'' empezó nel postreru cuartu del sieglu XIX y, como recursu graciosu, foi utilizáu polos [[sainete|sainetistas]], autores teatrales y poetes populares ente 1910 y 1940. Al ser emplegáu por tola población el ''vesre'' dexó de ser un [[sociolecto]] y un cronolecto, siendo frecuentes frases como «el que te jedi» (‘el que te dixi’) [bien usada p'aludir a un [[Suxetu (gramática)#Suxetu tácito|suxetu tácito]] que nun se quier nomar en munchos casos por considera-y lo portador de problemes o inclusive d'infortuniu]. Anque según dellos autores el vesre nun ye ''[[lunfardo]]'', lo cierto ye que munchos términos en ''lunfardo'' tamién correspuenden al ''vesre''. == Formación de les pallabres == Dellos ''vesre'' o ''vesreísmos'',<ref>Sorbet, 2014, p. 125</ref> que son irregulares, nun apliquen totalmente la regla d'inversión pa dexar una adautación fonética. Asina, ente qu'asocede una inversión silábica en pallabres como ''bacán'' (adineráu o bonu) que se convierte en ''camba'', n'otres la metátesis nun ye esautamente una inversión silábica; por casu, trabayu da ''jotraba'' y ''gallegu'' da ''yoyega'' (''yoyega'' pela so parte tien un sentíu traslativo, por [[metonimia]], yá que si primeramente yera'l xentiliciu gallegu en ''vesre'', depués pasó a significar a tou español o a toa persona con bien evidentes llinaxes españoles). Coles mesmes, en ciertes ocasiones una pallabra someter al ''vesreamiento'' según más d'una fórmula: trabayu → jotraba, batrajo.<ref>Sorbet, 2014, p. 129</ref> Dacuando delles combinaciones afortunaes dexen un doble xuegu: ''colimba'' (soldáu conscripto) sería'l ''vesre'' irregular de ''milico'' pero tamién indica Cuerre, Llimpia y Barre. N'otres la inversión silábica deriva depués n'otra pallabra: la inversión de ''cinco'', esto ye ''cocin'', pasa a ser ''cocineru'' pa indicar esi númberu. En delles ocasiones, el términu en ''vesre'' camuda parcialmente'l so significáu; por casu [[hotel]] tresformar en ''telo'', que ye un [[albergue transitoriu]].<ref>Sorbet, 2016b, p. 151</ref> La evolución de les pallabres del vesre suel ser bastante frecuente nel tiempu. == Exemplos == {| width=100% |width=50% valign="top"| * {{lang|es|''revés''}} → ''vesre'' * {{lang|es|''caballo''}} → ''llobaca'' * {{lang|es|''leche''}} → ''chele'' (lleche) * {{lang|es|''pizza''}} → ''zapi'' * {{lang|es|''maestro''}} → ''troesma'' |width=50% valign=top| |} == Neoloxismos == L'intentu de xenerar una nueva pallabra (esto ye, un [[neoloxismu]]) en ''vesre'', fechu que ye casi siempres bono de realizar, nun suel ser esitosu, yá que rique la inmediata comprensión del oyente y el so espardimientu y aceptación nun círculu más estensu; l'espardimientu y aceptación suel tar dada munches vegaes pola sonoridá del neoloxismu en vesre, la ''recordabilidad'' (pola so pronunciación) del neoloxismu ya inclusive l'efectu humorísticu que la sonoridá del neoloxismu tenga. == Variantes == El ''vesre'' ye análogu al ''[[verlan]]'' [[Francia|francés]], al ''back slang'' (inversión por lletres) de [[Londres]] y al ''binaliktad'' del [[Idioma tagalu|tagalu]]. Otres xírigues españoles similares son el [[malespín]] usáu en Centroamérica, especialmente en [[Costa Rica]], el carol [[Méxicu|mexicanu]], la revesina [[Panamá|panamiega]] o'l ''vesre'' [[Perú|peruanu]]. == El vesre na cultura arxentina == === Poesía === Estazo de ''Boleta'' del poeta tangueru [[Enrique Cadícamo]]: :''Foi'l mio gran amigu espianta-cartera,'' :''que al da-y enfotu pasar de xaronca:'' :''me espiantó la [[Glosariu del lunfardo#mina|nami]] (trompa d'una timba)'' :''y enriba d'[[Glosariu del lunfardo#ortiba|ortiba]] batióme la [[Glosariu del lunfardo#cana|cana]].'' Traducción de los términos ''[[lunfardos]]'': ''boleta'', nel contestu significa ''muertu'', ''asesináu'' ("faer la boleta", "faer boleta" o "boletear" significa matar); ''espiantar'' dise, quitar, de cuenta que "espianta-cartera" significa equí al carterista, al que roba furtivamente billeteres. ''Xaronca'': suxetu aviespáu, astutu. Timba: xuegu d'azar, llugar onde se xuega por azar y por estensión actividaes financieres pocu honestes. ''Bater'': delatar; ''cana'': policía, "''bater la cana''" delatar. Nesti fragmentu del poema podemos atopar delles pallabres en ''vesre'', como ''trompa'', por patrón; ''nami'', por mina (muyer, rapaza en lunfardo) y '''ortiba''' (orixinalmente '''d'''ortiba) por ''batedor'', ye dicir soplón, delator. === Misceláneas === L'exemplu por antonomasia del ''vesre'' pudo vese el día que [[Diego Armando Maradona]] arrenunció a la conducción téunica de la [[Selección Arxentina de Fútbol]]. Na conferencia de prensa, efectuada n'El Mangrullo, el personaxe estelar espetó: "''tocuen''" y, darréu, esclarió que "tocuen ye cuentu".<br /> Esta pallabra, "tocuen", y la so aclaración, ye recordada por tolos "hinches" (alentadores) del fútbol y los entendíos na semioloxía como un exemplu cabal del ''vesre''. == Ver tamién == * [[Verlan]] * [[Xíriga]] * [[Español centroamericanu]] * [[Español mexicanu]] * [[Español d'El Ríu de la Plata]] * [[Lunfardo]] * [[Rosarigasino]] == Notes == <references group="n."/> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == * [[b:Diccionariu Vesre|Diccionariu Vesre]] en Wikilibros. * [http://www.todotango.com/spanish/biblioteca/letra/lletra.asp?idletra=3203 Yeca de rioba (toneso al vesre)] (TodoTango.com) * [https://web.archive.org/web/20130131174551/http://elortiba.org/matalunfa.html Mataburro lunfa'] (diccionariu lunfardo) * [http://www.inmigrantesargentinos.com/Lunfardo.htm Inflúi de los inmigrantes nel Lunfardo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035032/http://www.inmigrantesargentinos.com/Lunfardo.htm |date=2015-09-24 }} (Interrellación étnica ente los inmigrantes) == Bibliografía == * {{cita llibru|autor=Teruggi, Mario Y.|títulu=Panorama del lunfardo 2* edición|añu=1979|editorial=Buenos Aires: Edtorial Suramericana}} íd = * Sorbet, Piotr (2014). "Análisis lingüístico del vesre porteño", ''Roczniki Humanistyczne'', LXII, 123-134. * Sorbet, Piotr (2016a). "Aproximamiento a la descripción lingüística del vesre porteño", [en:] Wilk Racięska, Joanna, Szyndler, Agnieszka, Tatoj, Cecylia (ed.): ''Relecturas y nuevos horizontes en los estudios hispánicos. Vol. 4: Lingüística y didáctica de la lengua española'', Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 173-183. * Sorbet, Piotr (2016b). "En torno al tratamiento lexicográfico de los vesreísmos", ''Itinerarios'', 23, 141-153. {{EL}} {{Tradubot|Vesre}} [[Categoría:Dialeutos y modismos d'Arxentina]] [[Categoría:Dialeutos y modismos d'Uruguái]] [[Categoría:Xírigues]] oa23bjw77vtfs7rf0kba54g8ha6pn1l 0 167441 4527356 4518618 2026-09-11T16:52:03Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527356 wikitext text/x-wiki {{llibru}} '''''The World Without Us''''' (n'[[Idioma asturianu|asturianu]] ''El mundu ensin nós'') ye un [[Publicación científica|llibru científicu]] que trata del impautu que tendría sobre la [[Tierra]] la desapaición de los [[Homo sapiens|seres humanos]]. El so autor ye'l [[periodista]] d'[[Estaos Xuníos]] [[Alan Weisman]] y foi publicáu por [[St. Martin's Thomas Dunne Books]] nel [[2007]].<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |enllaceautor=Alan Weisman |títulu=The World Without Us |url=https://archive.org/details/worldwithoutu00weis |fecha=10 de xunetu de 2007 |editorial=Thomas Dunne Books/St. Martin's Press |allugamientu=Nueva York |isbn=0312347294 |oclc=122261590}}</ref> La obra ye una versión espandida del artículu «Earth Without People» del mesmu autor, publicáu na revista ''[[:en:Discover (magacín)|Discover]]'' en febreru de [[2005]].<ref name=EWP>{{Obra citada |apellíos=Weisman |nome=Alan |enllaceautor=Alan Weisman |fecha-publicación=febrero de 2005 |títulu=Earth Without People |publicación=Discover |volume=26 |númberu=2 |páxines=60-65 |url=http://discovermagazine.com/2005/feb/earth-without-people/ |fechaaccesu=10 de payares de 2007|idioma=inglés}}</ref> Redactáu primordialmente a manera d'[[esperimentu mental]], ''The World Without Us'' resume, por casu, la forma en que les ciudaes y llares haber de deteriorar, cuántos artefautos artificiales prevaleceríen y cómo evolucionaríen les formes de vida restantes. Weisman conclúi en que los barrios residenciales pasaríen a convertise en [[monte|montes]] dientro d'un periodu non mayor a 500 años y que los [[residuu radiactiva|refugayes radiactives]], les estatues de [[bronce]], los [[plásticu|plásticos]], según el [[monte Rushmore]], quedaríen ente les pruebes más perdurables de la presencia humana nel planeta. N'escribiendo primeramente cuatro llibros y numberosos artículos pa revistes, Weisman viaxó a dellos llugares pa entrevistar a académicos, científicos y otres autoridaes. Una vegada fechu esto, usó les cites de dichos diálogos pa esplicar los efeutos resultantes na naturaleza y, al empar, encontar les predicciones realizaes hasta esi momentu en redol a la tema. La obra foi traducida y publicada en dellos países. N'Estaos Xuníos algamó'l puestu númberu seis na llista de «[[superventes|Los llibros más vendíos]]» de ''[[The New York Times]]''<ref name=NYTBSsept9>{{Obra citada |url= http://www.nytimes.com/2007/09/09/books/bestseller/0909besthardnonfiction.html?_r=1&oref=slogin |títulu=Best Sellers: Hardcover Nonfiction |fechaaccesu=2 de payares de 2007 |fecha=9 de setiembre de 2007 |publicación=[[The New York Times]]|idioma=inglés}}</ref> y el primer llugar del ''[[San Francisco Chronicle]]'' en setiembre de 2007.<ref name=SFC>{{Obra citada |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/09/23/RV0SS7TK4.DTL&hw=world+without+us&sn=004&sc=995 |títulu=San Francisco Chronicle Best-Sellers: Nonfiction Bay Area |fechaaccesu=2 de payares de 2007 |fecha=23 de setiembre de 2007 |publicación=[[San Francisco Chronicle]] |idioma=inglés }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111232814/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F09%2F23%2FRV0SS7TK4.DTL&hw=world+without+us&sn=004&sc=995 |date=2007-11-11 }}</ref> Igualmente, ocupó'l primer puestu ente los llibros más comercializaos de los llistaos ellaboraos por ''[[Time (revista)|Time]]''<ref name="Time">{{Cita web |url=http://www.time.com/time/specials/2007/top10/article/0,30583,1686204_1686244_1691412,00.html |títulu=Poniewozik, James; Top 10 New TV Series; time.com |urlarchivu=https://archive.today/20160913182157/http://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1686204_1686244_1691768,00.html |fechaarchivu=2016-09-13 }}</ref> y ''[[Entertainment Weekly]]''.<ref>{{cita web|url= http://www.ew.com/ew/article/0,,20167009_2,00.html|títulu= Books: EW's Top 10 in Non-Fiction for 2007|fechaaccesu= 28 de payares de 2009|publicación= Entertainment Weekly|idioma= inglés|urlarchivu= https://web.archive.org/web/20131031025121/http://www.ew.com/ew/article/0,,20167009_2,00.html|fechaarchivu= 2013-10-31}}</ref> Tocantes a [[#Receición|crítiques]], l'estilu de redaición y la manera d'encetar les temes científiques fueron dos aspeutos emponderaos, anque dellos periodistes, ente ellos unu de ''[[The Washington Post]]'',<ref name=Grunwald /> manifestaron el so desalcuerdu al respective de l'ausencia d'un analís [[antropomorfismu|antropomórfico]] del conteníu. == Antecedentes == Antes de ''The World Without Us'', l'autor, [[Alan Weisman]], escribiera cuatro llibros, ente los cualos atopábense ''[[Gaviluetes: una aldega pa reinventar el mundu]]'' (en [[1998]]), sobre una [[ecoaldea]] en [[Colombia]], y ''[[An Echo In My Blood]]'' (publicáu en [[1999]]), sobre la hestoria de la inmigración de la so familia dende [[Ucraína]] hasta territoriu d'Estaos Xuníos. Amás collaborara como periodista pa revistes internacionales y periódicos d'Estaos Xuníos y al momentu d'escribir les obres mentaes enantes yera un profesor acomuñáu de Periodismu y Estudios Llatinoamericanos na [[Universidá d'Arizona]]. Dicha oficiu obligába-y solamente a dar una única clase mientres cada semestre, na dómina primaveral, polo que'l restu del añu gociaba de llibertá pa viaxar y llevar a cabo investigaciones.<ref>{{Obra citada |apellíos=Williams |nome=Wilda |fecha=15 de mayu de 2007 |títulu=The Lonely Planet |pub-periódica=Library Journal |editorial=Reed Business Information |volume=132 |númberu=9 |páxines=112 |issn=0363-0277}}</ref> [[Ficheru:Chacchoben 2.png|thumb|left|Pa escribir ''The World Without Us'', Weisman recurrió a dellos artículos qu'él mesmu redactara primeramente. Ente estos atopábase «[[The Real Indiana Jones]]», que'l so conteníu trata sobre la [[cultura maya]]. Adicionalmente l'autor entrevistó al antropólogu [[Arthur Demarest]], con tal de llograr más detalles sobre l'apoxéu de la civilización maya.<ref name="mayes" />]] En [[2003]], [[Josie Glausiusz]], editora de la revista ''[[Discover (revista)|Discover]]'', suxirió-y el conceutu de ''The World Without Us''.<ref name=pg277>Weisman (2007), 277.</ref> Ella tuviera considerando la idea dende diba años, polo que-y pidió qu'escribiera un artículu sobre ello en relleendo «Journey through a Doomed Land», un artículu publicáu por él na revista ''[[Harper's Magazine|Harper's]]'' en [[1994]], que'l so conteníu trata sobre l'estáu en que s'atopaba [[Chernóbil]] a ocho años del so abandonu.<ref name=pg277 /> El so artículu pa ''Discover'', «Earth Without People», publicar nel exemplar correspondiente a febreru de [[2005]], y se reimprimió na [[antoloxía]] ''The Best American Science Writing 2006''.<ref>{{Obra citada |apellíos=Weisman |nome=Alan |enllaceautor=Alan Weisman |fecha=febreru de 2005 |fecha-publicación=5 de setiembre de 2006 |capítulu=Earth Without People |apellíu-editor=Gawande |nome-editor=Atul |apellíu-editor2=Cohen |nome-editor2=Jesse |títulu=The Best American Science Writing |edición=2006 |publication-place=Nueva York|editorial=Harper Perennial |páxines=28-36 |isbn=9780060726447|idioma=inglés}}</ref> Nél describe la manera en que'l mediu natural espolletó na abandonada [[zona desmilitarizada de Corea]] y cómo la naturaleza mesma habría d'acorviar l'espaciu urbanu de la ciudá de [[Nueva York]].<ref name=EWP /> Faciendo usu d'entrevistes con [[paleoecoloxía|paleoecoloxistes]], l'artículu especula que la [[megafauna]] tornaría y la cubierta forestal, como'l [[Monte de Białowieża]] n'[[Europa]], estender por tol continente européu y la rexón esti d'Estaos Xuníos. Coles mesmes, l'ensayu plantega la posibilidá de la escasez de centrales enerxétiques, plantes químiques, banzaos y tanques de petroleu. P'ampliar esti conteníu nun llibru, el so axente atopó a un editor en St. Martin's Press; ente les ventitrés páxines de bibliografía hai dos artículos qu'escribió pa la revista de ''[[Los Angeles Times]]'' —«Naked Planet», alrodiu de los contaminantes orgánicos persistentes y «The Real [[Indiana Jones]]», sobre la [[cultura maya]]— según unu más publicáu en ''[[Condé Nast Traveler]]'' —«Diamond in the Wild», qu'enceta'l procesu d'estracción de [[diamante]]s—, xunto con «Earth Without People» de ''Discover''.<ref>Weisman (2007), 289-311.</ref> Con tal d'ampliar la so investigación orixinal, realizó un sondéu adicional en [[Inglaterra]], [[Xipre]], [[Turquía]], [[Panamá]] y [[Kenia]], onde entrevistó a académicos como'l biólogu [[Edward Osborne Wilson]] pa llograr información sobre la zona desmilitarizada de Corea.<ref>Weisman (2007), 129, 189-190.</ref> Recurrió tamién a especialistes, como l'arqueólogu [[William Rathje]], a quien entrevistó sobre la temática de los plásticos como residuos de bagazu;<ref>Weisman (2007), 119-120.</ref> el botánicu especialista en montes [[Oliver Rackham]], con quien faló sobre la cubierta vexetal na rexón británica;<ref>Weisman (2007), 150-151.</ref> l'antropólogu [[Arthur Demarest]], pa tratar sobre'l final de la civilización maya;<ref name="mayes">Weisman (2007), 224-229.</ref> el paleobiólogo [[Douglas Erwin]], pa parolar sobre cuestiones rellacionaes col procesu d'[[evolución biolóxica|evolución]];<ref>Weisman (2007), 229-232.</ref> y el filósofu [[Nick Bostrom]], pa llograr detalles sobre'l [[Transhumanismu|movimientu transhumanista]].<ref>Weisman (2007), 240-244.</ref> == Sinopsis == {{cita|Les plantes añorarían de xuru la música de [[Beethoven]], y munches especies estimaríennos dexar les pontes, otra de les maravíes creaes pol ser humanu. Agora bien, ¿la Tierra nel so conxuntu echaríanos en falta? Habría que poner nuna balanza la destrucción y la creación causada pol home [...] Prefiero dexar esa cuestión nel aire. |Alan Weisman, autor de ''The World Without Us''.<ref>{{cita web|url= http://www.terra.org/articulos/art01899.html|títulu= El mundo sin nosotros|fechaaccesu= 2 de mayu de 2010|autor= Carlos Fresneda|fecha= |editorial= Terra.org|idioma= castellán|cita= |urlarchivu= https://web.archive.org/web/20071227221643/http://www.terra.org/articulos/art01899.html|fechaarchivu= 2007-12-27}}</ref>}} El llibru ta estremáu en diecinueve capítulos, con un [[prólogu]], un epílogu, [[bibliografía]] y [[índiz]]. Cada capítulu trata sobre una tema distinta, como'l destín potencial de los plásticos, la infraestructura petrolera, les instalaciones nucleares y les obres d'arte. Ta escritu dende'l puntu de vista d'un periodista científicu, con esplicaciones y testimonios que sofiten les sos afirmaciones. Hai de solliñar que nun hai nenguna apreciación narrativa global tratada nun solu capítulu que cohesione o unifique'l conteníu en forma de tesis.<ref name=Weiler>{{Obra citada |apellíos=Weiler |nome=Derek |fecha-publicación=12 d'agostu de 2007 |títulu=And the wild things shall inherit the Earth |publicación=Toronto Star |url=http://www.thestar.com/entertainment/article/245456 |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007 |idioma=inglés}}</ref><ref name=Appleton>{{Obra citada |apellíos=Appleton |nome=Josie |fecha=xunetu de 2007 |títulu=Unleashing nature's terror |editorial=Revista Spiked|númberu=3 |url=http://www.spiked-online.com/index.php?/site/reviewofbooks_article/3628/ |fechaaccesu=4 d'avientu de 2007|idioma=inglés}}</ref> El [[esperimentu mental]] de Weisman enfocar en dos cuestiones primaries: ¿cómo reaccionaría la naturaleza frente a la desapaición de la humanidá? y ¿qué legáu dexaríen los humanos nella tres la so ausencia? Pa prever cómo podría siguir la vida ensin la presencia humana, esaminó árees onde l'ambiente natural esiste con una mínima intervención humana, tales como'l monte de Białowieża, el [[petón Kingman]] y l'[[atolón Palmyra]]. Coles mesmes, entrevistó al biólogu E. O. Wilson y visitó a los miembros de la [[Federación Coreana del Movimientu Ecoloxista]], na [[zona desmilitarizada de Corea]], onde solamente una pequeña cantidá de persones ingresaron dende [[1953]].<ref>Weisman (2007), 183-188.</ref> De la mesma intentó concebir cómo la vida habría d'evolucionar por aciu la descripción de la evolución de plantes y animales [[Prehistoria|prehistóricos]], anque Douglas Erwin alvirtió al respeutu: «nun podemos predicir lo que va ser el mundu dientro de cinco millones d'años con solo estudiar a los sobrevivientes».<ref>Weisman (2007), 232.</ref> Dellos capítulos tán dedicaos a la megafauna, que predixo qu'habría d'abondar. Nel so analís, esamina muestres de tierra de los últimos dos sieglos y extrapola les concentraciones de [[Metal pesao|metales pesaos]] y sustancies estrañes nun futuru onde nun hai noción de insumos industriales. Tamién esamina los niveles de [[Óxidu de carbonu (IV)|dióxidu de carbonu]] na atmósfera y les sos implicaciones nel [[cambéu climáticu]]. [[Ficheru:Pripjat Panorama.jpg|thumb|300px|La [[Ciudá pantasma|ciudá abandonada]] de [[Prípiat]], n'[[Ucraína]], allugada cerca de [[Chernóbil]].]] Con material proveniente de los sos artículos anteriores, utilizó'l final de la civilización maya pa ilustrar la posibilidá d'una sociedá enraigonada que va sumiendo y cómo l'ambiente natural oculta con rapidez cualquier rastru.<ref>Weisman (2007), 223-8.</ref> Pa demostrar la forma en que la vexetación podría poner en riesgu la infraestructura creada pol humanu, entrevistó a hidrólogos y emplegaos na [[canal de Panamá]], onde se riquir un caltenimientu constante pa evitar la meyora de la vexetación selvática y retirar el [[llimu]] de les preses.<ref>Weisman (2007), 173-178.</ref> Pa ilustrar ciudaes que tendríen que ser abandonaes en venciendo ante los efeutos de la redolada natural, recurre a [[Chernóbil]] ([[Ucraína]], abandonada en [[1986]]) y [[Varosha]] ([[Xipre]], abandonada en [[1974]]). Sobre la tema, considera que les estructures se desmoronan cuando'l clima provoca daños que nun son reparaos y otres formes de vida crean nuevos [[hábitat]]s nesos llugares. En [[Turquía]] oldeó les práutiques de construcción de la creciente ciudá d'[[Istambul]], que considera típiques de grandes ciudaes en países menos desenvueltos, coles [[Ciudá soterraña|ciudaes soterrañes]] de [[Capadocia]]. Por cuenta de la gran demanda de vivienda n'Istambul, gran parte de la ciudá desenvolvióse rápido con cualquier material disponible, polo que podría derrumbar ante un gran terremotu o otru desastre natural.<ref>Weisman (2007), 103-105.</ref> Contrariamente, les rexones soterrañes de Capadocia construyéronse fai miles d'años sobre rexones onde hai [[toba volcánica]], polo que ye más probable que sobrevivan mientres dellos sieglos.<ref>Weisman (2007), 106-111.</ref> L'autor usó tamién a la ciudá de [[Nueva York]] como modelu pa dar una idea xeneral de la forma na que l'área urbana nun caltendría la so forma; na so obra esplica que les alcantarielles apexaríense, les corrientes soterrañes anubriríen los pasiellos del [[Metro (sistema de tresporte)|metro]] y el suelu so les carreteres se erosionaría y, finalmente, destruyiríase. Sobre la base de les sos entrevistes con miembros de la [[Wildlife Conservation Society]]<ref>Weisman (2007), 22-24.</ref> y del [[Xardín Botánicu de Nueva York]]<ref>Weisman (2007), 28-32.</ref> prediz que la vexetación nativa tornaría, esvalixándose dende los parques y sobreponiéndose a especies invasores. Ensin humanos qu'apurran alimentu y calor, les [[Rattus|aguarones]] y [[Blattodea|cucaraches]] escastaríense. [[Ficheru:Dunn County-old farm.jpg|left|thumb|200px|Fotografía d'una casa abandonada a puntu de derruirse.]] Coles mesmes, esplica qu'una casa habitual empezaría a cayese asina l'agua penerar pol techu o alredor de los tapajuntas, provocando la erosión de la madera y la [[oxidación]] de los clavos, situación que conduciría a la cayida de los murios y a un eventual derrumbe de la integridá de la estructura. Cinco sieglos dempués, tou lo que quedaría nel llugar seríen les partes d'aluminiu del fregaplatos, instrumentos de cocina d'aceru inoxidable y ases de plásticu.<ref>Weisman (2007), 18.</ref> Los instrumentos artificiales de mayor duración na Tierra seríen los materiales [[Radioactividá|radiactivos]], cerámicos, estatues de bronce y el [[monte Rushmore]], ente que, nel [[espaciu esterior]], les [[Placa de la Pioneer|plaques de la Pioneer]], los [[discu d'oru de les Voyager]] y les [[Onda de radio|ondes radiofóniques]] duraríen, inclusive, más tiempu que la Tierra.<ref>Weisman (2007), 249-254.</ref> Dexando de llau la tema del mediu ambiente y la so evolución una vegada que dexara d'esistir la vida humana, analiza qué ye lo que podría llevar a la [[Estinción humana|desapaición súbita y completa de la humanidá]] ensin qu'ello cause un dañu seriu al ambiente natural y l'espaciu urbanu. Tal escenariu, conclúi, ye por demás improbable. Pa ello toma en considerancia primordialmente tres aspecto: el [[transhumanismu]], el [[Movimientu pola Estinción Humana Voluntaria]] (VHEMT) y la obra ''El fin del mundu: la ciencia y ética d'estinción humana'', de [[John A. Leslie]].<ref>Weisman (2007), 239-244.</ref> El llibru remata cola propuesta d'una nueva versión de la [[Política de fíu únicu|política del fíu únicu]]; n'almitiendo que la vixente ye una midida [[Dracón|draconiana]]»,<ref>Weisman (2007), 272.</ref> declara: «El fondu de too l'asuntu ye que cualquier especie que devasa los recursos de los que dispón sufre una cayida nel númberu de la so población. Llindar la nuesa reproducción sería difícil, pero llindar los nuesos instintos puede aportar a entá más duru».<ref name=WaPo>{{cita web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2007/07/27/DI2007072701908.html |títulu=Book World |fechaaccesu=11 de payares de 2007 |autor=Alan Weisman |autor2=Callum Roberts |fecha=31 de xunetu de 2007 |formatu=entrevista |editorial=The Washington Post Company|idioma=inglés}}</ref> Weisman respondió a les crítiques derivaes d'estes afirmaciones señalando: «supi de mano que tocaría la sensibilidá de delles persones plantegando'l problema de la población, pero facer porque se tuvo perdiendo demasiáu tiempu nel discutiniu de cómo tenemos de tratar la situación de la nuesa crecedera económica y demográfica qu'anguaño nos solmenó demasiáu [sic]».<ref name=WaPo /> == Xéneru == [[Ficheru:Earth Western Hemisphere.jpg|180px|thumb|left|Al igual qu'otros llibros ambientales, ''The World Without Us'' alderica l'impautu que'l ser humanu causó nel planeta col pasu de los años. Según el so autor: «[...] Quería escribir realmente daqué que la xente quixera lleer ... ensin embrivir la importancia de lo que ta pasando, nin trivializándolo o simplificándolo en demasía».<ref name=powell />]] Entá cuando'l llibru ye catalogáu como una «[[Publicación científica|obra de non ficción]]», delles comentaristes enfatizan que sería meyor describilo como «ficción especulativa».<ref name=Stott>{{Obra citada|apellíos=Stott|nome=Philip|enllaceautor=Philip Stott|añu=2008|volume=1|númberu=2|títulu=Book review: The World Without Us By Alan Weisman|publicación=Electronic Journal of Sustainable Development|url=http://www.ejsd.org/docs/REVIEW_OF_THE_WORLD_WITHOUT_US.pdf|formatu=PDF|fechaaccesu=17 de xunu de 2008|páxines=17-18|idioma=inglés}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110061744/http://www.ejsd.org/docs/REVIEW_OF_THE_WORLD_WITHOUT_US.pdf |date=2017-11-10 }}</ref> ''The World Without Us'' atópase coles mesmes nes categoríes de [[periodismu científicu]] y ambiental. Al igual qu'otros llibros ambientales, alderica l'impautu que los humanos causaron nel planeta.<ref name=Lynas>{{Obra citada|apellíos=Lynas|nome=Mark|fecha=27 de setiembre de 2007|títulu=Back to the future|publicación=New Statesman|url=http://www.newstatesman.com/200709270042|fechaaccesu=4 d'avientu de 2007|páxines=53-54|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071121231427/http://www.newstatesman.com/200709270042|fechaarchivu=21 de payares de 2007}}</ref> L'esperimentu mental de Weisman remueve los xuicios y sufrimientos de los humanos al enfocase nun hipotéticu mundu posthumano. Esti enfoque del xéneru, que «centra l'atención na mesma Tierra»,<ref name=Kamiya /> foi consideráu como creativu y oxetivu.<ref name=Weiler /> Esistieron otres publicaciones qu'enceten temes asemeyaes, como'l llibru de [[Gregory Benford]] ''Deep Time: How Humanity Communicates Across Millennia'' (1999). Dellos escritores de [[ciencia ficción]] como [[H. G. Wells]] (''[[La guerra de los mundos (novela)|La guerra de los mundos]]'', [[1898]]) y [[John Wyndham]] (''[[El día de los trífidos]]'', [[1951]]) yá escribieren sobre'l posible destín de les ciudaes y otres estructures creaes pol ser humanu dempués de la repentina desapaición de los sos creadores. Detalles similares alrodiu de la decadencia de la civilización incorpórense igualmente na novela postapocalíptica de ciencia-ficción ''La Tierra permanez'' ([[1949]]) del profesor inglés [[George R. Stewart]]. Sobre l'enfoque ambientalista, l'escritor mentó que al erradicar l'elementu humanu esanicióse'l factor mieu» de que la xente tea faciendo daqué mal o que van morrer; polo que según l'autor tien de lleese como si d'una fantasía tratárase.<ref name=powell /> Josie Appleton, de ''Spiked'', rellacionó'l llibru cola idealización contemporánea de la naturaleza» nel sentíu de qu'enllazó «la decadencia y desprendimientu d'una sociedá consumista moderna» con una evidente inorancia nos esfuercios que se riquir pa xenerar productos.<ref name=Appleton /> Appleton percibió tamién que la obra compensó la noción de que «la naturaleza ye sabia» al destacar la aleatoriedad de les fuercies naturales.<ref name=Appleton /> L'estilu de periodismu científicu utiliza coles mesmes entevistes con autoridaes académiques y profesionales pa encontar les conclusiones, mientres caltién el «[tonu] frescu y desapasionáu [...] d'un observador científicu más que d'un activista».<ref name=Weiler /> Weisman señaló qu'él evitara, de camín, la etiqueta activista nel conteníu: «Parte de los nuesos meyores escritores científicos y ambientalistas namái son lleíos por xente que ta acordies coles sos perceiciones. Ye prestosu tener daqué d'afirmación pa cualquier cosa que tu consideres como verdadera, inclusive si la tema ye esmolecedora, anque quería escribir realmente daqué que la xente quixera lleer [...] ensin embrivir la importancia de lo que ta pasando, non trivializándolo, nin simplificándolo en demasía».<ref name=powell>{{Cita web|fecha=19 de xunetu de 2007|títulu=With People out of the Picture, Alan Weisman Gets Creative|url=http://www.powells.com/authors/alanweisman.html|fechaaccesu=10 de payares de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071228054006/http://www.powells.com/authors/alanweisman.html|fechaarchivu=28 d'avientu de 2007|idioma=inglés|entrevistador=Dave Weich|program=Powell's Books|ciudá=Portland|autor=Alan Weisman|subjectlink=Alan Weisman}}</ref> [[Richard Fortey]] comparó'l llibru colos trabayos de [[Jared Diamond]], [[Tim Flannery]] y [[E. O. Wilson]], señalando al respeutu que ''The World Without Us'' «evita por pocu la concepción de murnia, fadiu y odiu que tiende a englobar al probe llector dempués de lleer un catálogu sobre la rapacidad humana».<ref>{{Obra citada | apellíos=Fortey | nome=Richard| fecha-publicación=16 d'agostu de 2007 |títulu= How would Nature clean up our mess? |publicación== The Daily Telegraph| ubicación=Londres |url= http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2007/08/16/boweis112.xml |fechaaccesu=4 d'avientu de 2007|idioma=inglés}}</ref> [[Mark Lynas]], en ''[[New Statesman]]'', aseguró: «teniendo en cuenta que la mayoría de los llibros de mediu ambiente cayen sol pesu de les sos males noticies acumulaes, ''The World Without Us'' paez refrescante y positivu».<ref name=Lynas /> Pa demostrar l'optimismu en cuanto a la tema más descuayante, Appleton citó a un ecoloxista del llibru diciendo: «si'l planeta pudo salvase del [[Estinción masiva del Permianu-Triásicu|Permianu]], entós tamién puede recuperase de los humanos».<ref name=Appleton /> == Publicación == El llibru publicar por primer vegada'l [[10 de xunetu]] de 2007, siendo una edición de [[Encuadernación cartoné|tapa dura]] que llegó a los estantes d'Estaos Xuníos al cargu de la editorial St. Martin's Thomas Dunne Books, ente qu'en Reinu Xuníu, Canadá y Hispanoamérica el llibru consiguió distribuyise al traviés de les editoriales Virgin Books, [[HarperCollins]] y Alderique, esta postrera del grupu [[Random House Mondadori]].<ref>{{cita web|url=http://www.megustaleer.com/Sellos/Division-1/Alderica/|títulu=Páxina de Debate - División de Random House Mondadori|fechaaccesu=2 d'avientu de 2009|editorial=Random House Mondadori|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100110134243/http://www.megustaleer.com/Sellos/Division-1/Alderique|fechaarchivu=10 de xineru de 2010}}</ref> Más tarde, en xunetu de [[2008]], apaeció la versión de bolsu. ''The World Without Us'' foi traducíu y publicáu en [[Francia]] pola editorial Groupe Flammarion sol nome de ''Homo disparitus'',<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=Homo disparitus |url=https://archive.org/details/homodisparitus0000alan |idioma=francés |fecha=4 de mayu de 2007 |editorial=Groupe Flammarion |allugamientu=Paris |isbn=9782081204935}}</ref> n'[[Alemaña]] por Piper y renomáu a ''Die Welt ohne uns'',<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=Die Welt ohne uns |url=https://archive.org/details/dieweltohneunsre0000alan |idioma=alemán |fecha = agostu de 2007 |editorial=Piper Verlag GmbH |allugamientu=Munich |isbn=9783492051323}}</ref> en [[Portugal]] por Estrela Polar como ''O Mundu Sem Nós'',<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=O Mundu Sem Nós |idioma=portugués |añu=2007 |editorial=Estrela Polar |allugamientu=Cruz Quebrada |isbn=8576653028}}</ref> n'[[Italia]] por Einaudi como ''Il mondo senza di noi'',<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=Il mondo senza di noi |url=https://archive.org/details/ilmondosenzadino0000weis |idioma=italianu |añu=2008 |editorial=Einaudi |allugamientu=Turín |isbn=9788806191375}}</ref> en [[Polonia]] por CKA como ''Świat bez nas''<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=Świat bez nas |idioma= polacu |añu=2007 |editorial=CKA |allugamientu=Gliwice |isbn=8360206902}}</ref> y en [[Xapón]] por Hayakawa Publishing sol títulu de ''Jinrui ga kieta sekai''.<ref>{{cita llibru |apellíos=Weisman |nome=Alan |títulu=Jinrui ga kieta sekai |idioma=xaponés |añu=2008 |editorial=Hayakawa |allugamientu=Tokiu |isbn=9784152089182}}</ref> Pete Garceau diseñó la portada de la publicación pal so llanzamientu nel continente americanu; un críticu consideró que la resultancia yera «una gruesa capa d'azucre, recubierta con un tonu de dulzura nun esfuerciu pa nun sollertar a los llectores potenciales. "Sí, soi un llibru sobre'l mediu ambiente. ¡Pero soi inofensivu! [...] ¡Bonu, nun lo soi!"».<ref>{{cita web |url=http://www.publishersweekly.com/article/CA6470045.html |títulu=Jackets Required: The World Without Us |autor=Fwis |fechaaccesu=11 de payares de 2007 |fecha=21 d'agostu de 2007 |publicación=Publishers Weekly|idioma=inglés}}</ref> La versión canadiense, diseñada por Ellen Cipriano, ye bien paecida a la portada d'Estaos Xuníos, anque incorpora una fotografía en cuenta de una ilustración caricaturesca, ente que'l diseñu pa los llanzamientos internacionales oldea la redolada natural con un ambiente urbano decadente. Adam Grupper encargar de narrar el [[audiollibru]] n'[[Idioma inglés|inglés]], que tien una duración total de diez hores; Macmillan Audiu y BBC Audiobooks distribuyeron la versión grabada, llanzándola de manera simultánea a la fecha de llanzamientu de la edición de tapa dura.<ref>{{cita web|url = http://us.macmillan.com/theworldwithoutus|títulu = The World Without Us|fechaaccesu = 11 de payares|añu = 2007|editorial = Macmillan|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita web|url = http://arlington.lib.overdrive.com/1D64A192-CAB4-4B58-8B84-84DF50385F90/10/370/en/ContentDetails.htm?id={93FB1AD8-D19B-4616-83FC-98461564Y9BB}|títulu = The World Without Us|fechaaccesu = 3 de mayu|añu = 2010|editorial = Arlington Public Library|idioma=inglés}}</ref> La revista ''AudioFile'' estremó con un premiu Earphones a la presentación sonora, escribiendo que: «Ensin afondar nel sensacionalismu y permanecer oxetivu y flemático, Grupper toma lo que podría ser una tema deprimente pa convertilo nun llibru qu'a cencielles non se puede dexar d'escuchar».<ref>{{Obra citada|fecha=ochobre/payares de 2007|títulu=Current Reviews: Contemporary Culture – The World Without Us|editorial=AudioFile Publications|pub-periódica=Revista AudioFile|url=http://www.audiofilemagazine.com/reviews/showreview_pub.cfm?Num=30911|fechaaccesu=6 d'avientu de 2007|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20071225112436/http://www.audiofilemagazine.com/reviews/showreview_pub.cfm?Num=30911|fechaarchivu=25 d'avientu de 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225112436/http://www.audiofilemagazine.com/reviews/showreview_pub.cfm?Num=30911 |date=2007-12-25 }}</ref> == Receición == Pa cuando publicóse'l llibru, Weisman realizó una xira con escales n'Estaos Xuníos, Canadá y ciudaes como [[Lisboa]] y [[Bruxeles]].<ref>{{cita web|url= http://www.worldwithoutus.com/tour_dates.html |títulu = World Without Us: Tour Dates|fechaaccesu = 2 de payares de 2007|fecha = 23 d'ochobre de 2007|editorial = St. Martin's Press / Thomas Dunne Books|idioma=inglés}}</ref> Amás, aportó a conceder entrevistes nos programes de televisión ''[[The Daily Show]]'' y ''[[The Today Show]]'', según nos programes radiofónicos ''Weekend Edition'', ''Talk of the Nation'', ''The Diane Rehm Show'', ''Living on Earth'', ''Marketplace'' y ''As It Happens''.<ref>{{cita web|url= http://www.worldwithoutus.com/news.html |títulu = World Without Us: Podcasts & Videos|fechaaccesu = 2 de payares de 2007|añu= 2007|editorial = St. Martin's Press / Thomas Dunne Books|idioma=inglés}}</ref> Mentanto, el [[29 de xunetu]], ''The World Without Us'' debutó na llista de ''[[Superventes|best seller]]'' de ''[[The New York Times]]'', ingresando nel puestu númberu diez dientro de la categoría d'ediciones de tapa dura que'l so conteníu nun ye ficticiu,<ref>{{Obra citada |url= http://www.nytimes.com/2007/07/29/books/bestseller/0729besthardnonfiction.html?_r=1&oref=slogin |títulu=Best Sellers: Hardcover Nonfiction |fechaaccesu=2 de payares de 2007|fecha= 29 de xunetu de 2007|publicación=[[The New York Times]]|idioma=inglés}}</ref> perdurando hasta nueve selmanes nel ''top ten''<ref>{{Obra citada |url= http://www.nytimes.com/2007/09/30/books/bestseller/0930besthardnonfiction.html?_r=1&oref=slogin |títulu=Best Sellers: Hardcover Nonfiction |fechaaccesu=2 de payares de 2007 |fecha= 30 de setiembre de 2007|publicación=[[The New York Times]]|idioma=inglés}}</ref> y algamando el sestu llugar el 12 d'agostu y el 9 de setiembre.<ref name=NYTBSsept9 /><ref>{{Obra citada |url= http://www.nytimes.com/2007/08/12/books/bestseller/0812besthardnonfiction.html?_r=1&oref=slogin |títulu=Best Sellers: Hardcover Nonfiction |fechaaccesu=2 de payares de 2007|fecha= 12 d'agostu de 2007|publicación=[[The New York Times]]|idioma=inglés}}</ref> Nel mercáu canadiense, tuvo mientres diez selmanes nel llistáu de los llibros más vendíos de ''The Globe and Mail'', llogrando'l tercer puestu del ''top ten'' el 11 d'agostu.<ref>{{Obra citada |fecha= 11 d'agostu de 2008|títulu= Hardcover bestsellers |publicación=The Globe and Mail |editorial=CTVglobemedia|idioma=inglés}}</ref><ref>{{Obra citada |fecha= 29 de setiembre de 2007 |títulu= Hardcover bestsellers |publicación=The Globe and Mail |editorial=CTVglobemedia|idioma=inglés}}</ref> Coles mesmes, encabezó'l catálogu de ''[[San Francisco Chronicle]]'' el [[21 de setiembre]],<ref name=SFC /> permaneciendo un total d'once selmanes nel ''top'' 150 de los llibros más comercializaos de la selmana de ''[[USA Today]]'', onde s'allugó nel puestu 48.<ref>{{Obra citada |url= http://asp.usatoday.com/life/books/booksdatabase/default.aspx |títulu=This week's top 150 best sellers |fechaaccesu=2 de payares de 2007|fecha= 28 d'ochobre de 2007|publicación=[[USA Today]] |obra=Best-Selling Books Database}}. Rique escribir la entrada ''The World Without Us''.</ref> Críticos de la publicación ''Library Journal'' encamentaron el llibru pa toles coleiciones qu'enceten conteníu sobre'l mediu ambiente, ente que el audiollibru suxerir pa les coleiciones d'audiollibros pertenecientes a la mayoría de les biblioteques d'Estaos Xuníos, tanto públiques como académiques.<ref>{{Obra citada |apellíos=Sapp |nome=Gregg |fecha= 15 de mayu de 2007 |títulu=The World Without Us |pub-periódica=Library Journal |editorial=Reed Business Information |volume=132 |númberu=9 |páxines=113 |issn=0363-0277|idioma=inglés}}</ref><ref>{{Obra citada |apellíos=El nome=I. Pour |fecha= 15 de setiembre de 2007 |títulu=The World Without Us |pub-periódica=Library Journal |editorial=Reed Business Information |volume=132 |númberu=15 |páxines=99 |issn=0363-0277|idioma=inglés}}</ref> De la mesma, la obra algamó'l primer puestu del ''top ten'' de 2007 de les revistes ''[[Time (revista)|Time]]''<ref name="Time" /> y ''[[Entertainment Weekly]]'', figurando tamién nel llistáu de «les meyores publicaciones en 2007» de Hudson Booksellers.<ref>{{cita web |url=http://uanews.org/node/17313 |títulu=UA Journalism Prof Collecting Year-end Kudos for Book |fechaaccesu=20 d'avientu de 2007 |autor=Kate Harrison |fecha=14 d'avientu de 2007 |editorial=University of Arizona |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120212223148/http://uanews.org/node/17313 |fechaarchivu=2012-02-12 }}</ref><ref>{{cita web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20167009,00.html |títulu=The Best Books of 2007 |fechaaccesu=3 de xineru de 2008 |autor=Jennifer Reese |fecha=18 d'avientu de 2007 |publicación=[[Entertainment Weekly]] |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131029205801/http://www.ew.com/ew/article/0,,20167009,00.html |fechaarchivu=2013-10-29 }}</ref><ref>{{Cita nota de prensa |url= http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/10-23-2007/0004688483&Efecha= |títulu=Hudson Booksellers Announces the Best Books of 2007 |fechaaccesu=2 de payares de 2007|fecha= 23 d'ochobre de 2007| editorial=Hudson Group|idioma=inglés}}</ref> Na categoría meyores llibros de 2007» publicada pol sitiu web [[Amazon.com]], el llibru apaeció nel cuartu puestu a nivel xeneral n'Estaos Xuníos, ente qu'en Canadá encabezó'l conxuntu de llibros non ficticios.<ref>{{cita web |url= http://www.amazon.com/gp/feature.html/ref=amb_link_5832972_13?ie=UTF8&docId=1000158311&pf_rd_m=ATVPDKIKX0DER&pf_rd_s=center-2&pf_rd_r=00Y5T253170DRKWVSRMH&pf_rd_t=101&pf_rd_p=324381701&pf_rd_i=383166011 |títulu=Best Books of 2007: Editors' Top 100| editorial=[[Amazon.com]] |fechaaccesu=2 d'avientu de 2007|idioma=inglés}}</ref><ref>{{cita web |url= http://www.amazon.ca/gp/feature.html/ref=amb_link_6033702_10?ie=UTF8&docId=1000175351&pf_rd_m=A3DWYIK6Y9EEQB&pf_rd_s=center-3&pf_rd_r=19FWGN67TKY59HP7Q4AB&pf_rd_t=101&pf_rd_p=338790101&pf_rd_i=391448011 |títulu=Editors' Picks: 2007's Top 25 in Nonfiction| editorial=Amazon.ca |fechaaccesu=20 d'avientu de 2007|idioma=inglés}}</ref> [[Ficheru:Alan weisman.jpg|thumb|250px|[[Alan Weisman]], autor de ''The World Without Us''.]] L'estilu de redaición tamién consiguió una receición positiva, siendo calificáu como intensu, bonu y n'ocasiones murnia, pero con un usu apropiáu del llinguaxe.<ref name=Kamiya>{{cita web |url= http://www.salon.com/books/review/2007/07/23/weisman/ |títulu="The World Without Us" |fechaaccesu=1 de payares de 2007|autor=Gary Kamiya |fecha=23 de xunetu editorial=Salon.com|idioma=inglés}}</ref> Inclusive, nuna reseña negativa en términos xenerales, Michael Grunwald del ''[[The Washington Post]]'' señaló que la redaición yera «siempres lúcida y, dacuando, elegante».<ref name=Grunwald>{{Obra citada | apellíos=Grunwald | nome=Michael | fecha-publicación= 29 de xunetu de 2007 | títulu=What would Earth be like if all the humans died out? |publicación=[[The Washington Post]] |url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/27/AR2007072701593.html |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007|idioma=inglés}}</ref> En ''The New York Times Book Review'', Jennifer Schuessler mentó que Weisman tien un «coqueteo col llinguaxe relixosu, ente que la so impasibilidá de xemes en cuando portentosa da llugar a la retórica familiar del infiernu ecolóxicu».<ref>{{Obra citada | apellíos=Schuessler | nome=Jennifer |fecha-publicación= 2 de setiembre de 2007 | títulu=Starting Over |publicación=[[The New York Times]] |url= http://www.nytimes.com/2007/09/02/books/review/Schuessler-t.html?_r=3&oref=slogin&oref=slogin&oref=slogin |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007|páxines=G12|idioma=inglés}}</ref> [[Janet Maslin]] de ''[[The New York Times]]'' demostró que la redaición tenía un estilu grebu y llanu», siendo «extrañamente uniforme en tonu».<ref>{{Obra citada | apellíos=Maslin| nome=Janet |enllaceautor=Janet Maslin |fecha= 13 d'agostu de 2007 | títulu=A World Without Humans? It All Falls Apart |publicación=[[The New York Times]]|url= http://www.nytimes.com/2007/08/13/books/13masl.html?_r=2&ref=books&oref=slogin&oref=slogin |fechaaccesu=1 de payares de 2007|idioma=inglés}}</ref> Nes téuniques usaes pal reporte, Kamiya escribió que «la manera científica de reportar [de Weisman], al empar lúcida y maraviyosa [...] ye'l corazón y l'alma d'esti llibru», añadiendo que «ta escritu como si l'autor fuera un observador interesao y caritatible proveniente d'otru planeta».<ref name=Kamiya /> De la mesma, la editora Karen Long, de ''The Plain Dealer'', dixo que Weisman «usa'l llinguaxe preciso y paciente d'un bon escritor científicu, amosando amás una habilidá p'analizar fontes de fechos inesperaos y provocatibles».<ref name=Long>{{Obra citada |apellíos=Long |nome=Karen |fecha-publicación=19 d'agostu de 2007 |títulu='World Without Us' offers fascinating science read – book review |publicación=The Plain Dealer |allugamientu=Cleveland, Ohio |url=http://www.cleveland.com/entertainment/plaindealer/index.ssf?/base/entertainment-0/1187428219238390.xml&coll=2 |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007 |idioma=inglés }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160908231642/http://www.cleveland.com/entertainment/plaindealer/index.ssf?/base/entertainment-0/1187428219238390.xml&coll=2 |date=2016-09-08 }}</ref> Sicasí, dellos críticos notaron que la falta d'un puntu de vista antropomórfico estropiaba en cierta forma la relevancia del so conteníu.<ref name=Long /> Robert Braile, de ''The Boston Globe'', escribió avera del llibru: «nun tien un contestu real [...] nin racional pa probar qu'esta fantasía ensin demostrar de Weisman nun sía más qu'una premisa que la xente atopa fascinante».<ref name=Braile>{{Obra citada | apellíos=Braile | nome=Robert | fecha-publicación= 18 d'agostu de 2007 | títulu=He imaxines a world without people. But why? |publicación=The Boston Globe |url=http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2007/08/18/he imaxines_a_world_without_people_but_why/ |fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007 |idioma=inglés}}</ref> Michael Grunwald, de ''[[The Washington Post]]'', tamién cuestionó la premisa: «Imaxinar el pasu de la humanidá nun planeta posthumano ten de ser prestáu pa porreros inorantes que, ello ye que yá resolvieron les duldes sobre la esistencia de Dios y lo escitante de [[Fergie]], pero nun ta claru porqué'l restu de nós precise esti nivel de prueba documental».<ref name=Grunwald /> Per otra parte, Alanna Mitchel, na so reseña pa ''Globe and Mail'', notó un nivel de relevancia nel contestu de la pasividá de la xente pa escosar los recursos, una perceición combinada con una vanidá antropomórfica: «El llibru ta diseñáu p'ayudar a atopar la forma de sobrevivir, intentando pa ello sacanos del nuesu baille pasivu cola muerte».<ref name=Michell>{{Obra citada | apellíos=Michell| nome=Alanna| fecha-publicación= 21 de xunetu de 2007 | títulu=Good riddance to us and our bad rubbish |publicación=The Globe and Mail |editorial=CTVglobemedia |páxines=D6|idioma=inglés}}</ref> L'enfoque ambiental del llibru tamién foi oxetu de crítica por dellos analistes, como'l casu de Christopher Orlet, de ''The American Spectator'', quien escribió: «ye un primer exemplu de los puntos de vista estremistes y equivocaos de los ecoloxistes».<ref>{{cita web | apellíu=Orlet | nome=Christopher | fecha=1 d'agostu de 2007 | títulu=Better Off Dead | publicación=The American Spectator | url=http://www.spectator.org/dsp_article.asp?art_id=11813 | fechaaccesu=31 d'ochobre de 2007 | idioma=inglés | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120609112946/http://spectator.org/archives/2007/08/01/better-off-dead | fechaarchivu=9 de xunu de 2012 }}</ref> Braile tuvo d'alcuerdu en que'l llibru podía ser «una velea de los ambientalistas, que posiblemente alimenta los golpes baxos adoptaos pol movimientu verde [...] polos críticos que dicen que los ambientalistas esmolécense más pola naturaleza que pola xente».<ref name=Braile /> El ambientalista Alex Steffen notó que'l llibru nun contién material nuevo, sacante que al usar la desapaición repentina y total de los humanos da una estructura única, anque desaxeradamente improbable ya insensible.<ref>{{cita web |url=http://www.worldchanging.com/archives/007046.html |títulu=The World With Us |fechaaccesu=20 d'avientu de 2007 |autor=Alex Steffen |fecha=23 de xunetu de 2007 |obra=[[Worldchanging]] |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20070902084233/http://www.worldchanging.com/archives/007046.html |fechaarchivu=2007-09-02 }}</ref> Curiosamente, anque dos críticos catalogaron la obra como una «jeremiada», diéron-y una evaluación positiva.<ref name=Kamiya /><ref>{{Obra citada |apellíos=Heinegg |nome=Peter |fecha= 15 de setiembre de 2007 |títulu=The World Without Us |pub-periódica=America |editorial=America Press |volume=197 |númberu=16 |páxines=23 |issn=0002-7049|idioma=inglés}}</ref> El periódicu británicu ''[[The Guardian]]'' señaló: «aprendemos nel intre d'esti llibru a sentinos bien pola desapaición de los seres humanos de la Tierra».<ref>[http://books.guardian.co.uk/review/story/0,,2277614,00.html Books: «Review: The World Without Us by Alan Weisman.»] ''[[The Guardian]]''.</ref> Otros críticos sicasí aclamaron la perspeutiva ambiental; Chauncey Mabe, de ''South Florida Sun-Sentinel'', referir al llibru como «unu de los llibros ambientales más satisfactorios de la dómina recién, unu desprovistu de autojusticia, alarmismo o aburríes predicciones».<ref>{{Obra citada | apellíos=Mabe | nome=Chauncey |fecha= 12 d'agostu de 2007 | títulu='The World Without Us' by Alan Weisman: Don't think about us when we're gone |publicación=South Florida Sun-Sentinel |url= http://www.post-gazette.com/pg/07224/808312-148.stm |fechaaccesu=1 de payares de 2007 |idioma=inglés}}</ref> Tom Spears, de CanWest News Service, concluyó: «ye más como una semeya de nós mesmos, tomáu al traviés d'una lente estraña [...] dacuando un obituariu ye la meyor biografía».<ref>{{Obra citada | apellíos=Spears| nome=Tom | fecha= 2 de setiembre de 2007 | títulu=World would go on without us: New book looks at what would happen without people | editorial=[[CanWest News Service]]|publicación=The Province |url= http://www.canada.com/theprovince/news/story.html?id=0146ef3d-9418-4bca-9922-7d211095aecd |fechaaccesu=1 de payares de 2007|idioma=inglés}}</ref> == Ver tamién == *[[Movimientu pola Estinción Humana Voluntaria]] (VHEMT) *''[[After Man]]'' ye un llibru que considera la evolución de la vida na Tierra 50 millones d'años dempués de la estinción de la raza humana. *''[[Fundación y Tierra]]'' ye una novela escrita por [[Isaac Asimov]] qu'amuesa al planeta Aurora, un llugar habitable que foi abandonáu pelos humanos miles d'años tras pero que foi pobláu dalguna vegada por quien manteníam n'equilibriu la so llindada ecoloxía. Ante l'ausencia de seres humanos, el planeta empezó a deteriorase de forma inevitable. Coles mesmes, esisten dellos especiales de televisión rellacionaos cola mesma tema encetáu por ''The World Without Us''. Estos son:<ref>{{Obra citada | apellíu=Tucker | nome=Neely | fecha-publicación= 8 de marzu de 2008 | títulu=Depopulation Boom | pub-periódica=[[The Washington Post]] |url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/03/07/AR2008030703256.html |fechaaccesu=20 de mayu de 2010|páxines=C01}}.</ref> *''[[La Tierra ensin humanos]]'', tresmitíu por [[History Channel]], amuesa qué asocedería si la humanidá sumiera de forma instantánea. *''[[Aftermath: Population Zero]]'', tresmitíu por [[National Geographic Channel]], ye bien paecíu a ''La Tierra ensin humanos'', pero ufierta más detalles sobre aspeutos específicos. *''[[Futuru selvaxe|The future is wild]]'', tresmitíu por [[Discovery Channel]], a pesar de que nun afonda n'esplicar la nuesa desapaición, amuesa cómo la vida nel planeta (ensin humanos) evolucionaría en cinco, cien y doscientos millones d'años nel futuru. == Referencies == {{llistaref|2}} == Enllaces esternos == * [http://www.worldwithoutus.com Páxina web oficial] (n'inglés) {{ORDENAR:World Without Us, The}} {{Tradubot|El mundo sin nosotros}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Ecoloxismu]] [[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]] e93f394qsva7lvby6zbho470zv5ozpo 0 263323 4527312 3920929 2026-09-11T15:54:10Z ~2026-49268-22 153380 4527312 wikitext text/x-wiki {{wikificar|t=20230107204820}} {{correxir|t=20230107204815}} {{persona}} '''Francisco Villarroel''' {{nym}} ye un abogáu, escritor, guionista y productor cinematográficu venezolanu, meyor conocíu pola película Dos serondes en Paris de 2019, que ye l'adaptación cinematográfica de la so novela homónima publicada en 2007<ref>“Dos otoños en París” recrea la historia de activista desaparecida en la dictadura de Stroessner Artes (elciudadano.com)</ref><ref>La Nación / Filme venezolano recrea el horror durante la dictadura en Paraguay (lanacion.com.py)</ref>. == Biografía == El 5 de mayu de 1965, nació en Caracas, Venezuela. Graduar d'abogáu na Universidá Santa María, realizando estudios de posgráu y maestría en Francia y Malta. Ye Doctor y profesor Eméritos de la Universidá Marítima del Caribe. Mientres más de trenta (30) años dedicar al exerciciu del derechu y a la enseñanza universitaria publicando llibros de derechu marítimu y de derechu internacional​​. Del añu 2007 al 2013 foi Presidente de l'Asociación Venezolana de Derechu Marítimu y foi estremáu como Miembru Titular del Comité Marítimu Internacional<ref>Francisco VILLARROEL-RODRÍGUEZ - Comite Maritime International - CMI</ref><ref>avdm-cmi | noticias</ref>. Nel añu 2007 publicó la so primer novela que foi llevada al cine Dos serondes en París nel añu 2019, que foi siguida de la so segunda novela Tango Bar, publicada nel añu 2018. Como actor, guionista y productor de cine, realizó les películes que fueron afeches de les sos noveles<ref>Producciones venezolanas que tocan la fibra de la sensibilidad - fronteraviva.com</ref><ref>Francisco Villarroel: Creo en la magia del cine - Últimas Noticias (ultimasnoticias.com.ve)</ref><ref>La novela venezolana "Dos otoños en París" de Francisco Villarroel, ya esta en los cines bajo la dirección de la novel Gibelys Coronado - El Carabobeño (el-carabobeno.com)</ref>. == Premios == * Festival de Cine Entre Largos y Cortos de Oriente (Meyor Productor, 2022) == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1965||Villarroel, Francisco}} [[Categoría:Escritores de Venezuela]] [[Categoría:Guionistes d'América]] [[Categoría:Actores y actrices de Venezuela]] iel5v9had8q4zctyadsnd2rwhyr7cu8 0 269516 4527567 4104518 2026-09-12T09:56:37Z Limotecariu 735 4527567 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Kathryn Emily Douglas''' {{nym}} ye una [[Actor|actriz]] [[Canadá|canadiana]] de cine y televisión. Ye conocida pol so papel como Abby Littman na serie de [[Netflix]] ''[[Ginny & Georgia]]'' y como Jackie Sullivan en ''[[Pretty Hard Cases]]''.<ref>[https://www.tvinsider.com/people/katie-douglas/ Katie Douglas - Actress]</ref> El so primer papel protagonista foi en ''[[Spooksville]]'' como Sally Wilcox por 22 episodios. Dende entós tuvo otros papeles principales en películes y series de televisión como ''[[Believe Me: The Abduction of Lisa McVey]]'', ''[[The Girl Who Escaped: The Kara Robinson Story]]'', y ''[[Level 16]]''.<ref>[https://moralstory.org/katie-douglas/ Katie Douglas – Biography, Life Story & 5 Fatcs You Didn't Know About Her]</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1998||Douglas, Katie}} [[Categoría:Actores y actrices de cine de Canadá]] [[Categoría:Actores y actrices de televisión de Canadá]] [[Categoría:Persones d'Ontario]] 1gyxwpwwkwxmjhtee4q69825idh6ao2 3 276824 4527432 4525043 2026-09-12T01:20:02Z Jackie SMG 130890 Archivu 4527432 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |{{Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia}} |} {{bienvenida}} [[Usuariu:YoaR|YoaR]] ([[Usuariu alderique:YoaR|alderique]]) 07:37 13 feb 2025 (UTC) '''[[Usuariu alderique:Jackie SMG/Archivu|Archivu]]''' * [[Usuariu alderique:Jackie SMG/Archivu/2025|2025]] * [[Usuariu alderique:Jackie SMG/Archivu/2026|2026]] 8dj4ubts2otrcoq9zyxod6oeril4kf6 2 279132 4527296 4527091 2026-09-11T15:43:23Z Jackie SMG 130890 /* Wikipedia, Castellanu → Asturianu */ 4527296 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~:w Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu kyoqy443b4sgiexwkd5iyuigdzhslmc 4527298 4527296 2026-09-11T15:44:12Z Jackie SMG 130890 4527298 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~:w Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu emqxjvamt2nklyghmvne5dj58y8op4s 4527383 4527298 2026-09-11T23:49:40Z Jackie SMG 130890 4527383 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## ## == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~:w Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu o8k1gobv1bgn8sly0h8w1ke42pvz5l0 4527384 4527383 2026-09-11T23:50:09Z Jackie SMG 130890 /* Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos */ 4527384 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~:w Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 9p0c40fpkv827min5qrcs4x41dkxqfs 4527418 4527384 2026-09-12T01:01:51Z Jackie SMG 130890 4527418 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~:w Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 1dox41mo82vji1n2v1yf42lcadhodyn 4527419 4527418 2026-09-12T01:02:18Z Jackie SMG 130890 /* Talleres */ 4527419 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~: Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 6j3481m8b92l0easkpa3s4e74lh3n07 4527420 4527419 2026-09-12T01:02:27Z Jackie SMG 130890 /* Talleres */ 4527420 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu or28nutvsc8pfqzujj6gydrv9l9anru 4527442 4527420 2026-09-12T01:56:39Z Jackie SMG 130890 /* Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos */ 4527442 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] # == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 4swptgl47oaogkxv8t766fy24vgpxxs 4527443 4527442 2026-09-12T01:56:47Z Jackie SMG 130890 4527443 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|File:Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu or28nutvsc8pfqzujj6gydrv9l9anru 4527445 4527443 2026-09-12T02:38:36Z Jackie SMG 130890 4527445 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu k8wqpcj5zsc313ewuxdbjljm3qa6qjl 4527446 4527445 2026-09-12T03:04:39Z Jackie SMG 130890 4527446 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Categorías == Wikimedia Commons # [[:c:Category:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés|Gata Blanca con Manchas Cafés]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu l6wdm1ljvautuj0y2esw1fomfqx8b3n 4527447 4527446 2026-09-12T03:05:33Z Jackie SMG 130890 /* Categorías */ 4527447 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Categorías == Wikimedia Commons # [[:c:Category:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés|Gata Blanca con Manchas Cafés]] # [[:c:Category:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas|Gato Atigrado con Pintas Blancas]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu gzw8hsc06xtg11d5uhhnl9d7nsqg8um 4527448 4527447 2026-09-12T03:05:45Z Jackie SMG 130890 4527448 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Categorías == === Wikimedia Commons === # [[:c:Category:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés|Gata Blanca con Manchas Cafés]] # [[:c:Category:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas|Gato Atigrado con Pintas Blancas]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 667542o4f9xbmq615h4vls7hyc6p0tj 4527449 4527448 2026-09-12T03:06:18Z Jackie SMG 130890 4527449 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu k8wqpcj5zsc313ewuxdbjljm3qa6qjl 4527450 4527449 2026-09-12T03:06:30Z Jackie SMG 130890 /* MetaWiki */ 4527450 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Categorías == === Wikimedia Commons === # [[:c:Category:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés|Gata Blanca con Manchas Cafés]] # [[:c:Category:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas|Gato Atigrado con Pintas Blancas]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu 5rgkm4bcvxm0wndd69jsmlf5l1vlor1 4527451 4527450 2026-09-12T03:07:51Z Jackie SMG 130890 4527451 wikitext text/x-wiki Hola, llámome '''[[Usuariu:Jackie_SMG|Jackie SMG]]'''. Nun tengo l'asturianu como llingua materna, polo que te estimaría que me comentares cualquier erru que cometiera, siempres dende'l respetu, claro ta‌. Ver tamién: [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Dinámiques]]. == Datos == {| class="wikitable" | colspan="1.0" rowspan="5.0" |{{#Babel:es-N|en-1|ast-1}} |colspan="3.0" rowspan="1.0" | '''Países''' |- |{{Usuariu Visitante Chile}} |{{Usuariu Visitante Arxentina}} |{{Usuariu Visitante Brasil}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Wikimedia''' |- |{{Userbox/contador|día=24|mes=12|añu=2024}} |{{Usuariu Wikimedia Commons}} |{{Usuariu Felis Catus Secretu}} |- |{{Usuariu 번역}} |{{Usuariu Olvidadizu Categoríes}} | |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Dinámiques''' |- |{{Dinámiques de Jackie SMG}} |{{Naturalista d'Europa 2026}} |{{Naturalista d'América 2026}} |{{Un nidi d'arveyos 2026}} |- |colspan="4.0" rowspan="1.0" | '''Música''' |- |{{Usuariu K-pop}} |{{Usuariu K-pop Internacionalización}} |{{Usuariu Katseye}} |{{Usuariu Daniela Avanzini de Katseye}} |- |{{Usuariu LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM}} |{{Usuariu Illit}} |{{Usuariu Moka Sakai de Illit}} |} == Wikipedia == === Traducciones === ==== Wikipedia, Castellanu → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Nasua_nasua|Nasua nasua]] # [[:w:ast:_Ortalis_vetula|Ortalis vetula]] # [[:w:ast:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] # [[:w:ast:_Palmera_datilera_de_Xudea|Palmera datilera de Xudea]] # [[:w:ast:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:ast:_Lynx_lynx|Lynx lynx]] # [[:w:ast:_Phoxinus_phoxinus|Phoxinus phoxinus]] # [[:w:ast:_Coregonus_fera|Coregonus fera]] # [[:w:ast: Bassariscus_astutus|Bassariscus astutus]] # [[:w:ast:Katseye|Katseye]] # [[:w:ast:Alianza Francesa de Traiguén|Alianza Francesa de Traiguén]] # [[:w:ast:Adalia_decempunctata|Adalia decempunctata]] # [[:w:ast:Coregonus_lucinensis|Coregonus lucinensis]] # [[:w:ast:Coregonus_macrophthalmus|Coregonus macrophthalmus]] # [[:w:ast:Ciberataque_autónomu_de_OpenAI_de_2026|Ciberataque autónomu de OpenAI de 2026]] # [[:w:ast:Traiguén|Traiguén]] # [[:w:ast:Coregonus_tugun|Coregonus tugun]] # [[:w:ast:OpenAI|OpenAI]] # [[:w:ast:_Nasua_narica|Nasua narica]] # [[:w:ast:_Komako_Kimura|Komako Kimura]] # [[:w:ast:Rhopalophora_peruana|Rhopalophora peruana]] # [[:w:ast:Anolis_concolor|Anolis concolor]] # [[:w:ast:Hippoglossus_stenolepis|Hippoglossus stenolepis]] # [[:w:ast:Squalius_carolitertii|Squalius carolitertii]] # [[:w:ast:Harriotta_haeckeli|Harriotta haeckeli]] # [[:w:ast:Lynx_canadensis|Lynx canadensis]] # [[:w:ast:Illit|Illit]] # [[:w:ast:Loossemble|Loossemble]] # [[:w:ast:4_294_967_295|4 294 967 295]] # [[:w:ast:Lorius_garrulus|Lorius garrulus]] # [[:w:ast:_Nasua|Nasua]] # [[:w:ast:Phoenix_reclinata|Phoenix reclinata]] # [[:w:ast:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:ast:Le_Sserafim|Le Sserafim]] # [[:w:ast:Kim_Chaewon|Kim Chaewon]] # [[:w:ast:Valle del Elqui|Valle del Elqui]] # [[:w:ast:Ríu_Loa|Ríu Loa]] # [[:w:ast:Llagu_Jugla|Llagu Jugla]] # [[w:ast:Monte_Mitchell|Monte Mitchell]] # [[:w:ast:Alto_del_Carmen|Alto del Carmen]] # [[:w:ast:Isla_de_Maipo|Isla de Maipo]] # [[:w:ast: Dieciséis|Dieciséis]] # [[:w:ast:Héctor_Noguera|Héctor Noguera]] # [[:en:ast:Amparo_Noguera|Amparo Noguera]] # [[:en:ast:Romané|Romané]] ==== Wikipedia, Inglés → Asturianu ==== # [[:w:ast:_Idiomes_nos_censu|Idiomes nos censu]] # [[:w:ast:Arhopala aurelia|Arhopala aurelia]] ==== Wikipedia, Inglés → Castellanu ==== #[[:w:es:_Palmera_datilera_de_Judea|Palmera datilera de Judea]] #[[:w:es:_Asesinato_de_Mahatma_Gandhi|Asesinato de Mahatma Gandhi]] # [[:w:es:_Idioma_riau|Idioma riau]] # [[:w:es:_Instituto_Arava_de_Estudios_Ambientales|Instituto Arava de Estudios Ambientales]] # [[:w:es:_Paint_Drying|Paint Drying]] # [[:w:es:_Danske_Bank_(Irlanda_del_Norte)|Danske Bank (Irlanda del Norte)]] # [[:w:es:Lenguas_criollas_de_base_neerlandesa |Lenguas criollas de base neerlandesa]] # [[:w:es:_Criollo_barbiezos|Criollo barbiezos]] # [[:w:es:_Criollo_negerhollands|Criollo negerhollands]] # [[:w:es:_Criollo_skepi|Criollo skepi]] # [[:w:es:_Criollo_Javindo|Criollo javindo]] # [[:w:es:_Criollo_Petjo|Criollo petjo]] # [[:w:es:_Heikeopsis|Heikeopsis]] # [[:w:es:_Dorippidae|Dorippidae]] # [[:w:es:_Heikeopsis_arachnoides|Heikeopsis arachnoides]] # [[:w:es:_Inglés_de_Singapur|Inglés de Singapur]] # [[:w:es:_Clasificaciones_de_la_nieve|Clasificaciones de la nieve]] # [[:w:es:_Palabras_esquimales_para_la_nieve|Palabras esquimales para la nieve]] # [[:w:es:_Islam_en_Tanzania|Islam en Tanzania]] # [[:w:es:_Rick_Ian_Morris|Rick Ian Morris]] # [[:w:es:_Don_Yoder|Don Yoder]] # [[:w:es:_Traumatofobia|Traumatofobia]] # [[:w:es:_Macrobdella_decora|Macrobdella decora]] # [[:w:es:_Triple_Play_2000|Triple Play 2000]] ==== Wikipedia, Catalán → Castellanu ==== # [[:w:es:_Maghagendorfita|Maghagendorfita]] === Redaiciones === ==== Wikipedia, Asturianu ==== # [[:w:ast:Phaenicophaeus_pyrrhocephalus|Phaenicophaeus pyrrhocephalus]] # [[:w:ast:Dalhousiella_yabukii|Dalhousiella yabukii]] # [[:w:ast:Leocratides watanabeae|Leocratides watanabeae]] == Wikimedia Commons == === Obres propias === # [[:c:File:Gato_Atigrado_con_Pintas_Blancas_(1).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (2).jpg]] # [[:c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (3).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(1).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (1).jpg]] # [[:c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2).jpg]] # [[:c:File:Gata_Blanca_con_Manchas_Cafés_(3).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (3).jpg]] # [[:c:File:Wikigallery-logo.png|Wikigallery-logo.png]] # [[:c:File:Wikimuseum-logo.svg|Wikimuseum-logo.svg]] # [[:c:File:T 20260826 215346 0000.png|Lecteur de paix.png]] # [[:c:File:Lecteur de paix.svg|Lecteur de paix.svg]] # [[:c:File:Pantallazo_de_información_del_usuario_de_Wikimedia_Jackie_SMG.jpg|Pantallazo de información del usuario de Wikimedia Jackie SMG]] # [[:c:File:Forma_ovaloide_verde.svg|Forma ovaloide verde.svg]] === Retoques con CropTool2 === # [[:c:File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg]] # [[c:File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg| Katseye in Seattle - KATSEYE (54976156633) (cropped).jpg]] # [[c:File:Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg|Katseye in Seattle - KATSEYE (54975981191) (Yoonchae) cropped 20% horizontally, 18% vertically, 34% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally, 39% vertically, 57% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Megan in Seattle (cropped) cropped 29% horizontally]] # [[c:File:Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg|Katseye Lara in Seattle (cropped) cropped 45% horizontally, 48% vertically, 72% areawise using CropTool2.jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 1 (face).jpg]] # [[c:File:Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg|Daniela (Katseye) Music Bank 2024 2 (face).jpg]] # [[c:File:Katseye Daniela in Seattle (face).jpg|Katseye Daniela in Seattle (face).jpg]] # [[c:File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg]] # [[c:File:Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spartan running girl (37% horizontally, 57% vertically, 73% areawise, brightness 19, contrast 30, saturation 100 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg|Spirangium jugleri (cropped 1% areawise, rotated -1.5°, contrast 52, saturation 66 using CropTool2 with precise mode.).jpg]] # [[c:File:ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png|ILLIT MOKA Estee Lauder (cropped 56% horizontally, 40% vertically, 74% areawise, brightness 3, saturation -1 using CropTool2).png]] # [[c:File:ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png|ILLIT Minju February 2024 (cropped 37% horizontally, 37% vertically, 60% areawise, brightness -5, contrast 6, saturation 17 using CropTool2 with precise mode).png]] # [[c:File:ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png|ILLIT Iroha at Canada Goose Photo Call (cropped 26% horizontally, 35% vertically, 52% areawise, brightness 7, contrast -5, saturation 11).png]] # [[c:File:"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg|"De abajo a arriba" (cropped cropped 43% horizontally, 66% vertically, 81% areawise, contrast 100, saturation 12).jpg]] # [[c:File:ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png|ILLIT Wonhee at Canada Goose Photo Call (cropped 32% horizontally, 40% vertically, 60% areawise).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png|ILLIT Yunah February 2024 (cropped 50% horizontally, 56% vertically, 78% areawise, brightness 11, contrast 13, saturation).png]] # [[c:File:ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png|ILLIT Yunah February 2024 - Hands (cropped 56% horizontally, 73% vertically, 88% areawise, contrast 17 ).png]] # [[c:File:MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG|MiloSmet (cropped 74% horizontally, 64% vertically, 90% areawise, brightness 4, contrast 5, saturation 6).JPG]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Sakura Miyawaki).jpg]] # [[c:File:Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg|Easy Crazy Hot Tour in Seattle - le sserafim (54849585160) (Kazuha Nakamura).jpg]] # [[c:File:240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg|240329 Kim Chae-won (2) (cropped 42% horizontally, 59% vertically, 76% areawise, brightness 3, contrast 9, saturation 12).jpg]] # [[c:File:20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg|20230630 Huh Yun-jin (LE SSERAFIM) (cropped 33% horizontally, 44% vertically, 62% areawise).jpg]] # [[c:File:221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg|221013 Hong Eun Chae (LE SSERAFIM) Airport Departure (cropped 43% horizontally, 60% vertically, 77% areawise, brightness -13, contrast 20, saturation).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 39% horizontally, 39% areawise, brightness 7, contrast 46, saturation 22).jpg]] # [[c:File:Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg|Sydney Australia. (21339175489) (cropped 20% horizontally, 47% vertically, 58% areawise).jpg]] # [[c:File:Archeognathus primus (a).png|Archeognathus primus (a).png]] # [[c:File:Archeognathus primus (b).png|Archeognathus primus (b).png]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46) (cropped 16% horizontally, 16% areawise).jpg]] # [[c:File:Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg|Sydney Opera House - Dec 2008 (cropped 33% horizontally, 21% vertically, 47% areawise, brightness 11, contrast 48, saturation 46).jpg]] # [[c:File:Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg|Gato Atigrado con Pintas Blancas (1) (cropped - 1% areawise, rotated 2.4°, brightness 15, contrast 100, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped 25% horizontally, 25% areawise, rotated 270°, brightness 10, contrast 33, saturation 97).jpg]] # [[c:File:Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg|Gata Blanca con Manchas Cafés (2) (cropped).jpg]] # [[c:File:Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg|Lago Coldai 6 (cropped 1% areawise, brightness -28, contrast -5, saturation 100).jpg]] # [[c:File:Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png|Lecteur de paix (cropped 36% vertically, 36% areawise, contrast 100, saturation 12).png]] == MetaWiki == === Propuestes pa nuevos proyeutos hermanos === # [[:m:Wikimuseum ~ Art|Wikimuseum ~ Art]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/en|Wikimuseum ~ Art/en]] ## [[:m:Wikimuseum ~ Art/fr|Wikimuseum ~ Art/fr]] == Etiquetes d'Usuariu == === Wikipedia, Asturianu === # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Dinámiques_de_Jackie_SMG|Usuariu Dinámiques de Jackie SMG]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'Europa_2026|Usuariu Naturalista d'Europa 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Naturalista_d'América_2026|Usuariu Naturalista d'América 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Un_nidi_d'arveyos_2026|Usuariu Un nidi d'arveyos 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2026|Usuariu Tres Les Bambalines 2026]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Gorgo_d'Esparta_2027|Usuariu Gorgo d'Esparta 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Tres Les Bambalines_2027|Usuariu Tres Les Bambalines 2027]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Katseye|Usuariu Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Megan_Skiendel_de_Katseye|Usuariu Megan Skiendel de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Daniela_Avanzini_de_Katseye|Usuariu Daniela Avanzini de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Lara_Raj_de_Katseye|Usuariu Lara Raj de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sophia_Laforteza_de_Katseye|Usuariu Sophia Laforteza de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Manon_Bannerman_de_Katseye|Usuariu Manon Bannerman de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Jeung_Yoonchae_de_Katseye|Usuariu Jeung Yoonchae de Katseye]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Illit|Usuariu Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Moka_Sakai_de_Illit|Usuariu Moka Sakai de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Iroha_Hokazono_de_Illit|Usuariu Iroha Hokazono de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wonhee_Lee_de_Illit|Usuariu Wonhee Lee de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Minju_Park_de_Illit|Usuariu Minju Park de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunah_Noh_de_Illit|Usuariu Yunah Noh de Illit]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_LE_SSERAFIM|Usuariu LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Sakura_Miyawaki_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Sakura Miyawaki de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Chaewon_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Chaewon Kim de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Yunjin_Huh_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Yunjin Huh de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Eunchae_Hong_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Eunchae Hong de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Kazuha_Nakamura_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Kazuha Nakamura de LE SSERAFIM]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Garam_Kim_de_LE_SSERAFIM|Usuariu Garam Kim de LE SSERAFIM]] ∆ # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop|Usuariu K-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_K-pop_Internacionalización|Usuariu K-pop Internacionalización]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_J-pop|Usuariu J-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_C-pop|Usuariu C-pop]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Arxentina|Usuariu Visitante Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Arxentina|Usuariu Residente Arxentina]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Brasil|Usuariu Visitante Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Brasil|Usuariu Residente Brasil]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Chile|Usuariu Visitante Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Chile|Usuariu Residente Chile]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Sur|Usuariu Visitante Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Sur|Usuariu Residente Corea del Sur]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Corea_del_Norte|Usuariu Visitante Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Corea_del_Norte|Usuariu Residente Corea del Norte]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_España|Usuariu Visitante España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_España|Usuariu Residente España]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Filipinas|Usuariu Visitante Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Filipinas|Usuariu Residente Filipinas]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Francia|Usuariu Visitante Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Francia|Usuariu Residente Francia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Italia|Usuariu Visitante Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Italia|Usuariu Residente Italia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Visitante_Rusia|Usuariu Visitante Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Residente_Rusia|Usuariu Residente Rusia]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Categoríes|Usuariu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Olvidadizu_Categoríes|Usuariu Olvidadizu Categoríes]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_번역|Usuariu 번역]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikidata|Usuariu Wikidata]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikimedia_Commons|Usuariu Wikimedia Commons]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikispecies|Usuariu Wikispecies]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Wikcionariu|Usuariu Wikcionariu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Felis_Catus_Secretu|Usuariu Felis Catus Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Lupus_Familiaris_Secretu|Usuariu Canis Lupus Familiaris Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Canis_Larus_occidentalis_Secretu|Usuariu Canis Larus occidentalis Secretu]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Antigua_Roma|Usuariu Antigua Roma]] # [[:w:ast:Plantía:Usuariu_Namái_Falar_de_la_Fundación_Wikimedia|Usuariu Namái Falar de la Fundación Wikimedia]] == Talleres == * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_1|Ver aina]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_2|Plantía d'usuariu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_3|Copiar y pegar al debalu]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_4|Plantíes d'artículos]] ~ Información * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_5|Taller 5]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_6|Taller 6]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_7|Taller 7]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_8|Taller 8]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_9|Taller 9]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_10|Taller 10]] ~ Vacíu * [[:w:ast: Usuariu: Jackie_SMG/Taller_11|Taller 11]] ~ Vacíu k8wqpcj5zsc313ewuxdbjljm3qa6qjl 0 281295 4527457 4450025 2026-09-12T06:35:23Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 0 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527457 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Willis Rodney Whitney''' {{nym}} foi un [[químicu]] d'[[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] y fundador del llaboratoriu d'investigación de la [[General Electric Company]]. Ye conocíu como'l «padre de la investigación industrial» nos Estaos Xuníos por entemecer los mundos de la investigación y la industria; que naquella dómina yeren dos carreres bien distintes.<ref name=":35" /> Tamién ye conocíu pola so teoría de la corrosión del fierro, que desenvolvió dempués d'estudiar nel [[Institutu Teunolóxicu de Massachusetts]] (M.I.T) y na [[Universidá de Leipzig]].<ref name=":35" /> Whitney foi tamién profesor nel M.I.T. durante un tiempu antes de la so transición profesional a la direición d'investigación. Recibió munchos premios, ente ellos la [[medaya Willard Gibbs]], la [[medaya Franklin]], la [[medaya Perkin]], la [[medaya Edison]], la [[medaya John Fritz]], la medaya Chandler, y munches otres.<ref name=":02" /> Foi un gran creyente na investigación y esperimentación por placer y espresó esta creyencia en congresos científicos.<ref name=":43" /> == Referencies == {{llistaref|refs= <ref name=":02">{{cita web|títulu=WHITNEY, Willis Rodney {{!}} Marquis Who Was Who in America 1607-1984 - Credo Reference|url=https://search.credoreference.com/content/entry/marqwas/whitney_willis_rodney/0?institutionId=2489.|fechaaccesu=2021-04-07|website=search.credoreference.com}}</ref> <ref name=":35">{{cita llibru |apellíu=Veeder. |nome=Westervelt, Virginia|url=http://worldcat.org/oclc/937428836 |títulu=The world was his laboratory : the story of Dr. Willis R. Whitney. |fecha=1964 |publicación=Messner|oclc=937428836}}</ref> <ref name=":43">{{cita llibru |author=Wise, George|url=http://worldcat.org/oclc/1036919994 |títulu=Willis R. Whitney, General Electric, and the origins of U.S. industrial research |fecha=1985 |publicación=Columbia University Press|oclc=1036919994}}</ref> }} == Enllaces esternos == {{enllaces persona}} {{NF|1868|1958|Rodney Whitney, Willis}} [[Categoría:Químicos y químiques d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Persones de Nueva York (estáu)]] tp3cxvap15h77d0hiy3nugf74zi0tzs 2 284077 4527385 4526692 2026-09-11T23:52:30Z Jackie SMG 130890 4527385 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n dgy5rpc25a59h3lpxf6jpag76rx0qlr 4527386 4527385 2026-09-11T23:53:46Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527386 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n = b6xo1g346gjtahu6zuhrnyycqlx2o5y 4527387 4527386 2026-09-11T23:54:01Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527387 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == bgf09m8fjk4ci6a8k7n2pexahum4gu7 4527388 4527387 2026-09-11T23:54:20Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527388 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == = llp7iuq92f5bty5kqesll07ck3btic2 4527389 4527388 2026-09-11T23:54:29Z Jackie SMG 130890 4527389 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == == 9orsoobbk8b5qk6un0199r3plgf6o7i 4527390 4527389 2026-09-11T23:54:52Z Jackie SMG 130890 4527390 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == == Extensiones == 1s68ier9tphsrtc741h03dc6y4v2z2b 4527391 4527390 2026-09-11T23:55:54Z Jackie SMG 130890 /* Software */ 4527391 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == c2u6zoraqyl77s9b6eroclcce00tmf0 4527392 4527391 2026-09-11T23:57:33Z Jackie SMG 130890 4527392 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == 6c72rwuaenn46r3yfkweqd6u29crdiy 4527393 4527392 2026-09-11T23:57:51Z Jackie SMG 130890 4527393 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * Babel 9r6p0djbdx0vwlujszmq0ek1l98lcvi 4527394 4527393 2026-09-11T23:58:43Z Jackie SMG 130890 4527394 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] d55hsadnl8wriziz3k9zzb0kv8ajvnb 4527395 4527394 2026-09-12T00:02:57Z Jackie SMG 130890 /* Extensiones */ 4527395 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] di0v1rq01yax0bgeqvrnu8uwin09qq7 4527397 4527395 2026-09-12T00:09:45Z Jackie SMG 130890 4527397 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] qofwaxuuwtrceztrvxvp6ly1xqi50dw 4527399 4527397 2026-09-12T00:31:18Z Jackie SMG 130890 /* Extensiones */ 4527399 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:| ]] 630gec03futjzh6q1iulrtmb7l3stcd 4527400 4527399 2026-09-12T00:32:44Z Jackie SMG 130890 /* Preparación */ 4527400 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEdito]] * [[:m:Extension:| ]] 1lkmuqxnssku9ooop9bjacj3ap65mlb 4527401 4527400 2026-09-12T00:32:50Z Jackie SMG 130890 4527401 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:| ]] 630gec03futjzh6q1iulrtmb7l3stcd 4527402 4527401 2026-09-12T00:33:10Z Jackie SMG 130890 /* Extensiones */ 4527402 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:| ]] t6c1vjwh1ig06nfcps9zdujrmoitz6m 4527403 4527402 2026-09-12T00:34:33Z Jackie SMG 130890 4527403 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:| ]] 7cs7b0rc4cftjei1sh57kd38ptcm72q 4527404 4527403 2026-09-12T00:35:20Z Jackie SMG 130890 /* Extensiones */ 4527404 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:| ]] suw863wvqd9wavizajz3zxbh1z0d3r9 4527405 4527404 2026-09-12T00:36:32Z Jackie SMG 130890 4527405 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:| ]] clnvuuk89tiqvzv4yahgf1o8yggoiuw 4527406 4527405 2026-09-12T00:36:38Z Jackie SMG 130890 /* Preparación */ 4527406 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] lff80qs6seic12edctwwux14cvrnm83 4527407 4527406 2026-09-12T00:38:56Z Jackie SMG 130890 4527407 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] pcm8bsqj5tvs87uenid5txwa3tm6nwi 4527408 4527407 2026-09-12T00:42:17Z Jackie SMG 130890 /* Preparación */ 4527408 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] i3q7u07g9c5jv543zb6q0pcriz1sh61 4527409 4527408 2026-09-12T00:45:15Z Jackie SMG 130890 4527409 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] bzvt82kiq7c94ew6f5d2ymfzzuu2j5p 4527410 4527409 2026-09-12T00:45:46Z Jackie SMG 130890 4527410 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:Cite|Cite]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] qnn2w3pqe2sjmgrxpg0j82wf85l6d8i 4527411 4527410 2026-09-12T00:47:13Z Jackie SMG 130890 4527411 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:Cite|Cite]] * [[:m:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] cxcrsv8go70w6lv6dha7vji2z8rn6ur 4527412 4527411 2026-09-12T00:48:46Z Jackie SMG 130890 4527412 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:Cite|Cite]] * [[:m:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline]] * [[:m:Extension:GlobalUsage|GlobalUsage]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] abrhbeju51p5z6sao6grg5nzgz1kx43 4527413 4527412 2026-09-12T00:50:53Z Jackie SMG 130890 4527413 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:Cite|Cite]] * [[:m:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline]] * [[:m:Extension:GlobalUsage|GlobalUsage]] * [[:m:Extension:| ]] * [[:m:Extension:| ]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:Math|Math]] lzta02o2dbmkq9p4m1lr1z7yhr0et38 4527414 4527413 2026-09-12T00:51:10Z Jackie SMG 130890 4527414 wikitext text/x-wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Versi%C3%B3n == Software == {| class="wikitable" !Producto !Versión |- |MediaWiki |1.47.0-wmf.19 (444c003) 16:40 11 sep 2026 |- |PHP |8.3.33 (fpm-fcgi) |- |ICU |72.1 |- |MariaDB |10.11.16-MariaDB-log |- |wikidiff2 |1.14.1 |- |Pygments |2.21.0 |- |LilyPond |2.24.4 |- |OpenSearch |2.19.5 |- |LuaSandbox |4.1.2 |- |Lua |5.1.5 |} == Extensiones == * [[:m:Extension:Babel|Babel]] * [[:m:Extension:CentralAuth|CentralAuth]] * [[:m:Extension:Echo|Echo]] * [[:m:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] * [[:m:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] * [[:m:Extension:GlobalBlocking|GlobalBlocking]] * [[:m:Extension:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] * [[:m:Extension:Chart|Chart]] * [[:m:Extension:Cite|Cite]] * [[:m:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline]] * [[:m:Extension:GlobalUsage|GlobalUsage]] == Preparación == * [[:m:Extension:CodeEditor|CodeEditor]] * [[:m:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] * [[:m:Extension:CategoryTree|CategoryTree]] * [[:m:Extension:Math|Math]] a4stlsjlqqnxsk00y1xwtxg3n5qm1de 0 284169 4527575 4507091 2026-09-12T11:19:07Z Limotecariu 735 4527575 wikitext text/x-wiki {{Xeografía}}  La '''islla Jackson''' o '''islla Frederick Jackson''' ({{Lang-ru|Джексона Остров}} ) ye una islla asitiada na [[Tierra de Franciscu Xosé]], en [[Rusia]], nel [[Océanu Glacial Árticu]]. Esta islla ye parte de la [[Tierra de Zichy]], un subgrupu que s'asitia na parte central del archipiélagu. La estensión de la islla Jackson, d'este a oeste , ye d'aprosimao 40 km, y la distancia máxima, de norte a sur, ye de 30 km.<ref>[https://www.polartours.com/highlights/jackson-island Polartours, Islla Jackson, {{En}}]</ref><ref>[https://xavibartroli.blogspot.com/2012/04/en-la-cabana-de-jansen-y-johansen.htmlEsploración de Jansen y Johansen]</ref>. Los esploradores noruegos Nansen y Johansen tuvieron que pasar l'iviernu na islla Jackson tres el so intentu fallíu de llegar al polu norte, pel branu de 1885.]</ref> Na mariña noroeste de la islla ta la badea De Long, que foi bautizada asina pol esplorador d'Estaos Xuníos del Árticu, George W. de Long. Esta badea dixebra la islla en dos penínsules cuasi iguales. Dende'l sur esta badea ta delimitada pol [[cabu Bystrova]], nomáu asina en 1963 n'honor del [[Paleontoloxía|paleontólogu]] rusu Alekséi Bystrow (''Алексе Быстро''). La islla de Jackson foi llamada asina n'honor del esplorador polar inglés [[Frederick Jackson]], qu'esquizó y nomó delles islles y otros accidentes xeográficos del archipiélagu de la Tierra de Francisco Xosé. La Espedición Jackson-Harmsworth (1894-97), foi patrocinada pola ''[[Royal Geographical Society]]''. == Ver tamién == * [[Xeografía de Rusia]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{Commonscat}} *[https://es-sv.topographic-map.com/map-143grr/Jackson-Island/ Mapa Topográficu de la islla Jackson] {{Control d'autoridaes}} [[Categoría:Islles de Rusia]] 4s941gxsy8nlgi4izdxhfqki99d4l94 2 284238 4527415 4520347 2026-09-12T00:51:41Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527415 wikitext text/x-wiki # <nowiki>{{Llistaref}}</nowiki> # <nowiki>[[Romanización revisada del coreanu|romanización revisada]]</nowiki> # <nowiki>{{refn|group=nota|}}</nowiki> # <nowiki><ref></ref></nowiki> # <nowiki><nowiki></nowiki></nowiki> # <nowiki>{{Llistaref|group=nota}}</nowiki> # <nowiki>{{Usuariu }}</nowiki> # <nowiki>[[Usuariu ]]</nowiki> # <nowiki>{{Autoridá}}</nowiki> # <nowiki>[[Categoría:]]</nowiki> # <nowiki>==Ver tamién==</nowiki> # <nowiki># [[c:File:|]]</nowiki> # <nowiki></nowiki> # <nowiki></nowiki> == Plantíes == # <nowiki><ref>{{cita web | url = |títulu = |autor = |sitiu web = |consultáu = |llingua = }}</ref></nowiki> # <nowiki><ref>{{cita web | url = |títulu = |sitiu web = |consultáu = |llingua = }}</ref></nowiki> # <nowiki></nowiki> n76tdhzocytr847aqsev5w4cn1sis5q 4527416 4527415 2026-09-12T00:51:53Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527416 wikitext text/x-wiki # <nowiki>{{Llistaref}}</nowiki> # <nowiki>[[Romanización revisada del coreanu|romanización revisada]]</nowiki> # <nowiki>{{refn|group=nota|}}</nowiki> # <nowiki><ref></ref></nowiki> # <nowiki><nowiki></nowiki></nowiki> # <nowiki>{{Llistaref|group=nota}}</nowiki> # <nowiki>{{Usuariu }}</nowiki> # <nowiki>[[Usuariu ]]</nowiki> # <nowiki>{{Autoridá}}</nowiki> # <nowiki>[[Categoría:]]</nowiki> # <nowiki>==Ver tamién==</nowiki> # <nowiki># [[c:File:|]]</nowiki> # <nowiki>[[:m:Extension:|]]</nowiki> # <nowiki></nowiki> == Plantíes == # <nowiki><ref>{{cita web | url = |títulu = |autor = |sitiu web = |consultáu = |llingua = }}</ref></nowiki> # <nowiki><ref>{{cita web | url = |títulu = |sitiu web = |consultáu = |llingua = }}</ref></nowiki> # <nowiki></nowiki> l52ofib10iieb4ib8jvl5148psl7ff5 0 284355 4527441 4524155 2026-09-12T01:50:18Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 0 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527441 wikitext text/x-wiki {{ficha xenérica}} Los '''viaxes nel tiempu na ficción''' son un recursu narrativu nel que los personaxes se desplacen ente distintos momentos del [[tiempu]], xeneralmente hacia'l pasáu o'l futuru. Constitúin ún de los temes más habituales de la [[ciencia ficción]], anque tamién apaecen na [[fantasía]], el cine d'aventures, la comedia, el romance y otros xéneros. Les obres sobre viaxes temporales utilizaron mecanismos mui diversos, dende'l suañu, la maxa o los desplazamientos involuntarios hasta máquines del tiempu, vehículos, portales, [[furacu de meruxa|furacos de meruxa]] o fenómenos físicos ficticios. [[Archivu:El anacronópete - ilustración.jpg|thumb|Ilustración d'''[[El anacronópete]]'' (1887), d'[[Enrique Gaspar y Rimbau]], una de les primeres obres de ficción que presenta una máquina destinada específicamente a viaxar nel tiempu.]] La posibilidá de visitar otros momentos históricos permite plantegar cuestiones sobre la [[causalidá]], el [[destín]], la modificación de la historia y la esistencia de realidaes alternatives. Esto dio llugar a convenciones narratives como la [[paradoxa temporal]], el [[bucle temporal]] y les llinies temporales alternatives. == Historia == === Antecedentes y sieglu XIX === Les narraciones sobre personaxes que pasen grandes periodos de tiempu de manera sobrenatural son anteriores a la ciencia ficción moderna. En ''[[Rip Van Winkle]]'' (1819), de [[Washington Irving]], el protagonista duerme durante décades y despierta nuna sociedá transformada, un mecanismu que posteriormente se denomaría ''time slip'' o desplazamientu temporal involuntariu. Uno de los primeros exemplos d'una máquina construyida específicamente pa viaxar nel tiempu apaez n'''[[El anacronópete]]'' (1887), novela del escritor español [[Enrique Gaspar y Rimbau]]. La obra presenta un enorme artefautu capaz de desplazase hacia'l pasáu, y ye anterior a les obres temporales más conocíes de [[Mark Twain]] y [[H. G. Wells]].<ref name="Serrano">{{cita publicación |apellíos=Serrano |nome=Fernando Ángel Moreno |títulu=Notas para una historia de la ciencia ficción en España |publicación=Dicenda. Cuadernos de Filología Hispánica |añu=2007 |númberu=25 |páxines=125-138 |url=[https://revistas.ucm.es/index.php/DICE/article/view/DICE0707110125A](https://revistas.ucm.es/index.php/DICE/article/view/DICE0707110125A) |fechaaccesu=17 d'agostu de 2026 }}</ref> En ''[[A Connecticut Yankee in King Arthur's Court]]'' (1889), de Mark Twain, un americanu del sieglu XIX ye tresportáu accidentalmente a la corte del [[rei Arturo]], utilizando'l contraste ente dómines como ferramienta satírica. [[Archivu:The Time Machine (Heinemann text) - front cover.jpg|thumb|Portada de la primer edición británica de ''[[The Time Machine]]'' (1895), de [[H. G. Wells]]. La novela tuvo una influencia decisiva na configuración moderna de les histories de viaxes nel tiempu.]] La obra fundamental pa la configuración moderna del xéneru foi ''[[The Time Machine]]'' (1895), de H. G. Wells. Wells convirtió'l desplazamientu temporal nun procesu realizáu deliberadamente mediante una máquina y trató'l tiempu como una dimensión pola que podía movese'l protagonista. El modelu de máquina temporal desarrolláu na novela convirtióse nuna de les convenciones más influyentes de la ciencia ficción posterior.<ref>{{cita llibru |títulu=The Cambridge Companion to Science Fiction |editor1=Edward James |editor2=Farah Mendlesohn |editorial=Cambridge University Press |añu=2003 |isbn=9780521016575}}</ref> === Sieglu XX === Durante'l sieglu XX la viaxe nel tiempu convirtióse nun tema habitual de la ciencia ficción lliteraria. Rellatos como ''[[By His Bootstraps]]'' (1941) y ''[[All You Zombies]]'' (1959), de [[Robert A. Heinlein]], desarrollaron histories basaes en complexes paradoxes causales, ente que ''[[A Sound of Thunder]]'' (1952), de [[Ray Bradbury]], popularizó la idea de que modificar un acontecimientu aparentemente insignificante nel pasáu podía alterar radicalmente'l presente. El cine y la televisión ampliaron considerablemente la popularidá del tema. ''[[The Time Machine (película de 1960)|The Time Machine]]'' (1960) adaptó la novela de Wells, ente que la serie británica ''[[Doctor Who]]'', estrenada en 1963, convirtió los desplazamientos pel tiempu y l'espaciu nel elementu central de la so estructura narrativa. Na década de 1980, ''[[The Terminator]]'' (1984), de [[James Cameron]], utilizó la viaxe al pasáu dientro d'una historia sobre una guerra futura ente seres humanos y máquines, y ''[[Back to the Future]]'' (1985), de [[Robert Zemeckis]], convirtióse nuna de les representaciones cinematográfiques más populares del tema. Estes producciones contribuyeron a consolidar la viaxe temporal como un elementu habitual del cine comercial.<ref>{{cita web |url=[https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-lesser-known-time-travel-films](https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-lesser-known-time-travel-films) |títulu=10 great lesser-known time-travel films |editor=British Film Institute |fecha=4 d'avientu de 2014 |llingua=en |fechaaccesu=17 d'agostu de 2026}}</ref> === Sieglu XXI === Nel sieglu XXI siguieron desarrollándose variaciones sobre les regles tradicionales de les viaxes temporales. Películes como ''[[Primer (película)|Primer]]'' (2004), ''[[Looper]]'' (2012), ''[[Predestination]]'' (2014) o ''[[Tenet]]'' (2020) utilizaron estructures narratives complexes basaes na causalidá, los bucles y la inversión temporal, ente que producciones como ''[[Avengers: Endgame]]'' (2019) incorporaron el conceutu de llinies temporales alternatives al cine de superhéroes. La televisión utilizó ampliamente estes estructures en series como ''[[Lost]]'', ''[[Dark (serie de televisión)|Dark]]'', ''[[12 Monkeys (serie de televisión)|12 Monkeys]]'' o ''[[Loki (serie de televisión)|Loki]]'', ente que los videoxuegos aprovecharon la interactividá del mediu pa permitir al xugador modificar acontecimientos anteriores o explorar distintes ramificaciones temporales. == Mecanismos y temes habituales == === Máquina del tiempu === La [[máquina del tiempu]] ye'l mecanismu más característicu de la ficción temporal dende les obres d'Enrique Gaspar y H. G. Wells. Puede consistir nuna máquina específicamente diseñada pa esti fin o nun oxetu que desempeña esa función, como'l [[DeLorean]] modificáu de ''Back to the Future'' o la [[TARDIS]] de ''Doctor Who''. === Cambéu de la historia === Munches narraciones planteguen la posibilidá de modificar acontecimientos del pasáu y crear un presente diferente. Una variante ye la [[historia alternativa]], na que la intervención d'un viaxer temporal provoca una evolución histórica distinta. ''A Sound of Thunder'' popularizó especialmente la idea de que cambios mínimos nel pasáu pueden producir grandes consecuencies posteriores, un planteamientu frecuentemente rellacionáu na cultura popular col denomináu [[efectu caparina]]. === Paradoxes temporales === Una [[paradoxa temporal]] produzse cuando una viaxe crea contradicciones causaes pola interacción ente'l pasáu y el futuru. L'exemplu clásicu ye la «[[paradoxa del güelu]]»: un viaxer vuelve al pasáu y evita la esistencia d'ún de los sos antepasaos, creando una contradicción sobre la so propia existencia. Otres histories utilicen bucles causales nos que un acontecimientu provoca indirectamente la so propia causa. ''All You Zombies'', ''Predestination'' y ''Dark'' son exemplos destacaos d'esta estructura. === Llinies temporales alternatives === Delles obres eviten les paradoxes suponiendo que cualquier modificación del pasáu crea una nueva [[llinia temporal]] o universu paralelu ensin borrar necesariamente la realidá d'orixe. Esti mecanismu adquirió una presencia importante na ciencia ficción contemporánea y nes histories sobre [[multiversu|multiversos]]. === Bucle temporal === Nel [[bucle temporal]], un personaxe revive repetidamente'l mesmu periodu. ''[[Groundhog Day]]'' (1993) convirtió esta estructura nuna fórmula especialmente reconocible fuera de la ciencia ficción estricta, y foi reutilizada posteriormente en películes, series y videoxuegos. == Medios == === Lliteratura === Ente les principales obres lliteraries que traten les viaxes nel tiempu tán: * ''[[El anacronópete]]'' (1887), d'[[Enrique Gaspar y Rimbau]]. * ''[[A Connecticut Yankee in King Arthur's Court]]'' (1889), de [[Mark Twain]]. * ''[[The Time Machine]]'' (1895), de [[H. G. Wells]]. * ''[[By His Bootstraps]]'' (1941), de [[Robert A. Heinlein]]. * ''[[A Sound of Thunder]]'' (1952), de [[Ray Bradbury]]. * ''[[All You Zombies]]'' (1959), de Robert A. Heinlein. * ''[[The End of Eternity]]'' (1955), d'[[Isaac Asimov]]. * ''[[Kindred (novela)|Kindred]]'' (1979), d'[[Octavia E. Butler]]. * ''[[The Time Traveler's Wife]]'' (2003), d'[[Audrey Niffenegger]]. === Cine === Ente les películes más representatives figuren: * ''[[The Time Machine (película de 1960)|The Time Machine]]'' (1960). * ''[[La Jetée]]'' (1962). * ''[[The Terminator]]'' (1984). * ''[[Back to the Future]]'' (1985) y les sos continuaciones. * ''[[12 Monkeys]]'' (1995). * ''[[Donnie Darko]]'' (2001). * ''[[Primer (película)|Primer]]'' (2004). * ''[[Looper]]'' (2012). * ''[[Predestination]]'' (2014). * ''[[Avengers: Endgame]]'' (2019). * ''[[Tenet]]'' (2020). El [[British Film Institute]] considera la viaxe nel tiempu ún de los grandes temes recurrentes del cine de ciencia ficción, con variaciones basaes en llinies temporales fixes, multiversos, bucles y desplazamientos voluntarios o involuntarios.<ref name="BFI">{{cita web |url=[https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-lesser-known-time-travel-films](https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-lesser-known-time-travel-films) |títulu=10 great lesser-known time-travel films |editor=British Film Institute |fecha=4 d'avientu de 2014 |llingua=en |fechaaccesu=17 d'agostu de 2026}}</ref> === Televisión === La televisión convirtió les viaxes temporales nel principiu narrativu de numberoses series, ente elles: * ''[[Doctor Who]]'' (1963-). * ''[[Quantum Leap]]'' (1989-1993). * ''[[Lost]]'' (2004-2010). * ''[[12 Monkeys (serie de televisión)|12 Monkeys]]'' (2015-2018). * ''[[Dark (serie de televisión)|Dark]]'' (2017-2020). * ''[[Loki (serie de televisión)|Loki]]'' (2021-2023). === Videoxuegos === La viaxe nel tiempu permite nos [[videoxuegu|videoxuegos]] integrar la modificación del pasáu directamente na mecánica de xuegu. Exemplos destacaos son ''[[Chrono Trigger]]'' (1995), ''[[The Legend of Zelda: Ocarina of Time]]'' (1998), ''[[Prince of Persia: The Sands of Time]]'' (2003), ''[[Braid (videoxuegu)|Braid]]'' (2008), ''[[Life Is Strange]]'' (2015) y ''[[Outer Wilds]]'' (2019). == Influencia cultural == Les viaxes nel tiempu pasaron de ser una idea fundamentalmente asociada a la lliteratura especulativa a convertise nun recursu reconocible de la cultura popular. La máquina del tiempu, la posibilidá de «volver atrás» pa correxir una decisión, la paradoxa del güelu o la creación de realidaes alternatives formen parte del vocabulariu habitual de la ficción contemporánea. La influencia de ''The Time Machine'', ''Doctor Who'', ''The Terminator'' y ''Back to the Future'' foi especialmente importante na consolidación de distintos modelos visuales y narrativos del viaxe temporal. Nel cine contemporaneu, les histories temporales evolucionaron dende desplazamientos relativamente simples ente dos dómines hasta estructures basaes en múltiples llinies temporales, universos paralelos y bucles causa-efectu.<ref name="BFI"/> == Ver tamién == * [[Viaxe nel tiempu]] * [[Máquina del tiempu]] * [[Paradoxa temporal]] * [[Bucle temporal]] * [[Historia alternativa]] * [[Universu paralelu]] * [[Multiversu]] * [[Ciencia ficción]] == Referencies == {{llistaref}} == Bibliografía == * {{cita llibru |apellíos=Gleick |nome=James |títulu=Time Travel: A History |editorial=Pantheon Books |añu=2016 |isbn=9780307908797}} * {{cita llibru |apellíos=Wells |nome=H. G. |títulu=The Time Machine |editorial=William Heinemann |añu=1895}} == Enllaces esternos == {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Viaxes nel tiempu]] [[Categoría:Ciencia ficción]] [[Categoría:Temes na ficción]] 3vv1mjmxnwjldpygyz0gl4wsipj4lny 3 284439 4527433 4521824 2026-09-12T01:20:21Z Jackie SMG 130890 4527433 wikitext text/x-wiki Esta ye una páxina d'archivu. S'encamienta nun editar esti archivu y facelo na páxina principal d'[[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]. == Naturalista d'Europa 2026 == Hola, Jackie SMG, algamasti esti [[Lynx pardinus]] por completar [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques|Naturalista d'Europa 2026]]. [[File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 04 (cropped) cropped 26% horizontally, 26% areawise, brightness 5, contrast 16, saturation 100.jpg|300px]] {{Plantía: Naturalista d'Europa 2026}} ''Hasta prontu, que tea bien y que vuelva prontu.'' [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 02:03 25 xnt 2026 (UTC) == Naturalista d'América 2026 == Hola, Jackie SMG, algamasti esti [[Hydrochoerus hydrochaeris]] por completar [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques#Dinámica 2: Naturalista d'América 2026|Naturalista d'América 2026]]. [[File:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09 (cropped).jpg|300px]] {{Plantía: Naturalista d'América 2026}} ''Hasta prontu, que tea bien y que vuelva prontu.'' [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 17:43 3 ago 2026 (UTC) == Un nidi d'arveyos 2026 == Hola, Jackie SMG, algamasti esti lugar por completar [[Usuariu: Jackie SMG/Dinámiques#Dinámica 3: Un nidi d'arveyos 2026|Un nidi d'arveyos 2026]]. [[File:Chelia 2 (cropped 55% horizontally, 32% vertically, 69% areawise, brightness 3, contrast 34, saturation 20 using CropTool2 with precise mode).jpg|300px]] {{Plantía: Un nidi d'arveyos 2026}} ''Hasta llueu, que tea bien y que vuelva prontu.'' [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 05:05 16 ago 2026 (UTC) == Buenos días Jackie == Observo que según tu relación de traducciones, las cuales detallas en tu página de usuario y que relacionas en la misma, indicas haber hecho 42 traducciones al Asturiano, pero el número estadístico de tus ediciones supera ampliamente las 6000, el resto son modificaciones en tu página de usuario, o talleres, cada coma, punto o espacio das al enter, y eso no es deseable, deberías de darle primero a la tecla vista previa, viendo así como queda tu página, y en lugar de generar mas de 60 intros innnecesarios en tus modificaciones en un solo día, después de la vista previa en lugar de 70, si todo esta a tu gusto, serían solo una, estás, tal vez sin pretenderlo, inflando la estadística. Te toqué algunas de tus ediciones para que vieses el tipo de aspecto o wikificación que tienen las páginas para que luego siguieses esos patrones en tus futuras ediciones, referencias, enlaces internos y esternos, commonscat, control d'autoridaes, y categorías. No hay que tener prisas, lleva tiempo buscar fuentes fiables, o enlaces esternos que den verosimilitud y amparen la certeza a las ediciones. Eso da un trabajo inmenso por tener que completar las ediciones, a mi tambien me sucedió al principio, pero de cada corrección o instrucción que me indicaban intentaba incorporárlas a mi trabajo diario. Observa que cuando se hacen traducciones, el traductor descoloca todos los puntos y comas poniéndoles un espacio por algún lado, eso hay que corregirlo o alguién lo tendrá que corregir después. Te comento, todo esto es únicamente por si pudiera serte de utilidad, es todo. Suerte y Salud. Saludos [[Usuariu:Amasuela|Amasuela]] ([[Usuariu alderique:Amasuela|alderique]]) 11:23 25 ago 2026 (UTC) :Disculpa, las ediciones repetitivas en mi taller son principalmente para desestresarme y desconectarme un poco, pero voy a hacerlas en una parte que no sea Wikipedia para no ensuciar el historial. :Con respecto a lo de las traducciones, eso lo intento corregir siempre aunque a veces se me escapa. Sigue haciendo cosas en los artículos que yo cree, ya que mi asturiano no es perfecto y lo agradezco, lo dice en mi propia página de usuario, pero siempre voy a intentar mejorar. :Ahora estoy trabajando con plantillas de redacción, entonces ahí puedo tener una forma de crear artículos más rápida y siempre consulto fuentes que considero confiables. Obviamente, no siempre lo serán y también intento buscar bases de datos o fuentes dobles, aunque no siempre las ponga como referencia principal. :Por si acaso, todo mi proyecto de dinámicas lo voy a estar avisando en el Chigre por si encuentras millones de ediciones ahí. :Atte: [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 17:23 25 ago 2026 (UTC) ::Buenas tardes, Jackie SMG, gracias por la explicación a @[[Usuariu:Amasuela|Amasuela]]. En cualquier caso, queremos insistir en que desistas de utilizar Wikipedia en asturiano, incluidos los talleres de tu espacio de usuario, para hacer pruebas, ediciones repetitivas o desarrollar proyectos que no estén relacionados con la propia Wikipedia en asturiano. ::Entendemos que puedas utilizar esas ediciones para desestresarte o experimentar, pero existen otros espacios más adecuados para ello. Los talleres de usuario forman parte del proyecto y consideramos que su uso debe estar vinculado, directa o indirectamente, al trabajo enciclopédico que se desarrolla aquí. ::Por supuesto, esto no afecta a los talleres, pruebas o plantillas que utilices para preparar o mejorar artículos destinados a Wikipedia en asturiano. Gracias por tenerlo en cuenta. [[Usuariu:Vsuarezp|Vsuarezp]] ([[Usuariu alderique:Vsuarezp|alderique]]) 18:14 1 set 2026 (UTC) :::Muchas gracias por su atención, voy a desistir de usar esto como espacio para Wikimuseum. Gracias por el aviso. [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 18:22 1 set 2026 (UTC) :::Voy a continuar temporalmente con Wikimuseum alojado ahí hasta que encuentre otro espacio. Muchas gracias. [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 18:23 1 set 2026 (UTC) ::::Gracias por la comprensión. [[Usuariu:Vsuarezp|Vsuarezp]] ([[Usuariu alderique:Vsuarezp|alderique]]) 18:24 1 set 2026 (UTC) :::::Lo único es que le voy a pedir que desproteja las páginas, ya que las voy a seguir ocupando para mis artículos. Además, tengo que copiar y pegar todo para poder llevármelo a un documento de Google mientras tanto. [[Usuariu:Jackie SMG|Jackie SMG]] ([[Usuariu alderique:Jackie SMG|alderique]]) 18:25 1 set 2026 (UTC) 2pkh52tu3a7g5fhi1ic0wjlpyhb3lxp 0 284622 4527515 4526122 2026-09-12T09:22:40Z Limotecariu 735 4527515 wikitext text/x-wiki {{Xeografía}} Les '''Islles Fay''' (n'inglés: ''Fay Islands'' ) son parte de les [[Islles Sverdrup]] na [[rexón de Qikiqtaaluk]], nel territoriu de [[Nunavut]], nel norte de [[Canadá]]. Asitiaes nel [[Océanu Glacial Árticu]], son tamién pertenecientes de les [[islles Queen Elizabeth]] y del archipiélagu árticu canadianu. Alcuéntrense na canal de Sverdrup, ente la [[islla Meighen]] y la mariña oeste de la [[islla Axel Heiberg]]. La canal de Peary y la [[Islla Amund Ringnes|islla de Amund Ringnes]] tán al sur. Les Islles Fay son cuatro islles bien pequeñes, dacuando confundíes como cargaes de sedimentos glaciares.<ref>[https://mapcarta.com/24249558 Mapcarta, Nunavut, situación islles Fay, {{en}}]</ref><ref>[https://kids.kiddle.co/Fay_Islands Acerca de les islles Fay, {{en}}]</ref> == Ver tamién == *[[Xeografía de Canadá]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{commonscat}} *[https://travel.destinationcanada.com/es-mx/things-to-do/top-10-attractions-nunavut Sobro Nunavut, {{es}}] {{Control d'autoridaes}} [[Categoría:Xeografía de Canadá]] kh06u81aiv99buqx4ey5c5aek5425l3 0 284790 4527528 4522419 2026-09-12T09:29:23Z Limotecariu 735 4527528 wikitext text/x-wiki {{ficha de comida}} La '''Fat Boy''' o '''Fatboy''' ye una hamburguesa característica de [[Winnipeg]], na provincia canadiana de [[Manitoba]], cubierta con una salsa de carne asemeyada al chili. La preparación surdió nos establecimientos d'hamburgueses rexentaos por inmigrantes griegos na ciudá durante la década de 1950.<ref name="CBC">{{cita web |url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/fat-boy-burger-winnipeg-1.6028710 |títulu=How the Fat Boy burger became a Winnipeg icon |editorial=CBC |fechaaccesu=27 d'agostu de 2026 |llingua=en}}</ref> Una Fat Boy típica lleva una o más hamburgueses, salsa de carne, pepinillos, tomate, llechuga y cantidaes abondoses de mayonesa y mostaza. Distintos restaurantes de Winnipeg tienen les sos propies fórmules de salsa y reivindiquen distintos papeles nel desenvolvimientu del platu. La hamburguesa convirtióse nun elementu identificativu de la cultura gastronómica popular de Winnipeg.<ref name="CBC"/> ==Ver tamién== * [[Hamburguesa]] * [[Cocina de Canadá]] * [[Winnipeg]] ==Referencies== {{llistaref}} ==Enllaces esternos== {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Hamburgueses]] [[Categoría:Cocina de Canadá]] [[Categoría:Winnipeg]] jkedg1b3p50f47nrw8mx8i1pbbnor3q 0 284812 4527534 4526825 2026-09-12T09:34:31Z Limotecariu 735 4527534 wikitext text/x-wiki {{ficha de comida}} El '''McFlurry''' ye un postre xeláu comercializáu por [[McDonald's]], preparáu a partir del xeláu suave de la cadena mezcláu con cachos de galletes, chocolate, caramelos u otros ingredientes. Foi creáu en [[1995]] pol franquiciáu canadianu Ron McLellan en [[Bathurst (Nuevu Brunswick)|Bathurst]], [[Nuevu Brunswick]]. El primer McFlurry, preparáu con [[Oreo]], vendióse'l [[7 de xunu]] de 1995.<ref>{{cita web |url=https://www.mcdonalds.com/ca/en-ca/about-us/our-history.html |títulu=Our history |editorial=McDonald's Canada |fechaaccesu=27 d'agostu de 2026 |llingua=en |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20241002045746/https://www.mcdonalds.com/ca/en-ca/about-us/our-history.html |fechaarchivu=2024-10-02 }}</ref> Tres el so ésitu local, el productu espardióse a otros restaurantes canadianos y empezó a vendese nos Estaos Xuníos en [[1997]]. Los sabores varien según el país y la época, y McDonald's utiliza frecuentemente productos de confitería comerciales como ingredientes. ==Ver tamién== * [[McDonald's]] * [[Xeláu]] * [[Oreo]] ==Referencies== {{llistaref}} ==Enllaces esternos== {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Xelaos]] [[Categoría:Postres]] [[Categoría:McDonald's]] [[Categoría:Productos introducíos en 1995]] r5vmk9kqhytlksgdh78ufxsjahzunjs 0 284880 4527560 4522511 2026-09-12T09:51:23Z Limotecariu 735 4527560 wikitext text/x-wiki {{ficha de comida}} La '''pizza al estilu de Windsor''' ye un tipu canadianu de [[pizza]] propiu de [[Windsor (Ontario)|Windsor]], na provincia d'[[Ontario]]. Caracterízase por una base fina o de grosor intermediu con farina de maíz, mozzarella con un conteníu relativamente eleváu en grasa, ''pepperoni'' cortáu en tires fines y champiñones en conserva. Los ingredientes colóquense normalmente enriba del quesu.<ref>{{cita web |url=https://www.visitwindsoressex.com/pizza/ |títulu=Windsor Pizza Club |editorial=Tourism Windsor Essex Pelee Island |fechaaccesu=27 d'agostu de 2026 |llingua=en}}</ref> L'orixe exactu ye discutíu, anque Volcano Pizzeria, abierta por Gino Manza y Frank Gualtieri na década de 1950, considérase una de les principales responsables del desenvolvimientu y difusión del tipu.<ref>{{cita web |url=https://windsorpubliclibrary.com/history-of-windsor-style-pizza/ |títulu=History of Windsor Style Pizza |editorial=Windsor Public Library |fechaaccesu=27 d'agostu de 2026 |llingua=en}}</ref> El ''pepperoni'' tritúrase o córtase en tires pa distribuir el sabor de manera más uniforme per tola superficie. ==Ver tamién== * [[Pizza]] * [[Windsor (Ontario)]] * [[Cocina de Canadá]] ==Referencies== {{llistaref}} ==Enllaces esternos== * [https://www.visitwindsoressex.com/pizza/ Windsor Pizza Club] {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Pizza]] [[Categoría:Cocina de Canadá]] [[Categoría:Ontario]] th10k0jp4fiiia0pasxu9gbvxnot6ny 0 284898 4527568 4522535 2026-09-12T09:56:55Z Limotecariu 735 4527568 wikitext text/x-wiki {{Vehículu}} La '''serie Bombardier CRJ700''' ye una familia d'[[avión rexonal|aviones rexonales]] bimotores de reacción desarrollada pol fabricante canadianu [[Bombardier Aerospace]] a partir del [[Bombardier CRJ100/200]]. La familia empezó col '''CRJ700''', diseñáu como una versión allargada y modernizada de los primeros CRJ. El prototipu realizó'l so primer vuelu'l [[27 de mayu]] de [[1999]] y el modelu entró en serviciu comercial en [[2001]]. Posteriormente desenvolviéronse'l '''CRJ900''' y el '''CRJ1000''', de mayor capacidá. Dependiendo de la variante y configuración, la familia cubre aproximadamente'l segmentu d'ente 60 y 100 pasaxeros. Los aviones utilizan dos motores [[General Electric CF34]] instalaos na parte posterior del fuselaxe y tienen una cola en T, configuración heredada de los modelos CRJ anteriores. Bombardier vendió'l programa CRJ a [[Mitsubishi Heavy Industries]] en [[2020]]. La producción terminó en [[2020]], anque miles de vuelos rexonales siguieron operándose con aviones de la familia. ==Ver tamién== * [[Bombardier Aerospace]] * [[Bombardier CRJ100/200]] * [[Avión rexonal]] * [[Embraer E-Jet]] ==Referencies== {{llistaref}} ==Enllaces esternos== {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Aviones comerciales]] [[Categoría:Aviones de Bombardier]] [[Categoría:Aviones rexonales]] [[Categoría:Aeronaves de primer vuelu en 1999]] jxc4tgpgzrmkamsekfhwmm75qiwv8i0 0 285502 4527270 4523679 2026-09-11T15:11:52Z ~2026-49268-22 153380 4527270 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'himnu | títulu = Himno Nacional de Guatemala | imaxe = Himno_Guatemala.pdf | etiqueta = Partitura del Himno Nacional de Guatemala. | prefixu = Nacional | lligar = {{GUA}} | autor = José Joaquín Palma<br />{{small|(orixinal, 19 de febrero de 1879)}}<br>José María Bonilla<br />{{small|(editáu, 26 de xunetu de 1934)}} | fecha_lletra = | compositor = Rafael Álvarez Ovalle | fecha_música = 1879 | adoptáu = 1896 y 1936 | sonido = National anthem of Guatemala, by the U.S. Navy Band.oga | título_sonido = instrumental}} El '''Himno Nacional de Guatemala''' ye unu de los símbolos de la [[Guatemala|República de Guatemala]]. L'himnu foi compuestu por Rafael Álvarez Ovalle en 1879 y la lletra actual dende 1934 ye de José María Bonilla. == Lletra == ¡Guatemala feliz...! que tus aras no profane jamás el verdugo; ni haya esclavos que laman el yugo ni tiranos que escupan tu faz. Si mañana tu suelo sagrado lo amenaza invasión extranjera, libre al viento tu hermosa bandera a vencer o a morir llamará. (Coro): Libre al viento tu hermosa bandera a vencer o a morir llamará; que tu pueblo con ánima fiera antes muerto que esclavo será. De tus viejas y duras cadenas tu forjaste con mano iracunda el arado que el suelo fecunda y la espada que salva el honor. Nuestros padres lucharon un día encendidos en patrio ardimiento y lograron sin choque sangriento colocarte en un trono de amor. (Coro): Y lograron sin choque sangriento colocarte en un trono de amor, que de Patria, en enérgico acento, dieron vida al ideal redentor. Es tu enseña pedazo de cielo en que prende una nube su albura, y ¡ay de aquel que con ciega locura, sus colores pretenda manchar! Pues tus hijos valientes y altivos, que veneran la paz cual presea, nunca esquivan la ruda pelea si defienden su tierra y su hogar. (Coro): Nunca esquivan la ruda pelea si defienden su tierra y su hogar, que es tan solo el honor su alma idea y el altar de la Patria su altar. Recostada en el Ande soberbio, de dos mares al ruido sonoro, bajo el ala de grana y de oro te adormeces del bello quetzal. Ave Indiana que vive en tu escudo, paladión que protege tu suelo; ¡ojalá que remonte su vuelo, más que el cóndor y el águila real! (Coro): ¡Ojalá que remonte su vuelo, más que el cóndor y el águila real, y en sus alas levante hasta el cielo, Guatemala, tu nombre inmortal! 6argx59oa6a6o63xcg6fceacamg2mcc 2 285621 4527328 4526248 2026-09-11T16:03:43Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527328 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Control d'autoridaes|authorityControl}}<noinclude>{{documentación}}</noinclude> == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} kbzg6mqryjigwh52bz98ht8vhja51lm 4527330 4527328 2026-09-11T16:04:26Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527330 wikitext text/x-wiki == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} ff9oj7oumd5652p3z02g8qq6kpldkpz 4527369 4527330 2026-09-11T20:36:07Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527369 wikitext text/x-wiki {{Principal:Nasua Nasua}} == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} aeu7tdqthpo8fe8e6ydtk3ejato6bn6 4527370 4527369 2026-09-11T20:39:10Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527370 wikitext text/x-wiki == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} ff9oj7oumd5652p3z02g8qq6kpldkpz 4527378 4527370 2026-09-11T23:48:18Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527378 wikitext text/x-wiki [[:0:J]] == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} gxv8g6qibiaaxt802zt8xb7qkjd8r75 4527379 4527378 2026-09-11T23:48:38Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527379 wikitext text/x-wiki [[: principal:J]] == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} r567dm2k8b9bho30xjomludmv5sfqoh 4527380 4527379 2026-09-11T23:48:47Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527380 wikitext text/x-wiki [[principal:J]] == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} jk5boehzibnsknrjjxkxi98k6xl65jg 4527381 4527380 2026-09-11T23:48:53Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527381 wikitext text/x-wiki [[ == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} 5rde36mg426qggm118b1klqjksfx134 4527382 4527381 2026-09-11T23:48:59Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527382 wikitext text/x-wiki == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} ff9oj7oumd5652p3z02g8qq6kpldkpz 4527421 4527382 2026-09-12T01:05:34Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527421 wikitext text/x-wiki Este texto es una == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} sycaa3n96zk59e300id86t8e3i23iy3 4527422 4527421 2026-09-12T01:05:45Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527422 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} ocy6mcmk8qw2cfzgeq0xyntmxgr45d5 4527423 4527422 2026-09-12T01:06:07Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527423 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} m1uug63cjakjdatidk85dtbtew99nkw 4527424 4527423 2026-09-12T01:06:33Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527424 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0 == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} dsu5qxw1mytogjgddl2nnnfimgd5v9a 4527425 4527424 2026-09-12T01:07:12Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527425 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} df0ckuv92fpi1apdo9xfp48xtg71xi7 4527426 4527425 2026-09-12T01:07:53Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527426 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. [|Link] == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} bn3oyixwck5evvenp0mldtp9ks995qi 4527427 4527426 2026-09-12T01:08:18Z Jackie SMG 130890 /* */ Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. [https://ast.wikipedia.org/wiki/Usuariu:Jackie_SMG/Taller_6#/editor/0|Link] 4527427 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. [|Link]. == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} 7l2yur89pp3942vjqf30r60yy8w64k3 4527428 4527427 2026-09-12T01:08:49Z Jackie SMG 130890 /* */ Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. [https://ast.wikipedia.org/wiki/Usuariu:Jackie_SMG/Taller_6#/editor/0]. 4527428 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. [|Link] == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} bn3oyixwck5evvenp0mldtp9ks995qi 4527429 4527428 2026-09-12T01:09:21Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527429 wikitext text/x-wiki Este texto es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} df0ckuv92fpi1apdo9xfp48xtg71xi7 4527430 4527429 2026-09-12T01:17:56Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527430 wikitext text/x-wiki Esta página es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} drgt8mbblw0n95s5lkkcgb9xnuunf8o 4527431 4527430 2026-09-12T01:18:15Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527431 wikitext text/x-wiki Esta página es una bifurcación de X de la página Y el DD/MM/AAAA a las HH:MM en UTC-0, la cual se encuentra bajo la licencia CC-BY-SA 4.0. == Referencies == {{Llistaref}} {{Llistaref|group=nota}} {{autoridá}} 0nvnztyk505fu7a60yt5vvwciyjvb0k 0 285861 4527532 4524685 2026-09-12T09:33:46Z Limotecariu 735 4527532 wikitext text/x-wiki {{Ficha de software}} '''BlackBerry Curve''' ye una familia de [[teléfonu intelixente|teléfonos intelixentes]] desarrollada pola empresa canadiana [[BlackBerry Limited|Research In Motion]], posteriormente BlackBerry Limited. La serie foi introducida en 2007 col BlackBerry Curve 8300. Los dispositivos Curve caracterizábense pol tecláu físicu [[QWERTY]] integráu na parte frontal, una pantalla non táctil nes primeres generaciones y accesu a los servicios de mensaxería y corréu electrónicu de BlackBerry. La familia incluyó modelos como los 8300, 8520, 8900 y 9300. El Curve 8520 convirtióse particularmente nún de los terminales de mayor difusión de la compañía. La serie Curve formó parte de la etapa de mayor espansión comercial de BlackBerry, antes de la progresiva sustitución de los teléfonos con tecláu físicu polos smartphones con pantalla táctil. ==Referencies== {{llistaref}} ==Enllaces esternos== {{control d'autoridaes}} [[Categoría:BlackBerry]] [[Categoría:Teléfonos intelixentes]] km51kpesmk7m8fkia2kptrxhfvvjzsf 0 286053 4527561 4525132 2026-09-12T09:51:42Z Limotecariu 735 4527561 wikitext text/x-wiki {{Añu na ciencia ficción|2062}} L'añu '''2062''' ye l'escenariu de diverses noveles de [[ciencia ficción]], ente elles ''Emerald Eyes'', de Daniel Keys Moran, y ''Hammered'', de [[Elizabeth Bear]]. == Fechos == * ''Emerald Eyes'' (1988), primer novela de la serie ''Tales of the Continuing Time'' de Daniel Keys Moran, ta ambientada nel 2062, nuna Tierra tresformada por una guerra d'unificación y pola presencia de telépates modificaos xenéticamente.<ref>{{Cita web |url=https://www.fantasticfiction.com/m/daniel-keys-moran/emerald-eyes.htm |títulu=Emerald Eyes |editorial=Fantastic Fiction |fechaaccesu=1 de setiembre de 2026}}</ref> * ''Hammered'' (2004), de [[Elizabeth Bear]], presenta un 2062 marcáu poles drogues, les bandes, la guerra informática y les modificaciones cibernétiques. La protagonista, Jenny Casey, ye una antigua militar canadiana con una parte importante del cuerpu sustituyida por componentes artificiales.<ref>{{Cita web |url=https://www.publishersweekly.com/978-0-553-58750-0 |títulu=Hammered |editorial=Publishers Weekly |fechaaccesu=1 de setiembre de 2026}}</ref> == Obres ambientaes nel 2062 == === Lliteratura === * ''Emerald Eyes'' (1988), de Daniel Keys Moran. * ''Hammered'' (2004), de [[Elizabeth Bear]]. == Ver tamién == * [[2062]] * [[Ciencia ficción]] * [[Cíborg na ficción]] * [[Ciberpunk]] * [[Inxeniería xenética na ficción]] == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{control d'autoridaes}} [[Categoría:2062]] [[Categoría:Años na ciencia ficción|2062]] 68q5pqfo986y6n27n4fex68kievfyfk 0 286359 4527569 4526319 2026-09-12T10:10:52Z InternetArchiveBot 81864 Recuperando 1 referencia(es) y marcando 0 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 4527569 wikitext text/x-wiki {{persona}} '''Yvon Chouinard''' {{nym}}, ye un [[escalada|escalador]], empresariu y [[ambientalismu|ambientalista]] d'[[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]], fundador de la empresa de ropa y equipamientu pa actividaes al aire llibre [[Patagonia (empresa)|Patagonia]]. Chouinard empezó a practicar escalada na [[década de 1950]] y a fabricar de manera artesanal equipamientu reutilizable pa esti deporte. Esta actividá llevólu a crear Chouinard Equipment, empresa dedicada a material d'escalada, y posteriormente Patagonia, fundada en 1973. La compañía acabó convirtiéndose nuna empresa internacional conocida tanto polos sos productos como pola incorporación de criterios ambientales a la so actividá empresarial.<ref>[https://www.patagonia.com/company-history/ Our Company History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260125211233/https://www.patagonia.com/company-history/ |date=2026-01-25 }}, Patagonia.</ref> En 2002 Chouinard y Craig Mathews crearon [[1% for the Planet]], organización que promueve que les empreses destinen una parte de les sos ventes a proyectos ambientales. Tamién escribió llibros sobre escalada, actividá empresarial y ambientalismu. En setiembre de [[2022]] Chouinard y la so familia tresfirieron la propiedá de Patagonia al Patagonia Purpose Trust y al Holdfast Collective. La estructura estableció que los beneficios que nun se reinviertan na empresa se destinen a combatir la crisis ambiental y protexer la naturaleza.<ref>[https://www.patagonia.com/ownership/ Earth is now our only shareholder], Patagonia, 14 de setiembre de 2022.</ref> == Referencies == {{llistaref}} == Enllaces esternos == {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Empresarios d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Escaladores d'Estaos Xuníos]] [[Categoría:Ambientalistes d'Estaos Xuníos]] t1qkt226z2otxscr2m4hpfo5wknc6ie 0 286575 4527280 4527166 2026-09-11T15:30:31Z Limotecariu 735 4527280 wikitext text/x-wiki {{vehículu}} El '''Cadillac DeVille''' foi una familia d'[[automóvil de luxu|automóviles de luxu]] de tamañu grande comercializada pola marca d'Estaos Xuníos [[Cadillac]], perteneciente a [[General Motors]]. El nome DeVille utilizóse en distintos modelos dende 1949 y como gama propia hasta 2005.<ref name="Cadillac">{{cita web |url=https://es.cadillac.com/legacy-vehicles |títulu=Vehículos de legado Cadillac |editor=Cadillac |fechaaccesu=10 de setiembre de 2026}}</ref> El primer ''Coupe de Ville'' de producción apareció en 1949 como una versión de carrocería ''hardtop'' ensin pilar central. Una unidá d'esi modelu convirtióse nel automóvil númberu un millón fabricáu por Cadillac y llevaba un motor [[V8]] de 331 pulgaes cúbiques y 160 CV.<ref>{{cita web |url=https://www.gm.com/heritage/collection/cadillac/1949-cadillac-coupe-deville |títulu=1949 Cadillac Coupe Deville |editor=General Motors Heritage Collection |fechaaccesu=10 de setiembre de 2026}}</ref> El nome utilizóse en carroceríes cupé y sedán y acabó consolidándose como una de les denominaciones más conocíes de Cadillac. A lo llargo de les sos distintes xeneraciones, el DeVille evolucionó dende los grandes automóviles d'Estaos Xuníos de tracción trasera de la posguerra hasta modelos modernos con [[tracción delantera]]. Les últimes xeneraciones incorporaron motores [[Northstar]] V8 y equipamientos electrónicos propios del segmentu de luxu. La producción del DeVille terminó en 2005 y el so llugar na gama de Cadillac ocupólu'l [[Cadillac DTS]].<ref name="Cadillac"/> == Referencies == {{llistaref}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Automóviles de Cadillac]] [[Categoría:Automóviles de luxu]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1950]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1960]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1970]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1980]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1990]] [[Categoría:Automóviles de la década de 2000]] jpgy07ld1524lhqoceaj29g411kpifb 0 286576 4527278 4527167 2026-09-11T15:30:08Z Limotecariu 735 4527278 wikitext text/x-wiki {{vehículu}} El '''Chrysler Newport''' foi un [[automóvil]] de tamañu grande comercializáu pola compañía d'Estaos Xuníos [[Chrysler]]. El nome Newport utilizóse primero en vehículos especiales y como denominación de determinaes carroceríes, antes de convertise nuna gama independiente de la marca ente 1961 y 1981.<ref name="Hemmings">{{cita web |url=https://www.hemmings.com/stories/newport-news-1978-chrysler-newport/ |títulu=Newport News – 1978 Chrysler Newport |editor=Hemmings |fechaaccesu=10 de setiembre de 2026}}</ref> Chrysler emplegó'l nome per primer vez nel Newport Phaeton de principios de la década de 1940. Nos años 1950 utilizóse tamién pa identificar carroceríes ''hardtop'' de dos puertes de modelos como'l [[Chrysler Windsor]] y el [[Chrysler New Yorker]].<ref name="Hemmings"/> En 1961 el Newport pasó a ser un modelu independiente y convirtióse, durante gran parte de les dos décades siguientes, nel automóvil de tamañu grande d'entrada a la gama Chrysler. Comercializóse con distintes carroceríes, ente elles sedán, cupé, convertible y familiar.<ref>{{cita web |url=https://www.classic.com/m/chrysler/newport/ |títulu=Chrysler Newport |editor=Classic.com |fechaaccesu=10 de setiembre de 2026}}</ref> El modelu recibió sucesivos rediseños y motores principalmente de seis y ocho cilindros. Na década de 1970 Chrysler empezó a reducir progresivamente'l tamañu de los sos automóviles y la última xeneración del Newport, presentada pa 1979, foi más pequeña y llixera que la precedente. La producción terminó en 1981.<ref name="Hemmings"/> == Referencies == {{llistaref}} {{control d'autoridaes}} [[Categoría:Automóviles de Chrysler]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1960]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1970]] [[Categoría:Automóviles de la década de 1980]] 6n3cljay2dky0i6cwl0fe2zua0is7lg 0 286581 4527271 2026-09-11T15:20:06Z ~2026-49268-22 153380 Páxina creada con «{{Ficha d'himnu |título = Himno Nacional de Nicaragua |imagen = Flag of Nicaragua.svg |lugar = {{NIC}} |autor = Salomón Ibarra Mayorga |fecha_letra = 1918 |compositor = Luis Abraham Delgadillo |fecha_música = 1919 |adoptado = 26 de febreru de 1919 |sonido = National Anthem of Nicaragua by US Navy Band.ogg |título_sonido = Versión instrumental }} "'''Salve a ti, Nicaragua'''" ye l'[[himnu nacional]] de [...» 4527271 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'himnu |título = Himno Nacional de Nicaragua |imagen = Flag of Nicaragua.svg |lugar = {{NIC}} |autor = Salomón Ibarra Mayorga |fecha_letra = 1918 |compositor = Luis Abraham Delgadillo |fecha_música = 1919 |adoptado = 26 de febreru de 1919 |sonido = National Anthem of Nicaragua by US Navy Band.ogg |título_sonido = Versión instrumental }} "'''Salve a ti, Nicaragua'''" ye l'[[himnu nacional]] de [[Nicaragua]]. ==Lletra== en [[castellán]] :Salve a ti, Nicaragua! En tu suelo, :ya no ruge la voz del cañón, :ni se tiñe con sangre de hermanos :tu glorioso pendón bicolor. :Brille hermosa la paz en tu cielo, :nada empañe tu gloria inmortal, :¡Qué el trabajo es tu digno laurel! :¡Y el honor es tu enseña triunfal! :¡Es tu enseña triunfal! en [[idioma misquitu|misquitu]] :Pri takram, Nicarawa tasbaikamra :Kli simra bimka walramsa :Muini nani talia sin kli lairas :Plakikan mapla wal prana kira :Yamnikira in wisa tasbrikara :prilakara manrara yakira sirpiapia :woratanka kraunka yamni sa :Manyurara, malkanka pura yura kan sa :malkanka pura yura kan sa 3ymd9nx7vz4lgrwh93jp7q1do03up2g 0 286582 4527288 2026-09-11T15:40:46Z Jackie SMG 130890 Created by translating the opening section from the page "[[:es:Special:Redirect/revision/175034333|Romané]]" 4527288 wikitext text/x-wiki {{Programa de radiotelevisión}}Romané (lema: '''''Amor xitano''''') ye una telenovela chilena dirixida por Vicente Sabatini y emitida por Televisión Nacional de Chile dende'l 6 de marzu hasta'l 15 d'agostu de 2000. Ta inspirada na obra ''La visita de la vieya dama'' de Friedrich Dürrenmatt y narra les vivencies de los habitantes de la localidá de [[Mejillones]] na Rexón de Antofagasta, qu'enfrenten la torna d'una comunidá de xitanos con un pasáu na zona.<ref>{{Cita web|url=https://cooperativa.cl/noticias/entretencion/television/telenovelas/20-anos-de-romane-la-teleserie-gitana-que-marco-generaciones/2020-03-06/110355.html|títulu=20 años de Romané: La teleserie gitana que marcó generaciones|fecha=6 de marzo de 2020|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Nesta telenovela esplórase en fondura la Cultura xitana, incluyendo na so trama celebraciones relixoses, costumes y l'usu del [[Romanín|Idioma romanu]] nos diálogos, xuntu al español.<ref>{{Cita web|url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2021/3/16/hector-noguera-hablo-sobre-el-recordado-personaje-melquiades-en-romane-fue-un-desafio-grande-interesante-5714.html|títulu=Héctor Noguera habló sobre el recordado personaje Melquíades en Romané: 'Fue un desafío grande e interesante'|fecha=16 de marzo de 2021|obra=Terra|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Ye protagonizada por [[Claudia di Girolamo|Claudia Di Girolamo]], Francisco Reyes, [[Héctor Noguera]] y Francisco Melo, xuntu con Marés González, José Soza y Álvaro Morales nos roles antagónicos. La producción de Romané tuvo al cargu de Pablo Ávila y los sos guiones fueron desenvueltos por Alejandro Cabrera, René Arcos, Larissa Contreras y Marcelo Leonart. Romané ye la tercer telenovela más vista de la televisión chilena y mientres tol so periodu d'emisión llogró una audiencia promediu de 38,2 puntos de rating, con episodios qu'algamaron hasta 59 puntos.<ref name="Audiencia">{{Cita web|url=https://www.carolina.cl/noticias/2021/05/21/ranking-las-5-teleseries-chilenas-mas-exitosas-de-la-era-del-people-meter.html|títulu=Ranking: Las 5 teleseries chilenas más exitosas de la era del People Meter|fecha=21 de mayo de 2021|obra=Radio Carolina|fechaaccesu=27 de agosto de 2022}}</ref><ref name="Peak">{{Cita web|url=https://www.cooperativa.cl/noticias/cultura/cadena-estadounidense-telemundo-comenzo-a-emitir-telenovela-romane-de/2002-07-13/104600.html|títulu=Cadena estadounidense Telemundo comenzó a emitir telenovela "Romané" de TVN|fecha=13 de julio de 2001|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Tres esto foi ganadora de múltiples premios, foi afecha n'Estaos Xuníos y los llugares de grabación esperimentaron un alza nel turismu.<ref name="Mejillones">{{Cita web|url=https://www.diarioantofagasta.cl/cultura/107492/recuerdame-la-historia-de-mejillones-en-fotos-actuales/|títulu=La historia de Mejillones en fotos actuales|fecha=29 de agosto de 2019|obra=Diario de Antofagasta|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref>🪟🪟🪟la televisión chilena y mientres tol so periodu d'emisión llogró una audiencia promediu de 38,2 puntos de rating, con episodios qu'algamaron hasta 59 puntos.[1][2] Tres esto foi ganadora de múltiples premios, foi afecha n'Estaos Xuníos y los llugares de grabación esperimentaron un alza nel turismu tf9b6zt0pgmvrumt6e7jcxk3lx17n5r 4527291 4527288 2026-09-11T15:42:00Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527291 wikitext text/x-wiki {{Programa de radiotelevisión}}Romané (lema: '''''Amor xitano''''') ye una telenovela chilena dirixida por Vicente Sabatini y emitida por Televisión Nacional de Chile dende'l 6 de marzu hasta'l 15 d'agostu de 2000. Ta inspirada na obra ''La visita de la vieya dama'' de Friedrich Dürrenmatt y narra les vivencies de los habitantes de la localidá de [[Mejillones]] na Rexón de Antofagasta, qu'enfrenten la torna d'una comunidá de xitanos con un pasáu na zona.<ref>{{Cita web|url=https://cooperativa.cl/noticias/entretencion/television/telenovelas/20-anos-de-romane-la-teleserie-gitana-que-marco-generaciones/2020-03-06/110355.html|títulu=20 años de Romané: La teleserie gitana que marcó generaciones|fecha=6 de marzo de 2020|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Nesta telenovela esplórase en fondura la Cultura xitana, incluyendo na so trama celebraciones relixoses, costumes y l'usu del [[Romanín|Idioma romanu]] nos diálogos, xuntu al español.<ref>{{Cita web|url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2021/3/16/hector-noguera-hablo-sobre-el-recordado-personaje-melquiades-en-romane-fue-un-desafio-grande-interesante-5714.html|títulu=Héctor Noguera habló sobre el recordado personaje Melquíades en Romané: 'Fue un desafío grande e interesante'|fecha=16 de marzo de 2021|obra=Terra|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Ye protagonizada por [[Claudia di Girolamo|Claudia Di Girolamo]], Francisco Reyes, [[Héctor Noguera]] y Francisco Melo, xuntu con Marés González, José Soza y Álvaro Morales nos roles antagónicos. La producción de Romané tuvo al cargu de Pablo Ávila y los sos guiones fueron desenvueltos por Alejandro Cabrera, René Arcos, Larissa Contreras y Marcelo Leonart. Romané ye la tercer telenovela más vista de la televisión chilena y mientres tol so periodu d'emisión llogró una audiencia promediu de 38,2 puntos de rating, con episodios qu'algamaron hasta 59 puntos.<ref name="Audiencia">{{Cita web|url=https://www.carolina.cl/noticias/2021/05/21/ranking-las-5-teleseries-chilenas-mas-exitosas-de-la-era-del-people-meter.html|títulu=Ranking: Las 5 teleseries chilenas más exitosas de la era del People Meter|fecha=21 de mayo de 2021|obra=Radio Carolina|fechaaccesu=27 de agosto de 2022}}</ref><ref name="Peak">{{Cita web|url=https://www.cooperativa.cl/noticias/cultura/cadena-estadounidense-telemundo-comenzo-a-emitir-telenovela-romane-de/2002-07-13/104600.html|títulu=Cadena estadounidense Telemundo comenzó a emitir telenovela "Romané" de TVN|fecha=13 de julio de 2001|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Tres esto foi ganadora de múltiples premios, foi afecha n'Estaos Xuníos y los llugares de grabación esperimentaron un alza nel turismu.<ref name="Mejillones">{{Cita web|url=https://www.diarioantofagasta.cl/cultura/107492/recuerdame-la-historia-de-mejillones-en-fotos-actuales/|títulu=La historia de Mejillones en fotos actuales|fecha=29 de agosto de 2019|obra=Diario de Antofagasta|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} {{autoridá}} [[Categoría: Chile]] egxb8gv798atq9o8iavjs1q8av6ws2q 4527302 4527291 2026-09-11T15:46:25Z Jackie SMG 130890 /* */ 4527302 wikitext text/x-wiki {{serie}} Romané (lema: '''''Amor xitano''''') ye una telenovela chilena dirixida por Vicente Sabatini y emitida por Televisión Nacional de Chile dende'l 6 de marzu hasta'l 15 d'agostu de 2000. Ta inspirada na obra ''La visita de la vieya dama'' de Friedrich Dürrenmatt y narra les vivencies de los habitantes de la localidá de [[Mejillones]] na Rexón de Antofagasta, qu'enfrenten la torna d'una comunidá de xitanos con un pasáu na zona.<ref>{{Cita web|url=https://cooperativa.cl/noticias/entretencion/television/telenovelas/20-anos-de-romane-la-teleserie-gitana-que-marco-generaciones/2020-03-06/110355.html|títulu=20 años de Romané: La teleserie gitana que marcó generaciones|fecha=6 de marzo de 2020|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Nesta telenovela esplórase en fondura la Cultura xitana, incluyendo na so trama celebraciones relixoses, costumes y l'usu del [[Romanín|Idioma romanu]] nos diálogos, xuntu al español.<ref>{{Cita web|url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2021/3/16/hector-noguera-hablo-sobre-el-recordado-personaje-melquiades-en-romane-fue-un-desafio-grande-interesante-5714.html|títulu=Héctor Noguera habló sobre el recordado personaje Melquíades en Romané: 'Fue un desafío grande e interesante'|fecha=16 de marzo de 2021|obra=Terra|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Ye protagonizada por [[Claudia di Girolamo|Claudia Di Girolamo]], Francisco Reyes, [[Héctor Noguera]] y Francisco Melo, xuntu con Marés González, José Soza y Álvaro Morales nos roles antagónicos. La producción de Romané tuvo al cargu de Pablo Ávila y los sos guiones fueron desenvueltos por Alejandro Cabrera, René Arcos, Larissa Contreras y Marcelo Leonart. Romané ye la tercer telenovela más vista de la televisión chilena y mientres tol so periodu d'emisión llogró una audiencia promediu de 38,2 puntos de rating, con episodios qu'algamaron hasta 59 puntos.<ref name="Audiencia">{{Cita web|url=https://www.carolina.cl/noticias/2021/05/21/ranking-las-5-teleseries-chilenas-mas-exitosas-de-la-era-del-people-meter.html|títulu=Ranking: Las 5 teleseries chilenas más exitosas de la era del People Meter|fecha=21 de mayo de 2021|obra=Radio Carolina|fechaaccesu=27 de agosto de 2022}}</ref><ref name="Peak">{{Cita web|url=https://www.cooperativa.cl/noticias/cultura/cadena-estadounidense-telemundo-comenzo-a-emitir-telenovela-romane-de/2002-07-13/104600.html|títulu=Cadena estadounidense Telemundo comenzó a emitir telenovela "Romané" de TVN|fecha=13 de julio de 2001|obra=Cooperativa|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> Tres esto foi ganadora de múltiples premios, foi afecha n'Estaos Xuníos y los llugares de grabación esperimentaron un alza nel turismu.<ref name="Mejillones">{{Cita web|url=https://www.diarioantofagasta.cl/cultura/107492/recuerdame-la-historia-de-mejillones-en-fotos-actuales/|títulu=La historia de Mejillones en fotos actuales|fecha=29 de agosto de 2019|obra=Diario de Antofagasta|fechaaccesu=28 de agosto de 2022}}</ref> == Referencies == {{llistaref}} {{autoridá}} [[Categoría: Chile]] 37nzv8cztqbpjhzer5hurf7rxwh63fh 0 286583 4527359 2026-09-11T18:02:42Z Dostojewskij 25653 ➤ [[Domingo Faustino Sarmiento]] 4527359 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Domingo Faustino Sarmiento]] eam4cxq0j1ecixr2f57a36lrzh77aca 0 286584 4527366 2026-09-11T20:12:54Z ~2026-46270-00 152622 Páxina creada con «'''Carmen Prieto Álvarez-Valdés''' ([[Uviéu]], 1943) Bibliotecaria astur. == Biografía == El so padre foi Paulino Crisanto Prieto Álvarez-Buylla (1897-1995), un médicu mui conocíu n’Uviéu, concretamente pediatra y médicu de la Beneficencia Municipal uvieína. Criòse na [[cai Uría]]. Licencióse n’Historia pola [[Universidá de Salamanca]] y, dempués d’un curtiu pasu pola enseñanza, empezó la so trayectoria profesional nel ámbitu de les bibliotequ...» 4527366 wikitext text/x-wiki '''Carmen Prieto Álvarez-Valdés''' ([[Uviéu]], 1943) Bibliotecaria astur. == Biografía == El so padre foi Paulino Crisanto Prieto Álvarez-Buylla (1897-1995), un médicu mui conocíu n’Uviéu, concretamente pediatra y médicu de la Beneficencia Municipal uvieína. Criòse na [[cai Uría]]. Licencióse n’Historia pola [[Universidá de Salamanca]] y, dempués d’un curtiu pasu pola enseñanza, empezó la so trayectoria profesional nel ámbitu de les biblioteques. El 1 de xineru de 1971 incorporóse como bibliotecaria a la Biblioteca Universitaria d’Uviéu y, dende 1972, pasó a trabayar na Biblioteca Pública d’Uviéu. A partir del 15 de xunetu de 1985 asumió la xefatura de la Seición de Biblioteques encargada de la coordinación de la Rede de Biblioteques Públiques d’Asturies. Nesi puestu tuvo un papel destacáu nel desarrollu y profesionalización de la rede bibliotecaria asturiana, especialmente na coordinación de les biblioteques municipales, na formación del personal y nel procesu d’informatización de los servicios. Ella mesma recordó que, a lo llargo d’esos años, llegó a conocer bona parte d’Asturies visitando y poniendo en marcha biblioteques y centros de llectura. Ente 1998 y 2002 foi directora de la Biblioteca d’Asturies «Ramón Pérez de Ayala». En 2003 volvió ocupar el cargu de xefa de la Seición de Coordinación Bibliotecaria del Principáu d’Asturies, responsabilidá que desempeñó hasta la so xubilación, el 12 de xineru de 2009, depués de cerca de cuatro décades dedicaes al serviciu públicu de la llectura. La so actividá profesional nun se limitó a la xestión de les biblioteques. Carmen Prieto publicó artículos y trabayos sobre biblioteconomía y sobre la historia y evolución de les biblioteques asturianes. Ente les sos publicaciones destaca ''La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias'', escrita con Ana Rodríguez Navarro en 1988, y La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias, 1979-1996: evolución, presentada nel VI Congresu Nacional d’ANABAD. Tamién participó, xunto con otres profesionales, nel estudiu sobre’l Catálogu Colectivu de la Rede de Biblioteques Públiques del Principáu d’Asturies. Carmen Prieto foi tamién una gran defensora de la biblioteca como serviciu públicu y como espaciu vivu de cultura, non como simple almacén de llibros. Nel so trabayu destacó especialmente la importancia d’acercar la llectura a los pueblos y a les zones pequeñes d’Asturies, y valoró de manera especial la formación y profesionalización de los bibliotecarios. La so vinculación colos llibros vien, amás, de la propia familia. Criada n’Uviéu nun ambiente onde la llectura tenía un papel importante, Carmen Prieto recordó la biblioteca que reuniera’l so padre y la influencia de la so madre, que-y tresmitió dende neña l’amor polos llibros y pola llectura. Na so casa familiar había, ente otros fondos, obres asturianes antigües y llibros procedentes de los sos antepasaos. Dempués de la so xubilación siguió vinculada a la cultura bibliográfica asturiana. En 2022 donó a la Biblioteca d’Asturies diversos documentos de gran interés, ente ellos dos cartes autógrafes de Leopoldo Alas «Clarín» y una carta de Ramón Pérez de Ayala, amás d’otres pieces procedentes del patrimoniu familiar. == Referencies == * Fusiòn Asturias: Carmen Prieto [https://fusionasturias.com/entrevistas/carmen-prieto-alvarez-valdes-ex-jefa-de-coordinacion-bibliotecaria-del-principado-de-asturias.htm] * BiblioAsturias: Carmen Prieto [https://www.biblioasturias.com/carmen-prieto-recuerdos-y-olvidos-de-mi-biblioteca/] [[Categoría:Persones d'Uviéu]] nfwjjj1l46zlujsm7nsljvlxvu5nfr8 4527367 4527366 2026-09-11T20:16:06Z ~2026-46270-00 152622 4527367 wikitext text/x-wiki '''Carmen Prieto Álvarez-Valdés''' ([[Uviéu]], 1943) Bibliotecaria astur. == Biografía == El so padre foi Paulino Crisanto Prieto Álvarez-Buylla (1897-1995), un médicu mui conocíu n’Uviéu, concretamente pediatra y médicu de la Beneficencia Municipal uvieína. Criòse na [[cai Uría]]. Licencióse n’Historia pola [[Universidá de Salamanca]] y, dempués d’un curtiu pasu pola enseñanza, empezó la so trayectoria profesional nel ámbitu de les biblioteques. El 1 de xineru de 1971 incorporóse como bibliotecaria a la Biblioteca Universitaria d’Uviéu y, dende 1972, pasó a trabayar na Biblioteca Pública d’Uviéu. A partir del 15 de xunetu de 1985 asumió la xefatura de la Seición de Biblioteques encargada de la coordinación de la Rede de Biblioteques Públiques d’Asturies. Nesi puestu tuvo un papel destacáu nel desarrollu y profesionalización de la rede bibliotecaria asturiana, especialmente na coordinación de les biblioteques municipales, na formación del personal y nel procesu d’informatización de los servicios. Ella mesma recordó que, a lo llargo d’esos años, llegó a conocer bona parte d’Asturies visitando y poniendo en marcha biblioteques y centros de llectura. Ente 1998 y 2002 foi directora de la Biblioteca d’Asturies «Ramón Pérez de Ayala». En 2003 volvió ocupar el cargu de xefa de la Seición de Coordinación Bibliotecaria del Principáu d’Asturies, responsabilidá que desempeñó hasta la so xubilación, el 12 de xineru de 2009, depués de cerca de cuatro décades dedicaes al serviciu públicu de la llectura. La so actividá profesional nun se limitó a la xestión de les biblioteques. Carmen Prieto publicó artículos y trabayos sobre biblioteconomía y sobre la historia y evolución de les biblioteques asturianes. Ente les sos publicaciones destaca ''La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias'', escrita con Ana Rodríguez Navarro en 1988, y La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias, 1979-1996: evolución, presentada nel VI Congresu Nacional d’ANABAD. Tamién participó, xunto con otres profesionales, nel estudiu sobre’l Catálogu Colectivu de la Rede de Biblioteques Públiques del Principáu d’Asturies. Carmen Prieto foi tamién una gran defensora de la biblioteca como serviciu públicu y como espaciu vivu de cultura, non como simple almacén de llibros. Nel so trabayu destacó especialmente la importancia d’acercar la llectura a los pueblos y a les zones pequeñes d’Asturies, y valoró de manera especial la formación y profesionalización de los bibliotecarios. La so vinculación colos llibros vien, amás, de la propia familia. Criada n’Uviéu nun ambiente onde la llectura tenía un papel importante, Carmen Prieto recordó la biblioteca que reuniera’l so padre y la influencia de la so madre, que-y tresmitió dende neña l’amor polos llibros y pola llectura. Na so casa familiar había, ente otros fondos, obres asturianes antigües y llibros procedentes de los sos antepasaos. Dempués de la so xubilación siguió vinculada a la cultura bibliográfica asturiana. En 2022 donó a la Biblioteca d’Asturies diversos documentos de gran interés, ente ellos dos cartes autógrafes de Leopoldo Alas «Clarín» y una carta de Ramón Pérez de Ayala, amás d’otres pieces procedentes del patrimoniu familiar. == Referencies == * Fusiòn Asturias: Carmen Prieto [https://fusionasturias.com/entrevistas/carmen-prieto-alvarez-valdes-ex-jefa-de-coordinacion-bibliotecaria-del-principado-de-asturias.htm] * BiblioAsturias: Carmen Prieto [https://www.biblioasturias.com/carmen-prieto-recuerdos-y-olvidos-de-mi-biblioteca/] * Una plaza con nombre de bibliotecaria [https://www.lne.es/oviedo/opinion/2022/12/02/plaza-nombre-bibliotecaria-79436560.html] [[Categoría:Persones d'Uviéu]] 62zg378hjdvh9qhdza9s0ip4qa35z1c 4527368 4527367 2026-09-11T20:17:42Z ~2026-46270-00 152622 4527368 wikitext text/x-wiki '''Carmen Prieto Álvarez-Valdés''' ([[Uviéu]], 1943) Bibliotecaria astur. == Biografía == El so padre foi Paulino Crisanto Prieto Álvarez-Buylla (1897-1995), un médicu mui conocíu n’Uviéu, concretamente pediatra y médicu de la Beneficencia Municipal uvieína. Criòse na [[cai Uría]]. Licencióse n’Historia pola [[Universidá de Salamanca]] y, dempués d’un curtiu pasu pola enseñanza, empezó la so trayectoria profesional nel ámbitu de les biblioteques. El 1 de xineru de 1971 incorporóse como bibliotecaria a la Biblioteca Universitaria d’Uviéu y, dende 1972, pasó a trabayar na Biblioteca Pública d’Uviéu. A partir del 15 de xunetu de 1985 asumió la xefatura de la Seición de Biblioteques encargada de la coordinación de la Rede de Biblioteques Públiques d’Asturies. Nesi puestu tuvo un papel destacáu nel desarrollu y profesionalización de la rede bibliotecaria asturiana, especialmente na coordinación de les biblioteques municipales, na formación del personal y nel procesu d’informatización de los servicios. Ella mesma recordó que, a lo llargo d’esos años, llegó a conocer bona parte d’Asturies visitando y poniendo en marcha biblioteques y centros de llectura. Ente 1998 y 2002 foi directora de la Biblioteca d’Asturies «Ramón Pérez de Ayala». En 2003 volvió ocupar el cargu de xefa de la Seición de Coordinación Bibliotecaria del Principáu d’Asturies, responsabilidá que desempeñó hasta la so xubilación, el 12 de xineru de 2009, depués de cerca de cuatro décades dedicaes al serviciu públicu de la llectura. La so actividá profesional nun se limitó a la xestión de les biblioteques. Carmen Prieto publicó artículos y trabayos sobre biblioteconomía y sobre la historia y evolución de les biblioteques asturianes. Ente les sos publicaciones destaca ''La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias'', escrita con Ana Rodríguez Navarro en 1988, y La Red de Bibliotecas del Principado de Asturias, 1979-1996: evolución, presentada nel VI Congresu Nacional d’ANABAD. Tamién participó, xunto con otres profesionales, nel estudiu sobre’l Catálogu Colectivu de la Rede de Biblioteques Públiques del Principáu d’Asturies. Carmen Prieto foi tamién una gran defensora de la biblioteca como serviciu públicu y como espaciu vivu de cultura, non como simple almacén de llibros. Nel so trabayu destacó especialmente la importancia d’acercar la llectura a los pueblos y a les zones pequeñes d’Asturies, y valoró de manera especial la formación y profesionalización de los bibliotecarios. La so vinculación colos llibros vien, amás, de la propia familia. Criada n’Uviéu nun ambiente onde la llectura tenía un papel importante, Carmen Prieto recordó la biblioteca que reuniera’l so padre y la influencia de la so madre, ex-alumna de l'Instituciòn Libre de Enseñanza, que-y tresmitió dende neña l’amor polos llibros y pola llectura. Na so casa familiar había, ente otros fondos, obres asturianes antigües y llibros procedentes de los sos antepasaos. Dempués de la so xubilación siguió vinculada a la cultura bibliográfica asturiana. En 2022 donó a la Biblioteca d’Asturies diversos documentos de gran interés, ente ellos dos cartes autógrafes de Leopoldo Alas «Clarín» y una carta de Ramón Pérez de Ayala, amás d’otres pieces procedentes del patrimoniu familiar. == Referencies == * Fusiòn Asturias: Carmen Prieto [https://fusionasturias.com/entrevistas/carmen-prieto-alvarez-valdes-ex-jefa-de-coordinacion-bibliotecaria-del-principado-de-asturias.htm] * BiblioAsturias: Carmen Prieto [https://www.biblioasturias.com/carmen-prieto-recuerdos-y-olvidos-de-mi-biblioteca/] * Una plaza con nombre de bibliotecaria [https://www.lne.es/oviedo/opinion/2022/12/02/plaza-nombre-bibliotecaria-79436560.html] [[Categoría:Persones d'Uviéu]] ezb8wsayqqxa7ignkm2uvj7j0uagq4p 0 286585 4527464 2026-09-12T08:29:57Z ~2026-49268-22 153380 Páxina creada con «{{Ficha d'himnu | titulo = ''Zdravljica'' | imagen = Zdravica-št4-rokopis1.jpg | etiqueta = Manuscritu de ''Zdravljica'' | lugar = {{SLO}} | prefijo = nacional | autor = [[France Prešeren]] | fecha_letra = 1844 | compositor = Stanko Premrl | fecha_musica = 1905 | adoptado = 1989 | sonido = Slovene national anthem, performed by the United States Navy Band.oga | titulo_sonido = Zdravljica (instrumental) }} '''Zdravljica''' ye l'[[himnu nacional]] d'Esl...» 4527464 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'himnu | titulo = ''Zdravljica'' | imagen = Zdravica-št4-rokopis1.jpg | etiqueta = Manuscritu de ''Zdravljica'' | lugar = {{SLO}} | prefijo = nacional | autor = [[France Prešeren]] | fecha_letra = 1844 | compositor = Stanko Premrl | fecha_musica = 1905 | adoptado = 1989 | sonido = Slovene national anthem, performed by the United States Navy Band.oga | titulo_sonido = Zdravljica (instrumental) }} '''Zdravljica''' ye l'[[himnu nacional]] d'[[Eslovenia]]. La lletra ye d'un poema de [[France Prešeren]] y oficialmente uso'l el séptimu versu. ==Lletra== :Spet trte so rodile, :prijat'lji, vince nam sladkó, :ki nam oživlja žile, :srcé razjasni in okó, :ki utopi :vse skrbi, :v potrtih prsih up budi. :Komu narpred veselo :zdravljico, bratje! č'mo zapet? :Bog našo nam deželo, :Bog živi ves slovenski svet, :brate vse, :kar nas je :sinov sloveče matere! :V sovražnike 'z oblakov :rodu naj naš'ga trešči grom; :prost, ko je bil očakov, :naprej naj bo Slovencov dom; :naj zdrobé :njih roké :si spone, ki jih še težé! :Edinost, sreča, sprava :k nam naj nazaj se vrnejo; :otrók, kar ima Slava, :vsi naj si v róke sežejo, :de oblast :in z njo čast, :ko pred, spet naša boste last! :Bog živi vas Slovenke, :prelepe, žlahtne rožice, :ni take je mladenke, :ko naše je krvi deklé; 'naj sinóv :zarod nov :iz vas bo strah sovražnikov! :Mladen'či, zdaj se pije 'zdravljica vaša, vi naš up; :ljubezni domačije :noben naj vam ne vsmrti strup; :ker zdaj vas :kakor nas :jo srčno branit' kliče čas! :'''''Živé naj vsi narodi,''''' :'''''ki hrepené dočakat' dan,''''' :'''''da, koder sonce hodi,''''' :'''''prepir iz sveta bo pregnan,''''' :'''''da rojak''''' :'''''prost bo vsak,''''' :'''''ne vrag, le sosed bo mejak!''''' :Nazadnje še, prijat'lji, :kozarec zase vzdignimo, :ki smo zato se zbrat'li, :ker dobro v srcu mislimo. :Dokaj dni :naj živi :Bog, kar nas dobrih je ljudi! 3n2on6t1to295va4eh0luiw3vajoghg 4527466 4527464 2026-09-12T08:40:22Z ~2026-49268-22 153380 4527466 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'himnu | titulo = ''Zdravljica'' | imagen = Zdravica-št4-rokopis1.jpg | etiqueta = Manuscritu de ''Zdravljica'' | lugar = {{SLO}} | prefijo = nacional | autor = [[France Prešeren]] | fecha_letra = 1844 | compositor = Stanko Premrl | fecha_musica = 1905 | adoptado = 1989 | sonido = Slovene national anthem, performed by the United States Navy Band.oga | titulo_sonido = Zdravljica (instrumental) }} '''Zdravljica''' ye l'[[himnu nacional]] d'[[Eslovenia]]. La lletra ye d'un poema de [[France Prešeren]] y oficialmente uso'l el séptimu versu. ==Lletra== :Spet trte so rodile, :prijat'lji, vince nam sladkó, :ki nam oživlja žile, :srcé razjasni in okó, :ki utopi :vse skrbi, :v potrtih prsih up budi. :Komu narpred veselo :zdravljico, bratje! č'mo zapet? :Bog našo nam deželo, :Bog živi ves slovenski svet, :brate vse, :kar nas je :sinov sloveče matere! :V sovražnike 'z oblakov :rodu naj naš'ga trešči grom; :prost, ko je bil očakov, :naprej naj bo Slovencov dom; :naj zdrobé :njih roké :si spone, ki jih še težé! :Edinost, sreča, sprava :k nam naj nazaj se vrnejo; :otrók, kar ima Slava, :vsi naj si v róke sežejo, :de oblast :in z njo čast, :ko pred, spet naša boste last! :Bog živi vas Slovenke, :prelepe, žlahtne rožice, :ni take je mladenke, :ko naše je krvi deklé; :naj sinóv :zarod nov :iz vas bo strah sovražnikov! :Mladen'či, zdaj se pije :zdravljica vaša, vi naš up; :ljubezni domačije :noben naj vam ne vsmrti strup; :ker zdaj vas :kakor nas :jo srčno branit' kliče čas! :'''''Živé naj vsi narodi,''''' :'''''ki hrepené dočakat' dan,''''' :'''''da, koder sonce hodi,''''' :'''''prepir iz sveta bo pregnan,''''' :'''''da rojak''''' :'''''prost bo vsak,''''' :'''''ne vrag, le sosed bo mejak!''''' :Nazadnje še, prijat'lji, :kozarec zase vzdignimo, :ki smo zato se zbrat'li, :ker dobro v srcu mislimo. :Dokaj dni :naj živi :Bog, kar nas dobrih je ljudi! enklfnlg68hih0nl1qxuyvwhs5z6on9 0 286586 4527465 2026-09-12T08:39:33Z ~2026-49268-22 153380 Páxina creada con «{{ficha d'himnu | titulo = {{lang|cy|italic=no|Hen Wlad Fy Nhadau}} | imagen = Welsh National Anthem (4655569).jpg | etiqueta = Partitura de ''Hen Wlad Fy Nhadau'' | lugar = [[Gales]] | autor = Evan James | fecha_letra = 1856 | compositor = James James | fecha_música = 1856 | sonido = Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg | titulo_sonido = Versión instrumental }} '''Hen Wlad Fy Nhadau''' ([[asturianu]]: La tierra de los mios p...» 4527465 wikitext text/x-wiki {{ficha d'himnu | titulo = {{lang|cy|italic=no|Hen Wlad Fy Nhadau}} | imagen = Welsh National Anthem (4655569).jpg | etiqueta = Partitura de ''Hen Wlad Fy Nhadau'' | lugar = [[Gales]] | autor = Evan James | fecha_letra = 1856 | compositor = James James | fecha_música = 1856 | sonido = Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg | titulo_sonido = Versión instrumental }} '''Hen Wlad Fy Nhadau''' ([[asturianu]]: La tierra de los mios padres) ye l'[[himnu nacional]] de [[Gales]], escritu pol poeta Evan James y compuestu pol so fíu James James. == Lletra == Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,<br /> Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;<br /> Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,<br /> Dros ryddid gollasant eu gwaed. :Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.<br /> :Tra môr yn fur i'r bur hoff bau,<br /> :O bydded i'r heniaith barhau.<br /> Hen Gymru fynyddig, paradwys y bardd,<br /> Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;<br /> Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si<br /> Ei nentydd, afonydd, i mi. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,<br /> Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,<br /> Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,<br /> Na thelyn berseiniol fy ngwlad.<br /> 2hwk6yyft3q71vxgvlcdbtw0c4it563 0 286587 4527499 2026-09-12T09:10:39Z ~2026-49268-22 153380 Páxina creada con «{{ficha d'himnu | titulo = Mu isamaa, mu õnn ja rõõm | lugar = {{EST}} | autor = Johann Voldemar Jannsen | compositor = Fredrik Pacius | fecha_musica = [[1848]] | fecha_letra = [[1869]] | adoptado = [[1920]] y [[1991]] | sonido = US Navy band - National anthem of Estonia.ogg | titulo_sonido = Versión instrumental | imagen = Sheet Music - Anthem of Estonia.jpg }} '''Mu isamaa, mu õnn ja rõõm''' ([[asturianu]]: La mio patria, la mio felicid...» 4527499 wikitext text/x-wiki {{ficha d'himnu | titulo = Mu isamaa, mu õnn ja rõõm | lugar = {{EST}} | autor = Johann Voldemar Jannsen | compositor = Fredrik Pacius | fecha_musica = [[1848]] | fecha_letra = [[1869]] | adoptado = [[1920]] y [[1991]] | sonido = US Navy band - National anthem of Estonia.ogg | titulo_sonido = Versión instrumental | imagen = Sheet Music - Anthem of Estonia.jpg }} '''Mu isamaa, mu õnn ja rõõm''' ([[asturianu]]: La mio patria, la mio felicidá y alegría) ye l'[[himnu nacional]] d'[[Estonia]]. La música ye'l mesmu que l'himnu finlandés "[[Maamme]]" de Fredrik Pacius y la lletra foi escrita por Johann Voldemar Jannsen. Durante'l [[República Socialista Soviética d'Estonia|periodu sovieticu]] hasta 1991, l'himnu foi prohibíu y reemplazáu por un nuevu himnu compuestu por Johannes Sempler y Gustav Ernesaks. == Lletra n'[[estoniu]] == Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,<br /> kui kaunis oled sa!<br /> Ei leia mina iial teal<br /> see suure, laia ilma peal,<br /> mis mul nii armas oleks ka,<br /> kui sa, mu isamaa!<br /> Sa oled mind ju sünnitand<br /> ja üles kasvatand;<br /> sind tänan mina alati<br /> ja jään sull' truuiks surmani,<br /> mul kõige armsam oled sa,<br /> mu kallis isamaa!<br /> Su üle Jumal valvaku,<br /> mu armas isamaa!<br /> Ta olgu sinu kaitseja<br /> ja võtku rohkest õnnista,<br /> mis iial ette võtad sa,<br /> mu kallis isamaa!<br /> 8oedh2yadla7m4go31sx3c0gd67agmw 4527512 4527499 2026-09-12T09:20:20Z ~2026-49268-22 153380 /* */ 4527512 wikitext text/x-wiki {{ficha d'himnu | titulo = Mu isamaa, mu õnn ja rõõm | lugar = {{EST}} | autor = Johann Voldemar Jannsen | compositor = Fredrik Pacius | fecha_musica = [[1848]] | fecha_letra = [[1869]] | adoptado = [[1920]] y [[1991]] | sonido = US Navy band - National anthem of Estonia.ogg | titulo_sonido = Versión instrumental | imagen = Sheet Music - Anthem of Estonia.jpg }} '''Mu isamaa, mu õnn ja rõõm''' ([[asturianu]]: La mio patria, la mio felicidá y alegría) ye l'[[himnu nacional]] d'[[Estonia]]. La música ye de Fredrik Pacius y la lletra foi escrita por Johann Voldemar Jannsen. La melodía ye'l mesmu que l'himnu finlandés "[[Maamme]]" y l'himnu [[livoniu]] "Min izāmō". Durante'l [[República Socialista Soviética d'Estonia|periodu sovieticu]] hasta 1991, l'himnu foi prohibíu y reemplazáu por un nuevu himnu compuestu por Johannes Sempler y Gustav Ernesaks. == Lletra n'[[estoniu]] == Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,<br /> kui kaunis oled sa!<br /> Ei leia mina iial teal<br /> see suure, laia ilma peal,<br /> mis mul nii armas oleks ka,<br /> kui sa, mu isamaa!<br /> Sa oled mind ju sünnitand<br /> ja üles kasvatand;<br /> sind tänan mina alati<br /> ja jään sull' truuiks surmani,<br /> mul kõige armsam oled sa,<br /> mu kallis isamaa!<br /> Su üle Jumal valvaku,<br /> mu armas isamaa!<br /> Ta olgu sinu kaitseja<br /> ja võtku rohkest õnnista,<br /> mis iial ette võtad sa,<br /> mu kallis isamaa!<br /> jp67yh6tryoy9firq0ie6itp2euvi0v 0 286588 4527514 2026-09-12T09:22:10Z ~2026-49268-22 153380 Páxina creada con «{{ficha d'himnu | titulo = [[idioma finés|finés]]: '''''Maamme'''''<br> [[idioma suecu|suecu]]: '''''Vårt land''''' | titulo_ast = '''''La nuesa tierra''''' | imagen = Vänrikki Stoolin tarinat 3.jpg | autor = Johann Ludvig Runeberg | fecha_musica = [[1848]] | compositor = Fredrik Pacius | lugar = {{FIN}} | sonido = United States Navy Band - Maamme.ogg | titulo_sonido = “Maamme” (instrumental) }} '''Maamme''' o '''Vårt land''' ([[asturianu]]: La nuesa tie...» 4527514 wikitext text/x-wiki {{ficha d'himnu | titulo = [[idioma finés|finés]]: '''''Maamme'''''<br> [[idioma suecu|suecu]]: '''''Vårt land''''' | titulo_ast = '''''La nuesa tierra''''' | imagen = Vänrikki Stoolin tarinat 3.jpg | autor = Johann Ludvig Runeberg | fecha_musica = [[1848]] | compositor = Fredrik Pacius | lugar = {{FIN}} | sonido = United States Navy Band - Maamme.ogg | titulo_sonido = “Maamme” (instrumental) }} '''Maamme''' o '''Vårt land''' ([[asturianu]]: La nuesa tierra) ye l'[[himnu nacional]] de la [[Finlandia|República de Finlandia]]. Foi compuestu por Fredrik Pacius y escritu por Johann Ludvig Runeberg. La melodía ye'l mesmu que l'himnu estoniu "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" y l'himnu [[livoniu]] "Min izāmō". ==Lletra oficial== === [[idioma finés|finés]] === :Oi maamme, Suomi, synnyinmaa! :Soi, sana kultainen! :Ei laaksoa, ei kukkulaa, :ei vettä, rantaa rakkaampaa :kuin kotimaa tää pohjoinen, :maa kallis isien. :Sun kukoistukses kuorestaan :kerrankin puhkeaa; :viel' lempemme saa nousemaan :sun toivos, riemus loistossaan, :ja kerran laulus, synnyinmaa :korkeemman kaiun saa. === [[idioma suecu|suecu]] === :Vårt land, vårt land, vårt fosterland, :ljud högt, o dyra ord! :Ej lyfts en höjd mot himlens rand, :ej sänks en dal, ej sköljs en strand, :mer älskad än vår bygd i nord, :än våra fäders jord. :Din blomning, sluten än i knopp, :Skall mogna ur sitt tvång; :Se, ur vår kärlek skall gå opp :Ditt ljus, din glans, din fröjd, ditt hopp. :Och högre klinga skall en gång :Vår fosterländska sång. 6pqit4bfewypqhscmg7meclnxjjk7rq 0 286589 4527551 2026-09-12T09:44:36Z ~2026-49291-74 153414 Páxina creada con «{{Ficha d'himnu |titulo = Indonesia Raya |titulo_ast = "Gran Indonesia" |en_alt_title = |imagen = Brosur Lagu Kebangsaan - Indonesia Raya.pdf, p. 57.jpg |etiqueta = Partitura del himnu |prefijo = nacional |lugar = {{IDN}} |autor = Wage Rudolf Supratman, 1924 |compositor = Wage Rudolf Supratman, 1924 |adoptado = 17 d'agostu de 1945 |sonido = Indonesia Raya instrumental.ogg |titulo_sonido = '"Indonesia Raya"'...» 4527551 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'himnu |titulo = Indonesia Raya |titulo_ast = "Gran Indonesia" |en_alt_title = |imagen = Brosur Lagu Kebangsaan - Indonesia Raya.pdf, p. 57.jpg |etiqueta = Partitura del himnu |prefijo = nacional |lugar = {{IDN}} |autor = Wage Rudolf Supratman, 1924 |compositor = Wage Rudolf Supratman, 1924 |adoptado = 17 d'agostu de 1945 |sonido = Indonesia Raya instrumental.ogg |titulo_sonido = '"Indonesia Raya"' }} '''Indonesia Raya''' ye l'[[himnu nacional]] d'[[Indonesia]], compuestu y escritu por Wage Rudolf Supratman en 1924 y oficializáu en 1945. ==Lletra== Indonesia, tanah airku<br> Tanah tumpah darahku<br> Di sanalah aku berdiri,<br> Jadi pandu ibuku Indonesia, kebangsaanku<br> Bangsa dan tanah airku<br> Marilah kita berseru:<br> "Indonesia bersatu!" Hipdulah tanahku, hiduplah negeriku<br> Bangsaku, rakyatku, semuanya<br> Bagunlah jiwannya, bagunlah badannya<br> Untuk Indonesia Raya Indonesia Raya, merdeka! Merdeka!<br> Tanahku, negeriku yang kucinta<br> Indonesia Raya, merdeka! Merdeka!<br> Hiduplah Indonesia Raya! 81db6lfcibvrpp1h2ebevy6jc8z1sjk 0 286590 4527573 2026-09-12T11:14:37Z ~2026-46270-00 152622 Páxina creada con «'''Ángel de la Moría''' ([[Llanes]], 19 d’agostu de 1858- Llanes, 15 d’agostu de 1895) nomatu lliterariu d’Ángel García Peláez. Poeta astur y sacerdote catòlico. Ye consideráu ún de los poetes más importantes y representativos del asturianu oriental del sieglu XIX. == Biografía == Cuando tenía dieciséis años, emigró a [[México]], como fixeron munchos asturianos de la so época. Ellí estudió nel seminariu y decidió dedicase al sacerdociu. Orden...» 4527573 wikitext text/x-wiki '''Ángel de la Moría''' ([[Llanes]], 19 d’agostu de 1858- Llanes, 15 d’agostu de 1895) nomatu lliterariu d’Ángel García Peláez. Poeta astur y sacerdote catòlico. Ye consideráu ún de los poetes más importantes y representativos del asturianu oriental del sieglu XIX. == Biografía == Cuando tenía dieciséis años, emigró a [[México]], como fixeron munchos asturianos de la so época. Ellí estudió nel seminariu y decidió dedicase al sacerdociu. Ordenóse sacerdote en 1891, nel Seminariu Diocesano de Mèxico D.F, y celebró la so primer misa’l 19 de marzu d’esi mesmu añu. Durante la so estancia en México, amás de la so actividá relixosa, dedicóse a la poesía y contribuyó a caltener ente los asturianos emigrantes les tradiciones, la cultura y la fala de la so tierra. En 1891 volvió a Llanes, onde exerció como sacerdote y participó activamente na vida cultural de la villa. Collaboró nel periódicu [[El Oriente de Asturias]] y fundó y dirixó ''La Ley de Dios''. La so poesía caracterízase pola so naturalidá, la musicalidá de los versos y l’usu del asturianu oriental, con temes mui venceyaos a Llanes, a les sos xentes y a les tradiciones de la so tierra. Ente les sos obres más conocíes tán ''El Pozu del Alloral'', publicada en 1892 en collaboración con Pepín el Sardineru, y ''A teya vana'', publicada en 1893. La so producción tamién inclúi ''Recuerdos de l’infancia y otros poemes'' publicaos en periódicos. Parte de la so obra foi recoyida dempués de la so muerte, como ''Recuerdos gratos'', publicada en 1931. Morrió en Llanes con namás 36 años. A pesar de la so muerte temprana, dexó una importante güelga na lliteratura asturiana y ye recordáu especialmente como unu de los grandes representantes de la poesía en fala oriental. La Moría ye’l barriu llaniscu onde se crió. [[Enrique García Rendueles]] en ''Los nuevos bablistas'' lo menta como’l "primer autor de la variedá oriental del asturiano". Sicasí, [[Enriqueta Gonzlez Rubín]] señala qu’hai otros autores anteriores. == Referencies == * Biografìas Asturias [https://www.biografiasasturias.es/ficha/c/0/i/43635270/moria-angel-de-la] * Araz Escritores: Àngel de la Morìa [https://www.araz.net/escritores/angelmor.htm] * Academic: Àngel de la Morìa [https://es-academic.com/dic.nsf/eswiki/84467] * El poeta del amor a Llanes [https://cofradiapescadoresdellanes.com/angel-de-la-moria-el-poeta-del-amor-a-llanes/] [[Categoría:Persones de Llanes]] [[Categoría:Poetes d'Asturies]] 5g6mwfn7phoir9z7ai2jjp7ag4cgpkt 4527574 4527573 2026-09-12T11:15:09Z ~2026-46270-00 152622 /* Biografía */ 4527574 wikitext text/x-wiki '''Ángel de la Moría''' ([[Llanes]], 19 d’agostu de 1858- Llanes, 15 d’agostu de 1895) nomatu lliterariu d’Ángel García Peláez. Poeta astur y sacerdote catòlico. Ye consideráu ún de los poetes más importantes y representativos del asturianu oriental del sieglu XIX. == Biografía == Cuando tenía dieciséis años, emigró a [[México]], como fixeron munchos asturianos de la so época. Ellí estudió nel seminariu y decidió dedicase al sacerdociu. Ordenóse sacerdote en 1891, nel Seminariu Diocesano de Mèxico D.F, y celebró la so primer misa’l 19 de marzu d’esi mesmu añu. Durante la so estancia en México, amás de la so actividá relixosa, dedicóse a la poesía y contribuyó a caltener ente los asturianos emigrantes les tradiciones, la cultura y la fala de la so tierra. En 1891 volvió a Llanes, onde exerció como sacerdote y participó activamente na vida cultural de la villa. Collaboró nel periódicu [[El Oriente de Asturias]] y fundó y dirixó ''La Ley de Dios''. La so poesía caracterízase pola so naturalidá, la musicalidá de los versos y l’usu del asturianu oriental, con temes mui venceyaos a Llanes, a les sos xentes y a les tradiciones de la so tierra. Ente les sos obres más conocíes tán ''El Pozu del Alloral'', publicada en 1892 en collaboración con Pepín el Sardineru, y ''A teya vana'', publicada en 1893. La so producción tamién inclúi ''Recuerdos de l’infancia y otros poemes'' publicaos en periódicos. Parte de la so obra foi recoyida dempués de la so muerte, como ''Recuerdos gratos'', publicada en 1931. Morrió en Llanes con namás 36 años. A pesar de la so muerte temprana, dexó una importante güelga na lliteratura asturiana y ye recordáu especialmente como unu de los grandes representantes de la poesía en fala oriental. La Moría ye’l barriu llaniscu onde se crió. [[Enrique García Rendueles]] en ''Los nuevos bablistas'' lo menta como’l "primer autor de la variedá oriental del asturiano". Sicasí, [[Enriqueta González Rubín]] señala qu’hai otros autores anteriores. == Referencies == * Biografìas Asturias [https://www.biografiasasturias.es/ficha/c/0/i/43635270/moria-angel-de-la] * Araz Escritores: Àngel de la Morìa [https://www.araz.net/escritores/angelmor.htm] * Academic: Àngel de la Morìa [https://es-academic.com/dic.nsf/eswiki/84467] * El poeta del amor a Llanes [https://cofradiapescadoresdellanes.com/angel-de-la-moria-el-poeta-del-amor-a-llanes/] [[Categoría:Persones de Llanes]] [[Categoría:Poetes d'Asturies]] 8mg2ebv81wzwdtr039p393gq2oxki2k